Anda di halaman 1dari 75

· € 3 ,5 0

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ

ΜΗΝΙΑΙΟ ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΚΑΙ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ

ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
2006
· ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΣ

ΓΚΟΥΝΤΕΡΙΑΝ
Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ
ΟΙ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ ΤΟΥ
ΑΓΗΣΙΛΑΟΥ
ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ
113

Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ


ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ ΤΩΝ ΠΑΝΤΣΕΡ
ΤΕΥΧΟΣ

ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΙΑΤΙΚΗΣ ΑΚΜΗΣ

, Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΚΕΝΠΕΙ
Η ΑΠΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΟΥΖΩΝ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ


ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΜΟΥΣΟΥι

ΑΝΘΥΠΟΛΟΧΑΓΟΣ ΤΣΑΡΛΣ ΑΠΑΜ


0 ΜΟΝΟΣ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΟΣ ΜΕ ΔΥΟ ΣΤΑΥΡΟΥΣ ΤΗΣ ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ ΣΤΟΝ Β1ΠΠ
Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ
ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ
ΜΕ
Τ Ε Υ Χ Ο Σ 113
ΙΑ Ν Ο Υ Α Ρ ΙΟ Σ
2006

6 ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΧΑΪΝΤΣ ΓΚΟΥΝΤΕΡΙΑΝ


Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ
ΤΩΝ ΠΑΝΤΣΕΡ

18 ΟΙ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ ΤΟΥ ΑΓΗΣΙΛΑΟΥ ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ


Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΗΣ ΣΠΑΡΤΙΑΤΙΚΗΣ ΑΚΜΗΣ

26 Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΓΚΕΝΠΕΪ
Η ΑΠΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ
ΤΩΝ ΣΑΜΟΥΡΑΙ'(1180-1185)

36 ΑΝΘΥΠΟΛΟΧΑΓΟΣ ΤΣΑΡΛΣ ΑΠΑΜ


ΕΝΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ ΣΤΗ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ

ΝΕΑ ΓΡΑΦΕΙΑ 48 Η ΑΠΟΠΟΜΠΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΜΑΚΑΡΘΟΥΡ


ΜΙΑ ΚΡΙΣΙΜΗ ΣΤΙΓΜΗ ΣΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΗΣ ΚΟΡΕΑΣ
Πληροφορούμε τους αναγνώστες μας ότι από
τα μέσα Απριλίου 2005 τα γραφεία των εκδόσεων
“ ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ" λειτουργούν σε νέο, σύγχρονο, ιδιόκτητο
κτήριο, στη διεύθυνση:
Γ Σεφέρη 8, 17234, Δάφνη (από Λεωφ. Βουλιαγμένης 152, 62 Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΩΝ ΔΡΟΥΖΩΝ ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ
πλησίον σταθμού ΜΕΤΡΟ Αγ. Ιωάννη).
0 ΓΑΛΛΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΤΩΝ ΔΡΟΥΖΩΝ
ΝΕΟ ΤΗΛΕΦΩΝΟ: 210 9273620 FAX: 210 9273622
ΜΟΥΣΟΥΛΜΑΝΩΝ (1925-1926)

Ω Φ Υ Λ Α 0 ΜΟΝΙΜΕΣ ΣΤΗΛΕΣ
Ο στρατηγός Χάιντς
Γκουντέρια ν παρατηρεί 4 ΕΙΔΗΣΕΙΣ
την εξέλιξη μιας μάχης
(πίνακας του Γιάννη Μυλωνά 72 ΤΑΙΝΙΟΚΡΙΤΙΚΗ
για τις εκδόσεις "Περισκόπιο"). 74 ΣΦΑΛΜΑ
76 ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΚΟ ΑΡΧΕΙΟ
78 ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙΑ
80 ΒΙΒΛΙΑ
82 QUIZ ΓΝΩΣΕΩΝ

Τ ΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣ Τ Ο Ρ ΙΑ " Μηνιαίο περιοδικό - Κυκλοφορεί στις αρχές κάθε μήνα · ΕΚ Δ Ο ΤΗ Σ -Δ ΙΕ Υ Θ Υ Ν ΤΗ Σ : ΣΤΑΥΡΟΣ ΠΑΝΕΛΗΣ · Α ΡΧ ΙΣΥΝ ΤΑ Κ ΤΗ Σ: ΒΑΣΙΛΗΣ ΚΑΜΠΑΝΗΣ · ΣΥ Ν Ε Ρ Γ Α Τ Ε Σ -Σ Υ Μ Β 0 Υ Λ 0 Ι: ΜΙΧΑΗΛ 0ΙΚ0Ν0ΜΑΚ0Σ,
Αντιστράτηγος ε.α. / ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΤΣΙΜΗΤΡ0Σ, Αντιστράτηγος ε.α., ΝΙΚΟΛΑΟΣ Κ0Λ0ΜΒΑΣ, Αντιστράτηγος ε.α. / ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΝΑΚΑΡΗΣ, Υποστράτηγος ε.α., τ, καθηγητής Στρατιωτικής Ιστορίας ΣΣΕ/ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΕΔΕΩΝ,
Υποστράτηγος ε.α., τ. καθηγητής Στρατιωτικής Ιστορίας ΣΣΕ / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΝΤΕΡΕΣ, Υποστράτηγος ε.α./ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΝΙΚ0Α0ΥΔΗΣ Συνταγματάρχης (ΤΧ) ε.α. I ΓΙΑΝΝΗΣ Ρ0ΥΣΚΑΣ, Αρχιπλοίαρχος (Δ) ΠΝ ε.α. / ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΛΑΔΗΣ,
Ανπσυνταγματάρχης (ΠΖ) ε.α. / ΗΛΙΑΣ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΗΣ / ΑΝΑΡΓΥΡΟΣ ΦΑΓΚΡΙΔΑΣ / ΑΛΕΞΗΣ ΣΑΒΒΙΔΗΣ / ΝΙΚΟΣ ΣΤΕΦΑΝΟΥ / ΚΑΤΕΡΙΝΑ ΒΑΡΕΛΑ / ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΧΡΙΣΤΟΔΟΥΛΟΥ / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΣΤΑΥΡ0Π0ΥΛ0Σ / ΝΙΚΟΣ ΝΙΚ0Λ0ΥΔΗΣ / ΝΙΚΟΣ
ΠΑΝΝ0Π0ΥΛ0Σ / ΝΙΚΟΣ ΔΙΑΒΑΤΗΣ / ΓΙΑΝΝΗΣ ΒΑΡΣΑΜΗΣ / ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΑΤΟΣ / ΙΑΚΩΒΟΣ Χ0ΝΔΡ0ΜΑΤΙΔΗΣ / ΣΤΕΛΙΟΣ ΔΕΜΗΡΑΣ / ΓΑΒΡΙΗΛ-ΜΙΧΑΗΛ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΗΣ / ΓΙΑΝΝΗΣ ΘΕΟΔΩΡΑΤΟΣ / ΓΕΩΡΓΙΟΣ Ζ0ΥΡΙΔΗΣ /
ΛΥΚΟΥΡΓΟΣ ΑΡΕΤΑΙ0Σ / ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΡΑΘΥΡΑΣ / ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ ΧΑΡΑΤΣΗΣ / ΣΩΤΗΡΗΣ ΒΟΥΡΛΙΩΤΗΣ / ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ / ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΜΠΕΛΕΖΟΣ / ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΕΡΝΙΩΤΗΣ / ΣΤΑΥΡΟΣ ΚΑΡΚΑΛΕΤΣΗΣ / ΤΩΝΗΣ
ΧΑΤΖΗΔΗΜΗΤΡΙΟΥ / ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΤΣΟΠΑΝΗΣ / ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΡΔΑΡΑΣ / ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΚΑΚΑΒΑΣ / ΞΕΝΟΦΩΝ ΧΑΛΑΤΣΗΣ / ΘΕΟΔΩΡΟΣ ΓΑΛΑΝΗΣ / ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΧΟΥΡΧΟΥΛΗΣ · ΕΠ ΙΜ Ε ΛΕΙΑ Κ ΕΙΜ Ε ΝΩ Ν: ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ ΔΗΜ0Π0ΥΛ0Σ ·
Κ Α Λ Λ ΙΤ Ε Χ Ν ΙΚ Η Ε Π ΙΜ Ε Λ Ε ΙΑ : ΓΕΩΡΓΙΑ ΛΟΥΚΑ - ΓΕΩΡΓΙΑ ΚΑΡΑΠΑΤΗ - ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΛΑΜΠΡΟΠΟΥΛΟΥ - ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΠΑΝΕΛΗ - ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΗΤΣΟΥ · Δ Η Μ Ο Σ ΙΕ Σ ΣΧ Ε Σ Ε ΙΣ -Δ ΙΑ Φ Η Μ ΙΣ Ε ΙΣ : ΜΑΡΙΑΝΝΑ ΒΑΛΑΚΑ · ΓΡΑΜΜ ΑΤΕΙΑ: ΚΙΚΗ
ΜΙΧΑΛΟΠΟΥΛΟΥ - ΛΙΝΑ ΚΑΤΣΑΡΟΥ - ΒΙΚΥ ΒΑΣΙΛΟΠΟΥΛΟΥ - ΒΑΛΙΝΑ ΣΟΥΒΑΤΖΗ · ΓΡΑΦΕΙΑ: ΓΣΕΦΕΡΗ 8, 17234. ΔΑΦΝΗ, ΑΘΗΝΑ · ΤΑ Χ ΥΔ ΡΟ Μ ΙΚ Η Δ ΙΕ Υ Θ Υ Ν Σ Η : ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, Τ.θ. 3951, 10210 ΑΘΗΝΑ ·
ΤΗΛ ΕΦ Ω Ν Α: 210.82.73.620 · e-m ail: perisc0 p@ 0tenet.gr · FAX: 210.92.73.622 · Σ Υ Ν Δ Ρ Ο Μ Ε Σ ΕΣΩΤΕΡΙΚΟΥ (Ε ΤΗ ΣΙΑ 12 ΤΕ Υ Χ Η ): 42,00 ευρώ / ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ-ΤΡΑΠΕΖΕΣ-ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΚΛΠ. 75,00 ευρώ · ΣΥ Ν Δ Ρ Ο Μ Ε Σ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ:
ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΕΝΩΣΗ - ΚΥΠΡΟΣ 78,00 ευρώ / ΛΟΙΠΕΣ ΧΩΡΕΣ 86,00 ευρώ · ΕΠΙΤΑΓΕΣ (ΤΑ ΧΥΔ Ρ Ο Μ ΙΚ ΕΣ): ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ, Τ.θ. 3951,10210 ΑΘΗΝΑ · ΙΔ ΙΟ Κ ΤΗ ΤΗ Σ -Υ Π Ε Υ Θ Υ Ν Ο Σ ΣΥ Μ Φ Ω Ν Α Μ Ε ΤΟ ΝΟ ΜΟ : ΣΤΑΥΡΟΣ
ΠΑΝΕΛΗΣ, Γ Σεφέρη 8, Δάφνη, Α θ ή ν α · ΟΙΚΟ ΝΟΜ ΙΚΟΣ ΥΠ Ε Υ Θ Υ Ν Ο Σ : ΣΤΑΥΡΟΣ Π Α Ν Ε Λ Η Σ · ΕΚΤΥΠΩ ΣΗ : I. ΞΥΝ Ο Σ- I. ΕΥΣΤΡΑΤΟΓΛΟΥO.E. · ΒΙΒΛΙΟ Δ ΕΣΙΑ : ΣΠΥΡΟΣ ΚΑΒΒΑΔΙΑΣ· ISSN : 1109-0510 · ΚΩ ΔΙΚΟ Σ: 3196
Ε Ι Δ Η Σ Ε Ι Σ

ΑΠΕΒΙΩΣΕ
Ο ΤΕΛΕΥΤΑΙΟΣ
ΕΠΙΖΩΝ ΤΗΣ
ΧΡΙΣΤΟΥΓΕΝΝΙΑΤΙΚΗΣ
ΕΚΕΧΕΙΡΙΑΣ ΤΟΥ 1914
Εφυγε από τη ζωή στις 21
Νοεμβρίου 2005, σε ηλικία 109
ετών, ο Αλφρεντ Αντερσον, ο
τελευταίος επιζών της χρι­
στουγεννιάτικης εκεχειρίας
των αντιπάλων στρατών του
Δυτικού Μετώπου το 1914. Ο
Αντερσον είχε γεννηθεί στη
Σκωτία στις 25 Ιουνίου 1896. Ο
Α' Παγκόσμιος Πόλεμος τον
6ρήκε στα χαρακώματα του Δυ­
τικού Μετώπου. Στις 25 Δεκεμ­
Ο Αλφρεντ Αντερσον σε ηλικία 20 ετών.
βρίου 1914, σύμφωνα με τη
μαρτυρία του, λίγο μετά την
αυγή ακούστηκε από τις γερμα­ Η αφίσα της ταινίας
imsem mmm ιιιιμκμιλι imrnm murs iimmm
νικές θέσεις το τραγούδι "Αγια "Καλά Χριστούγεννα".
Νύκτα“. Αμέσως μετά οι Βρετα­
νοί είδαν έναν Γερμανό στρα­
τιώτη στη "νεκρή" ζώνη να φω­
νάζει: "Καλά Χριστούγεννα, ε­ 64η ΕΠΕΤΕΙΟΣ
μείς δεν πυροβολούμε, μην πυ­ ΤΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ
ροβολήσετε ούτε εσείς!". Λίγα
ΣΤΟ ΠΕΡΑ ΧΑΡΜΠΟΡ 2?onolulu &tar-8ultetin1g EXTRA
λεπτά μετά οι στρατιώτες και ( Pr·** Tr*n*p«JtleΤ*ί*ρΛβο*ί
SAN FRANCISCO, Dec. 7 .-P r e s -
των δύο πλευρών εγκατέλει- Ο Β' Παγκόσμιος Πόλεμος | id e n t R o o s e v e lt announced this

innBOMiEi er
morning that Japanese planes had
ψαν τα ορύγματά τους και έ- άρχισε στον Ειρηνικό ωκεανό
attacked Manila and Pearl Harbor.
σπευσαν να συναντηθούν. με ένα απίστευτα τολμηρό και
Αντάλλαξαν ευχές, κονσέρβες, καλά υπολογισμένο κτύπημα Η είδηση
τσιγάρα και προσωπικά είδη, έ­ των Ιαπώνων. Στις 7 Δεκεμβρί­ της ιαπωνικής
επίθεσης στο
ψαλλαν τα κάλαντα και έπαιξαν
ποδόσφαιρο. Η εκεχειρία, που
υπήρξε αυθόρμητη επιλογή
των ίδιων των στρατιωτών, ε­
ου 1941, μέσα σε διάστημα μι­
κρότερο των δύο ωρών, η κύ­
ρια δύναμη του Αμερικανικού
Στόλου του Ειρηνικού που ή­
Περλ Χάρμπορ
στην εφημερίδα
"Honolulu Star SIX
JIPIKSE PLANES
Attack Made
Bulletin". On island’s
φαρμόστηκε σε ολόκληρο το ταν ελλιμενισμένη στον ναύ­ Defense Areas

Δυτικό Μέτωπο από Βρετανούς σταθμο του Περλ Χάρμπορ με-


και Γερμανούς. Σε πολλά ση­ τατράπηκε σε φλεγόμενα συ­
μεία μάλιστα διήρκεσε αρκετές ντρίμμια. Το αιφνιδιαστικό αυ­ Honolulu S>tar-©ulieim 2^EXTRA
ημέρες, ενώ σε μερικά άλλα οι τό κτύπημα ξύπνησε απότομα
στρατιώτες αρνήθηκαν να πο­ τις ΗΠΑ από τον λήθαργο τους.
λεμήσουν πάλι “τους απέναντι"
προκαλώντας την επέμβαση
Ο αμερικανικός λαός, που βρέ­
θηκε ξαφνικά από απλός παρα­
TOKYO
OAHU, LATEST REPORT
των αξιωματικών τους. Η αυτο­ τηρητής του πολέμου ο οποίος "STATE OF WAR" WITH U. S.
Japanese Panama Are Reported
σχέδια ανακωχή δεν επαναλή- διεξαγόταν στη μακρινή Ευρώ­ Oahu

φθηκε ποτέ και σχεδόν λησμο- πη σε άμεσα εμπλεκόμενο θύ ­ Four


A t 7:55, Oahu
νήθηκε, ιδιαίτερα μετά τις φο­ μα, αντέδρασε με ομοψυχία και In
νικότατες μάχες των επόμενων αποφασιστικότητα. Ο "κοιμι­
ετών. Αξίζει να σημειωθεί ότι ό­ σμένος γίγαντας” (σύμφωνα με
ταν απεβίωσε ο Αντερσον στις τα λόγια του ιθύνοντα πίσω από
ελληνικές αίθουσες κινηματο­ την ιαπωνική επίθεση, ναυάρ­
γράφου παιζόταν η ταινία "Κα­ χου Γιαμαμότο) είχε ξυπνήσει
λά Χριστούγεννα" του σκηνο­ και κατά τα επόμενα τέσσερα
θέτη Κρίστιαν Κάριον, που ήλ­ χρόνια θα είχε την ευκαιρία να
θε ακριβώς να μας θυμίσει ε­ λάβει σκληρή εκδίκηση.
κείνη την αληθινή ιστορία. Στις 7 Δεκεμβρίου 2005 τι-
μήθηκε με εκδηλώσεις μνήμης
στο Περλ Χάρμπορ η 64η επέ-

'ΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ε Ι Δ Η Σ Ε Ι Σ

τειος της επίθεσης που συ­ ένα σχέδιο που θα το οδηγούσε του Φίλιπ Μπαρνς. Υπεύθυνος σβολή στην πολωνική επικρά­
γκλόνισε τις ΗΠΑ. Στις 7.55 με ασφάλεια στην τελική επι­ αντιμέτρων ραντάρ ορίστηκε ο τεια. Οι Σοβιετικοί θα απαντού­
(ώρα έναρξης της αεροπορικής κράτηση. Τζέηκομπ Μπέζερ, ο οποίος ή­ σαν με επίθεση στη Γερμανία,
επιδρομής) οι επιζώντες της ταν μέλος του πληρώματος στο Βέλγιο και στην Ολλανδία
δραματικής εκείνης ενέργειας που βομβάρδισε τη Χιροσίμα. και με πυρηνικά πλήγματα στις
μαζί με πλήθος που είχε συγκε­ ΑΠΕΒΙΩΣΕ Στις 10.58 της 9ης Αυγούστου η Βρυξέλλες, στην Αμβέρσα, στο
ντρωθεί από νωρίς στο Περλ 0 ΦΡΕΝΤΕΡΙΚ βόμβα έπεφτε στη συνοικία Μόναχο και στη Στουτγάρδη.
Το γεγονός ότι η Βρετανία και η
Χάρμπορ κράτησαν ενός λε­ ΑΣΓΟΥΟΡΘ Ουρακάμι, στον βορειοδυτικό
Γαλλία δεν περιλαμβάνονταν
πτού σιγή στη μνήμη των θυμά­ τομέα του Ναγκασάκι. Η έκρη­
των. Ο Φρέντερικ Ασγουορθ, μέ­ ξη ήταν ακόμη πιο ισχυρή από στο σενάριο της σοβιετικής α­
Η ιαπωνική επιδρομή πα­ λος του πληρώματος του αμε­ εκείνη της Χιροσίμα και λίγο έ- ντεπίθεσης μάς ωθεί να εικά­
ραλληλίζεται με την τρομοκρα­ ρικανικού αεροσκάφους Β-29 λειψε να διαλύσει το Β-29, που σουμε ότι είχαν εκπονηθεί χω­
τική επίθεση ατούς Δίδυμους που έριξε την ατομική βόμθα μόλις κατάφερε να ξεφύγει ριστά σχέδια γι' αυτές τις δύο
Πύργους στη Νέα Υόρκη την στο Ναγκασάκι, απεβίωσε στις από το ωστικό κύμα. Οι λόφοι χώρες. Η πολωνική στρατιωτική
11η Σεπτεμβρίου 2001, καθώς 6 Δεκεμβρίου 2005 σε ηλικία 93 της περιοχής υποβάθμισαν τα ηγεσία δήλωσε ότι αν το σενά­
αυτές θεωρούνται οι μεγαλύτε­ χρόνων. Οι Αμερικανοί ηγέτες, αποτελέσματα της έκρηξης, ριο γινόταν πραγματικότητα
ρες αιφνιδιαστικές επιθέσεις φοβούμενοι πως ο βομβαρδι­ περιορίζοντας την έκταση των 2.000.000 περίπου άνθρωποι θα
εναντίον των ΗΠΑ στην ιστορία σμός της Χιροσίμα θα μπορού­ ζημιών και τον αριθμό των θυ ­ έχαναν τη ζωή τους μόνο στην
τους. Ανεξάρτητα από τον από­ σε να οδηγήσει σε σκλήρυνση μάτων σε 40.000. Ωστόσο το Πολωνία. Με την αποκάλυψη
λυτο αιφνιδιασμό που πέτυχαν της στάσης του εχθρού αντί να δεύτερο αυτό “μήνυμα" ήταν αυτού του χάρτη η πολωνική
οι Ιάπωνες επιτελείς, το επιχει­ κάμψει το ηθικό του ή ότι θα αρκετό για την ιαπωνική κυ­ κυβέρνηση επιβεβαίωσε τη
ρησιακό αποτέλεσμα της επι­ μπορούσε να θεωρηθεί ως ένα βέρνηση, η οποία έσπευσε να σταθερή αντιρωσική στάση
δρομής ήταν μικρό. Οι Ιάπωνες τυχαίο και μη επαναλήψιμο φαι­ συνθηκολογήσει. της. Ο υπουργός Αμυνας, Ρά-
πιλότοι απέτυχαν να καταστρέ- νόμενο, αποφάσισαν να χρησι- ντοσλαβ Σικόρσκι, δήλωσε ότι
δόθηκε στη δημοσιότητα χωρίς
να υπάρξει προσυνεννόηση με
τη Μόσχα και πως θα γίνουν α­
ποκαλύψεις για άλλα 1.700 έγ­
γραφα της ψυχροπολεμικής
περιόδου, μεταξύ των οποίων
είναι και ντοκουμέντα για την
καταστολή της εξέγερσης της
Η "FatMan“, Πράγας (1968).
η βόμβα πλουτωνίου
που ρίψ9ηκε στο
Ναγκασάκι στις
9 Αυγούστου 1945.
0 ΣΙΜΟΝ ΒΙΖΕΝΤΑΛ
ΑΠΕΒΙΩΣΕ
Πέθανε σχετικά πρόσφατα
στη Βιέννη σε ηλικία 96 ετών ο
Σιμόν Βίζενταλ, ο πιο γνωστός
διώκτης Γερμανών εγκλημα­
ψουν τις δεξαμενές πετρελαί­ μοποιήσουν τη δεύτερη και τε­ τιών πολέμου. Εχοντας επιβιώ­
ου του ναυστάθμου (αν το κα­ λευταία ατομική βόμβα (τη "Fat
ΑΠΟΚΑΛΥΨΗ σει από στρατόπεδα συγκέ­
τόρθωναν θα καταδίκαζαν τον Man") που απέμενε στο οπλο­ ΣΧΕΔΙΟΥ ντρωσης αποδύθηκε σε μια α­
Αμερικανικό Στόλο σε πλήρη α­ στάσιό τους. Ο ταγματάρχης ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗΣ νελέητη καταδίωξη Γερμανών
κινησία επί αρκετές εβδομά­ Τσάρλς Σουήνυ θα ηγείτο της ΤΗΣΕΣΣΔΣΤΗ υπόπτων για εγκλήματα “κατά
δες) και τις εγκαταστάσεις επι­ δεύτερης προσβολής, που θα ΔΥΤΙΚΗ ΕΥΡΩΠΗ του εβραϊκού έθνους". Χάρη σε
σκευών, επιτρέποντας στον α­ γινόταν στις 9 Αυγούστου 1945. ένα τεράστιο δίκτυο πληροφο­
ντίπαλό τους να αποκαθιστά Το πλήρωμα περιελάμβανε Ενας χάρτης της εποχής ριοδοτών κατάφερε να εντοπί­
τις ζημιές των πλοίων του με ι­ τους Τσάρλς Αλμπουρυ, συγκυ- του Ψυχρού Πολέμου που περι­ σει περισσότερους από 1.100
κανοποιητική ταχύτητα. Ακόμη βερνήτη, Φρεντ Ολιβι, παρατη- γράφει ένα σχέδιο αντεπίθεσης Γερμανούς φυγάδες, ανάμεσά
δεν συνάντησαν τον πιο επίζη­ τηρητή, Τζέημς Βαν Πελτ, της ΕΣΣΔ στη Δυτική Ευρώπη τους και τον Αδόλφο Αϊχμαν. Σε
λο στόχο, τα αμερικανικά αερο­ πλοηγό, Κέρμιτ Μπήχαν, βομ- ήλθε στο φως της δημοσιότη­ συνεντεύξεις του δήλωνε: "Εί­
πλανοφόρα, τα οποία δεν βρί­ βαρδιστή, Τζων Κούχαρεκ, ι­ τας από την κυβέρνηση της μαι κάποιος που ζητεί δικαιο­
σκονταν (άραγε τυχαία;) στο πτάμενο μηχανικό, Εϊμπι Σπί- Πολωνίας. Χρονολογείται από σύνη, όχι εκδίκηση". Διάδοχός
Περλ Χάρμπορ εκείνη την ημέ­ τζερ, ασυρματιστή, Εντουαρντ το 1979 και δείχνει ένα προτει- του θεωρείται ο ιστορικός
ρα. Κατά ειρωνεία της τύχης η Μπάκλεϋ, χειριστή ραντάρ, νόμενο σχέδιο αντίδρασης των Εφραίμ Ζούροφ, εμπνευστής
απώλεια των θωρηκτών υπο­ Αλμπερτ Ντέχαρτ, ουραίο πυ­ δυνάμεων του Συμφώνου της του σχεδίου "Τελευταία Ευκαι­
χρέωσε το Αμερικανικό Ναυτι­ ροβολητή, και Ρέημοντ Γκάλα- Βαρσοβίας σε περίπτωση επι­ ρία" (πρόκειται για την τελευ­
κό να τροποποιήσει τα παρωχη­ χερ, βοηθό μηχανικό. Ο πλοίαρ­ θετικής ενέργειας του ΝΑΤΟ. ταία απόπειρα να συλληφθούν
μένα δόγματά του και να βασι­ χος Ασγουορθ θα ανελάμβανε Στο σενάριο προβλέπονταν πυ­ μέσα στα επόμενα πέντε χρό­
στεί στο εξής στα αεροπλανο­ το έργο της όπλισης της βόμ­ ρηνικά πλήγματα του ΝΑΤΟ στη νια όσοι Γερμανοί εγκληματίες
φόρα του, υιοθετώντας έτσι βας καθ' οδόν με τη βοήθεια Βαρσοβία και ταυτόχρονη ει­ πολέμου βρίσκονται στη ζωή).

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ
ΧΑΪΝΤΣ ΓΚΟΥΝΤΕΡΙΑΝ
Η ΖΩΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΡΓΟ
ΤΟΥ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥ
ΤΩΝ ΠΑΝΤΣΕΡ
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΕΔΕΩΝ
Υποστρά τηγος ε.α.
τ. καθηγητής Στρα τιω τικής Ιστορίας ΣΣΕ

0 Γερμανός στρατηγός Χάιντς Γκουντέριαν πέτυχε κάτι


το οποίο έχουν πετύχει ελάχιστοι άνδρες στο στρατιωτικό
επάγγελμα: συνέλαβε μια νέα ιδέα πολεμικής τέχνης,
την καθιέρωσε ως δόγμα σε έναν πανίσχυρο στρατό και την
εφάρμοσε με τεράστια επιτυχία στο πεδίο της μάχης.
Ηταν ο "πατέρας"του σύγχρονου κεραυνοβόλου πολέμου.

Χάιντς Γκουντέριαν γεννήθηκε στις 17 Ιουνίου 1888 στην πόλη

0 Κούλμ, επί του ποταμού Βιστούλα, στην Ανατολική Πρωσία. Το ελάχι­


στα γερμανικό επίθετό του λέγεται ότι προερχόταν από το ομώνυμο
Ολλανδικό νησί που βρίσκεται στις εκβολές του Ρήνου. Ηταν ο μεγαλύτερος από
τους δύο γιους του Φρήντριχ και της Κλάρας Γκουντέριαν. Οταν γεννήθηκε ο
πατέρας του υπηρετούσε ως αξιωματικός σε ένα πομερανικό τάγμα κυνηγών (α­
ντίστοιχο με ελαφρό τάγμα πεζικού άλλων στρατών). Αργότερα και οι δύο γιοι α­
ποφάσισαν να ακολουθήσουν το στρατιωτικό επάγγελμα.
Ο Χάιντς συνέχισε τη δευτεροβάθμια εκπαίδευσή του σε ένα σχολείο ειδικό
για την προετοιμασία αγοριών για το στρατιωτικό επάγγελμα. Οι απαιτήσεις της
ο στρατηγός Χάιντς εκπαίδευσης ήταν πολύ μεγάλες. Ο ίδιος θυμόταν πάντα με νοσταλγία τις ημέ­
Γκουντέρια ν παρατηρεί ρες εκείνες κατά τις οποίες απέκτησε τις βασικές γνώσεις που θα τον καθι­
την ε ξέλιξη μιας μάχης
στούσαν διακεκριμένο στρατιωτικό. Κατά τη φοίτησή του απέδειξε ότι είχε έφε­
(πίνακας του Γιάννη
Μυλωνά για τις εκδόσεις ση στις ξένες γλώσσες: έμαθε άριστα γαλλικά και καλά αγγλικά. Αυτό είχε ως α­
"Π ερισκόπιο"). ποτέλεσμα να μελετήσει ολόκληρη τη φιλολογία της Ευρώπης που γράφηκε με­
τά τον Α1Παγκόσμιο Πόλεμο σχετικά - κατά γενική έννοια με τον "σύγχρονο πό­
λεμο".
Τον Φεβρουάριο του 1907 ο Γκουντέριαν τοποθετήθηκε ως εκπαιδευόμενος
υποψήφιος αξιωματικός στο 10ο Τάγμα Κυνηγών του Ανοβέρου που διοικούσε ο

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟ Ρ ΙΑ
σε σχέση με τους αντιπάλους του στον ε­
πόμενο μεγάλο πόλεμο. Υπηρέτησε επίσης
σε επιτελικές θέσεις. Το 1919 ήταν ακόμα
λοχαγός. Οι δύο ιδιότητές του, η ικανότητα
στις επικοινωνίες και η επιτελική του κα­
τάρτιση, τον Βοήθησαν σημαντικά.
Με τη Συνθήκη των Βερσαλιών ο Γερ­
μανικός Στρατός περιορίστηκε σε 100.000
άνδρες και απαγορεύθηκε στη Γερμανία να
διαθέτει άρματα, υποβρύχια και πολλά άλ­
λα όπλα. Επίσης καταργήθηκε το Γενικό
Επιτελείο. Οι Γερμανοί αντέδρασαν ιδρύο­
ντας το λεγόμενο Truppenamt (Γραφείο
Στρατευμάτων), που ουσιαστικά συνέχισε
τη λειτουργία του Γενικού Επιτελείου κατά
τη διάρκεια του Μεσοπολέμου έως ότου το
τελευταίο λειτούργησε πάλι κανονικά με ε­
ντολή του Αδόλφου Χίτλερ.
Το 1922 ήταν έτος - σταθμός για τον
Γκουντέριαν. Ο στρατηγός Τσίσβιτς, επικε­
φαλής της Διεύθυνσης Μεταφερόμενων με
Μηχανοκίνητα Οχήματα Τμημάτων, ζήτησε
έναν επιτελικό αξιωματικό με ανάλογη επι­
μόρφωση για να τον βοηθήσει στη μελέτη
της πιθανής χρήσης των μηχανοκίνητων
To A 7V ήταν το μοναδικό βαρύ άρμα των Γερμανών κατά τον A ' ΠΠ και κατασκευάστηκε σε
μεταφορικών στη μάχη. Η ιδέα γεννήθηκε
20 μόνο μονάδες.
όταν ο Τσίσβιτς σκέφθηκε να μετατρέψει
τον άχαρο ρόλο της μεταφοράς με μηχανο­
πατέρας του και το 1908 ονομάστηκε αξιω­ Πολέμου, τον Αύγουστο του 1914, και ολο­ κίνητα οχήματα προσωπικού και υλικών σε
ματικός. Το 1911 γνώρισε και ερωτεύθηκε κληρώθηκε αργότερα, στις αρχές του 1918. κάτι πιο θεαματικό κατά τη μάχη. Σύμφωνα
τη Μαργαρίτα Γκέρνε. Ο πατέρας του τον Ο Γκουντέριαν ήταν πολύ υπερήφανος που με τις εκτιμήσεις η Γερμανία απειλείτο ακό­
θεωρούσε πολύ νέο για να νυμφευθεί και αποτελούσε μέλος του Γενικού Επιτελείου, μα και υπήρχε ενδεχόμενο πολέμου με τη
τον έστειλε στο Τάγμα Τηλεγραφητών Νο 3. της ελίτ του Γερμανικού Στρατού η οποία Γαλλία, την Πολωνία και την Τσεχοσλοβα­
Εκεί έμεινε μέχρι το 1913, οπότε η Μαργα­ διαμόρφωνε τα δόγματα και κατέστρωνε τα κία. Υπήρχαν πολλές σκέψεις ως προς το
ρίτα έγινε σύζυγός του. Μαζί της απέκτησε πολεμικά σχέδια. πώς θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί η πε­
δύο γιους. Από τον Οκτώβριο του 1912 μέ­ Η πολεμική εμπειρία του Γκουντέριαν ριορισμένη δύναμη του Γερμανικού Στρα­
χρι τον Σεπτέμβριο του 1913 τοποθετήθη- από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο ήταν μικρή. τού σε μια τέτοια περίπτωση. Μια επιλογή
κε σε μια μονάδα τηλεγράφων. Τον Οκτώ­ Κατά το μεγαλύτερο μέρος του υπηρέτησε ήταν η χρήση ταχυκίνητης εφεδρείας η ο­
βριο του 1913 εισήχθη στην Ακαδημία Πο­ σε μονάδα διαβιβάσεων με ειδικότητα ποία θα μπορούσε να καταφέρει ένα ισχυ­
λέμου στο Βερολίνο, τη σχολή που τροφο- στους ασυρμάτους, γεγονός που συνέβαλε ρό κτύπημα σε ένα μέτωπο και μετά να με­
8 δοτούσε με αξιωματικούς το Γερμανικό Γε- στη μετέπειτα τοποθέτηση, με δική του έ­ ταφερθεί γρήγορα σε ένα άλλο.
" νικά Επιτελείο. Η φοίτησή του εκεί διακό­ μπνευση, ασυρμάτων στα άρματα μάχης, Ο Γκουντέριαν μελέτησε το πρόβλημα
πηκε με την έκρηξη του Α' Παγκοσμίου δίδοντάς τους ένα τεράστιο πλεονέκτημα από τη νέα του θέση και κατέληξε στο ε-

Κατά τη διάρκεια του Μ εσοπολέμου η Γερμανία δεν επιτρεπότα ν να κατέχει άρματα μάχης και έτσ ι π εριοριζότα ν σε ομοιώματά τους επ ί
τροχοφόρων οχημάτων.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ο Γ κουντέριαν επ ί τεθω ρακισμένου
οχήματος διοίκησης κατά τη μάχη
της Γαλλίας.

Ο Γκουντέρια ν ως
ανθυπολοχα γός το 1908.

ξής: τα αυτοκίνητα μπορούσαν να μεταφέ­


ρουν τμήματα γρηγορότερα από τον σιδη­
ρόδρομο, αλλά το πεζικό που θα μεταφε-
ρόταν με τον τρόπο αυτό δεν θα αρκούσε.
Επρεπε να συνδυαστούν πλήρως αυτοκι­
νούμενες μονάδες με τα παραδοσιακά ό­ Γερμανικά Panzer I κατά τη μάχη της Γαλλίας, Ο Γκουντέρια ν ήταν ο εμπνευστής
πλα υποστήριξης (Πυροβολικό και Μηχανι­ της τακτικής χρήσης των τεθωρακισμένων.
κό) αλλά και με άρματα. Οι Γερμανοί γενικά
δεν είχαν δώσει μεγάλη σημασία, ούτε με­ ξιωματικούς της Σχολής του Σώματος Με­ τεχνική εξέλιξη των αρμάτων, αλλά και
γάλη προτεραιότητα, στα άρματα μάχης ταφορών. Απέκτησε καλή φήμη ως εκπαι­ στην οργάνωση και στην τακτική χρησιμο­
κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, παρά το γε­ δευτής και τον Οκτώβριο του 1927 μετατέ­ ποίηση τεθωρακισμένων σχηματισμών.
γονός ότι είχαν δει τα αποτελέσματα της θηκε στο Τμήμα Μεταφορών του Υπουργεί­ Ο Γκουντέριαν προσπάθησε να μετα­
μαζικής χρήσης τους στη Μάχη του Κα- ου Πολέμου, όπου κύρια ασχολία του ήταν δώσει τις γνώσεις που αποκτούσε γράφο­
μπραί το 1917. Ο Γκουντέριαν αξιοποίησε να πραγματοποιεί διαλέξεις επί της τακτι­ ντας πολλά άρθρα σε στρατιωτικά περιοδι­
την εμπειρία όσων Γερμανών διοικητών εί­ κής των αρμάτων μάχης σε αξιωματικούς. κά από το 1924 ως το 1935. Η διδασκαλία, η
χαν γνώση των αρμάτων, όπως και τα λίγα Η γνώση των ξένων γλωσσών τού έδωσε τη συγγραφή, η μελέτη των ξένων δημοσιευ­
πειραματικά άρματα που διέθετε η Γερμα­ δυνατότητα να διαβάσει τα έργα Βρετανών μάτων και η συμμετοχή σε πολεμικά παί-
νία στα μέσα της δεκαετίας του 1920 και τα (κυρίως) υποστηρικτών του άρματος μά­ γνια διεδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στην
οποία δοκιμάζονταν με μεγάλη μυστικότη­ χης, όπως ήταν οι Φούλερ, Σουίντον και εξέλιξη της στρατιωτικής σκέψης του
τα στη Σοβιετική Ενωση ύστερα από ειδική Μαρτέλ, οι οποίοι προσπαθούσαν να πεί- Γκουντέριαν. Από όλες αυτές τις δραστη­
συμφωνία. σουν τους συμπατριώτες τους για το μέλ­ ριότητες κατέληξε στα εξής συμπεράσμα­
Από τον Οκτώβριο του 1924 ως τον λον αυτού του όπλου. Το περίεργο είναι ότι τα σχετικά με τη χρησιμοποίηση των αρμά­
Οκτώβριο του 1927 ο Γκουντέριαν δίδασκε μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του 1920 οι των:
στρατιωτική ιστορία και τακτική στους α- Βρετανοί δεν ήταν πρωτοπόροι μόνο στην • Τα άρματα έπρεπε να χρησιμοποιηθούν

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
στο άμεσο μέλλον. Ο συγγραφέας αναλύει
τις εμπειρίες του Δυτικού Μετώπου κατά
τον Α1Παγκόσμιο Πόλεμο και κυρίως τους
παράγοντες που οδήγησαν στην εμφάνιση
του άρματος στο πεδίο της μάχης, την τε­
χνική και οργανωτική εξέλιξή του και τις ε­
μπειρίες από τη χρησιμοποίησή του στη μά­
χη. Το βιβλίο χαρακτηρίζεται επίσης από
έλλειψη σωβινισμού. Ο Γκουντέριαν επαι­
νεί τους Βρετανούς και τους Γάλλους ως
σκαπανείς της εξέλιξης του άρματος και
παραδέχεται ότι ο Γερμανικός Στρατός ητ-
τήθηκε αποφασιστικά στο Δυτικό Μέτωπο -
εκεί όπου χρησιμοποιήθηκαν κυρίως τα άρ­
ματα. Οσον αφορά την αεροπορία, τονίζει
με έμφαση τον ρόλο της, όχι τόσο στην
προσβολή της γερμανικής ενδοχώρας όσο
στην υποστήριξη των χερσαίων επιχειρήσε­
ων. Σύμφωνα με τη θεωρία του Γκουντέριαν
οι τεθωρακισμένοι σχηματισμοί θα κτυπού-
σαν σαν σφήνες τη διάταξη του εχθρού, με
την υποστήριξη της Luftwaffe, σε μέτωπο
όχι μεγαλύτερο από 5 χλμ. για τη δημιουρ­
γία ρήγματος. Από το ρήγμα θα ξεχύνονταν
0 στρατηγός Γκουντέρια ν χαιρετά τους άνδρες του κατά τη διάρκεια της εισβολή ς ταχυκίνητα τμήματα πεζικού - που θα αντι­
στην ΕΣΣΔ τον Σ επτέμβ ρ ιο του 1941. μετώπιζαν μεμονωμένες εστίες αντίστασης
στον άξονα κίνησης κάθε μεραρχίας και θα
διατηρούσαν επιλεγμένα εδαφικά σημεια­
μαζικά για να έχουν αποτέλεσμα. ένα μηχανοκίνητο τάγμα. Επικεφαλής της κοί όπλων υποστήριξης. Οι διοικητές δεν
• Τα άρματα δεν έπρεπε να σπαταλώνται σε Επιθεώρησης ήταν ο στρατηγός Στούλπνά- θα διοικούσαν από μακριά, αλλά από το πε­
ακατάλληλα εδάφη (όπως στις λάσπες του γκελ, ο οποίος δεν έβλεπε με ενθουσιασμό δίο της μάχης, μέσα από ειδικά διοικητικά
Υπρ, για παράδειγμα). το νέο όπλο και τις νέες ιδέες γύρω από αυ­ οχήματα. Για να έχει επιτυχία αυτό το σύ­
• Το μέγιστο αποτέλεσμα μπορούσε να επι­ τό, φθάνοντας στο σημείο να δηλώσει την στημα έπρεπε να προσβληθεί κατά το δυ-
τευχθεί με μαζική χρήση αρμάτων αλλά σε αμφιβολία του αν κάποιος από τους ζώντες νατόν ταυτόχρονα ολόκληρη η αμυντική
συνδυασμό με αιφνιδιασμό. Γερμανούς θα έβλεπε ποτέ άρματα να χρη­ διάταξη του εχθρού. Το εσωτερικό έπρεπε
Το 1927 ο Γκουντέριαν προήχθη σε ταγ­ σιμοποιούνται σε μάχη! Ο στρατηγός απο- να επιτηρείται από την αεροπορία για να ε­
ματάρχη. Το 1929 μετέβη στη Σουηδία, ό­ στρατεύθηκε το 1931 και στη θέση του το­ ντοπιστεί η κίνηση των εφεδρειών και να
που επισκέφθηκε μια επιλαρχία αρμάτων ε­ ποθετήθηκε ο Λούτς, που κάλεσε αμέσως ειδοποιηθούν σχετικά τα πολεμικά αερο­
ξοπλισμένη με Strv m/21 και m/21-29 (επρό- τον Γκουντέριαν, ο οποίος είχε προαχθεί πλάνα. Εργο αυτών ήταν να εμποδίσουν ή,
κειτο για σουηδική έκδοση του γερμανικού σε αντισυνταγματάρχη, στο επιτελείο του. τουλάχιστον, να επιβραδύνουν τη ροή των
10 άρματος LKII). Επίσης γνώρισε το μυστικό Οι δύο άνδρες είχαν αποφασιστικό ρόλο εφεδρειών προς το σημείο της διάρρηξης.
πεδίο εκπαίδευσης επί των αρμάτων το ο­ στην ανάπτυξη των γερμανικών μηχανοκί­ Επίσης η αντίληψη ότι η ταχεία κίνηση, α­
ποίο διατηρούσαν οι Γερμανοί στο Καζάν νητων δυνάμεων και στη δημιουργία των κόμα και με ακάλυπτο πλευρό, είναι ο καλύ­
της Ρωσίας, όπου συνομίλησε με πολλούς τριών πρώτων μεραρχιών πάντσερ. τερος τρόπος προστασίας των πλευρών, υι-
Σοβιετικούς αξιωματικούς οι οποίοι αργό­ Οταν ο Αδόλφος Χίτλερ έγινε καγκελά­ οθετήθηκε από τον Γκουντέριαν και αργό­
τερα θα γίνονταν θανάσιμοι αντίπαλοί του. ριος, το 1933, οι Λουτς και Γκουντέριαν εί­ τερα από τον Αμερικανό στρατηγό Πάττον.
Στις αρχές της δεκαετίας του 1930 ο χαν ήδη διαμορφώσει τις βάσεις για τη δη­ Ο Γκουντέριαν, ως δημιουργός αυτού
Γκουντέριαν είχε καταλήξει στο ότι η έκβα­ μιουργία των Panzertruppen (Τεθωρακισμέ­ του είδους πολέμου, δεν ήταν εκείνος ο ο­
ση των επιχειρήσεων μπορούσε να κριθεί νων Δυνάμεων). Το έτος εκείνο ο Γκουντέ­ ποίος του έδωσε το όνομα με το οποίο πέ-
εφόσον συνδυάζονταν τα άρματα σε μηχα­ ριαν προήχθη σε συνταγματάρχη. Η εκπλη­ ρασε στην ιστορία: κεραυνοβόλος ή αστρα­
νοκίνητους σχηματισμούς με τη σωστή α­ κτική ανάπτυξη των αρμάτων μέχρι το 1940 πιαίος πόλεμος (blitzkrieg). Ο όρος διατυπώ­
ναλογία πεζικού, πυροβολικού και μηχανι­ οφειλόταν στη μεγάλη προτεραιότητα που θηκε στο αμερικανικό περιοδικό "Time" με­
κού και πολλοί τέτοιοι σχηματισμοί ενερ­ έδινε ο Χίτλερ στον επανεξοπλισμό της τά την εισβολή των Γερμανών στην Πολω­
γούσαν μαζί για να καταφέρουν ισχυρό κτύ­ Γερμανίας και στον ενθουσιασμό του για τη νία το 1939.
πημα στον αντίπαλο ("Κτυπάς με το χέρι σύγχρονη τεχνολογία και ιδιαίτερα για τις Το βιβλίο του Γερμανού αξιωματικού
σφιγμένο γροθιά και όχι ανοικτό1', έλεγε για μηχανές εσωτερικής καύσης. Το 1935 δημι- σημείωσε τεράστια επιτυχία και τα κέρδη
να δώσει έμφαση στο σημείο αυτό). Από ουργήθηκαν οι τρεις πρώτες μεραρχίες πά­ από τα συγγραφικά δικαιώματα τού επέ­
την περίοδο εκείνη μέχρι την έκρηξη του ντσερ και ο Γκουντέριαν, αν και συνταγμα­ τρεψαν να αγοράσει το πρώτο του αυτοκί­
Β1 Παγκοσμίου Πολέμου ασχολήθηκε κυ­ τάρχης, τοποθετήθηκε διοικητής της 2ης νητο. Απέμενε η εφαρμογή των ιδεών του
ρίως με τη δημιουργία μηχανοκίνητων μο­ με έδρα το Βύρτσμπουργκ. Ο Λουτς εξακο­ κατά τον πόλεμο και αυτό δεν θα αργούσε
νάδων και σχηματισμών και με τη διαμόρ­ λουθούσε να είναι προϊστάμενός του και με να γίνει.
φωση ενός δόγματος για τη χρησιμοποίησή τις δικές τους παροτρύνσεις ο Γκουντέριαν Ο Γκουντέριαν προήχθη σε υποστράτη­
τους. έγραψε τον χειμώνα του 1936-7 το ένα από γο τον Αύγουστο του 1936 και σε αντιστρά­
Τον Φεβρουάριο του 1930 ο Γκουντέ­ τα δύο σημαντικά βιβλία του, το "Achtung - τηγο 0' τάξης την 1η Φεβρουάριου 1938.
ριαν τοποθετήθηκε με τη βοήθεια ενός φί­ Panzer!11. Τρεις ημέρες αργότερα ο Χίτλερ, ο οποίος
λου του, του συνταγματάρχη Λούτς, ο ο­ Το παραπάνω βιβλίο είναι ένα θεωρητι­ είχε παύσει την ημέρα εκείνη τον φον
ποίος υπηρετούσε στην Επιθεώρηση Μη­ κό έργο που είχε ως σκοπό να βοηθήσει τη Μπλόμπεργκ από υπουργό Πολέμου ανα­
χανοκίνητων Τμημάτων, ως διοικητής σε Γερμανία να ετοιμαστεί για έναν πόλεμο λαμβάνοντας ο ίδιος τα συγκεκριμένα κα-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
r " κοντά, τοποθέτησε τον Γκουντέριαν δι­
οικητή του 16ου Σώματος, που ήταν υπεύ­
θυνο για την κίνηση προς τη Βιέννη προ-
«ειμένου να γίνει εκείνο το οποίο πέρασε
στην ιστορία ως "Anschluss'1. Δεν είναι του
παρόντος η εξιστόρηση των γεγονότων
~ου οδήγησαν στην ένωση της Αυστρίας με
τη Γερμανία, αλλά αυτή έγινε εσπευσμένα
από τον Χίτλερ. Η μεραρχία πάντσερ η ο­
ποία μέχρι πριν από λίγες ημέρες διοικού­
σε ο Γκουντέριαν κινήθηκε με μικρή προει­
δοποίηση προς τη Βιέννη, που απείχε 420
χλμ. από τη βάση της, χωρίς χρόνο προε­
τοιμασίας κυρίως του ανεφοδιασμού της
(κατά τη διαδρομή εφοδιαζόταν με καύσι­
μα επιτάσσοντας πολιτικές πηγές), έδωσε
δε την ευκαιρία να θριαμβολογήσουν οι α­
ντίθετοι με την ιδέα του "νέου" όπλου των
αρμάτων: περισσότερο από το 70% των ο­
χημάτων της ακινητοποιήθηκε κατά την κί­
νηση μέχρι τη Βιέννη. Ομως ο Χίτλερ δεν
πτοήθηκε. Ιδρυσε μια νέα θέση Ταχυκίνη­
των Στρατευμάτων στην οποία τοποθέτη­
σε τον Γκουντέριαν ως αρχηγό, προάγο- Επίδειξη μηχανοκίνητων μονάδων στο Κούμερσντορφ το 1934.
Α πό δεξιά ο Γκουντέριαν και ο Χ ίτλερ.
ντάς τον στον βαθμό του αντιστράτηγου α'
τάξης που είχε άμεση πρόσβαση στον φύ-
ρερ. Στους εννέα μήνες που μεσολάβησαν Ιπποτών. Ωστόσο εφάρμοσε τις αρχές του του στρατηγού φον Κλάιστ, που με τη σει­
μέχρι την έκρηξη του πολέμου, ο Γκουντέ­ κατά τον καλύτερο τρόπο στη Μάχη της ρά της υπαγόταν στην Ομάδα Στρατιών του
ριαν από τη θέση του προώθησε την ανά­ Γαλλίας, τον Μάιο του 1940. Η συγκεκριμέ­ στρατηγού φον Ρούντστεντ. Η επίθεση άρ­
πτυξη των ταχυκίνητων δυνάμεων αλλά νη εκστρατεία του Χίτλερ, που άρχισε στις χισε στις 10 Μαϊου. Το γερμανικό και το
δεν μπόρεσε να ασκήσει μεγάλη επιρροή 10 του μήνα, ήταν από τις πιο γρήγορες και γαλλικό επιτελείο είχαν εκτιμήσει ότι οι
για τον εκσυγχρονισμό του Στρατού γενι­ αποφασιστικές της Ιστορίας. Οι Γερμανοί Γερμανοί θα χρειάζονταν εννέα ημέρες για
κά. Στις ανώτατες βαθμίδες της ιεραρχίας νίκησαν τον Γαλλικό και τον Βρετανικό να φθάσουν στον ποταμό Μεύση. Ο ίδιος ο
υπήρχαν ακόμα αξιωματικοί της παλαιάς Στρατό σε έξι εβδομάδες και ανάγκασαν Γκουντέριαν είχε εκτιμήσει ότι θα χρειαζό­
σχολής, οι οποίοι δεν ενθουσιάζονταν κα­ τους Βρετανούς να εκκενώσουν την ηπει­ ταν τέσσερις ημέρες αλλά τα τμήματά του
θόλου με την ιδέα των τεθωρακισμένων ρωτική Ευρώπη τόσο εσπευσμένα ώστε να έφθασαν σε δύο. Στις 15.00 της 13ης Μαϊου
μεραρχιών και πίστευαν ότι το πεζικό θα εί­ εγκαταλείψουν ολόκληρο σχεδόν το υλικό 1940 οι πρώτοι Γερμανοί στρατιώτες είχαν
χε κύριο ρόλο παντού και πάντα. τους. Η νίκη αυτή γίνεται ακόμα πιο εντυ­ διαβεί τον Μεύση. Η Γαλλία είχε ηττηθεί
Οταν άρχισε ο πόλεμος, την 1η Σεπτεμ­ πωσιακή από το γεγονός ότι οι Γερμανοί υ­ ουσιαστικά από τη στιγμή εκείνη. Τα άρμα­
βρίου 1939, ο Γκουντέριαν ανέλαβε μάχιμη στερούσαν αριθμητικά σε άνδρες και άρ­ τα του Γκουντέριαν πέρασαν στις 14 του
θέση: τοποθετήθηκε διοικητής του 19ου ματα έναντι των αντιπάλων τους (ειδικά μήνα και στις 15 ξεχύθηκαν μπροστά αδια- 77
Σώματος της Ομάδας Στρατιών “Βορράς", στα άρματα η αναλογία ήταν 2.600 προς φορώντας για τις διαταγές της στρατιάς ™
που στην αρχή της επίθεσης διέθετε μια 4.000 υπέρ των Συμμάχων). Εξίσου αξιοση­ που απαιτούσε την αναμονή των δυνάμεων
μόνο τεθωρακισμένη μεραρχία, την 3η, ε­ μείωτο είναι το ότι οι Γερμανοί όφειλαν την πεζικού, ακόμα και για τις διαταγές του ίδι­
πειδή τα περισσότερα άρματα είχαν διατε­ επιτυχία τους στις ιδέες δύο στρατηγών ου του φύρερ, που σε κάποιο σημείο έχασε
θεί στην Ομάδα Στρατιών "Νότος". Διοικη­ (Γκουντέριαν και Μανστάιν) που κατείχαν την ψυχραιμία του. Κατά την κίνησή τους
τής της μεραρχίας αυτής ήταν ο στρατη­ θέσεις υφισταμένων και χρειάστηκε να συ- τα γερμανικά τεθωρακισμένα γέμιζαν τις
γός Γκάυρ φον Σβέπενμπουργκ, στρατιωτι­ γκρουστούν με την ανώτατη διοίκηση για δεξαμενές τους σε βενζινάδικα κατά μή­
κός ακόλουθος της Γερμανίας στη Βρετα­ να γίνουν δεκτές. Είναι ευρύτερα γνωστή η κος των οδών και συνέχιζαν. Ο Γκουντέριαν
νία κατά το διάστημα 1933-1937, ο οποίος ιστορία του "Σχεδίου Μανστάιν", ο τρόπος φώναζε στα τμήματα που περνούσαν από
είχε προστριβές με τον προϊστάμενό του ε­ με τον οποίο παρουσιάστηκε στον Χίτλερ μπροστά του "Εισιτήριο μέχρι τον τελευ­
πειδή επενέβαινε στο έργο του. Το 19ο Σώ­ και η υιοθέτησή του ως δικού του. Ο Γκου­ ταίο σταθμό!", εννοώντας ότι έπρεπε να
μα πέρασε από τον Πολωνικό Διάδρομο και ντέριαν ήταν εκείνος που μετά από πρότα­ προχωρήσουν όσο πιο μακριά μπορούσαν.
σημείωσε μια μεγάλη νίκη κοντά στον τόπο ση του Μανστάιν και εντατική μελέτη εξέ- Στις 17 Μαϊου το πρωί ο φον Κλάιστ έ-
γέννησης του Γκουντέριαν. Ο Χίτλερ συνε- φρασε τη γνώμη ότι ήταν εφικτή η επίθεση φθασε στο στρατηγείο του 19ου Σώματος
χάρη τον Γκάυρ προσωπικά γι’ αυτό επί του μέσω των Αρδεννών και έγινε ένθερμος υ- και επέπληξε τον Γκουντέριαν επειδή δεν
πεδίου της μάχης. Στη συνέχεια ο Γκουντέ­ ποστηρικτής της ιδέας του Μανστάιν. Η ε­ είχε υπακούσει στις διαταγές του. Εκείνος
ριαν ενισχύθηκε με μια ακόμα τεθωρακι­ πιμονή του σε αυτήν τού απέφερε τον τίτ­ ζήτησε αμέσως να απαλλαγεί από τη διοί­
σμένη μεραρχία και διενήργησε μια βαθιά λο του "δύσκολου υφισταμένου". κηση και ο Κλάιστ, αν και αιφνιδιάστηκε,
υπερκέραση στα νώτα των πολωνικών δυ­ Πριν από την αυγή της 10 Μαϊου στα συναίνεσε και τού είπε να παραδώσει τη δι­
νάμεων, φθάνοντας μέσω Ανατολικής Πρω­ σύνορα Βελγίου και Λουξεμβούργου πραγ- οίκηση στον αμέσως αρχαιότερο αξιωματι­
σίας μέχρι το Μπρεστ Λιτόφσκ και προκα- ματοποιήθηκε η μεγαλύτερη μέχρι τότε κά. Ο Γκουντέριαν ανέφερε σχετικά στο
λώντας μεγάλη εντύπωση σε ολόκληρο τον συγκέντρωση αρμάτων. Απέναντι από το στρατηγείο της Ομάδας Στρατιών του Ρού­
κόσμο. Επρόκειτο για ένα "θανάσιμο Κτύ­ βόρειο τμήμα του Λουξεμβούργου ήταν ντστεντ και προσέθεσε ότι θα μετέβαινε ε­
πημα" κατά της πολωνικής αντίστασης που συγκεντρωμένο το 19ο Σώμα του Γκουντέ­ κεί την επομένη. Σε ελάχιστα λεπτά έφθα-
είχε εκτελεστεί με αριστοτεχνικό τρόπο. ριαν, με τρεις μεραρχίες πάντσερ των 300 σε η απάντηση από την Ομάδα Στρατιών με
Για τα επιτεύγματά του στην Πολωνία ο αρμάτων η καθεμία. Το Σώμα αυτό υπαγό­ την εντολή να μείνει στη θέση του. Σε λί­
Γκουντέριαν τιμήθηκε με τον Σταυρό των ταν στην τεθωρακισμένη ομάδα (στρατιά) γες ώρες τον επισκέφθηκε ο διοικητής της

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Συγχα ίροντας τους άνδρες για τις επ ιτυ χίες τους. Ο Γκουντέριαν σ υ νο μ ιλε ί με έναν πτέραρχο της Luftwaffe.

12ης Στρατιάς, στρατηγός Λιστ, για να δώ­ της εκστρατείας, στις μαζικές προαγωγές κηση του Στρατού. Η δικαιολογία που προ-
σει λύση στο πρόβλημα που είχε δημιουρ- οι οποίες ακολούθησαν, ο Γκουντέριαν έβαλε ήταν, με τα δικά του λόγια: "Εργο του
γηθεί. Ο Λιστ συμφωνούσε απόλυτα με την προήχθη στον τελευταίο βαθμό του, εκεί­ αρχηγού του Στρατού είναι να μορφώσει
επιθυμία του Γκουντέριαν να συνεχίσει την νον του στρατηγού (ο επόμενος βαθμός τον στρατό σύμφωνα με την εθνοσοσιαλι-
κίνηση, τού είπε να μην παραιτηθεί από τη στην ιεραρχία του Γ1Ράιχ ήταν εκείνος του στική αίσθηση. Δεν γνωρίζω ούτε έναν
διοίκηση του Σώματος και ενέκρινε τη διε­ στρατάρχη). στρατηγό στον Στρατό που να μπορεί να το
ξαγωγή "επιθετικών αναγνωρίσεων". Με τα Κατά την επιχείρηση "Μπαρμπαρό- πράξει αυτό καλύτερα από εμένα. Γι1αυτό
χέρια "λυμένα" ο Γκουντέριαν συνέχισε την σα", την επίθεση στη Σοβιετική Ενωση που αποφάσισα να αναλάβω προσωπικά τη διοί­
προέλαση και στις 21 Μαϊου 1940 είχε φθά- άρχισε στις 22 Ιουνίου 1941, ο Γκουντέριαν κηση του Στρατού".
σει στη Μάγχη. Στις 23 του μήνα οι δυνά­ ήταν διοικητής της 2ης Ομάδας Πάντσερ Την επόμενη ημέρα ο Γκουντέριαν με­
μεις του κατέλαβαν τη Βουλόνη και τέσσε­ (στις 5 Οκτωβρίου του ιδίου έτους ονομά­ τέβη αεροπορικώς στην Ανατολική Πρωσία
ρις ημέρες αργότερα εισήλθαν στο Καλαί. στηκε 2η Στρατιά Πάντσερ), που υπαγόταν και είχε συνάντηση πέντε ωρών με τον Χίτ­
Αναφερόμενος στη διάβαση του Μεύση στην Ομάδα Στρατιών "Κέντρο" του στρα­ λερ. Σκοπός του ήταν να εκφράσει την ά­
ο Γάλλος στρατηγός Γκαμελέν σχολίασε με­ τηγού Μποκ. Οδήγησε τα άρματά του σε ποψή του πιστεύοντας ότι χρειαζόταν μια
τά τον πόλεμο: “Ηταν ένας αξιοσημείωτος ταχείες κινήσεις σύμφωνα με τις αρχές του ειλικρινής έκθεση της κατάστασης για να
ελιγμός. Είχε όμως προβλεφθεί από την αστραπιαίου πολέμου. Οι στρατιώτες του, αποφευχθούν παρερμηνείες. Δήλωσε ανοι­
αρχή; Δεν το πιστεύω. Οπως ο ελιγμός του που τον θαύμαζαν, τού είχαν δώσει το προ- κτά ότι οι κύριες στρατιωτικές θέσεις έ­
12 Ναπολέοντα στην Ιένα ή του Μόλτκε στο σωνύμιο "Ο γρήγορος Χάιντς". Ο Γκουντέ­ πρεπε να καλυφθούν από άνδρες που είχαν
Σεντάν το 1870, ήταν μια άριστη εκμετάλ­ ριαν κατέλαβε το Σμολένσκ σε πολύ σύντο­ κάποια εμπειρία και ότι μεγάλωνε το χάσμα
λευση των περιστάσεων. Επέδειξε τμήματα μο χρόνο και ήταν έτοιμος να λάβει μέρος μεταξύ εκείνων που πραγματοποιούσαν
και μια διοίκηση που γνώριζαν πώς να ελι- στην τελική επίθεση κατά της Μόσχας όταν τον πόλεμο από τα γραφεία της OKW και το
χθούν και ήταν οργανωμένα να ενεργούν διατάχθηκε να στραφεί προς νότο και να Γενικό Επιτελείο και εκείνων οι οποίοι βρί­
γρήγορα -επειδή αεροπλάνα, άρματα και α­ κατευθυνθείπρος το Κίεβο στις 19 Ιουλίου. σκονταν στο πεδίο της μάχης. Είναι επίσης
σύρματοι τούς το επέτρεπαν". Μεταξύ 17 και 19 Σεπτεμβρίου διεξήχθη πιθανό να τόνισε τη διαφορά αντίληψης με­
Η απίστευτη ταχύτητα της κίνησης του μια γιγαντιαία μάχη περί το Κίεβο, κατά την ταξύ των αξιωματικών με τη νοοτροπία του
Γκουντέριαν θα έθετε σε μεγάλο κίνδυνο οποία αιχμαλωτίστηκαν 600.000 Σοβιετικοί πεζικού και του πυροβολικού και του ιδίου,
το εκτεθειμένο νότιο πλευρό του αν οι Γάλ­ και η πόλη κατελήφθη. Στο μεταξύ από τις του δημιουργού της νέας τακτικής των αρ­
λοι αντιδρούσαν. Ωστόσο αυτή ακριβώς η 10 Ιουλίου είχαν προστεθεί τα Φύλλα μάτων. Η μόνη απάντηση που έδωσε ο φύ-
ταχύτητα αποτέλεσε την προστασία του Δρυός στον Σταυρό των Ιπποτών του Γκου­ ρερ ήταν ότι δεν μπορούσε να διαχωρίσει
πλευρού του. Ο Γκουντέριαν γνώριζε ότι οι ντέριαν. τη θέση του από την ακολουθία των αξιω­
Γάλλοι περίμεναν να εντοπιστεί επακριβώς Στις 30 Σεπτεμβρίου 1941 ο στρατηγός ματικών του και ότι εκείνοι συμφωνούσαν
η θέση του αντιπάλου πριν επιχειρήσουν ο­ επέστρεψε στην Ομάδα Στρατιών "Κέντρο". απόλυτα μαζί του. Οταν έφυγε ο Γκουντέ­
τιδήποτε. Ετσι οι οκτώ γαλλικές μεραρχίες Η Στρατιά του παρέκαμψε την ισχυρά οχυ­ ριαν, ο Χίτλερ είπε στον Κάιτελ: "Αυτόν τον
που είχαν συγκεντρωθεί κοντά στο Παρίσι ρωμένη πόλη Τούλα για να επιχειρήσει άνθρωπο δεν τον έπεισα".
δεν κινήθηκαν όσο τα άρματα του Γκουντέ­ στρατηγική υπερκέραση της Μόσχας από Τα Χριστούγεννα του 1941 ο στρατηγός
ριαν συνέχιζαν την κίνησή τους. τα ΝΑ. Ομως η κατάσταση άρχισε να αλλά­ Γκουντέριαν, ο δημιουργός των τεθωρακι­
Μετά την άφιξη των γερμανικών μονά­ ζει υπέρ των Σοβιετικών, καθώς μειωνόταν σμένων της Γερμανίας, ο άνδρας που οι Σο­
δων στη Μάγχη δημιουργήθηκε το Τακτικό η ορμή της γερμανικής επίθεσης και πλη­ βιετικοί φοβούνταν περισσότερο από κάθε
Συγκρότημα Αρμάτων Γκουντέριαν, που σίαζε ο χειμώνας. Ο Γκουντέριαν, παρά τη άλλον, απομακρύνθηκε από τη θέση του ε­
καθόλη τη διάρκεια της υπόλοιπης εκστρα­ διαταγή του Χίτλερ να μη παραχωρείται πειδή είχε διατάξει με δική του πρωτοβου­
τείας τέθηκε υπό τον λιστ. Αυτό προχώρη­ σπιθαμή εδάφους, εκτέλεσε περιορισμέ­ λία τη σύμπτυξη των δυνάμεών του σε μια
σε βαθιά μέσα στη Γαλλία αποκόπτοντας τη νες συμπτύξεις για να βελτιώσει τις αμυντι­ τοποθεσία όπου θα μπορούσαν να αμυν­
Γραμμή "Μαζινώ". Από τότε όλες οι μονάδες κές θέσεις των μονάδων του. Στις 19 Δε­ θούν καλύτερα τον χειμώνα. Οπως έγραψε
του είχαν ένα μεγάλο G γραμμένο σε κάθε κεμβρίου ο ηγέτης του Γ1Ράιχ έλαβε τη μοι­ ο Λίντελ Χαρτ, ήταν το χριστουγεννιάτικο
άρμα, όχημα ή μοτοσικλέτα. Μετά το τέλος ραία απόφαση να αναλάβει ο ίδιος τη διοί­ δώρο του φύρερ στον στρατηγό στον οποίο

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ε λε γχο ς της προόδου των
επιχειρήσεων.

Γάλλοι αξιωματικοί
παραδίδονται στον
Γκουντέριαν.

Ο ικογενεια κές σ τιγμ ές


του απόστρατου,
πλέον, στρατηγού.
Panther και Tiger. Μάλιστα έλεγε ότι οι
στρατιώτες μπορούσαν να το χειριστούν α­
κόμα και στον ύπνο τους.
Ομως ο πόλεμος πήγαινε από το κακό
στο χειρότερο για τη Γερμανία. Στις 5 Ιουλί­
ου 1943 χάθηκε η μάχη του Κούρσκ. Ο σο­
βιετικός οδοστρωτήρας άρχισε να κινείται
απειλητικά προς τα δυτικά καταστρέφο-
ντας την Ομάδα Στρατιών "Κέντρο" στο πέ­
μετά τη φθορά που είχαν υποστεί. Παρά το ρασμά του και στις 6 Ιουνίου 1944 άνοιξε το
γεγονός ότι είχε περάσει μια σοβαρή περι­ δεύτερο μέτωπο στην Ευρώπη με την από­
πέτεια υγείας λόγω καρδιακής προσβολής, βαση των Συμμάχων στη Νορμανδία.
επιδόθηκε με ενθουσιασμό στο έργο του Εκείνοι που συνωμοτούσαν κατά του
και είχε καλή συνεργασία με τον Χίτλερ. Χίτλερ πλησίασαν και τον Γκουντέριαν, για
Επιβίβαση του στρα τηγού σε Στις 27 Ιουλίου 1943 ο Γκαίμπελς τον χαρα­ να τον βολιδοσκοπήσουν για τη συμμετοχή
άρμα μάχης Panzer IV.
κτήριζε στο ημερολόγιό του ως ένθερμο του. Εκείνος εξέφραζε πολύ συχνά τη δυ-
μαθητή του Χίτλερ που δεν έφερνε αντιρ­ σαρέσκειά του για τις ενέργειες του φύ-
όφειλε τις μεγαλύτερες νίκες του. Στους ρήσεις -τουλάχιστον εκείνη την εποχή, θα ρερ. Ομως η στάση του έναντι των συνωμο­
κύκλους γύρω από τον Χίτλερ διαδόθηκε προσθέταμε. Στη νέα θέση του ο Γκουντέ­ τών ήταν αρνητική. Οπως και πολλοί άλλοι
ότι ο Γκουντέριαν ήταν ένας στρατηγός ριαν απέκτησε καλή σχέση με τον Αλμπερτ αξιωματικοί της παραδοσιακής σχολής, θε­
'που δεν είχε θάρρος" και είχε χάσει την Σπέερ, υπουργό Εξοπλισμών, και μαζί μπό­ ωρούσε αδύνατη την απομάκρυνση και πο­
ψυχραιμία του. ρεσαν να αυξήσουν θεαματικά τη μηνιαία λύ περισσότερο την εξόντωση του αρχη­
Ο Γκουντέριαν έμεινε στην εφεδρεία παραγωγή αρμάτων. Ο Γκουντέριαν επισκέ- γού του σε καιρό πολέμου.
του Στρατού μέχρι την 1η Μαϊου 1943, μετά φθηκε εργοστάσια και πεδία βολής και Στις 20 Ιουλίου 1944 έγινε η αποτυχη­
την ήττα της Γερμανίας στο Ελ Αλαμέιν και πραγματοποίησε πολλές βελτιώσεις στα μένη απόπειρα κατά της ζωής του Χίτλερ,
την καταστροφή στο Στάλινγκραντ. Ανα- άρματα. Εδωσε μάχη να μη σταματήσει η με καταλυτικές συνέπειες για το σώμα των
κλήθηκε στην ενεργό υπηρεσία ως γενικός παραγωγή του Panzer IV, το οποίο, παρά το αξιωματικών. Ο μέχρι τότε αρχηγός του Γε­
επιθεωρητής των Τεθωρακισμένων, τα ο­ γεγονός ότι υπήρχαν καλύτερά του σοβιε­ νικού Επιτελείου, στρατηγός Τσάιτσλερ,
ποία χρειάζονταν γενική αναδιοργάνωση τικά άρματα, ήταν πιο αξιόπιστο από τα καθαιρέθηκε και του απαγορεύθηκε να φο-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Σπάνιες φ ωτογραφίες στις οποίες εμφανίζεται ο Γκουντέρια ν με τη στολή των
πληρωμάτων αρμάτων και με τα διακριτικά του στρατηγού, δίπλα στον στρατηγό Βενκ,
το φ θινόπωρο του 1944.

ρά στολή. Στις 21 Ιουλίου ο Χίτλερ τοποθέ­ φύρερ. Σε μια από τις πρώτες διαταγές του
τησε στη θέση του τον Γκουντέριαν, προς στιγμάτισε το Γενικό Επιτελείο για τη βοή­
μεγάλη αγανάκτηση και έκπληξη πολλών θεια που είχε παράσχει στους συνωμότες
από τους αξιωματικούς του οργανισμού και δήλωσε ότι κάθε αξιωματικός του έπρε-
αυτού οι οποίοι θεωρούσαν τον Γκουντέ­ πε να διέπεται από τις αρχές του εθνικοσο­
ριαν μονόπλευρα ενθουσιώδη ως προς την σιαλισμού ή να υποβάλει αίτηση για μετά­
ειδικότητά του και πολεμιστή και όχι στρα­ θεση. Ακόμα και αν αυτή η διαταγή συντά­
τιώτη της Ακαδημίας Πολέμου. Γεγονός εί­ χθηκε "υπό την πίεση των πραγμάτων", οι
ναι ότι ο Γκουντέριαν ανέλαβε τα συγκεκρι­ αξιωματικοί που θεώρησαν τη συνωμοσία
μένα καθήκοντα σε μια πολύ δύσκολη πε­ καθήκον για τη διατήρηση των παραδόσε­
ρίοδο για τη Γερμανία αλλά και για τον αρ­ ων του γερμανικού Γενικού Επιτελείου δεν
χηγό του Γενικού Επιτελείου. Μετά την α­ τον συγχώρησαν ποτέ. Επίσης δημιουργή-
πόπειρα κατά της ζωής του ο Χίτλερ είχε γί- θηκε ένα χάσμα στις τάξεις των αξιωματι­
74 νει εξαιρετικά δύσπιστος και κάθε κών του Γενικού Επιτελείου, που δεν γεφυ-
β ι αντίθετη γνώμη μπορούσε κάλλιστα να θε­ ρώθηκε ποτέ. Ο Γκουντέριαν μαζί με τους
ωρηθεί ως συνωμοσία. Το απόγευμα της Κάιτελ και Ρούντστεντ ήταν μέλη του Στρα­
21ης Ιουλίου ο Γκουντέριαν πήγε να αναλά- τιωτικού Συμβουλίου Τιμής, το οποίο απέ-
6ει τα καθήκοντά του στο Γενικό Επιτελείο, πεμψε από τη στρατιωτική υπηρεσία τους
όπου επικρατούσε χάος. Μερικοί από τους αξιωματικούς που είχαν λάβει μέρος στη
κυριότερους αξιωματικούς είχαν τραυματι­ συνωμοσία, έτσι ώστε να περιέλθουν στη
στεί κατά την απόπειρα και πολλοί άλλοι δικαιοδοσία των "λαϊκών δικαστηρίων" και
περίμεναν να τους συλλάβουν για συμμε­ όχι των στρατοδικείων.
τοχή στη συνωμοσία. Οι επικοινωνίες δεν Ο Γκουντέριαν δεν ήταν πια ο παλαιός
λειτουργούσαν κανονικά και στο γραφείο εαυτός του. Η ενεργητικότητά του είχε μει­
0 Γ κουντέριαν με τον βαθμό του στρατηγού
του αρχηγού ο Γκουντέριαν “ανακάλυψε" ωθεί, όχι μόνο από τις μάχες με τον εχθρό
και τον Στα υρό των Ιπποτώ ν με Φύλλα
μόνο έναν δεκανέα τηλεφωνητή που κοιμό­ αλλά και από τις "μάχες" για να επιβάλει τις Δρυός.
ταν! σύγχρονες ιδέες του σε πιο συντηρητικούς
Ο Γκουντέριαν επέκρινε αυστηρά τους στρατιωτικούς. Επιπλέον αντιμετώπισε και
συνωμότες. Σε όλη του τη ζωή υπήρξε ένα σοβαρό πρόβλημα με την καρδιά του. νικού Επιτελείου οι Σοβιετικοί διέσπασαν
στρατιώτης. Καταγόταν από στρατιωτική Βέβαια η επαναφορά του στην ενεργό υπη­ το μέτωπο στα Ελη του Πρίπετ και συγκρα-
οικογένεια της Ανατολικής Πρωσίας, τα σύ­ ρεσία τον είχε βελτιώσει ψυχολογικά. Μετά τήθηκαν τελικά σε μια γραμμή κοντά σε ε­
νορα της οποίας προστάτευε μια εξαιρετι­ το 1943 αυτός ο υπέρμαχος του επιθετικού κείνη που είχε προτείνει - αφού προηγου­
κά ασθενής δύναμη που δεν θα μπορούσε αγώνα αποδείχθηκε περισσότερο διορατι­ μένως 20 μεραρχίες χάθηκαν ή εγκατέλει-
να συγκροτήσει τη σοβιετική "πλημμύρα". κός από τον Χίτλερ σε ό,τι αφορούσε τις α­ ψαν το υλικό τους. Ηταν αναμενόμενο η ά­
Πίστευε ότι ένα πραξικόπημα κατά της κυ­ μυντικές απαιτήσεις της κατάστασης την μυνα εκεί να μην κρατήσει πολύ.
βέρνησης δεν θα μπορούσε να αλλάξει την περίοδο εκείνη. Στις αρχές του 1944 από τη Οι προσπάθειες του Γκουντέριαν, το
κατάσταση αλλά αντίθετα θα είχε ως συνέ­ θέση του γενικού επιθεωρητή Τεθωρακι­ φθινόπωρο του 1944, να σταθεροποιήσει
πεια να φθάσουν οι Σοβιετικοί ακόμα και σμένων είχε πιέσει (μάταια) τον Χίτλερ να μια νέα γραμμή που θα κάλυπτε την Ανατο­
μέχρι τον Ρήνο. Επίσης πίστευε ότι με επι­ επιτρέψει στο Ανατολικό Μέτωπο μια σύ­ λική Πρωσία και την κεντρική Πολωνία, δεν
μονή και τόλμη θα μπορούσαν να διορθω­ μπτυξη σε νέα αμυντική τοποθεσία στα σύ­ απέδωσαν λόγω της εμμονής του Χίτλερ να
θούν τα σφάλματα που είχε διαπράξει ο νορα του 1940. Οταν ήταν αρχηγός του Γε- στείλει ενισχύσεις στην Ουγγαρία και της

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Σχεδια σμός της επόμενης φάσης της μάχης.

προετοιμασίας της επιχείρησης στις ήταν μια ακόμα έκρηξη οργής του Χίτλερ μπορούσε να πιέσει τον φύρερ. Ο Χίμλερ.
Αρδέννες τον Δεκέμβριο του 1944. Ο φύ- και στη συνέχεια μια επίπληξη από τον Κάι- που όπως αποδείχθηκε αργότερα είχε δικά
ρερ απέρριψε άμεσα κάθε πρόταση από­ τελ διότι δεν ... σεβάστηκε την κατάσταση του σχέδια, τού είπε ότι ήταν ακόμα πολύ
συρσης δυνάμεων από τα βαλτικά κράτη, υγείας του φύρερ. νωρίς για κάτι τέτοιο.
τα Βαλκάνια και την Ιταλία για να δημιουρ- Οπως είχε προβλέψει ο Γκουντέριαν, η Η τελική σύγκρουση του Χίτλερ με τον
γηθούν εφεδρείες για το Ανατολικό Μέτω­ σοβιετική επίθεση εκδηλώθηκε στις 12 Ια- Γκουντέριαν έγινε μερικές ημέρες αργότε­
πο. Οταν η επίθεση στις Αρδέννες απέτυχε, νουαρίου. Μια δύναμη 12 γερμανικών με­ ρα. Αιτία ήταν η απώλεια του Κεστρίν, ανά­
ο Γκουντέριαν ζήτησε να σταλούν ανατολι­ ραρχιών έπρεπε να καλύψει ένα μέτωπο μεσα στα δύο σοβιετικά προγεφυρώματα
κά όλες οι διαθέσιμες δυνάμεις. Επιπλέον 800 χλμ. Τρεις ημέρες νωρίτερα ο Χίτλερ α- στον ποταμό Οντερ, σε απόσταση 80 χλμ.
ζήτησε να αποδεσμευτούν οι 300.000 άν- πέρριψε πρόταση-έκκληση του Γκουντέ­ από το Βερολίνο. Η πόλη είχε κυκλωθεί από
δρες που στάθμευαν στην απομονωμένη ριαν να επιτρέψει την υποχώρηση τμημά­ τους Σοβιετικούς και ο Χίτλερ, παρά τις α­
Κουρλάνδη για να προστατεύουν, κατ' α­ των από μερικές εξέχουσες του μετώπου ντιρρήσεις του Γκουντέριαν σχετικά με τις
παίτηση του ναυάρχου Νταίνιτς, τη Βαλτι­ για να το ευθυγραμμίσει. Το μέτωπο κατέρ- ελλείψεις σε πυροβολικό, άρματα και αερο­
κή, η οποία χρησίμευε ως χώρος εκπαίδευ­ ρευσε γρήγορα. Δεν κατέστη δυνατό να α- πορία, αποφάσισε να πραγματοποιήσει επί­
σης των υποβρυχίων του. Εκείνη την ημέρα ναχαιτισθούν οι Σοβιετικοί και έτσι εισχώ­ θεση για να λύσει την πολιορκία. Η ενέρ­
ο Χίτλερ είχε μια από τις εκρήξεις οργής ρησαν βαθιά στη Γερμανία, φθάνοντας μέ­ γεια έγινε στις 27 Μαρτίου υπό τον στρατη­
του όταν ο Γκουντέριαν τού τόνισε ότι η ε­ χρι τον ποταμό Οντερ. γό Μπούσε και παρά το γεγονός ότι αρχικά
πιμονή του οφειλόταν στην επιθυμία του Ο Γκουντέριαν αντιλαμβανόταν όλο και οι Σοβιετικοί αιφνιδιάστηκαν, κατέληξε σε
να συγκεντρώσει εφεδρείες για την άμυνα περισσότερο ότι ο Χίτλερ είχε συνδέσει τη αιματηρή αποτυχία. Την επομένη, μεταβαί-
του Βερολίνου και ότι το μόνο που τον εν- δική του μοίρα με τη μοίρα της Γερμανίας νοντας για την καθημερινή σύσκεψη στο
διέφερε ήταν το συμφέρον της Γερμανίας. και προσπαθούσε να προλάβει τις χειρότε­ Βερολίνο, ο Γκουντέριαν είπε στον συνοδό
Κυριολεκτικά εξερράγη: "Πώς τολμάς και ρες συνέπειες της μεγαλομανίας του. Ζή­ του, ταγματάρχη φον Λορινγκχόφεν, ότι θα
μου μιλάς έτσι, νομίζεις ότι εγώ δεν πολε­ τησε από τον Ρίμπεντροπ να προσπαθήσει μιλούσε πολύ ανοικτά. Πραγματικά η σύ­
μάω για τη Γερμανία;“. Το κλίμα βελτιώθηκε να έλθει σε διαπραγματεύσεις με τους Δυ­ σκεψη εξελίχθηκε σε μάχη. Ο φύρερ σε μια
όταν ο Γκουντέριαν απομακρύνθηκε από τικούς Συμμάχους. Οταν ο υπουργός Εξω­ στιγμή ρώτησε τον Μπούσε γιατί απέτυχε η
την αίθουσα όπου γινόταν η συζήτηση. Τε­ τερικών του Χίτλερ απέρριψε την ιδέα, τον επίθεση. Πριν ο στρατηγός προλάβει να α­
λικά ο Χίτλερ επέτρεψε να διατεθεί μια μι­ ρώτησε τι πίστευε ότι θα γινόταν όταν σε παντήσει ξέσπασε μιλώντας για την ανικα­
κρή εφεδρεία στο Ανατολικό Μέτωπο. Ο μικρό χρονικό διάστημα οι Σοβιετικοί θα έ­ νότητα του σώματος των αξιωματικών και
Γκουντέριαν εκτιμούσε - ορθά, όπως απο­ φθαναν στο Βερολίνο. Φυσικά ο Ρίμπε­ του Γενικού Επιτελείου. Ο Γκουντέριαν πα-
δείχθηκε - ότι οι Σοβιετικοί θα εκτόξευαν ντροπ μετέφερε τη συνομιλία στον προϊ­ ρενέβη και είπε ότι ο Μπούσε είχε εξαντλή­
μεγάλη επίθεση στο εγγύς μέλλον και ότι στάμενό του και εκείνος δήλωσε ότι η πρά­ σει τα πυρομαχικά του. Ο Χίτλερ τον ρώτη­
οι υπάρχουσες δυνάμεις δεν θα μπορού­ ξη του αρχηγού του Επιτελείου ισοδυνα- σε γιατί εκείνος, ως αρχηγός του Επιτελεί­
σαν να την ανακόψουν. Λίγο αργότερα ο μούσε με εσχάτη προδοσία. Είχε αρχίσει η ου, δεν φρόντισε να του στείλει άλλα. Ο
Χίτλερ ακύρωσε την αποστολή της μικρής αντίστροφη μέτρηση για την αποπομπή του Γκουντέριαν επανήλθε στο θέμα των δυνά­
δύναμης και επιπλέον έστειλε τρεις από τις τελευταίου από τη θέση του αρχηγού του μεων της Κουρλάνδης που έπρεπε να απο-
καλύτερες τεθωρακισμένες μεραρχίες από Γενικού Επιτελείου. σπασθούν για την άμυνα του Βερολίνου και
την Πολωνία σε μια μάταιη προσπάθεια να Στις 21 Μαρτίου 1945 ο Γκουντέριαν σε λίγο οι δύο άνδρες φώναζαν ο ένας στον
διασπάσουν τον σοβιετικό κλοιό γύρω από πλησίασε έναν άλλο ισχυρό άνδρα του Γ1 άλλο με όση δύναμη είχαν. Οταν τα πράγ­
τη Βουδαπέστη. Ράιχ, τον Χίμλερ, και του είπε ότι ο πόλεμος ματα ηρέμησαν ο Χίτλερ διέταξε να φύ­
Περί την πρωτοχρονιά του 1945 ο Γκου­ δεν μπορούσε να κερδηθεί πια και ότι το γουν όλοι από την αίθουσα εκτός από τους
ντέριαν, για λόγους επίδειξης πνεύματος ε­ μόνο πρόβλημα ήταν πώς θα σταματούσε Κάιτελ και Γκουντέριαν. Τότε είπε στον αρ­
νότητας, πραγματοποίησε μερικές δημό­ όσο το δυνατόν πιο γρήγορα η άσκοπη χηγό του Επιτελείου ότι η κατάσταση της
σιες δηλώσεις που ακούστηκαν αφύσικα αι­ σφαγή στρατιωτών και πολιτών. Τον ενημέ­ υγείας του επέβαλλε τη λήψη αναρρωτικής
σιόδοξες. Ωστόσο συνέχισε να πιέζει τον ρωσε για τη συζήτηση που είχε με τον Ρί­ άδειας για έξι εβδομάδες, λέγοντάς του:
φύρερ. Ηταν μάταιο. Το μόνο "κέρδος" του μπεντροπ και του τόνισε ότι μόνο αυτός θα "Σε έξι εβδομάδες η κατάσταση θα είναι

ΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Οι επ ιχειρή σεις
εξελίσσοντα ι
ικανοποιητικά για τον
στρατηγό Γκουντέριαν.

Μετά από μια άσκηση ο


Χ ίτλερ γευ μ α τίζει με
τους στρ α τη γούς του
και τον Γκουντέριαν.

πολύ κρίσιμη και θα σε χρειαστώ". 0 Κάιτελ είχε συμβεί με τον πατέ­


ρώτησε τον Γκουντέριαν πού θα περνούσε ρα του ήταν αυτή του γε­
την άδειά του και εκείνος, καχύποπτος, α­ νικού επιθεωρητή Τεθω­
πάντησε ότι δεν είχε αποφασίσει ακόμα. ρακισμένων.
Σε έξι εβδομάδες ο Χίτλερ ήταν νεκρός Κατά την πολωνική
και μαζί του είχε χαθεί και το Γ' Ράιχ. Την 1η εκστρατεία, το 1939, ο
Μαϊου 1945 ο Γκουντέριαν τοποθετήθηκε Γκουντέριαν είχε έλθει
πάλι γενικός επιθεωρητής Τεθωρακισμέ­ αρκετές φορές σε σύ­
νων και κατέφυγε με το επιτελείο του στο γκρουση με τον υφιστά- ,«*
Τυρόλο, Στις 10 Μαϊου συνελήφθη αιχμά­ μενό του στρατηγό i.
λωτος από τους Αμερικανούς. Παρέμεινε Γκάυρ φον Σβέπεν- <
αιχμάλωτος πολέμου μέχρι τις 17 Ιουνίου μπουργκ. Ο τελευταίος,
1948, οπότε συμπλήρωσε τα 60 χρόνια του. συνομιλώντας με τον Αί- ,
Οι κυβερνήσεις της Σοβιετικής Ενωσης και ντελ Χαρτ μετά τον πόλε- **
της Πολωνίας ζήτησαν την καταδίκη του μο, χαρακτήρισε τον .
για εγκλήματα πολέμου. Ομως ο στρατη­ Γκουντέριαν όπως πραγ­
γός δεν κατηγορήθηκε για κάτι τέτοιο ε­ ματικά ήταν: "Το 60% εκείνου το οποίο έγι- γερμανικών αρμάτων, κάτι το οποίο δεν
πειδή η συμπεριφορά και οι ενέργειές του ναν οι γερμανικές μονάδες τεθωρακισμέ­ του αναγνώρισε ποτέ πλήρως η γερμανική 17
θεωρήθηκαν σωστές για επαγγελματία νων οφείλεται σε αυτόν. Ηταν φιλόδοξος, Ανώτατη Διοίκηση.
στρατιωτικό. Οι Πολωνοί τον κατηγόρησαν γενναίος, αγαπούσε τους στρατιώτες του
ότι κατά τη μάχη της Βίζνα απείλησε να ε- και αυτοί επίσης τον αγαπούσαν και του εί­ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
κτελέσει αιχμαλώτους αν δεν διέταζαν τις χαν εμπιστοσύνη. Ηταν βίαιος άνθρωπος,
πολωνικές δυνάμεις που αντιστέκονταν α­ γρήγορος στις αποφάσεις του, αυστηρός (1) Bevin Alexander: HOW GREAT GENERALS
κόμα να παραδοθούν. Οι Αμερικανοί θεώ­ προς τους αξιωματικούς, πραγματική προ­ WIN, W. W. Norton & Company, Νέα Υόρκη-
ρησαν ότι μια τέτοια πράξη ήταν απλώς σωπικότητα, γι' αυτό και είχε πολλούς ε­ Λονδίνο, 1993.
"μπλόφα" που επιτρεπόταν, δεδομένου ότι χθρούς. Ηταν ωμός στις εκφράσεις του α­ (2) Larry H. Addington: THE PATTERNS O F
WAR SINCE THE EIGHTEENTH CENTURY,
κανένας αιχμάλωτος πολέμου δεν είχε ε- κόμα και προς τον Χίτλερ. Ως εκπαιδευτής
Indiana University Press, 1984.
κτελεστεί. Μια άλλη κατηγορία ήταν ότι εί­ ήταν καλός, πλήρης και προοδευτικός. Αν (3) Liddel Hart: Η Α Λ Λ Η ΠΛΕΥΡΑ TOY ΛΟΦΟΥ,
χε δεχθεί ως δώρο ένα κτήμα στην κατεχό- του προτείνουν επαναστατικές ιδέες, στο Εκδόσεις Σπύρου Τζηρίτα, ΑΒήναι, 1958.
μενη από τους Γερμανούς Πολωνία (οι ιδιο­ 95% των περιπτώσεων θα απαντήσει ναι και (4) Walter G oerlitz: HISTORY O F THE
κτήτες του είχαν εκδιωχθεί). αμέσως". GERMAN GENERAL STAFF, Frederick A.
Μετά την απελευθέρωσή του ο Γκου­ Στη γνώμη του Γκάυρ πρέπει να προ­ Praeger, Νέα Υόρκη, 1962.
ντέριαν αποσύρθηκε σε ένα μικρό σπίτι στεθεί ότι οι στρατιώτες και οι αξιωματικοί (5) Bryan Perret: LIGHTNING WAR, Panther
στο Σβανγκάου, όπου και πέθανε στις 17 του τον αγαπούσαν επειδή ήταν πάντα κο­ Books, Λονδίνο, 1985.
(6) A .J.P. Taylor: THE SECOND WORLD WAR,
Μαϊου 1954. Προηγουμένως είχε ολοκλη­ ντά τους και εκτιμούσαν τις γνώσεις του. Penguin, Λονδίνο, 1976.
ρώσει ένα ακόμα εξαιρετικό βιβλίο με τίτλο Μπορούσε να οδηγήσει και να πραγματο­ (7) Major General Heinz Guderian: ACHTUNG -
«Απομνημονεύματα ενός Στρατιώτη». Οι ποιήσει βολή με κάθε άρμα του στρατού PANZER! Arm s & Armour, Λονδίνο, 1995.
δύο γιοι του πολέμησαν σε μονάδες αρμά­ και η ικανότητά του ως διοικητή προερχό­ (8) Major General Heinz Guderian: PANZER
των καθόλη τη διάρκεια του πολέμου. Ο έ­ ταν από βαθιά γνώση και όχι από υπερβολι­ LEADER , E.P. Dutton, Νέα Υόρκη, 1952.
νας από αυτούς, ο Χάιντς - Γκύντερ Γκου­ κή τόλμη και διαίσθηση - όπως στην περί­ (9) A ntony Beevor: BERLIN THE DOWNFALL
ντέριαν (1914 - 2004), ακολούθησε το επάγ­ πτωση του Ρόμμελ. Γνώριζε επακριβώς πό­ 1945, Penguin, Λονδίνο, 2003.
γελμα του πατέρα του, διακρίθηκε κατά σο μακριά μπορούσε να κινηθεί ένα άρμα,
τον πόλεμο και έφθασε στον βαθμό του σε ποιο έδαφος, πού έπρεπε να επιταχύνει
στρατηγού στον στρατό της Ομοσπονδια­ και πού να επιβραδύνει. Η γνώση αυτή ήταν
κής Γερμανίας. Τελευταία του θέση, όπως συνέπεια του ότι υπήρξε ο δημιουργός των

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
ΟΙ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΕΣ TOY
Η ΑΡΧΗ Αγησίλαος γεννήθηκε το 444-3 π.Χ. και ήταν ο δεύτερος

ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΤΗΣ


Ο γιος του βασιλιά της Σπάρτης Αρχίδαμου, της οικογέ­
νειας των Ευρυποντιδών, μιας από τις δύο βασιλικές οι­
κογένειες της Σπάρτης. Μεγαλύτερος αδελφός του ήταν ο Αγις,
βασιλεία του οποίου ήταν μακροχρόνια και διήρκεσε από το 42
ως το 400 π.Χ. περίπου. Η άνοδος του Αγησίλαου στον θρόνο - το
400 π.Χ. - ήταν περιπετειώδης και συνδέθηκε με ένα γεγονός-κλη-
ρονομιά του Πελοποννησιακού πολέμου, την καταφυγή του Αθη­

ΣΠΑΡΤΙΑΤΙΚΗΣ ναίου Αλκιβιάδη στη Λακεδαίμονα. Κανονικά διάδοχος του Αγιδος


ήταν ο Αεωτυχίδας, ωστόσο ήταν κοινό μυστικό πως ο τελευταίος
ήταν γιος του Αλκιβιάδη και ο ίδιος ο Αγις είχε αρνηθεί να τον α­

ΑΚΜΗΣ
ναγνωρίσει ως δικό του παιδί. Ο Αεωτυχίδας έπεισε τον κλινήρη
ετοιμοθάνατο Αγι να τον αναγνωρίσει τελικά παρουσία μαρτύρων.
Ομως οι έφοροι δεν πείσθηκαν, δεδομένου και του κάθε άλλο πα­
ρά τυχαίου χρόνου της αναγνώρισης. Ετσι αγνόησαν τον Λεωτυ-
χίδα ως νόθο και έδωσαν το βασιλικό αξίωμα στον μικρότερο α­
δελφό του νεκρού βασιλιά, τον Αγησίλαο. Η επιλογή αυτή υπο-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Το τέλος του Πελοποννησιακού πολέμου βρήκε τη Σπάρτη παντοδύναμη και
αδιαμφισβήτητη κυρίαρχο των εξελίξεων στον ελλαδικό χώρο. Επρόκειτο όμως για
μια κυριαρχία σαθρή και βραχύβια, καθώς ο κύκλος ζωής των ισχυρών πόλεων-
κρατών φαινόταν να ολοκληρώνεται και η στρατιωτικά ισχυρή αλλά πολιτικά ασθενής
και χωρίς προοπτική Σπάρτη δεν διέθετε τον απαιτούμενο δυναμισμό για να
εδραιώσει μακροπρόθεσμα την πρωτοκαθεδρία της. Σε αυτό το μεταβατικό για τον
ελληνικό κόσμο τοπίο η προσωπικότητα του Αγησίλαου έμελλε να συνδεθεί με την
τελευταία αναλαμπή της σπαρτιατικής ισχύος αλλά και με τα πρώτα σαφή δείγματα
της παρακμής της. Οι επιχειρήσεις του Αγησίλαου στη Μικρά Ασία, αν και δεν
τελεσφόρησαν, αποτελούσαν μια πρόγευση για όσα 9α ακολουθούσαν μερικές
δεκαετίες αργότερα, όταν ο Αλέξανδρος θα περνούσε και αυτός στην Ασία με τον
ίδιο σκοπό αλλά υπό εντελώς διαφορετικές συνθήκες.

ΔΗΜΗΤΡΗΣ Γ. ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΑΤΟΣ
Φ ιλόλογος (ΜΑ, U niversity College, London)

Ανάγλυφ η πλάκα από το μνημείο των Νηρηίδων


με παράσταση μάχης έφιππου Πέρση με Ελληνα
π εζό (Λονδίνο, Βρετανικό Μ ουσείο).

ΑΓΗΣΙΛΑΟΥ ΣΤΗΝ ΑΣΙΑ


στηρίχθηκε και από τον ισχυρό άνδρα της Σπάρτης και νικητή στο έλεος του σατράπη της Λυδίας Τισσαφέρνη, ο οποίος βρήκε
του Πελοποννησιακού πολέμου, τον Λύσανδρο, ο οποίος θεω­ μια θαυμάσια ευκαιρία για να επιχειρήσει την πλήρη υποταγή
ρούσε ότι θα μπορούσε να ασκεί επιρροή στον νέο βασιλιά και έ­ τους τιμωρώντας τις για την αποστασία τους. Οι πόλεις της Ιω­
τσι να εξακολουθήσει να διατηρεί επαφή με την πολιτική εξου­ νίας ζήτησαν τη βοήθεια των Σπαρτιατών, οι οποίοι όμως δε­
σία. Είναι αλήθεια ότι η συμβολή του Λύσανδρου στην ανάρρηση σμεύονταν από συμφωνία που είχαν συνάψει με τους Πέρσες,
του Αγησίλαου στο βασιλικό αξίωμα ήταν ένα "γραμμάτιο" που σύμφωνα με την οποία οι ιωνικές πόλεις ανήκαν στη δικαιοδοσία
δεν μπορούσε να μείνει ανεξόφλητο. Ο Αγησίλαος επρόκειτο να του μεγάλου βασιλιά της Περσίας! Ομως ο νέος βασιλιάς της
γίνει ο μοχλός υλοποίησης της επιθετικής πολιτικής που πρέ­ Σπάρτης είχε άλλες απόψεις. Αδράνεια εκ μέρους της Σπάρτης
σβευε ο Λύσανδρος και η οποία έμελλε να τεθεί σε εφαρμογή σε μια τέτοια περίσταση θα την εξέθετε ανεπανόρθωτα στα μά­
χωρίς χρονοτριβές. τια των Ελλήνων της Μικράς Ασίας, όταν μάλιστα οι Αθηναίοι
δεν είχαν διστάσει κατά το παρελθόν να τους βοηθήσουν, απαλ-
ΠΡΩΤΗ ΦΑΣΗ ΤΗΣ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑΣ λάσσοντάς τους επί πολλά χρόνια από την περσική καταπίεση.
Η Σπάρτη κατά το παρελθόν είχε καλές σχέσεις με τον Κύρο
ΣΤΗΝ ΠΕΡΣΙΑ και οι Μύριοι, οι περίφημοι μισθοφόροι που είχαν σπεύσει στο
Μετά την αποτυχημένη απόπειρα του Κύρου να ανατρέψει πλευρό του, διοικούντο από έναν Σπαρτιάτη, τον Κλέαρχο. Εχο­
από τον περσικό θρόνο τον αδελφό του Αρταξέρξη, οι ελληνικές ντας αυτά υπόψη ο Αγησίλαος έστειλε στη Μικρά Ασία ένα εκ-
πόλεις της Μικρός Ασίας που τον είχαν υποστηρίξει βρίσκονταν στρατευτικό σώμα αποτελούμενο από 4.000 άνδρες των συμμά-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
χων. 1.000 νεοδαμώδεις και αρκετούς μι­ Υπό αυτές τις περιστάσεις οι Τισσα- γόρα, βασιλιά της Σαλαμίνας της Κύπρου.
σθοφόρους. Επικεφαλής της εκστρατευ- φέρνης και Φαρνάβαζος αντιλήφθηκαν ότι Ο ελληνικός τοπικισμός πέτυχε για μια α­
τικής δύναμης τέθηκε ο Θίβρων, ο οποίος έπρεπε, έστω και απρόθυμα, να συνεργα­ κόμα φορά το θαύμα του. Ο Κόνων, λει­
την ενίσχυσε με 300 Αθηναίους ιππείς - στούν, δεδομένου μάλιστα ότι το θέμα εί­ τουργώντας περισσότερο ως Αθηναίος
από εκείνους που είχαν υπηρετήσει τη χε περιέλθει πλέον σε γνώση του ίδιου και λιγότερο ως Ελληνας, είδε στις κινή­
Σπάρτη στο πλευρό των Τριάκοντα και ή­ του βασιλιά της Περσίας Αρταξέρξη, ο ο­ σεις του Αρταξέρξη μια ευκαιρία να πλήξει
ταν κάθε άλλο παρά ευπρόσδεκτοι στην ποίος ήδη αναζητούσε έναν τρόπο αποτε­ τη Σπάρτη για λογαριασμό της ταπεινωμέ­
Αθήνα - και αρκετούς άνδρες από τις ί­ λεσματικής αντιμετώπισης της σπαρτιατι­ νης του πόλης, γι' αυτό δεν δίστασε να θέ­
διες τις πόλεις της Μικράς Ασίας. Λίγο αρ­ κής παρουσίας στη Μικρά Ασία. Ο τελευ­ σει τον εαυτό του και την επιρροή του πά­
γότερα ο Θίβρων άρχισε επιχειρήσεις στη ταίος συνειδητοποιώντας την οργανωτική νω στον Ευαγόρα στη διάθεση του Πέρση
Μικρά Ασία, πραγματοποιώντας επιδρο­ αδυναμία της περσικής διοίκησης στην βασιλιά.
μές στα κεντρικά παράλια της Ιωνίας και, περιοχή, αποφάσισε κατ' αρχάς την ενο­ Η κινητοποίηση των Περσών άμβλυνε
ενίοτε, αντιμετωπίζοντας το περσικό ιππι­ ποίησή της, αναθέτοντας την αρχιστρατη­ την επιθετική διάθεση του Δερκυλίδα, ο
κό στην ύπαιθρο. Μάλιστα ενίσχυσε τη δύ­ γία στον Τισσαφέρνη και θέτοντας τον οποίος δίστασε να συγκρουστεί μετωπικά
ναμή του μισθώνοντας από τη Θράκη Φαρνάβαζο υπό τις διαταγές του. Στη συ­ με τους Πέρσες. Ομως και ο Τισσαφέρνης
5.000 έμπειρους άνδρες που είχαν συμμε- νέχεια έκρινε ότι η στρατιωτική σύγκρου­ είχε σοβαρές επιφυλάξεις να αντιπαρατε-
τάσχει στη δύναμη των Μυρίων κατά την ση με τους Σπαρτιάτες στην ξηρά ήταν α­ θεί με τους Ελληνες οπλίτες, στις τάξεις
εκστρατεία του Κύρου εναντίον του αδελ­ σύμφορη, δεδομένης της υπεροχής της των οποίων μάλιστα υπηρετούσαν και πολ­
φού του Αρταξέρξη. Ομως οι προσπάθειές λοί βετεράνοι από εκείνους που ο ίδιος εί­
του ήταν ανοργάνωτες και δεν άργησαν χε συναντήσει λίγα χρόνια πριν στα Κού-
να ατονήσουν, μετεξελισσόμενες τελικά ναξα. Ετσι οι δύο πλευρές προτίμησαν να
σε εξορμήσεις λαφυραγώγησης και λεη­ διαπραγματευθούν και να φθάσουν τελι­
λασίας, ελάχιστα απειλητικές για τον σα­ κά, το καλοκαίρι του 397 π.Χ., σε μία συμ­
τράπη της Λυδίας Τισσαφέρνη και την φωνία. Με αυτήν δεσμεύονταν οι μεν
περσική κυριαρχία. Σπαρτιάτες να αποχωρήσουν από τη Μι­
Σύντομα, το 399 π.Χ., οι έφοροι αντικα­ κρά Ασία, οι δε Πέρσες να αφήσουν τις ελ­
τέστησαν τον Θίβρωνα με έναν νέο στρα­ ληνικές πόλεις της περιοχής αυτόνομες.
τηγό, τον Δερκυλίδα. Εκείνος αποφάσισε Η εφαρμογή της συμφωνίας απαιτούσε
να ακολουθήσει διαφορετική στρατηγική πρώτα την επικύρωσή της από τις ηγεσίες
από εκείνη του προκατόχου του. Απέφυγε των δύο πλευρών και έτσι αποφασίστηκε η
να στραφεί κατά του Τισσαφέρνη και επέ- σύναψη ανακωχής μέχρι την οριστικοποίη­
λεξε να δράσει εναντίον του Φαρνάβαζου, σή της.
σατράπη της ελλησπόντιας Φρυγίας, ο ο­
ποίος ανταγωνιζόταν τον Τισσαφέρνη. Η Η ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ
επιλογή αυτή ήταν ομολογουμένως αξιο­
περίεργη, δεδομένου ότι σκοπός της εκ­ ΤΟΥ ΑΓΗΣΙΛΑΟΥ
στρατείας ήταν τελικά η εξουδετέρωση Παρά την επίτευξη της προαναφερθεί-
της περσικής εξουσίας στις ιωνικές πό­ σας συμφωνίας, η ναυπήγηση των τριήρων
λεις, η οποία εκπροσωπείτο κατ§ εξοχήν για λογαριασμό του περσικού στόλου συ­
από τον σατράπη της Λυδίας. Μια πιθανή νεχίστηκε με εντατικούς ρυθμούς. Δεν εί­
20 ερμηνεία είναι ότι, κατά την εκτίμηση του ναι απίθανο ο καινούργιος στόλος να προ­
mm Δερκυλίδα, το ελληνικό εκστρατευτικό οριζόταν για μια εκστρατεία στην Αίγυπτο,
σώμα μπορούσε να δράσει ευχερέστερα όμως κάτι τέτοιο δεν μπορεί να επιβεβαι­
στη βορειοανατολική Μικρά Ασία, που βρι­ ωθεί. Οι Σπαρτιάτες πάντως εξέλαβαν αυ­
Ο « δα ρεικός» , το επίσημο νόμισμα της
σκόταν υπό τον έλεγχο του Φαρνάβαζου, Π ερσικής Αυτοκρατορίας, με παράσταση τή τη δραστηριότητα των Περσών ως έν­
και να επιδιώξει την απελευθέρωση των ε­ τοξότη, πιθανότατα του ίδιου του βασιλιά δειξη ότι δεν ήταν ειλικρινείς. Είναι αλή­
κεί ελληνικών πόλεων. Επιπλέον ο Δερκυ- των Περσών. Π ληροφ ορούμενος την θεια ότι η ύπαρξη ενός ισχυρού πολεμικού
λίδας, στρεφόμενος εναντίον του Φαρνά­ ανάκλησή του στην Ελλάδα ο Αγησίλαος στόλου στη μια πλευρά του Αιγαίου ήταν
βαζου, είχε πετύχει να αδρανοποιήσει τον δήλω σε ότι υποχω ρεί μπροστά σε 30.000 κάθε άλλο παρά παράγοντας σταθερότη­
αντίπαλο του τελευταίου, τον Τισσαφέρ­ τοξότες, εννοώντας προφανώς τα περσικά τας σε μια ούτως ή άλλως ευαίσθητη πε­
νομίσματα (Βρετανικό Μ ουσείο, Λονδίνο).
νη, διατηρώντας με αυτόν τον τρόπο τις - ριοχή. Για τη Σπάρτη υπήρχαν δύο επιλο­
ούτως ή άλλως σχετικά αδύναμες - περσι­ γές: είτε να απαντήσει με τη ναυπήγηση
κές δυνάμεις της περιοχής διαιρεμένες. ελληνικής οπλιτικής φάλαγγας, γΓ αυτό έ­ δικού της στόλου - μια επιλογή ιδιαίτερα
Ετσι επί δύο χρόνια το εκστρατευτικό σώ­ λαβε την απόφαση να επιδιώξει τη ναυτική δαπανηρή - είτε να πιέσει τους Πέρσες
μα του δραστηριοποιείτο στη Μικρά Ασία υπεροχή στο ανατολικό Αιγαίο, κινώντας στην ξηρά, ενισχύοντας στη Μικρά Ασία το
επιτυγχάνοντας την απελευθέρωση πολ­ ταυτόχρονα κατά της Σπάρτης όσες ελλη­ εκστρατευτικό της σώμα, το οποίο δεν εί­
λών ελληνικών πόλεων, οι οποίες έσπευ­ νικές πόλεις ήταν τοποθετημένες εχθρι­ χε αποσυρθεί ακόμα αναμένοντας την επι­
δαν να ανοίξουν τις πύλες τους στους ε­ κά απέναντι της. Η απόκτηση ναυτικής ι­ κύρωση της πρόσφατα συναφθείσας συν­
λευθερωτές τους αψηφώντας την αντί­ σχύος προϋπέθετε τη ναυπήγηση ισχυρού θήκης ειρήνης. Η απόφαση αποστολής νέ­
δραση των περσικών φρουρών που έδρευ­ στόλου. Ετσι ο Αρταξέρξης έδωσε αμέσως ου εκστρατευτικού σώματος στην Ασία ή­
αν σε αυτές. Οταν μάλιστα η δύναμη του εντολή στα κυπριακά και στα φοινικικά ταν αναμφίβολα αποτέλεσμα της εμπλο­
Δερκυλίδα κινήθηκε νότια και εισέβαλε ναυπηγεία να αρχίσουν την υλοποίηση ε­ κής του Λύσανδρου, ο οποίος επεδίωκε να
στην Καρία, ο κίνδυνος για την περσική νός φιλόδοξου προγράμματος κατασκευ­ χρησιμοποιήσει την καινούργια σπαρτιατι­
κυριαρχία στην Ιωνία έγινε κάτι παραπάνω ής 300 πολεμικών πλοίων. Μάλιστα στις α­ κή δύναμη για να τοποθετήσει στα πολιτι­
από ορατός, αφού απειλούντο πλέον τα ποφάσεις αυτές ενεπλάκη και ο Αθηναίος κά πράγματα των μικρασιατικών πόλεων
διάσπαρτα περσικά στρατεύματα σε ολό­ ναύαρχος Κόνων, ο οποίος μετά την ήττα ανθρώπους της δικής του προτίμησης. Με
κληρο το εύρος των μικρασιατικών παρα­ της Αθήνας κατά τον Πελοποννησιακό πό­ παρασκηνιακές ενέργειες ο Λύσανδρος
λίων. λεμο είχε καταφύγει στην Αυλή του Ευα­ πέτυχε την ανάθεση της αρχιστρατηγίας

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Σημερινή άποψη των
υπολειμμάτω ν των τειχώ ν
του Πειραιά. Μετά τις
επ ιτυ χίες του στο Α ιγα ίο
ο Κόνων προχώρησε στην
ανοικοδόμηση των
Μακρών Τειχών και των
τειχώ ν του Πειραιά.

στον βασιλιά Αγησίλαο, τον οποίο πίστευε Ο Αγησίλαος έφθασε στην Εφεσο το σωπική περιουσία, η καταστροφή της ο-
ότι ήταν σε θέση να ελέγχει. Ετσι την ά­ καλοκαίρι του 396 π.Χ. και βρήκε την ανα­ ποίας θα ήταν ιδιαίτερα ελκυστικός στό­
νοιξη του 396 π.Χ. ο Αγησίλαος συγκέ­ κωχή που είχε συναφθεί το προηγούμενο χος για τον Σπαρτιάτη βασιλιά. Ετσι έ-
ντρωσε στη Γεραιστό της Εύβοιας μια δύ­ έτος να είναι ακόμα σε εκκρεμότητα. Μά­ σπευσε με ισχυρό πεζικό και ιππικό προς
ναμη αποτελούμενη από 30 Σπαρτιάτες α­ λιστα ο Τισσαφέρνης ρώτησε τον Σπαρτιά­ αυτό το σημείο περιμένοντας τους Ελλη­
ξιωματικούς, 2.000 νεοδαμώδεις και 6.000 τη βασιλιά για τις προθέσεις του και εκεί­ νες να φανούν. Ομως ο Αγησίλαος είχε άλ­
συμμάχους. Πριν από την αναχώρηση ο ί­ νος τού απάντησε ότι είχε φθάσει για να ε­ λα σχέδια. Δεν κινήθηκε προς την Καρία
διος πέρασε στην Αυλίδα, για να προσφέ­ ξασφαλίσει ότι οι ελληνικές πόλεις θα δια­ αλλά βόρεια, προς τη Μικρή Φρυγία, συ­
ρει θυσίες στους θεούς, επιθυμώντας με τηρούσαν την αυτονομία τους. Οι δύο άν- γκεκριμένα προς το Δασκύλιο, που ήταν η 21
τον προφανή συμβολισμό να παραλληλί­ δρες συμφώνησαν να παραταθεί η ισχύ- έδρα του τοπικού σατράπη Φαρνάβαζου.
σει την εκστρατεία του με εκείνη κατά της ουσα ανακωχή, κάτι το οποίο Μάλιστα κατά τη διάρκεια της πορείας ε-
Τροίας. Ομως οι ομοιότητες με την εκ­ εξυπηρετούσε ιδιαίτερα τον Τισσαφέρνη, νισχύθηκε με 4.000 περίπου άνδρες από
στρατεία του Αγαμέμνονα τελείωναν κά­ αφού επιτυγχανόταν αφενός η φθορά του τις συμμαχικές πόλεις και προέβη σε ε­
που εκεί. Οι Βοιωτοί, με σκοπό να εμποδί­ στρατού του Αγησίλαου και αφετέρου η κτεταμένη λαφυραγώγηση της υπαίθρου.
σουν τις θυσίες του Αγησίλαου, έστειλαν προστασία των δικών του περιορισμένων Οι δυνάμεις του συγκρούστηκαν με εκεί­
το ιππικό τους να ρίξει τα αναθήματα από δυνάμεων, έως ότου φθάσουν οι ενισχύ­ νες του Φαρνάβαζου σε μια μάχη με "μι­
τους βωμούς. Επιπλέον μερικές ενισχύ­ σεις τις οποίες είχε ζητήσει. Πράγματι ύ­ κτό" αποτέλεσμα, καθώς η πειθαρχημένη
σεις που περίμενε ο Αγησίλαος από ορι­ στερα από λίγους μήνες, όταν ο σατράπης οπλιτική φάλαγγα των Ελλήνων επικράτη­
σμένους συμμάχους δεν εμφανίστηκαν της Λυδίας έλαβε τις στρατιωτικές ενι­ σε σχετικά εύκολα, όμως το ασθενές ιππι­
ποτέ. σχύσεις που περίμενε, έδειξε τις αληθινές κό του Αγησίλαου ηττήθηκε από το ιππικό
Η νέα σπαρτιατική εκστρατεία στη Μι­ του προθέσεις. Εστειλε ένα τελεσίγραφο των Περσών.
κρά Ασία δεν άρχιζε με τους καλύτερους στον Αγησίλαο, με το οποίο του ζητούσε Ο Σπαρτιάτης βασιλιάς συνειδητοποί­
οιωνούς. Αλλωστε σε αντίθεση με την να αποχωρήσει άμεσα από τη Μικρά Ασία. ησε το μειονέκτημα της εκστρατευτικής
τρωική επιχείρηση, η συγκεκριμένη προ­ Ο Σπαρτιάτης ετοιμάστηκε τότε για την ε­ του δύναμης και προτίμησε να υποχωρή­
σπάθεια είχε κάθε άλλο παρά πανελλήνιο πικείμενη σύγκρουση, ζητώντας παράλλη­ σει στα παράλια, επιβάλλοντας στους
χαρακτήρα, αφού οι Σπαρτιάτες δεν θέλη­ λα επειγόντως βοήθεια από τις ελληνικές πλουσιότερους από τους Ελληνες της Μι­
σαν να κινητοποιήσουν περισσότερες ελ­ πόλεις. κρός Ασίας να εκτρέφουν άλογα και απαλ­
ληνικές πόλεις από φόβο μήπως απολέ- Ομως ο χρόνος πίεζε. Ετσι ο Αγησίλα­ λάσσοντας από την υποχρέωση της στρά­
σουν τον πλήρη έλεγχο της εκστρατείας. ος δεν περίμενε την άφιξη της όποιας τευσης όσους ήταν σε θέση να παρά­
Ηταν φανερό ότι η συντηρητική και κοντό­ βοήθειας αλλά κινήθηκε με τις δυνάμεις σχουν στον στρατό του άλογο και ιππέα!
φθαλμη πολιτική της Σπάρτης αδυνατού­ που διέθετε εκείνη τη στιγμή. Ο Τισσα­ Επιπλέον αντιλήφθηκε ότι έπρεπε να βελ­
σε να ανταποκριθεί στις απαιτήσεις των φέρνης εκτιμούσε ότι ο αντίπαλός του θα τιώσει το επίπεδο εκπαίδευσης και πει­
καιρών και να οδηγήσει με αξιώσεις τους κατευθυνόταν προς την πεδιάδα του πο­ θαρχίας, αν ήθελε να αντιμετωπίσει με ε­
Ελληνες σε μια νικηφόρα ελληνοπερσική ταμού Μαιάνδρου, που προσφερόταν για πιτυχία τις ενισχυμένες πλέον περσικές
αναμέτρηση, που ιστορικά θα αποδει- δράση της οπλιτικής φάλαγγας και όπου ο δυνάμεις. Ετσι την άνοιξη του 395 π.Χ. συ­
κνυόταν αναπόφευκτη. ίδιος ο Τισσαφέρνης διέθετε μεγάλη προ­ γκέντρωσε όλα τα στρατεύματά του στην

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
του Δωριέα και του Τιμοκράτη, οι οποίοι ε-
στάλησαν στην Ελλάδα με αρκετό περσικό
χρήμα και την αποστολή να υποκινήσουν
αντιλακωνικές ενέργειες στον κυρίως ελ-
λαδικό χώρο. Δεν είναι βέβαιο ότι οι δύο
άνδρες ήταν «πράκτορες» των Περσών με
τη στενή έννοια. Πιθανώς λειτουργούσαν
για λογαριασμό των αριστοκρατικών Ρο­
δίων, που απέπεμψαν από το νησί τον
σπαρτιατικό στόλο και κάλεσαν τον περσι­
κό, επικεφαλής του οποίου ήταν πλέον ο
Αθηναίος Κόνων! Ο Δωριεύς σύντομα συ-
νελήφθη από τους Σπαρτιάτες και εκτελέ-
στηκε, ενώ ο Τιμοκράτης έδωσε αρκετά
χρήματα στους αρχηγούς των αντιλακωνι-
κών μερίδων τουλάχιστον στην Αθήνα,
στη Θήβα και στο Αργος. Είναι γεγονός ότι
ο περσικός χρυσός δεν ήταν η αιτία των α-
ντισπαρτιατικών κινήσεων, αναμφίβολα ό­
μως τις διευκόλυνε και συνέβαλε αποφα­
σιστικά στην κλιμάκωσή τους. Το μίσος
προς τη σπαρτιατική ηγεμονία και ο φό­
βος που αυτή προκαλούσε προϋπήρχαν
και χρειάζονταν απλώς τις κατάλληλες
συνθήκες για να εκδηλωθούν. Ο περσικός
Επιτύμβιο των Αθηναίων για τους πεσόντες κατά τις μάχες της Νεμέας και της Κορώνειας πλούτος απετέλεσε τον καταλύτη για την
(Εθνικό Α ρχα ιολογικό Μ ουσείο, Αθήνα). εκδήλωση των αντιδράσεων, που δεν άρ-

Εφεσο και άρχισε γυμνάσια με σκοπό τη


σωματική βελτίωση των ανδρών και την ε­
ξάσκηση στις τακτικές μάχης. Στις ασκή­
σεις συμμετείχαν μονάδες από τα διάφο­
ρα όπλα (πεζικό, ιππικό, πελταστές, τοξό­
τες) ώστε να είναι δυνατή η συνδυασμένη
δράση τους. Μάλιστα διοργανώθηκαν και
αγώνες, ώστε να καλλιεργηθεί το πνεύμα
της άμιλλας. Κατά τον Ξενοφώντα ο Αγησί­
λαος φρόντιζε να διατηρεί ακμαίο το ηθι-
κό του στρατού του με το προσωπικό του
22 παράδειγμα: κοιμόταν σε σκληρό στρώμα,
εξέθετε τον εαυτό του στο ψύχος και
στην αφόρητη ζέστη και ενέπνεε τους άν­
δρες του με την ολιγάρκεια και την ασκη­
τική του διαβίωση. Αναφέρεται ότι έδινε ε­
ντολή να πωλούνται οι Ασιάτες αιχμάλωτοι
γυμνοί, για να παρατηρεί ο στρατός τα
μαλθακά και αγύμναστα σώματά τους!
Ομως το πάθος και η φλόγα του στρατιώτη
Αγησίλαου, ο οποίος αρχικά θεωρήθηκε
από μερικούς ως άβουλο ενεργούμενο
του Λύσανδρου και τελικά είχε ξεδιπλώσει
τις αρετές ενός αληθινού ηγέτη, δεν θα ή­
ταν αρκετές για να νικήσουν το μικρόβιο Ερείπια του ιερού της Α υλίδεια ς Αρτεμης. Ο Α γησίλαος επ έλεξε να αρχίσει την εκστρατεία
της διχόνοιας που ευφυώς οι Πέρσες φρό­ του στη Μικρά Ασία από την Αυλίδα , με σκοπό να δημιου ργή σει προφανείς συνειρμούς σε
σχέση με την πανελλήνια εκστρατεία κατά της Τροίας. Η έμπνευσή του ήταν μ ά λλον ατυχής,
ντισαν για μια ακόμα φορά να ενσπείρουν
αφού ο παραλληλισμός ήταν τουλά χιστον υπερβ ολικός και η τελετή της αναχώρησης
στις ελληνικές πόλεις. σκιάσθηκε από την επιδρομή Βοιωτών ιππέων που εμπόδισαν την ολοκλήρω σή της.

ΥΠΟΝΟΜΕΥΣΗ
ντονες αντισπαρτιατικες κινήσεις, στην γησαν να γίνουν τόσο απειλητικές ώστε ο
ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Αθήνα, στην Κόρινθο, στο Αργος και αλ­ Αγησίλαος να υποχρεωθεί να επιστρέψει
Η τακτική του «διαιρεί και βασίλευε» λού. Ενα δεύτερο, εσωτερικό αυτή τη φο­ από την Ιωνία για να αντιμετωπίσει την κα­
είχε εφαρμοστεί και κατά το παρελθόν με ρά μέτωπο θα ήταν η ιδεώδης λύση για να τάσταση. Πάντως το παράπονο το οποίο
επιτυχία από τους Πέρσες, οι οποίοι δεν έ­ υποχρεωθούν οι Λακεδαιμόνιοι να εγκα- λέγεται ότι διατύπωσε κατά την επιστρο­
χαναν την ευκαιρία να εκμεταλλευθούν τη ταλείψουν τα φιλόδοξα σχέδιά τους στη φή του, ότι υποχωρούσε μπροστά σε
ροπή των ελληνικών πόλεων να αντιδι­ Μικρά Ασία. 30.000 τοξότες (εννοώντας προφανώς τα
κούν μεταξύ τους. Αλλωστε στην Ελλάδα Ο περσικός «Δούρειος Ιππος» έλαβε περσικά νομίσματα στα οποία εικονιζόταν
είχαν εμφανιστεί το τελευταίο διάστημα έ- σάρκα και οστά στα πρόσωπα δύο Ροδίων, ένας τοξότης), ήταν μόνο μερικώς δικαιο-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
λογημένο. Η Σπάρτη δεν είχε πράξει πολ­
λά για να ενώσει τις ελληνικές πόλεις με
στόχο μια πανελλήνια εκστρατεία στη Μι­
κρά Ασία και επιπλέον ήταν η πρώτη διδά-
ξασα στη συνεργασία με τους Πέρσες, α­
φού εκείνη δεν είχε διστάσει να χρησιμο­
ποιήσει τον περσικό χρυσό για να κάμψει
την Αθήνα κατά τον Πελοποννησιακό πό­
λεμο.
Η Θή6α, που πρωτοστατούσε στον α-
ντισπαρτιατικό συνασπισμό, προκάλεσε
τεχνηέντως ρήξη ανάμεσα στους Λο-
κρούς και στους Φωκείς, προσβλέποντας
στο ότι οι τελευταίοι θα καλούσαν σε βοή­
θεια τους συμμάχους τους Σπαρτιάτες, οι
οποίοι θα Βρίσκονταν αντιμέτωποι με το
Κοινό των Βοιωτών. Τα πράγματα εξελί­
χθηκαν ακριβώς έτσι και στο πλευρό των
Θηβαίων έσπευσε και η Αθήνα. Κατά τη
μάχη της Αλιάρτου το 395 π.Χ. οι Σπαρτιά­
τες κατατροπώθηκαν από τους Αθηναί­
ους και τους Θηβαίους. Μάλιστα φονεύ-
θηκε και ο Λύσανδρος, ο ικανότερος ηγέ­
της που είχε γνωρίσει η Σπάρτη τα τελευ­
ταία χρόνια.

ΕΠΙΤΥΧΙΕΣ ΤΟΥ ΑΓΗΣΙΛΑΟΥ


ΣΤΗ ΜΙΚΡΑ ΑΣΙΑ
Ας εξετάσουμε τώρα αναλυτικότερα
πώς εξελίχθηκαν τα πράγματα στην Ασία.
Αν και η σπαρτιατική ηγεμονία ήταν αστα­
θής, ακόμα οι Λακεδαιμόνιοι δεν είχαν συ­
νειδητοποιήσει την ένταση των κλυδωνι-
σμών που επρόκειτο να δεχθεί η κυριαρ­
χία τους. Ετσι μόνο μπορεί να εξηγηθεί το
γεγονός ότι την εποχή κατά την οποία δια-
φαινόταν ήδη η σύσταση αντισπαρτιατι-
κού συνασπισμού στην κυρίως Ελλάδα, ο
Αγησίλαος ετοίμαζε τη δεύτερη εκστρα­
τεία στην Ανατολή, μη εγκαταλείποντας έ­
τσι τα φιλόδοξα σχέδιά του για την κατά­
λυση της περσικής κυριαρχίας στη Μικρά την απόφαση προέλασης προς τις Σάρ- που προσπαθούσε να διαφύγει, προκαλώ-
Ασία. Ο ίδιος άφησε μάλιστα να διαδοθεί δεις. Στα περίχωρα της πόλης το ελληνικό ντας βαριές απώλειες και συλλαμβάνο-
ότι θα εισέβαλλε στη Λυδία, πείθοντας στράτευμα προέβη σε πυρπολήσεις και ντας πολυάριθμους αιχμαλώτους. Δεν ή­
τον Τισσαφέρνη ότι επρόκειτο για αντιπε­ λεηλασίες, καταστρέφοντας μεταξύ άλ­ ταν λίγοι εκείνοι που πνίγηκαν καθώς προ­
ρισπασμό και πως πραγματικός αντικειμε­ λων και περιουσιακά στοιχεία του ιδίου σπαθούσαν να διαβούν τον Πακτωλό πο­
νικός σκοπός του θα ήταν η Καρία. Η του Τισσαφέρνη. Κατά τη διάρκεια αυτών ταμό, ενώ στα χέρια των Ελλήνων περιήλ-
«μπλόφα» πέτυχε: ο σατράπης της Λυδίας των επιχειρήσεων ο Αγησίλαος πληροφο- θαν σημαντικά λάφυρα, όπως οπλισμός, υ­
έδωσε προτεραιότητα στην άμυνα της Κα- ρήθηκε ότι πλησίαζε στην περιοχή μια ι­ ποζύγια και χρυσά νομίσματα. Οι άνδρες
ρίας. Ο Αγησίλαος προχώρησε στην εφαρ­ σχυρή εχθρική δύναμη, με αποστολή προ­ του Τισσαφέρνη οι οποίοι διασώθηκαν α­
μογή του σχεδίου που είχε διαδώσει. Δι- φανώς να ματαιώσει τις δραστηριότητες ναζήτησαν τη σωτηρία πίσω από τα τείχη
είσδυσε με 20.000 περίπου οπλίτες στη των Ελλήνων. Μόλις επισήμανε την ακριβή των Σάρδεων. Ο δρόμος ήταν ανοικτός για
Λυδία και μέσω της κοιλάδας του ποταμού θέση στην οποία στρατοπέδευσαν οι Πέρ­ τον Αγησίλαο, ο οποίος προήλασε χωρίς
Καϋστρου προχώρησε στους πρόποδες σες, τοποθέτησε κατά τη διάρκεια της νύ­ να συναντήσει αντίσταση και έφθασε ως
του όρους Σίπυλου, δυτικά των Σάρδεων. κτας 1.400 άνδρες του σε παρακείμενο δά­ τη Μεγάλη Φρυγία.
Αφού λεηλάτησε την ύπαιθρο, έλαβε αμυ­ σος, φροντίζοντας να μη γίνει αντιληπτή Η διείσδυση του Σπαρτιάτη βασιλιά
ντική θέση στις πλαγιές. Σκόπευε να επι­ από τον εχθρό η κίνησή του αυτή. Με το στη Ασία ήταν ομολογουμένως εντυπω­
τεθεί στην πρωτεύουσα της Λυδίας, τις πρώτο φως επιτέθηκε αιφνιδιαστικά στο σιακή και δεν μπορούσε παρά να θορυβή­
Σάρδεις, αφού πρώτα παρατηρούσε τις περσικό απόσπασμα με τον κύριο όγκο σει τον Αρταξέρξη. Η είδηση της πανωλε­
διαθέσεις του εχθρού και εκτιμούσε ότι του στρατού του, υποχρεώνοντάς το να ο­ θρίας στην περιοχή των Σάρδεων πλημμύ­
είχε φθάσει η κατάλληλη στιγμή. πισθοχωρήσει προς το κοντινό δάσος. Η ε- ρισε με ανησυχία την περσική Αυλή, που
Οι δυνάμεις του Τισσαφέρνη δεν ανα­ νέδρα λειτούργησε υποδειγματικά. Μόλις ένιωθε ότι η δραστηριότητα του σκληρο­
ζήτησαν την αποφασιστική σύγκρουση αλ­ οι Πέρσες αντιλήφθηκαν ότι είχαν πέσει τράχηλου και πεισματώδους Αγησίλαου ή­
λά περιορίστηκαν σε σποραδικές επιχει­ σε παγίδα, αποδιοργανώθηκαν και τράπη­ ταν πλέον σε θέση να κλονίσει την κυ­
ρήσεις παρενόχλησης, γεγονός που εν- καν σε άτακτη φυγή. Το ιππικό του Αγησί­ ριαρχία σε ολόκληρη τη Μικρά Ασία. Πρώ­
θάρρυνε τον Αγησίλαο να λάβει σύντομα λαου και οι ψιλοί κατεδίωξαν τον εχθρό τη ενέργεια του Αρταξέρξη ήταν να αντι-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
καταστήσει τον σατράπη της Λυδίας Τισ­ ντων που απαιτείτο για την ικανοποίηση την επιστροφή ο Ηριππίδας διέταξε να α-
σαφέρνη με τον Τιθραύστη. Στον τελευ­ του αιτήματος του αντιπάλου του. Ο περ­ φαιρεθούν όλα τα λάφυρα από τους Ασιά­
ταίο έδωσε μάλιστα την εντολή να συλλά- σικός χρυσός είχε θαυματουργήσει πάλι, τες. Το γεγονός προκάλεσε την έντονη α­
6ει τον προκάτοχό του και να τον αποκε­ αποδεικνύοντας την υπεροχή του έναντι ντίδραση των τελευταίων. Μη ανεχόμενοι
φαλίσει ως υπεύθυνο για την ταπείνωση των ελληνικών όπλων σε εποχές που χα­ την προσβολή, εγκατέλειψαν τη νύκτα το
που είχε υποστεί από τους Ελληνες η βα­ ρακτηρίζονταν από παρακμή των υψηλών ελληνικό στρατόπεδο και προσχώρησαν
σιλική εξουσία. Λέγεται ότι στην απόφαση ιδεωδών του ελληνισμού και ανάπτυξη στην περσική πλευρά. Μια ανόητη φιλονι­
αυτή συνέβαλε η βασιλομήτωρ Παρυσά- της διχόνοιας και του καιροσκοπισμού α­ κία για τα λάφυρα είχε προκαλέσει ρήξη
τις, η οποία έτρεφε μίσος για τον Τισσα­ νάμεσα στους Ελληνες. στις τάξεις του στρατού του Αγησίλαου, ο
φέρνη, μη λησμονώντας τον ρόλο του σε Ο Αγησίλαος με τον στρατό του κινή- οποίος υποχρεώθηκε να στερηθεί τις υπη­
βάρος του αγαπημένου γιου της Κύρου, ό­ θηκε βόρεια και έφθασε αρχικά στην Κύ­ ρεσίες των τοπικών συμμάχων του.
ταν ο τελευταίος είχε επιχειρήσει να εκ­ μη της Αιολίδας. Από εκεί εισέβαλε στη Το περιορισμένο έρεισμα που είχαν
θρονίσει τον αδελφό του. Μικρή Φρυγία μέσω της κοιλάδας του Καϊ- πλέον οι Ελληνες στη Μικρή Φρυγία, κα­
Ο νέος σατράπης δεν έχαοε χρόνο. κου και πραγματοποίησε μια θεαματική θώς και η φθορά που, προϊόντος του χρό­
Εσπευσε στη Λυδία και φρόντισε χωρίς και βίαιη προέλαση, ερημώνοντας στο πέ­ νου, αναπόφευκτα μείωνε την ισχύ του ελ­
χρονοτριβή για την εκτέλεση της διατα­ ρασμά του την ύπαιθρο και καταλαμβάνο­ ληνικού στρατεύματος, έπεισαν τον Αγη­
γής του βασιλιά του. Στη συνέχεια προέβη ντας αρκετές πόλεις. Κατόπιν συμβουλής σίλαο ότι ήταν ώρα να δεχθεί μια συμβιβα­
στη συγκέντρωση αξιόπιστων πληροφο­ του Σπιθριδάτη, ενός Πέρση ευγενούς στική λύση για να συντομεύσει την εκ­
ριών, ώστε να προχωρήσει σε μια ορθολο­ που είχε αποστατήσει από τον μεγάλο βα­ στρατεία του στη Μικρά Ασία. Αλλωστε,
γική εκτίμηση της κατάστασης και να αξιο­ σιλιά, κατευθύνθηκε στην Παφλαγονία. παρά την κυριαρχία στην ύπαιθρο, δεν εί­
λογήσει ρεαλιστικά τον κίνδυνο που είχε Εκεί συμμάχησε με έναν ισχυρό τοπικό η­ χε καταστεί δυνατό να κυριευθούν σημα­
προκύψει. Τα στοιχεία έδειχναν ότι ο στρα­ γεμόνα (επίσης αποστάτη), τον Οτυ, ο ο­ ντικές πόλεις οι οποίες θα επέτρεπαν να
τός του Αγησίλαου είχε ακμαίο ηθικό, με­ ποίος τον ενίσχυσε με 1.000 ιππείς και ελεγχθεί αποτελεσματικά η περιοχή. Ηταν
τά τις τελευταίες του επιτυχίες, διέθετε 2.000 πελταστές. Οι επιχειρήσεις λεηλα­ εξάλλου γνωστή η δυσκολία που αντιμε­
στιβαρή και ικανή ηγεσία και είχε δημιουρ­ σίας κλιμακώθηκαν και επεκτάθηκαν σχε­ τώπιζαν οι Σπαρτιάτες στον τομέα της πο­
γήσει μια επικίνδυνη «σφήνα» στο κέντρο δόν ως τα τείχη του Δασκύλιου, πρωτεύ­ λιορκίας και της εκπόρθησης οχυρών πό­
της Ιωνίας, έχοντας μάλιστα λεηλατήσει ουσας της Μικρής Φρυγίας και έδρας του λεων. Ετσι κατόπιν μεσολάβησης ενός
και πυρπολήσει μεγάλα τμήματα της υπαί­ Φαρνάβαζου. Ο τελευταίος, υπό την πίεση προσώπου κοινής εμπιστοσύνης κανονί­
θρου. Η απώθησή του δεν θα ήταν καθό­ των εξελίξεων και κινδυνεύοντας να ε­ στηκε απευθείας συνάντηση του Αγησίλα­
λου εύκολη και απαιτούσε την κινητοποίη­ γκλωβιστεί μέσα στα τείχη της πόλης, την ου με τον Φαρνάβαζο. Ο Σπαρτιάτης έ­
ση ισχυρών στρατιωτικών δυνάμεων που είχε εγκαταλείψει έγκαιρα και μετακινείτο φθασε πρώτος και κάθισε στο χορτάρι.
δεν ήταν διαθέσιμες εκείνη τη στιγμή. συνεχώς με τον στρατό του, για να απο­ Επειτα κατέφθασαν οι υπηρέτες του Φαρ­
Υπό αυτές τις συνθήκες ο Τιθραύστης τρέψει πιθανή περικύκλωση. Τα στρατεύ­ νάβαζου και έστρωσαν για τον κύριό τους.
προτίμησε να επιχειρήσει συνδιαλλαγή. ματα του Αγησίλαου, βλέποντας την ηττο­ Εκείνος όταν είδε τον Αγησίλαο καθισμέ­
Εστειλε στον Αγησίλαο ένα μήνυμα με το παθή και άτολμη στάση του εχθρού, δεν νο στο έδαφος, πήγε και κάθισε δίπλα του
οποίο τον πληροφορούσε ότι ο Αρταξέρ- απομακρύνθηκαν αλλά διαχείμασαν στη τείνοντας το χέρι του. Στη συνέχεια εξέ-
ξης δεχόταν να καταστούν οι ελληνικές δασώδη περιοχή κοντά στο Δασκύλιο, ό­ φρασε το παράπονό του με αξιοπρέπεια:
πόλεις της Μικράς Ασίας αυτόνομες ένα­ που υπήρχε αφθονία κυνηγιού και αλιευ­ «Ημουν πιστός σύμμαχος της Σπάρτης, ό­
ντι καταβολής φόρου υποτελείας, με α­ μάτων από την κοντινή Προποντίδα. ταν πολεμούσε κατά της Αθήνας, βοήθη­
ντάλλαγμα την πλήρη αποχώρηση των ελ- Η έλλειψη επιθετικής πρωτοβουλίας σα στη νίκη της και ποτέ δεν την πρόδω-
24 ληνικών δυνάμεων από την περιοχή. Η α- από την πλευρά των Περσών είχε τελικά σα, όπως ο Τισσαφέρνης. Σε ανταμοιβή με
πάντηση ήταν αυτή που θα περίμενε κά­ ως αποτέλεσμα την υπερβολική χαλάρωση έχετε φέρει σε τέτοια εξαθλίωση, ώστε
ποιος από έναν Σπαρτιάτη με μεγάλες των στρατιωτών του Αγησίλαου, οι οποίοι στην ίδια την επαρχία μου πρέπει να συλ­
στρατιωτικές ικανότητες αλλά ελάχιστη άρχισαν να διασκορπίζονται σε ολιγάριθ­ λέγω για τροφή τα υπολείμματα που αφή­
πραγματική, πολιτική εξουσία. Ο Αγησίλα­ μες ομάδες και να κινούνται στις παρυφές νετε πίσω σας. Ολους τους πόρους μου
ος ζήτησε εξάμηνη ανακωχή για να διαβι­ των θέσεων του εχθρού χωρίς τις απαραί­ τους λεηλατήσατε ή τους κάψατε. Το λέτε
βάσει την πρόταση του βασιλιά στη Σπάρ­ τητες προφυλάξεις. Σε μια περίπτωση μια αυτό δικαιοσύνη ή ευγνωμοσύνη;». Μα-
τη, επειδή ο ίδιος δεν διέθετε δικαιοδοσία ομάδα αιφνιδιάστηκε από ένα απόσπασμα κρά σιγή ακολούθησε. Ο Αγησίλαος απά­
για τέτοια απόφαση. Τότε ο Τιθραύστης, 400 ιππέων και δύο δρεπανηφόρων αρμά­ ντησε τελικά ότι δεν πολεμούσε τον ίδιο
που όπως φαίνεται κατείχε την τέχνη της των υπό τη διοίκηση του ίδιου του Φαρνά­ αλλά τον βασιλιά της Περσίας και, επομέ­
πολιτικής επιβίωσης στο πολυδαίδαλο και βαζου. Αν και συγκεντρώθηκαν τελικά 700 νως, ήταν υποχρεωμένος να αντιμετωπίζει
διεφθαρμένο περσικό σύστημα εξουσίας περίπου Ελληνες για να αντιμετωπίσουν κάθε περιοχή της χώρας αυτής ως εχθρι­
και προφανώς επιθυμούσε να έχει καλύτε­ την απειλή, ο αιφνιδιασμός ήταν πλήρης. κή. Προέτρεψε όμως τον Φαρνάβαζο να ε-
ρη τύχη από τον προκάτοχό του, έστειλε Η ελληνική πλευρά, αν και υπέρτερη αριθ­ γκαταλείψει τον βασιλιά του και να γίνει
στον Αγησίλαο αντιπρόταση: θα δεχόταν μητικά, δεν πρόλαβε να λάβει θέσεις μά­ σύμμαχος της Σπάρτης. «Αν ο βασιλιάς
την ανακωχή αν το ελληνικό στράτευμα α­ χης και οι διασκορπισμένοι πεζοί απετέλε- στείλει στη θέση μου άλλον σατράπη και
ποσυρόταν από τη Λυδία και προωθείτο σαν εύκολη λεία για το έμπειρο ιππικό των με θέσει υπό τις διαταγές του, ευχαρί­
στη Μικρή Φρυγία, περιοχή ελεγχόμενη Περσών. Εκατό περίπου Ελληνες έπεσαν στως θα γίνω φίλος και σύμμαχός σου.
από τον σατράπη Φαρνάβαζο! Αλλωστε η νεκροί σε εκείνη την ατυχή συνάντηση και Οσο όμως διατηρώ την εξουσία που ασκώ
προτεινόμενη ανακωχή αφορούσε τον Τι- οι υπόλοιποι διαλύθηκαν. Υστερα από λί­ για λογαριασμό του, θα σας πολεμήσω με
θραύστη και όχι την Περσία συνολικά. Ο γες ημέρες οργανώθηκε μια εκδικητική ε­ όλες μου τις δυνάμεις», απάντησε ο Φαρ-
προσγειωμένος και προσεκτικός Αγησίλα­ πιχείρηση υπό την ηγεσία του Σπαρτιάτη νάβαζος. Η ειλικρινής και γενναία απάντη­
ος ανταπάντησε ότι θα δεχόταν αν ο Τι- Ηριππίδα. Ελληνες οπλίτες, πελταστές και σή του συγκίνησε τον Αγησίλαο, ο οποίος
θραύστης ανελάμβανε τον ανεφοδιασμό ιππείς συνοδευόμενοι από Ασιάτες συμμά­ τού είπε: «Θα εγκαταλείψω αμέσως την
των ελληνικών δυνάμεων όσο αυτές θα χους τους επιτέθηκαν σε στρατόπεδο του περιοχή σου και δεν θα εισβάλω ποτέ πια
διέσχιζαν τη Λυδία με κατεύθυνση προς Φαρνάβαζου και, αφού έτρεψαν τον ε­ οε αυτή, όσο υπάρχουν άλλοι που μπορώ
τη Φρυγία. Ο Πέρσης σατράπης συμφώνη­ χθρό σε φυγή, το κυρίευσαν και προέβη- να πολεμώ». Ετσι έληξε η εκστρατεία του
σε και αποδέσμευσε το ποσό των 20 ταλά­ σαν σε εκτεταμένη λαφυραγώγηση. Κατά Αγησίλαου στη Φρυγία. Η επιτυχής έκβασή

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
της ώθησε τον Σπαρτιάτη βασιλιά να επι­ του 394 π.Χ. ο περσικός στόλος, υπό την Κορώνεια της Βοιωτίας το 394 π.Χ. Αργό­
θυμεί τη σχεδίαση νέων κατακτήσεων καθοδήγηση του Κόνωνα και του Φαρνά- τερα ο ίδιος επρόκειτο να ηγηθεί και της
στην ασιατική ενδοχώρα. βαζου, συγκρούστηκε με τα πλοία του Πεί- πολεμικής προσπάθειας των Σπαρτιατών
σανδρου στα ανοικτά της χερσονήσου της κατά της Θήβας, όταν η βοιωτική πόλη
ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Κνίδου. Παρά το παράτολμο θάρρος που διεκδίκησε με αξιώσεις, μόνη πλέον, την
επέδειξε ο Σπαρτιάτης ναύαρχος σε εκεί­ ηγεμονία στον ελληνικό χώρο. Ομως οι η­
Ενώ ο Αγησίλαος επεξεργαζόταν τα νη τη σύγκρουση, ο στόλος του κατανική- μέρες της σπαρτιατικής κυριαρχίας ήταν
σχέδιά του για περαιτέρω διείσδυση στη μετρημένες και ο Αγησίλαος δεν μπορού­
Μικρά Ασία, την άνοιξη του 394 π.Χ. έλαβε σε να πράξει πολλά για να αλλάξει την ι­
εντολή από τη Σπάρτη να επιστρέψει ε­ στορική μοίρα της πόλης του. Οσο για τα
σπευσμένα στην Ελλάδα με τον κύριο ό­ όνειρά του για την κατάλυση της Περσι­
γκο του στρατού του. Η κατάσταση στην κής Αυτοκρατορίας και την εκθρόνιση του
πατρίδα δεν επέτρεπε την πραγματοποίη­ βασιλιά της, αυτά αποδείχθηκαν άκαιρα
ση των ονείρων του, καθώς η πόλη του α­ και ουτοπικά. Η φιλοδοξία και οι αναμφι­
πειλείτο πια στον ίδιο τον ζωτικό της χώ­ σβήτητες στρατιωτικές του ικανότητες
ρο. Ο αντιλακωνικός συνασπισμός στην δεν αρκούσαν για την επίτευξη ενός τόσο
Ελλάδα, με προεξάρχουσες πόλεις τη Θή­ μεγάλου σκοπού. Είναι πιθανό η εκστρα­
βα και την Αθήνα, είχε προχωρήσει στη τεία των Μυρίων στο πλευρό του Κύρου
συγκέντρωση, στην Κορινθία, ισχυρής δύ­ το 401 π.Χ. να δημιούργησε στη Σπάρτη
ναμης οπλιτών και ιππέων που απειλούσε την εντύπωση ότι η Περσία είχε όντως ε-
άμεσα να εισβάλει στην Πελοπόννησο. ξασθενήσει και θα μπορούσε να αποτελέ-
Ο Αγησίλαος κάλεσε τους εκπροσώ­ σει πεδίο εύκολων κατακτήσεων για παρά­
πους των ελληνικών πόλεων και με "κρύα τολμους και αποφασισμένους Ελληνες.
καρδιά" τούς ανακοίνωσε πως έπρεπε να Ομως οι συνθήκες δεν ήταν ώριμες για
αποχωρήσει. Υποσχέθηκε ότι, αν τα πράγ­ ένα τέτοιο εγχείρημα. Στις αρχές του 4ου
ματα στην Ελλάδα διευθετούντο σύντο­ αιώνα π.Χ. ο ελληνικός κόσμος σπαρασσό-
μα, θα επέστρεφε για να υλοποιήσει τα ταν από διχόνοιες και οι παρακμάζουσες
μεγαλεπήβολα σχέδιά του. Στη συνέχεια πόλεις-κράτη, με πρώτη τη Σπάρτη, δεν
αναχώρησε βιαστικά κινούμενος μέσω δίσταζαν να συνεργαστούν ακόμα και με
Θράκης και Μακεδονίας, σε μια διαδρομή τους Πέρσες για να πετύχουν τους στό­
που κανένας στρατός δεν είχε ακολουθή­ χους της κοντόφθαλμης πολιτικής τους.
σει από την εποχή του Ξέρξη. Ο Αγησίλαος διέθετε φιλοδοξία, εμπειρία
Τα σχέδια του Αγησίλαου δεν έμελλε και πολεμική αρετή, όμως δεν έπαυε να εί­
να πραγματοποιηθούν. Αν και η δράση του ναι ένας Σπαρτιάτης στρατιωτικός της
αντιλακωνικού συνασπισμού αντιμετωπί­ "παλαιάς σχολής1', που δεν γνώριζε πώς να
στηκε τελικά επιτυχώς, αφού οι δυνάμεις Προτομή του Ξενοφώντα, ο οποίος α π ο τελεί πολιορκήσει επιτυχώς μια οχυρή πόλη και
του υπέστησαν συντριπτική ήττα στον πο­ την κυριότερη πηγή για τη δράση του η πολιτική του αντίληψη ταυτιζόταν εν
ταμό Νεμέα το 394 π.Χ., η κυριαρχία της Αγησίλαου. Ο συ γκεκριμένος ιστορικός πολλοίς με τους στενούς πολιτικούς ορί­
Σπάρτης στον ελληνικό χώρο και στο Αι­ υπήρξε μ εγά λος θαυμαστής του Σπαρτιάτη ζοντες της γενέτειράς του. Το όνειρο της
γαίο δεν θα διαρκούσε πολύ. Η επικείμενη στρα τηγού (Μ ουσείο Αλεξάνδρειας). οριστικής νίκης επί των Περσών απαιτού­
εγκατάλειψη της κυριαρχίας στη Μικρά σε πολύ περισσότερα, πολιτικό όραμα, πα­
Ασία είχε αρχίσει να γίνεται ορατή όταν, νελλήνια επιρροή και πολυσύνθετες
κατά τη διάρκεια ακόμα της εκστρατείας θηκε, αφού οι ναυτικές μονάδες της Μι­ στρατιωτικές ικανότητες, στοιχεία τα ο­
του Αγησίλαου στη Μικρή Φρυγία, οι Πέρ­ κρός Ασίας αποχώρησαν πριν εμπλακούν ποία, όπως αποδείχθηκε, οι Ελληνες θα έ­
σες επιδόθηκαν στη ναυπήγηση ισχυρού στη μάχη, ενώ ο ίδιος φονεύθηκε. Η ήττα πρεπε να περιμένουν μερικές δεκαετίες
στόλου με ναύαρχο τον ικανότατο Κόνω- στην Κνίδο είχε αλυσιδωτές συνέπειες. Οι ακόμα για να τα δούν συγκεντρωμένα στο
να. Η επανεμφάνιση της ναυτικής δύνα­ σπαρτιατικές φρουρές στις πόλεις της πρόσωπο του Μεγάλου Αλεξάνδρου.
μης των Περσών ήταν κάθε άλλο παρά κα­ Ασίας σύντομα εκδιώχθηκαν και η κυριαρ­
λός οιωνός για τη σπαρτιατική εξουσία χία των Λακεδαιμονίων στο Αιγαίο και ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
στην περιοχή, η οποία ήταν φανερό ότι θα στην Ιωνία επλήγη σοβαρά.
απειλείτο σύντομα. Πριν από την εισβολή (1) ΙΣ ΤΟ Ρ ΙΑ ΤΟ Υ Ε ΛΛΗ Ν ΙΚ Ο Υ ΕΘΝΟΥΣ,
στη Μικρή Φρυγία, συγκεκριμένα κατά το ΕΠΙΛΟΓΟΣ Εκδοτική Αθηνών, 1980.
πέρασμά του από την Κύμη της Αιολίδας, (2) P. Car Hedge: AGESILAUS AND THE CRISIS
ο Αγησίλαος έλαβε από τη Σπάρτη ένα μή­ Η νίκη του Κόνωνα επί των Λακεδαιμο­ O F SPARTA,Duckworth, London, 1987.
νυμα με το οποίο οι έφοροι τού ανέθεταν νίων στην Κνίδο «έθαψε» οριστικά το όρα­ (3) S. Hornblower: THE GREEK WORLD 479-
τη διοίκηση του σπαρτιατικού στόλου στο μα του Αγησίλαου για επιστροφή στη Μι­ 323, London, 1983.
κρά Ασία και διεξαγωγή εκεί μιας νικηφό­ (4) J.B. B ury & R. Meiggs: ΙΣΤΟ Ρ ΙΑ ΤΗΣ
Αιγαίο. Ο στόλος δεν είχε λάβει αξιόλογες
Α Ρ Χ Α ΙΑ Σ Ε Λ Λ Α Δ Ο Σ , Εκδόσεις Καρδαμίτσα,
πρωτοβουλίες για να υποστηρίξει τις επι­ ρας εκστρατείας κατά της Περσικής Αυτο­
1981.
χειρήσεις στη Μικρά Ασία και οι έφοροι α­ κρατορίας. Κατά τα επόμενα χρόνια η (5) U. Wilcken: Α Ρ Χ Α ΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ ,
ποφάσισαν να ενοποιήσουν τις διοικήσεις Σπάρτη θα αγωνιζόταν σκληρά να διατη­ Εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα, 1976.
του στρατού και του στόλου για να διεξα- ρήσει την κυριαρχία της πέραν του χώρου (6) Μ. Sage: WARFARE IN ANCIENT GREECE,
χθεί υπό καλύτερους όρους η εκστρατεία της Πελοποννήσου, πολεμώντας εναντίον Routledge, London, 1996.
στην Περσία. Ομως ο Αγησίλαος, που δεν των Αθηναίων, των Θηβαίων, των Αργείων (7 )Ξενοφ ώ ντος: ΕΛΛΗΝΙΚΑ, Εκδόσεις
μπορούσε να διοικεί αποτελεσματικά το αλλά και των Περσών. Στην προσπάθειά Ζαχαρόπουλου.
(8) Ξενοφ ώ ντος: Α ΓΗ Σ ΙΛ Α Ο Σ , Εκδόσεις
ναυτικό από μακριά, διέπραξε το σφάλμα της αυτή ο Αγησίλαος θα συνέβαλλε τα
Πάπυρος.
να αφήσει ως τοποτηρητή του στην ηγε­ μέγιστα, χαρίζοντας μάλιστα στα σπαρτια­
σία του στόλου τον άπειρο Πείσανδρο, α­ τικά όπλα σημαντικές νίκες, όπως εκείνη
δελφό της γυναίκας του. Τον Αύγουστο κατά της αντιλακωνικής συμμαχίας στην

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ο Μιναμότο Γιοριτόμο. τελικός και απόλυτος
νικητής του Πολέμου Γκενπέι, με επίσημη
ενδυμασία της κυβέρνησης « Μπακούφου» στην
Καμακούρα.
ο ρ π Λ ε ρ ια ^
........................... f K c M j i c i

Η ΑΠΑΡΧΗ ΤΗΣ ΜΕΣΑΙΩΝΙΚΗΣ ΙΑΠΩΝΙΑΣ

ΤΩΝ (1180-1185)

Στην ιστορία των εμφυλίων


Σαμουράι της φατρίας Μιναμότο καλπάζουν
προς συνάντησης ου εχθρού ετοιμάζοντας
συγκρούσεων της Ιαπωνίας ο
τα τόξα τους.

Πόλεμος Γκενπέι κατέχει

ξεχωριστή Θέση, επειδή απετέλεσε

τον καταλύτη για τη μεταφορά της

πραγματικής εξουσίας από την

αυτοκρατορική Αυλή στη

στρατιωτική κυβέρνηση των

σογκούν. Οδήγησε σε σύγκρουση

τις δύο ισχυρότερες φατρίες

πολεμιστών σαμουράι του 12ου

αιώνα, τους Τάιρα και τους


Ιαπωνία ως χώρα ήταν ανέκαθεν ανάλογα με την εποχή και τις περιστά­

Η
Μιναμότο. Οι πράξεις ηρωισμού και
μακρινή και εξωτική για εμάς σεις, αλλά ορισμένοι παράγοντες συνέ-
τους Δυτικούς. Μόνον μετά το ά­ βαλλαν πάντα στη δυσκολία ενοποίησης
οι τραγωδίες που προέκυψαν από
νοιγμά της στις ξένες επιρροές, κατάτης
το χώρας: το, ως επί το πλείστον, ορεινό
τέλος του 19ου αιώνα, άρχισε να γίνεται του εδάφους το οποίο ευνοούσε τον το­
τον αγώνα τους, εμπνέουν ακόμα ευρύτερα γνωστή η εξαιρετικά πλούσια πικισμό και δυσκόλευε την επικοινωνία, η
και ενδιαφέρουσα ιστορία της, μια ιστο­ χρόνια αδυναμία της κεντρικής εξουσίας
και σήμερα τους Ιάπωνες και ρία που, όπως γίνεται αμέσως αντιληπτό να ελέγξει αποτελεσματικά την περιφέ­
σε όποιον ασχοληθεί μαζί της, δυστυχώς ρεια και η λογική συνέπεια αυτών των
κληροδότησαν στη χώρα το πρώτο σημαδεύεται από πολλούς εμφυλίους πο­ δύο, η διαρκής τάση των τοπικών αρχό­
λέμους και γενικότερες περιόδους ανα­ ντων να δημιουργούν τις δικές τους ηγε­
και σπουδαιότερο έπος της, την στάτωσης, με ελάχιστα, συγκριτικά, δια­ μονίες, συγκρουόμενοι με τους γείτονές
στήματα απόλυτης εσωτερικής ειρήνης. τους και αγνοώντας την αυτοκρατορική
«Ιστορία των Χάικε». Τα αίτια αυτών των πολέμων ποίκιλλαν Αυλή.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
μια πραγματικά ισχυρή κεντρική πολιτική
εξουσία, κάτι που η Αυλή δεν είχε ποτέ,
παρά το «θεϊκό» καθεστώς του αυτοκρά-
τορα, ο οποίος θεωρείτο απευθείας από­
γονος της θεάς του Ηλιου Αματεράσου.
Από το δεύτερο μισό του 11ου αιώνα η
αυτοκρατορική εξουσία και το κινεζικού
τύπου σύστημα διακυβέρνησης που εξαρ-
τάτο από αυτήν ουσιαστικά άρχισαν να κα­
ταρρέουν. Οι εκλεπτυσμένοι αυτοκρατορι-
κοί αυλικοί, ακολουθώντας στο παλάτι μια
τρυφηλή ζωή υψηλών πολιτιστικών απο­
λαύσεων, δεν είχαν την παραμικρή πρόθε­
ση να αναλάβουν τις επαρχιακές διοικητι­
κές θέσεις τις οποίες τους ανέθετε η κρα­
τική γραφειοκρατία. Ετσι υπενοικίαζαν τη
θέση τους σε αντιπροσώπους, τους οποί­
ους δεν μπορούσαν ή αδιαφορούσαν να ε­
λέγξουν. Οπως ήταν αναμενόμενο οι αντι­
πρόσωποι αυτοί, ανανεώνοντας συνεχώς
το ενοικιασμένο δικαίωμά τους, ολοένα
αύξαναν την πολιτική, οικονομική και
στρατιωτική ανεξαρτησία τους από την
αυτοκρατορική διοίκηση, παρακρατώντας
μέρος ή το σύνολο των προς απόδοση φό­
ρων και ερχόμενοι σε συμφωνίες με τις το­
πικές φατρίες πολεμιστών σαμουράι, για
να εδραιώσουν καλύτερα την εξουσία
τους.
Η Αυλή από την πλευρά της, εκτός από
την έλλειψη ελέγχου των επαρχιών, αντι­
μετώπιζε και το πρόβλημα των εσωτερι­
κών δολοπλοκιών των μελών της. Οι αυλι-
κοί είχαν αναπτύξει το σύστημα, μόλις ο
αυτοκράτορας ενηλικιωνόταν, να τον εξα­
ναγκάζουν σε παραίτηση, στέφοντας ως
διάδοχο τον πλησιέστερο ανήλικο συγγε­
νή του, τον οποίο και ήλεγχαν πιο αποτε­
λεσματικά. Ο τέως αυτοκράτορας δεν α­
ποσυρόταν από το παλάτι αλλά έμενε στα
28 διαμερίσματά του με τη δική του Αυλή. Αυ­
τή η ασθενής διοικητικά κατάσταση των
πολλαπλών και αλληλοσυγκρουόμενων
κέντρων εξουσίας (υπήρξε περίοδος με 3-
4 «σκιώδεις» αυλές) εμπόδιζε οποιαδήπο-
τε παραγωγή σοβαρού διοικητικού έργου.
Σταδιακά λοιπόν οι αυλικοί, βλέποντας τα
έσοδά τους να μειώνονται σταθερά και α­
ναγνωρίζοντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις
Σύγχρονο Αγαλμα του Μιναμότο Γ ιοσινάκα, πρώτου νικητή των Τάιρα, σε τέμενος κοντά στο σημείο της που διέθεταν ήταν τελείως ανίκανες ακό­
μεγάλης νίκης του στην κοιλάδα Κιρικάβα.
μα και να επιβάλουν την τάξη στην ίδια
την πρωτεύουσα και στο παλάτι, αύξαναν
την εξάρτησή τους από τους σαμουράι για
Ο εμφύλιος πόλεμος Γκενπέι, που έγι- Η ΙΑΠΩΝΙΑ ΤΟΝ 12ο ΑΙΩΝΑ την καθημερινή διοίκηση της χώρας. Αυ­
νε μεταξύ των ετών 1180 και 1185 ανάμε­ τούς τους τραχείς και άξεστους πολεμι­
σα στις μεγάλες φατρίες σαμουράι των Η Κίνα αποτελεί για την Απω Ανατολή στές τους ονόμαζαν, μεταξύ αστείου και
Τάιρα και των Μιναμότο, ήταν υψίστης ση­ ό,τι ακριβώς η αρχαία Ελλάδα για τον Δυτι­ φόβου, «τα νύχια και τα δόντια» της Αυ­
μασίας για την ιστορική εξέλιξη της Ιαπω­ κό κόσμο: το βασικό πρότυπο και υπόβα­ λής.
νίας, επειδή απετέλεσε τον καταλύτη για θρο της πολιτικής και πολιτιστικής της πο­ Οσο οι διάφορες φατρίες πολεμιστών
τον οριστικό αποκλεισμό του αυτοκράτο- ρείας. Η Ιαπωνία δεν αποτελεί εξαίρεση ήταν περίπου ισοδύναμες ως προς την ε­
ρα και της Αυλής από οποιονδήποτε σο­ και επί αιώνες βρισκόταν στην κινεζική πιρροή τους στην κεντρική εξουσία, αυτή
βαρό πολιτικό ρόλο, μεταφέροντας την σκιά. Ως εκ τούτου η ιαπωνική αυτοκρατο- μπορούσε να τις ελέγξει αντιπαραθέτο-
πραγματική εξουσία στα χέρια των σο­ ρική Αυλή εισήγαγε, μαζί με τον Βουδισμό ντας την ισχύ της μίας έναντι της άλλης.
γκούν και της στρατιωτικής κυβέρνησής τον 6ο αι. μ.Χ., και το σύστημα της κινεζι­ Ομως τον 12ο αιώνα δύο φατρίες έγιναν
τους, ένα καθεστώς το οποίο με ελάχι­ κής αυτοκρατορικής διοίκησης των κομ- τόσο ισχυρές ώστε αρχικά να αμφισβητή­
στες παραλλαγές υφίστατο μέχρι το τέ­ φουκιανιστών μανδαρίνων. Το σύστημα σουν και τελικά να καταργήσουν την ε­
λος του 19ου αιώνα. αυτό δεν άνθησε ποτέ στο νέο έδαφος, ε- ξουσία των αυλικών. Επρόκειτο για τις φα­
φόσον βασικό προαπαιτούμενό του ήταν τρίες των Τάιρα και των Μιναμότο.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Η ΑΝΟΔΟΣ ΤΩΝ ΣΑΜΟΥΡΑΙ την εικόνα των υπέροχων και θανατηφό­ με πανοπλία ή να τον καρφώσουν στη σέλ­
ρων μακριών σπαθιών, με το σφυρηλατη- λα και στο άλογό του.
Ποιοι ήταν όμως οι σαμουράι και πώς μένο ατσάλι, ντυμένο στο μετάξι και στη Εκτός από το τόξο του ο σαμουράι
κατέληξαν να κυριαρχήσουν; Οι ρίζες λάκα. Ομως το βασικό όπλο των ιπποτών μπορούσε, έφιππος αλλά πιο αποτελεσμα­
τους θα πρέπει να αναζητηθούν τόσο της Ιαπωνίας δεν ήταν αρχικά το σπαθί αλ­ τικά πεζός, να χρησιμοποιήσει μια λόγχη
στην αυτοκρατορική Αυλή, όσο και στις λά το τόξο! Ο πρώτος ηθικός κώδικας των με σχετικά μακριά και ελαφρώς κυρτή λε­
τοπικές επαρχιακές αριστοκρατίες. Μετά πολεμιστών, πρόδρομος του μεταγενέ­ πίδα, τη ναγκινάτα, φοβερά επικίνδυνη
από ένα κρατικό διάταγμα του 8ου αιώνα στερου «Μπουσίντο» («Η Οδός του Πολε­ για έναν ιππέα ή την ευάλωτη κοιλιά του
οι σχετικά μακρινοί αρσενικοί αυτοκρα- μιστή»), ήταν «Η Οδός του Τόξου και του αλόγου του. Τον οπλισμό του συμπλήρωνε
τορικοί συγγενείς αποκόπηκαν από την Αλόγου», φανερώνοντας την αρχική μορ­ μεγάλη ποικιλία από σπαθιά και στιλέτα,
Αυλή και τους ανατέθηκαν διοικητικά κα­ φή πολέμου σαμουράι ως συγκρούσεις έ­ για τη μάχη σώμα με σώμα.
θήκοντα στις επαρχίες, ουσιαστικά εξο- φιππων τοξοτών. Αλλωστε στην «Ιστορία Τα ιαπωνικά σπαθιά θεωρούντο επί αι­
ρίζοντάς τους. Αργότερα τους ακολού­ των Χάικε», που αφηγείται σε ποιητική ώνες τα καλύτερα κατασκευασμένα όπλα
θησαν εκούσια και άλλοι μικροί ευγενείς, μορφή την ιστορία του πολέμου Γκενπέι, σε ολόκληρη την Απω Ανατολή. Για τους ί­
που ήθελαν να αποφύγουν την ατμό­ οι ήρωες σαμουράι εμφανίζονται ως τρο­ διους τους σαμουράι ήταν κάτι παραπάνω
σφαιρα της Αυλής. Η απομάκρυνση των μεροί τοξότες, οι οποίοι περνούν μέσα από χρηστικά εργαλεία θανάτου. Θεωρού­
νεαρών, κυρίως, αριστοκρατών από τη από τις εχθρικές γραμμές ρίχνοντας υ­ ντο βασικά κομμάτια του συνολικού εαυ­
μαλθακότητα και τις συνωμοσίες του πα­ περβολικούς αριθμούς βελών τα οποία τού τους, η «ψυχή του πολεμιστή». Κυ­
λατιού τούς έφερε σε επαφή και τελικά βρίσκουν τον στόχο τους σκοτώνοντας ρίως σπαθιά των σαμουράι ήταν το μακρύ
σε συνοικέσια με τις τοπικές επαρχιακές σωρηδόν αντιπάλους. Το σπαθί ερχόταν κατάνα και το μέσου μήκους τάσι, με μία
ελίτ, οι οποίες, αν και περιφρονούσαν δευτερευόντως σε χρήση, σε περίπτωση κόψη. Αυτοί μπορούσαν ακόμα να φέρουν
την κεντρική εξουσία, είχαν έναν λανθά- που τα βέλη αποτύγχαναν να εξουδετερώ­ ένα σύνολο από μικρότερα μαχαίρια (τά-
νοντα σεβασμό για τις παλαιές αυλικές σουν τον εχθρό, και η μάχη διεξαγόταν ντο, κεν κλπ.), με μία ή δύο κόψεις.
οικογένειες - κάτι ανάλογο με τους δι­ πια σώμα με σώμα. Επίσης χρησιμοποιείτο Η φήμη των ιαπωνικών λεπίδων βασι­
κούς μας Φαναριώτες - και επεδίωξαν τη για τελετουργικές αυτοκτονίες (σεπού- ζόταν στην τεχνολογία και στην τεχνική
σύναψη συγγενικών σχέσεων, έστω και κου) σαμουράι, οι οποίοι προτιμούσαν τον κατασκευής τους. Οι κατασκευαστές σπα­
με αυτούς τους «ξεπεσμένους» γόνους θάνατο από την ατίμωση της ήττας και θιών (κάτζι) θεωρούντο εξαιρετικής σημα­
τους. της αιχμαλωσίας. σίας τεχνίτες, με κοινωνική θέση και προ­
Οι νεαροί αριστοκράτες ανακάλυπταν Το ιαπωνικό τόξο, κατασκευασμένο νόμια ανάλογα με αυτά των σημερινών κο­
έναν κόσμο απελευθερωμένο από τα από ξύλο ή κέρατο, ήταν μεγάλου μεγέ­ ρυφαίων επιστημόνων στα διάφορα κρατι­
συμβατικά και τελετουργικά δεσμά της θους και με έντονη ασυμμετρία προς το κά και στρατιωτικά ιδρύματα ερευνών.
Αυλής, όπου η επιτυχία δεν οφειλόταν επάνω μέρος, επειδή έπρεπε να χρησιμο­ Επρεπε να διαβιούν λιτά και αυστηρά. Κά­
τόσο στην καταγωγή όσο στην πίστη και ποιείται από τη σέλλα και όχι από το έδα­ θε σημαντική κατασκευή ενός σπαθιού
στην πολεμική ικανότητα των ακολού­ φος, όπως π.χ. το ευρωπαϊκό αντίστοιχό (π.χ. παραγγελία κάποιου ισχυρού άρχο­
θων τους. Οι συνεχείς μάχες με ληστές, του longbow των Αγγλων τοξοτών του Εκα- ντα) άρχιζε πάντα με νηστεία, προσευχές
βάρβαρους νομάδες αλλά και άπληστους τονταετούς Πολέμου. Είχε μεγάλο βελη­ και ειδικές τελετουργίες εξαγνισμού.
και πολεμοχαρείς γείτονες σταδιακά νεκές και έριχνε μακριά βέλη, ικανά να Αρχίζοντας από ένα κομμάτι σίδερου,
τους μεταμόρφωσαν σε έμπειρους και α­ διαπεράσουν πλήρως ακόμα και αντίπαλο με διαδοχικά ψησίματα στον κλίβανο και
δίστακτους πολέμαρχους, με γερές κοι­
νωνικές και στρατιωτικές βάσεις, διαμορ­
φωμένες από δεσμούς αίματος και συμ­ 29
φέροντος. Οι ακόλουθοι προσέφεραν
την υπηρεσία τους και τη ζωή τους στον
κύριό τους. Εκείνος τους αντάμειβε με
τιμές, λάφυρα και γαίες, αρπαγμένες από
τους νικημένους αντιπάλους. Η ιδεολο­
γία των σαμουράι είχε ως βάση την άνευ
όρων υπακοή στον αρχηγό τους. Αλλω­
στε και η ίδια η λέξη «σαμουράι» σημαί­
νει «αυτός που υπηρετεί».
Οι στρατιωτικές επιτυχίες των επαρ­
χιακών πολέμαρχων σταδιακά επηρέαζαν
όλο και περισσότερο την αυτοκρατορική
Αυλή, ώσπου τελικά τής έγιναν απαραίτη­
τοι. Ετσι αυτή τους πλησίασε, για να τους
χρησιμοποιήσει, ουσιαστικά ανοίγοντάς
τους τον δρόμο για την εξουσία.

Ο ΣΑΜΟΥΡΑΙ ΚΑΤΑ
ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ
Είναι σίγουρο ότι όλοι μας ακούγοντας
τη λέξη «σαμουράι» τη συνδυάζουμε με

Απεικόνιση του Τάιρα Κιγιομόρι, αρχηγού της


φατρίας Τάιρα, με κοστούμι της Αυλής.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
σφυροκοπήματα, ο τεχνίτης καθάριζε το Οι τακτικές μάχης της εποχής δεν εί­ ηγέτες του, αυτό σήμαινε αυξημένες τι­
μέταλλο από ξένα στοιχεία. Στη συνέχεια ναι εύκολο να αποσαφηνιστούν μέσα από μές και υλικές ανταμοιβές μετά τη μάχη.
το σφυρηλατούσε ώστε να γίνει λεπτό και τις σχετικές πολεμικές διηγήσεις, οι οποί­ Φυσικά η λήψη λαφύρων, που είχαν κερδί­
πλατύ και το δίπλωνε στα δύο. Η διαδικα­ ες τονίζουν περισσότερο το ατομικό θάρ­ σει με την αξία τους, ήταν πάντα μια ση­
σία επαναλαμβανόταν πολλές φορές, 6ου- ρος ηρωικών μορφών έναντι μιας απρόσω­ μαντική απολαβή. Ωστόσο αυτός ο έντο­
τώντας το σπαθί σε παγωμένο νερό ανά­ πης μάζας αντιπάλων. Παρόλο που οι σα­ νος ατομικισμός δεν απέκλειε την εφαρ­
μεσα στα διαδοχικά σφυροκοπήματα. Ετσι μουράι θα πολεμούσαν με κάποια οργάνω­ μογή καινοτόμων και μεγαλοφυών στρα­
δημιουργείτο μια τελική λεπίδα από αλλε­ ση, βασιζόμενοι στις διαταγές και στο πα­ τιωτικών στρατηγημάτων, όπως θα δούμε
πάλληλα επίπεδα ατσαλιού, σχετικώς ελα­ ράδειγμα θάρρους των αρχηγών τους, δεν στη συνέχεια.
φριά αλλά με πολύ ισχυρή κόψη. Υπάρχουν υπάρχουν μαρτυρίες για μαζικούς και ορ­
πολλές ιστορίες για σπαθιές που έκοβαν γανωμένους σχηματισμούς πεζικού, τύ­ Ο ΔΡΟΜΟΣ
στα δύο έναν καβαλάρη, μαζί με το άλογό που ελληνικής φάλαγγας ή ρωμαϊκής λε­
του, υπερβολές οι οποίες δεν βρίσκονται γεώνας. Ιδανικό των πολεμιστών ήταν να
ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ
τόσο μακριά από την πραγματικότητα. διακριθούν σε ατομικό επίπεδο, για την ΓΚΕΝΠΕΪ
Η μιλιταριστικά επιθετική ιδεολογία πολεμική ικανότητα και τον ηρωισμό τους.
των σαμουράι, με βασική μεταβλητή την Αν νικούσαν κάποιον ισχυρό πολεμιστή Με τη σχεδόν ταυτόχρονη αναρρίχη­
περιφρόνηση προς τον θάνατο, απέκλεισε του εχθρού, πόσο μάλλον έναν από τους ση των Τάιρα και των Μιναμότο στον κό-
νωρίς την ασπίδα σε οποιαδήποτε μορφή.
Ομως ο αμυντικός εξοπλισμός τους, απο-
τελούμενος από πανοπλία και κράνος, α­
ποδείχθηκε πολύ αποτελεσματικός, μέχρι
την έλευση των πυροβόλων όπλων στη χώ­
ρα τον 16ο αιώνα.
Οι ιαπωνικές πανοπλίες του 11 ου-12ου
αιώνα αποτελούντο από πολλές μικρές ε-
πιμήκεις πλάκες από μέταλλο ή επεξεργα­
σμένο δέρμα, επικαλυπτόμενες και δεμέ­
νες μεταξύ τους με χοντρά κορδόνια. Η
κατασκευή αυτή καθιστούσε την πανο­
πλία ελαφριά και ευλύγιστη, ώστε να μπο-
ρεί να χρησιμοποιηθεί από έφιππους το­
ξότες. Παράλληλα η ευλυγισία επέτρεπε
την απορρόφηση μέρους της δύναμης
των κτυπημάτων των αντιπάλων. Ενα κε­
ντρικό κομμάτι προφύλασσε το στήθος,
τη ράχη και τα πόδια μέχρι τα γόνατα (με
το κατάλληλο άνοιγμα για την ίππευση),
δύο μεγάλα τετράγωνα κομμάτια τους ώ­
μους και το πάνω μέρος των χεριών, με-
ταλλικές πλάκες τα χέρια κάτω από τον α-
30 γκώνα, ενώ παράλληλα υπήρχαν μεταλλι-
κές ή ξύλινες περικνημίδες. Το κράνος ή­
ταν ένα ενιαίο μεταλλικό ημισφαίριο, με
προσαρτημένα τετράγωνα τμήματα στο
πίσω μέρος για προφύλαξη του αυχένα.
Πολλές φορές οι πιο ισχυροί πολέμαρχοι
στόλιζαν το εμπρόσθιο μέρος του κρά­
νους τους με θυρεούς σε σχήμα κεράτων,
μισοφέγγαρου κλπ. και φορούσαν μεταλ­
λικές μάσκες προσώπου, οι οποίες απεικό­
νιζαν άγριες μορφές για να εκφοβίζουν
τον εχθρό.
Φυσικά στα παραπάνω υπήρχαν πολ­
λές διαβαθμίσεις και παραλλαγές, με τους
ισχυρούς άρχοντες να κατέχουν τις πιο
πλούσιες και στολισμένες πανοπλίες και
τους πιο φτωχούς σαμουράι να αρκούνται
σε απλούστερες μορφές. Ομως οι τελευ­
ταίοι μπορούσαν πάντα να κερδίσουν με
το σπαθί τους (κυριολεκτικά), την ώρα της
μάχης, μια καλύτερη πανοπλία από έναν α­
ντίπαλο. Οπως και στα ομηρικά έπη, πολ­
λές φορές διεξάγονταν σκληρές συμπλο­
κές για την απόκτηση κάποιας καλής πα­
νοπλίας και δεν ήταν σπάνιο φαινόμενο η
Τοξότης σαμουράι, τυπικό δείγμα πολεμιστή των συνόρων τον 11ο-12ο αιώνα. Το πάνω μέρος του τόξου
νικήτρια παράταξη να προσφέρει τις ωραι­
είναι μεγαλύτερο από το κάτω, επειδή το όπλο αυτό συνήθως εχρησιμοποιείτο από έφιππους
ότερες πανοπλίες - δικές της ή των αντι­ πολεμιστές.
πάλων - σε ναούς, υπό μορφή ευχαριστίας.

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
γκάθι" στο πλευρό των πολέμαρχων σα­
μουράι και ουσιαστικά οι μόνοι που μπο­
ρούσαν να τους αντιμετωπίσουν αποτε­
λεσματικά στο πεδίο της μάχης.
Οι Τάιρα και οι Μιναμότο αντιπροσω­
πεύονταν εξίσου και στις δύο παρατά­
ξεις. Αυτό εκ πρώτης όψεως μπορεί να
φαίνεται παράξενο δεδομένων των ιδανι­
κών των σαμουράι, με πρωταρχικό την υ-
πακοή στον αρχηγό της φατρίας τους.
Ομως δεν πρέπει να λησμονούμε ότι αυ­
τοί οι πολεμιστές είχαν εκτεθεί επί δεκα­
ετίες στη σάπια, ηθικά, ατμόσφαιρα μιας
παρηκμασμένης Αυλής, με συνέπεια τη
χαλάρωση της αυστηρής, μονολιθικής ι­
δεολογίας τους. Επιπλέον το καθεστώς
των πολλαπλών «σκιωδών» αυτοκρατορι­
κών Αυλών, με τις αενάως μεταλ-
λασσόμενες συμμαχίες, καθιστούσε αρ­
κετά δύσκολο, ως αδύνατο, για τον κάθε
σαμουράι τον εντοπισμό του πραγματικά
νόμιμου αρχηγού που ηθικά θα άξιζε την
υπακοή του. Δεν είναι παράξενο λοιπόν
που μικροί και μεγάλοι πολέμαρχοι και οι
ακόλουθοί τους κατέληξαν να ενεργούν
με βάση το ατομικό τους συμφέρον, αντί­
θετα όχι μόνον στη φατρία τους αλλά και
σε στενούς συγγενείς τους. Χαρακτηρι­
στικό παράδειγμα αυτής της κατάστασης
αποτελεί ο Μιναμότο Γιοσιτόμο, ηγέτης
των Μιναμότο οι οποίοι υποστήριζαν τον
Γκο Σιρακάβα, ο οποίος αντιμετώπιζε τον
ίδιο τον πατέρα του, Μιναμότο Ταμεγιόσι,
αρχηγό της φατρίας Μιναμότο και υπο-
στηρικτή του Σουτόκου. Οι Τάιρα υποστη-
ρικτές του Γκο Σιρακάβα ακολουθούσαν
τον Τάιρα Κιγιομόρι (1118-1181), ο οποίος
θα οδηγούσε τους Τάιρα στο απόγειο της
δύναμής τους.
Η αντιπαράθεση κορυφώθηκε έναν
μήνα μετά την έναρξη των εχθροπρα­
ξιών, με μια νυκτερινή έφοδο των σαμου­
ράι υποστηρικτών του Γκο Σιρακάβα στο
οχυρωμένο άντρο των αντιπάλων τους,
το οποίο και πυρπόλησαν. Η νύκτα, η πυρ­
καγιά και η σύγχυση συνέβαλαν στην ο­
λοκληρωτική εξόντωση του στρατού του
Σουτόκου, ο οποίος υποχρεώθηκε σε
θρησκευτική εξορία και πέθανε.
Παρόλο που οι Μιναμότο, υπό τον
Γιοσιτόμο, συνέβαλαν σημαντικά στην
σμο της αυτοκρατορικής Αυλής και τη ρατάξεις αυλικών συσπειρωμένες γύρω τελική νίκη του Γκο Σιρακάβα, πιο ωφελη­
σύνδεση των συμφερόντων τους με την από δύο «σκιώδεις» αυτοκράτορες, τον μένος από αυτήν κατέληξε να είναι ο Τάι­
τύχη των διαφόρων ομάδων αυλικών, οι Σουτόκου και τον Γκο Σιρακάβα, που επι­ ρα Κιγιομόρι, που με την επιδέξια διπλω­
οποίες επί αιώνες συνωμοτούσαν η μία ε­ θυμούσαν να καταστήσουν τους ευνοού­ ματία του κατόρθωσε να προωθήσει πολ­
ναντίον της άλλης, ήταν αναπόφευκτο οι μενους νεαρούς συγγενείς τους αυτο­ λούς συγγενείς και ακολούθους του σε
εν λόγω συνωμοσίες να ξεφύγουν από τα κράτορες. Οι δύο ανήλικοι στέφθηκαν σημαντικές διοικητικές θέσεις. Επιπλέ­
δώματα του παλατιού και να καταλήξουν διαδοχικά αλλά πέθαναν λίγους μήνες ον, χρησιμοποιώντας τις γυναίκες της
στα πεδία των μαχών. Οι Μιναμότο πρώ­ μετά την ενθρόνισή τους (ίσως από δη­ φατρίας του σαν πιόνια, κατόρθωσε μέ­
τοι, με τις υπηρεσίες που προσέφεραν, λητήριο). Κατόπιν οι δύο παρατάξεις ε­ σω των κατάλληλων γάμων να ισχυροποι­
κατόρθωσαν να αυξήσουν σημαντικά την τοιμάστηκαν για πόλεμο, προσπαθώντας ήσει ακόμα περισσότερο τη θέση των Τάι­
επιρροή τους στην κρατική διοίκηση. Οι να στρατολογήσουν όσο το δυνατόν πε­ ρα στην Αυλή.
Τάιρα δεν άργησαν να τους ακολουθή­ ρισσότερους σαμουράι η καθεμία για λο­ Οι Μιναμότο και ο Γιοσιτόμο, όπως ή­
σουν σε αυτόν τον πολλά υποσχόμενο γαριασμό της. Η παράταξη του Σουτόκου ταν φυσικό, δυσαρεστήθηκαν από αυτές
δρόμο. είχε επιπλέον την υποστήριξη των πολε­ τις εξελίξεις και για πρώτη φορά ήλθαν
Η ρίζα του πολέμου Γκενπέι βρίσκε­ μιστών μοναχών από τα διάφορα βουδι- σε απευθείας αντιπαράθεση με τους Τάι­
ται στο λεγόμενο «Επεισόδιο Χόγκεν» στικά τεμένη γύρω από την πρωτεύουσα ρα για την κυριαρχία στο αυτοκρατορικό
(1156), μία διαφωνία ανάμεσα σε δύο πα­ Κιότο. Οι τελευταίοι ήταν ένα μόνιμο "α­ παλάτι και στη χώρα. Αναζητούσαν την

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
κατάλληλη ευκαιρία για να στρέψουν εκ από τους Τάιρα. Οι συνθήκες ωρίμαζαν λόγερων από έναν κοντινό ναό και έστει­
νέου την κατάσταση υπέρ τους. Το 1160 για μια νέα αντιπαράθεση. λε μηνύματα για βοήθεια στον Γιοριτόμο,
πίστεψαν ότι είχε φθάσει η ώρα τους, ό­ 33 χρόνων πλέον, ο οποίος όμως δεν είχε
ταν ο Τάιρα Κιγιομόρι αναχώρησε με τον Η ΑΡΧΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ακόμα εμπιστοσύνη στις δυνάμεις του
γιο του και πολλούς από τους ακολού­ και επέλεξε την ουδετερότητα.
θους του για ένα προσκύνημα σε κάποιον
(1180) Ο Μοτσιχίτο υποσχέθηκε πλούσιες α­
γειτονικό ναό. Οι Μιναμότο αμέσως εξε- Αποτελεί ένα είδος ιστορικής "ποιητι­ μοιβές σε όποιους τον ακολουθούσαν, ω­
γέρθηκαν καίγοντας το παλάτι και συλ- κής δικαιοσύνης" το γεγονός ότι η πτώση στόσο δεν βρήκε την απήχηση που περί-
λαμβάνοντας τον Γκο Σιρακάβα και τον του οίκου των Τάιρα, όπως και η άνοδός μενε και οι σχετικά λίγες δυνάμεις του α­
γιο του («σκιώδη» και κανονικό αυτοκρά- του, βασίστηκε σε απόπειρες κατάληψης ναγκάστηκαν να υποχωρήσουν από την
τορα αντίστοιχα), ώστε κρατώντας τους του θρόνου. Καταλυτικό ρόλο διεδραμά- πρωτεύουσα, πιεζόμενες από μεγάλο α­
ως ομήρους να νομιμοποιήσουν την επα­ τισαν η ολοένα αυξανόμενη αλαζονεία ριθμό Τάιρα σαμουράι. Σταμάτησαν αφού
νάστασή τους, γνωστή ως «Στάση Χέιτζι». και η περιφρόνησή τους ακόμα και προς πέρασαν τον ποταμό Ούτζι, όπου και ορ­
Ομως ο Κιγιομόρι επέστρεψε αστραπιαία το στενό περιβάλλον του αυτοκράτορα. γάνωσαν την άμυνά τους αχρηστεύοντας
στην πρωτεύουσα με πολύ περισσότερες Ετσι ο πρίγκιπας Μοτσιχίτο τον Μάιο του μια στρατηγικής σημασίας γέφυρα.
δυνάμεις και άρχισε να ανακτά τον έλεγ­ 1180 επεχείρησε να αποτινάξει τον ζυγό Οι δυνάμεις των Τάιρα έφθασαν την ε­
χο της κατάστασης. Οι δύο αυτοκράτο- των Τάιρα καταλαμβάνοντας πραξικοπη­ πομένη και αμέσως επιχείρησαν να περά-
ρες δραπέτευσαν και ζήτησαν προστασία ματικά τον θρόνο, με την υποστήριξη του σουν το ποτάμι, για να αποκρουστούν ε­
από τους Τάιρα. Ακολούθησαν η γρήγορη Μιναμότο Γιοριμάσα, ενός γηραιού δευ- πανειλημμένα από τα πυκνά βέλη των ε­
εξόντωση του στρατού των Μιναμότο και τερεύοντος μέλους της φατρίας Μιναμό- παναστατών. Οι καλόγεροι ειδικά, γνω­
η σύλληψη και η εκτέλεση του Μιναμότο το, και των ακολούθων του. Ο πρίγκιπας στοί για τη δεινότητά τους στο τόξο, προ-
Γιοσιτόμο. εξασφάλισε τη βοήθεια πολεμιστών-κα- κάλεσαν τόσο βαριές απώλειες ώστε οι
Σε αυτό το σημείο ο Κιγιομόρι διέπρα-
ξε ένα μοιραίο σφάλμα: ακολουθώντας
συστάσεις κάποιων κύκλων της Αυλής
και, όπως αναφέρει ένας ρομαντικός μύ­
θος, επιθυμώντας τη σύζυγο του Γιοσιτό­
μο για ερωμένη του, χάρισε τη ζωή στους
γιούς του αντιπάλου του, ο μεγαλύτερος
των οποίων, Μιναμότο Γιοριτόμο (1147-
1199), ήταν μόλις 13 χρόνων. Οι νεαροί Μι-
ναμότο εξορίστηκαν σε μακρινούς συγ­
γενείς, στις επαρχίες ή σε μοναστήρια και
οι Τάιρα έμειναν απόλυτοι κύριοι της Αυ­
λής.
Ο Κιγιομόρι αποδείχθηκε το ίδιο ικα­
νός στις αυλικές δολοπλοκίες, όπως και
στο πεδίο της μάχης. Αντί να εμπλακεί
στον ιστό των Αυλικών, χειριζόταν τα ζη­
τήματα από θέση ισχύος, με γνώμονα την
ολοένα αυξανόμενη επιρροή του στο πε­
ριβάλλον του αυτοκράτορα. Αποκορύφω­ W W &mi
μα της διπλωματικής του δραστηριότη­
τας ήταν η γέννηση, το 1178, του εγγο-
νού του Αντόκου, ο οποίος προοριζόταν
για διάδοχος του αυτοκρατορικού θρό­
νου.
Ομως αυτοί οι θρίαμβοι είχαν και μια
αντίστροφη όψη: ο Κιγιομόρι και οι περί
αυτόν Τάιρα, εμπλεκόμενοι όλο και περισ­
σότερο στις αυλικές συνωμοσίες, σταδια­
κά απομονώθηκαν από την επαρχιακή
στρατιωτική τους βάση και την αντίστοι­
χη μιλιταριστική της ιδεολογία. Μετατρά-
πηκαν σε ένα νέο είδος αυλικών, το ίδιο
αντιπαθών στις παλαιές αριστοκρατικές
οικογένειες της πρωτεύουσας και στους
μακρινούς συγγενείς τους στις επαρχίες,
που δεν απολάμβαναν τα αγαθά της νέας
βελτιωμένης θέσης της φατρίας. Παράλ­
ληλα οι Μιναμότο συγκέντρωναν τις
σκορπισμένες δυνάμεις τους, κυρίως στα
ανατολικά της χώρας, πραγματοποιώντας
τις δικές τους συμμαχίες, ακόμα και με
δυσαρεστημένους Τάιρα. Ο Μιναμότο Γιο­
ριτόμο ανδρωνόταν χωρίς να έχει λησμο­
Πανοπλία του Μιναμότο Γ ιοριτόμο, την οποία αφιέρωσε σε ναό μετά την πρώτη νίκη του εναντίον του
νήσει το περασμένο μεγαλείο της φα­ Τάιρα Κομεμόρι στον ποταμό Φουτζι.
τρίας του και την ταπεινωτική ήττα της

- Ί Ω '^ Η ΙΣΤΟΡΙΑ
της επομένης, μέσα σε ομίχλη, διέταξε έ­
φοδο στις θέσεις των Τάιρα, ενώ παράλ­
ληλα ένα μικρό απόσπασμα των Μιναμό-
το, έχοντας περάσει πίσω από τον εχθρό,
τρόμαξε με φωνές και επελάσεις σε βάλ­
τους μεγάλο αριθμό από υδρόβια πουλιά,
που έπεσαν σε σμήνη πάνω στο εχθρικό
στρατόπεδο. Ο Κορεμόρι μέσα στη σύγ­
χυση λόγω του θορύβου και της μειωμέ­
νης ορατότητας πίστεψε ότι είχε βρεθεί
ανάμεσα σε δύο μεγάλους εχθρικούς
στρατούς και διέταξε άμεση υποχώρηση.
Οταν η ομίχλη διαλύθηκε και φανερώθη­
κε το αληθινό μέγεθος του στρατού των
Μιναμότο, οι Τάιρα ήταν τελείως απο-
διοργανωμένοι και υποχώρησαν άτακτα.
Οι Μιναμότο είχαν κερδίσει την πρώτη
σημαντική τους νίκη,

Ο ΠΟΛΕΜΟΣ
ΤΟΥ ΜΙΝΑΜΟΤΟ ΓΙΟΣΙΝΑΚΑ
(1181-1183)
Τα επόμενα δύο χρόνια ήταν δύσκολα
και για τις δύο παρατάξεις. Ενας συνδυα­
Απεικόνιση της ναυμαχίας της Νταν νο Ούρα όπου κρί&ηκε το τέλος του πολέμου. Διακρίνονται σμός έντονων καιρικών φαινομένων, ξη­
σαμουράι που μάχονται σώμα με σώμα πάνω στα πλοία, τα οποία χρησιμοποιούνται ως απλές εξέδρες ρασίες ακολουθούμενες από καταστρε­
για τοξότες και ξιφομάχους.
πτικές βροχές και τυφώνες, κατέστρεψε
την ύπαιθρο και τις σοδειές, προκαλώ-
ντας εκτεταμένη πείνα και επιδημίες. Το
στρατηγοί των Τάιρα εξέτασαν σοβαρά το δείχνοντας έτσι την αποφασιστικότητά ότι η κατάσταση ήταν πιο δραματική στο
ενδεχόμενο να αναζητήσουν άλλο πέρα­ του για τον αγώνα, αλλά και την πίστη του δυτικό μέρος της χώρας, παραδοσιακή ε­
σμα, σε απόσταση 80 χλμ. Τελικά ο πολέ­ στην τελική νίκη. Η δημιουργία ενός κέ­ πικράτεια των Τάιρα, ερμηνεύθηκε από
μαρχος Τάιρα Ταντατσούνα, με 300 ιππείς, ντρου διοίκησης της χώρας, πλήρως απο­ τους ίδιους αλλά και από τους αντιπά­
μπόρεσε να περάσει απέναντι και να κρα­ κομμένου από την αυτοκρατορική Αυλή, λους τους ως απόσυρση της θεϊκής εύ­
τήσει το προγεφύρωμα μέχρι να περάσει περιόριζε την τελευταία σε διακοσμητικό νοιας προς τη φατρία τους. Το μεγαλύτε­
και ο υπόλοιπος στρατός. Η ήττα των ε­ ρόλο και κρατούσε τους σαμουράι μα­ ρο πλήγμα, όμως, για τους Τάιρα ήταν ο
παναστατών ήταν γρήγορη και ολοκλη­ κριά από την παρακμή της. Η κυβέρνηση θάνατος του Κιγιομόρι το 1181. Ετσι έχα­
ρωτική. Ο πρίγκιπας Μοτσιχίτο σκοτώθη­ «Μπακούφου» («Στρατιωτική Σκηνή») σαν τον πιο ικανό ηγέτη τους, τη στιγμή
κε, ο Γιοριμάσα και οι γιοί του αυτοκτό- που θέσπισε ο Γιοριτόμο ουσιαστικά κυ­ που οι Μιναμότο ανέβαιναν κατακόρυφα 33
νησαν και ο Κιγιομόρι τιμώρησε τους μο­ βέρνησε την Ιαπωνία μέχρι τα τέλη του κερδίζοντας συνεχώς συμμάχους.
ναχούς στέλνοντας εναντίον τους δύνα­ 19ου Αιώνα. Ο εξάδελφος του Γιοριτόμο, Μιναμό-
μη 10.000 σαμουράι. Ο στρατός του Γιοριτόμο μεγάλωσε το Γιοσινάκα, ανέλαβε το στρατιωτικό μέ­
γρήγορα, σε τέτοιο σημείο ώστε να απο- ρος της εκστρατείας. Οι τακτικές του ή­
Ο ΓΙΟΡΙΤΟΜΟ ΕΞΕΓΕΙΡΕΤΑΙ τελέσει πλέον σημαντική απειλή για τους ταν τόσο επιτυχημένες ώστε στα μέσα
Τάιρα. Ο Κιγιομόρι αντέδρασε συγκε­ του 1182 βρισκόταν μόλις 64 χλμ. από το
(1180-1181) ντρώνοντας τις δυνάμεις του και στέλνο- Κιότο. Ο Κορεμόρι, ακόμα αρχιστράτη­
Ο Κιγιομόρι, αντιλαμβανόμενος ότι ο ντάς τις στα εδάφη των Μιναμότο. Τον γος παρά την πρώτη ήττα του, στρατολό­
Γιοριτόμο ήταν πλέον επικίνδυνος ως Νοέμβριο του 1180 οι δύο στρατοί συνα- γησε όσους άνδρες μπορούσε - οι πηγές
πρόσωπο-σύμβολο της αντίστασης στους ντήθηκαν στις όχθες του ποταμού Φού- μιλούν για 100.000 και μάλλον θα πρέπει
Τάιρα, αποφάσισε να τον εξοντώσει στέλ­ τζι. Οι δυνάμεις πρέπει να ήταν περίπου ι­ να αντιμετωπιστούν με σκεπτικισμό - και
νοντας τον Ιούλιο του 1180 τους άνδρες σοδύναμες (δεν υπάρχουν αξιόπιστα τους έστειλε, χωρίς συγκροτημένη οργά­
του για να τον συλλάβουν. Εκείνος όμως στοιχεία, και οι ποιητικές αναφορές για ε­ νωση, εναντίον των Μιναμότο. Επιπλέον
ειδοποιήθηκε και διέφυγε, με μικρή συ­ κατοντάδες χιλιάδες ιππείς μάλλον πρέ­ δεν τους τροφοδότησε σωστά, με συνέ­
νοδεία, προς την ανατολή, όπου οι σύμ­ πει να απορριφθούν ως εξωπραγματι­ πεια αυτό το μάλλον άτακτο στράτευμα
μαχοι των Μιναμότο ήταν περισσότεροι. κές), όμως οι Τάιρα έπασχαν από πλευράς να πέσει πάνω στην ήδη ρημαγμένη ύπαι­
Φθάνοντας στο μικρό ψαροχώρι Καμα- ηγεσίας. Ο Τάιρα Κορεμόρι, αρχιστράτη­ θρο, προσπαθώντας να εξασφαλίσει αρ­
κούρα, περίπου 480 χλμ. ανατολικά του γος και γιος του Κιγιομόρι, ενδιαφερόταν κετά τρόφιμα, και να αρχίσει να διαλύεται
Κιότο, αποφάσισε να δημιουργήσει εκεί πολύ περισσότερο για την ποίηση και τις πριν συναντήσει τον εχθρό.
μια στρατιωτική και διοικητική βάση, όχι ερωτοτροπίες της Αυλής παρά για την τέ­ Οι αιφνιδιαστικές επιθέσεις, από μι­
απλά για την εκστρατεία εναντίον των χνη του πολέμου. Ο Γιοριτόμο μπόρεσε κρά αποσπάσματα των Μιναμότο, στον
Τάιρα αλλά και για τη διακυβέρνηση της να τον εξαπατήσει με αναφορές που διό­ δυσκίνητο και άναρχο στρατό των Τάιρα
χώρας. γκωναν τους αριθμούς των Μιναμότο και προκάλεσαν σύγχυση και επέτρεψαν
Η απόφαση αυτή είχε τεράστια πολι­ στο τέλος έδωσε διαταγή να ανάψουν στον Γιοσινάκα να τους παρασύρει σε μια
τική και ηθική σημασία. Ο αρχηγός των πολλές φωτιές και να δημιουργείται έ­ ενέδρα στη στενή κοιλάδα της Κιρικάβα.
Μιναμότο έστησε το στρατηγείο του χω­ ντονος θόρυβος για να δίνεται η εντύπω­ Εχοντας καταλάβει τις δύο πλαγιές της
ρίς να έχει κερδίσει έστω και μία μάχη, ση πολύ μεγάλου στρατού. Νωρίς το πρωί κοιλάδας, στις αρχές Ιουνίου του 1183,

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
πραγματοποίησε μια νυκτερινή έφοδο
στο εχθρικό στρατόπεδο, στέλνοντας
μπροστά από τον στρατό του μια αφηνια­
σμένη αγέλη από βόδια με αναμμένους
δαυλούς δεμένους στα κέρατά τους. Τα
αγριεμένα ζώα διέλυσαν και έκαψαν το
στρατόπεδο των Τάιρα, των οποίων ο
στρατός υποχώρησε άτακτα μέσα στην
κοιλάδα, όπου οι Μιναμότο τον αποδεκά-
τισαν και τον διέλυσαν.
Οι Τάιρα προσπάθησαν, με πολύ μειω­
μένες δυνάμεις, να αντιμετωπίσουν τη νι­
κηφόρα πορεία του Γιοσινάκα, αλλά μετά
μια ακόμα ήττα στα μέσα Ιουνίου εγκατέ-
λειψαν πανικόβλητοι την πρωτεύουσα
τον Αύγουστο, παίρνοντας μαζί τους τον
νεαρό Αντόκου, ο οποίος σε ηλικία πέντε
ετών είχε μόλις στεφθεί αυτοκράτορας.
Λίγες μέρες αργότερα ο Γιοσινάκα εισήλ-
θε θριαμβευτής στο Κιότο και έστεψε αυ-
τοκράτορα τον Γκο Σιρακάβα, νομιμοποι­
ώντας πλήρως την επανάσταση των Μινα-
μότο.

Ο ΜΙΝΑΜΟΤΟ ΓΙΟΣΙΤΣΟΥΝΕ
ΣΥΝΤΡΙΒΕΙ ΤΟΥΣ ΤΑΪΡΑ
( 1183- 1185)
Ο Μιναμότο Γιοσιτσούνε (1159-1189),
αδελφός του Γιοριτόμο, υπήρξε η ηρωι­
κότερη και τραγικότερη μορφή του Πο­
λέμου Γκενπέι. Η σύντομη αλλά ένδοξη
στρατιωτική του σταδιοδρομία κατά τον
πόλεμο, επισφραγισμένη από τον τραγι­
κό του θάνατο, λίγα χρόνια μετά το τέ­
λος του, τον κατέστησε μια από τις πιο
γνωστές φιγούρες του ιαπωνικού ηρωι­
κού πανθέου. Μεγαλωμένος σε απομό­
νωση σε ένα μοναστήρι, μετά την ήττα
34 των Μιναμότο το 1160, κατόρθωσε να α-
™ σκηθεί μόνος του στις πολεμικές τέχνες
και στη στρατηγική και το 1180, με την έ­
ναρξη της εξέγερσης, έθεσε τον εαυτό Η πανοπλία του Τάιρα Σιγκεμόρι, χαρακτηριστικό δείγμα αρχοντικής πανοπλίας του 12ου αιώνα.
του στην υπηρεσία του Γιοριτόμο και της Παρατηρήστε τα δύο μεγάλα τετράγωνα τμήματα, ξεχωριστά από το κυρίως σώμα, που προφυλάσσουν
φατρίας. τους βραχίονες και τους ώμους και εκείνα γύρω και πίσω από το κράνος για την προστασία του λαιμού.
Ωστόσο τις πρώτες στρατιωτικές
δάφνες του ο Γιοσιτσούνε δεν τις κέρδι­
σε πολεμώντας εναντίον των Τάιρα. Ο ρά ψηλά και δύσβατα βουνά. Ενώ η κύρια χαν μειώσει την επαγρύπνησή τους μη α­
Γιοριτόμο, φοβούμενος την αυξανόμενη επίθεση των Μιναμότο εξελισσόταν μέ­ ναμένοντας επίθεση κάτω από τόσο α­
δημοτικότητα και την ισχύ του Γιοσινά- σα από το δάσος, ο Γιοσιτσούνε με 150 ντίξοες συνθήκες. Το ξημέρωμα, μόλις
κα, το 1183 έστειλε εναντίον του τον Γιο- ιππείς κατόρθωσε να περάσει από τα κόπασε η θύελλα, ο στρατός των Μινα-
σιτσούνε, για να τον εξοντώσει. Οι αντί­ βουνά και να επιτεθεί αιφνιδιαστικά από μότο επιτέθηκε κινούμενος μέσα στην
παλοι στρατοί συναντήθηκαν στον ποτα­ τον βορρά, σαρώνοντας κάθε αντίσταση πρωινή ομίχλη. Οι αιφνιδιασμένοι και α­
μό Ούτζι, όπου μετά από σύντομη μάχη και καίγοντας το εχθρικό στρατόπεδο. Οι νοργάνωτοι σαμουράι των Τάιρα δεν μπό­
σι δυνάμεις του Γιοσιτσούνε υπερίσχυ- Τάιρα αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν με ρεσαν να προβάλουν σοβαρή αντίσταση
σαν. Ο Γιοσινάκα αυτοκτόνησε, αφήνο­ βαριές απώλειες. και υποχώρησαν άτακτα στα πλοία τους
ντας τον Γιοριτόμο αναμφισβήτητο κυ­ Εναν χρόνο αργότερα, τον Φεβρουά­ και στη θάλασσα.
ρίαρχο της φατρίας και τον Γιοσιτσούνε ριο του 1185, οι Τάιρα είχαν οχυρωθεί Οι Τάιρα είχαν χάσει πια όλα τα οχυρά
απερίσπαστο να συγκεντρωθεί στην πλή­ στην παραθαλάσσια τοποθεσία Γιασίμα, τους στη νήσο Χονσού, κυριαρχούσαν ό­
ρη εξόντωση των Τάιρα. προσπαθώντας να στρατολογήσουν άν­ μως ακόμα στις νήσους Κιού Σιού και Σι-
Η πρώτη μεγάλη νίκη του νεαρού αρ­ δρες από τις δυτικές επαρχίες. Ο Γιοσι- κοκού και στη γύρω θαλάσσια περιοχή. Ο
χιστράτηγου σημειώθηκε κατά τη μάχη τσούνε και το επιτελείο του εκτίμησαν Γιοσιτσούνε αντιλήφθηκε ότι για να τους
του Ιτσι νο Τάνι το 1184, απέναντι σε μια ότι έπρεπε να τους επιτεθούν, πριν ισχυ­ αντιμετωπίσει χρειαζόταν ναυτικό. Ετσι
άριστα οχυρωμένη παραθαλάσσια θέση ροποιήσουν τις θέσεις τους. Επωφελού­ καθυστέρησε την τελική αναμέτρηση
των Τάιρα. Προς τα δυτικά υπήρχαν οχυ­ μενοι από μια χειμωνιάτικη νύκτα με μέχρι τον Απρίλιο του 1185. Τότε οι στό­
ρώσεις, προς τα ανατολικά ένα πυκνό δά­ θύελλα πλησίασαν, με μια μικρή σχετικά λοι των Τάιρα και των Μιναμότο συναντή­
σος. στον νότο η θάλασσα και στον βορ­ δύναμη, το οχυρό των Τάιρα, οι οποίοι εί­ θηκαν στο θαλάσσιο στενό, μεταξύ των

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
λο. Το 11 99, ενώ μετέβαινε να εγκαινιάσει
έναν ναό, το άλογό του αφήνιασε μπρο­
στά στην πύλη και τον έριξε. Ο Γιοριτόμο
πέθανε λίγο αργότερα από τα τραύματά
του. Κατά τον θρύλο το άλογο είχε τρο­
μάξει από την εμφάνιση του φαντάσμα­
τος του αδικοχαμένου Γιοσιτσούνε, ο ο­
ποίος επέστρεψε για να επιπλήξει τον α­
δελφό του.
Οπωσδήποτε μετά τον θάνατο του
Γιοριτόμο, εφόσον ο ίδιος από ζηλοτυπία
και φόβο είχε εξοντώσει όλους τους άξι­
ους συγγενείς του, οι Μιναμότο αδυνάτι­
σαν. Αλλες φατρίες κυριάρχησαν ή πολέ­
μησαν για την κυριαρχία στο Σογκουνά-
το, αναγνωρίζοντας ότι εκεί πλέον έ­
δρευε η πραγματική εξουσία της χώρας.
Η κατάσταση αυτή διατηρήθηκε μέχρι το
άνοιγμα της Ιαπωνίας στις δυτικές επιρ­
ροές στο τέλος του 19ου αιώνα.

Η απαγωγή του αυτοκράτορα Γκο Σιρακάβα από τους Μιναμότο, κατά τη διάρκεια της «Στάσης Χέιτζι». ΕΠΙΛΟΓΟΣ
Το αυτοκρατορικό φορείο είναι περικυκλωμένο από σαμουράι που κραδαίνουν τόξα και λόγχες
ναγκινάτα. Εκτός από τις στρατιωτικές και πολι­
τικές της συνέπειες η σύγκρουση αυτή
κληροδότησε στη χώρα ένα από τα σπου­
νήσων Χονσού και Κιού Σιού, κοντά στο δαιότερα λογοτεχνικά της έργα, την
ψαροχώρι Νταν νο Ούρα. Οι Τάιρα παρα­
Ο ΘΑΝΑΤΟΣ «Ιστορία των Χάικε», μια ποιητική και φι­
τάχθηκαν μεταξύ της ξηράς και του ε­ ΤΟΥ ΓΙΟΣΙΤΣΟΥΝΕ λοσοφική αφήγηση της ανόδου και της
χθρικού στόλου. Η ναυμαχία που ακο­ πτώσης του Οίκου των Τάιρα («Χάικε»
λούθησε δεν κρίθηκε από ναυτικούς ε­ Η εξόντωση των Τάιρα κατέστησε τον σύμφωνα με την κινεζική ανάγνωση των ι­
λιγμούς, επειδή τα πλοία λειτουργούσαν Μιναμότο Γιοριτόμο απόλυτο κυρίαρχο δεογραμμάτων που απαρτίζουν το όνομά
περισσότερο ως εξέδρες για ανταλλαγή της Ιαπωνίας. Αυτός κυβερνούσε από την τους). Το έπος σχηματίστηκε στις αρχές
Θελών και - όταν πλησίαζαν το ένα το άλ­ Καμακούρα και υποχρέωσε την αυτοκρα­ του 14ου αιώνα, όταν τα διάφορα ποιήμα­
λο - για εφόδους και μάχες σώμα με σώ­ τορική Αυλή να του δώσει τον τίτλο του τα που αναφέρονταν στον Πόλεμο Γκεν-
μα. σογκούν («Στρατηγού για την αντιμετώ­ πέι και διασκέδαζαν τις Αυλές των αρχό­
Αναγνωρίζοντας την ανωτερότητα πιση των Βαρβάρων») επ' αόριστον. ντων συγκεντρώθηκαν και οργανώθηκαν
της ναυτικής εμπειρίας των Τάιρα ο Γιο- Ωστόσο φοβόταν για τη φήμη που είχε α­ σε ενιαίο έργο από τον τυφλό ραψωδό
σιτσούνε κατέφυγε σε ένα ακόμα τέχνα­ ποκτήσει ο Γιοσιτσούνε στους κύκλους Κακούιτσι, μια σχεδόν μυθική μορφή. Με
σμα: διέταξε τους τοξότες του να σημα­ της φατρίας, μετά τις διαδοχικές λα­ μικρές τροποποιήσεις το συγκεκριμένο
δεύουν κυρίως τους τιμονιέρηδες των ε­ μπρές νίκες του. Ο νεαρός πολέμαρχος έργο διατηρείται μέχρι σήμερα ως ηθικό 35
χθρικών πλοίων. Σύντομα ο στόλος των αντιλήφθηκε την ανησυχία του ισχυρού σημείο αναφοράς για την ιαπωνική ψυχή
Τάιρα άρχισε να χάνει τη συνοχή του. Το αδελφού του και θέλοντας να τον καθη­ και ως το σπουδαιότερο λογοτεχνικό επί­
τελικό κτύπημα δόθηκε με την παλίρ­ συχάσει μετέβη στην Καμακούρα για να τευγμα της μεσαιωνικής Ιαπωνίας των
ροια, που ώθησε τα πλοία των Τάιρα τον συναντήσει. Εκείνος αρνήθηκε να σαμουράι.
προς την ακτή και τα βράχια, ενώ ταυτό­ τον δει, παρά τις επανειλημμένες επιστο­
χρονα ένα σεβαστό τμήμα του στόλου λές του Γιοσιτσούνε, στις οποίες ο τελευ­ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
τους, υπό τον Ταγκούσι Σιγκεγιόσι, αυτο- ταίος εξέφραζε την πικρία του γι' αυτή
μόλησε στους Μιναμότο. Βλέποντας ότι την άδικη αντιμετώπιση αλλά και την πί­ (1) THE TALE O F THE HEIKE, Stanford
η μάχη ήταν χαμένη όλοι σχεδόν οι αρ­ στη του στον αδελφό του. Τελικά ο Γιορι­ University Press, 1991.
χηγοί των Τάιρα αυτοκτόνησαν πραγμα­ τόμο αποπειράθηκε να δολοφονήσει τον (2) Harry Cook: SAMURAI - THE STORY O F A
τοποιώντας σεπούκου ή πέφτοντας στο Γιοσιτσούνε, ο οποίος διέφυγε με έναν WARRIOR TRADITION, Blandford Press, 1993.
νερό. Μια από τις γυναίκες ακολούθους μικρό αριθμό ακολούθων. Τα επόμενα (3) Henry Wiencek: TREASURES OF THE
του επτάχρονου αυτοκράτορα Αντόκου, χρόνια ο τελευταίος τα πέρασε καταδιω- WORLD - THE LORDS O F JAPAN, Select Books,
βλέποντας ότι αυτός κινδύνευε να αιχ­ κόμενος, μέχρι το 1189 οπότε, προδομέ­ 1983.
(4) Martin Coicutt, Marius Jansen, Isao
μαλωτιστεί από τους εχθρούς, τον αγκά­ νος από τον άρχοντα Φουτζιβάρα Γιασου-
Kumakura: CULTURAL ATLAS OF JAPAN,
λιασε και πήδηξαν μαζί στη θάλασσα, ό­ χίρα (ο οποίος, αν και τον φιλοξενούσε, ε­ Phaidon Press Ltd., 1988.
που πνίγηκαν. πιτέθηκε σε αυτόν και στους τελευταί­ (5) Bradley Smith, Marius Jansen, Nagatake
Μετά τη ναυμαχία της Νταν νο Ούρα ους ακολούθους του) αυτοκτόνησε α­ Asano: JAPAN - GESCHICHTE UND KUNST,
ο Γιοσιτσούνε πραγματοποίησε μερικές φού πρώτα σκότωσε τη σύζυγο και τα Deutsche Buch-Gemeinschaft, 1965.
ακόμα εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στις παιδιά του.
νήσους Κιού Σιού καιΣικοκού. Ο Γιοριτό­ Ο θάνατος του Γιοσιτσούνε καθησύ­
μο από την Καμακούρα έδωσε διαταγή χασε τον Γιοριτόμο, ο οποίος κυριάρχησε
να θανατωθούν όλοι οι σαμουράι Τάιρα χωρίς αμφισβητήσεις μέχρι τον θάνατό
και όλοι οι αρσενικοί τους απόγονοι. Δεν του, εδραιώνοντας την εξουσία των σο­
επρόκειτο να επαναλάβει το λάθος του γκούν και της Καμακούρα και περιορίζο­
Κιγιομόρι, αφήνοντας πίσω του πιθανούς ντας τον αυτοκράτορα και την Αυλή σε
μελλοντικούς αντιπάλους. καθαρά τελετουργικό - διακοσμητικό ρό­

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
Ο Σταυρός της Βικτωρίας καθιερώθηκε
με βασιλικό διάταγμα στη Βρετανία τον
Ιανουάριο του 1856. Απο τότε αποτελεί εκεί τη
σπουδαιότερη ηθική αμοιβή, η οποία δίδεται
για εξαιρετικές πράξεις ηρωισμού στο πεδίο
της μάχης από πλευράς στρατιωτικών των
Βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων αλλά και
γενικότερα της Βρετανικής Κοινοπολιτείας.
Από την καθιέρωσή του μόνο τρεις
στρατιωτικοί τον έχουν λάβει δύο φορές.
Ο ένας από αυτούς ήταν ο Τσαρλς Απαμ.
Ο ανθυπολοχαγός Απαμ κέρδισε τον πρώτο
Σταυρό της Βικτωρίας για μια σειρά πράξεων
υπέρμετρης ανδρείας και ηρωισμού σε
χρονικό διάστημα εννέα ημερών,
κατά τη μάχη της Κρήτης τον Μάιο του 1941.
Ο Τσαρλς Απαμ ως λοχα γός του Ν εοζηλα νδικού Στρα τού
το 1945 (Αρχείο Μ ουσείου « Η Κρήτη σ το ν Β ’ Π Π»-!ω άννη
Π ερ ογιόννη). „

ΑΝΘΥΠΟΛΟΧΑΓΟΣ
ΤΣΑΡΛΣ ΑΠΑΜ
ΕΝΑΣ ΣΤΑΥΡΟΣ ΤΗΣ ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ
ΣΤΗ ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΤΕΡΝΙΩΤΗΣ

Τσαρλς Χέζλιτ Απαμ γεννήθηκε ντα στη φυση επηρεασε τον χαρακτήρα

Ο περίφημος σταυρός ο
οποίος καθιερώ θηκε το
1856 από τη βασίλισσα
Ο στην πόλη Κράιστσερτς της Νέ­ του, προσδίδοντάς του συγχρόνως αντο­
ας Ζηλανδίας στις 21 Σεπτεμβρί­ χή, μεγάλη παρατηρητικότητα και ικανότη­
ου 1908. Μεγάλωσε σε ένα ήσυχο επαρχια­
κό περιβάλλον ως γόνος οικογένειας μετα­
τες επιβίωσης σε δύσκολες καταστάσεις.
Το 1935 ο Τσαρλς Απαμ συναντήθηκε
ναστών και είχε τρεις αδελφές. Ελαβε την για πρώτη φορά με τη μελλοντική σύζυγό
Βικτωρία. Ο Τσαρλς Απαμ κλασική του εκπαίδευση στο κολλέγιο του του, Μόλυ Μακ Τάμνεη, διαιτολόγο στο νο­
υπήρξε ο μοναδικός Κράιστ, ένα από τα παλαιότερα μορφωτικά σοκομείο του Κράιστσερτς. Αρχίζοντας να
στρατιω τικός που τιμήθηκε ιδρύματα της Νέας Ζηλανδίας, και έπειτα σχεδιάζει μια πιο σταθερή ζωή μαζί της έ-
δύο φορές με αυτή την
ακολούθησε εξειδικευμένες γεωργοκτη- γινε υπάλληλος της τοπικής υπηρεσίας
ηθική αμοιβή κατά τη
διάρκεια του Β ’ ΠΠ. νοτροφικές σπουδές στο κολλέγιο του του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, χω­
Λίνκολν. Μετά την αποφοίτησή του, το ρίς να διακόψει τις δραστηριότητες του
1930, ο Απαμ άρχισε να εργάζεται σε αγρο­ στα αγροκτήματα της επαρχίας. Το 1938 ο
τικές και κτηνοτροφικές μονάδες της ε­ Τσαρλς και η Μόλυ αρραβωνιάστηκαν και
παρχίας του Χουρουνούη. Η εργασία κο- στη συνέχεια εκείνος επέστρεψε στο κολ-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
λέγιο του Λίνκολν για να συμπληρώσει Από τους πρώτους εθελοντές που έ- Αφρική η σύνθεση της 2ης Νεοζηλανδι-
τις σπουδές του. Πριν ολοκληρώσει αυ­ σπευσαν να καταταγούν οι Νεοζηλανδοί κής Μεραρχίας, οι μονάδες της οποίας
τό το αντικείμενο εξερράγη στην Ευρώ­ αξιωματικοί επέλεξαν μια ομάδα αν- άρχισαν να εκπαιδεύονται στην έρημο.
πη ο πόλεμος και ο ίδιος έσπευσε με δρών με ηγετικά προσόντα, μόρφωση Ο Απαμ διακρίθηκε για τις επιδόσεις
τους πρώτους εθελοντές να καταταγεί και ικανότητες για να τους αναθέσουν του στην εκπαίδευση των ανδρών της
στον Νεοζηλανδικό Στρατό. καθήκοντα υπαξιωματικών. Ανάμεσά διμοιρίας και έτσι μετά την είσοδο της
τους ήταν ο Απαμ. Μερικούς μήνες αρ­ Ιταλίας στον πόλεμο επελέγη μαζί με
ΑΠΟ ΤΗ ΜΑΚΡΙΝΗ γότερα, όταν προχώρησε η κατάταξη μερικούς άλλους λοχίες του συντάγμα­
και άλλων εθελοντών, το νεοζηλανδικό τος για να παρακολουθήσει ένα εκπαι­
ΝΕΑ ΖΗΛΑΝΔΙΑ σύνταγμα στάλθηκε στην Αίγυπτο, ενώ δευτικό πρόγραμμα υποψηφίων αξιωμα­
ΣΤΙΣ ΧΙΟΝΙΣΜΕΝΕΣ ο νεαρός υπηρετούσε με τον βαθμό του τικών. Αρχικά ήταν απρόθυμος μπροστά
ΚΟΡΥΦΕΣ ΤΗΣ ΒΟΡΕΙΑΣ λοχία στο 20ό Τάγμα. σε αυτή τη νέα προοπτική, στη συνέχεια
ΕΛΛΑΔΑΣ Στις αρχές του 1940, μετά την κατά- όμως, έχοντας την πεποίθηση ότι οι Ιτα­
κτηση της Πολωνίας, είχε σημειωθεί λοί σύντομα θα εισέβαλλαν στην Αίγυ­
Η πρώτη επαφή του Απαμ με τον ένα διάλειμμα στις πολεμικές επιχειρή­ πτο, θεώρησε καθήκον του να δεχθεί
στρατό πραγματοποιήθηκε στο στρατό­ σεις. Τότε συμπληρώθηκε στη βόρεια τις επιλογές των ανωτέρων του. Οι εκ-
πεδο Μπέρναμ κοντά στο Κράιστσερτς,
όπου τοποθετήθηκε στον 1ο Λόχο ενός
συντάγματος πεζικού. Πρώτος διοικη­
τής του ήταν ο αντισυνταγματάρχης Κί-
πενμπέργκερ, ένας βετεράνος του Α1
ΠΠ ο οποίος επρόκειτο να οδηγήσει
τους Νεοζηλανδούς μαχητές της Μά­
χες της ηπειρωτικής Ελλάδας και της
Κρήτης.

Οι Μαορί του 28ου Τάγματος


διακρί&ηκαν για τη μαχητικότητά
τους στην Κρήτη.

Το χαρακτηριστικό πλα τύγυρο


καπέλο που χρησιμοποιή θη κε από
τις νεοζη λα νδικές δυνάμεις σε όλα
τα μέτωπα κατά τον Β ’ ΠΠ
(Συ λλογή Μ ουσείου «Η Κρήτη στον
Β ’ Π Π »-Ιω ά ννη Π ερογιάννη).

Το χά λκινο αγαλμα του


Απαμ στη γενέτειρά
του (Αρχείο Μ ουσείου
« Η Κρήτη στον Β ’ Π Π »-
Ιωάννη Π ε ρ ο γ ιά ν ν η ).

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
-H . V ·

Κατάταξη εθ ελοντώ ν σε στρατόπεδο του Ν εοζηλα νδικου


Στρα τού. Ο Απαμ ήταν ένας από τους πρώτους που
έσπευσαν να καταταγούν τον Σεπτέμβρ ιο του 1939.

Μετά την έναρξη του Β ’ ΠΠ


εθ ελο ν τές Ν εοζηλα νδοί βαδίζουν
προς τα κέντρα κατάταξης.

ντιρρήσεις του προς τους εκπαιδευτές


του για ακατάλληλες τακτικές που διδά­
σκονταν είχαν ως συνέπεια να αποφοι­
τήσει τελευταίος στη βαθμολογία.
Στον Βρετανικό Στρατό οι νέοι αξιω­
ματικοί δεν έπρεπε να επιστρέφουν
στις μονάδες που υπηρετούσαν προη­
γουμένως. Ωστόσο ο συνταγματάρχης
Κίπενμπέργκερ, γνωρίζοντας ότι είχε
Ν εοζηλανδική μονάδα μετα φ έρετα ι σιδηροδρομικώς στη βόρεια Ελλάδα τον Μ άρτιο του
1941. Διακρίνονται τεθωρακισμένα οχήματα Universal Carrier, ε π ί των οποίων είναι ταγμένα στερήσει τη μονάδα του από τους καλύ­
οπλοπολυβόλα Bren για αντιαεροπορική προστασία. τερους υπαξιωματικούς, προσπάθησε
να επαναφέρει τουλάχιστον μερικούς.
Πέτυχε να αποσπάσει μόνο έναν από αυ­
παιδευτές ίο υ στη Μονάδα Υποψηφίων κόμα οι εμπειρίες απο την τακτική του τούς, στον οποίο έτρεφε ιδιαίτερη εκτί­
Αξιωματικών (OCTU) ήταν στην πλειο- κεραυνοβόλου πολέμου την οποία είχαν μηση και πίστευε ότι θα οδηγούσε άξια
ψηφία Βρετανοί. Οι τακτικές πεζικού εφαρμόσει οι Γερμανοί για την κατάλη­ τους άνδρες του στη μάχη: τον ανθυπο-
που δίδασκαν στους Νεοζηλανδούς εκ­ ψη της Πολωνίας και της Γαλλίας. Ετσι, λοχαγό Τσαρλς Απαμ.
παιδευόμενους βασίζονταν σε πρακτι­ παρά το γεγονός ότι ο Απαμ πέρασε με Η ώρα της δράσης δεν ήταν μακριά.
κές και συμπεράσματα από τις επιχειρή­ επιτυχία το σχετικό εκπαιδευτικό πρό­ Μετά την επαναφορά του Απαμ στο 20ό
σεις του Α' ΠΠ. Δεν είχαν αφομοιωθεί α­ γραμμα, οι ενστάσεις και οι συνεχές α­ Τάγμα, στις αρχές του 1941 αποφασίστη-

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
J

Ο ανθυπολοχα γός Απαμ (Αρχείο Μ ουσείου Στιγμ ιό τυ π ο από τη δραματική υποχώρηση των Νεοζηλανδώ ν, μετά την
«Η Κρήτη στον Β ’ Π Π »-Ιω ά ννη Π ερογιάννη). κατάρρευση του μετώ που, σε περιοχή της Θ εσσαλίας τον Α πρίλιο του 1941.

κε η συμμετοχή της 2ης Νεοζηλανδικής Την αυγή της βης Απριλίου 1941 τα διάρκεια της ημέρας, με σμήνη αερο­
Μεραρχίας (υπό τον υποστράτηγο γερμανικά στρατεύματα επιτέθηκαν σκαφών τα οποία βομβάρδιζαν και πο-
Μπέρναρντ Φράυμπεργκ) στη Βρετανι­ στην Ελλάδα και στη Γιουγκοσλαβία ε- λυβολούσαν ο,τιδήποτε εκινείτο στο έ­
κή Εκστρατευτική Δύναμη (ΒΕΔ) η ο­ ξορμώντας από το βουλγαρικό έδαφος. δαφος. Ο Απαμ και οι άνδρες του, παρά
ποία θα μετέβαινε στην Ελλάδα. Η μετα­ Η διοίκηση της ΒΕΔ εκτίμησε την κατά­ την απογοήτευση που ένιωθαν από την
φορά της ΒΕΔ από την Αίγυπτο προς τα σταση που διαμορφώθηκε λόγω της τα­ απουσία της RAF, στάθηκαν στις θέσεις
λιμάνια του Πειραιά και του Βόλου χύτατης κατάρρευσης της γιουγκοσλα­ τους προσπαθώντας να ανταποδώσουν 39
πραγματοποιήθηκε με βρετανικά πολε­ βικής άμυνας και έκρινε ότι οι θέσεις τα πυρά με τα οπλοπολυβόλα Bren.
μικά και μεταγωγικά σκάφη στις αρχές της 2ης Νεοζηλανδικής Μεραρχίας Στις 13 Απριλίου ο διοικητής της
Μαρτίου του 1941. Η Νεοζηλανδική Με­ στην περιοχή της Κατερίνης θα μπο­ ΒΕΔ, στρατηγός Ουϊλσον, αποφάσισε
ραρχία αναπτύχθηκε σε αμυντικές θ έ­ ρούσαν να κυκλωθούν αν οι Γερμανοί ει­ την απόσυρση των δυνάμεών του σε μια
σεις βορείως του Ολύμπου, ενώ ο 3ος σέβαλλαν και από τη δυτική Μακεδονία νέα γραμμή άμυνας στις Θερμοπύλες.
Λόχος του 20ού Τάγματος, στον οποίο υ­ στον τομέα του Μοναστηριού. Ετσιαπο- Την επόμενη ημέρα όμως η γερμανική
πηρετούσε ο Απαμ, τοποθετήθηκε κο­ φασίστηκε η αναδίπλωση των δυνάμεων 2η Μεραρχία Πάντσερ διέβη τον ποτα­
ντά στο χωριό Ρυάκια της Πιερίας. του Φράυμπεργκ σε μια νέα γραμμή ά­ μό Αλιάκμονα και επιτέθηκε στις αμυ­
Σε αναμονή της εισβολής των γερ­ μυνας στην περιοχή του Ολύμπου. Η 4η ντικές γραμμές των Νεοζηλανδών στα
μανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα, Ταξιαρχία (στην οποία ανήκε το 20ό Τάγ­ Σέρβια και στον Πλαταμώνα. Η σθεναρή
μονάδες των οποίων είχαν αρχίσει να μα) τοποθετήθηκε κοντά στα Σέρβια, ό­ αντίσταση των νεοζηλανδικών ταξιαρ­
συγκεντρώνονται στη γειτονική Βουλ­ που η διμοιρία του Απαμ διατάχθηκε να χιών στην περιοχή αναχαίτισε προσωρι­
γαρία, κατά τις δύο επόμενες εβδομά­ καλύψει ένα σταυροδρόμι της περιοχής νά τη γερμανική επίθεση. Στη συνέχεια
δες ο ανθυπολοχαγός και οι άνδρες του από το οποίο περνούσαν πλήθη προ­ όμως οι Νεοζηλανδοί διατάχθηκαν να ε-
προετοίμασαν θέσεις μάχης και τοπο­ σφύγων κινούμενα προς Νότο, αλλά και γκαταλείψουν τις θέσεις τους κατά τις
θέτησαν συρματοπλέγματα επί του πι­ αρκετοί Γιουγκοσλάβοι και Ελληνες νυκτερινές ώρες και να υποχωρήσουν
θανού άξονα προέλασης των Γερμανών. στρατιώτες διαλυμένων μονάδων που υ­ προς τις Θερμοπύλες. Την ημέρα οι
Παρά την τραχύτητα του εδάφους στη ποχωρούσαν. συμμαχικές φάλαγγες έγιναν και πάλι
βόρεια Ελλάδα και του ισχυρού ψύχους Τις πρώτες ημέρες πάνω από τα κε­ στόχος των γερμανικών αεροσκαφών.
(οι περισσότεροι από τους Νεοζηλαν- φάλια τους πετούσαν συχνά γερμανικά Το 20ό Τάγμα έφθασε μετά από πολ­
δούς στρατιώτες έβλεπαν χιόνι για αναγνωριστικά αεροσκάφη, διατηρώ­ λές δυσκολίες στη Λαμία, λίγες ώρες
πρώτη φορά), οι άνδρες του Απαμ δια- ντας ύψος ασφαλείας. Από τις 11 Απρι­ πριν από την άφιξη των γερμανικών μη­
κρίθηκαν για τον ζήλο τους στην κατα­ λίου, με την έναρξη της γερμανικής ει­ χανοκίνητων προφυλακών. Εκεί σι Νεο­
σκευή οχυρωματικών έργων, ενώ ο ίδιος σβολής στη δυτική Μακεδονία, τα πλή­ ζηλανδοί πληροφορήθηκαν τη συνθη­
μεριμνούσε για την αποτελεσματική πα­ θη των προσφύγων πύκνωσαν και η κολόγηση του Ελληνικού Στρατού, ενώ
ραλλαγή των θέσεων υποφέροντας από Luftwaffe άρχισε να πραγματοποιεί τα­ είχε ήδη αρχίσει η αποχώρηση των μο­
δυσεντερία. κτικές αεροπορικές επιδρομές κατά τη νάδων της ΒΕΔ από τα λιμάνια της Αττι­

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ
δρόμιο του Μάλεμε το λιμάνι της Σού­
δας αποτελούσε κύριο στόχο των γερ­
μανικών αεροσκαφών. Ενα μεγάλο σύν­
νεφο μαύρου καπνού ανέβαινε συνεχώς
από τα πλοία που καίγονταν κτυπημένα
Εγχρω μο σ χέδιο
στο εσωτερικό του κόλπου.
β ρ ετα ν ικ ο ύ π ερ ιοδικού
κ α τά τη δ ιά ρ κ εια το υ Η γερμανική αεραπόβαση στην Κρή­
Β ’ Π Π που α π εικ ο ν ίζει τη άρχισε τις πρωινές ώρες της 20ής
τη ν ε ξο υ δ ετέρ ω σ η ενός Μαϊου 1941, με σφοδρούς βομβαρδι­
γερ μ α νικ ο ύ π ολυβ ο λείου σμούς και αμέσως μετά ρίψεις χιλιάδων
από το ν α νθυπ ολοχα γό αλεξιπτωτιστών και προσγειώσεις ανε­
Α παμ κ α τά τη ν α ν τεπ ίθ εσ η μοπτέρων εφόδου σε περιοχές των Χα­
σ το Μ ά λ ε μ ε σ τις 22 Μ α ϊου
νιών και του Μάλεμε. Κοντά στις θέσεις
1941.
του 20ού ΝΖ Τάγματος δεν είχαν πραγ­
ματοποιηθεί ακόμα ρίψεις αεραγημά-
των. Ετσι ο Απαμ και οι άνδρες του πα­
ρακολουθούσαν από μακριά τη δραστη­
ριότητα των γερμανικών αεροσκαφών
και άκουγαν όλο και πιο έντονο τον θ ό ­
κής και της νότιας Ελλάδας. Από τη Λα­ την ηπειρωτική Ελλάδα 40.000 άνδρες ρυβο της μάχης. Λίγο αργότερα κινήθη-
μία η 4η Ταξιαρχία κινήθηκε μέσω Θή­ της Β Ε Δ . Τα υπάρχοντα πλοία και τα κε προς το μέρος τους ο υπολοχαγός
βας και δημιούργησε αμυντικές θέσεις χρονικά περιθώρια δεν επέτρεπαν με­ Φάουντεν, ο οποίος είχε αναλάβει τη δι­
στης Ερυθρές (Κριεκούκι). Τις θέσεις ταφορά απευθείας στην Αίγυπτο. Ετσι η οίκηση του 3ου Λόχου. Ζήτησε από τον
αυτές διατάχθηκαν να κρατήσουν οι Νε­ πλειοψηφία των στρατευμάτων αυτών Τσαρλς να ηγηθεί μιας περιπολίας προς
οζηλανδοί επί 24 ώρες, μετά την από­ μεταφέρθηκε στην Κρήτη, με λιγοστό ο­ την κατεύθυνση του 19ου Τάγματος και
συρση των δυνάμεων που μάχονταν πλισμό και ακόμα λιγότερα εφόδια. να εξουδετερώσει μερικούς αλεξιπτωτι­
στις Θερμοπύλες, ώστε να τους δοθεί η Με τη γερμανική εισβολή στο νησί ε ­ στές που είχαν επισημανθεί εκεί. Ο
ευκαιρία να παραληφθούν από τα πλοία πικείμενη ανατέθηκε στα νεοζηλανδικά Απαμ πήρε μερικούς από τους άνδρες
του βρετανικού στόλου. στρατεύματα που έφθασαν στη Σούδα η του και ξεκίνησε αμέσως.
Εκείνο το διάστημα η υγεία του άμυνα τμήματος της βορειοδυτικής Μερικές εκατοντάδες μέτρα μακριά
Απαμ χειροτέρευσε από τη δυσεντερία Κρήτης, σε μια περιοχή από το αερο­ από τις θέσεις του λόχου οι Νεοζηλαν­
που εξακολουθούσε να τον βασανίζει. δρόμιο του Μάλεμε μέχρι τα Χανιά. Οι δοί παρατήρησαν στο ξέφωτο ενός ε­
Λόγω των συνεχών μετακινήσεων της περισσότερες από τις δυνάμεις της λαιώνα μερικά εγκαταλειμμένα αλεξί­
μονάδας του, αλλά και της ανυπαρξίας Β Ε Δ στο νησί ήταν μειωμένης μαχητι­ πτωτα. Ο Απαμ ένευσε προς τους άν­
κανονικού φαγητού, έχανε συνεχώς βά­ κής ικανότητας, και ανεπαρκώς εξοπλι­ δρες του να απλωθούν και να κυκλώ­
ρος. Οι άνδρες τρέφονταν μόνο με συ­ σμένες, ενώ το βαρύ υλικό τους (οχήμα­ σουν την τοποθεσία. Ο ίδιος κινήθηκε
μπυκνωμένο γάλα σε κονσέρβα, όταν ή­ τα, άρματα, πυροβόλα κλπ.) είχε εγκα- μπροστά και σε λίγο χάθηκε από τα μά­
ταν δυνατό να βρεθεί. Ο Τσαρλς, εξα- ταλειφθεί κατά την υποχώρησή τους. Οι τια τους, ανάμεσα στα δέντρα. Πέντε
σθενημένος καθώς ήταν, χρησιμοποι­ άνδρες τους στρατοπέδευσαν πρόχειρα λεπτά αργότερα ακούστηκαν μερικοί
ούσε για τις μετακινήσεις του στις Ερ υ ­ στους ελαιώνες περιμένοντας τα εφό­ πυροβολισμοί. Σε λίγο ο ανθυπολοχα-
θρές, μεταξύ των θέσεων του λόχου και δια και τον εξοπλισμό που θα έφθαναν γός εμφανίστηκε να επιστρέφει κρατώ­
του σταθμού διοίκησης, ένα γαϊδουράκι από την Αίγυπτο. Στο μεταξύ θα έπρεπε ντας στα χέρια του σαν τρόπαιο το κρά­
που βρέθηκε σε έναν αγρό της περιο­ να ετοιμάσουν θέσεις μάχης και χαρα­ νος ενός Γερμανού αλεξιπτωτιστή. Το
χής. Τα προβλήματα υγείας συνεχίστη­ κώματα χρησιμοποιώντας ελάχιστα σκα- πέταξε στα πόδια των ανδρών του και
καν και κατά τις επόμενες μέρες, μέχρις πανικά εργαλεία και περισσότερο τις ξι­ είπε: "Αυτό ήταν... Τελειώσαμε για την
ότου οι Νεοζηλανδοί έφθασαν στην Κα­ φολόγχες και τα κράνη τους! ώρα!". Ηταν η πρώτη εμπλοκή του Απαμ
λαμάτα. Η πόλη αυτή αποτελούσε το τέ­ Μετά την αναδιάταξη των δυνάμεων με τους Γερμανούς εισβολείς στην Κρή­
λος του δρόμου για αρκετές δυνάμεις της 2ης ΝΖ Μεραρχίας, στις 13 Μαϊου, τη...
της Β Ε Δ στην Ελλάδα τον Απρίλιο του συγκροτήθηκε η 10η ΝΖ Ταξιαρχία υπό Στο μεταξύ οι ρίψεις αλεξιπτωτι­
1941. Από εκεί κατά τη διάρκεια των νυ­ τον συνταγματάρχη Κίπενμπέργκερ. Η στών στην περιοχή των Χανίων συνεχί­
κτερινών ωρών μεταφέρθηκαν στην μονάδα αυτή περιελάμβανε το 6ο και το ζονταν, κυρίως στο εσωτερικό του αε­
Κρήτη με τα βρετανικά πλοία. Στις μά­ 8ο Ελληνικό Σύνταγμα Πεζικού, ένα μι­ ροδρομίου του Μάλεμε, δυτικά του αε­
χες που διεξήχθησαν στην είσοδο της κτό νεοζηλανδικό τάγμα, ένα απόσπα- ροδρομίου και στις φυλακές της Αγιάς.
Καλαμάτας ο Τζακ Χίντον, ένας λοχίας σμα νεοζηλανδικου μεραρχιακού ιππι­ Μέχρι τις πρώτες νυκτερινές ώρες οι α­
στο τάγμα του Απαμ, κέρδισε τον δικό κού (πεζομάχων) και το 20ό Τάγμα (του πώλειες των αλεξιπτωτιστών ήταν πολύ
του Σταυρό της Βικτωρίας, για την ηρω­ Απαμ) το οποίο διατέθηκε από την 4η μεγάλες. Ωστόσο οι Γερμανοί μπόρεσαν
ική δράση του κατά τον αγώνα οπισθο­ ΝΖ Ταξιαρχία. Οι δυνάμεις της 10ης Τα­ να θέσουν υπό τον έλεγχό τους το αε­
φυλακών η οποία επέτρεψε σε περισσό­ ξιαρχίας έλαβαν θέσεις στα νοτιοανατο­ ροδρόμιο, λόγω της απόσυρσης του
τερους συμπολεμιστές του να διαφύ­ λικά του αεροδρομίου του Μάλεμε, 22ου ΝΖ Τάγματος από τον λόφο 107.
γουν. στην περιοχή του χωριού Γαλατάς. Με το πρώτο φως της επομένης,
Η υγεία του Απαμ στο μεταξύ είχε 21ης Μαϊου, οι επιδρομές της Luftwaffe
ΣΤΗ ΦΩΤΙΑ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ αρχίσει να βελτιώνεται και ο ίδιος προ­ άρχισαν και πάλι, εμποδίζοντας κάθε
σπάθησε να προετοιμάσει όσο καλύτε­ προσπάθεια μετακίνησης νεοζηλανδι-
ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ρα μπορούσε τις αμυντικές θέσεις των κών στρατευμάτων προς το Μάλεμε.
Στα τέλη Απριλίου του 1941 το Βασι­ ανδρών του, σε αναμονή της γερμανι­ Μια αερογέφυρα για τη μεταφορά στρα­
λικό Ναυτικό των Βρετανών πραγματο­ κής εισβολής στην Κρήτη. Οι βομβαρδι­ τευμάτων στο αεροδρόμιο, με συνεχείς
ποίησε έναν πραγματικό άθλο στην ανα­ σμοί της Luftwaffe είχαν ξεκινήσει από προσγειώσεις μεταγωγικών αεροσκα­
τολική Μεσόγειο, απομακρύνοντας από τις αρχές Μαϊου. Εκτός από το αερο­ φών Ju 52, δεν ήταν χωρίς απώλειες: το

- Ί Ω ' Κ Η ΙΣ ΤΟΡ ΙΑ
δένδρων, σε τάφρους και πίσω από χα­
μηλούς μανδρότοιχους μπροστά και δί­
πλα από τους επιτιθέμενους.
Τα πυρά του πολυβόλου είχαν καθη­
λώσει τους Νεοζηλανδούς. Ο Απαμ άρ­
χισε να κινείται σκυφτός ή έρποντας, α­
νάλογα με την κάλυψη που είχε, και να
ελέγχει τις θέσεις των στρατιωτών του
οι οποίοι είχαν αρχίσει να ανταποδίδουν
τα πυρά. Οταν βεβαιώθηκε για την α-
σφάλειά τους άρχισε να κινείται προς το
σημείο από όπου προέρχονταν οι ριπές
του γερμανικού πολυβόλου MG 34. Μ ε­
ρικοί άνδρες του μπόρεσαν να παρακο­
λουθήσουν για λίγο τη σκιά του η οποία
προχωρούσε καλυπτόμενη από δένδρο
σε δένδρο. Οταν έφθασε κοντά στη φω­
λιά του πολυβόλου ο Απαμ εκτόξευσε ε­
ναντίον του απανωτά μερικές χειροβομ­
βίδες. Οι λάμψεις των εκρήξεων φώτι­
σαν τον ελαιώνα. Ο αέρας γέμισε από
καπνούς, θραύσματα και φωνές πληγω­
μένων Γερμανών στρατιωτών. Χωρίς να
χάσει χρόνο ο ανθυπολοχαγός άφησε
την κάλυψη που είχε και όρμησε μπρο­
Σ το λ ή Ν εο ζη λ α ν δ ο ύ σ τρ α τιώ τη όπως του Τάγματος με τα αυστραλιανά οχή­ στά αδειάζοντας το περίστροφό του ε­
ε κ τ ίθ ε τ α ι σ το Ν α υ τικ ό Μ ο υ σ είο Χανίων ματα στο χωριό Πλατανιάς, όπου περί­ ναντίον των αλεξιπτωτιστών οι οποίοι υ­
(φω τ. Γιάννης Τερνιώ της).
μενε ήδη το 28ο Τάγμα των Μαορί, με ποχωρούσαν πανικόβλητοι. Επειτα φώ­
διαταγή να αρχίσει άμεσα η αντεπίθεση. ναξε στους άνδρες του ότι η περιοχή ή­
νεοζηλανδικό πυροβολικό βομβάρδιζε Τα οχήματα θα επέστρεφαν για να πα- ταν ασφαλισμένη και τους κάλεσε να κι­
τακτικά το πεδίο προσγείωσης. Το μεση­ ραλάβουν το υπόλοιπο τάγμα, το οποίο νηθούν προς το μέρος του. Οταν οι
μέρι αποφασίστηκε από τη συμμαχική θα ακολουθούσε. Το σκοτάδι της νύ­ στρατιώτες έφθασαν κοντά του, τον
διοίκηση η πραγματοποίηση αντεπίθε­ κτας και τα ναρκοπέδια που είχαν στρω­ βρήκαν να στέκεται ανάμεσα σε οκτώ
σης για την ανακατάληψη του αεροδρο­ θεί από τις συμμαχικές δυνάμεις καθυ­ νεκρούς αλεξιπτωτιστές, οι περισσότε­
μίου. Λόγω της κυριαρχίας και της συνε­ στέρησαν ακόμα περισσότερο τα φορ­ ροι από αυτούς οπλισμένοι με υποπολυ-
χούς παρουσίας των γερμανικών αερο­ τηγά των Αυστραλών κατά την πορεία βόλα Μ Ρ 40.
σκαφών μια ενέργεια κατά τη διάρκεια προς το σημείο έναρξης της αντεπίθε­ Με τον ίδιο τρόπο ο Απαμ αντέδρα-
της ημέρας θα ισοδυναμούσε με αυτο­ σης, η οποία άρχισε τελικά στις 03.30. σε και λίγο αργότερα, όταν η διμοιρία
κτονία. Ετσι αποφασίστηκε η πραγματο­ Ο λόχος του Απαμ κινήθηκε δυτικά, του βρέθηκε σε μια δυσκολότερη κατά­
ποίησή της κατά τις νυκτερινές ώρες. παράλληλα προς τον δρόμο προς το σταση από τα πυρά δύο πολυβόλων. Το
Επειδή οι υπόλοιπες μονάδες της ΝΖ Μάλεμε, ενώ ο 4ος Λόχος ακροβολίστη­ ένα από αυτά έβαλλε από το παράθυρο 41
Μεραρχίας είχαν εμπλακεί σε μάχες, κε δεξιότερα μέχρι την παραλία. Το 28ο μιας μικρής αγροικίας και το άλλο από
στην αντεπίθεση θα συμμετείχαν το Τάγμα των Μαορί αναπτύχθηκε αριστε­ την αυλή της. Τρέχοντας έφθασε δίπλα
20ό Τάγμα, το 28ο Τάγμα Μαορί, μια αυ­ ρά του δρόμου, μέχρι τις παρυφές των στον τοίχο του σπιτιού. Οι άνδρες του
στραλιανή μηχανοκίνητη μονάδα η ο­ λόφων. Οι στρατιώτες προχωρούσαν μπορούσαν να διακρίνουν καθαρότερα
ποία θα έφθανε αργά το απόγευμα από προσεκτικά ανάμεσα σε ελαιώνες και α­ τις κινήσεις του στο πρώτο αχνό φως
την περιοχή του Ρεθύμνου με φορτηγά μπέλια, προσπαθώντας να διαπεράσουν της αυγής και τον κάλυπταν με πυρά τυ­
οχήματα και μερικά ελαφρά άρματα των με τα μάτια τους το πυκνό σκοτάδι και φεκίων και ενός Bren. Εριξε μέσα από το
Ουσσάρων. τις βαριές σκιές των δένδρων. Ακριβώς άνοιγμα ενός παραθύρου μια χειροβομ­
Η έναρξη της ενέργειας ορίστηκε πίσω τους ακουγόταν το ρυθμικό κρο- βίδα. Το εσωτερικό της αγροικίας διαλύ­
για τις 20.00. Μέχρι τα ξημερώματα οι τάλισμα από τις ερπύστριες των ελα­ θηκε. Στη συνέχεια δέκα περίπου Γερ­
συμμαχικές δυνάμεις θα έπρεπε να έ­ φρών αρμάτων Mk VI Β, τα οποία συμμε­ μανοί εμφανίστηκαν με υψωμένα τα χέ­
χουν καταλάβει το αεροδρόμιο - πριν τείχαν στην αντεπίθεση κινούμενα πά­ ρια από τα συντρίμμια και τον αυλόγυρο
αρχίσουν να επιχειρούν εναντίον τους νω στο οδόστρωμα. και παραδόθηκαν στους Νεοζηλανδούς
τα γερμανικά αεροσκάφη. Η άφιξη των Ξαφνικά σε μικρή απόσταση μπρο­ οι οποίοι έφθασαν με προτεταμένες τις
Αυστραλών καθυστερούσε και η αγωνία στά από την ομάδα του Απαμ ακούστη- λόγχες τους.
των ανδρών κορυφώθηκε. Τελικά η μη­ κε ένας πυροβολισμός και αμέσως μετά Το ίδιο έντονη αντίσταση φάνηκε,
χανοκίνητη φάλαγγα υπέστη κατά τη περισσότεροι. Ταυτόχρονα ένα εχθρικό από τους πυκνούς πυροβολισμούς και
διάρκεια της ημέρας αεροπορικές επι­ πυροβόλο άρχισε να στέλνει ριπές τρο­ τις λάμψεις των εκρήξεων, ότι αντιμε­
θέσεις και αποδεκατίστηκε. Μερικά από χιοδεικτικών βολίδων στις γραμμές των τώπιζαν δεξιά και αριστερά από τις
τα φορτηγά οχήματα και λίγοι άνδρες Νεοζηλανδών. Η γερμανική άμυνα είχε γραμμές του 3ου Λόχου οι άλλοι λόχοι
της έφθασαν στις νεοζηλανδικές θ έ ­ ενεργοποιηθεί... "Κάτω! Καλυφθείτε!", του Τάγματος, αλλά και το 28ο Τάγμα
σεις στη μια τα ξημερώματα της 22ας φώναξε ο ανθυπολοχαγός στους άν­ των Μαορί. Παρά τις δυσκολίες και τις
Μαϊου. δρες του, τέσσερις από τους οποίους έ ­ απώλειες οι Νεοζηλανδοί συνέχισαν την
Ο διοικητής του 20ού Τάγματος, α- πεσαν κτυπημένοι από τα πυρά. Οι Γερ­ επίθεσή τους προς το Μάλεμε, σε πε­
ντισυνταγματάρχης Μπάροους, δεν εί­ μανοί, όπως φαινόταν από τις λάμψεις ριοχές με ελαιόδεντρα, αμπέλια κλπ. Οι
χε άλλα περιθώρια επιλογής. Διέταξε τη των εκπυρσοκροτήσεων των όπλων Γερμανοί προσπαθούσαν να κρατήσουν
μεταφορά του 3ου και του 4ου Λόχου τους, βρίσκονταν πίσω από κορμούς τις θέσεις τους καλυπτόμενοι πίσω από

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡΙΑ


Β ομ β α ρ δ ισ μ ό ς φ α λά γγ ω ν τη ς Β ρ ετα ν ικ ή ς Ε κ σ τρ α τε υ τικ ή ς Δ ύ ν α μ η ς από α ερ ο σ κά φ η τη ς Ο κ α τα π ο νη μ έν ο ς από τα π ρ ο β λή μ α τα τη ς
L u ftw a ffe σ τη ν Ελλάδα το ν Α π ρίλιο το υ 1941. υ γ ε ία ς το υ Απαμ φ ω το γ ρ α φ ίζ ετα ι μ ε το
γ α ϊδ ο υ ρ ά κι που χρ η σ ιμ ο π ο ιο ύ σ ε για τις
μ ετα κ ιν ή σ εις το υ σ τις Ε ρ υ θ ρ ές .

Σ τρ α τιώ τε ς σ υνω σ τίζο ντα ι σ το κ α τά σ τρ ω μ α εν ό ς β ρ ετα ν ικ ο ύ μ ε τα γ ω γ ικ ο ύ σ κ ά φ ο υ ς που Α ναχώρηση επ ιβ α τικ ο ύ π λοίου μ ε


κ α τε υ θ ύ ν ε τα ι από τη ν η π ειρ ω τική Ελλάδα σ τη ν Κ ρ ή τη . Ν εο ζη λ α ν δ ο ύ ς επ ίσ τρ α το υ ς από το λιμά νι
το υ Ο υ έλ ιν γ κ το ν μ ε π ροορισμό την
Α ίγυ π το .

φυσικά εμπόδια και τα αραιά σπίτια μι­ της Luftwaffe. Ετσι οι νεοζηλανδικές μο­ σει οι Μαορί και είχαν προετοιμάσει α­
κρών οικισμών. Ενα άλλο εχθρικό πολυ­ νάδες διατάχθηκαν με αγγελιοφόρους μυντικές γραμμές. Από εκεί ψηλά μπο­
βολείο εξουδετερώ θηκε πάλι με επιτυ­ να οπισθοχωρήσουν προς προκαθορι­ ρούσαν να παρακολουθήσουν την κίνη­
χημένη ρίψη χειροβομβίδας από τον σμένα σημεία συγκέντρωσης. ση των γερμανικών μεταγωγικών αερο­
Απαμ, από μικρή απόσταση, όπως και Οι κατάκοποι πολεμιστές δέχθηκαν σκαφών, τα οποία προσγειώνονταν στο
ένα επανδρωμένο από αλεξιπτωτιστές με απογοήτευση τις διαταγές αυτές, α­ Μάλεμε με ρυθμό ενός κάθε 3-5 λεπτά.
αντιαεροπορικό πυροβόλο Bofors (από φού υποχρεώνονταν να εγκαταλείψουν Χιλιάδες Γερμανοί στρατιώτες θα μετα-
εκείνα που είχαν εγκαταλειφθεί κατά τις θέσεις στις οποίες έφθασαν μετά φέρονταν με τον τρόπο αυτό εκείνη την
την υποχώρηση του 22ου ΝΖ Τάγματος). από σκληρό αγώνα και με απώλειες συ­ ημέρα στην Κρήτη.
Είχε ξημερώσει όταν μετά από λίγες ντρόφων τους. Οταν άρχισε η αναδίπλω­ Δύο φορές το πρωινό της 22ας Μαϊ-
σύντομες μάχες με τους Γερμανούς, με­ ση τα γερμανικά αεροσκάφη πετούσαν ου ο Απαμ με έναν αξιωματικό του λό­
ρικές από τις οποίες εξελίχθηκαν σε συ­ ήδη χαμηλά πάνω από τα κεφάλια τους, χου και μερικούς στρατιώτες επέστρε­
μπλοκές σώμα με σώμα, η νεοζηλανδική ενώ από την περιοχή του αεροδρομίου ψαν στην περιοχή των χωριών από όπου
προέλαση έφθασε μέχρι τον ανατολικό εξαπολύονταν εναντίον τους πυκνά πυ­ είχαν περάσει οι δυνάμεις τους υποχω­
περίβολο του αεροδρομίου. Ηταν αδύ­ ρά όλμων και αυτομάτων όπλων. ρώντας για να διασώσουν τραυματίες.
νατο πλέον να καταληφθεί το Μάλεμε, Μέχρι το μεσημέρι της επόμενης η­ Εναν από αυτούς μετέφερε ο ίδιος στη
καθώς οι άνδρες έπρεπε να εκτεθούν μέρας, 22 Μαϊου, οι περισσότερες δυνά­ ράχη του κάτω από τα εχθρικά πυρά,
στο πεδίο προσγείωσης, όπου θα ήταν μεις του 20ού Τάγματος είχαν αποσυρ­ ενώ άλλοι μεταφέρθηκαν επάνω σε αυ­
ανυπεράσπιστοι απέναντι στα φονικά θεί προς τους λόφους, νοτιοανατολικά τοσχέδια φορεία από ξύλινες πόρτες
πυρά και στις βόμβες των αεροσκαφών του αεροδρομίου, όπου είχαν ήδη φθά- και σκάλες. Κατά τη διάρκεια του απο-

ΣΤΡΑΤ Ω Τ ΙΚ Η ΙΣΤΟΡΙΑ
Α φ ιξη συμμαχικώ ν
σ τρ α τευ μ ά τω ν στην
Κ ρ ή τη , μ ε τ ά τη ν
κ α τά λη ψ η της
ηπ ειρ ω τική ς Ελλάδας
από το υ ς Γερ μ ανούς.

Ο Απαμ (όρ& ιος, δ ε ύ τε ρ ο ς από α ρ ισ τερ ά )


μ ε το υ ς ά νδ ρ ες τη ς δ ιμ ο ιρ ία ς το υ (Α ρχείο
Μ ο υ σ είο υ «Η Κ ρ ή τη σ το ν Β ' Π Π »
-Ιωάννη Π ερ ο γιά νν η ).

γεύματος οι Γερμανοί πραγματοποίη­


σαν μικρές επιθέσεις εναντίον των νεο-
ζηλανδικών θέσεων, προσπαθώντας να
δρουν αδύνατα σημεία στην άμυνά
τους. Ο 3ος Λόχος βρέθηκε στο επίκε­
ντρο των μαχών. Ο Απαμ με την ομάδα
του συμμετείχαν σε συμπλοκές (από μι­
κρή απόσταση) με τους αλεξιπτωτιστές
αλλά και με τους νεοαφιχθέντες άν­
δρες των Ορεινών Δυνάμεων. Σε μια από
αυτές απέσπασαν ως λάφυρα ένα πολυ­
βόλο, μερικά αυτόματα όπλα και πιστό­
Α νδρες μ ια ς ν εο ζη λ α ν δ ικ ή ς μ ονά δα ς
λια, τα οποία χρησιμοποίησαν στη συνέ­ α να π α ύονται σ το υ ς δ ρ ό μ ο υ ς εν ό ς χω ριού
χεια εναντίον των εισβολέων. τω ν Χανίων, κ α τά τη ν υποχώ ρησή το υ ς προς
Μέχρι τη νύκτα οι δυνάμεις των Νε­ τα Σ φ α κ ιά .
οζηλανδών διατάχθηκαν να υποχωρή­
σουν περισσότερο προς την περιοχή
του Γαλατά. Οι ίδιες συνθήκες επικρά­ παρέμενε αυξημένη. Οι συμπολεμιστές
τησαν και κατά τις επόμενες ημέρες του αλλά και οι αξιωματικοί του Τάγμα­
στις μάχες με τα γερμανικά στρατεύμα­ τος παρακολουθούσαν έκπληκτοι τη
τα, η παρουσία των οποίων συνέχισε να γενναιότητα και την αυτοθυσία με την
αυξάνεται στο νησί με ραγδαίο ρυθμό. οποία ο Απαμ ριχνόταν στη μάχη επικε­ Π ρ ο ετο ιμ α σ ία σ υ σ σ ιτίου νεο ζη λ α ν δ ικ ή ς
Στις 25 Μαϊου, κατά τη μάχη του Γα­ φαλής των ανδρών του, τους οποίους δ ιμ ο ιρ ία ς, σ ε χώ ρο υς διασπ οράς σ το υ ς
λατά, ο Απαμ με τους άνδρες του βρέ­ στις δύσκολες καταστάσεις προστά­ ελ α ιώ νες των Χανίων.
θηκαν σε εκτεθειμένη στον εχθρό πε­ τευε πάντα, αναλαμβάνοντας πολλές
ριοχή και δέχθηκαν σφοδρά πυρά όλ­ φορές να εκκαθαρίσει μόνος του τις ε ­
μων και πολυβόλων, από τα οποία σκο­ χθρικές εστίες αντίστασης ή να αναχαι­
τώθηκαν ή τραυματίστηκαν πολλοί τίσει επιθέσεις εναντίον τους.
στρατιώτες. Ο ίδιος πληγώθηκε από Η δραματική υποχώρηση προς τα
θραύσμα στον αριστερό ώμο και από Σφακιά επιδείνωσε την υγεία του Απαμ,
μια βολίδα στο πόδι. Παρά τα τραύματα χωρίς να μειώσει τη μαχητική διάθεσή
και την αδυναμία η ενεργητικότητά του του. Καθώς οι άνδρες των νεοζηλανδι-

Σ χ έδ ιο που
δ η μ ο σ ιε ύ τη κ ε σε
β ρ ετα ν ικ ή εφ η μ ε ρ ίδ α
το 1942. Α π εικο ν ίζει
τη διάσω ση ενός
τρ α υ μ α τία από τον
αν& υπ ολοχαγό Απαμ
κα τά τη Μ άχη τη ς
Κ ρ ή τη ς.

Ν εο ζη λ α ν δ ο ί σ τρ α τιώ τε ς σ τη ν Α ίγυπ το,


σ υνω σ τίζονται γύρω από το ν π ρω θυπ ουργό
τη ς χώ ρα ς το υ ς , Π ή τε ρ Φ ρ έη ζερ .

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡ ΙΑ


Ο τά φ ο ς το υ Τσαρλς και τη ς Μ ό λυ Απαμ σ τη
Ν έα Ζηλανδία .

Ρίψη Γερμανώ ν α λεξιπ τω τισ τώ ν σ τη ν π εριοχή το υ Μ ά λ ε μ ε , σ χεδό ν πάνω σ τα χ α ρ α κ ώ μ α τα


και σ τις θ έ σ ε ις μ ά χ η ς τω ν νεοζηλανδικώ ν δυνάμεω ν που υπ εράσπ ιζαν τη ν π εριοχή, σ τις 20
Μ α ϊο υ 1941.

Ο Απαμ (δ εξιά ) μ ε έναν σ υ μ π ο λεμ ισ τή του


σ τη β ό ρ εια Α φ ρική (Α ρχείο Μ ο υ σ είο υ «Η
Κ ρ ή τη σ το ν Β ’ Π Π »-Ιω άννη Π ερ ο γιά νν η ).

Τα π αράσημα που α π ο ν εμ ή θ η κ α ν στον


Τσαρλς Απαμ για τη δράση το υ κ α τά το ν Λ
Β ’ Π Π (Α ρχείο Μ ο υ σ είο υ «Η Κ ρ ή τη στον
Η π εριοχή το υ α ερ ο δ ρ ο μ ίο υ το υ Μ ά λ ε μ ε
Β ’ Π Π »-Ιω όννη Π ερ ο γιά νν η ).
α π ο τέ λ ε σ ε π εδίο σκληρώ ν σ υγκρ ούσ εω ν κ ατά
τη ν επ ίθ εσ η τω ν Γερμανώ ν σ τις 2 0 Μ α ϊο υ 1941,
αναχώρηση, ο υπολοχαγός Φάουντεν αλλά κα ι κ α τά τη νεο ζηλανδική α ν τεπ ίθ εσ η τα
ζήτησε μερικούς εθελοντές οι οποίοι ξη μ ερ ώ μ α τα τη ς 22ας Μ α ϊο υ 1941.
θα παρέμεναν πίσω για να καλύψουν
την επιβίβαση των υπολοίπων στρατιω­ Την ίδια νύκτα, όταν έφθασαν οι πρώ­
Οι ά νδ ρ ες τη ς δ ιμ ο ιρ ία ς το υ Α παμ το ν τών. Λίγο αργότερα παρουσίασε τα ονό­ τες βάρκες από τα πλοία στην ακτή των
σ υγχ αίρ ουν μ ε τ ά τη ν απονομή το υ Σ τα υ ρ ο ύ ματα των εθελοντών στη διοίκηση του Σφακίων, ο συνταγματάρχης Κίπενμπέρ-
τη ς Β ικτω ρ ία ς. Τάγματος. Ο αντισυνταγματάρχης Μπά- γκερ στεκόταν εκεί και μετρούσε τους
ροους τον ρώτησε: "Υποθέτω ότι ανάμε- άνδρες του που περνούσαν σε μικρές ο­
κών και των βρετανικών μονάδων συνω­ σά τους είναι και ο Τσάρλυ Απαμ... Ετσι μάδες για να επιβιβαστούν. Ανάμεσα
στίζονταν στις απόκρημνες ακτές της δεν είναι;". Ο υπολοχαγός απάντησε κα­ στους τελευταίους αναγνώρισε με δυ­
νότιας Κρήτης περιμένοντας τις νύκτες ταφατικά και ο Μπάροους τού είπε συ­ σκολία τον Απαμ. "Επρόκειτο για έναν κι­
τα πλοία του βρετανικού στόλου για να νοφρυωμένος: "Ακουσέ με... Εχω διατα­ νούμενο ανθρώπινο σκελετό!", είπε αργό­
τους παραλάβουν, εκείνος με την ομά­ γή από τον Κίπενμπέργκερ ειδικά για τερα. Ο υπολοχαγός Φάουντεν συμπλή­
δα του εξόντωσε δεκάδες Γερμανούς τον Τσάρλυ. Επιμένει ότι πρέπει να φύ­ ρωσε: "Πραγματικά. Κατεβαίνοντας προς
στρατιώτες που προσπαθούσαν να δι- γει με τον λόχο απόψε. Δεν θα πρέπει να την ακτή για την επιβίβαση στις βάρκες
εισδύσουν στην περιοχή των ακτών. επιτραπεί στον Απαμ να παραμείνει πί­ βοηθούσα τον Τσάρλυ να βαδίζει και με­
Οταν έφθασε η σειρά του 3ου Λόχου για σω σε καμία περίπτωση!...". ρικές φορές τον έσυρα πίσω μου...".

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ


Η απονομή το υ Σ τα υ ρ ο ύ τη ς Β ικ τω ρ ία ς σ το ν αν& υπολοχαγό Απαμ, Η απονομή το υ δ ε ύ τε ρ ο υ Σ τα υ ρ ο ύ τη ς Β ικ τω ρ ία ς σ το ν Απαμ
από το ν σ τρ α τη γ ό σ ερ Κλω ντ Ω κ ινλ εκ, σ τις 4 Ν ο εμ β ρ ίο υ 1941. από το ν βασιλιά Γεώ ργιο Σ Τ ’ σ τις 11 Μ α ϊο υ 1945 (Α ρχείο
Μ ο υ σ είο υ «Η Κ ρ ή τη σ το ν Β ’ Π Π »-Ιω άννη Π ερ ο γ ιά ν ν η ).

46
Ο ΠΡΩΤΟΣ ΣΤΑΥΡΟΣ νώτατο διοικητή των Δυνάμεων Μέσης
ΤΗΣ ΒΙΚΤΩΡΙΑΣ Ανατολής, στρατηγό σερ Κλωντ Ωκιν­
Μετά την άφιξή τους στην Αίγυπτο λεκ, κατά τη διάρκεια επιθεώρησης
οι νεοζηλανδικές μονάδες στρατοπέ- της 4ης Νεοζηλανδικής Ταξιαρχίας. Η
δευσαν στο Χελουάν, όπου χορηγήθη- διαταγή με την οποία ο βασιλιάς Γεώρ­
κε στους άνδρες άδεια μιας εβδομά ­ γιος Σ Τ ’ ενέκρινε την απονομή του
δας. Εκείνο το διάστημα ο συνταγμα­ Σταυρού της Βικτωρίας στον ανθυπο-
τάρχης Κίπενμπέργκερ συγκέντρωσε λοχαγό Απαμ ανέφερε, μεταξύ άλλων,
μαρτυρίες συμπολεμιστών του Απαμ τα εξής: «Κατά τη διάρκεια των επιχει­
για τη δράση του. Στην αναφορά του έ ­ ρήσεων στην Κρήτη ο αξιωματικός αυ­
νας λοχαγός του 20ού Τάγματος έγρα­ τός πραγματοποίησε μια σειρά εξαιρε­
ψε: «Ο ανθυπολοχαγός Απαμ κατά τη τικών κατορθωμάτων, επιδεικνύοντας
διάρκεια των μαχών επέδειξε πλήρη α­ επίσης θαυμάσια ηγετικά προσόντα, ι­
διαφορία για την προσωπική του ασφά­ Ο Τσαρλς Απαμ και η μ νη σ τή το υ Μ ό λυ, κανότητες τακτικής και ολική αδιαφο­
μ ε τ ά το τέ λ ο ς το υ Β ’ Π Π .
λεια, λαμβάνοντας σπανίως θέση κά­ ρία προς τον κίνδυνο... Επέδειξε υπέρ­
λυψης, και πάντοτε εκινείτο γύρω από μετρη ψυχραιμία, μεγάλη ικανότητα
την διμοιρία του εμψυχώνοντας τους και αποφασιστικότητα... η ηγετική φυ­
άνδρες. Ηταν παράδειγμα ψυχραιμίας κατά τη διάρκεια των κρίσιμων ημερών σιογνωμία του εμψύχωσε τους άνδρες
και άξιος ηγέτης για τους στρατιώτες που ακολούθησαν». του και αποτέλεσε επίσης έμπνευση
του». Μετά τη συγκέντρωση και άλλων για ολόκληρο το Τάγμα».
Ενας δεκανέας από τη διμοιρία του παρόμοιων αναφορών ο Κίπενμπέρ-
ανέφερε: «Ο τραυματισμός που υπέ- γκερ, με τη σύμφωνη γνώμη του υπο­ ΕΠΙΛΟΓΟΣ
στη την τρίτη ημέρα των μαχών, εξαι- στρατήγου Φράυμπεργκ, πρότεινε την
τίας του οποίου το χέρι του έμεινε κρ ε­ απονομή του Σταυρού της Βικτωρίας Ο Απαμ προτάθηκε για δεύτερη
μασμένο με επιδέσμους, δεν επηρέα­ στον Απαμ. Η απονομή πραγματοποιή- φορά για τον Σταυρό της Βικτωρίας
σε διόλου τη μαχητική του ικανότητα θ η κ ε στις 4 Νοεμβρίου 1941 από τον α­ ενώ υπηρετούσε με τον βαθμό του υ-

Σ ~ --~ Ω Τ < Η ΙΣ ΤΟΡ ΙΑ


μια κτηνοτροφική φάρμα στο Χάνταλη,
μια απομονωμένη περιοχή βόρεια του
Κράιστσερτς. Οταν οι κάτοικοι της γ ε­
νέτειράς του συγκέντρωσαν και του
προσέφεραν το ποσό των 10.000 λιρών
για να τον τιμήσουν, α ρνήθηκε να δ ε ­
χθ εί τα χρήματα και τα κατέθεσε σε
ένα πρόγραμμα υποτροφιών για παιδιά
βετεράνων συμπολεμιστών του. Σύ μ ­
φωνα με τους γείτονές του, μέχρι τον
θάνατό του (το 1994) έτρεφ ε μεγάλη α­
ντιπάθεια για τους Γερμανούς και ποτέ
δ εν επέτρεψε στο κτήμα του την είσο­
δο οποιουδήποτε οχήματος ή άλλου
μηχανήματος γερμανικής κατασκευ­
ής!
Ο Τσαρλς Απαμ ξεχωρίζει στο πάν­
θ ε ο των ηρώων του Β ’ ΠΠ. Οταν το
1945 ο βασιλιάς Γεώργιος Σ Τ ’ ρώτησε
τον υποστράτηγο Κίπενμπέργκερ αν
θα έπρεπε να του απονεμηθεί για δ ε ύ ­
τερη φορά ο Σταυρός της Βικτωρίας,
Ο Τσαρλς Απαμ μ ε τ ά τη ν α π ο σ τρ ά τευ σ ή το υ επ α ν ή λ θ ε σ τις α γ ρ ο κ τη ν ο τρ ο φ ικ ές εκείνος απάντησε: «Μεγαλειότατε κα­
το υ α σ χο λίες. τά την ταπεινή μου γνώμη ο Απαμ έχει
κερδίσει το μετάλλιο αυτό αρκετές
φορές μέχρι τώρα!...».
πολοχαγού στη βόρεια Αφρική, κατά τη
μάχη στην περιοχή του Ρουβεϊσατ στο
Ελ Αλαμεϊν τον Ιούλιο του 1942. Καθώς
οι συμμαχικές δυνάμεις αγωνίζονταν ΕΥΧΑΡΙΣΤΙΕΣ
να διατηρήσουν τις θέσεις τους και να
Ε υ χ α ρ ισ το ύ μ ε θ ε ρ μ ά το ν φ ίλο Ιω άννη
αποκρούσουν τα στρατεύματα του
Π ερ ο γ ιά ν ν η από τα Χανιά για τη δ ιά θ εσ η
Afrika Korps, εκείνος οδήγησε τον λόχο υλικού από το α ρ χείο το υ Π ο λεμ ικ ο ύ
του σε μια αποφασιστική επίθεση ενα­ Μ ο υ σ είο υ «Η Κ ρ ή τη σ το ν Β ’ Π Π », το οποίο
ντίον των γερμανικών τμημάτων. Ο ί­ μ α ς β ο ή θ η σ ε σ τη σ υ γγ ρ α φ ή το υ ά ρ θ ρ ο υ .
διος κατέστρεψε ένα εχθρικό άρμα,
μερικά οχήματα και αντιαρματικά πυ­
ροβόλα χρησιμοποιώντας χειροβομβί­
δες και τραυματίσθηκε στο χέρι από
βολίδα πολυβόλου. Μετά την επίδεση ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
των τραυμάτων του σε σταθμό παρο­ 47
χής πρώτων βοηθειών επέστρεψε στα (1) Kenneth S an d ford: THE M A R K O F THE
καθήκοντά του και συνέχισε να μάχε­ LIO N , THE STORY O F CAPTAIN CHARLES
ται. Παρά τη δυσμενή τροπή της μά­ U PH A M , II.C . A N D BAR, H utchinson & Co Ltd.,
London, 1962.
χης για τους Νεοζηλανδούς, παρέμει-
(2) Eugene G ray land: FA M O U S NEW
νε με τους άνδρες του στην πρώτη
ZEALANDERS, w hitco m be a n d Tombs Ltd.,
γραμμή κάτω από σφοδρά πυρά πυρο­ C hristchurch, N ew Zealand, 1967.
βόλων και αυτομάτων όπλων. Ανήμπο­ P i * ij, (3) G ordon M cLauchlan: ILLUSTRATED
ρος να μετακινηθεί λόγω νέων τραυ­ H ISTO R Y O F N EW ZEALAND, B atem an,
μάτων, συνελήφθη αιχμάλωτος μαζί με A uckland-N ew Zealand, 1999.
έξι στρατιώτες του. Κατά τη διάρκεια (4) Α ρ θ ρ ο σ τη ν εφ η μ ε ρ ίδ α «C hristchurch
Ο Απαμ μ ε τα π αράσημά το υ , σε
της αιχμαλωσίας του από τους Γερμα­ P ress», 23 Ν ο εμ β ρ ίο υ 1994.
π ροχω ρημένη ηλικία κ α τά τη δ ε κ α ε τία
(5) Δ ιά φ ο ρ ε ς δ ιε υ θ ύ ν σ ε ις σ το Δ ια δ ύ κ τιο .
νούς επιχείρησε αρκετές φορές να το υ 1980 (Α ρχείο Μ ο υ σ είο υ «Η Κ ρ ήτη
δραπετεύσει, ακόμα και από το κά- σ το ν Β ' Π Π »-ίω άννη Π ερ ο γιά νν η ).
στρο-φυλακή υψίστης ασφαλείας του
Κόλντινς.
Η απονομή της ειδικής σειρίδας,
ενδεικτικής του δεύτερου Σταυρού
της Βικτωρίας, πραγματοποιήθηκε σε Αμυνας 1939-45, Μετάλλιο Πολέμου
ειδική τελετή από τον βασιλιά Γεώργιο 1939-45 με Φύλλα Δ ρυός και Μετάλλιο
Σ Τ ’ στις 11 Μαϊου 1945. Ο Απαμ επέ­ Πολεμικής Υπηρεσίας Νέας Ζηλανδίας
στρεψε στη Νέα Ζηλανδία τον Σεπτέμ­ 1939-45.
βριο του 1945 και αποστρατεύθηκε με Παρά τη φήμη του ο Απαμ παρέμει-
τον βαθμό του λοχαγού δύο μήνες αρ­ νε σεμνός και απέφευγε την πολυκο­
γότερα. Για τη δράση του κατά τη διάρ­ σμία και τις τελετές. Μετά την απο­
κεια του πολέμου τιμήθηκε και με τα στράτευσή του νυ μφ εύθ ηκε και επέ­
ακόλουθα μετάλλια: Αστέρα Πολέμου στρεψε στις προπολεμικές επαγγελ­
1939-45, Αστέρα Αφρικής, Μετάλλιο ματικές ασχολίες του. Δημιούργησε

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡ ΙΑ


Ο σ τρ α τη γ ό ς Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ π α ρ α κ ο λ ο υ θ ε ί μ ε εμ φ α νή ικανοπ οίηση τη ν ε ξ έ λ ιξ η τη ς απ όβασης σ τη ν Ιντσ ό ν
από τη γέφ υρ α το υ π ο λεμ ικ ο ύ π λοίου « M o u n t M c Kinley», σ τις 15 Σ ε π τε μ β ρ ίο υ 1950. Πίσω το υ
δια κ ρ ίνο ντα ι, από α ρ ισ τερ ό προς τα δ εξιά , ο α ντινα ύ α ρ χο ς Α ρ θ ο υ ρ Σ τρ α μ π λ (α ρχη γός το υ 7ου Σ τό λ ο υ ),
ο τα ξία ρ χ ο ς Ε ντουιν Ρ ά ιτ και ο δ ιο ικ η τή ς το υ X Σ ώ μ α το ς, υ π ο σ τρ ά τη γ ο ς Ε ν το υ α ρ ν τ Ω λμ ο ν τ.

- ΙΣΤΟΡΙΑ
Δ ύ ο Α μ ερ ικα νο ί σ τρ α τιώ τε ς Δ Η Μ Η Τ Ρ ΙΟ Σ Β. ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ
γράφ ουν το όνομα τη ς μονάδας
τους πάνω σε ένα κ α τε σ τρ α μ μ έν ο
β ο ρ ειο κ ο ρ εα τικ ό ά ρμα τύπ ου Τ-34.
Ο ι α μ ερ ικ α ν ικ ές δ υ ν ά μ εις που
π ολέμησα ν σ τη ν Κ ο ρ έα υπ ήρξαν
αρχικά τρ α γ ικ ά α νήμ π ορες μ π ροστά
σ τα εχ θ ρ ικ ά τεθ ω ρ α κ ισ μ έν α , μ έχ ρ ι
να εν ισ χ υ θ ο ύ ν μ ε σ ύγχρονα ά ρ μ α τα
κα ι α ν τια ρ μ α τικ ά όπλα.

Ίλ μ Μ
*■ « "■ j / ·

MIA ΚΡΙΣΙΜΗ ΣΤΙΓΜΗ ΚΑΤΑ


Ψ · ζβ

y*F5k ·
TON ΠΟΛΕΜΟ ΤΗΣ ΚΟΡΕΑΣ

Η ΑΠΟΠΟΜΠΗ
του ΣΤΡΑΤΗ ΓΟΥ
ΜΑΚΑΡΘΟΥΡ
Τον Α π ρίλιο το υ 1951 μία είδ η σ η - βόμβα
σ υ γκλό νισ ε τις ΗΠΑ αλλά και ο λόκλη ρ η
τη ν παγκόσμια κο ινή γνώμη. 0 σ τρ α τη γό ς
Ν τά γκλα ς Μ ακΑ ρ& ουρ, ήρω ας του
Β 1Π αγκοσμ ίου Π ολέμ ου και εμ π νευσ τής
τη ς απ όβασης σ τη ν Ιντσ ό ν η οποία
α π ο κα τέσ τη σ ε τη ν εδ α φ ικ ή α κερ α ιό τη τα
τη ς Ν ό τια ς Κ ορέα ς, α π ο σ τρ α τε ύ τη κ ε από
το ν π ρόεδρ ο Χάρυ Τρούμαν με μία
λακω νική δήλω ση. Ε π ρ όκειτο για μια από
τις δ υ σ κ ο λ ό τερ ες α π ο φ ά σ εις που
χ ρ ειά σ τη κ ε να λά β ει π οτέ Α μ ερικανός
π ρ όεδρ ος. Κατά τις επ όμ ενες δ ε κ α ε τίε ς
η στάση το υ Τρούμαν μ άλλον δ ικ α ιώ θ η κε.

Το ρ εύ μ α τω ν Ν ο τιο κ ο ρ εα τώ ν π ροσφ ύγω ν που εκ ινο ύ ν το έν τρ ο μ ο ι μ π ρ ο σ τά στην


π ροέλα σ η των κομμο υνισ τώ ν ή τα ν γνώ ριμο φ α ινόμ ενο το καλοκα ίρ ι το υ 1950. Η
εισ β ο λή τη ς Β ό ρ εια ς Κ ο ρ έα ς π ρ ο κ ά λεσ ε τερ ά σ τια κ α τα σ τρ ο φ ή .

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


επίθεση των στρατευμάτων της σμούς. Ο στρατηγός παρέμενε ένας από κανός στρατιωτικός, έζησε μια ζωή όλο

Η Βόρειας Κορέας κατά της Νότιας


Κορέας στις 24 Ιουνίου 1950 οδή­
τους γοητευτικότερους στρατιωτικούς
ηγέτες της παγκόσμιας σκηνής. Ο πατέ­
ρας του ήταν επίσης στρατηγός, κάτο­
γησε στη σοβαρότερη κρίση στην αλυσί­
δα των πρώιμων επεισοδίων του Ψυχρού
Πολέμου, μετά τον αποκλεισμό του Β ε ­
χος του Μεταλλίου της Τιμής του Κο­
γκρέσου, και έτσι η επιλογή της στρα­
μεγαλοπρέπεια και περιπέτεια», αναφέ­
ρει χαρακτηριστικά ο ιστορικός Μάικλ
Χίκεϋ. «Το 1950, σε ηλικία 70 ετών, είχε
φθάσει στο τέλος της εκτυφλωτικής του
σταδιοδρομίας». Ο στρατηγός είχε πα-
ρολίνου και τον ελληνικό εμφύλιο. Πα­ τιωτικής σταδιοδρομίας ήταν φυσικό ε­ ραμείνει μακριά από την πατρίδα του επί
ραβιάζοντας τη γραμμή του 38ου Παράλ­ πακόλουθο για τον νεαρό, που αποφοί­ 13 χρόνια, δεσμευμένος από τα σοβαρά
ληλου που οριοθετούσε τα σύνορα των τησε από την ακαδημία του Ουέστ Πόιντ καθήκοντα που του είχαν ανατεθεί, αλ­
δύο κρατών, τα τεθωρακισμένα των κομ­ το 1903. λά εξακολουθούσε να αποτελεί την εν­
μουνιστών αιφνιδίασαν τον δυτικό κό­ Ο ΜακΑρθουρ υπηρέτησε αρχικά σάρκωση των σύγχρονων ηρώων της α­
σμο και κυρίως την αμερικανική πολεμι­ στο Μηχανικό. Η πρώτη ευκαιρία για διά­ μερικανικής κοινωνίας.
κή μηχανή που είχε επαναπαυθεί στις κριση προέκυψε κατά τον Α 1Παγκόσμιο Η ανάληψη της διοίκησης των δυνά­
δάφνες του Β 1Παγκοσμίου Πολέμου και Πόλεμο, κατά τον οποίο υπήρξε ο νεώτε- μεων του Ο ΗΕ από έναν έμπειρο ηγέτη
είχε αφήσει τις χερσαίες δυνάμεις της ρος διοικητής μεραρχίας του Αμερικανι­ όπως ο ΜακΑρθουρ ήταν ιδιαίτερα ση­
να αποσκελετωθούν αριθμητικά και να κού Στρατού. Ακολούθησε η τοποθέτη­ μαντικός παράγοντας για την εξύψωση
χαλαρώσουν την ετοιμότητά τους. Ο σή του ως διοικητή της Σχολής του Ο υέ­ του ηθικού και αναμφισβήτητα υπήρξε ι­
Αμερικανικός Στρατός διέθετε εκείνο το στ Πόιντ, σε ηλικία μόλις 39 ετών, όπου διαίτερη τύχη για τον δυτικό κόσμο η
παρουσία του στο πηδάλιο των στρατιω­
τικών δυνάμεών του εκείνη την κρίσιμη
περίοδο. Ωστόσο τα πρώτα σύννεφα
στις σχέσεις του στρατηγού ΜακΑρθουρ
με τους πολιτικούς προϊσταμένους του
παρουσιάστηκαν ήδη από τον Ιούλιο του
1950, όταν κατά τη φάση της υποχώρη­
σης των νοτιοκορεατικών δυνάμεων
μπροστά στην επιθετική ορμή των κομ­
μουνιστών η Ουάσινγκτον, η οποία ανα­
ζητούσε απεγνωσμένα συμμάχους, τον
εξουσιοδότησε να διερευνήσει αν έπρε-
πε να γίνει αποδεκτή ή όχι η προσφορά
του ηγέτη της Εθνικιστικής Κίνας (Ταϊ­
βάν), Τσιάνγκ Κάι Σεκ, για 30.000 εμπει­
ροπόλεμους άνδρες. Ο ΜακΑρθουρ
πρότεινε αρχικά να απορριφθεί αυτή η
προσφορά επειδή γνώριζε πως οι Κινέζοι
εθνικιστές ήταν στρατιώτες αμφίβολης
ποιότητας, με νωπές τις μνήμες από την
Η απόβαση σ τη ν Ιν τσ ό ν υ π ή ρ ξε κ α τά π ολλούς το επ ιχειρ ησ ια κό α ρ ισ το ύ ρ γ η μ α το υ επώδυνη ήττα που υπέστησαν στην η­
Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ , έν α ς υπ έροχος συνδ υασ μ ός τό λ μ η ς και ο ρ θ ο ύ υπ ολογισ μ ού. Σ τη φ ω το γ ρ α φ ία πειρωτική Κίνα, πολιτικά αναξιόπιστοι,
50 αμφ ίβ ια ο χή μ α τα LVT3 μ ε τα φ έ ρ ο υ ν ά νδ ρ ες τη ς α μ ερ ικ α νικ ή ς 1ης Μ ερ α ρ χ ία ς Π εζο ν α υ τώ ν με ηγεσία κάτω του μέτριου και με ελά­
mm σ τη ν α κ τή .
χιστη υποστήριξη σε βαριά όπλα και διοι­
κητική μέριμνα. Δέχθηκε πάντως να έλ­
καλοκαίρι μόνο 10 μεραρχίες και μαζί με πρωτοστάτησε στην εισαγωγή αρκετών θει σε άμεση επαφή μαζί τους προκειμέ-
τους συμμάχους του ΝΑΤΟ μπορούσε να καινοτομιών αναμορφώνοντας το εκπαι­ νου να συντάξει μια λεπτομερή αναφορά
παρατάξει μόλις 12 μεραρχίες στην Ε υ ­ δευτικό της πρόγραμμα. Κατά το διάστη­ σχετικά με τις δυνατότητές τους. Ομως
ρώπη, απέναντι στις 80 των Σοβιετικών. μα 1930-35 ο ΜακΑρθουρ διετέλεσε όταν μετέβη αεροπορικώς στην Ταϊβάν
Η αμεσότερη αντίδραση στην αιφνι­ Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Στρα­ καθόρισε ο ίδιος την ατζέντα των συνο­
διαστική εισβολή των Βορειοκορεατών τού και στη συνέχεια στάλθηκε στις Φι­ μιλιών, χωρίς να ειδοποιήσει το Μικτό
δεν μπορούσε παρά να προέλθει από τις λιππίνες για να οργανώσει τον στρατό Συμβούλιο Αρχηγών Επιτελείων (ΜΣΑΕ)
αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις της χώρας. Οι Φιλιππινέζοι εκτίμησαν ή το Υπουργείο Εξωτερικών, και δεν είχε
που εκτελούσαν καθήκοντα κατοχής πολύ τη συμβολή του και του απένειμαν μαζί του πολιτικούς ή διπλωματικούς
στην Ιαπωνία, μετά το τέλος του Β' Πα­ τον βαθμό του στρατάρχη στη δική τους συμβούλους.
γκοσμίου Πολέμου. Διοικητής τους ήταν ιεραρχία. Η αποστράτευσή του σημειώ­ Η Ουάσινγκτον αντέδρασε φυσικά
ο στρατηγός Ντάγκλας ΜακΑρθουρ, ο ο­ θηκε το 1937. Οπως συμβαίνει συχνά με έντονο τρόπο δείχνοντας τη δυσαρέ-
ποίος είχε πρωτοστατήσει στη συντριβή στην περίπτωση των στρατιωτικών, ο μύ­ σκειά της και ο ΜακΑρθουρ απάντησε
της αυτοκρατορικής Ιαπωνίας κατά τον θος του ΜακΑρθουρ δημιουργήθηκε ότι ενεργούσε σχολαστικά και σύμφωνα
πόλεμο του Ειρηνικού και είχε δεχθεί κυρίως χάρη στις ευκαιρίες ανάδειξης με τις προεδρικές οδηγίες, προσθέτο­
την παράδοση του στρατοκρατικού κα­ του ταλέντου του, που του έδωσαν οι ι­ ντας ότι ποτέ δεν διανοήθηκε να υπερ-
θεστώτος της πάνω στο θωρηκτό στορικές συγκυρίες. Τέσσερα μόλις χρό­ βεί τις αρμοδιότητές του ως διοικητή
«Missouri» τον Σεπτέμβριο του 1945. νια μετά την αποστράτευσή του οι ΗΠΑ του θεάτρου επιχειρήσεων του Ειρηνι­
Εχοντας αναλάβει καθήκοντα τοποτη- ενεπλάκησαν στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο κού και ότι ήλπιζε πως ούτε ο πρόεδρος,
ρητή της ηττημένης Ιαπωνίας ο και ο στρατηγός ανακλήθηκε στην υπη­ ούτε ο υπουργός Αμυνας θα αφήνονταν
ΜακΑρθουρ είχε εγκαταστήσει το αρχη­ ρεσία για να διευθύνει αρχικά την άμυνα να παρασυρθούν από «λανθασμένες ή
γείο του στο κτίριο της τράπεζας Ντάι των Φιλιππινών και κατόπιν την υπερά­ υποβολιμαίες αναφορές, από οποιαδή-
Ιτσι στο Τόκιο, το οποίο παραδόξως είχε σπιση της Αυστραλίας και τη συμμαχική ποτε πηγή κι αν προέρχονταν». Υστερα
μείνει σχεδόν ανέπαφο από τους εξο­ αντεπίθεση στον νοτιοδυτικό Ειρηνικό. από αυτό το επεισόδιο και την ανταλλα­
ντωτικούς αεροπορικούς βομβαρδι­ «Αγέρωχος, ματαιόδοξος, εξαιρετικά ι­ γή των μηνυμάτων άρχισε να αναπτύσ­

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ


Ενας ολοένα και μεγαλύτερος αριθ­
μός πολιτικών και διπλωματών τόσο στις
ΗΠΑ όσο και στη Βρετανία ευνοούσε ε­
κείνη την εποχή μια ανάπαυλα στον 38ο
Παράλληλο με παράλληλη προσπάθεια
να οδηγηθούν οι Βορειοκορεάτες στο
τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Ενώ συ­
νέχαιραν τον ΜακΑρθουρ για την εκ­
πληκτική νίκη του, τον προειδοποιού­
σαν ταυτόχρονα να μην παρασυρθεί από
τις κραυγές για αποφασιστική δράση
που εξέφραζαν κύκλοι του Ρεπουμπλι-
κανικού Κόμματος αλλά να δείξει επιφυ-
λακτικότητα και αυτοσυγκράτηση. Η φα­
νερή ροπή του ΜακΑρθουρ προς τον
στρατιωτικό τυχοδιωκτισμό είχε αρχίσει
να ανησυχεί όχι μόνο την Ουάσινγκτον
και το Λονδίνο, αλλά και τη Μόσχα, η ο­
ποία παρακολουθούσε στενά τα τεκται-
Κ ατά τη δ ιά ρ κ εια τη ς π ρώ της και μ ο να δ ικ ή ς σ υνά ντησ ής το υ ς σ τη νήσο Γουέηκ, τον νόμενα στην κορεατική χερσόνησο και
Ο κτώ βρ ιο το υ 1950, οι Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ και Τρούμαν β ρ έθ η κ α ν μ α ζ ί σ το πίσω κ ά θ ισ μ α μ ια ς
φρόντιζε να διαμηνύει ότι δεν ήταν δια­
π αλαιός C hevrolet, το υ κ α λ ύ τερ ο υ α υ το κ ιν ή το υ που μ π ο ρ ο ύ σ ε να ε ξ ε υ ρ ε θ ε ί για τις α νά γκ ες
των επ ισήμω ν σ ε εκ είν ο το απομονω μένο σ η μ είο το υ Ε ιρηνικού. τεθειμένη να δεχθεί την κατοχή της Β ό ­
ρειας Κορέας από τα στρατεύματα του
ΟΗΕ.
σεται μια εμφανής αντιπάθεια μεταξύ σης, οι στρατηγοί δεν κατάφεραν να δια-
του ΜακΑρθουρ και του πολιτικού κύ­ γνώσουν κανένα από τα σημάδια της με­ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΤΙΚΗ
κλου του Τρούμαν, η οποία θα υπέβοσκε γαλομανίας που σύντομα θα τον κατέ­
επί αρκετούς μήνες πριν ξεσπάσει σαν στρεφε. Μάλιστα ο ειδικός σύμβουλος
ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ ΣΤΗ ΝΗΣΟ
καταιγίδα. και προσωπικός φίλος του Τρούμαν, ΓΟΥΕΗΚ
Ο ΜακΑρθουρ εμφανιζόταν πάντα α­ Αβερελ Χάριμαν, συνέστησε: «Οι πολιτι­ Η εκστρατεία στην Κορέα φαινόταν
θεράπευτα αισιόδοξος και απόλυτα σί­ κές και προσωπικές βλέψεις θα έπρεπε πλέον ότι υπερέβαινε τους όρους που
γουρος για τον εαυτό του και τις ικανό- να παραμεριστούν και η κυβέρνησή μας είχε θέσει με την απόφασή του το Συμ­
τητές του. Παρόλο που η 8η Στρατιά, η να αντιμετωπίσει τον στρατηγό Μακ­ βούλιο Ασφαλείας του Ο ΗΕ και ο πρόε­
οποία ανέλαβε να συγκροτήσει την ε­ Αρθουρ σαν εθνικό κεφάλαιο υψηλού ε­ δρος Τρούμαν, εκνευρισμένος από το
χθρική προέλαση, υπέστη μερικές δει­ πιπέδου». γεγονός ότι άρχιζε να χάνει τον έλεγχο
νές ήττες και απωθήθηκε σταδιακά μέ­ Η απόβαση στην Ιντσόν στις 15 Σε­ της κατάστασης και ενοχλημένος από
χρι τον θύλακα του Πουσάν, στο νότιο ά­ πτεμβρίου 1950 σημείωσε εκπληκτική ε­ τις υπερφίαλες δηλώσεις του Μακ­
κρο της κορεατικής χερσονήσου, ο ηλι­ πιτυχία. Μέσα σε ελάχιστες ημέρες ο Αρθουρ, έκρινε πως είχε φθάσει η ώρα
κιωμένος στρατηγός δεν είχε χάσει την Βορειοκορεατικός Στρατός μετατράπη- να συνομιλήσει πρόσωπο με πρόσωπο με
παλαιά ικανότητά του να συλλαμβάνει κε από θριαμβευτής σε κυνηγημένο τον στρατηγό, τον οποίο δεν είχε συνα­
ριζοσπαστικές ιδέες και να υλοποιεί τα πλήθος φυγάδων. Η 8η Στρατιά εξόρμη- ντήσει ποτέ ως τότε. Η σύσκεψη ανωτά- 51
πιο τολμηρά σχέδια. Ως πιστός οπαδός σε από τον θύλακα του Πουσάν κατα­ του επιπέδου κανονίστηκε για τις 14
της ευελιξίας που παρέχει η κυριαρχία διώκοντας τις διαλυμένες μονάδες του Οκτωβρίου 1950 στη νήσο Γουέηκ του
στη θάλασσα και βαθύς γνώστης των α- εχθρού προς Βορρά και οι δυνάμεις του Ειρηνικού, όπου ο πρόεδρος κατέφθασε
ποβατικών ενεργειών τις οποίες είχε Ο Η Ε απελευθέρωσαν το έδαφος της συνοδευόμενος από τον στρατηγό Ομάρ
πραγματοποιήσει κατά των Ιαπώνων πα- Νότιας Κορέας σε μια σαρωτική εκστρα­ Μπράντλεϋ (αρχηγό του ΜΣΑΕ), τον Χά­
λαιότερα, στάθηκε αποφασιστικά ψύ­ τεία. Από τη στιγμή που τα στρατεύματα ριμαν και τον υπουργό Στρατιωτικών
χραιμος όταν όλα έδειχναν ότι το παιχνί­ του ΜακΑρθουρ πέρασαν τον 38--0 Πα­ Φρανκ Πέης. Ο ΜακΑρθουρ περίμενε το
δι χανόταν στην Κορέα και κατέστρωσε ράλληλο τα επίσημα ανακοινωθέντα άρ­ προεδρικό αεροσκάφος στο αεροδρό­
μεθοδικά τα σχέδιά του για τη μεγάλη α­ χισαν να βρίθουν από αναφορές για «α­ μιο έχοντας μαζί του τον πρεσβευτή των
ντεπίθεση η οποία θα είχε τη μορφή α­ πελευθέρωση των κατεχόμενων εδα­ ΗΠΑ στη Σεούλ, Τζων Μούτσιο, και τον
πόβασης βαθιά στα μετόπισθεν των Βο- φών». Μέσα σε εκείνη την περίοδο ευ­ αρχηγό του 5ου Στόλου, ναύαρχο
ρειοκορεατών. φορίας και γενικού ενθουσιασμού ένας Αρθουρ Ρέντφορντ. Ο στρατηγός ήταν
Οταν ήλθε η ώρα της ενημέρωσης από τους ελάχιστους ανθρώπους οι ο­ ντυμένος πολύ πρόχειρα, με ένα πουκά­
των Αμερικανών επιτελών για το σχέδιο ποίοι δεν αφέθηκαν να επηρεαστούν μισο χωρίς παράσημα και με το συνηθι­
της επιχείρησης «Chromite», Ο Μακ­ από το δέος που απέπνεε ο ΜακΑρθουρ σμένο τσαλακωμένο πηλήκιο το οποίο
Αρθουρ απέρριψε τις επιφυλάξεις για ήταν ο Βρετανός διπλωμάτης Ωλβαρυ είχε σχεδιάσει ο ίδιος από την εποχή
πιθανή απάντηση της Κίνας με ένα κτύ­ Γκασκόιν, ο οποίος αργότερα θα γινόταν που ήταν στρατάρχης του στρατού των
πημα κατά τής Ταϊβάν λέγοντας πως αν πρέσβυς της χώρας του στην Ιαπωνία. Ο Φιλιππινών. Οταν ο Τρούμαν αποβιβά­
οι κομμουνιστές επιτίθεντο στο νησί, θα άνδρας αυτός άρχισε να αντιμετωπίζει στηκε από το αεροσκάφος οιπαριστάμε-
πετούσε εκεί για να αναλάβει προσωπι­ τον ΜακΑρθουρ ως έναν μάλλον επικίν­ νοι παρατήρησαν με έκπληξη ότι ο
κά τη διοίκηση και να επιφέρει στους Κι­ δυνο ηγέτη, τον οποίο κατέκρινε ανοι­ ΜακΑρθουρ τον χαιρέτησε ανεπίσημα,
νέζους του Μάο τέτοια συντριπτική ήτ­ κτά για τον αρνητικό τρόπο που αντιμε­ σαν να απευθυνόταν προς έναν ίσο του,
τα που θα ήταν μια από τις πιο αποφασι­ τώπιζε τις παρεμβάσεις της Ουάσιν- παρέλειψε δε να χαιρετήσει τον αρχηγό
στικές... μια καταστροφή τόσο μεγάλη γκτον και έδειχνε καθαρά να κλίνει προς του ΜΣΑΕ.
που θα συγκλόνιζε την Ασία και ίσως θα τη μεταφορά του πολέμου πέρα από τα Ακολούθησε η σύσκεψη στο οίκημα
ανέτρεπε τον κομμουνισμό. Γοητευμέ­ κινεζικά και τα σοβιετικά σύνορα, αν η του διοικητή της αεροπορικής βάσης, ό­
νοι από αυτή την επίδειξη αυτοπεποίθη­ κατάσταση το απαιτούσε. που ο ΜακΑρθουρ έλαβε πρώτος τον

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


Ο πρόεδρος Χ ά ρυ Τρούμαν κ ρ α τά τον
Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ από το χ έ ρ ι σε μια εκδήλω ση
ο ικ ε ιό τη τα ς , κ α τά τη συνάντηση σ το Γουέηκ
το ν Ο κτώ βρ ιο το υ 1950. Μ ε τ α ξ ύ τω ν δύο
ανδρών δ ια κ ρ ίν ετα ι ο τα ξία ρ χ ο ς Κ ό ρ τν ε ϊ
Χ ο υ ίτν εϋ , υπ ασπ ιστής το υ Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ . Η
συνάντηση δ ιή ρ κ εσ ε λ ιγ ό τε ρ ο από δύο ώ ρες.
Οι δ ια β εβ α ιώ σ εις το υ Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ πως κ ά θ ε
π ιθα νή κ ινεζικ ή επ ίθ εσ η θ α σ υ ν τρ ιβ ό τα ν από
τη σ υ μ μ αχική α ερ ο π ο ρ ία , δ εν κ α θησ ύχα σ αν
το ν π ο λιτικό το υ π ρ ο ϊσ τά μενο .

φώνησε λίγο αργότερα μια πολιτική ομι­


λία στο Σαν Φρανσίσκο, όπου φρόντισε
με προσεκτικές εκφράσεις να εξηγήσει
τους λόγους για τους οποίους πραγμα­
τοποίησε αυτό το ασυνήθιστο ταξίδι στη
μέση του Ειρηνικού: «Ηθελα να συζητή­
σω με τον στρατηγό ΜακΑρθουρ. Εγιναν
διάφορες εικασίες για την αιτία αυτού
του ταξιδιού, δεν υπάρχει όμως κανένα
μυστήριο. Δεν υπήρχε καλύτερος τρό­
λόγο προβλέποντας το τέλος των ε­ ντυπωσιακό λόγο από εκείνους που συ- πος ενημέρωσής μου από μια απευθείας
χθροπραξιών στην Κορέα μέχρι την ημέ­ νέπαιρναν ανέκαθεν τους συνομιλητές συνομιλία με τον διοικητή των επιτόπου
ρα των Ευχαριστιών, στις 24 Νοεμβρίου. του: «Οι αιχμάλωτοι που έχουμε συλλά- ευρισκόμενων δυνάμεών μας, προκειμέ-
Υποστήριξε ότι ο εχθρός προέβαλε πλέ­ βει είναι οι ευτυχέστεροι από όλους νου να πληροφορηθώ τα προβλήματα
ον ελάχιστη αντίσταση στο νοτιοκορεα- τους Κορεάτες... αφού για πρώτη φορά που υπάρχουν εκεί, από κάποιον ο οποί­
τικό έδαφος και ότι δεν του είχαν απο- τρέφονται καλά και είναι καθαροί... Δεν ος έχει εμπειρία από πρώτο χέρι».
μείνει παρά μόνο 15.000 άνδρες. Για τα φοβόμαστε την κινεζική επέμβαση. Οι Είναι άγνωστο πόσο μεγάλη μερίδα
κομμουνιστικά στρατεύματα στον Β ο ρ ­ Κινέζοι έχουν 300.000 άνδρες στη Μα­ του αμερικανικού λαού κατάφερε να
ρά δήλωσε ότι υπήρχαν ακόμη 100.000 ντζουρία. Από αυτούς όχι παραπάνω από πείσει η δικαιολογία που επικαλέστηκε ο
στρατιώτες, αλλά αποτελούντο από ελ- 100.000 ως 125.000 έχουν κατανεμηθεί Τρούμαν, καθώς στους καλά πληροφο-
λιπώς εκπαιδευμένες εφεδρείες, με ανε­ κατά μήκος του ποταμού Γιαλού. Δεν έ­ ρημένους κύκλους ήταν γνωστό πως ο
παρκή ηγεσία και εξοπλισμό, για τους ο­ χουν αεροπορία. Τώρα διαθέτουμε βά­ ΜακΑρθουρ σπανίως μετέβαινε στην
ποίους τόνισε με θεατρικό ύφος: «Θα σεις για την αεροπορία μας στην Κορέα, Κορέα και γνώριζε ελάχιστα πράγματα
λυπηθώ πολύ αν τους εξοντώσω». Κατό­ αν οι Κινέζοι επιχειρήσουν να κατέβουν για την ωμή πραγματικότητα του μετώ­
πιν εξέθεσε στον χάρτη την προέλαση προς την Πιονγιάνγκ θα σημειωθεί με­ που. Αν και απέφυγε να εκδηλώσει ανοι­
της 1ης Μεραρχίας Ιππικού στον δυτικό γάλη σφαγή... Οι Ρώσοι έχουν μια αερο­ κτά τις σκέψεις του, ο Τρούμαν θα πρέ­
άξονα προς την Πιονγιάνγκ, υποστηρίζο­ πορία στη Σιβηρία, μια αρκετά καλή αε­ πει να είχε λάβει ήδη από τότε την από­
ντας ότι αυτή θα έπεφτε μέσα σε μία ε­ ροπορία με εξαίρετους πιλότους και με φασή του ότι οι ημέρες του ΜακΑρθουρ
βδομάδα, και κατέπληξε το ακροατήριό μερικά αεριωθούμενα... μπορούν να α­ στη διοίκηση του θεάτρου του Ειρηνι­
του ανακοινώνοντας την απόβαση του X πογειώσουν περίπου 1.000 αεροσκάφη... κού ήταν μετρημένες. Το μεγαλύτερο
Σώματος στο Βονσάν, στην ανατολική α­ κατά πάσα πιθανότητα δεν θα μπορέ­ πρόβλημα που αντιμετώπιζε ήταν η ε­
κτή της Κορέας. Ολοκληρώνοντας την σουν να αντιμετωπίσουν την αεροπορία ξεύρεση ενός κατάλληλου τρόπου για
παρουσίαση ανέφερε πως ήταν στις μας. Οι Ρώσοι δεν διαθέτουν χερσαίες να εκτοπίσει αυτόν τον μεγαλόσχημο
προθέσεις του να αποσύρει την 8η Στρα­ δυνάμεις στην Κορέα. Θα χρειάζονταν άνδρα, τον οποίο η αμερικανική κοινή
τιά στην Ιαπωνία πριν από τα Χριστού­ έξι εβδομάδες για να τις μεταφέρουν γνώμη θεωρούσε ως τον σπουδαιότερο
γεννα, αφήνοντας μόνο το X Σώμα και λί­ και σε έξι εβδομάδες έρχεται ο χειμώ­ εν ζωή στρατιωτικό, ιδίως έπειτα από
γες μονάδες των Ηνωμένων Εθνών να νας». Συμπλήρωσε επίσης με έναν τόνο τον πρόσφατο θρίαμβο στην Ιντσόν. Σε
περιφρουρήσουν την Κορέα, και ότι ευγνωμοσύνης προς τον πρόεδρο: «Κα­ ό,τι αφορούσε την Κορέα, τα πράγματα
σκόπευε να επιτρέψει τη διεξαγωγή πα­ νένας διοικητής στην ιστορία του πολέ­ έγιναν ανησυχητικά από τα τέλη Οκτω­
νεθνικών γενικών εκλογών το συντομό­ μου δεν είχε πληρέστερη και πιο επαρκή βρίου, όταν συνελήφθησαν οι πρώτοι Κι­
τερο δυνατό, ώστε να σταθεροποιηθεί η υποστήριξη από τις υπηρεσίες της Ουά- νέζοι αιχμάλωτοι, κάτι που φανέρωνε ότι
πολιτική κατάσταση στη χώρα και να επι- σινγκτον από ότι εγώ». ο Λαϊκός Απελευθερωτικός Στρατός
τραπεί η σταδιακή απόσυρση όλων των Η σύσκεψη διήρκεσε μία ώρα και 36 (ΛΑΣ) είχε αρχίσει να εμφανίζεται στη
ξένων στρατιωτικών δυνάμεων, κάτι για λεπτά. Οταν ο Τρούμαν πρότεινε να γίνει χερσόνησο, περιπλέκοντας αφάνταστα
το οποίο ο Τρούμαν κίνησε ζωηρά το κε­ ένα διάλειμμα για φαγητό, ο το στρατηγικό πρόβλημα.
φάλι του συγκατανεύοντας. Κατόπιν έ­ ΜακΑρθουρ αρνήθηκε επικαλούμενος
λαβαν διαδοχικά τον λόγο ο Μούτσιο και φόρτο εργασίας και παίρνοντας το αερο­ Η ΑΝΑΣΧΕΣΗ
ο Πέης, ρωτώντας για το ύψος της οικο­ πλάνο του επέστρεψε στην έδρα του. Η
νομικής επιβάρυνσης που συνεπαγόταν στάση αυτή θεω ρήθηκε από τους παρι-
ΤΗΣ ΚΙΝΕΖΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΣΗΣ
ο επανεξοπλισμός του ενιαίου κορεατι­ στάμενους ως αγενέστατη. Ο Μπρά- Επειτα από μερικές ημέρες αναγνω­
κού στρατού. Ο ΜακΑρθουρ δεσμεύτη­ ντλεϋ έγραψε αργότερα: «Είτε ήταν ε- ριστικών κρούσεων οι Κινέζοι θεώρησαν
κε να τους στείλει έναν προϋπολογισμό σκεμμένη είτε όχι, η άρνηση του πιθανώς ότι τα στρατεύματά τους είχαν
εντός 30 ημερών. ΜακΑρθουρ να γευματίσει με τον πρόε­ εκπληρώσει τον στόχο τους, προκαλώ-
Στη συνέχεια, κραδαίνοντας πάντα δρο ήταν προσβλητική και νομίζω ότι ο ντας αισθητές απώλειες στην 8η Στρα­
την χαρακτηριστική πίπα του, ο Τρούμαν θύμωσε, αν και δεν το έδειξε». τιά, και ήταν έτοιμοι να αποδεσμευτούν
’.'ζκΑρθουρ εκφώνησε άλλον έναν ε­ Επιστρέφοντας στις ΗΠΑ ο Τρούμαν εκ- και να διακόψουν κάθε επαφή. Οι ιστορι­

ΙΣ ΤΟΡΙΑ
Ν εα ρ ο ί Ν ο τιο κ ο ρ ε ά τε ς ν ε ο σ ύ λ λ ε κ το ι βα δίζουν προς το μ έτω π ο κ α τά τις π ρ ώ τες α γω νιώ δεις
κοί αναγνώρισαν αρκετά χρόνια αργότε­ ε β δ ο μ ά δ ες το υ π ολέμ ου το καλοκα ίρ ι το υ 1950. Χω ρίς τη ν επ έμ β α σ η τω ν δυνάμεω ν το υ ΟΗΕ
ρα πως αυτή ήταν πιθανότατα η πιο κρί­ S a ή τα ν α δ ύ ν α το να α να κο π εί η π ροέλα σ η το υ Σ τρ α το ύ τη ς Β ό ρ εια ς Κ ο ρ έα ς.
σιμη στιγμή του πολέμου, κατά την ο­
ποία θα μπορούσε να επιτευχθεί μια α­
νακωχή, επωφελής και για τις δύο ε­ ρηματικά ότι δεν είχε λάβει καμία οδη­ ντας άμεσα τα μετόπισθεν του IX Σώμα­
μπλεκόμενες πλευρές. Ωστόσο η εμμο­ γία από εξουσιοδοτημένη αρχή ότι η ε­ τος. Το βράδυ της 27ης Νοεμβρίου όλες
νή του ΜακΑρθουρ στην ιδέα ότι είχε κτέλεση της αποστολής των δυνάμεων οι συμμαχικές μεραρχίες άρχισαν να α- 53
στα χέρια του μια ολοκληρωτική νίκη του Ο ΗΕ που διοικούσε θα έπρεπε να ναδιπλώνονται για να αποφύγουν την mm
που δεν έπρεπε να αφήσει να του φύγει, σταματήσει στον 38ο Παράλληλο, στην περικύκλωση και να εξασφαλίσουν ε­
τον ώθησε να διατάξει την επανάληψη Πιονγιάνγκ ή σε οποιαδήποτε άλλη γκαίρως τις οδούς υποχώρησής τους
της επίθεσης των δυνάμεων του ΟΗΕ γραμμή των διεθνών συνόρων. προς Νότο, οι οποίες είχαν αποκοπεί σε
στη 6άση ενός φιλόδοξου αλλά ελάχιστα Ο ΛΑΣ επιτέθηκε τελικώς μαζικά λίγο αρκετά σημεία.
πραγματοποιήσιμου σχεδίου. Σκοπός πριν από τα μεσάνυκτα της 25ης Νοεμ­ Η μεγάλη επίθεση της 8ης Στρατιάς,
του ήταν πλέον να εκκαθαρίσει οριστικά βρίου 1950, έχοντας εντοπίσει ήδη τους που σύμφωνα με τις προβλέψεις του
το έδαφος της Κορέας από τα υπολείμ­ αδύνατους κρίκους στη συμμαχική διά­ ΜακΑρθουρ θα έπρεπε να καταλήξει σε
ματα του ΛΣΒΚ, να εκπορθήσει την πόλη ταξη και ρίχνοντας το κύριο βάρος του ολοκληρωτική νίκη πριν από τα Χριστού­
Κανγκυέ, όπου είχε καταφύγει ο Κιμ Ιλ εναντίον της αμερικανικής 2ης Μεραρ­ γεννα, όχι μόνο είχε ανακοπεί αλλά είχε
Σούνγκ έπειτα από την πτώση της Πιον- χίας Πεζικού, που ήταν ανεπτυγμένη κα­ μετατραπεί σε μια αγωνιώδη υποχώρη­
γιάνγκ, και να φθάσει στον ποταμό Για­ τά μήκος της κοιλάδας του ποταμού ση. Μάλιστα στο ποτάμι των προσφύγων
λού σε όλο το μήκος του. Τσονγκτσόν, και του νοτιοκορεατικού II είχαν παρεισφρήσει άνδρες του κινεζι­
Στις 11 Νοεμβρίου ένα δημοσίευμα Σώματος. Ακολουθώντας ορεινά μονο­ κού πεζικού που σκότωναν αδιάκριτα. Ο
στον αμερικανικό Τύπο ανέφερε πως το πάτια τα οποία είχε επισημάνει χάρη δριμύς χειμώνας είχε φθάσει και η θ ερ ­
Στέητ Ντιπάρτμεντ είχε πιέσει τον στην άριστη αναγνώριση εδάφους που μοκρασία έπεφτε τόσο χαμηλά ώστε οι
ΜακΑρθουρ να διακόψει την προέλαση είχε προηγηθεί, άνοιξε δρόμο προς τα απώλειες που προκαλούσε ο εχθρός
των δυνάμεών του όταν αυτές θα έφθα­ μετόπισθεν των αμερικανικών μονάδων πολλαπλασιάζονταν από τα κρυοπαγή­
ναν στον «λαιμό» της κορεατικής χερ­ και ξεχύθηκε αιφνιδιαστικά εναντίον ματα και τις κακουχίες. Στη δεινότερη
σονήσου στη νοητή γραμμή Πιονγιάνγκ - τους μέσα σε ένα πανδαιμόνιο από σάλ­ θέση βρέθηκε το X Σώμα του στρατηγού
Βονσάν (όπου έχει το μικρότερο πλάτος πιγγες, σφυρίχτρες και γκονγκ τα οποία Ωλμοντ, το οποίο η κινεζική επίθεση
της) και να αποφύγει οποιαδήποτε επα­ χρησιμοποιούσε για επικοινωνία μεταξύ βρήκε διεσπαρμένο σε μεγάλη έκταση
φή με τα κινεζικά στρατεύματα. Στις 30 των μονάδων του. Μέσα σε 24 ώρες οι μεταξύ του Τσοσίν και του Χουνγκνάμ
Νοεμβρίου όμως ο ΜακΑρθουρ απάντη­ Κινέζοι είχαν συντρίψει το II Σώμα και και λίγο έλειψε να το εξολοθρεύσει. Φα­
σε με αυθάδεια σε ερώτηση που του έ­ μέσα από το ρήγμα των 40 χλμ. που είχε νερά συγκλονισμένος από την απίστευ­
θεσε δημοσιογράφος της εφημερίδας προκληθεί στο συμμαχικό μέτωπο ει- τη τροπή της εκστρατείας, ο
«New York Times», δηλώνοντας κατηγο­ σέρρεαν χιλιάδες στρατιώτες απειλώ­ ΜακΑρθουρ ανήγγειλε ότι οι δυνάμεις

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


του Ο ΗΕ θα περνούσαν στην ά- κτήσει ή να σφετερισθεί δικαι­
— να. κάτι που φυσικά ενέκρινε ώματα που δεν του ανήκαν.
<.α·. το ΜΣΑΕ. Οι αναφορές του Ετσι στις 5 Δεκεμβρίου τόνισε
στρατηγού δεν θύμιζαν πλέον δημοσίως: «Οι εκτός ηπειρωτι­
καθόλου τις αισιόδοξες διαβε­ κής Αμερικής αξιωματούχοι,
βαιώσεις τις οποίες έστελνε συμπεριλαμβανομένων και
τρεις εβδομάδες νωρίτερα. Πε- των στρατιωτικών διοικητών,
ριέγραφαν την 8η Στρατιά ως πρέπει να περιορίζονται σε
τόσο εξασθενημένη ώστε να μη δηλώσεις ρουτίνας σχετικές
μπορεί να πολεμήσει. Τα επιτε­ με τα τμήματά τους και να α­
λεία στην Ουάσινγκτον παρα­ πέχουν από άμεσες αναφορές
κολουθούσαν την εξέλιξη της περί στρατιωτικής ή εξωτερι­
μαζικής κινεζικής αντεπίθεσης κής πολιτικής στις εφημερί­
με την πρόοδο που σημείωναν δες».
τα βέλη στους χάρτες τους και Τα Χριστούγεννα του 1950,
μπορούσαν να φανταστούν τη ενώ η 8η Στρατιά είχε υποχω­
θλιβερή συντριβή της αμερικα­ ρήσει κατά 480 χλμ., η διοίκη­
νικής 2ης Μεραρχίας Πεζικού σή της πέρασε στα χέρια του
στο κέντρο και το δράμα το ο­ 55χρονου στρατηγού Μάθιου
ποίο εκτυλισσόταν στην ανατο­ Ρίτζγουεη, όταν ο Γουώκερ
λική ακτή με τη δραματική υπο­ σκοτώθηκε σε ένα αυτοκινητι-
χώρηση του X Σώματος. κό δυστύχημα. Ο ΜακΑρθουρ
Ενώ η κρίση σοβούσε, έγινε που δεν πίστευε πολύ στις ικα­
μία πολύ σημαντική σύσκεψη νότητες του Ρίτζγουεη, θεω­
του Συμβουλίου Εθνικής Ασφα- ρώντας τον ως «τον χειρότερο
λείας στον Λευκό Οίκο στις 28 στρατηγό του βαθμού του»,
Νοεμβρίου. Σε αυτήν ελήφθη η δεν ρωτήθηκε καν γι’ αυτόν
απόφαση να μην αφεθεί η κρί­ τον διορισμό, μια κίνηση που
ση της Κορέας, όσο τρομερή κι σίγουρα είχε σχεδιαστεί από
αν ήταν σε κόστος ανθρώπινων τον Μάρσαλ επίτηδες για να
ζωών, να προσλάβει μεγαλύτε­ τον θίξει. Τον ενημέρωσε ω­
ρες διαστάσεις και να εξελιχθεί στόσο διεξοδικά για τις δυνα­
σε παγκόσμιο πόλεμο. Επρόκει- τότητες και τις αποδεδειγμέ­
το για μια καίρια απόφαση που νες πολεμικές αρετές των Κι­
Α μ ερ ικ α ν ο ί π εζο ν α ύ τες α νακρίνουν
μπορούσε να συγκριθεί σε σπουδαιότη- νέζων και αφού του ζήτησε να κρατήσει
μ ερ ικ ο ύ ς από το υ ς π ρώ τους Κ ινέζο υ ς
τα μόνο με την αρχική θέση των ΗΠΑ να α ιχμ α λ ώ το υ ς που έπ εσ α ν σ τα χ έρ ια των τη Σεούλ όσο μπορούσε περισσότερο
εμπλακούν στη σύρραξη της Κορέας. Σ υμμ ά χω ν κ α τά τη ν π ροέλασή το υ ς προς και να κερδίσει «μια εκτεταμένη νίκη, η
Εκτός από τον Τρούμαν στη σύσκεψη το ν π ο τα μ ό Γιαλού το ν Ο κτώ βρ ιο το υ 1950. οποία θα καθιστούσε δυνατή τη διατή­
μετείχαν ο Μπράντλεϋ, ο Πέης, ο αντι- Σ ε λ ίγ ε ς ε β δ ο μ ά δ ες η επ έμ β α σ η τη ς Κίνας ρηση και την ασφάλεια της Νότιας Κορέ­
πρόεδρος Αλμπεν Μπάρκλεϋ, ο υπουρ- 9 α π ροσ λάμβ ανε κ α τα κ λ υ σ μ ια ίες ας» τον αποχαιρέτησε λέγοντάς του: «Η
54 γός Εξωτερικών Ντην Ατσεσον και ο υ- δ ια σ τά σ εις και &α π ρ οκα λούσ ε τη γενική
υποχώ ρηση τω ν δυνάμεω ν το υ Ο Η Ε προς
8η Στρατιά είναι δική σου, Ματ. Κάνε ό,τι
πουργός Αμυνας Τζωρτζ Μάρσαλ. Οσα α­ νομίζεις καλύτερο».
το ν Ν ό το .
νέπτυξαν οι δύο τελευταίοι διαμόρφω­
σαν σε μεγάλο βαθμό τη στρατηγική των ΑΝΤΙΚΡΟΥΟΜΕΝΕΣ
ΗΠΑ κατά τα επόμενα χρόνια. Ο Μάρσαλ
τόνισε ότι οι ΗΠΑ δεν έπρεπε να επιτρέ­ Στρατού) πέταξε στο Τόκιο για να του δι­
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΕΣ
ψουν να ροκανιστεί η ισχύς τους στην ευκρινίσει ότι δεν υπήρχε περίπτωση να Η τρομερή επίθεση των Κινέζων «ε­
Κορέα αλλά να βρούν έναν τρόπο να α- του παρασχεθούν ενισχύσεις στο άμεσο θελοντών», όπως τους αποκαλούσε ο
πεμπλακούν εντίμως. Δήλωσε επίσης με μέλλον. Ο ΜακΑρθουρ επεξεργάστηκε προπαγανδιστικός μηχανισμός του Πεκί­
σαφήνεια ότι δεν έπρεπε να υπάρξει πό­ όλες τις πληροφορίες και προτίμησε τη νου, είχε προκαλέσει την αναζωπύρωση
λεμος με την Κίνα διότι κάτι τέτοιο ισο- γενική υποχώρηση στο Πουσάν και την των συζητήσεων στις ΗΠΑ σχετικά με
δυναμούσε με πτώση στην καλοστημένη εκκένωση, από τη θάλασσα, του παγι- τους αντικειμενικούς σκοπούς του πο­
παγίδα των Σοβιετικών. Την ίδια γνώμη δευμένου X Σώματος ώστε να προσκολ- λέμου στην Κορέα. Πολλοί στρατιωτικοί
είχε και ο Ατσεσον, ο οποίος υποστήρι­ ληθεί πλέον στην 8η Στρατιά. Την ίδια ισχυρίζονταν ότι η Κίνα ήταν «ο λάθος ε­
ξε: «Δεν μπορούμε να νικήσουμε τους περίοδο όμως διατυμπάνιζε οργισμένος, χθρός» και πως οι αμερικανικές ένοπλες
Κινέζους στην Κορέα, αφού μπορούν να αντιδρώντας σε επικριτικά δημοσιεύμα­ δυνάμεις έπρεπε το ταχύτερο να απε-
ρίξουν εκεί περισσότερες δυνάμεις από τα, ότι η διοίκησή του τα είχε καταφέρει μπλακούν από αυτή την περιπέτεια για
εμάς». Η σκιά της ΕΣΣ Δ κυριάρχησε α­ όσο καλύτερα γινόταν, με δεδομένη την να εστιάσουν την προσοχή τους στην
πόλυτα στη σκέψη των συμβούλων του πολιτική πίεση που δεχόταν να περιορί­ Ευρώπη και στον σοβιετικό κίνδυνο. Στις
Τρούμαν και καθόρισε αποφασιστικά τη σει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο έ­ 17 Δεκεμβρίου 1950 ο Τρούμαν απηύθυ-
στάση τους. δαφος της Νότιας Κορέας. Οι δηλώσεις νε ραδιοφωνικό διάγγελμα προς τον α­
Οι Αρχηγοί του Μ ΣΑΕ αισθάνονταν αυτές εξόργισαν τον Τρούμαν, αν και πο­ μερικανικό λαό κηρύσσοντας τη χώρα
ότι υπεύθυνη για όλες αυτές τις συμφο­ τέ δεν θεώρησε τον ΜακΑρθουρ υπεύ­ σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης και δια-
ρές ήταν η αδιαφορία με την οποία ο θυνο για την ανατροπή της στρατιωτι­ βεβαίωσε πως παρά το ότι οι ΗΠΑ δεν θα
ΜακΑρθουρ αντιμετώπισε τις συστάσεις κής κατάστασης τον Νοέμβριο του 1950. εγκατέλειπαν τη δέσμευσή τους για μια
τους για μεγαλύτερη προσοχή. Στις 4 Ο Αμερικανός πρόεδρος ωστόσο δεν ή­ ανεξάρτητη Νότια Κορέα, ο ίδιος προσω­
Δεκεμβρίου ο στρατηγός Λόουτον Κό- ταν διατεθειμένος να αφήσει έναν στρα­ πικά είχε την πρόθεση να λάβει «κάθε έ­
λινς (Αρχηγός του Γενικού Επιτελείου τηγό, όσο διάσημος κι αν ήταν, να απο­ ντιμο μέτρο» για να αποφευχθεί μια γε-

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ


νική σύρραξη με το κομμουνιστικό Γιο να λ ά β ει τη ν επ ώ δυνη απόφ αση τη ς α π ομάκρυνσης το υ Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ ο Α μ ερ ικα νό ς
π ρ ό εδ ρ ο ς σ τη ρ ίχ θ η κ ε σε ένα ε π ιτε λ ε ίο έμπ ειρ ω ν συμβούλων. Σ τη φ ω το γ ρ α φ ία δ ια κρίνονται,
μπλοκ. Ο ΜακΑρθουρ όμως αντιμετώπι­
από α ρ ισ τερ ά προς τα δ ε ξ ιά , ο υπ ουργός Α μ υνα ς Γζωρτζ Μ ά ρ σ αλ, ο Τρούμαν, ο υπ ουργός
ζε το όλο θέμα του πολέμου με τελείως
Ε ξω τερ ικώ ν Ν τη ν Α τσ εσ ο ν , ο υπ ουργός Ο ικονομικώ ν Τζων Σ ν ά ιν τερ , ο π ρέσ β υς Φίλιπ Τζέσαπ
διαφορετική φιλοσοφία. Με επιστολή (πίσω από το υ ς Α τσ εσ ο ν και Σ ν ά ιν τε ρ ), ο υ π ουργός Σ τρ α τιω τικ ώ ν Φρανκ Π έη ς και ο
που απέστειλε στην Ουάσινγκτον στις σ τρ α τη γ ό ς Ο μάρ Μ π ρ ά ν τλεϋ .
30 Δεκεμβρίου τόνιζε ότι η Αμερικανική
Αεροπορία και το Αμερικανικό Ναυτικό
δεν είχαν αξιοποιήσει ακόμη πλήρως το του ΜακΑρθουρ παραθέτοντας τις δι­ επιβάλει στους Κινέζους και στους Βο-
δυναμικό τους και αφού η στάση της Κί­ κές του απόψεις για τον πόλεμο και συμ­ ρειοκορεάτες μία μάχη φθοράς, προκα-
νας ήταν αναμφισβήτητα εχθρική ζη­ βουλεύοντας σύνεση και ψυχραιμία. Δέ­ λώντας τους τρομερές απώλειες έως ό-
τούσε να αποκλεισθούν οι ακτές της, να χθηκε όμως ότι η διατήρηση της Κορέας του επιτευχθεί μια πολιτική συμφωνία
βομβαρδιστούν τα λιμάνια της και να ε- στο στρατόπεδο του ελεύθερου κόσμου που θα τερμάτιζε τον πόλεμο. Ο
πιτραπεί στους εθνικιστές της Ταϊβάν να ήταν ζωτικής σημασίας και ότι η επιτυ­ ΜακΑρθουρ όμως είχε διαφορετικά
εκτελέσουν έναν δυναμικό στρατιωτικό χημένη αντίσταση εκεί θα συνέβαλλε α­ πράγματα στο μυαλό του. Ασχολείτο σε
αντιπερισπασμό. ποφασιστικά στην υποβάθμιση του μόνιμη βάση με το πώς θα μετέφερε τον
Το Μ ΣΑΕ απέρριψε με τρόμο αυτές στρατιωτικού γοήτρου της Κίνας. Δεν πόλεμο πέρα από τα σύνορα της Κίνας,
τις προτάσεις αλλά ο ΜακΑρθουρ επα­ παρέλειψε επίσης να συγχαρεί τον εξαπολύοντας αεροπορικές ή ακόμη και
νήλθε στις 10 Ιανουαρίου 1951 με νέα αι­ στρατηγό για την ως τότε διαχείριση της χερσαίες επιχειρήσεις. Ο γηραιός Αμερι­
τήματα για αποστολή, στην Κορέα, με­ στρατιωτικής κατάστασης. Το τελευταίο κανός στρατηγός πίστευε ακράδαντα
ραρχιών της Εθνοφρουράς των ΗΠΑ, ε­ αποτελούσε ίσως μια ύστατη χειρονομία πως μια συντριπτική νίκη στην Κορέα θα
πειδή η μαχητική αξία των νοτιοκορεατι­ καλής θέλησης εκ μέρους του Αμερικα­ απομάκρυνε για πάντα την απειλή του
κών στρατευμάτων ήταν πολύ μικρή και νού προέδρου τη στιγμή που διερευνού- παγκόσμιου κομμουνισμού και γνωρίζο­
το ηθικό της 8ης Στρατιάς καταρρακω­ σε αγωνιωδώς τρόπους για την απομά­ ντας, με την πάροδο του χρόνου, πως
μένο. Τόνιζε μάλιστα πως οι δυνάμεις κρυνση του ΜακΑρθουρ με το μικρότε­ κάτι τέτοιο βρισκόταν μακριά από τις
του Ο ΗΕ έπρεπε να αποχωρήσουν από ρο δυνατό πολιτικό κόστος. δυνατότητες των χερσαίων δυνάμεων
την Κορέα, εκτός αν η Ουάσινγκτον ή­ Την 1η Φεβρουάριου 1951 η Γενική του ΟΗΕ, ερωτοτροπούσε με την ιδέα
ταν προετοιμασμένη να αποδεχθεί βα­ Συνέλευση του Ο ΗΕ ψήφισε μια απόφα­ της χρήσης της ατομικής βόμβας.
ριές απώλειες και τους κινδύνους που ση με την οποία χαρακτήριζε την Κίνα Ο ΜακΑρθουρ δεν ήταν ο μόνος που
προέκυπταν για την ασφάλεια της Ιαπω­ ως επιτιθέμενη δύναμη και την καλούσε σκεπτόταν σοβαρά το ενδεχόμενο να υ­
νίας από την πιθανή κλιμάκωση του πο­ να αποσύρει άμεσα τα στρατεύματά της ποβάλει τους κομμουνιστές σε ένα πυ­
λέμου στην Απω Ανατολή. Δυστυχώς για από την Κορέα. Φυσικά το κομμουνιστι­ ρηνικό ολοκαύτωμα. Η ιδέα της προσφυ­
τον ΜακΑρθουρ, οι τολμηρές επισημάν­ κό μπλοκ αντέδρασε όσο μπορούσε και γής στα πυρηνικά όπλα είχε εξεταστεί
σεις του συνέπεσαν με τη σταθεροποίη­ το Πεκίνο δεν έδωσε καμία απάντηση. Η αρκετά στην Ουάσινγκτον από το καλο­
ση του μετώπου, η οποία επήλθε στις αναδιοργανωμένη 8η Στρατιά όχι μόνο καίρι του 1950, όταν οι Βορειοκορεάτες
αρχές Ιανουαρίου (με θερμοκρασίες της σταμάτησε την υποχώρησή της (τη με­ προήλαυναν προς το Πουσάν και υπήρ­
τάξης των -38 βαθμών) έπειτα από τη γαλύτερη χρονικά που σημειώθηκε ποτέ χε η εντύπωση πως η λελογισμένη χρή­
δραστήρια διοίκηση που άσκησε ο Ρί- στην αμερικανική στρατιωτική ιστορία), ση των νέων βομβών τρομερής ισχύος
τζγουεη, και η πολιτική ηγεσία άρχισε να αλλά πέρασε στην αντεπίθεση με σκοπό θα ανακούφιζε αρκετά το ανέτοιμο αλλά
μη δίνει ιδιαίτερη βάση στα όσα λέγο­ να καταλάβει καλύτερη αμυντική γραμ­ παγκόσμιας εμβέλειας αμερικανικό αμυ­
νταν από το Τόκιο. μή κατά μήκος του 38ου Παραλλήλου. ντικό σύστημα. Είναι πιθανό ο
Ο Τρούμαν απάντησε στην επιστολή Σκοπός της Ουάσινγκτον ήταν πλέον να ΜακΑρθουρ να είχε ζητήσει την άδεια

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡ ΙΑ


χρήσης πυρηνικών όπλων από τις 9 Δ ε­ τίου, και είχαν ανακοινωθεί οι εφιαλτικοί μεις του ΟΗΕ: «Παλαιότερα αυτό το με­
κεμβρίου, όταν όλα έδειχναν πως η 8η αριθμοί των συμμαχικών απωλειών ως γάλο αριθμητικό δυναμικό μπορούσε
Στρατιά ήταν στα πρόθυρα της κατάρ­ τότε, οι οποίες ανέρχονταν σε 228.941. πολύ καλά να καλύψει το κενό της βιομη­
ρευσης δεχόμενη το αιφνιδιαστικό κτύ­ Μεταξύ αυτών ήταν 57.120 Αμερικανοί. χανικής παραγωγής, αλλά με την περαι­
πημα του ΛΑ Σ, και 15 ημέρες αργότερα Μέσα σε αυτό το βαρύ πολιτικό κλίμα το τέρω ανάπτυξη των γνωστών μεθόδων j
είχε υποβάλει έναν κατάλογο με «στό­ Μ ΣΑΕ έστειλε στις 19 Μαρτίου 1951 μαζικής καταστροφής, οι αριθμοί από ;
χους επιβράδυνσης» ζητώντας να ρι- στον ΜακΑρθουρ ένα άκρως απόρρητο μόνοι τους δεν εξουδετερώνουν την εγ­
φθούν εναντίον τους 26 πυρηνικές βόμ­ σήμα με το οποίο του κοινοποιούσε τις γενή αδυναμία τέτοιων μειονεκτημά­
βες με σκοπό την ανάσχεση της κινεζι­ αποφάσεις οι οποίες είχαν ληφθεί κατά των».
κής προέλασης. Αργότερα αποκάλυψε την τελευταία σύσκεψή του. Η στρατηγι­ Το Πεκίνο αντέδρασε έντονα σε αυτή
ότι το σχέδιο που είχε συλλάβει ήταν να κή του Ο ΗΕ προέβλεπε πλέον να μην πε- τη νέα έμμεση απειλή για χρήση πυρηνι­
ρίξει 50 ατομικές βόμβες σε στόχους ράσει σε μεγάλης έκτασης επίθεση αλλά κών όπλων εναντίον του, ενώ δεν ήταν
στη Μαντζουρία και ταυτόχρονα να απο­ να δοθεί χρόνος στις διπλωματικές υπη­ μικρότερη και η αγανάκτηση που προ-
βιβάσει 500.000 στρατιώτες του Τσιάνγκ ρεσίες να αναζητήσουν μία λύση που θα κλήθηκε στην Ουάσινγκτον. Οι υπαινιγ­
Κάι Σεκ στις εκβολές του ποταμού Για­ οδηγούσε σε μόνιμη ανακωχή. Επειδή ή­ μοί του ΜακΑρθουρ για πυρηνικό βομ­
λού. Πίστευε ότι με αυτόν τον τρόπο θα ταν σαφές ότι η τήρηση μιας τέτοιας α­ βαρδισμό της Κίνας και επέκταση του
δημιουργούσε μια ραδιενεργό «άγονη μυντικής στάσης θα επηρέαζε τη διεξα­ πολέμου στο εσωτερικό αυτής της αχα­
ζώνη» βορείως της κορεατικής μεθορί­ γωγή του πολέμου, ζητούσαν τη γνώμη νούς χώρας έκαναν την αμερικανική πο­
ου, κάτι που θα δυσχέραινε πολύ (αν δεν του. Εξεπλάγησαν όταν έλαβαν την απά­ λιτική και στρατιωτική ηγεσία να ανατρι­
απαγόρευε τελείως) κάθε μελλοντική κί­ ντησή του δύο ημέρες αργότερα. Ο χιάσει και να σπεύσει να του υπενθυμί­
νηση των Κινέζων εκεί για πολλά χρόνια. ΜακΑρθουρ επέμενε ότι δεν έπρεπε να σει ότι όφειλε να παραμένει προσκολλη-
επιβληθούν περαιτέρω στρατιωτικοί πε­ μένος στις προεδρικές οδηγίες που του
Η ΚΛΙΜΑΚΩΣΗ ΤΗΣ ΕΝΤΑΣΗΣ ριορισμοί στον ανώτατο διοικητή των είχαν διαβιβαστεί στις 6 Δεκεμβρίου
δυνάμεων του Ο ΗΕ στην Κορέα διότι αυ­ 1950. Το Μ ΣΑΕ του τόνισε επίσης: «Αν οι
Οι παραπάνω σκέψεις, όσο εξωπραγ­ τό θα καθιστούσε αδύνατη τη μελλοντι­ κομμουνιστές στρατιωτικοί ηγέτες ζητή­
ματικές και αν ακούγονται σήμερα, είχαν κή εκκαθάριση της χερσονήσου από τα σουν ανακωχή στα πεδία των μαχών, θα
γοητεύσει έναν αριθμό Αμερικανών ανώ­ κομμουνιστικά στρατεύματα και θα έδι­ πρέπει αμέσως να αναφέρετε το γεγο­
τατων αξιωματούχων και η επεξεργασία νε στον εχθρό τα περιθώρια να ενισχύ- νός στους αρχηγούς του ΜΣΑΕ, για πε­
των σχετικών σχεδίων προχώρησε με μυ­ σει τις δυνάμεις του και να αποκτήσει ραιτέρω οδηγίες». Επρόκειτο για μια έμ­
στικότητα και ταχύτητα. Τον Μάρτιο του μεγάλη αριθμητική υπεροχή. Οι αρχηγοί μεση αυστηρή επίπληξη εκ μέρους του
1951 αδιευκρίνιστος αριθμός ατομικών του Μ ΣΑ Ε δεν άφησαν να φανεί η οργή Τρούμαν, αλλά ο ΜακΑρθουρ δεν φαίνε­
βομβών βρισκόταν ήδη αποθηκευμένος τους και προτίμησαν να τροποποιήσουν ται ότι αντιλήφθηκε την ουσία του μηνύ­
στην αεροπορική βάση Καντένα της Οκι- την τελική τους ανακοίνωση αναφέρο- ματος.
νάουα και στις 5 Απριλίου το Μ ΣΑ Ε ενέ- ντας ότι ο κύριος αντικειμενικός σκοπός Η εσπευσμένη και αψυχολόγητη
κρινε μυστικά τη χρήση τους σε περί­ της επέμβασης του ΟΗΕ, που ήταν η α­ πρωτοβουλία του στρατηγού να θέσει
πτωση νέας μαζικής επίθεσης των κομ­ ποκατάσταση της εδαφικής ακεραιότη­ ζήτημα άμεσης διαπραγμάτευσής του
μουνιστικών δυνάμεων ή άλλης ραγδαί­ τας της Νότιας Κορέας, είχε εν πολλοίς με τον Κινέζο ομόλογό του προκάλεσε
ας κλιμάκωσης του πολέμου. Ο επιτευχθεί και ότι η ενοποίηση της χώ­ νευρική κρίση στην Ουάσινγκτον. Ο
ΜακΑρθουρ υποστήριζε από το καλοκαί­ ρας και η εξεύρεση πολιτικής λύσης θα Τρούμαν ήταν έξαλλος με εκείνο που ε­
ρι του 1950 ακόμη ότι έπρεπε να πλη- μπορούσε να επιτευχθεί χωρίς περαιτέ­ κλάμβανε ως απόπειρα του ΜακΑρθουρ
56 γούν τα υδροηλεκτρικά εργοστάσια της ρω αιματοχυσία. Αν οι Κινέζοι αρνούντο να τον παραμερίσει και φοβόταν πως το
^ Βόρειας Κορέας για να στραγγαλιστεί ε­ να προσέλθουν στις διαπραγματεύσεις, οξύ ύφος της ανακοίνωσης του στρατη­
νεργειακά το κράτος του Κιμ Ιλ Σούνγκ οι δυνάμεις του Ο ΗΕ θα συνέχιζαν τις ε­ γού είχε επιλεγεί σκόπιμα για να θίξει
και να επηρεαστούν έμμεσα οι σοβιετι­ πιχειρήσεις. την κινεζική υπερηφάνεια και να ματαιώ­
κές και κινεζικές βιομηχανίες της Σιβη­ Ο ΜακΑρθουρ επισκέφθηκε το μέ­ σει οποιονδήποτε ενδεχόμενο συμβιβα­
ρίας και της Μαντζουρίας. Το ένα τρίτο τωπο στις 24 Μαρτίου, σε ένα ταξίδι - α­ σμό. Σκοπός του ΜακΑρθουρ ήταν να ε­
της παραγωγής του υδροηλεκτρικού στραπή. Πριν αναχωρήσει από το Τόκιο πεκτείνει τον πόλεμο και όχι να τον στα­
σταθμού του φράγματος Σουίχο (ισχύος φρόντισε να διανείμει στον Τύπο μια α­ ματήσει, περιορίζοντας τη ζημιά. Οι συμ­
1.200 MW), που είχε μήκος 800 m και ύ­ νακοίνωση με την οποία επανελάμβανε μαχικές κυβερνήσεις ήταν επίσης δυσα-
ψος 100 m, διοχετευόταν στο Βλαδιβο- τις γνωστές θέσεις του περί αδυναμίας ρεστημένες. Ο Βρετανός πρωθυπουρ­
στόκ, στο Πορτ Αρθουρ και στην Κίνα. Η της Κίνας και επιμονής στην τελική νίκη, γός, Κλέμεντ Ατλη, πρότεινε ανοικτά την
πολιτική και η στρατιωτική ηγεσία των καθώς και ότι θα ήταν απαράδεκτο να ανάκληση του ΜακΑρθουρ, ενώ ακόμη
συμμάχων δίσταζαν ωστόσο να αναλά- λήξει η σύρραξη με αποδοχή όρων που κι ο Τσώρτσιλ επέκρινε τη στρατηγική
βουν αυτό το εγχείρημα επειδή υπήρχε θα ήταν σε βάρος της Ταϊβάν και με μια του. Εκμεταλλευόμενος τις παλαιές έρι­
διάχυτος ο φόβος ότι κάτι τέτοιο θα πιθανή εισδοχή της κομμουνιστικής Κί­ δες και τις επαγγελματικές αντιζηλίες
προκαλούσε βέβαιη κλιμάκωση του πο­ νας στον ΟΗΕ. Δήλωσε επίσης πρόθυ­ μεταξύ του ΜακΑρθουρ και του Μάρσαλ
λέμου και την άμεση και δυναμική επέμ­ μος να έλθει σε απευθείας επαφή με τον ο Αμερικανός πρόεδρος κατάφερε να α-
βαση των Σοβιετικών. Αλλωστε υπήρχαν Κινέζο ανώτατο διοικητή στην Κορέα, ποσπάσει τη συγκατάθεση της στρατιω­
και πρακτικά εμπόδια στην προσβολή «καταβάλλοντας μια σοβαρή προσπά­ τικής ηγεσίας για τον άμεσο περιορισμό
αυτών των στόχων, αφού η καταστροφή θεια να βρεθεί μια οποιαδήποτε στρα­ της αυτονομίας του Ανώτατου Διοικητή
τους απαιτούσε εκρηκτικά πολύ μεγαλύ­ τιωτική λύση, για να μπορέσουν να επι­ του Ειρηνικού.
τερης ισχύος από τις αεροπορικές βόμ­ τευχθούν και οι πολιτικοί αντικειμενικοί Στις 25 Μαρτίου η Ουάσινγκτον εξέ­
βες των 6 t που είχαν χρησιμοποιηθεί ε- σκοποί». Η συγκαταβατικότητά του ό­ δωσε μια ανακοίνωση με την οποία προ­
πιτυχώς εναντίον των γεφυρών του Για­ μως συνοδεύτηκε από νέα φιλοπόλεμη σπαθούσε εμφανώς να κατευνάσει τα
λού. ρητορική, όταν σχολίασε εκτενώς τη πνεύματα, μέχρι να αποφασίσει ο Τρού­
Στο μεταξύ η δημοτικότητα του στρατιωτική ισχύ της Κίνας περιγράφο- μαν τι θα έπρεπε να πράξει με τον ανε­
Τρούμαν είχε καταποντισθεί στο 26%, ό­ ντάς την περίπου ως χάρτινη τίγρη, την ξάρτητο στρατηγό στο Τόκιο: «Ο στρατη­
πως έδειξε δημοσκόπηση της 14ης Μαρ­ οποία δεν έπρεπε να φοβούνται οι δυνά­ γός ΜακΑρθουρ ηγείται των στρατιωτι-

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ


Η εφ η μ ε ρ ίδ α « W ashington Post»
ανακοινώ νει το γεγο νό ς τη ς αποπομπής του
Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ σ τις 11 Α π ριλίου 1951.
The Weather

fa ilu r e to SuP p°f^ A c U o n ·


; n u v n as Reason fo ^ ^ a m ed
Woman T e^ ^ ^ t^ er Out
Of Soliciting Cunwrnpi C“ «

κών επιχειρήσεων των Ηνωμένων Εθνών


στην Κορέα, σύμφωνα με στρατηγικές ο­
δηγίες που του αποστέλλονται από το
ΜΣΑΕ οι οποίες, όπως ανακοίνωσε ο
πρόεδρος σε μια πρόσφατη συνέντευξη
Τύπου, είναι απολύτως επαρκείς για να
καλύψουν την παρούσα στρατιωτική κα­
τάσταση. Τα πολιτικά θέματα που έθιξε
ο στρατηγός ΜακΑρθουρ είναι πέραν
της ευθύνης του ως διοικητή των επιχει­
ρήσεων και θα αντιμετωπιστούν από τα
Ηνωμένα Εθ νη μέσω διακυβερνητικών
διαβουλεύσεων». Αυτή έμελλε να είναι η
τελευταία προειδοποίηση της Ουάσιν-
γκτον προς τον ενοχλητικό ήρωα στην
Ασία, λίγο πριν ξεσπάσει η καταιγίδα που Την επ οχή που α π ο σ τ ρ α τε ύ τη κ ε ο
θα έθετε τέρμα στη σταδιοδρομία του. μελλοντική δράση, έστειλε στις 5 Απρι­ Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ το μ έτω π ο ε ίχ ε σχεδόν
Εκείνη την εποχή η παγκόσμια κοινή λίου στο Μ ΣΑΕ αναφορά για τις επικεί­ σ τα θ ε ρ ο π ο ιη θ ε ί σ τη ν Κ ο ρ έα κ ο ντά σ το ν 38ο
γνώμη, η οποία δεν γνώριζε τις λεπτές ι­ μενες κινήσεις του. Σκόπευε να προω­ Π α ρ ά λλη λο , μ ε τις α μ ερ ικ α ν ικ ές δ υ ν ά μ εις
σορροπίες μέσα στον αμερικανικό κρα­ θήσει την 8η Στρατιά μέχρι τον 38ο Πα­ να α ρ κ ο ύ ν τα ι π λέον σ τη ν υπεράσπ ιση το υ
τικό μηχανισμό, εξακολουθούσε να πι­ ράλληλο σαρώνοντας όσες εχθρικές δυ­ εδ ά φ ο υ ς τη ς Ν ό τια ς Κ ο ρ έα ς, και τα
κ ο μ μ ο υ νισ τικά σ τρ α τε ύ μ α τα να μη μπ ορούν
στεύει ότι ο νικητής της Ιντσόν ήταν α­ νάμεις βρίσκονταν νοτίως αυτής της
να π ροελά σ ουν π ερ ισ σ ό τερ ο .
μετακίνητος. Ωστόσο υπήρξε και ένα νοητής γραμμής και, αφού εδραιωθεί γε­
δημοσίευμα στο περιοδικό «Paris ρά σε φυσικά οχυρές αμυντικές θέσεις,
Match» το οποίο ανέφερε προφητικά ότι να εκτελέσει από εκεί ισχυρές αναγνω­ 57
ο ΜακΑρθουρ άνοιξε μόνος του τον ριστικές κρούσεις με μονάδες μεγέθους βλήμα αντιμετωπίζουμε στα πεδία των
δρόμο της διαδοχής του και ότι αντικα­ τάγματος ώστε να διαπιστώσει την ετοι­ μαχών. Εδώ διεξάγουμε τον πόλεμο της
ταστάτης του θα ήταν ο στρατηγός τον μότητα του εχθρού και την επάρκεια Ευρώπης με τα όπλα, ενώ οι διπλωμάτες
οποίο η Ουάσινγκτον είχε φροντίσει να της διοικητικής του μέριμνας. εξακολουθούν να μάχονται με τα λόγια.
απογειώσει, ο Μάθιου Ρίτζγουεη. Η άφιξη αυτού του μηνύματος στην Αν χάσουμε τον πόλεμο εναντίον του
Ουάσινγκτον συνέπεσε με τη δημοσιο­ κομμουνισμού εδώ στην Ασία, η πτώση
11 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 1951: ποίηση μιας παλαιότερης επιστολής που της Ευρώπης είναι αναπόφευκτη. Ενώ
είχε στείλει ο ΜακΑρθουρ προς τον γε­ αν νικήσουμε, είναι πιθανό η Ευρώπη να
Η ΚΟΡΥΦΩΣΗ ΤΗΣ ΚΡΙΣΗΣ ρουσιαστή Τζόζεφ Μάρτιν, αρχηγό της αποφύγει τον πόλεμο και να διατηρήσει
Ο ΜακΑρθουρ ήταν μάλλον πολύ α­ δεξιάς πτέρυγας των Ρεπουμπλικανών την ελευθερία της. Οπως τονίζετε, πρέ­
πασχολημένος με την επεξεργασία της στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Το περιε­ πει να νικήσουμε. Δεν υπάρχει υποκατά­
στρατηγικής κατάστασης στην Κορέα χόμενό της ισοδυναμούσε με μια βόμβα στατο για τη νίκη». Ο γερουσιαστής
και στην Απω Ανατολή για να μπορέσει στα θεμέλια της πολιτικής του προέ­ Μάρτιν ανέγνωσε ο ίδιος την επιστολή
να διαγνώσει τη σαφή απειλή που έκρυ­ δρου και αναφερόταν στην πρόταση την στη Βουλή των Αντιπροσώπων, χωρίς να
βε η ανακοίνωση της 25ης Μαρτίου. Από οποία είχε διατυπώσει ο Μάρτιν για τη ρωτήσει τον ΜακΑρθουρ, προκαλώντας
την προηγουμένη νοτιοκορεατικές περί­ χρησιμοποίηση στρατευμάτων της Εθνι­ μεγάλη αναστάτωση στην πολιτική και
πολοι είχαν αρχίσει να περνούν στην α­ κιστικής Κίνας στη δημιουργία ενός στη στρατιωτική ηγεσία.
πέναντι πλευρά του 38ου Παράλληλου, «δεύτερου μετώπου» σε κάποιο σημείο Αν και δεν σημειώθηκε ανοικτή αντί­
με αμερικανικά τεθωρακισμένα να τις α­ της ηπειρωτικής Κίνας. Ο ΜακΑρθουρ δραση του Πενταγώνου ή του Λευκού
κολουθούν. Ο στρατηγός είχε σπεύσει συμφωνούσε κατ' αρχήν με την ιδέα και Οίκου στα όσα αναφέρονταν στην απα­
να εκδώσει μια ανακοίνωση στην οποία συνέχιζε με απόλυτη αυτοπεποίθηση: ντητική επιστολή του ΜακΑρθουρ, από
ανέφερε ότι η οριογραμμή του Παραλ­ «Δείχνει παράξενα δύσκολο για μερι­ τη στιγμή εκείνη άρχισαν να δρομολο­
λήλου δεν είχε ιδιαίτερη σημασία και ότι κούς να συνειδητοποιήσουν ότι εδώ γούνται οι διαδικασίες απομάκρυνσής
οι διοικητές των μονάδων μπορούσαν να στην Ασία βρίσκεται ο τόπος που οι κομ­ του, αφού έγινε σαφές ότι ο στρατηγός
τη διαβούν αν και όπου το νόμιζαν σκό­ μουνιστές συνωμότες έχουν επιλέξει να δεν είχε πρόθεση να αποδεχθεί τους
πιμο από άποψη τακτικής. Εξακολουθώ­ παίξουν το παιγνίδι τους για την κατά- περιορισμούς που του επέβαλλε η πολι­
ντας να καταρτίζει απτόητος σχέδια για κτηση του κόσμου κι ότι αυτό το πρό- τική ηγεσία και συνέχιζε να εκφράζει τις

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


στε να προληφθούν πιθανές ακραίες α­
ντιδράσεις. Την ημέρα που αποπέμφθη-
κε επίσημα ο ΜακΑρθουρ, ο Αμερικανός
πρόεδρος απευθύνθηκε από ραδιοφώ-
νου προς το έθνος εξηγώντας τους λό­
γους οι οποίοι υπαγόρευσαν την ενέρ-
γειά του: «Με βαθύτατη λύπη κατέληξα
στο συμπέρασμα ότι ο στρατηγός Ντά-
γκλας ΜακΑρθουρ αδυνατεί να προσφέ­
ρει ολόψυχα την υποστήριξή του στις ε­
πιλογές της κυβέρνησης των ΗΠΑ και
των Ηνωμένων Εθνών επί ζητημάτων
που αφορούν τα επίσημα καθήκοντά
του...». Η είδηση έπεσε σαν κεραυνός
στον ΜακΑρθουρ αλλά και στα πρόσωπα
Η αποκορύφω ση το υ θ ρ ιά μ β ο υ για του στενού κύκλου του. Τη δυσάρεστη
το ν Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ ή τα ν η υποδοχή που το υ είδηση τού μετέφερε μέσα σε έναν φά­
επ ιφ ύ λ α ξε ο λ α ό ς τη ς Ν έα ς Υόρκης κελο ο υπασπιστής του, συνταγματάρ­
σ τις 20 Α π ριλίου 1951. Ο σ τρ α τη γ ό ς έ μ ειν ε
χης Σίντνεϊ Χαφ, που τον βρήκε να έχει
π ροσηλω μένος σ τη ν απόφ ασή το υ να μην
αποσυρθεί στην κρεβατοκάμαρά του για
α ν α μ ιχ θ ε ί σ τη ν π ολιτική .
έναν σύντομο ύπνο. «Είχα την εντύπωση
ότι συμμετείχα στο έγκλημα του αιώνα»,
είπε αργότερα ο Χαφ. Η κίνηση του
Ο Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ σ υ νο δ ευ ό μ ενο ς από τη
προσωπικές του σκέψεις παραβλέπο- Τρούμαν άφησε αποσβολωμένους εκα­ σ ύ ζυ γ ό το υ , Τζην, και το ν γιο το υ ,
ντας τη ζημιά την οποία αυτό μπορούσε τομμύρια Αμερικανούς, που είχαν συν­ Α ρ θ ο υ ρ , ε ξ έ ρ χ ε τα ι από το κ τίρ ιο του
να προκαλέσει στη στρατηγική των ΗΠΑ. δέσει το όνομα του ΜακΑρθουρ με τον Κ απ ιτω λίου μ ε τ ά τη ν ο μ ιλ ία το υ ε κ ε ί
Ο Τρούμαν δεν σκόπευε να αφήσει να στυλοβάτη των ΗΠΑ σε όλες τις κρίσιμες σ τις 19 Α π ρ ιλίου 1951.
χαθεί αυτή η λαμπρή ευκαιρία για την α­ στιγμές. Ο ίδιος αντέδρασε μάλλον χα­
ποπομπή του ΜακΑρθουρ και συγκάλε- λαρά, εκδίδοντας μια ανακοίνωση με την
σε αμέσως σύσκεψη στην οποία συμμε­ οποία αντέτεινε ότι ποτέ δεν είχε παρεκ­ το αυτοκρατορικό παλάτι του Τόκιο, θ υ ­
τείχαν ο υπουργός Αμυνας, Τζωρτζ Μάρ- κλίνει από τις οδηγίες που είχε λάβει, σιάστηκε από έναν ασήμαντο λοχαγό
σαλ, και ο αρχηγός του ΜΣΑΕ, στρατη­ ούτε είχε λάβει σαφή εντολή να μην εκ­ του πυροβολικού στην απληστία των
γός Μπράντλεϋ. Ακολούθησε μια σειρά φράζει τους προβληματισμούς του για Βρετανών, στο μίσος του Ντην Ατσεσον
από πυρετώδεις διαβουλεύσεις αλλά τε­ τη στρατηγική του πολέμου στην Κορέα. και στη ζήλια του Τζωρτζ Μάρσαλ". Οι
λικά έγινε σαφής η συμφωνία πολιτικών δημοσκοπήσεις έδειχναν ότι το 80% των
και στρατιωτικών ότι το πρόβλημα του ΟΙ ΘΥΕΛΛΩΔΕΙΣ Αμερικανών είχε την ίδια γνώμη. Αντίθε­
ΜακΑρθουρ έπρεπε να λυθεί άμεσα, τα ο αμερικανικός Τύπος, παρά την κομ­
πριν προκαλέσει ολέθριες συνέπειες και
ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ματική τοποθέτησή του, υποστήριξε την
εκθέσει ανεπανόρθωτα τις ΗΠΑ στη διε- Σχεδόν αμέσως μόλις δημοσιοποιή- ενέργεια του Τρούμαν εκθέτοντας ένα
θνή κοινή γνώμη. θηκε η απόφαση - βόμβα του Τρούμαν, ο μικρό χρονικό της κρίσης η οποία είχε ο­
58 Τελικά στις 11 Απριλίου αποφασίστη- πρόεδρος δέχθηκε τα πυρά σύσσωμου δηγήσει στην αποπομπή, όπως και τα ε­
mm κε να σταλεί εκ μέρους του Τρούμαν το του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, πολλά πιχειρήματα που δικαιολογούσαν αυτό
ακόλουθο προσωπικό σήμα στον μέλη του οποίου υποστήριζαν από καιρό το βήμα. Εγκυρότατα έντυπα όπως η
ΜακΑρθουρ: «Λυπάμαι βαθύτατα που τη χρησιμοποίηση των στρατευμάτων «New York Times», η «Baltimore Sun», η
είναι μέσα στα καθήκοντά μου ως προέ­ του Τσιάνγκ Κάι Σεκ. Ο διαβόητος γε­ «Saint Lewis Post Despatch», η «Christian
δρου και ανώτατου διοικητή των Ενό­ ρουσιαστής Τζο Μακάρθυ χαρακτήρισε Science Monitor» και η «Wall Street
πλων Δυνάμεων των ΗΠΑ να σας απαλ­ την απομάκρυνση του ΜακΑρθουρ ως Journal» αρνούντο να συμμετάσχουν
λάξω από τα καθήκοντα του ανώτατου «τη μεγαλύτερη ίσως νίκη που είχαν κερ­ στις επικρίσεις και τηρούσαν πιο επιφυ­
διοικητή των Συμμαχικών Δυνάμεων, δίσει ποτέ οι κομμουνιστές» και ο Ρί- λακτική γραμμή.
του ανώτατου διοικητή των Ηνωμένων τσαρντ Νίξον ανήγγειλε την πρόθεσή Η «New York Herald Tribune» έγραφε:
Εθνών, του ανώτατου διοικητή στην του να καταθέσει επερώτηση και να κα- «Το ολοφάνερο γεγονός σχετικά με την
Απω Ανατολή και του γενικού διοικητή λέσει τον πρόεδρο να επαναφέρει στην απόλυση του στρατηγού ΜακΑρθουρ εί­
του Στρατού των ΗΠΑ στην Απω Ανατο­ υπηρεσία τον στρατηγό. Ο Λευκός Οίκος ναι ότι ο ίδιος κυριολεκτικά προκάλεσε
λή. Θα παραδώσετε αμέσως τη διοίκησή κατακλύσθηκε από δεκάδες χιλιάδες τη­ την απομάκρυνσή του. Στην υψηλή πολι­
σας στον αντιστράτηγο Μάθιου Ρίτζγου- λεγραφήματα που κατηγορούσαν τον τική, όπως και στον πόλεμο, δεν υπάρχει
εη. Εξουσιοδοτείσθε να εκδώσετε όσες Τρούμαν και ζητούσαν να προσαχθεί σε θέση για διχασμένη ηγεσία. Η βασική α­
διαταγές είναι αναγκαίες για να πραγμα­ δίκη. Διαδηλωτές έκαψαν ομοιώματά μερικανική επιλογή - όπως καθορίστηκε
τοποιηθεί το ταξίδι σας σε όποιο μέρος του στη Μασαχουσέτη και στην Καλι- από τους αρχηγούς του ΜΣΑΕ, το
επιθυμείτε. Οι λόγοι για την αντικατά­ φόρνια, πατριωτικές οργανώσεις είχαν Υπουργείο Εξωτερικών, τον πρόεδρο και
στασή σας, που θα διατυπωθούν δημό­ αναρτήσει μεσίστιες σημαίες σε ολόκλη­ φανερά από την πλειοψηφία της κοινής
σια, ταυτόχρονα με την επίδοση αυτής ρη τη χώρα, 2.000 λιμενεργάτες συμμε­ γνώμης της χώρας - ήταν ο αγώνας για
της διαταγής, θα σας ανακοινωθούν από τείχαν σε απεργία στη Νέα Υόρκη και γυ­ έναν πόλεμο ανάσχεσης της κομμουνι­
τον υπουργό Πέης». ναικείες οργανώσεις της Βαλτιμόρης α­ στικής επιθετικότητας στην Απω Ανατο­
Το καλοσχεδιασμένο κτύπημα του πείλησαν να οργανώσουν πορείες δια­ λή, από κοινού με τους συμμάχους μας.
Τρούμαν σε βάρος μιας φυσιογνωμίας μαρτυρίας μέχρι την Ουάσινγκτον. ενώ οικοδομείτο η Συμμαχία σε τέτοιο
του βεληνεκούς του ΜακΑρθουρ προέ- Η λονδρέζικη εφημερίδα «Daily βαθμό ώστε να παρεμποδιστεί ανάλογη
βλεπε και μια παράλληλη ανακοίνωση Mirror» έγραφε πικρόχολα: «Ο ήρωας επιθετικότητα και στην Ευρώπη. Ο στρα­
προς την αμερικανική κοινή γνώμη, ώ­ που οδήγησε την αμερικανική σημαία ως τηγός ΜακΑρθουρ διαφώνησε με αυτή

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


τη βασική στρατηγική... Πιστεύει ότι η
Ασία, κι όχι η Ευρώπη, είναι το αποφασι­
στικό πεδίο μάχης... Δίχασε την ηγεσία
στον χειρότερο βαθμό». Η εφημερίδα
«London Times» έφθασε στο σημείο να
παρομοιάσει τον ΜακΑρθουρ με Ρωμαίο
ύπατο που υπερέβη τις δικαιοδοσίες
του και αντιμετωπίστηκε από τον Τρού­
μαν με δίκαιη ρωμαϊκή αυστηρότητα.
Αλλοι συνέκριναν τον στρατηγό με τον
δούκα του Μάρλμπορο, ο οποίος είχε
δει επίσης τη σταδιοδρομία του να τερ­
ματίζεται άδοξα επειδή τόλμησε να ε­
νεργήσει αδιάκριτα και αντίθετα με την
επίσημη κυβερνητική πολιτική.
Αντιμέτωπος με το πρωτοφανές κύ­ Τα μ έ λ η το υ Μ ικ το ύ Σ υ μ β ο υ λ ίο υ Α ρχηγώ ν Ε π ιτελ είω ν συμφώ νησαν σ τη ν απομάκρυνση το υ
μα λαϊκής δυσαρέσκειας ο Τρούμαν ανα­ Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ π ρ ο κ ειμ έν ο υ να α π ο φ ε υ χ θ ε ί α ν ε ξ έ λ ε γ κ τη κλιμάκω ση το υ π ολέμ ου. Από
γκάστηκε να παραδεχθεί πως ένιωθε ά­ α ρ ισ τερ ά προς τα δ ε ξ ιά εικ ο ν ίζο ν τα ι ο α ρ χη γό ς τη ς Α ερ ο π ο ρ ία ς, π τέρ α ρ χ ο ς Χ ό ιτ
σχημα επειδή υποχρεώθηκε να θίξει έ­ Β ά ν τεν μ π ερ γ κ , ο α ρ χη γό ς το υ Μ ΣΑ Ε, σ τρ α τη γ ό ς Μ π ρ ά ν τλεϋ , ο α ρ χη γό ς το υ Σ τρ α το ύ ,
ναν από τους μεγάλους ζωντανούς αν­ σ τρ α τη γ ό ς Λ ό ο υ το ν Κ όλινς, και ο α ρ χη γό ς το υ Ν α υ τικ ο ύ , ναύα ρχο ς Φ ό ρ εσ τ Σέρμαν.
δριάντες του έθνους και έφθασε στο
σημείο να επιπλήξει συνεργάτες του οι
οποίοι εκφώνησαν επιθετικούς λόγους κε και χάθηκε στον ορίζοντα. Ο του για ναυτικό αποκλεισμό της Κίνας
κατά του ΜακΑρθουρ σε μια προσπά­ ΜακΑρθουρ επέστρεφε στην πατρίδα και προσβολή των στρατιωτικών αερο­
θεια να υπερασπιστούν την απόφαση του έπειτα από απουσία 13 ετών, 11 μη­ δρομίων της κατά μήκος του Γιαλού.
του προέδρου. Ο Τρούμαν έλεγε σε κά­ νών και 23 ημερών. Ανέφερε επίσης με λύπη ότι η υποστήρι­
θε ευκαιρία «Ημουν αναγκασμένος να Η άφιξη του ΜακΑρθουρ στην Ουά- ξη αυτών των απόλυτα λογικών απόψε­
διαλέξω μεταξύ του στρατηγού σινγκτον στις 18 Απριλίου 1951 έγινε δε­ ων από καθαρά στρατιωτική άποψη, είχε
ΜακΑρθουρ και του Συντάγματος στο ο­ κτή επίσης από ενθουσιώδη πλήθη. Ο επισύρει την οργή κάποιων συμμαχικών
ποίο είχα δώσει όρκο», αλλά έδινε σα­ στρατηγός φρόντισε να κόψει απότομα κυβερνήσεων (σαφής υπαινιγμός για τη
φείς οδηγίες στα στελέχη του Δημοκρα­ την ορμή εκείνων που προεξοφλούσαν στάση του Λονδίνου), αν και όλοι γνώρι­
τικού Κόμματος να εκφράζονται με δια­ την ανάμιξή του στην πολιτική, λέγο­ ζαν καλά ότι ήταν οι ενδεδειγμένες για
κριτικότητα για τον στρατηγό, τον οποίο ντας απλώς: «Δεν έχω απολύτως καμία τη νικηφόρα έκβαση της σύρραξης. Οι
άλλωστε και ο ίδιος εγκωμίασε. Οταν οι πολιτική φιλοδοξία». Την επομένη είχε φράσεις του ΜακΑρθουρ γίνονταν δε­
ρεπουμπλικανοί εισηγήθηκαν να δοθεί φθάσει η ώρα για την ομιλία του στο Κο­ κτές με συχνές διακοπές από θύελλα
άδεια στον ΜακΑρθουρ να μιλήσει στο γκρέσο, την οποία υπολογίστηκε ότι πα­ χειροκροτημάτων από πλευράς μελών
Κογκρέσο, ο Τρούμαν άσκησε την επιρ­ ρακολούθησαν από την τηλεόραση του­ του Κογκρέσου, κάτι που εξόργισε τον
ροή του για να γίνει αποδεκτό το αίτημα. λάχιστον 30.000.000 Αμερικανοί, δημι­ Τρούμαν (ο οποίος παρακολουθούσε
Αν και η απομάκρυνσή του, που ισο- ουργώντας νέο ρεκόρ τηλεθέασης. Μι­ την ομιλία από την τηλεόραση).
δυναμούσε με άμεση αποστρατεία, ήταν λώντας επί 37 λεπτά χωρίς να συμβου­
αρκετά επώδυνη, ο ΜακΑρθουρ διατή­ λεύεται το κείμενό του παρά σε ελάχι­ «ΟΙ ΠΑΛΑΙΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ £9
ρησε την αξιοπρέπεια και την ψυχραιμία στες περιπτώσεις, υπεραμύνθηκε της
του, όπως βεβαιώνει και ο Ρίτζγουεη ο ο­ στάσης του στην Απω Ανατολή. «Είναι έ­
ΔΕΝ ΠΕΘΑΙΝΟΥΝ ΠΟΤΕ -
ποίος μετέβη στο Τόκιο για να τον διαδε­ νας θαυμάσιος ρήτορας», έγραψε ο ΑΠΛΩΣ ΞΕΘΩΡΙΑΖΟΥΝ»
χθεί: «Με δέχθηκε αμέσως με πολλή ευ­ Καρτιέ. «Η απάθεια του προσώπου του,
γένεια... Ηταν απόλυτα φυσικός, συ­ η ακινησία του κορμιού του, η λιτότητα Ηταν σαφές πως ο λόγος του
γκροτημένος, ήσυχος, ψύχραιμος, φιλι­ των κινήσεών του, δίνουν μια συναρπα­ ΜακΑρθουρ είχε σχεδιαστεί με τέτοιον
κός και με διάθεση να βοηθήσει αυτόν στική δύναμη στην πλαστικότητα του τρόπο ώστε να προκαλέσει τη μεγαλύτε­
που τον διαδεχόταν». Στις 15 Απριλίου ο λόγου του, άλλοτε εκρηκτικού, άλλοτε ρη δυνατή συγκίνηση και να κεντρίσει
ΜακΑρθουρ αποχαιρέτησε τον αυτο­ βραχνού, άλλοτε αδυνατισμένου, τόσο τα πατριωτικά συναισθήματα του αμερι­
κράτορα Χίρο Χίτο και δέχθηκε εκπρο­ που να γίνεται ψίθυρος». Περιγράφο- κανικού λαού και της ηγεσίας του. Ο
σώπους και των δύο σωμάτων της ιαπω­ ντας την κατάσταση στην Ασία μέσα από στρατηγός κατέληξε με τον εξής τρόπο:
νικής βουλής (Δίαιτας). Η πραγματικά τη δική του οπτική γωνία ο ΜακΑρθουρ «Συμπληρώνω 52 χρόνια στρατιωτικής
βαθιά εκτίμηση που έτρεφε ο ιαπωνικός ανέφερε χαρακτηριστικά: «Από τη στιγ­ υπηρεσίας. Εντάχθηκα στον Στρατό
λαός στο πρόσωπό του φάνηκε με εντυ­ μή που εξαναγκαστήκαμε σε πόλεμο πριν από την αρχή του αιώνα, εκπληρώ­
πωσιακό τρόπο την επομένη, όταν μετέ­ δεν υπήρχε άλλη λύση από το να χρησι­ νοντας όλες τις παιδικές ελπίδες και τα
βη στο αεροδρόμιο Ατσούγκι του Τόκιο. μοποιήσουμε κάθε διαθέσιμο μέσο για όνειρά μου. Ο κόσμος γύρω μου άλλαξε
Ολος ο δρόμος, μήκους 13 χλμ., ο οποί­ να τον οδηγήσουμε σε γρήγορο τέλος. πολλές φορές από τότε που έδωσα τον
ος οδηγούσε στο αεροδρόμιο είχε κατα- Αντικειμενικός σκοπός του πολέμου εί­ όρκο μου στο Ουέστ Πόιντ και οι ελπί­
κλυσθεί από σιωπηλά πλήθη που έσειαν ναι η νίκη και όχι η παρατεταμένη ανα- δες και τα όνειρα έχουν από καιρό σβή­
μικρές αμερικανικές σημαίες και υπο­ ποφασιστικότητα». σει, αλλά θυμάμαι ακόμα το ρεφρέν μιας
κλίνονταν με σεβασμό καθώς περνούσε Υποστήριξε ότι είχε κυριολεκτικά α­ από τις αγαπημένες μπαλάντες του
από μπροστά τους η έφιππη συνοδεία γκαλιάσει τη νίκη όταν οι Κινέζοι επενέ- στρατώνα εκείνης της εποχής, που δια­
του Αμερικανού στρατηγού και της οικο­ βησαν μαζικά και πως ακόμη και σε αυτή κήρυσσε περήφανα ότι οι παλαιοί στρα­
γένειας του. Στις 07.23 το τετρακινητή­ την περίπτωση θα μπορούσε να οδηγή­ τιώτες δεν πεθαίνουν ποτέ, απλώς ξε­
ριο αεροσκάφος που έφερε γραμμένο σει στον θρίαμβο τις δυνάμεις του ΟΗΕ θωριάζουν. Οπως ο γέρος στρατιώτης
στην άτρακτό του το όνομα «Bataan», αν η πολιτική ηγεσία στην Ουάσινγκτον αυτής της μπαλάντας, κλείνω κι εγώ τώ­
θυμίζοντας παλαιές μάχες, απογειώθη­ υιοθετούσε από νωρίς τις προτάσεις ρα τη στρατιωτική μου σταδιοδρομία και

ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡ ΙΑ
Η ισ το ρ ική ο μ ιλ ία το υ Κίνας.
Μ α κ Α ρ θ ο υ ρ σ τη Το αν ο ΜακΑρθουρ είχε τελικά δίκιο
σ υ νέλευ σ η το υ
δεν μπορεί να ειπωθεί ακόμη με βεβαιό­
Κ ο γκ ρ έσ ο υ , σ τις 19
Α π ριλίου 1951, τητα. Το σίγουρο είναι ότι οι ΗΠΑ κατά-
συγκλό νισ ε το φεραν να πετύχουν τον στόχο τους, που
α κ ρ ο α τή ρ ιό το υ . Ενας ήταν η διατήρηση της ανεξαρτησίας της
γε ρ ο υ σ ια σ τή ς είπ ε λίγο Νότιας Κορέας και η μη επέκταση του
α ρ γ ό τε ρ α : « Σ ή μ ερ α πολέμου. Η Κορεατική χερσόνησος πα­
α κο ύ σ α μ ε το ν Θ εό να ραμένει μέχρι σήμερα μια βραδυφλεγής
ο μ ιλ ε ί εδώ ».
βόμβα που είναι άγνωστο αν και πότε θα
εκραγεί. Μόνον εικασίες μπορούν να γί­
νουν ως προς τη μορφή που θα είχε σή­
μερα ο κόσμος αν οι δυνάμεις του ΟΗΕ
ακολουθούσαν τη στρατηγική του
ΜακΑρθουρ, εξολόθρευαν το καθεστώς
του Κιμ Ιλ Σούνγκ και έδιναν ένα σκληρό
μάθημα στην Κίνα. Πιθανώς η ανάπτυξη
του κινεζικού κολοσσού θα είχε καθυ­
στερήσει πολλά χρόνια, αλλά είναι επί­
σης πολύ πιθανό ότι η ΕΣΣΔ δεν θα είχε
απλώς φεύγω μακριά - ένας γέρος στρα­ δεν ήταν η μόνη που επεξεργάστηκαν οι μείνει αδρανής απέναντι στην εξουδετέ-
τιώτης που προσπάθησε να πράξει το επιτροπές (ελήφθηκαν καταθέσεις από ρωση του συνεταίρου της στην Ασία. Το
καθήκον του, έτσι όπως ο Θεός του έδω­ 13 μάρτυρες επί 42 ημέρες), αλλά ήταν βέβαιο είναι πως οι πληγές του πολέμου
σε τη φώτιση να βλέπει αυτό το καθή­ αναλυτική και μακροσκελέστατη, καλύ­ της Κορέας δεν έχουν κλείσει ακόμη και
κον». πτοντας 800 σελίδες της τελικής έκθ ε­ τα λόγια του ΜακΑρθουρ εξακολουθούν
Το Κογκρέσο δονείτο από τη συναι­ σης. Οι πολιτικοί άφησαν επιδέξια να ε­ να παραμένουν επίκαιρα στους διαδρό­
σθηματική φόρτιση που προκάλεσε η κτονωθεί η λαϊκή συγκίνηση και κατόπιν μους του Πενταγώνου, καθώς η αμερι­
θαυμάσια ομιλία του ΜακΑρθουρ. Οι γε­ οι δημοκρατικοί πέρασαν στην αντεπί­ κανική πολεμική μηχανή συνειδητοποιεί
ρουσιαστές δακρυσμένοι έσπευσαν με­ θεση κατηγορώντας τους ρεπού μπλικα- όλο και περισσότερο την προοπτική να
τά το τέλος της να συγχαρούν ή απλώς νούς ότι υποστήριζαν έναν ατέρμονο πό­ έλθει και πάλι αντιμέτωπη στο μέλλον
να αγγίξουν τον μεγάλο Αμερικανό ήρωα λεμο, αντίθετο με τα συμφέροντα του με τον κινεζικό γίγαντα.
που στεκόταν στο βήμα γνωρίζοντας μέσου Αμερικανού.
την αποθέωση. Ο λόγος του γραμμένος Αν και όλα έδειχναν ότι ο
σε δίσκο έγινε αμέσως παγκόσμιο best ΜακΑρθουρ είχε μετατραπεί σε ένα εί­ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
seller και η λαϊκή συγκίνηση υπερέβη κά­ δος λαϊκού ήρωα τεράστιας εμβέλειας
θ ε προηγούμενο. Μετά την εκπληκτική και απήχησης και ότι θα εκμεταλλευό­ (1) R. C artier: Π Α Γ Κ Ο Σ Μ ΙΑ Μ ΕΤΑ Π Ο ΛΕΜ ΙΚ Η
παράστασή του στο Κογκρέσο ο ταν αυτή τη δημοτικότητα για να διεκδι- ΙΣ Τ Ο Ρ ΙΑ , Ε κ δ ό σ εις Π άπ υρ ος, 1970.
ΜακΑρθουρ αναχώρησε αεροπορικώς κήσει το χρίσμα των ρεπουμπλικανών (2) R. D vorchak: BATTLE FO R KOREA,
για τη Νέα Υόρκη, όπου στις 20 Απριλίου για την προεδρία στις εκλογές του 1952, C om bined Books, 1993.
(3) D. C ian greco: WAR IN KOREA, Presidio,
έγινε δεκτός από πλήθος που παραλη- πολύ γρήγορα έγινε φανερό ακόμη και
2000.
60 ρούσε. Η αυτοκινητοπομπή διέσχισε στους πιο ένθερμους υποστηρικτές του
(4) M . Hickey: Ο Π Ο Λ Ε Μ Ο Σ ΤΗ Σ Κ Ο ΡΕΑΣ,
τους πλημμυρισμένους δρόμους της Νέ­ ότι δεν αποτελούσε την καταλληλότερη Ε κ δ ό σ εις Γκο β ό σ τη , 2002.
ας Υόρκης, πέρασε από την 5η Λεωφόρο επιλογή για ένα τέτοιο αξίωμα. Ο στρα­ (5) Τ. K inni & D. K inni: N O SUB STITU TE FOR
και συνέχισε την πορεία της, μήκους 30 τηγός, γνωρίζοντας πόσο ευμετάβλητη VICTORY, Financial Tim es P rentice Hall, 2005.
χλμ., υπό τις ζητωκραυγές και τις εκδη­ ήταν η κοινή γνώμη στις απόψεις της και (6) W. M a n ch este r: AM ER IC A N CAESAR:
λώσεις λατρείας του πλήθους που την έ­ πόσο ασθενής η μνήμη της, έμεινε πι­ D O U G LA S M ACARTHUR 1 8 8 0 - 1964, Laurel,
ραινε με ένα σύννεφο από χαρτάκια. στός σε όσα είχε διακηρύξει όταν επέ­ 1983.
(7) D. M cC ullough: TRUMAN, Sim on &
Υπολογίστηκε ότι το πλήθος έφθανε τα στρεψε στις ΗΠΑ. Αφού αποθάρρυνε ό­
Schuster, 1992.
7.500.000 ανθρώπους, περισσότερους σους υποστήριζαν ενδεχόμενη υποψη­ (8) G. P erret: OLD SO LDIERS NEVER DIE,
από εκείνους που υποδέχθηκαν τον Αϊ- φιότητά του, περιορίστηκε να εκτελεί με Random House, 1996.
ζενχάουερ το 1945 ή τον Τσαρλς Λί- αξιοπρέπεια και επιμέλεια τα καθήκοντα
ντμπεργκ το 1927. Οι υπηρεσίες καθα­ του προέδρου του διοικητικού συμβου­
ριότητας του δήμου συγκέντρωσαν την λίου της ιδιωτικής εταιρίας «Remington
επομένη 2.800 τόννους χαρτιού και άλ­ Rand», η οποία τον είχε προσλάβει αμέ­
λων αντικειμένων από τους δρόμους ό­ σως μετά την ανακοίνωση της αποστρά­
που πέρασε η πομπή. Η δημοτικότητα τευσής του. Τον Τρούμαν διαδέχθηκε
του ΜακΑρθουρ βρισκόταν στο απόγειό τελικά στο ύπατο αξίωμα της χώρας έ­
της, όπως φανέρωνε ο πρωτοφανής α­ νας άλλος επιτυχημένος στρατηγός του
ριθμός των 150.000 επιστολών και των Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ο Ντουάιτ Αϊ-
20.000 τηλεγραφημάτων που τον περίμε- ζενχάουερ. Ο ηλικιωμένος ΜακΑρθουρ
ναν στο ξενοδοχείο του. παρέμεινε στο περιθώριο της δημόσιας
Εναν μήνα μετά τη θριαμβευτική επι­ ζωής μέχρι τον θάνατό του, το 1964.
στροφή του στη Νέα Υόρκη ο Εξακολουθούσε να πιστεύει ότι οι από­
ΜακΑρθουρ κλήθηκε ενώπιον των επι­ ψεις του για τη στρατηγική στον πόλεμο
τροπών Εξωτερικών Υποθέσεων και της Κορέας ήταν ορθές και εκείνες της
Στρατιωτικών Υπηρεσιών της Γερουσίας πολιτικής ηγεσίας εσφαλμένες και ότι ε-
για να καταθέσει σχετικά με τον πόλεμο λήφθησαν υπό το κράτος του φόβου για
στην Κορέα. Η προσωπική μαρτυρία του την υποτιθέμενη στρατιωτική ισχύ της

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


1925-1926
η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ
τω ν ΔΡΟΥΖΩΝ
ΤΗΣ ΣΥΡΙΑΣ
Ο ΓΑΛΛΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΝΑΝΤΙΟΝ
ΤΟΝ ΔΡΟΥΖΩΝ Μ Ο ΥΣΟ ΥΛΜ ΑΝΩ Ν I
Η εξέ γ ε ρ σ η των Δ ρούζω ν τη ς Σ υ ρ ία ς το κα λο κα ίρ ι το υ 1925

α ντιμ ετω π ίσ τη κε από τη γα λλική κυ β έρ νη σ η τη ς επ ο χ ή ς ως

ένα π ερ ιφ ερ εια κ ό γεγο νό ς ήσσονος σημασίας. Για τη ν ώρα

η τε λ ε υ τα ία είχ ε να α ντιμ ετω π ίσ ει τη ν επ ανάσταση τω ν Ρ ιφιτώ ν

στο Μ αρόκο, όπου ο π όλεμ ος έπ α ιρνε άσχημη τροπή για τη ν

ευρω π αϊκή χώρα. Ο ταν οι εξεγερ μ έν ο ι Δ ρ ο ύ ζο ι ε ισ ή λ θ α ν στη

Δαμασκό, η Γαλλία σ υ ν ειδ η το π ο ίη σ ε ότι δ εν επ ρ ό κ ειτο για μια

απλή τοπ ική εξέγ ερ σ η και ή τα ν π λέο ν αντιμ έτω πη και με ένα ν
ΚΩ Ν ΣΤΑΝ ΤΙΝΟ Σ ΤΣΟ Π Α Ν Η Σ
Δ ρ Ισ το ρ ία ς και Φ ιλοσοφ ίας των Θ ρ η σ κευ μ ά τω ν δ ε ύ τε ρ ο αποικιακό Πόλεμο.

: - ’ Ω Τ Κ - ΙΣΤΟΡΙΑ
Οι σ κ λη ρ ο τρ ά χη λο ι
και ο λ ιγ α ρ κ είς Δ ρ ο ύ ζ ο ι 63
π ο λ εμ ισ τές ζούσαν
σ χεδό ν απομονω μένοι
περιοχή της Συρίας ανέδειξε κατά την στρατηγικά συμφέροντά της στην περιοχή. Η σ τα βουνά το υ ς και για να

Η
επ ιβιώ σουν χ ρ ειά σ τη κ ε
Αρχαιότητα σπουδαία κέντρα πολιτι­ τελευταία εξουσιοδοτήθηκε να ασκεί Αρμο­
να π ο λεμ ή σ ο υ ν σκληρά
σμού και εξελληνίστηκε σε τέτοιο στεία σε μια περιοχή πολύ ευρύτερη από τη ση­
κ α τ ’ επ ανάληψ η.
βαθμό ώστε την περίοδο των ελληνιστικών μερινή Συρία, η οποία στα τότε εκτεταμένα σύ­ Β ρ ίσ κο ντα ν σε συνεχή
χρόνων αποκαλείτο «Συριάζουσαι Αθήναι». Μ ε­ νορά της περιελάμβανε και το πρώην αυτόνομο α ντιπ α λ ό τη τα μ ε το υ ς
τά την κατάκτησή της από τους Τούρκους, το «σαντζάκιο του Λιβάνου». Προκειμένου να α­ Τούρκους κ α τα κ τη τέ ς τη ς
1516, περιήλθε σε μια σκοτεινή περίοδο παρακ­ σκήσει καλύτερη διοίκηση τη διαίρεσε το 1925 π εριοχής, σ το υ ς οπ οίους
μής η οποία διήρκεσε ως το 1920, οπότε, με το σε τέσσερα κράτη: τη Συρία με πρωτεύουσα τη α ρ νο ύ ντο να πληρώσουν
τέλος του Α' ΠΠ και τη Συνθήκη των Σεβρών, α­ Δαμασκό, το κράτος των Αλανιτών, το Τζεμπέλ φ όρ ο και σ το ν σ τρ α τό των
οποίων συχνά α ρνούντο
πέκτησε πάλι την ανεξαρτησία της. Δύο χρόνια εντ Ντρούζ και τον Μεγάλο Λίβανο.
να υπ ηρετήσουν.
αργότερα, το 1922, κατόπιν συνεννόησης μετα­ Δύο περίπου δεκαετίες νωρίτερα, το 1906,
ξύ τους η Γαλλία και η Βρετανία χώρισαν τις πε­ κατά τη Συνδιάσκεψη των Μεγάλων Δυνάμεων
ριοχές της Μέσης Ανατολής που είχαν απελευ­ στην πόλη Αλγεθίρα της Ισπανίας οι Γάλλοι με
θερω θεί σε ζώνες επιρροής. Ετσι με απόφαση ευφυείς διπλωματικούς χειρισμούς είχαν πετύ-
της Κοινωνίας των Εθνών η Συρία παραδόθηκε χει να τους παραχωρηθεί ουσιαστικά το μεγα­
«υπό εντολή» στη Γαλλία. Η «Γαλλική Εντολή», λύτερο τμήμα του Μαρόκου ως προτεκτοράτο.
όπως ονομάστηκε ουσιαστικά η παραχώρηση Κατά τα χρόνια που ακολούθησαν πέτυχαν να
της Αρμοστείας της επανασυσταθείσας Συρίας εδραιώσουν την εξουσία τους στο βορειο-αφρι-
στη Γαλλία, δ όθηκε στην ευρωπαϊκή δύναμη κανικό σουλτανάτο. Εχοντας λοιπόν αυτή την
από την ΚτΕ λόγω του ότι η εσωτερική πολιτική πολύτιμη «εμπειρία» δράσης και επιβολής της
κατάσταση της χώρας ήταν εξαιρετικά συγκε­ κυριαρχίας τους στο Μαρόκο προσπάθησαν να
χυμένη. Αυτό όμως ήταν απλώς η πρόφαση. Ο επαναλάβουν τα ίδια στην εξαραβισμένη Συρία.
αληθινός λόγος και το βαθύτερο αίτιο ήταν κυ­ Εφαρμόζοντας παρόμοιες τακτικές και δίνο­
ρίως το έντονο ενδιαφέρον της αποικιοκρατι- ντας προτεραιότητα στην πολιτική και στη δι­
κής Γαλλίας να προστατεύσει τα οικονομικά και πλωματία φαινόταν ότι κατάφερναν να επιβλη-

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟ Ρ ΙΑ
θ ο ύ ν και εκεί. 0 Γαλλικός Στρατός είχε
ν:5 ει εντολές να μη καθιστά πολύ έντο­
νη την παρουσία του, ώστε να μη δίδε­
ται στους γηγενείς η εντύπωση ότι πρό-
κειτπι για δύναμη κατοχής, και επενέ-
βαινε μόνον όπου σημειωνόταν ένοπλη
εξέγερση. Αν και η γαλλική διοίκηση υ-
ττρ ξ ε (για ευνόητους λόγους) σχετικά
ηπια και προσεκτική, στην κατεχόμενη
χώρα αναπτύχθηκε ένα ισχυρό αντιγαλ-
λικό κίνημα. Αυτό εκμεταλλευόμενο με­
ρικούς λανθασμένους χειρισμούς των
Ιαλλων αξιωματικών οδήγησε τον πλη­
θυσμό σε μια αιματηρή εξέγερση ενα­
ντίον τους, που είχε ως αποτέλεσμα
σκληρούς αγώνες. Οι επαναστατικοί αυ­
τοί αγώνες εκδηλώθηκαν κυρίως κατά
τις περιόδους 1925-1926 και 1936, χωρίς
να οδηγήσουν στον τερματισμό της
γαλλικής κυριαρχίας.

Η ΕΝΑΡΞΗ ΤΗΣ ΕΞΕΓΕΡΣΗΣ


Η περιοχή στην οποία εκδηλώθηκαν
τα πρώτα Βίαια επεισόδια εναντίον της
γαλλικής κυριαρχίας ήταν η ορεινή ε­
παρχία των Δρούζων μουσουλμάνων ή
Τζεμπέλ εντ Ντρούζ (Το όρος των
Δρούζων), όπως ονομαζόταν επίσημα. Η ε κ σ τρ α τε ία
Πρόκειται για μια ηφαιστειογενή και ά­ το υ Τζεμπ έλ
γονη περιοχή του Λιβάνου, καλυμμένη ε ν τ Ν τρ ο ύ ζ.
από πολλαπλά στρώματα λάβας, της ο­
ποίος οι κάτοικοι ήταν κυρίως φτωχοί
κτηνοτρόφοι. Οι σκληροτράχηλοι και ο­
λιγαρκείς Δρούζοι ζούσαν σχεδόν απο­
μονωμένοι στα Βουνά τους και το κοι­
νωνικό τους σύστημα ήταν μια ιδιόρ­
ρυθμη ανατολίτικη φεουδαρχία. Η θ ρ η ­ της παραμένει ακόμα ένα μυστήριο. Οι παραποιούσα κυβέρνηση του Πωλ
σκεία τους διέφερε από εκείνη των υ- ιδιαιτερότητες των Δρούζων τούς είχαν Παινλεβέ, η οποία αντιμετώπιζε την ίδια
πολοίπων ομοθρήσκων τους και αποτε- ωθήσει ανά τους αιώνες να βρίσκονται εποχή και την εξέγερση των βερβερι-
64 λούσε ένα παρακλάδι του σιιτικού Ισλάμ σε συνεχή αντιπαλότητα με τους Τούρ­ κών φυλών υπό τον Αμπντ ελ Κριμ στο
™ που εκπήγασε από το Φατιμικό σχίσμα, κους κατακτητές, τους οποίους συχνά γαλλικό Μαρόκο. Ο στρατηγός είχε δια-
δηλαδή μια δογματική «αίρεση» ενός αρνούντο να υπηρετήσουν ή να τους κριθεί για την «ακαταλληλότητά» του
κλάδου των Ισμαηλιτών η οποία άνθησε καταβάλουν φόρο. Κατά συνέπεια στην στο μέτωπο της Μακεδονίας και τις α­
στον Λίβανο και στη Χαράν της Παλαι­ αρχή είδαν θετικά τη γαλλική κατοχή, νεπίτρεπτες παρεμβάσεις του στα εσω­
στίνης. Σε αυτό ακριβώς το θρησκευτι­ κυρίως υπό την προϋπόθεση ότι τα γαλ­ τερικά της Ελλάδας, είχε δε περιέλθει
κό δόγμα και στον ιδρυτή του Νταραζί, λικά στρατεύματα θα ήταν εγγύηση για σε μεγάλη δυσμένεια ήδη από την επο­
οφείλουν οι Δρούζοι το όνομά τους. Ο την ανεξαρτησία τους και δεν θα καθί­ χή του Κλεμανσώ. Ως αντίδραση ο ίδιος
Νταραζί αφού ήλθε σε θρησκευτική και σταντο με την πάροδο του χρόνου νέοι ζήτησε και βρήκε καταφύγιο στην αντι-
κατ' επέκταση σε πολιτική διαμάχη με κυρίαρχοι της χώρας τους. μιλιταριστική και ισχυρή γαλλική αρι­
τους συγχρόνους του, υποστηρίζοντας Αυτό το εν πολλοίς ευνοϊκό κλίμα α­ στερά. Μόλις οι πολιτικοί πάτρονες του
τη θεϊκή καταγωγή του Φατιμίδη χαλίφη πέναντι στη δυτική και, για τους Δ ρ ο ύ ­ κατάφεραν να τον διορίσουν αρμοστή
του Καϊρου, εξαφανίστηκε μυστηριω- ζους μουσουλμάνους της Συρίας, «χρι­ στην "εύφλεκτη" περιοχή της Μέσης
δώς το 1021. Το αν εξαφανίστηκε με τη στιανική» κατοχή έφθανε μια λανθα­ Ανατολής, εκείνος έπραξε ό,τι ήταν δυ­
δική του θέληση ή δολοφ ονήθηκε δεν σμένη κίνηση εκ μέρους ενός Γάλλου νατό για να εξωθήσει τους Δρούζους
είναι γνωστό. Το μόνο σίγουρο είναι ότι αρμοστή για να το μετατρέψει σε επα­ σε εξέγερση και για να απομονωθεί από
για τους Δρούζους παραμένει ακόμα νάσταση. Ο άνθρωπος που έμελλε να τους υπολοίπους φυσικούς συμμάχους
ζωντανός και Βρίσκεται κάπου κρυμμέ­ διαπράξει το σφάλμα έφθασε στη Β η ­ του. Ως ευνοούμενος της γαλλικής αρι­
νος. Η ιδιαίτερη πίστη των Δρούζων με ρυτό τις τελευταίες ημέρες του 1924, στερός και προκειμένου να φανεί ευχά­
την πάροδο των ετών εξελίχθηκε σε ως αντικαταστάτης του ήρωα του Α' ΠΠ ριστος στους υποστηρικτές του έπληξε
ένα καθαρά εσωτερικό-μυστικιστικό στρατηγού Βεϋγκάν. Δ εν ήταν άλλος με βιαιότητα τα εθνικιστικά κινήματα
δόγμα και οι οπαδοί της έζησαν σχεδόν από τον Γάλλο στρατηγό Σαράιγ, πρώην της περιοχής γεμίζοντας τις φυλακές
απομονωμένοι από τους υπολοίπους ο­ διοικητή των συμμαχικών δυνάμεων και ενσπείροντας παντού την τρομο­
μοθρήσκους τους, σε μια κοινότητα η στο μέτωπο της Θεσσαλονίκης κατά τη κρατία. Από την άλλη πλευρά ως «ελεύ­
οποία για να επιβιώσει χρειάστηκε να διάρκεια του Μεγάλου Πολέμου (Α' ΠΠ). θερος στοχαστής» απώθησε τους φυσι­
πολεμήσει σκληρά κατ' επανάληψη. Γι' Ο διορισμός του Σαράιγ στη Συρία απο- κούς συμμάχους ή, σε κάθε περίπτωση,
αυτή την κοινότητα έχουν γραφεί πολ­ τελούσε προϊόν ασφυκτικής πίεσης της τους λιγότερο εχθρικούς προς τη γαλ­
λά βιβλία, όμως η αληθινή διδασκαλία γαλλικής αριστερός στην αδύναμη και λική κατοχή χριστιανικούς πληθυσμούς

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡΙΑ


Οι α υ ξα ν ό μ εν ε ς δια δηλώ σ εις εν α ν τίο ν
των Γάλλων σ τη Δ α μ α σ κό , σ το «μ α ρ γ α ρ ιτά ρ ι Α νδρ ες τη ς μ ο νά δ α ς τω ν Τυνήσιων
της ερ ή μ ο υ » , κ α τα δ εικ ν ύ ο υ ν τη ν α π οτυχία σπαχήδων που είχα ν σ τρ α το π εδ εύ σ ει
του α ρ μ ο σ τή τη ς Σ υ ρ ία ς , σ τρ α τη γ ο ύ Σαράιγ. σ τη ν π εριοχή τω ν Δρούζω ν.

της περιοχής. Ετσι με μια πρωτοφανή


και εντελώς μη διπλωματική κίνηση αρ-
νήθηκε να παραστεί στην πρωτοχρο-
.ιάτικη δοξολογία προς τιμή της Γαλ-
•ίας, «της προστάτιδας των Χριστιανών
στην Ανατολή». Επιπλέον παρέλειψε ε­
πιδεικτικά να επισκεφθεί τον χριστιανό
Μαρωνίτη πατριάρχη της Συρίας, ως ό-
Φειλε. Από τη νευραλγική θέση στην ο-
τοία βρέθηκε κατάφερε να δημιουργή­
σει λοιπόν αντιπαλότητες μεταξύ Σύ-
οιων και γαλλικής εξουσίας και να μετα­
τρέψει το αντιτουρκικό αίσθημα των
γηγενών σε αντιγαλλικό.
Ωστόσο το μοιραίο σφάλμα του Γάλ­
λου στρατηγού το οποίο προκάλεσε φορολόγησε πολύ σκληρά τον ενδεή σμού να εγκαταλείψει το καλοκαίρι του
την κύρια εξέγερση των Δρούζων πληθυσμό της περιοχής οδηγώντας 1925 την περιοχή, προφασιζόμενος ότι
(1925-1926), η οποία στοίχισε πολύ σε τον στην απόλυτη πενία, στην εξαθλίω­ έφευγε για διακοπές. Στο μεταξύ οι
αίμα και για τις δύο πλευρές, έγινε όταν ση και στην απόγνωση, χωρίς να συ­ Δρούζοι, ενθαρρυνόμενοι από τις συνε­
έστειλε ως διοικητή της περιοχής Τζε- ντρέχει ιδιαίτερα σημαντικός λόγος κα­ χείς νίκες των Μαροκινών επαναστα­
_~έλ εντ Ντρούζ τον ομοϊδεάτη και ευ- τάργησε το καθεστώς ασύλου για τους τών του Αμπντ ελ Κριμ επί των γαλλι­
. οούμενό του λοχαγό Καρμπιγιέ. Επρό- καταδιωκόμενους που ίσχυε εκεί από κών και των ισπανικών στρατιωτικών
«ειτο για έναν αξιωματικό του Μηχανι­ τα αρχαία χρόνια και ήταν συνδεδεμέ- δυνάμεων, βρίσκονταν ήδη σε πολεμι­
κού ο οποίος είχε διακριθεί ανοίγοντας νο με το θρησκευτικό δόγμα των Δ ρ ο ύ ­ κό αναβρασμό.
δοόμους και πηγάδια για τα γαλλικά ζων. Στη συνέχεια, ζηλεύοντας τη δόξα Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 1919, ο
στρατεύματα και τους τοπικούς πληθυ- της Γαλλικής Επανάστασης, στράφηκε Ισπανός στρατηγός Μανουέλ Σιλβέ-
σαούς αλλά, όπως φάνηκε, δεν γνώριζε εναντίον των τοπικών φεουδαρχών, στρε τιμωρώντας αυστηρά τον τοπικό
. α διοικεί. Την αδυναμία αυτή την απέ­ προσώπων βάσει της θρησκείας τους φύλαρχο Αμπντ ελ Κριμ είχε προκαλέ-
δειξε περίτρανα όταν έπληξε τους πο- ιερών για τους γηγενείς. Αποτέλεσμα σει την εξέγερση των Μαροκινών. Μη έ­
•J συντηρητικούς Δρούζους σε ό,τι πιο των παραπάνω ήταν να αναγκασθεί από χοντας διδαχθεί από το πάθημα του
χ ρ ό είχαν, στις παραδόσεις τους. Αφού τη γενικευμένη αντίδραση του πληθυ­ Ισπανού συναδέλφου του ο Σαράιγ έ-

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


Κ ατά τη ν επ ίθ εσ η ματάρχης Τονύ Μαρτέν, παραγνωρίζο­
εν α ν τίο ν το υ ισχυρού ντας την πολεμική δεινότητα των Δ ρού­
ο χυρ ού τη ς Ρα χάγια ζων έστειλε στις 21 Ιουλίου τον λοχαγό
οι Δ ρ ο ύ ζ ο ι υπ έσ τησ α ν
Νορμάν επικεφαλής ενός συριακού λό­
π ολλές α π ώ λειες.
χου και μιας διμοιρίας σπαχήδων από
την Τυνησία με σκοπό να καταστείλει
την εξέγερση. Κοντά στο χωριό Καφέρ
ο άτυχος λοχαγός Νορμάν και η μικρή
φάλαγγά του δέχθηκα ν επίθεση από
2.000 ιππείς υπό τον Σουλτάν Ατράς.
Κατά τη μάχη που επακολούθησε ο
Νορμάν φ ονεύθηκε μαζί με τους περισ­
σότερους από τους στρατιώτες του.
66 Στη Σουέιντα κατάφεραν να επιστρέ­
φουν σώοι μόνον οι σπαχήδες από την
Τυνησία.
Επειτα από τη συντριπτική νίκη των
Α ερ ο φ ω το γρ α φ ία Δρούζων στο Καφέρ η επανάσταση γε-
το υ π ο λιο ρκούμ ενου νικεύθηκε, αναγκάζοντας ακόμα και
οχυρ ού τη ς Σ ο υ έιν τα , ένα τάγμα Αλγερινών ακροβολιστών
που μ ο ιά ζει που αποτελούσαν τη φρουρά της πό­
μ ε σ τρ α τώ να .
λης Σουέιντα να την εγκαταλείψουν και
να οχυρωθούν στο παλαιό της κάστρο.
Οι επαναστάτες δεν μπορούσαν να το
καταλάβουν εύκολα. Το πολιόρκησαν ό­
μως κόβοντάς του την παροχή νερού
δράσε με τον ίδιο ακριβώς τρόπο στη αση Παλμύρα. Επρόκειτο για τη "σταγό­ και περιμένοντας τη δίψα να οδηγήσει
Συρία, καθιστώντας τον εαυτό του ου­ να που ξεχείλισε το ποτήρι". Ο ισχυρό­ τους υπερασπιστές του σε παράδοση.
σιαστικά κύριο υπεύθυνο της εξέγερ­ τερος τοπικός ηγέτης, Σουλτάν Ατράς, Οι Γάλλοι ιθύνοντες, οι οποίοι μέχρι
σης των Δρούζων. Προσπαθώντας να περιήλθε έφιππος τα χωριά των Δ ρού­ εκείνη τη στιγμή είχαν στραμμένα τα
θέσει την κατάσταση υπό τον έλεγχό ζων καλώντας ανοικτά τον πληθυσμό βλέμματά τους κυρίως στην εξέγερση
του και μη διαθέτοντας ορθή πληροφό­ στα όπλα, ενώ στην έδρα του φέουδού των Ριφιτών του Μαρόκου, η οποία είχε
ρηση από τον λοχαγό Καρμπιγιέ για την του, στην πόλη Σαλχάν του νότου, κατέ­ λάβει μεγάλες διαστάσεις, μόλις τότε
αληθινή κατάσταση στην περιοχή των λαβε τα δημόσια κτίρια και τα έκαψε ως αντιλήφθηκαν τη σοβαρότητα της κα­
Δρούζων, αποφάσισε να αντιδράσει δυ­ σύμβολα της γαλλικής κατοχής. τάστασης στη Συρία. Ετσι ανέθεσαν
ναμικά. Τον Ιούλιο του 1925 κάλεσε πέ­ Ο λοχαγός Καρμπιγιέ μετά το τέλος στον υπαρχηγό του Σαράιγ, στρατηγό
ντε προύχοντες της περιοχής στη Δα­ της αδείας του, γνωρίζοντας καλά τι Μισώ, να λύσει την πολιορκία στη Σου­
μασκό. Από αυτούς παρουσιάστηκαν τον περίμενε, δεν είχε το θάρρος να ε­ έιντα και να επαναφέρει την τάξη στην
τρεις, τους οποίους και κατηγόρησε ευ­ πιστρέφει και να αντιμετωπίσει την κα­ περιοχή. Ενώ ο Μισώ ξεκινούσε την 1η
θέως ως υπαίτιους του επαναστατικού τάσταση που ο ίδιος είχε προκαλέσει Αυγούστου για την αποστολή του με μια
αναβρασμού και τους φυλάκισε στην ό­ και παραιτήθηκε. Ο διάδοχός του, ταγ­ μικρή φάλαγγα που κατάφερε να συ-

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡΙΑ


Δ ρ ο ύ ζ ο ι ιππείς,

γκεντρώσει στην Εζραα, κομβικό σταθ­ σταθμό της Εζραα. Οι Δρούζοι επανα­ λείμματα της φάλαγγας του Μισώ συ­
μό του σιδηροδρόμου της επαρχίας Χε- στάτες, όταν αντιλήφθηκαν την απροσ­ γκεντρώ θηκαν στην Εζραα απούσιαζαν
τζάζ, και στην άλλη πλευρά της Μεσο­ δόκητη υποχώρηση των γαλλικών δυνά­ από το προσκλητήριο 800 στρατιώτες,
γείου ο στρατάρχης Πεταίν ταξίδευε μεων, τούς επιτέθηκαν αιφνιδιαστικά το ένα τρίτο περίπου. Οι Δρούζοι συ­
για το επαναστατημένο Μαρόκο, η Γαλ­ με αποτέλεσμα να τις τρομοκρατήσουν γκέντρωσαν περισσότερα από 2.000 τυ­
λία με δέος αντιλήφθηκε ότι είχε αναμι- και να τις τρέψουν σε άτακτη φυγή. Μ έ­ φέκια αντιπάλων.
χθεί σε δύο αποικιακούς πολέμους. σα στον πανικό τους οι πυροβολητές ε- Αυτή η πανωλεθρία των γαλλικών
γκατέλειψαν τα πυροβόλα τους και υ­ δυνάμεων ενίσχυσε το ηθικό των εξε-
ΠΑΝΩΛΕΘΡΙΑ ΣΤΗ ΜΕΖΡΑΑ ποχώρησαν άτακτα προκειμένου να σω­ γερμένων και κλόνισε τη «Γαλλική
θούν, οι δε Μαδαγασκαρινοί τυφεκιο- Εντολή» στη Μέση Ανατολή, αφού η νυ­
Η ανεπαρκής στρατιωτική εκπαίδευ­ φόροι πετούσαν τα όπλα τους για να κτερινή φυγή από μόνη της αποτελού-
ση και η ανύπαρκτη συνοχή των μικτών μην τους βαραίνουν κατά την άτακτη σε εξευτελισμό. Αποτέλεσμα ήταν να ε-
τμημάτων Σύρων και Μαδαγασκαρινών, φυγή τους. Οταν την επομένη τα υπο­ νταθούν οι αντιδράσεις στη Γαλλία ενα-
τα οποία διοικούσε ο στρατηγός Μισώ,
^αζί με τη δική του αναποφασιστικότη-
τα προμήνυαν το μέλλον του πόλεμου. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΠΟΙΟΤΗΤΑΣ
Επιπλέον η γαλλική πυροβολαρχία που
συμπλήρωνε τη μικρή δύναμη των 3.000 ΙΩΑΚΕΙΜ Γ. ΙΩΑΚΕΙΜ
καθηγητής Π ανεπισ τη μίου Κ ύπρου
ανδρών ήταν ανίκανη από μόνη της να
σώσει την κατάσταση. Ο στρατηγός κι-
νήθηκε με σκοπό να διανύσει 30 χιλιό­
ΙΩΑΝΝΗΣ ΜΕΤΑΞΑΣ
Η ανοδική πορεία του από τη στρατιωτική
μετρα σε μια ημέρα και να φθάσει στη
στην πολιτική δράση (1871 - 1922)
Σουέιντα για να λύσει την πολιορκία
της. Ομως η αφόρητη ζέστη της ερή- Μετάφραση Κάτια Λαμάρη, πρόλογος και επιμέλεια Χαρ. Μπάλτας 8ο,
οελ. 472 με 2 χάρτες και 13 εικόνες εκτός κείμενο«
-ίου, την οποία ήταν αναγκασμένος να
διασχίσει, και οι συνεχείς παρενοχλή­ Το τέλος του 19ου και τα πρώτα είκοσι δυο χρόνια του 20ού αιώνα
σεις εκ μέρους των επαναστατημένων σημαδεύτηκαν από γεγονότα καθοριστικά για την ιστορία της
Αρούζων από τη στιγμή που εισήλθε με νεότερης Ελλάδας. Με'σα από τα μεγάλα αυτά γεγονότα, στα οποία
τις δυνάμεις του στα εδάφη τους, τον διαδραματίζει και ο ίδιος πρωταγωνιστικό ή παρασκηνιακό ρόλο,
ο I. Μεταξάς χαράξει βαθύτατα τα ίχνη της στρατιωτικής του
υποχρέωσαν το βράδυ της 1ης Αυγού-
οξυδέρκειας, αλλά και αφήνει να διαφανεί η φιλοδοξία του να διαδραματίσει εξίσου πρωταγωνιστικό
στου να στρατοπεδεύσει προσωρινά
ρόλο και στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας.
στην υδροφόρα τοποθεσία Μέζραα, δέ- Σε αυτό το βιβλίο παρακολουθούμε την ανοδική πορεία του μέσα από τη δράση του ως αξιωματικού,
<α περίπου χιλιόμετρα μακριά από τον από τον βαθμό του ανθυπολοχαγού (1890) ως τον βαθμό του υποστρατήγου (1920), και την ίδρυση του
προορισμό του. Ο Μισώ σκόπευε μετά κόμματος των Ελευθεροφρόνων (1921). Ο συγγραφέας του βιβλίου μάς οδηγεί σ’αυτή τη δραματική
από λίγες ώρες ανάπαυσης να καλύψει ανοδική διαδρομή τού μετέπειτα δικτάτορα βασισμένος στην πλούσια ελληνική και ξένη βιβλιογραφία,
j.z μια νυκτερινή πορεία την υπόλοιπη κυρίως όμως στην πλέον άμεση πηγή: το Ημερολόγιο του ίδιου του I. Μεταξά.
ζπόσταση. Αιφνιδιαστικά, δειλιάζοντας
μπροστά στο άγνωστο, άλλαξε γνώμη Π ρ ο σ φ ο ρ ά σ τ ο ν Π ο λ ι τ ι σ μ ό κ α ι στ ην Π α ι δ ε ί α
Ε Κ Δ Ο Σ Ε ΙΣ
•αι μετά τα μεσάνυκτα διέταξε τις ήδη Ιπποκράτσυς 8 Αθήνα Τηλ.: 210.36.27.318
ΠΑΠΑΔΗΜΑ www.papadimasbooks.gr · papadimas@atp.gr
•αταπονημένες από την πορεία δυνά-
_εις του να οπισθοχωρήσουν προς τον

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


Τον Ο κτώ βρ ιο το υ 1925 ο Γάλλος σ τρ α τη γ ό ς
Σ α ρ ά ιγ β ο μ β ά ρ δ ισ ε τις σ υ νο ικίες Μ ε ϊν τά ν
και Σ ο γ γ ο ύ ρ τη ς Δ α μ α σ κο ύ μ ε σκοπό
να α ιφ ν ιδ ιά σ ει το ν εχ θ ρ ό .

ντα, οι οποίοι μπορεί να προμηθεύο­


νταν τρόφιμα μέσω των ρίψεων των
γαλλικών αεροπλάνων αλλά κυριολεκτι­
κά πέθαιναν από τη δίψα.

Ο ΒΟΜ ΒΑΡΔΙΣΜ ΟΣ
ΤΗΣ ΔΑΜΑΣΚΟΥ
Η φάλαγγα του στρατηγού Γκαμε­
λέν ξεκίνησε για το Τζεμπέλ εντ Ντρούζ
και παρενοχλούμενη από άτακτους
Δρούζους έφθασε στις 25 Σεπτεμβρίου
μπροστά στο φρούριο το οποίο ήταν έ­
τοιμο να παραδοθεί λόγω δίψας. Η εμ­
φάνισή της κυριολεκτικά το έσωσε. Οι
πολιορκητές τράπηκαν σε φυγή μπρο­
στά στις ισχυρότερες γαλλικές στρα­
τιωτικές δυνάμεις. Ο Γκαμελέν λύνο­
ντας την πολιορκία του φρουρίου εγκα-
ντίον του Σαράιγ και η ανάκλησή του να τών του Μαρόκου, εναντίον των οποίων τέστησε τους άνδρες του μέσα σε αυτό
γίνει μόνιμο αίτημα προς τη γαλλική κυ­ είχε σταλεί ο στρατάρχης Πεταίν με επειδή βρισκόταν σε μια εχθρική περιο­
βέρνηση. Ομως η αδύναμη κυβέρνηση 200.000 περίπου άνδρες του τακτικού χή περικυκλωμένος από εξεγερμένους.
εκείνης της περιόδου, η οποία στηριζό­ στρατού. Οι Δρούζοι όταν είδαν τα γαλλικά στρα­
ταν ουσιαστικά στην εύνοια της γαλλι­ Ο στρατηγός Γκαμελέν αποβιβά­ τεύματα να εγκαθίστανται μέσα στο
κής αριστερός προκειμένου να διατη­ σθηκε στη Συρία στις αρχές Σεπτεμβρί­ φρούριο επανήλθαν και άρχισαν νέα
ρήσει την εξουσία, δεν τολμούσε ούτε ου μαζί με μερικά επίλεκτα τάγματα της πολιορκία του. Εφαρμόζοντας την ίδια
έπειτα από αυτήν την πανωλεθρία να Λεγεώνας των Ξένων και Αλγερινών α­ τακτική έκοψαν πάλι τους αγωγούς του
αγγίξει τον ουσιαστικά υπαίτιο της εξέ­ κροβολιστών. Στην Εζραα ενσωμάτωσε νερού αναγκάζοντας τον Γκαμελέν, ο ο­
γερσης στρατηγό, λόγω του ότι ήταν στις δυνάμεις του τα υπολείμματα της ποίος κινδύνευε να πεθάνει από τη δί­
ευνοούμενος του συγκεκριμένου πολι­ φάλαγγας του Μισώ, με αποτέλεσμα να ψα, να εγκαταλείψει βιαστικά με τις δυ­
τικού χώρου. Επειδή απαιτείτο να δώσει έχει υπό τις διαταγές του 7.000 άνδρες. νάμεις του το φρούριο και υποχωρώ­
κάποιος λόγο για την ήττα και τον εξευ- Το πρόβλημά του προκειμένου να κινη­ ντας να μεταβεί στον σταθμό της
τελισμό της Μέζραα, τον ρόλο του απο­ θεί για τη λύση της πολιορκίας της Σου- Εζραα. Οι πολιορκούμενοι είχαν σωθεί
διοπομπαίου τράγου διεδραμάτισε ο έιντα ήταν ότι δεν διέθετε τα κατάλλη­ αλλά κανένας Γάλλος δεν απέμενε πια
68 στρατηγός Μισώ, ο οποίος επωμιζόμε- λα μέσα για τη μεταφορά 40 τόννων νε­ στην Τζεμπέλ εντ Ντρούζ, της οποίας α­
^ νος όλες τις ευθύνες ανεκλήθη στη ρού τους οποίους χρειάζονταν καθημε­ πόλυτος κυρίαρχος ήταν πλέον ο Σουλ-
Γαλλία. Τη θέση του κατέλαβε ο νεαρός ρινώς προκειμένου να καλύψουν τις α­ τάν Ατράς με τους ατάκτους του.
στρατηγός Μωρίς Γκαμελέν, διευθυ­ νάγκες τους οι άνδρες του και τα 3.000 Οι αντάρτες σε μια επόμενη κίνησή
ντής του 3ου Γραφείου (Επιχειρήσεων) υποζύγια που είχε μαζί του. Ως ύστατη τους στράφηκαν προς τη Δαμασκό, την
του Ζοφρ κατά τη μάχη του Μάρνη. λύση ανάγκης ζήτησε να του σταλούν οι οποία περικύκλωσαν και στην οποία ει­
Ωστόσο η "ρίζα του κακού", που άκουγε υδροφόρες που χρησιμοποιούσαν οι σέβαλαν κρυφά από τα πολυάριθμα
στο όνομα Σαράιγ, παρέμενε στη θέση δήμοι στη Βηρυτό, στο Χαλέπι και στη σκοτεινά σοκάκια της. Οι κάτοικοι βοη­
της. Τα λάθη συνεχίζονταν παρά την α­ Δαμασκό. Η συγκέντρωση αυτών των ο­ θούσαν τους εξεγερμένους, με τους ο­
ντικατάσταση του Μισώ και ο πόλεμος χημάτων ήταν μια προσπάθεια πολύ ποίους τους ένωνε το κοινό αίσθημα ε­
της Συρίας ερχόταν δεύτερος σε σχέση χρονοβόρα, αποβαίνοντας εξοντωτική ναντίον των Γάλλων. Ο Σαράιγ, νιώθο­
με την επανάσταση των Βέρβερω ν Ριφι- για τους πολιορκούμενους της Σουέι- ντας την ανάσα των ανταρτών δίπλα

Αποψη το υ φ ρ ο υ ρ ίο υ τη ς Σ ο υ έ ιν τα , το οποίο έσω σε τη ν τε λ ε υ τα ία σ τιγ μ ή από τη ν π αράδοση σ το υ ς Δ ρ ο ύ ζ ο υ ς ο σ τρ α τη γ ό ς Γκαμελέν.

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ


Α κόμα κα ι μ ε τ ά το υ ς α ν η λ εείς
β ο μ β αρ δισ μ ούς το υ Σ α ρ ά ιγ η Δ α μ α σ κό ς
σ υνέχισ ε να π α ρ α μ έν ει π ερικυκλω μ ένη
από δ υ ν ά μ εις τω ν ανταρτώ ν.

ναν να τερματίσουν τη «ληστεία», όπως


χαρακτήριζαν την επανάσταση των ντό­
πιων. Αποτέλεσμα της εμπόλεμης κατά­
στασης μακράς διαρκείας ήταν να ανα­
πτυχθεί ένα έντονο αντιγαλλικό αίσθη­
μα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, το ο­
ποίο διήρκεσε μέχρι και τον Β' ΠΠ, όσο
δηλαδή η γαλλική στρατιωτική παρου­
σία συνεχιζόταν στην περιοχή. Το αί­
σθημα αυτό επέτεινε η παράδοση, το
1939, της περιοχής της Αλεξανδρέτας,
στην οποία βρίσκεται η αρχαία πρωτεύ­
ουσα της Συρίας Αντιόχεια, από τους
Γάλλους στους Τούρκους.
Μετά την κατάρρευση του γαλλικού
κράτους κατά την περίοδο του Β 1ΠΠ, ο
Γάλλος αρμοστής στη Συρία, γκωλικός
στρατηγός Κατρού, υπακούοντας στα
κελεύσματα του μέντορά του και προ­
του, σε μια κίνηση πανικού εγκατέλει- ξεγερμένοι υποχώρησαν φοβούμενοι α­ κειμένου να «ανεξαρτητοποιήσει» τη
ψε την πόλη. Προκειμένου δε να κλονί­ ντίποινα στον άμαχο πληθυσμό αλλά Συρία από τη συνεργαζόμενη με τους
σει το ηθικό των εξεγερμένων και να και οι Γάλλοι έχασαν πλέον κάθε έρει­ Γερμανούς κυβέρνηση του Βισύ, ανακή-
τρομοκρατήσει τον πληθυσμό διέταξε σμα στη χώρα. ρυξε την ανεξαρτησία της χώρας το
να αφεθούν στην κεντρική πλατεία της Στο εξωτερικό έγινε σάλος για τον 1941. Η ουσιαστική ανεξαρτητοποίηση
Δαμασκού τα πτώματα 24 ανταρτών βομβαρδισμό της Δαμασκού. Μπροστά πραγματοποιήθηκε το 1945. Το έτος ε­
που είχαν φονευθεί κατά τη διάρκεια στη γενική κατακραυγή και στην επιμο­ κείνο η απελευθερωμένη Γαλλία υπό
συμπλοκών με τις γαλλικές περιπό­ νή του ηγέτη της γαλλικής αντιπολίτευ­ την ηγεσία του ντε Γκωλ, αγνοώντας τις
λους. Το θέαμα των νεκρών «ληστών» σης, Αριστίντ Μπριάν, ο Σαράιγ ανακλή- προηγούμενες αποφάσεις της, αποφά­
εξαγρίωσε τους 50.000 κατοίκους της θηκε χωρίς οι μέντορές του αυτή τη σισε να επαναπροσαρτήσει τις πρώην α­
πόλης, οι οποίοι το θεώρησαν ως ασέ­ φορά να μπορέσουν να τον προστατεύ­ ποικίες της. Προσπάθησε να ανακατα-
βεια «στους ήρωες και μάρτυρες της ε­ σουν. Στη συριακή πόλη, η οποία παρέ­ λάβει τη Συρία ανεπιτυχώς. Τελικά ανα­
λευθερίας». Η κατάσταση εκτραχύνθη- μενε περικυκλωμένη από δυνάμεις των γκάστηκε να εκκενώσει τη χώρα, από
κε τελείως με αποκορύφωμα την εισβο- ανταρτών, στάλθηκε ως αντικαταστά­ την οποία τα τελευταία γαλλικά στρα­
λή ανταρτών σε σταθμό της συριακής της του Σαράιγ ο Ανρί ντε Ζουβενέλ, με τεύματα αποχώρησαν τον Απρίλιο του
70 χωροφυλακής μέσα στη Δαμασκό και οδηγίες να φανεί διαλλακτικότερος 1946.
™ τον ανασκολοπισμό ενός Γάλλου υπα- προκειμένου να σταματήσει η εξέγερ­
ξιωματικού του στρατιωτικού ταχυδρο­ ση. Τα πράγματα όμως δεν ήταν τόσο
μείου. εύκολα. Ο νέος αρμοστής αναγκάστηκε
Στις 18 Οκτωβρίου 1925 ο Σαράιγ ε­ να απομονώσει τη Δαμασκό με συρμα­ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
πέστρεψε στην πόλη και 6ρήκε την κα­ τοπλέγματα και ψηλές σκοπιές. Η πόλη
τάσταση χειρότερη από ότι την άφησε. μετετράπη σε ένα τεράστιο στρατόπε­ (1) Κ α ρ τιέ Ρ α ιημ όν: ΜΕΤΑΞΥ ΔΥΟ Π Ο Λ Ε Μ Ω Ν ,
Οι πυροβολισμοί συνεχίζονταν και έτσι δο. Στο εσωτερικό της οι γαλλικές υπη­ εκ δ . Π άπ υρ ος, Α θή να ι, 1980.
απέφυγε να εγκατασταθεί, για λόγους ρεσίες προστατεύονταν και οι ίδιες από (2) Lam m ens Pre H .: LA SYRIE, PRECIS
ασφαλείας, στο επίσημο ενδιαίτημά συρματοπλέγματα και σκοπιές. H ISTO R IQ UE, B eyrouth, 1921.
(3) THE PEN G UIN ATLAS O F W ORLD HISTORY,
του, στο μέγαρο Αζέρ. Επί δύο ημέρες Προϊόντος του χρόνου ο νέος αρμο­
London, 1978.
έβλεπε την κατάσταση να επιδεινώνε­ στής επέκτεινε τις εκκαθαριστικές επι­ (4) P rice R oger: A C O N C ISE HISTO R Y O F
ται σε βάρος των Γάλλων και αποφάσισε χειρήσεις έξω από την πόλη και κατά- FRANCE, C am bridge C oncise H istories, 1993.
να λάβει πιο δραστικά μέτρα. Στις 20 φερε να εισέλθει πάλι με τις δυνάμεις (5) R aym ond Gino: HISTORICAL D IC TIO N A R Y
Οκτωβρίου απάντησε στις επιθέσεις του στο Τζεμπέλ εντ Ντρούζ, καταλαμ­ O F FR ANCE, London, 1998.
των εξεγερμένων με το πυροβολικό. βάνοντας εκ νέου το οχυρό της Σουέι­
Αιφνιδιάζοντας τους αντιπάλους βομ­ ντα. Καταδιωκόμενος ο Σουλτάν Ατράς
βάρδισε τις συνοικίες Μεϊντάν και Σογ- κατέφυγε στην Υπεριορδανία. Από εκεί
γούρ τις οποίες κατείχαν. Οι βομβαρδι­ δ εν έπαψε να εισέρχεται συχνά στη Συ ­
σμοί έφεραν το επιδιωκόμενο αποτέλε­ ρία προκαλώντας δολιοφθορές αλλά
σμα. Τρομοκρατημένος ο πληθυσμός α­ και επιτιθέμενος ενίοτε στις γαλλικές
π ευθύνθηκε μέσω των θρησκευτικών δυνάμεις. Οι Γάλλοι με τις υπέρτερες
ηγετών όλων των αποχρώσεων στον στρατιωτικές δυνάμεις τους κυρίευσαν
Γάλλο αρμοστή παρακαλώντας να στα­ τελικά το Τζεμπέλ εντ Ντρούζ αλλά πο­
ματήσει η προσβολή. Δ έχθ ηκε μάλιστα τέ δεν υπέταξαν πλήρως τους Δρού-
να πληρώσει ως πρόστιμο 100.000 τουρ­ ζους, με αποτέλεσμα να χρειάζεται να
κικές λίρες. Μια περίεργη γαλήνη απλώ­ διατηρούν μόνιμα στην περιοχή τους
θηκε τότε πάνω από τη Δαμασκό. Οι ε- 10 τάγματα. Ωστόσο αυτά δεν κατάφερ-

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ


Κ Ι Ν Η Μ Α Τ Ο Γ Ρ Α Φ Ο Σ
0u f iMn

Full Metal Jacket Full Metal Jacket


Τίτλος Ταινίας: Full M etal Jacket
Στα μέσα της δεκαετίας του 1980 είχε δημι- του είχε γράψει τη φράση «Γεννημένος για να ' -Β Παρα γω γή: Warner Bros
ουργηθεί μια πλούσια και αξιόλογη φιλμογρα- σκοτώνει». Σενά ριο: Γκουστάβ Χ ά σ φ ο ρ ν τ -
φία σχετικά με την επέμβαση των Ηνωμένων Οι πρώτες σκηνές του κινηματογραφικού Σ τά ν λ ε ϋ Κ ιούμ π ρικ
Πολιτειών στο Βιετνάμ. Με νωπές τις δυσάρε­ έργου δεν μας μεταφέρουν στα πεδία των μα­ ^ Π αραγω γός: Γιάν Χ ά ρ λ α ν -
στες μνήμες της αμερικανικής κοινωνίας από χών αλλά μας παρουσιάζουν νεοσύλλεκτους % Σ τά ν λ ε ϋ Κ ιούμ π ρικ
τις απώλειες στις μάχες του Βιετνάμ, διάφοροι στρατιώτες την ώρα που τους ξυρίζουν τα κε­ % Σ κη ν ο θ έτη ς : Σ τά ν λ ε ϋ Κ ιο ύ -
σκηνοθέτες προσπάθησαν να παρουσιάσουν φάλια. Ο θεατής έρχεται άμεσα σε επαφή με \ μπρικ
μέσα από τη δική τους οπτική εκείνο τον πόλε­ τον σκληροτράχηλο εκπαιδευτή-αρχιλοχία των Μ ουσική: Β ίβ ια ν Κ ιούμ π ρικ
μο. Οι περισσότεροι θέλησαν να μεταφέρουν Πεζοναυτών Χάρτμαν και τους βασικούς πρω­ (κόρη το υ Σ τά ν λ ε ϋ Κ ούμ πρικ)
τον θεατή στο σκληρό περιβάλλον των πεδίων ταγωνιστές του πρώτου μέρους της ταινίας Π ρω ταγω νιστές: Μάθιου Μ ο ν τίν (Τζόκερ),
των συγκρούσεων. Ετσι δεν δίσταζαν να τον (τον στρατιώτη Τζόκερ και τον στρατιώτη Γκό- Β ίν σ ε ν τ Ν τ'Ο ν ό φ ρ ιο (σ τρ α τιώ τη ς Γκόμερ),
σοκάρουν με εικόνες από σκληρές μάχες από μερ, που ερμηνεύεται υποδειγματικά από τον Λη Ε ρμ εϋ (α ρ χ ιλο χ ία ς Χ άρτμ αν), Ανταμ
τις πρώτες κιόλας σκηνές των έργων τους. Βίνσεντ Ντ' Ονόφριο). Με το σκληρό ύφος και Μ π ό λ ν το υ ιν (σ τρ α τιώ τη ς Ανιμαλ)
Αλλωστε το θέαμα της απροκάλυπτης βίας ή­ τις χαρακτηριστικές ατάκες η φιγούρα του αρ- Δ ιά ρ κ εια : 116 λ επ τά
ταν ακόμα καινούργιο για το κινηματογραφικό χιλοχία έχει εδραιωθεί στον κινηματογραφικό Ετος Π αραγω γής: 1987
κοινό της εποχής εκείνης και είχε τη δύναμη να χώρο και έχει αποτελέσει βάση για σχόλια και Δ ια κ ρ ίσ εις: Υποψήφια για Ο σκαρ Δ ια σ κ ε υ ­
προκαλέσει έντονες εντυπώσεις. αντιγραφές από κριτικούς και κινηματογραφι­ ή ς Σ εν α ρ ίο υ και Β ρ α β εία BAFTA. Ε λα β ε
Ο Στάνλεϋ Κιούμπρικ θέλησε να διαφορο­ στές. ,
β ρ α β είο BSFC Χ ρυσή Σ φ α ίρ α και β ρ α β είο
ποιηθεί από αυτή την τάση και προτίμησε να Κατά τη διάρκεια της εκπαίδευσης οι νεο­ ALFS από το London Critics Circle Film
δημιουργήσει μια ταινία στην οποία θα παρου­ σύλλεκτοι πεζοναύτες περνούν από διάφορα Awards για το ν Σ τά ν λ ε ϋ Κ ιο ύμ π ρικ
σίαζε με ωμό τρόπο τη διαδικασία μεταβολής στάδια βίας (κυρίως ψυχολογικής και λιγότερο
ενός νέου ανθρώπου σε πολεμική μηχανή. Γι' σωματικής) για να προετοιμασθούν να αντιμε­
αυτό τον λόγο επέλεξε να μεταφέρει τη νουβέ­ τωπίσουν τον εχθρό, που τότε δεν ήταν άλλος To "Full Metal Jacket", λοιπόν, μπορεί να ει­
λα του βετεράνου του Βιετνάμ Γκουστάβ Χά- από τους κομμουνιστές του Βιετνάμ. Λαμβά­ πωθεί ότι αποτελείται από διαφορετικές συν-
σφορντ, που καταγράφει τις εμπειρίες του νεο­ νουν νέα ονόματα, ακούνε υποτιμητικά σχόλια, δεδεμένες ιστορίες και από δύο κυρίως τμήμα­
σύλλεκτου στρατιώτη Τζόκερ. Ο Τζόκερ εντά­ μαθαίνουν να ταυτίζουν το όπλο και τον φόνο τα. Το πρώτο εξελίσσεται στο στρατόπεδο νεο­
χθηκε στους Πεζοναύτες το 1967 και αργότερα με την υπερηφάνεια και τη σεξουαλική πράξη συλλέκτων Parris Island και το δεύτερο στο
εστάλη στο Βιετνάμ για να υπηρετήσει ως α­ και υφίστανται καθημερινή πλύση εγκεφάλου Βιετνάμ, στην πόλη Χούε. Σε ιστορικό πλαίσιο
νταποκριτής της επίσημης εφημερίδας του για τα αμερικανικά ιδεώδη. Η διαδικασία αυτή ι­ το σενάριο εξελίσσεται λίγο πριν από τη μεγά­
Αμερικανικού Στρατού «Stars and Stripes», σε σοπεδώνει την προσωπικότητά τους και τους λη επίθεση των Βιετκόνγκ, στις 30-31 Ιανουαρί-
στρατόπεδο κοντά στην πόλη Χούε (περιοχή ό­ απαλλάσσει από οποιονδήποτε δισταγμό να ου του 1968, κατά αμερικανικών φυλακίων και
που το 1968 έγινε μεγάλη μάχη και σφαγή Νο- σκοτώσουν. Οι κινηματογραφόφιλοι αναγνώ­ βιετναμικών πόλεων. Η ενέργεια έγινε ενώ στο
τιο-6ιετναμέζων αμάχων από Βιετκόνγκ). Απο- στες θα γνωρίζουν καλά ότι αγαπημένο θέμα Βιετνάμ εορταζόταν η αρχή του Νέου Σεληνια­
τελούσε το πρότυπο ενός αμφισβητία ο οποίος του Στάνλεϋ Κιούμπρικ είναι η ψυχολογική βία κού Ετους (γνωστού ως Τετ) και αιφνιδίασε τό­
ασκούσε κριτική στο σύστημα και δεν γνώριζε και η επίδρασή της στην προσωπικότητα ενός σο τα αμερικανικά στρατεύματα όσο και τα νο-
αν επιθυμούσε να σκοτώσει. Εφερε στο πέτο ανθρώπου, κάτι που παρουσίασε με γλαφυρό- τιοβιετναμικά (πολλοί διοικητές είχαν δώσει ά­
του το σύμβολο της ειρήνης και στο κράνος τητα και στην ταινία «Κουρδιστό Πορτοκάλι». δειες στο προσωπικό τους). Τις ημέρες εκείνες
Κ Ι Ν Η Μ Α Τ Ο Γ Ρ Α Φ Ο Σ

100.000 περίπου Βιετκόνγκ επιτέθηκαν σε 36 στάβ Χάσφορντ με τίτλο «Short-Timers». Ο Χά-


από τις 44 πόλεις του νοτίου Βιετνάμ. Η επίθε­ σφορντ ουσιαστικά περιέγραψε τις προσωπι­
ση δεν απέφερε κανένα ουσιαστικό αποτέλε­ κές του εμπειρίες από τη ζωή του στους Πεζο­
σμα στους Βιετκόνγκ, οι οποίοι σε πολλές πε- ναύτες και κατά τον πόλεμο του Βιετνάμ. Είχε
ρ.πτώσεις υποχωρώντας εκτέλεσαν ομάδες καταταγεί το 1967 (όπως και ο πρωταγωνιστής
“ ληθυσμού που δεν συνεργάσθηκαν μαζί στην ταινία) και υπήρξε στρατιωτικός ανταπο­
τους. Ωστόσο είχε μεγάλο ψυχολογικό αντί­ κριτής στο Βιετνάμ. Η δεύτερη νουβέλα του,
κτυπο στην αμερικανική κοινή γνώμη. Ιδιαίτε­ που εξέδωσε το 1990, ήταν το «The Phantom
ρος εκφραστής της λαϊκής δυσαρέσκειας ήταν Bloopers». Πρόκειται για τη συνέχεια του πρώ­
ο γνωστός δημοσιογράφος του δικτύου C B S του του έργου στην οποία περιγράφει τη μετα­
Ουόλτερ Κρόνκαϊτ. Οι οπαδοί της επέμβασης μόρφωση της προσωπικότητας του στρατιώτη
των ΗΠΑ κατηγορούσαν τον Αμερικανό πρόε­ Τζόκερ μετά τον πόλεμο (αφού έζησε σε ένα
δρο Λίντον Τζόνσον ότι διεξήγε ανεπιτυχώς βιετναμικό χωριό). Ο Χάσφορντ γεννήθηκε το
τον πόλεμο, ενώ οι υποστηρικτές της απε- 1947 στην Αλαμπάμα των ΗΠΑ και πέθανε από
_πλοκής αυξάνονταν όλο και περισσότερο. καρδιακή προσβολή το 1993 στην Ιθάκη (ή
Από άποψη αισθητικής οποιαδήποτε κριτι­ στην Αίγινα, κατά άλλες πηγές) όπου ζούσε τα
κή σε ταινία του Κιούμπρικ είναι δύσκολη... Το τελευταία χρόνια.
«αδράρισμα είναι πάντα σωστό, η φωτογραφία • Ο Στάνλεϋ Κιούμπρικ απέκτησε τα δικαιώμα­
άριστη και κάθε πλάνο προσεγμένο και πλή­ τα της νουβέλας «Short-Timers» το 1982. Κατά
ρες. Ωστόσο η τελειομανία του σκηνοθέτη πι­ την προσφιλή του τακτική, είχε πολλές συζητή­
θανώς αποτελεί και το αδύνατο σημείο της συ- σεις με τον συγγραφέα, που διήρκεσαν τρία
. κεκριμένης ταινίας. Ορισμένες φορές οι σκη- περίπου χρόνια και πολλές φορές εξελίχθηκαν
.ές (ιδιαίτερα στο δεύτερο μέρος) διαρκούν σε φιλονικίες.
πολύ και κουράζουν. Παραμένει πάντως αναμ- • Ο Λη Ερμεϋ, που υποδύεται τον αρχιλοχία
^σβήτητο το ταλέντο του Κιούμπρικ στην α- Χάρτμαν, υπήρξε στην πραγματικότητα εκπαι­
_ :τύπωση των χαρακτήρων μέσα σε ελάχιστο δευτής των Πεζοναυτών.
•.. ηματογραφικό χρόνο. • Η ταινία γυρίστηκε στη Βρετανία εξαιτίας
του φοβικού συνδρόμου που διακατείχε τον
ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΣΕΣ ΣΗΜ ΕΙΩ ΣΕΙΣ σκηνοθέτη (κατά ορισμένους είχε απειληθεί
και η ζωή του).
• Η εφημερίδα "Stars and Stripes“ αποτελεί ένα • Η σκηνή με τον πολυβολητή του ελικοπτέ­
:.ημερωτικό έντυπο που απευθύνεται προς ρου που σκοτώνει αμάχους αναφέρεται από
— αμερικανική στρατιωτική κοινότητα και εκ- τον Μάικλ Χερ, ο οποίος ήταν βοηθός σεναριο­
r.δεται σε καθημερινή βάση από το 1945. Τα γράφου και είχε διατελέσει στρατιωτικός αντα­
-;ο)τα φύλλα κυκλοφόρησαν από τις 8 Φ ε­ ποκριτής στο Βιετνάμ.
βρουάριου 1918 ως τις 13 Ιουνίου 1919 με ε- • Ο ρεαλισμός στην απεικόνιση των μαχών (η
•τολή του στρατηγού Πέρσινγκ για την ενημέ- κάμερα να τρέμει και να ακολουθεί τους στρα­
:·^ση των αμερικανικών δυνάμεων που υπηρε- τιώτες) εφαρμόστηκε και από τον Σπίλμπεργκ
jo a v στη Γαλλία. «Stars and Stripes» είναι και στην ταινία «Saving Private Ryan».
:να προσωνύμιο της αμερικανικής σημαίας.
• Η ταινία βασίζεται στη νουβέλα του Γκου- Ανδρέας Α ττάλογλου
ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΑ ΣΦΑΑΜΑΤΑ

ΣΦΑΛΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ
ΠΟΥ ΟΔΗΓΟΥΝ ΣΕ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗ
Ο πρίγκιπας Ρεϋνάλντ ντε Σατι- Στρατηγικά σφάλματα δεν γίνονται μόνο στο πεδίο σβεία την οποία αποτελούσαν ένας
γιόν είχε αιχμαλωτιστεί από τους Χωράσμιος και δύο Μογγόλοι και
Τούρκους το 1161, πέρασε 14 χρό­
της μάχης, αλλά ενίοτε και μακριά από αυτό, με εξίσου ζητούσε απλά να τιμωρηθεί ο Ιναλ-
νια στην αιχμαλωσία και κατά το καταστροφικές συνέπειες για πρόσωπα αλλά τσίκ. Εκείνος διέπραξε τότε ένα
διάστημα αυτό έχασε το πριγκιπάτο μοιραίο σφάλμα εξαιτίας της υπε­
και για αυτοκρατορίες.
του. Οταν απελευθερώθηκε, το ροψίας του και πιθανώς επειδή
1175. κέρδισε το φέουδο της Υπε- γνώριζε ότι ο στρατός που μπορού­
ριορδανίας μέσω γάμου, πράγμα σε να συγκεντρώσει (200.000 άν­
που τον κατέστησε ισχυρό ευγενή δρες περίπου) υπερέβαινε κατά πο­
με δίψα για εκδίκηση κατά των μου­ λύ τον στρατό του Τζένγκις Χαν: α­
σουλμάνων. Εκεί έκτισε το κάστρο ποκεφάλισε τον Χωράσμιο πρε­
Κεράκ στη Μωάβ, από όπου ήλεγχε σβευτή και έστειλε πίσω τους δύο
ένα από τα μεγάλα δρομολόγια Μογγόλους με ξυρισμένα κεφάλια.
προσκυνητών από το Εύ φ ορο Μι­ Η τελευταία ενέργεια αποτελούσε
σοφέγγαρο" (Μεσοποταμία) και τη μια προσβολή ασυγχώρητη με βάση
Συρία στον κόλπο της Ακαμπα και τα ήθη των Μογγόλων. Ο Τζένγκις
από εκεί διά ξηράς ή θάλασσας κα­ Χαν είχε πια τα χέρια του λυμένα.
τά μήκος της Ερυθρός θάλασσας Αφού διέταξε να συγκεντρωθεί ο
στη Μέκκα. Το αλόγιστο μίσος του στρατός του, έστειλε ένα σύντομο
θα γινόταν η κύρια αιτία κατάρρευ­ μήνυμα στον Μωάμεθ: "Επέλεξες
σης του Βασιλείου της Ιερουσαλήμ. τον πόλεμο. Θα γίνει εκείνο που
Το 1180 ο βασιλιάς της Ιερου­ πρόκειται να γίνει και το τι θα είναι
σαλήμ Βαλδουίνος Δ' συνήψε συν­ δεν το γνωρίζουμε εμείς, μόνο ο
θήκη ειρήνης με τον Σαλαντίν, η ο­ Θεός το γνωρίζει".
ποία περιελάμβανε εγγύηση ασφα­ Ο σάχης Μωάμεθ εκτός από το
λούς διέλευσης των προσκυνητών παραπάνω σφάλμα με τις τραγικές
που πήγαιναν στους Αγίους Τόπους. Καλά οπ λισ μ ένοι Μ ο γ γ ό λ ο ι σ τρ α τιώ τε ς ε π ιτίθ ε ν τα ι σ ε έν α αραβικό συνέπειες διέπραξε και μια σειρά
Ο Σατιγιόν αδιαφόρησε και τελικά φ ρ ο ύ ρ ιο το οποίο υ π ερα σ π ίζοντα ι τ ο ξ ό τε ς . Η κ α τά κ τη σ η τη ς Κίνας "πολεμικών" σφαλμάτων που του
με τις πράξεις του υπονόμευσε τη των Τσιν, το 1209-15, έδ ω σ ε σ το υ ς Μ ο γ γ ό λ ο υ ς τη ν ευ κ α ιρ ία στοίχισαν ακριβά: μεταξύ άλλων
συμφωνία αυτή. Το 1181 επιτέθηκε να ε κ μ ε τ α λ λ ε υ τ ο ύ ν τις κ ιν εζ ικ ές π ροό δους σ ε θ έ μ α τ α διέσπειρε τον υπέρτερο αριθμητι­
από το κάστρο του στα μουσουλμα­
π ο λιο ρ κ η τικ ή ς τέχ ν η ς .
κά στρατό του σε μεγάλη έκταση,
74 νικά καραβάνια τα οποία πορεύο­ υποτίμησε την ικανότητα των Μογ-
νταν προς τη Μέκκα. Δύο χρόνια ήταν ο Σατιγιόν, ο οποίος απαλλαγ­ τουλάχιστον για κάποια περίοδο, γόλων στον πολιορκητικό πόλεμο
αργότερα ηγήθηκε μιας ναυτικής μένος από τους όρους της ειρήνης όσο πρώτη προτεραιότητά του ή­ και αποφάσισε να διεξαγάγει αμυ­
εκστρατείας από τον κόλπο της του Βαλδουίνου επιτέθηκε αμέσως ταν να ανοίξει ο Δρόμος του Μετα­ ντικό πόλεμο. Η εκστρατεία των
Ακαμπα στην Ερυθρά θάλασσα, ε­ σε ένα ακόμα μουσουλμανικό κα­ ξιού. Για τον λόγο αυτό του έστειλε Μογγόλων ανέδειξε τον Τζένγκις
πιτέθηκε σε μουσουλμανικά λιμά­ ραβάνι. Ο Σαλαντίν θεώρησε ότι η μια πρεσβεία με πλούσια δώρα και Χαν και τους στρατηγούς του σε
νια και απείλησε ακόμα και τη Μέκ­ συνθήκη ειρήνης ήταν άκυρη και υποσχέθηκε ειρήνη. Ομως αποκά- μεγαλοφυϊες τακτικής και στρατη­
κα. Ο Σαλαντίν οργίστηκε και εκτε- κινητοποίησε τον στρατό του. Η συ­ λεσε τον σάχη "γιο του", πράγμα γικής και είχε, όπως είπαμε, κατα­
λούσε κάθε μέλος των μονάδων ε­ νέχεια είναι γνωστή: νίκη του Σαλα­ που ο τελευταίος ερμήνευσε με τη στροφικές συνέπειες. Οταν κατα­
πιδρομής που αιχμαλώτιζαν οι δυ­ ντίν κατά τη μάχη του Χαττίν και ε­ λέξη "υποτελής"! λήφθηκε η Ορτάρ, ο Ιναλτσίκ αιχμα­
νάμεις του. Κρίνοντας ότι ο πόλε­ κτέλεση του Σατιγιόν από τον ίδιο 0 Μογγόλος κατακτητής, που λωτίστηκε και εκτελέστηκε με
μος ήταν αναπόφευκτος ετοι­ τον Σαλαντίν. Ανεξάρτητα από τα προφανώς δεν είχε την πρόθεση να σκληρό τρόπο: έχυσαν λιωμένο α­
μάστηκε να πραγματοποιήσει μια σφάλματα των χριστιανών σε εκεί­ προσβάλει, ετοίμασε ένα ακόμα κα­ σήμι στα μάτια και στα αυτιά του
προληπτική εισβολή στο Βασίλειο νη τη σύγκρουση, το μεγάλο σφάλ­ ραβάνι με 100 καμήλες φορτωμέ­ έως ότου πέθανε. Η εκστρατεία κο-
της Ιερουσαλήμ. Σε αυτό το κρίσιμο μα είχε γίνει πριν από αυτή. νες με πολύτιμα δώρα, τα περισσό­ ρυφώθηκε με τη Μάχη του Ινδού
σημείο η πολιτική του μη πολέμου Ενα παρόμοιο σφάλμα διαπρά- τερα προερχόμενα από την κατά­ ποταμού στις 24 Νοεμβρίου 1221,
που ακολουθούσε ο Βαλδουίνος Δ’ χθηκε λίγο αργότερα από μουσουλ­ κτηση της Κίνας. Το καραβάνι ει- κατά την οποία ηττήθηκε πλήρως ο
τερματίστηκε απότομα, τον Μάρτιο μάνο και τού στοίχισε επίσης πολύ σήλθε στην περιοχή των Χωρα­ στρατός των Χωρασμίων υπό τον
του 1185, όταν ο 24χρονος βασιλιάς ακριβά. Στις αρχές του 13ου αιώνα σμίων στον κάτω ρού του ποταμού γιο του Μωάμεθ, Τζελάλ εν Ντιν
πέθανε από λέπρα. Ο πόλεμος ήταν η νεοϊδρυθείσα αυτοκρατορία του Ιαξάρτη, κοντά στην πόλη Οτράρ. Ο (σώθηκαν μόλις 700 στρατιώτες). Ο
αναπόφευκτος. Τζένγκις Χαν είχε φθάσει "πρόσω­ τοπικός κυβερνήτης Ιναλτσίκ το ίδιος ο σάχης καταδιωκόμενος από
Ο αγώνας για τον θρόνο είχε τη πο με πρόσωπο" με την επίσης νέα αιχμαλώτισε, άρπαξε τα εμπορεύ­ τον αντίπαλό του αυτοεξορίστηκε
χειρότερη δυνατή κατάληξη: ύστε­ αυτοκρατορία των Χωρασμίων του ματα και σκότωσε τους 500 άνδρες σε ένα νησί της Κασπίας θάλασσας,
ρα από μια σειρά δολοπλοκιών έγι- σάχη Μωάμεθ, που εκτεινόταν σχε­ που το συνόδευαν. Ο Τζένγκις Χαν, όπου πέθανε από πλευρίτιδα.
νε βασιλιάς ο Γκυ ντε Λουζινιάν ως δόν μέχρι τον Ινδό ποταμό. Ο Τζέν- ο οποίος υπέθεσε ότι ο Ιναλτσίκ εί­
Γκυ Α' (1186-92). Το χειρότερο από γκις Χαν επιθυμούσε ειλικρινά να έ­ χε ενεργήσει με δική του πρωτο­
όλα ήταν ότι κύριος σύμβουλός του χει ειρηνικές σχέσεις με τον σάχη, βουλία, έστειλε στον σάχη μια πρε­ Δημήτρης Γιδεών

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ


ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ · ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ · ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ · ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ

SQUADRON/SIGNAL PUBLICATIONS

in action

Combat Troops
ons Number 2

S h e rm a n in a c tio n G e rm a n in fa n tr y in a c tio n P z K p fw IV In a c tio n P a n th e r in a c tio n


Συγγραφέας: BRUCE CULVER Συγγραφέας: N O RM AN HARM S Συγγραφέας: BRUCE CULVER Συγγραφέας: BRUCE CULVER
■ u s tra to r: DON GREER Illu s tra to r: RON VOLSTAD Illu s tra to r: DON GREER Illu stra to r: DON GREER
Σειρά: ARMOR No 16 Σειρά: COMBAT TROOPS No 2 Σειρά: ARMOR No 12 Σειρά: ARMOR No 11
Σελίδες: 52 Σελίδες: 52 Σελίδες: 52 Σελίδες: 52
Ετος έκδοσης: 1977 Ετος έκδοσης: 1973 Ετος έκδοσης: 1975 Ετος έκδοσης: 1975
^ ιθ μ ό ς φωτογραφιών: 85 A/M Αριθμός φωτογραφιών: 99 A/M Αριθμός φωτογραφιών: 77 A/M Αριθμός φωτογραφιών: 84 A/M
Γν^σσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ
Απεικονίσεις: - Απεικονίσεις: - Απεικονίσεις: - Απεικονίσεις: -
Σχέδια: 10 ΕΓΧΡΩΜΑ, 22 A/M Σχέδια: 13 ΕΓΧΡΩΜΑ, 17 A/M Σχέδια: 12 ΕΓΧΡΩΜΑ, 37 A/M Σχέδια: 6 ΕΓΧΡΩΜΑ, 21 A/M
Τιμή: 16€ Τιμή: 16€ Τιμή: 16€ Τιμή: 16€

" ■ Ρ Λ Λ inΒ AΒc tioΒn Mmmchmitt ßf KW Mmrochm itt ßf KW in actio n

Aircraft Number 57
squadron/signal publications

L e ic h te P a n z e rs in a c tio n S tu a r t U.S. L ig h t T a n ks In M e s s e rs c h m itt B f 109 M e s s e rs c h m itt B f 109


Συγγραφέας: UW E FEIST a c tio n in a c tio n p a rt 1 in a c tio n p a rt 2
■ u s tra to r: M IKE DARIO Συγγραφέας: STEVE ZALO G A Συγγραφέας: JOHN R. BEAM AN, JR. & Συγγραφέας: JOHN BEAM AN, Jr.
Σειρά: ARMOR No 10 Illu s tra to r: DON GREER JERRY L. CAMPBELL Illu stra to r: DON GREER
Σελίδες: 52 Σειρά: ARMOR No 18 Illu stra to r: DON GREER Σειρά: AIRCRAFT No 57
Ετος έκδοσης: 1974 Σελίδες: 52 Σειρά: AIRCRAFT No 44 Σελίδες: 60
Αριθμός φωτογραφιών: 85 A/M Ετος έκδοσης: 1979 Σελίδες: 52 Ετος έκδοσης: 1983
Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Αριθμός φωτογραφιών: 98 A/M Ετος έκδοσης: 1980 Αριθμός φωτογραφιών: 99 A/M
Απεικονίσεις: - Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Αριθμός φωτογραφιών: 91 A/M Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ
Σχέδια: 25 A/M, 6 ΕΓΧΡΩΜΑ Απεικονίσεις: - Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Απεικονίσεις: -
Τιμή: 16€ Σχέδια: 10 ΕΓΧΡΩΜΑ, 23 A/M Απεικονίσεις: - Σχέδια: 10 ΕΓΧΡΩΜΑ, 63 A/M
Τιμή: 16€ Σχέδια: 12 ΕΓΧΡΩΜΑ, 36 A/M Τιμή: 16€
Τιμή: 16€

1JTZ IIIj
i action

Combat Troops
Number 3 NO. 14

W a ffe n S S In a c tio n S tu rm g e s c h ü tz III In a c tio n G e rm a n B o m b e rs o f W W I M 2/M 3 B ra d le y in a c tio n


Συγγραφέας: NO RM AN HARM S Συγγραφέας: BRUCE CULVER In a c tio n Συγγραφέας: JIM MESKO
Illustrator: RON VOLSTAD Illu stra to r: DON GREER Συγγραφέας: PETER COOKSLEY Illu stra to r: JOE SEW ELL
Σειρά: COMBAT TROOPS No 3 Σειρά: ARMOR No 14 Illu s tra to r: ERNESTO CUM PIAN Σειρά: ARMOR No 30
Σελίδες: 50 Σελίδες: 50 Σειρά: AIRCRAFT NUMBER No 173 Σελίδες: 50
Ετος έκδοσης: 1973 Ετος έκδοσης: 1976 Σελίδες: 50 Ετος έκδοσης:1992
Αοιθμός φωτογραφιών: 99 A/M Αριθμός φωτογραφιών: 102 A/M Ετος έκδοσης: 2000 Αριθμός φωτογραφιών: 119 A/M
Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Αριθμός φωτογραφιών: 2 ΕΓΧΡΩΜΕΣ, Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ
Απεικονίσεις: 14 Απεικονίσεις: 10 92 A/M Απεικονίσεις: 8
Σχέδια: 11 Σχέδια: 30 Γλώσσα: ΑΓΓΛΙΚΑ Σχέδια: 32
Τιμή: 16€ Τιμή: 16€ Απεικονίσεις: 6 Τιμή: 16€
Σχέδια: 18
Τιμή: 16 €

~α βιβλία Squadron της παρουσίασης διατίθενται από τα μοντελιστικά καταστήματα της περιοχής σας και από τα γραφεία του περιοδικού στην τιμή των 16,00 € έκαστο,
'.'τορείτε να παραγγείλετε τα βιβλία της επιλογής σας, είτε με την πιστωτική σας κάρτα Mastercard, Visa ή Diners, είτε στέλνοντας ταχυδρομική επιταγή και
_ιολογίζοντας 17,50 € (16,00 € + 1,50 € ταχ. έξοδα για κάθε βιβλίο), στη διεύθυνση: Εκδόσεις «ΠΕΡΙΣΚΟ ΠΙΟ», Τ.Θ. 3 9 5 1 ,1 0 2 1 0 , Αθήνα, σημειώνοντας απαραιτήτως
τον ταχυδρομικό σας κώδικα και στο πίσω μέρος της επιταγής τους τίτλους των βιβλίων που σας ενδιαφέρουν.
ΦΩ ΤΟ ΓΡΑ Φ ΙΚ Ο ΑΡΧΕΙΟ

ΧΑΝΙΑ 2005 - ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ ΓΙΑ ΤΟ ΜΝΗΜΕΙΟ


ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ ΑΛΕΞΙΠΤΩΤΙΣΤΩΝ
Γιάννης Τερνιώτης

Για μια ακόμα φορά (μετά τον Μάρτιο του 2003) επανερχόμαστε
στο θλιβερό γεγονός της καταστροφής ενός μνημείου του Β' ΠΠ στην
περιοχή των Χανίων. Το μνημείο αυτό κατασκευάστηκε από τις γερ­
μανικές δυνάμεις σε προάστιο της πόλης κατά τη διάρκεια της κατο­
χής, για να τιμήσει τους αλεξιπτωτιστές του II Τάγματος/Συντάγματος
Εφόδου που σκοτώθηκαν τον Μάιο του 1941. Επιβίωσε ανέγγιχτο
πολλές δεκαετίες μετά το τέλος του πολέμου, επειδή εκτός των άλ­
λων αποτελούσε και τρανή απόδειξη του μεγαλειώδους αγώνα του
κρητικού λαού εναντίον των Γερμανών εισβολέων. Δυστυχώς το 2001,
λίγο πριν από τις εορταστικές εκδηλώσεις για την 60ή επέτειο της

Στιγμ ιό τυπ ο από τις ερ γα σ ίες κατασκευής του μνημείου των


πεσόντων αλεξιπτω τιστώ ν, το 1941. Είναι χαρακτηριστική η γύμνια
του περιβάλλοντος χώρου και η απουσία κτισμάτων.

Το μνημείο
σήμερα ασφυκτιά
περικυκλω μένο από
κατο ικίες, κατα στήματα
και χώ ρους σ τάθμευσης
(φωτ. Γιάννης
Τερνιώτης).

76
■■■■■
Μάχης της Κρήτης, άρχισαν οι βανδαλισμοί, με την καταστροφή του
αετού στην κορυφή του. Το 2003 κάποιοι όψιμοι και ιδιαιτέρως ανε­
γκέφαλοι "πατριώτες" άρχισαν να σπάζουν τη μαρμάρινη πλάκα με
την αφιέρωση στους πεσόντες στη βάση του (κάτι που επισημάναμε
στο τεύχος 79 της “Στρατιωτικής Ιστορίας", το οποίο αποτέλεσε αιτία
για σχετικές δημοσιεύσεις και στον τοπικό Τύπο).
Πέρασαν δύο χρόνια από τότε χωρίς κανένας από τους τοπικούς
φορείς (Δήμος Χανίων, Νομαρχία κλπ.) να ενδιαφερθεί για την τύχη ή,
τουλάχιστον, για την προστασία του μνημείου... Σε πρόσφατη επίσκε­
ψή μας στα Χανιά είδαμε με μεγάλη λύπη ότι τα ανοσιουργήματα στον
χώρο (τον οποίο επισκέπτονται κάθε χρόνο εκατοντάδες Γερμανοί
και Σύμμαχοι βετεράνοι, απόγονοι των πεσόντων, αλλά και απλοί πο­
Η μαρμάρινη πλάκα με
λίτες συνεχίζονται. Εχουν εμφανιστεί εγγραφές συνθημάτων στην
την αφιέρωση στους
ελληνική και στη γερμανική γλώσσα, αλλά και καταπάτηση (κατά την
π εσόντες, στη βάση
εκτίμησή μας): στη βάση της πέτρινης σκάλας που οδηγεί στο μνη­ του μνημείου.
μείο έχει κατασκευαστεί στέγαστρο, κάτω από το οποίο σταθμεύουν
αυτοκίνητα και μοτοσυκλέτες που αποτρέπουν την είσοδο των επι­
σκεπτών. Επίσης η ύπαρξη, δίπλα, φορτηγών οχημάτων και κοντέινερ
έχει αποκρύψει το μνημείο από την πλευρά του δρόμου.
Είναι πράγματι παράδοξο, τη στιγμή που στον γετονικό Γαλατά
δημιουργείται το μουσείο της Μάχης της Κρήτης, όπου θα υπάρχουν
εκθέματα της περιόδου του Β'ΠΠ (όπως αυτά που συλλέγονται με πο­
λύ κόπο και χρήμα από συλλέκτες και ιδιωτικά μουσεία τα οποία λει­
Το μνημείο
τουργούν στον Νομό), ένα σημαντικό μνημείο να καταστρέφεται. των πεσόντων
Αραγε δεν θα μπορούσε κάποιος, από εκείνους που ντρέπονται γι' αλεξιπτω τιστώ ν
αυτή την κατάντια, να κάνει κάτι για τη σωτηρία του; κατά τη διάρκεια
της κατοχής.

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣ ΤΟΡ ΙΑ


ΕΠΑΝΑΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ
ΦΩ ΤΟ ΓΡΑ ΦΙΚ Ο ΑΡΧΕΙΟ
ΣΤΗΝ ΑΘΗΝΑ
WAFFEN

βΗ Η Η Η Η
'··'.· BATAILLON
rURMREC?()vlEN;i|
Μπαίλχε
Ριχτχόφεν
Ial EM'- GÄLat A'
:1ASTELIJ CHANI.
EUCH TOTEN
IRT DER DANK
§? FERN DER
m GETREU!
»FAHNENEID
H E N GÄBET,

Το πολεμικό ~
αεροσκάφος

Σ τις αρχές του 2003 βάνδαλοι συνέχισαν την Σ επ τέμβ ρ ιος 2005. Οι βανδαλισμοί
καταστροφή σπάζοντας τμήμα της μαρμάρινης συνεχίζονται μ ε την αναγραφή συνθημάτων
πλάκας. Ο α ετό ς στην κορυφή είχε εξα φ α νισ τεί (φωτ. Γιάννης Τερνιώτης).
(...) από το 2001 (φωτ. Γιάννης Τερνιώτης).

ΒΙΚΙΝΓ
Η βάση της Μ Α Κ ΕΔ Ο Ν ΙΚ Ο Σ
πέτρινης σκάλας Α ΓΩ Ν Α Σ
που ο δ η γ εί στο
μνημείο, το 2003
(φωτ. Γιάννης
Τερνιώτης).

ΒΑΣΙΛΕΙΟΣ Β'
Ο ΒΟΥΛΓΑΡΟΚΤΟΝΟΣ

Το ίδιο σημείο τον


Σ επ τέμβ ρ ιο του 2005.
Ενα σ τέγασ τρο και
διάφορα οχήματα
αποτρέπουν τη
διέλευση των
επισκεπτών!

ΖΗΤΗΣΤΕ ΤΑ ΑΠΟ
ΤΟΥΣ ΕΦΗΜΕΡΙΔΟΠΩΛΕΣ
ΚΑΙ ΤΑ ΠΕΡΙΠΤΕΡΑ
Ε Κ Δ Ο Σ Ε Ι Σ
ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ
ΒΙΒΛΙΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
χουν πράξει μέχρι σήμερα σημαντι­ κής υπέροχης έναντι των αντίπα­ σχετική βιβλιογραφία, παρουσιάζο­
κοί πολιτικοί, στρατιωτικοί, επιχει­ λων του. Πριν αλλά και κατά την ντας όλο το ανασκαφικό έργο μαζί
ΡARTHA BO SE ρηματίες και επιτυχημένες αμερι­ περίοδο του Β ’ ΠΠ διατέθηκαν τε­ με τα νέα στοιχεία που είδαν το
κανικές εταιρίες (Dell, General ράστια ποσά για έρευνα και ανά­ φως της δημοσιότητας. Μια διε­
ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ Electric, Wal-Mart, Washington Post πτυξη οπλικών συστημάτων, τα ο­ θνής ομάδα επιστημόνων με τη
Η ΤΕΧΝΗ Company κ.ά.). Αναφέρουμε αυτό ποία, όπως αποδείχθηκε, σε ορι­ συμμετοχή δύο ιδρυμάτων εργά-
ΤΗ Ζ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ που έγραψε χαρακτηριστικά ο σμένους τομείς βρίσκονταν πολύ σθηκε σκληρά στην περιοχή κάθε
U P O N IK A ΜΑΘΗΜΑΤΑ Η ΓΕΣΙΑ ! Α Π Ο Τ Ο Ν ΙΔΡΥΤΗ «Economist»: «Ο Μπόουζ περνά επι­ μπροστά από τα αντίστοιχα προ­ καλοκαίρι φέρνοντας στην επιφά­
ΤΗ Σ Μ ΕΓΑΛΥΤΕΡΗ! ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑΣ
δέξια από τον βοσκό τον οποίο ε- γράμματα άλλων χωρών. Κατασκευ­ νεια νέα στοιχεία, τα οποία πολλα­
μπιστεύθηκε ο Αλέξανδρος για να άστηκαν ειδικοί χώροι (βάσεις και πλασίασαν τις γνώσεις μας. Η συγ­
τον οδηγήσει μέσα από τα χιονι­ πεδία βολής), ενώ με την έναρξη γραφέας επισκέφθηκε τον χώρο το
σμένα μονοπάτια στην Περσέπολη, των συμμαχικών αεροπορικών βομ­ 1992 και είχε προσωπική επαφή με
στις απόψεις τις οποίες διατύπωσε βαρδισμών πολλές δραστηριότη­ την επιστημονική ομάδα με σκοπό
ο Αμερικανός επιχειρηματίας Λού τες εξελίσσονταν σε υπόγειες ε­ τη συγκέντρωση και την ταξινόμη­
Γκέρστνερ περί εμπιστοσύνης, ό­ γκαταστάσεις. Χάρη στην προσωπι­ ση χιλιάδων στοιχείων στα οποία
ταν ανέλαβε τα καθήκοντά του κή φροντίδα και στην υποστήριξη στηρίχθηκε η παρούσα έκδοση. Ο
στην IBM». Το βιβλίο απευθύνεται του Αδόλφου Χίτλερ αναπτύχθη­ αναγνώστης θα γνωρίσει την πρόο­
Partha B ose
σε κάθε σπουδαστή της επιχειρη­ καν ορισμένα «εξωτικά» για την ε­ δο που έχει επιτευχθεί και τα νέα
ΜΕΓΑΣ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ σιακής στρατηγικής αλλά και των ποχή τους όπλα, τα οποία στη συ­ δεδομένα τα οποία προέκυψαν
Η ΤΕΧΝΗ ΤΗΣ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗΣ οργανωτικών δομών και υπό αυτή νέχεια αποτέλεσαν τη βάση για από την ανασκαφή. Οι εκπληκτικές
την έννοια ενδιαφέρει κάθε μέλος σύγχρονα οπλικά συστήματα (αε­ ανακαλύψεις άλλαξαν τα δεδομένα
Εκδόσεις «Κριτική»
των Ενόπλων Δυνάμεων. Διατίθεται ριωθούμενα, πύραυλοι, υποβρύ­
Αθήνα, 2004 από τις εκδόσεις «Κριτική» (Τσαμα- χια). Η περιεκτική αυτή μελέτη εξε­
Σελίδες 340
Από τη σειρά
Management των εκδόσεων «Κριτι­
κή» κυκλοφόρησε αυτό το ενδια­
Business &
δού 1-3, 10683, Αθήνα,
210/3803730, fax: 210/3803740).
τηλ. τάζει όλους τους τομείς ανάπτυ­
ξης όπλων (χερσαίων, εναέριων και
θαλάσσιων) διερευνώντας την πολ­
λαπλότητα των ιδεών, τις δυσκο­
ΤΡΟΙΑ
B ir g it
B ran d au
Μ ια πόλη και ο μϋθος της

φέρον βιβλίο με αντικείμενο την λίες ανάπτυξης και τα τελικά απο­


a S r§ Ό λες οι τελευταίες
τέχνη της στρατηγικής, όπως αυτή τελέσματα. Πρέπει να επισημανθεί ανακαλύψεις

διαμορφώθηκε από τον Μέγα Αλέ­ ότι η γερμανική πολεμική παραγω­


ξανδρο. Η συγκεκριμένη σειρά επι­ γή, αν και δεχόταν σε καθημερινή
χειρεί τη σύνδεση των μεγάλων πο­ βάση ισχυρά πλήγματα από τη συμ­
λιτικών και κυρίως στρατιωτικών η­ μαχική αεροπορία, κατόρθωσε όχι
γετών της Ιστορίας με τη σύγχρο­ μόνο να υποστηρίξει την κατα­
νη πραγματικότητα. Ο Πάρθα Μπό- σκευή των νέων όπλων, αλλά και να
ουζ είναι ένας από τους παγκο- τα πολλαπλασιάσει. Μεγάλο μέρος
σμίως αναγνωρισμένους ειδικούς της γερμανικής προσπάθειας δεν
σε θέματα επιχειρησιακής στρατη­ ολοκληρώθηκε πριν από το τέλος
γικής. Εξετάζει από μια διαφορετι­ του πολέμου, αποτέλεσε όμως τη
κή σκοπιά την κληρονομιά και το ε­ βάση για τη μεταπολεμική ανάπτυ­ όσον αφορά το ζήτημα της ύπαρ­
πίπεδο ηγεσίας του Αλεξάνδρου. ξη προηγμένων όπλων. Το κείμενο ξης, της έκτασης και της ιστορίας
Χρησιμοποιεί την πορεία του Μα- συνοδεύεται από γραμμικά σχέδια, της φημισμένης πόλης. Η πόλη της
κεδόνα στρατηλάτη ως σημείο ανα­ αναπαραστάσεις και φωτογραφίες. εποχής του Χαλκού που ανακαλύ­
φοράς για να συγκρίνει περιστατι­ Η ελληνική έκδοση περιλαμβάνει φθηκε είχε τελείως διαφορετικό ό­
κά από το μακρινό παρελθόν με Ian V. Hogg επιπρόσθετες φωτογραφίες άλλων νομα και ανήκε σε έναν άλλο σημα­
στιγμές από τον σύγχρονο επιχει­ Η ΑΠΟΡΡΗΤΗ όπλων. Διατίθεται από τις εκδόσεις ντικό πολιτισμικό χώρο. Οι θέσεις
ρηματικό χώρο, προκειμένου να ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ «Ελεύθερη Σκέψις» (Ιπποκράτους των ερευνητών ήλθαν σε σύγκρου­
φέρει στο φως διαχρονικές αρχές 112, Αθήνα 11472, τηλ. 210/3614736, ση με τις παλαιότερες απόψεις και
ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ
της στρατηγικής. Πρόκειται για μια fax: 210/3630697, www.eleftheri συνεχίζουν να τίθενται υπό αίρεση.
πανοραμική θεώρηση 2.500 χρό­ Εκδόσεις «Ελεύθερη skepsis.gr). Η συγγραφέας μεταξύ των άλλων
νων πολιτικής, στρατιωτικής και ε­ Σκέψις» εστιάζει και στο αν όντως πραγμα-
πιχειρηματικής ιστορίας, η οποία Αθήνα, 2005 τοποιήθηκε ο Τρωικός Πόλεμος.
μάς προκαλεί να αναλογιστούμε Μελετώντας και αξιολογώντας χετ-
Σελίδες 314
τον τρόπο με τον οποίο οι στρατη­ Birgit Brandau τιτικές πηγές καταλήγει σε μια σει­
γικές ενέργειες του παρελθόντος Το βιβλίο αυτό ασχολείται με ρά συμπερασμάτων, σε συνδυασμό
ΤΡΟΙΑ
έχουν διαμορφώσει τον τρόπο με την ανάπτυξη και την επιχειρησια­ και με τα ευρήματα. Το βιβλίο δια­
τον οποίο επιλύουμε σήμερα τα κή χρήση των περίφημων γερμανι­ Εκδόσεις «Κονιδάρη» τίθεται από τις εκδόσεις «Κονιδά-
προβλήματα και διευθετούμε τις υ­ κών μυστικών όπλων του Β ’ ΠΠ. Ο Αθήνα, 2000 ρη» (Τοσίτσα 1, Αθήνα, 10682,
ποθέσεις μας. Το ύφος είναι γλα­ συγγραφέας παραθέτει σειρά στοι­ Σελίδες 554 210/8846570).
φυρό συνδυάζοντας τη διδασκαλία χείων και τεχνικών λεπτομερειών,
με την ψυχαγωγία του αναγνώστη. δίνοντας μια πλήρη εικόνα όλων Το 1988, πενήντα χρόνια μετά Ιωάννης Σ. Θεοδωράτος
Το αποτέλεσμα κρίνεται επιτυχές, των γερμανικών «θαυματουργών» την τελευταία ανασκαφή, άρχισαν
καταφέρνοντας να δείξει πώς μπο- όπλων. Το Γ ’ Ράιχ ενδιαφέρθηκε πάλι οι έρευνες στην περιοχή της
ρεί ο καθένας να εκμεταλλευθεί τα πολύ να προσελκύσει επιστήμονες Τροίας. Το συγκεκριμένο βιβλίο α-
μυστικά της επιτυχίας του, όπως έ­ με σκοπό την απόκτηση τεχνολογι­ ποτελεί μια πολύτιμη συμβολή στη

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟ ΡΙΑ


ΒΙΒΛΙΟ ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ
A nto n y B eevor
Τ Ο Μ ΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗ Σ
' IK David Irving ΟΛΓΑΣ ΤΣΕΧΟΒΑ
Wf ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ w ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ μ n im m r «γm m η μ ι τονt o .·
T h e Illu s tr a t e d H is to r y i . i * ΕΠΙ TOY ΔΙΕ2ΛΧΘΕΝΤΟΣ ΕΝ ΕΛΑΑΔΙ
of the Third ΑΓΟΝΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ Κ/ΣΥΜΜΟΡΙΤΩΝ

Reich

k- Τ * EUGIEIEΓΚΟΒ

Αναστάσιος Λιάσκος Chris Bishop David Irving ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ Antony Beevor
ΑΓΩΝΕΣ ΚΑΙ & David Jordan ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ
POME/\ ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΗΣ
ΑΡΜΑΤΑ ΤΟΥ ΔΙΕΞΑΧΘΕΝΤΟΣ
THE ILLUSTRATED Σελ. 606, 30 ευρώ ΟΛΓΑΣ ΤΣΕΧΟΒΑ
ΕΝΕΛΛΑΔΙΑΓΩΝΟΣ
Σελ. 144,55 ευρώ HISTORY OF THE Μια από τις ΚΑΤΑ ΤΩΝ Σελ. 255,15 ευρώ
(δεμένο) THIRD REICH κα λ ύ τ ερ ες και πιο Η συναρπαστική και
σύγχρονες βιογραφίες
Κ/ΣΥΜΜΟΡΙΤΩΝ
35 ευρώ (άδετο) Σελ. 384, 25 ευρώ μυστηριώδης ιστορία της
του στρατάρχη Ερβιν Σελ. 66,6 ευρώ Ολγας Τσέχοβα, ανιψιάς
Ενα εξα ιρετικό Οι μεγαλειώδεις γερμα­
Ρόμελ από έναν Χρήσιμα συμπεράσματα του Α ντο ν Τσέχοφ και
έγχρω μο λεύκω μα το νικές νίκες των πρώτων
διάσημο αναθεωρητή από τη σύγκρουση μεταξύ α γα π ημένης η θοπ οιού
οποίο παρουσιάζει τα χρόνων του Β'ΠΠ και οι συ­
ιστορικό. ΕΣ και Δ ΣΕ την περίοδο του Χίτλερ.
όπλα που χρησιμο- ντριπτικές ήττες που ακο­
π ο ιή θ η κα ν κατά τους 1946-1949. Διαχρονικά εν­
λούθησαν μέχρι την ολο­
αγώνες των Ελλήνων από διαφέρον είναι το κεφάλαιο
κληρωτική κατάρρευση του
το 1821 μέχρι το 1944. σχετικά με τους τρόπους α­
Γ' Ράιχ. Στα αγγλικά.
ντιμετώπισης ανταρτικών ο­
μάδων.

0 ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΟΝ ΓΕΡΜΑΝΟΝ

ΕΝ ΤΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

1941

WORLD WAR II WORLD WAR II WORLD WAR II WORLD WAR II 79


BATTLE OF BRITAIN BATTLE OF RUSSIA PRELUDE TO WAR NAZIS STRIKE
Σ ε λ . 108,
Σελ. 108, Χρήστου Δ. Καράσσου
Σελ. 108, Σελ. 108,
βιβλίο + DVD 15 ευρώ
βιβλίο + DVD 15 ευρώ
6ι6λίο + DVD 15 ευρώ βιβλίο + DVD 15 ευρώ Ο ΠΟΛΕΜΟΣ ΚΑΤΑ
Ο δ ε ύ τ ε ρ ο ς τόμος
Τα γεγο νό τα από τη Τα γ εγο νό τα στο Μια κατατοπιστική
της ενδ ια φ έρ ο υ σ α ς
ΤΩΝ ΓΕΡΜΑΝΩΝ
μάχη της Αγγλίας μέχρι Ανατολικό Μέτωπο από μ ε λ έτ η για το ν Β 'Π Π .
σειράς περιλαμβάνει την ΕΝ ΤΗ ΚΕΝΤΡΙΚΗ
και τη συμμαχική νίκη στο τη γ ε ρ μ α νική εισ βολή Π ερ ιέ χ ε ι μια σ ύντο μ η
Ελ Αλαμέιν. Στα αγγλικά. στη Σ ο β ιε τ ικ ή Ενωση αναφορά στον Α ’ΠΠ, στην
είσ ο δο των Γερμανώ ν ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ-1941
στην Αυστρία και στην
(1941) μ έχρ ι την ά νο δ ο του ε θ ν ικ ο σ ο ­ Σελ. 183,10 ευρώ
Τσεχοσλοβακία και μια
κατάληψη της Β ιέννη ς σιαλισμού και στην Εξ ισ τό ρ η σ η της
πολύ ενδ ια φ έρ ο υ σ α
από τον Ερυθρό Στρατό εγκαθίδρυση των ολοκλη­ ηρω ικής προσπάθειας
"ακτινογραφία" των
(1945). Στα αγγλικά. ρωτικών καθεστώτων στην του Ελληνικού Στρατού
σημαινόντων στελεχών
Ιταλία, στην Ιαπωνία και να α π οκρ ο ύσ ει το υς
του εθνικοσοσιαλιστικού
στη Γερμανία. Στα αγγλικά. Γερμ α νο ύς εισ βο λείς
κόμματος. Στα αγγλικά.
an V. Hogg σ την π εριοχή της
κεντρικής Μ ακεδονίας,
Η ΑΠΟΡΡΗΤΗ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ από έναν πρωταγωνιστή.
ΤΟΥ ΧΙΤΛΕΡ
Σελ. 314, 20 ευρώ Τα βιβλία τη ς σελίδας δ ια τίθ εν τα ι από το
Η πληρέστερη μελέτη για τα γερμα­ βιβλιοπωλείο «ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΣΚΕΨ ΙΣ»
νικά μυστικά εξοπλιστικά προγράμματα Αποστέλλονται μ ε αντικαταβολή σε ολόκληρο τον κόσμο
του Β' ΠΠ. Αποκαλύπτονται το μέγεθος Ιπποκράτους 112, Αθήνα, 11472
και η σημασία σειράς μυστικών όπλων, Τηλέφωνα: 210.3614736-210.3630697
Τηλεομοιότυπο (φαξ): 210.3630697
πολλά από τα οποία δεν πρόλαβαν να
Η λεκτρονικό Βιβλιοπωλείο (Internet): w ww .eleftheriskepsis.gr
εξελιχθούν ή να χρησιμοποιηθούν ε­
Η λεκτρονικό Ταχυδρομείο (E-mail): Sales@ eieftheriskepsis.gr
πιχειρησιακά.

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


ΑΛΛΗΛΟΓΡΑΦΙ Α

Χίμη Αλέξανδρο. Κατά τη διάρ­ στο πλαίσιο της σελίδας αυτής θρω ν μας και στην άλλη στο μάς έχει απασχολήσει και άλ­
κεια των Ναπολεόντειων πολέ­ να λάβετε απαντήσεις για τη ότι το στερούνται λόγω έλλει­ λες φορές, αλλά δ εν έχουμε
μων τα ελβετικά εδάφη έγιναν θεωρία και τη νομιμότητα του ψης παραπομπών. Σε κάθε πε­ βρει ικανοποιητική λύση για ό­
πεδία σύγκρουσης μεταξύ Γάλ­ πολέμου. Θα θ έσ ουμε μερικά ρίπτωση, αν έχετε αντιρρήσεις λες τις περιπτώσεις. Πάντως
λων, Αυστριακών και Ρώσων. ερωτήματα στα οποία μάλλον για την ιστορική ακρίβεια μερι­ είμαστε διαθέσιμοι για να λύ­
Ελβετοί υπήρχαν στη Μεγάλη δεν θα λάβουμε απάντηση από κών άρθρων μπορούμε να τις σουμε οποιαδήποτε απορία
Στρατιά του Ναπολέοντα κατά κανέναν. Γιατί το μνημείο των ακούσουμε, αρκεί να μην έ­ σας.
την εισβολή στη Γαλλία. Από ε ­ Γερμανών αλεξιπτωτιστών χουν σχέση με κομματικοποιη­
κεί και μετά αρχίζει η περίοδος στην Κρήτη δεν καταστράφηκε μένες προσεγγίσεις της Ιστο- Παπαβέργο Ευάγγελο, Καβά­
ουδετερότητας της Ελβετίας, το 1945 και παρέμενε ακέραιο ρίας. λα. Το ζήτημα της βιβλιοδε­
η οποία β σ ηθήθηκε και από τον επί 55 περίπου χρόνια; Γιατί κα­ σίας των τευχών προς το πα­
περιορισμό των συρράξεων τασκευάστηκε στο Μάλεμε Βουγαζιάνο Μάνο. Το αναγνω­ ρόν δ εν θα μας απασχολήσει.
στην κεντρική Ευρώπη μεταξύ γερμανικό νεκροταφείο το στικό κοινό υποστηρίζει με Κάθε αναγνώστης μπορεί να α-
δύο, το πολύ, κρατών ως την έ ­ 1971 και δ εν επεστράφησαν τα θ έρ μη όλες τις εκδοτικές μας ναλάβει αυτή την εργασία ή
ναρξη του Α 1 ΠΠ. Κατά τον Β' οστά των νεκρών στη χώρα προσπάθειες. Ενα περιοδικό την κατασκευή φακέλων ανά­
ΠΠ οι αρχικές μελέτες των Γερ­ τους; Γιατί επί σειρά ετών και ι­ που θα προσπαθήσει να καλύ­ λογα με τις ιδιαίτερες ανάγκες
μανών για επίθεση προς τη Γαλ­ διαίτερα το 1991 είχε προσκλη­ ψει όλα τα θέματα με τη συ­ και προτιμήσεις του. Κατά το
λία διαπίστωσαν ότι το ελβετι­ θεί στον εορτασμό για την επέ­ χνότητα που θ έλ ο υ ν οι ανα­ διάστημα που υπάρχει η «ΣΙ»,
κό έδαφος δεν ήταν ιδεώδες τειο της μάχης της Κρήτης ο γνώστες είναι αδύνατο να δη- ελάχιστες φορές έχουν παρα­
για πόλεμο κινήσεων, σε συν­ Γερμανός καγκελάριος από τον μιουργηθεί. Μη λησμονείτε ότι τηρηθεί επικαλύψεις θεμάτων.
δυασμό με την ισχύ του Ελβετι­ Ελληνα πρωθυπουργό (ο οποί­ δ εν ενδιαφέρονται όλοι για τα Μη μας συγχέετε με άλλα έ ­
κού Στρατού και την έλλειψη ος μάλιστα λίγο έλειψε να εκτε- πάντα. ντυπα.
γερμανικών στρατευμάτων για λεστεί από τους κατακτητές);
ταυτόχρονη επίθεση από τον Γιατί οι Κρητικοί δέχονται να Μακρή Δημ., Λαύριο Αττικής. Ρουμπινή Γεράσιμο, Ιλιον,
βορρά (Βέλγιο, Ολλανδία) και πωλούν τη γη τους σε ξένους Στους στόχους μας περιλαμ­ Αθήνα. Το περιοδικό μας δεν
τον νότο (Ελβετία). Στη συνέ­ και ιδιαίτερα σε Γερμανούς; βάνεται η κάλυψη της περιό­ λειτουργεί ως δημόσιος κατή­
χεια η τοποθέτηση χρημάτων Γιατί στην επέτειο των 60 χρ ό ­ δου του εμφυλίου (1946-49) μέ­ γορος των διαφόρων εθνώ ν
στις ελβετικές τράπεζες παρεί­ νων από την απόβαση στη Νορ- σα από τις στρατιωτικές επι­ αλλά ως «καταγραφέας» των ι­
χε μεγάλη ασφάλεια, αν κάτι μανδία είχε κληθεί από τον Γάλ­ χειρήσεις, κάτι που έχουμε στορικών γεγονότων. Οι διάφο­
δ εν πήγαινε καλά για κάποιους λο πρόεδρο και ο Γερμανός κα­ πράξει κατά το παρελθόν. Αντί­ ροι συγγραφείς-συνεργάτες
με μεγαλεπήβολα σχέδια. γκελάριος και γιατί υπάρχει θετα με εσάς, μερικοί δ εν θ έ ­ π ροσθέτουν τον δικό τους,
γερμανικό νεκροταφείο στη λουν να ξεπεράσουν τα σύν­ προσωπικό τόνο και οι αναγνώ­
Φωτιάδη Γεώργιο, Καλλιθέα, Νορμανδία; Γιατί δεν απαγο­ δρομα εκείνης της εποχής. στες μπορούν να εξαγάγουν
Αθήνα. Προσπαθούμε να καλύ­ ρεύουμε και στους Βρετανούς τα συμπεράσματά τους. Οποι­
πτουμε όλες τις ιστορικές πε­ ανάλογες εκδηλώσεις στα δικά οσδήποτε στρατός εμφορείται
ριόδους και όλους τους λαούς τους νεκροταφεία επί ελληνι­ Χαλκιά Πέτρο, Μαρούσι, Αθή­ από ιδανικά πολεμά καλά. Αυ­
με βάση την υπάρχουσα βιβλιο­ κού εδάφους (υπάρχουν τουλά­ να. Ευχαριστούμε για την υ- τό ισχύει για τους πάντες σε ό­
γραφία. Σημαντικό στοιχείο εί­ χιστον τέσσερα) τη στιγμή που πενθύμιση, αν και τέτοιου εί­ λες τις χρονικές περιόδους. Τα
ναι οι συγγραφείς να έχουν η πολιτική τους είναι μονίμως δους ιστορικά γεγονότα ται­ βιβλία αυτά μπορείτε να τα
πρόσβαση σε βιβλία γραμμένα ανθελληνική; Μήπως κάποιοι ριάζουν περισσότερο στο πε­ π ρομηθευτείτε από το βιβλιο­
σε ευρωπαϊκές γλώσσες διε­ συμπολίτες μας είναι προγραμ­ ριοδικό «Ιστορικά Θέματα». πωλείο «Ε λ εύ θ ε ρ η Σκέψις»
θνούς χρήσης. Η "ΣΙ" καλύπτει ματισμένοι για να δημιουργούν (Ιπποκράτους 112, Αθήνα, τηλ.
θέματα που έχουν σχέση με μά­ μονίμως επεισόδια; Παπαδόπουλο Γεώργιο, Πά­ 210-3614736).
χες. Για γενικότερα θέματα ι­ τρα. Οι ιδέες έχουν ήδη υλο­
στορίας εκδίδουμε το περιοδι­ Νικολαϊδη-Κρασσά Γιώργο, ποιηθεί στα αδελφά περιοδικά Αραμπατζή Σταυρούλα, Κυβέ-
κό "Ιστορικά Θέματα". Μελίσσια, Αθήνα. Το λιγότερο «Panzer» και «Ναυτική Ιστο­ λου Ευαγγελία, Πούλη Αρχο­
που μπορούμε να πούμε είναι ρία». Για περισσότερες πληρο­ ντιά, Βλαχόπουλο Λάζαρο,
Στεργιάδη Κώστα, Ιωάννινα. Σί­ ότι η επιστολή σας μάς ξενίζει. φορίες απ ευθυνθείτε στη Στρούμπα Ιωάννη, Θρακομα-
γουρα υπάρχουν κάποιες ιστο­ Μ ε όλα αυτά τα «ελαττώματα» γραμματεία μας. κεδόνες Αττικής. Θα ήταν κα­
ρικές περίοδοι που είναι πιο α­ απορούμε γιατί συνεχίζετε την λύτερο και οικονομικότερο αν
γαπητές στους αναγνώστες, ανάγνωση της «ΣΙ». Αν έχετε Μπάρλια Αναστάσιο, Νεμέα στέλνατε τις απαντήσεις σας
αλλά ποτέ δεν παραλείψαμε τις κάτι πιο συγκεκριμένο θα θ έ ­ Κορινθίας. Μ όνιμο πρόβλημα με μια επιστολή.
αναφορές και στις υπόλοιπες. λαμε να το διαβάσουμε. Σ υ γ χέ­ όλων των περιοδικών εκδ ό σ ε­
Τα θέματα που μας προτείνετε ετε τα επιστημονικά ιστορικά ων είναι η ατελής διανομή από Τσανακτσίδη Παύλο, Κοζάνη.
θα παρουσιαστούν στο μέλλον. συγγράμματα με την εκλαϊκευ­ τα πρακτορεία Τύπου. Οσο και Εφ ό σ ο ν οι τίτλοι των βιβλίων
Τα ερωτηματολόγια θα έπρεπε μένη εξιστόρηση. Το περιοδι­ αν προσπαθούμε, το όλο κύ­ είναι γραμμένοι στα αγγλικά,
να είναι κανονικά συμπληρωμέ­ κό μας ανήκει στην ποιοτική κλωμα παρουσιάζει σημαντική το ίδιο θα ισχύει και για το πε­
να διότι είναι εξαιρετικά δύσκο­ πλευρά της δ εύτερης κατηγο­ αδράνεια. Η «απλοποίηση» των ριεχόμενο. Επικοινωνήστε με
λη η διασταύρωσή τους με το ρίας και δ ε ν απαιτεί τεκμηρίω­ άρθρων θα έχει ως αποτέλε­ το βιβλιοπωλείο "Ελ ε ύ θ ερ η
πρώτο που στείλατε παλαιότε- ση κάθε παραγράφου με παρα­ σμα τη μείωση των λεπτομε­ Σκέψις" (τηλ. 210/3614736)
ρα. πομπές. Αυτά αφορούν πτυχια­ ρειών, με συνέπεια τη γενικό­
κές εργασίες φοιτητών. Σε μία τερη μείωση της έκτασής
Τριανταφύλλου Κώστα, Ζωγρά­ παράγραφο αναφέρεστε στο ε ­ τους. Κατανοούμε τον προ­
φου, Αθήνα. Μ ην περιμένετε πιστημονικό κύρος των άρ­ βληματισμό σας. Το ζήτημα

ΣΤΡΑΤΙΩ ΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡ ΙΑ


Σειρά «Πόλεμοβ και Στρατηγική»
Στρατιώ της των SS
Μνήμες πολέμου και συνειδήσεις 1942-1945
Johann Voss
Τιμή: 22,00 ευρώ

Αντικειμενική και σε βάθος μαρτυρία στρατιώτη των W affen-S S που πολέμησε κατά
τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο στις τά ξεις του Ράιχ τους Σοβιετικούς στη βόρεια Καρελία
και τους Αμερικανούς στη Γαλλία με την βη Μ εραρχία Ορεινών Κυνηγών SS-Nord.
Προσεγμένη έκδοση με φωτογραφίες και χάρτες.

Χ ίτλερ
Οι τελευταίες μέρες 1945
Hugh Trevor-Roper
Τιμή: 25,00 ευρώ

Στο τέλος του Β1 Παγκοσμίου Πολέμου, τον Σεπ τέμβριο του 1945, η τύχη του
Αδόλφου Χ ίτλερ π αρέμενε ένα μεγάλο μυστήριο. Στον Χιού Τρέβορ-Ρόπερ,
αξιωματικό των Υπηρεσιών Πληροφοριών, α να τέθη κ ε η διερεύνηση του ζητήματος.
Η εξαιρετική του έρευνα τελικώ ς όχι μόνον απ έδειξε ότι ο Χίτλερ είχε αυτοκτονήσει
στο Βερολίνο, αλλά είχε ως καρπό και ένα από τα πιο συναρπαστικά βιβλία
ιστορίας που γράφηκαν ποτέ.

Ο πόλεμος των Στρατηγώ ν


Στα ενδότερα των συμμαχικών δυνάμεων 1944-45
David Irving

ΠΕΡΙΣΚΟΠΙΟ 2006
Τιμή: 30 ευρώ

Ο Ν τέιβιντ Ιρβινγκ αποκαλύπτει τον σκληρό ανταγωνισμό στα


άδυτα των συμμαχικών στρατηγείων μεταξύ του στρατηγού Ν τουάϊτ Αϊζενχάουερ,
του στρατάρχη Μπέρναρντ Μ οντγκόμερι και άλλων στρατιωτικών ηγετών. Μ ετά τον
ΛΟΥΚΑ/
πόλεμο υπήρξε μια συγκάλυψη. Η πλήρης αλήθεια ξεπρόβαλε μετά από την έρευνα ΓΕΩΡΓΙΑ

του Ιρβινγκ. Μέσα από το βιβλίο π αρακολουθούμε την εξέλιξη του πολέμου, όπως
πραγματικά τον βίωσαν οι στρατηγοί, καβγαδίζοντας έντονα για τις επιλογές και την
επιβράβευσή τους.

ΣΥΝ ΤΟ Μ Α ΚΥΚΛΟΦΟΡΟΥΝ

• «Μ ε τα τεθω ρακισμένα του Κόκκινου Στρατού», Evgeni Bessonov


• «Ο ξεχασμένος στρατιώτης», G uySajer
• «Ο βομβαρδισμός της Δρέσδης», David Irving

Εκδόσεις ΙΩΛΚΟΣ - Ανδρέου Μ εταξά 12 & Ζ. Πηγής, Αθήνα 106 81


τηλ.: 210-3304111, e-mail: iolkos@ otenet.gr
Αττοστέλλονται με αντικαταβολή. On-line πωλήσεις στο internet: w w w .bazaarb ooks.gr