Anda di halaman 1dari 68

©e Mðtr{™thtÞýtu rðsÞ‚u‚ht{T

Sð™ yuf M™un Íhýwk

: ÷u¾f :
ËŒT„wY ©e ƒúñMðY…ŒtË Mðt{e (ËtrníÞ rðþthŒ)
„wYðÞo ËŒT„wY ©e þtMºteS Mðt{e (fkzthe „wYfw÷)

: «uhf :
ËŒT„wY þtMºte ©e ½™~Þt{«ftþŒtËS Mðt{e
(fkzthe „wYfw÷)

: «ftþf :
ŒþtÂçŒ {ntuíËð™t W…¢{u
©e Mðtr{™thtÞý „wYfw÷“¼Âõ‚™„h” fkzthe.
‚Útt
©e Mðtr{™thtÞý {krŒh „útLz«uhe (z÷tË) y{urhft.
Sð™ yuf M™un Íhýwk
«ftþf :
©e Mðtr{™thtÞý „wÁfw÷ “¼Âõ‚™„h” fkzthe,
{wk. fkzthe, ‚t. fhsý, S. ðztuŒht-391210
Vtu™ : (02666) 232334, 232734
E-mail :gkandari@satyam.net.in.
Web : www.TheSwaminarayan.org

«ftþ™ r‚rÚt : {
ŒþtÂçŒ {ntuíËð rð. Ëk.-2061
20Úte26 rzËuBƒh R.Ë.-2004
ytð]r‚ : «Út{
«‚ : 2000
rfk{‚ : Y. 15/-
ytŠÚtf ËnÞtu„™t Œt‚t©e :
….¼. ©e ¼h‚¼tE neÁ¼tE …xu÷
{týus. nt÷ z÷tË, y{urhft.
«tr MÚtt™ :
©e Mðtr{™thtÞý „wÁfw÷ “¼Âõ‚™„h” fkzthe,
Vtu™ : (02666) 232334, 232734
©e Mðtr{™thtÞý „wÁfw÷ ðztuŒht
Vtu™ : (0265) 3134099
©e Mðtr{™thtÞý {krŒh ÷tuÞtÄt{
Vtu™ : (02755)265441, 265451
SHREE SWAMINARAYAN MANDIR
2114 PINE ST. GRAND PRAIRIE,TX.-75050
Phone : (972) 263 - 7637
{wÿf : ©eS ytxo (079) 30928299
VII

y™w¢{rýft
¢{ rð„‚ …us ™k.
1 Sð™{tk «u{™e sYh 1
h M™un{tk þÂõ‚ fux÷e ? 5
3 rð™tuƒtS™tu sðtƒ 11
4 M™un Y…e þ†™e ‚tft‚ 12
… «týeytu™tu «u{ 14
6 ËkƒkÄtu Ët[ððt M™un™e sYh 16
7 Sð™ Sððt M™un™e sYh 18
8 ËtËw™tu sðtƒ 21
9 …thtðthef «u{™e sYh h3
10 …rhðth r«Þ ƒ™ðt {txu h5
11 {t™ð «u{ 28
1h ËkƒkÄeytu fh‚tk M™un ©uc 32
13 M™un™t y¼tðu 37
14 rðïÄ{o y™u ‚uytu™e ËkÏÞt 40
1… M™un™u fthýu 43
16 ÷t„ýe™tu y¼tð 44
17 ÷t„ýe «„x fhðt 47
18 rð¿tt™™e þtuÄ™u fthýu 48
19 ™un™t {un ƒ™eyu …1
h0 M™un™tu ŒwÁ…Þtu„ …3
h1 W…Ëknth …5
1

©e Mðtr{™thtÞýtu rðs Þ‚u‚ht{T

“Sð™{tk «u{™e sYh”


Ônt÷t ¼õ‚tu ! {týË yuf Ët{tSf «týe Au.
yu™e sYheÞt‚tu fuð¤ htuxe, f…ztk y™u {ft™ s ™Úte,
…hk‚w Sð™{tk ‚u™u «u{™e …ý sYh Au. yt ÷t„ýeytu
ô{h «{týu swŒe swŒe he‚u ÔÞõ‚ Út‚e ntuÞ Au, ‚u{s
ËkƒkÄ «{týu …ý hsw Út‚e ntuÞ Au. «u{ yu fuð¤ zkVtË
{thðt™tu rð»tÞ ™Úte, …hk‚w Sððt™tu y™u Shððt™tu
rð»tÞ Au.
«u{ E{t™Œthe þe¾ðtzu Au, ßÞthu MðtÚto ƒuE{t™e
þe¾ðtzu Au. «u{ Ëh¤‚t þe¾ðtzu Au, ßÞthu MðtÚto f…x
þe¾ðtzu Au. yts™tu {týË ƒnthÚte [‚wh y™u ykŒhÚte
ƒuE{t™ ƒ™e „Þtu Au. yu ™Úte E{t™ŒtheÚte hze
þf‚tu, ™Úte nËe þf‚tu, ™Úte ™t[e þf‚tu, ™Úte fne
þf‚tu y™u ™Úte E{t™ŒtheÚte Ëtk¼¤e …ý þf‚tu.
[týõÞ …tu‚t™e ™er‚{tk ÔÞðntrhf «u{ rð»tu
2
÷¾‚tk sýtðu Au fu, “ËkƒkÄeytu™t «u{™e ¾ƒh Ëkfx™t
Ë{Þu …zu Au. r{ºttu™e r{ºt‚t™e ¾ƒh Ëkfx Ë{Þu …zu
Au y™u …í™e™t «u{™e «‚er‚ …r‚ ßÞthu r™Äo™ ÚtE
òÞ yÚtðt htu„e ƒ™e òÞ íÞthu ÚttÞ Au. ytðt Ë{Þu
su …í™e ËtÚt yt…u Au ‚u™tu s «u{ Ët[tu fnuðtÞ Au.” yu
s «{týu …í™e …ý ytSð™ htu„e ƒ™e „E ntuÞ íÞthu
su …r‚ y„tW sux÷tu s M™un yt…u ‚u …r‚™tu M™un Ët[tu
Ë{sðtu.
ftuE ÷uýŒth™e ËtÚtu yt…ýe ytk¾ {¤u ‚tu ÓŒÞ
Ëkftu[tE òÞ Au, ftuE Œw~{™ ËtÚtu ytk¾ {¤u ‚tu yÂø™
…uŒt ÚttÞ Au, …hk‚w ftuE nu‚ðt¤t ËtÚtu ytk¾ {¤u ‚tu
ӌޙu …tk¾tu ytðe ntuÞ yuðt yt™krŒ‚ ÚtðtÞ Au. M™un
rð™t™t ÷tuftu™e xeft fh‚tk frð „k„ ÷¾u Au fu,
“hr‚ rƒ™ hts hr‚ rƒ™ …tx, hr‚ rƒ™ Aºt ™nª yuf xeftu,
hr‚ rƒ™ ËtÄw hr‚ rƒ™ Ëk‚, hr‚ rƒ™ òu„ ™ ntuÞ s‚eftu;
hr‚ rƒ™ {t‚ hr‚ rƒ™ ‚t‚, hr‚ rƒ™ {t™Ë ÷t„‚ Veftu,
frð „k„ fnu Ëw™ þtn yfƒh, hr‚ rƒ™ {t™Ë yuf hr‚ftu.”
®sŒ„e ƒtS Au «u{™e, ‚u™u ðuhÍuh™e h{‚ ƒ™tðe™u
ftuE fþwkÞ SíÞwk ™Úte. ƒeò™wk fþwkf Ae™ðe ÷E™u ftuE
Ëw¾ …tBÞt ™Úte. su ftuE Ëw¾ …tBÞt Au ‚u ‚tu ƒeò™u
Ëw¾ yt…e™u s Ëw¾ …tBÞt Au. ƒeò™wk Sð™ nht{ fhe
Œuðt {uŒt™u …zu÷tytu™wk …tu‚t™wk Sððt™wk nht{ ÚtE s
òÞ Au. «u{ ð„h™wk Sð™ ™ft{wk Au. «u{ yu Sð™™u
ËtÚtof ƒ™tðu Au.
3
ßÞtk «u{ Au íÞtk r™:MðtÚto Ë{…oý y™tÞtËu ytðu
Au. yu¼÷ ¾t[h™tu …rhðth-sÞtƒnu™, ÷÷e‚t ƒnu™
y™u ŒtŒt ¾t[h ð„uhu™u ©eS «¼w{tk y„tZ «u{ n‚tu ‚tu
…tu‚t™tk ‚™, {™ y™u Ä™ ƒÄwk s Ë{…oý fhe ŒeÄwk;
‚u™t fthýu Ëk«ŒtÞ{tk ‚uytu™wk ™t{ y{h ÚtE „Þwk Au.
«u{ y™u Ë{…oý rð™t {t™ð òr‚™e Ëuðt fhðe yu
þõÞ s ™Úte. M™un ntuÞ íÞtk Ë{…oý ntuÞ Au.
Ë{…oý yu M™un™e þh‚ ™rn, …ý Mð¼tð Au.
ftuE Mºte™tk ÷ø™ ÚttÞ …Ae ‚u ËtËhu ytðu Au, òu ‚u™u
…r‚{tk Ët[tu M™un ntuÞ Au ‚tu …tu‚t™wk Sð™ …r‚™u
Ë{…oý fhe Œu Au. su Mºteytu™u …r‚ «íÞu r™:MðtÚto M™un
™Úte ntu‚tu ‚u™t fthýu …tu‚t™wk Sð™ Ë{…oý ™Úte
fh‚e, ‚uÚte ƒL™u ðå[u f÷n-fkftË þY Út‚tk ntuÞ Au.
yuf ðt‚ [tu¬Ë Au fu, «u{ òuE‚tu ntuÞ ‚tu «u{
yt…ðtu …zu Au. «u{ ytÃÞt rð™t «u{™e EåAt ht¾u ‚u
y¿tt™e fnuðtÞ Au. M™un™tu ¾ò™tu yuðtu Au fu sux÷tu
ðnuk[eyu yux÷tu ðÄu Au. ½ýt {týËtu yt™kŒ{tk s ntuÞ
Au. yt…ýu ½uh ‚uytu …tk[ s r{r™x ƒuËu ‚tu …ý
ðt‚tðhý™u nË‚wk fhe ™t¾u Au. y™u ftuEf yuðt
Ëtur„Þt ntuÞ fu, su™e …tËu …tk[ s r{r™x ƒuËeyu ‚tu
…ý yuðtu Úttf ÷t„u òýu fu 24 f÷tf {nu™‚ fhe ntuÞ !
fXýtE rËðtÞ yu™e …tËu ƒeS ftuE ðt‚ s ™ ntuÞ.
ÞtŒ ht¾tu, ßÞtk E„tu Au íÞtk ðtË™t Au. ßÞtk «u{
Au íÞtk E„tu ytu„¤e òÞ Au. E„tu (ynkfth) …e„¤e™u
4
…týe ƒ™e òÞ Au y™u ðnuðt {tkzu Au. «u{ yu yuðwk
…týe Au fu Ëðuo™u ¼ªsðe Œu Au. MðÞk ¼ªòÞu÷tu ntuÞ y™u
Ët{t™u …ý ¼ªsðe Œu Au.
«u{ …týe ƒ™e òÞ Au, ßÞthu ynkfth ½™ …ÚÚth
suðtu ðt„u Au. Ëtu ð»to™e ®sŒ„e fh‚tk M™un{tk rð‚u÷tk 60
ð»to yrÄf Au ! Œhuf ËtÚtu {Äwh ÔÞðnth ht¾tu. ¾tË
fhe™u …ztuþeytu ËtÚtu ‚tu yð~Þ «u{ ht¾tu, ‚uytu
Ëw¾Œw:¾™t ËtÚte fnuðtÞ Au, ËtÚte ƒ™u Au.
ßÞtk «u{ Au íÞtk Úttf ™Úte ÷t„‚tu. yuf ™t™e
ƒt¤t ‚u™t ™t™t¼tE™u ‚uze™u s‚e n‚e. ‚u™u ftuEyu
…qAâwk : “‚wk ™t™e Atu y™u ‚tht ¼tE™u ‚uzâtu Au ‚tu ‚™u
Úttf ™Úte ÷t„‚tu ?” íÞthu …u÷e fnu “™t, rƒ÷fw÷ Úttf
÷t„‚tu ™Úte.” …u÷tu fnu : “‚the ™t™e ô{h òu‚tk ‚tu
‚™u Úttf ÷t„ðtu s òuEyu, A‚tk Úttf ™rn ÷t„ðt™wk
fthý þwk ?” íÞthu ™t™fze ƒt¤t ƒtu÷e QXe : “{thtu
¼E÷tu Au {txu.”
…Ae ‚u s {týËu yuf ™tufh™u …qAâwk : “‚wk
þuXtýe™t ƒtƒt™u ‚uze™u Vhu Au ‚tu ‚™u Úttf ™Úte
÷t„‚tu ?” íÞthu …u÷tu ™tufh {tuZwk ƒ„tze™u ƒtuÕÞtu : “þwk
fYk ? Úttf ‚tu ¾qƒ s ÷t„u Au, …ý ™ ‚uzwk ™u ™ h{tzwk
‚tu þuXtýe ftZe {qfu, {txu h{tzðtu …zu Au.” òuÞwk™u
¼õ‚tu ! M™un{tk þÂõ‚ fuðe Au y™u yM™un{tk ™ƒ¤tE
fuðe Au ?
5

“M™un{tk þÂõ‚ fux÷e ?”


M™un yu yuðe ¼êe Au fu ‚u{tk r«Þs™™t ˽¤t
Œtu»ttu ƒ¤e s‚t ntuÞ Au. ËkÞtu„ M™un ðÄthu Au, ‚tu
rðÞtu„ ‚u™u ÿZ ƒ™tðu Au. ÞtŒ ht¾tu, ‘yt„™uÞ …ý
ƒt„ ƒ™tðe {qfu yu Ët[tu y™wht„’ fnuðtÞ Au ! M™un
yu yuðtu {kºt Au fu su™u yt {kºt ytðze òÞ Au yu™wk
Sð™ Ëw¾Úte A÷ftE òÞ Au. yt Œw:¾e rðï{tk M™un
s …h{ yti»tÄ ƒ™e þfu Au. «u{ yu yuðwk þÂõ‚þt¤e
‚¥ð Au fu, Ë¥tt fh‚tk …ý yu™e ‚tft‚ yt„¤ òÞ Au !
«u{™e ‚tft‚™u rðï™t ‚{t{ Œuþtu ys{tðu ‚tu
ÞwØ™e fu ytÞwÄtu™e sYh …zu ™rn. ytsu rðï™t rðfËe‚
Œuþtu r{ËtE÷ ð„uhu ÞwØ™tk ËtÄ™tu ƒ™tðu Au y™u
rðftËþe÷ Œuþtu ‚u™e ¾heŒe fhu Au ‚u™e sux÷e ®f{‚
[qfððe …zu Au ‚ux÷e ®f{‚™wk y™ts y™u f…ztk ð„uhu
Sð™ sYheÞt‚™e [eòu òu rðï{tk hnu‚t „heƒtu™u
ðnU[ðt{tk ytðu ‚tu ftuE Œw:¾e ™ hnu, ftuE ¼qÏÞtu ™ {hu.
òýe‚t ÷u¾f „wýðk‚ þtnu ÷ÏÞwk Au fu, “Œwr™Þt{tk
Œhhtus 40 nòh {týËtu ¼q¾™t fthýu {]íÞw …t{u Au !”
nt÷{tk ytr£ft ¾kz™t sk„÷ rðM‚thtu{tk ‚tu Œhhtus
y™uft™uf {týËtu {]íÞw …t{u Au. rƒnth y™u yturhMËt
htßÞtu{tk …ý ½ýt ÷tuftu ¼q¾™t fthýu {hý …t{u Au.
„Þt ð»tuo yux÷u fu E.Ë. 2002 {tk ¼th‚u rðfËe‚
Œuþtu …tËuÚte 794 yƒs ztu÷h™tu ÷~fhe Ët{t™ ÷eÄtu !
6
100 fhtuz yux÷u 1 yƒs. yuðt 794 yƒs ztu÷h. yuf
ztu÷h yux÷u 45 Úte 50 Yr…Þt. fhtu rnËtƒ ! ÷~fhe
Ët{t™ ¾heŒe{tk ¼th‚™tu Œwr™Þt™t Œuþtu{tk ƒeòu ™kƒh
ytÔÞtu ! yt™e …tA¤™wk fthý þwk ? þt {txu ytx÷e
sk„e hf{™u ŒtY„tu¤t …tA¤ ðuzVðe …zu Au ? yu™e
…tA¤ yuf s fthý Au fu, yt…ýt Œw~{™ Œuþtu „ýt‚t
[e™ y™u …trfM‚t™™e ƒef. òu ‚u ƒL™u Œuþtuyu yt…ýe
ËtÚtu …nu÷uÚte s M™un htÏÞtu ntu‚ ‚tuu yt…ý™u ytx÷t
ƒÄtk nrÚtÞthtu™e sYh …z‚ ¾he ?
su{ ¼th‚™u ‚u ƒL™u Œuþtu™e ƒef ÷t„u Au, yu s
he‚u ƒL™u Œuþtu™u …ý ¼th‚ ‚hVÚte nq{÷t™tu ¼Þ hnu Au;
‚uÚte ‚tu ƒL™u Œuþtuyu yýw ƒtUƒ ƒ™tÔÞt Au y™u ‚uytu
…ý yƒòu ztu÷h™t ÷~fhe ËtÄ™tu™e ¾heŒe fhu Au.
rð[th fhe rnËtƒ fhtu fu, 1 ztu÷h™e ®f{‚ 45 Úte 50
Yr…Þt ÚttÞ Au, ‚tu 794 yƒs ztu÷h™t fux÷t Yr…Þt
ÚttÞ ?
ytx÷t Yr…Þt ¼th‚™e «„r‚ {txu òu ðt…hðt{tk
ytðu y™u ‚us «{týu …tf. y™u [e™ ‚u™t nrÚtÞthtu™t
Yr…Þt ‚u™t Œuþ™t rðftË {txu ðt…hu ‚tu ºtýu Œuþ™e
htu™f ƒŒ÷tE òÞ; …hk‚w yu ƒL™u Œuþtu™u ftuý Ë{òðu
fu, ‚{tht ÷tuZt™tk þMºttu fh‚tk M™un{tk y™k‚ „ýe
‚tft‚ Au; yufðth ‚{tu ys{tðe ‚tu swytu ! yt y¾‚htÚte
‚{tht ƒL™u™t Œuþtu Ë{]Ø ƒ™e sþu y™u y{thtu
®nŒwM‚t™ …ý nrhÞt¤tu ƒ™e sþu.
7
Íuhe {u÷urhÞt ÚttÞ ‚tuÞ ‚u™u Ëthtu fhðt™t W…tÞ
Au, …hk‚w ELËtr™Þ‚ {hðt …zu íÞthu ELsufþ™ õÞtkÚte
÷tððt ? M™un yu ytu…huþ™ rÚtÞuxh™tu ¼t„ ™Úte, yu
‚tu ӌޙwk yý{tu÷ ÿÔÞ Au. E„tu ÷E™u Vh‚tk
…trfM‚t™™u yu ™rn Ë{òÞ.
h{uþ¼tE ytuÍt fÚtt{tk fnu Au fu, “ÞwØ™u «u{™t
ytÞwÄ ðzu S‚u ‚u ƒwØ (ztÌttu) fnuðtÞ Au. «u{ s
«u{™tu …whMfth Au. “«u{ su™u òuzu, ftuý ‚u™u ‚tuzu ?”
M™un yux÷u Ë{…oý™wk ftÔÞ. «u{ Au ‚u [kÿ Au, su
yt…ý™u [q{e ÷u Au. M™un™wk Mð{t™ rðhn™e …t™¾h{tk
™rn, …hk‚w ðtË™t™e ðËk‚{tk fh{tÞ Au. Ët[tu M™un yuf
yuðtu «VqÕ÷ [kÿhts Au fu, su™e f¤t fŒe ½x‚e s ™Úte.
«íÞuf {týË™wk ÓŒÞ «u{-…hƒ ƒ™e òÞ ‚tu …]Úðe
«u{™„h ƒ™e òÞ ! …Ae ™ ftuE îu»t hnu, ™ ftuE™t{tk
¢tuÄ hnu fu ™ ftuE ͽztytu fhu; fuðe þtkr‚ hnu ?”
«u{ yu þtkr‚™t …thuðt™tu {t¤tu Au. y™wht„
ytËÂõ‚{tk Vhe òÞ ‚tu Sð™{tk yt„ ÷„tzu y™u
r™:MðtÚto-r™»ft{ ¼tð{tk …rhý{u ‚tu ƒt„ …ý ¾e÷ðu !
M™un yu ©uc ðrþfhý rðãt Ë{ Au. Ëk…Â¥t fu𤠌un™u
¾heŒe þfu, Ë¥tt fu𤠌un™u Œkz yt…e þfu, …ý rŒ÷™u
‚tu fuð¤ M™un s S‚e þfu Au.
s„‚™t …wÁ»ttu yuf ðt‚ ÞtŒ ht¾tu fu, …r‚ ƒ™e™u
‚{u Mºte™tu fuð¤ ntÚt s {u¤ðe þftu Atu, …hk‚w ‚u™wk niÞwk
{u¤ððt {txu ‚tu ‚{thu M™une s ƒ™ðwk …zu Au. ÓŒÞ Au
8
‚u «u{ …k¾e™tu {t¤tu Au, {txu ‚u{tk ™Vh‚ Y…e f[htu
¼hðtu ™rn.
{týË™e {q¤¼q‚ Ík¾™t M™un …t{ðt™e Au. yu
Ík¾™t yÄwhe hnu íÞtk ËwÄe yu MðMÚt ƒ™e þf‚tu ™Úte.
Ä™ðt™ Œuþtu{tk Ä™ðt™ ÷tuftu ytí{níÞt fhu Au, ‚u{tk
su ½ýtk fthýtu Au ‚u{tk yuf fthý yt …ý Au. …rhðth
‚hVÚte Ët[tu M™un ™Úte {¤‚tu ‚u™t fthýu {™ y…Ëux
hnu‚wk ntuÞ Au, ykŒh ÷t„ýeytu™e ßÞtu‚ ƒwÍtE „E
ntuÞ Au; ‚u™t fthýu xuLþ™ rŒ™«r‚rŒ™ ðÄ‚wk òÞ Au.
Ë{]ÂØÚte ¼hu÷tu {týË ÓŒÞÚte ¾t÷e ÚtE „Þtu
ntuÞ Au, ‚uÚte Sð™ ¼thu ÷t„u Au. Ëk…Â¥t yÂø™ Ë{t™
÷t„u Au, …rhðthtu …thftk ÷t„u Au, r{ºttu MðtÚteo ÷t„u Au
y™u {nu{t™tu {zŒtk Ë{t™ ÷t„u Au, ‚u™t fthýu Úttfe™u
Aqxfthtu {u¤ððt™tu AuÕ÷tu W…tÞ yt…½t‚ ys{tðu Au.
yt™e …tA¤™wk fthý M™un™tu y¼tð !
{týË™wk ÓŒÞ yL™ ™rn, …hk‚w M™un Ík¾u Au. su{
yL™ Œun™tu ¾tuhtf Au, ‚u{ M™un yu ӌޙtu ¾tuhtf Au.
f÷t…e yu™u ‘™tswf Ëðthe’ fnu Au. M™un™wk s¤ ‚¥ð
õÞthuf õÞthuf ytkËwytu îtht «„x Út‚wk ntuÞ Au. «u{™wk
ðtÞw ‚¥ð ÔÞÂõ‚„‚ {xe Ë{Âü„‚ Útðt Ík¾u íÞthu
rðï «u{{tk …rhý{u Au.
MðtÚtoÞwõ‚ Œ÷e÷tu îtht M™un™u …t{e ™ þftÞ,
«u{™u ‚tu {tºt Sðe s þftÞ. ftuE™u yt…ýu ƒ¤Úte
S‚e þfeyu …ý ‚u™t ӌޙu M™un rð™t S‚e þftÞ
9
™rn. yu yt…ýtu r{ºt ™rn ƒ™u …hk‚w …nu÷tk fh‚tk …ý
ðÄthu fèh þºtw ƒ™e sþu. y™u su™u yt…ýu «u{Úte SíÞt
ntuEþwk ‚tu ‚u™t ӌޙwk …ý …rhð‚o™ ðnu÷wk-{tuzwk yð~Þ
Útþu. …nu÷tk þºtw n‚t ‚u nðu yt…ýt r{ºttu ƒ™e sþu.
nt, ftuE ŒwÞtuoÄ™ suðtu y…ðtŒY… ™ef¤u, …hk‚w ƒnwÄt
÷tuftu þºtw‚t Atuze r{ºt ƒ™e òÞ Au, fu{ fu ƒ¤
ƒeðztðu Au ßÞthu M™un r…„¤tðu Au.
M™un ËŒT„wýe {týË{tk rðþu»t ntuÞ Au. ‚u ‚uytu™e
r¢Þt{tk «„x ÚttÞ Au y™u ‚u{™t Sð™{tk …ý Ëðoºt
Œu¾tÞ Au. þtherhf ƒ¤ fh‚tk M™un ðÄthu þÂõ‚þt¤e Au.
ßÞtk ƒ¤ r™»V¤ òÞ Au, íÞtk M™un ËV¤ ÚttÞ Au.
«u{™e …tk¾tu Ëßs™™u Zt÷Y… ™eðzu Au. ‚u™wk hûtý
{¤‚tk r™Œtuo»t {týË Œkzt‚tu ™Úte. MðtÚto ð]Â¥t Ët{u ‚u
[tu¬Ë fð[ …qÁk …tzu Au. nthu÷tkytu™tu yu rðËt{tu Au
y™u …rðºt {týËtu™wk yu {krŒh Au.
nwk …ýt™tu íÞt„ fhðtÚte M™un ‚íft¤ «„x ÚttÞ
Au. yk„‚ ÷t¼™e …tA¤ Œtux {qf‚t {týËtu r™:MðtÚto
M™un™u ytu¤¾e þf‚t s ™Úte. ßÞtk ½]ýt, r‚hMfth y™u
yý„{tu Au íÞtk r™:MðtÚto «u{ Ëk¼ðe ™ þfu. ƒÄt
«fth™e ½]ýtÚte su hrn‚ Au yuðt ÓŒÞ{tk s ‚u™tu r™ðtË
ÚtE þfu Au.
…r‚-…í™e, ¼tE-¼tE, ¼tE-ƒnu™, ËtËw-ðnw,
™ýkŒ-¼t¼e, Œuhtýe-suXtýe ð„uhu r™:MðtÚto M™un™u hM‚u
ð¤u ‚tu fwxwkƒ{tk õÞthuÞ …ý õ÷uþ ÚttÞ s ™rn. su
10
{týË™u M™un™e At÷f ÷t„e Au ‚u õÞthuÞ ½]ýt fu
{qZ‚t yt[h‚tu s ™Úte. „{u ‚uðe ÂMÚtr‚{tk ‚u yt™kŒ{tk
s hnu Au. {txu Œhuf ÔÞÂõ‚yu «u{{Þ ƒ™e sðwk òuEyu
y™u ytË…tË™tk ƒÄtk™u «u{Úte ™ðztðe ™t¾ðtk òuEyu.
ƒÄt rð[thtu{tk «u{™tu rð[th ËtiÚte ‚eðú y™u
ÔÞt…f Au. òu yt…ýtu M™un r™{o¤ nþu ‚tu yt…ýu
Ëðoºt M™un …t{eþwk y™u òu yt…ýt M™unu {tun™tu Bntuhtu
…nuhu÷ nþu, ‚tu Ëðoºt rĬth™u …tºt ƒ™eþwk. su {týË
rĬth…qýo rð[thtu fhu Au ‚u™u rĬth s {¤u Au, …hk‚w
su™u «u{ {u¤ððtu ntuÞ ‚uýu «u{t¤ ƒ™ðwk òuEyu. «u{
fŒe ðtËe Út‚tu s ™Úte, ‚u ‚tu r™íÞ ™ð÷tu hnu Au.
«u{™t ƒ¤u s {týË Ëw¾e ÚtE þfu Au, …hk‚w ƒkŒqf
W…h ntÚt {qfe™u r™®ù‚ hnuðt {t„u ‚tu ‚u {qh¾ fnuðtÞ
Au. Ëti™u M™un™e {Äwh‚t y™u Ënt™w¼qr‚¼he ytk¾tuÚte
òuðt òuEyu. Ëw¾e Sð™ {txu rðþwØ r™:MðtÚto «u{
s yË÷e ¾tuhtf Au. Œhuf «týe{tºt «u{™e ¼q¾Úte
‚÷Ëe hÌtwk Au, {txu M™un™u ðnuðztðtu. {t™rËf Œw:¾tu Œqh
ÚtE sþu. su™t ð‚o™{tk M™un˼h Ënt™w¼qr‚ ™Úte yu
{týË s„‚{tk ¼thY… Au y™u su™t ÓŒÞ{tk MðtÚtoÞwõ‚
îu»t Au yu ‚tu s„‚ {txu þt…Y… Au.
11
‘rð™tuƒtS™tu sðtƒ’
yt[tÞo rð™tuƒt ¼tðu ¼qŒt™ Þ¿t fh‚t fh‚t
ys{uh …ntU[u÷t íÞth™e yt ðt‚ Au. Ët{tSf ftÞo
fh™th yuf y{urhf™ xqrhMx rð™tuƒtS™u {¤ðt ytÔÞt.
Úttuzt rŒðËtu hne™u s‚e ð¾‚u rð™tuƒt™u fÌtwk : “y{tht
y{urhft {txu yt…™t suðt …rðºt …wÁ»ttu™tu ftuuE ËkŒuþtu
ntuÞ ‚tu {™u yt…tu.”
rð™tuƒtS ƒtuÕÞt : “‚{tht Œuþ{tk yMºt-þMºt
ƒ™tð™thtytu Au, ‚uytu™u fnuòu fu 364 rŒðË ËwÄe ¾qƒ
þMºttu ƒ™tðu y™u 365 {tk rŒðËu ‚{t{ þMºttu ŒrhÞt{tk
VUfe Œu ! yt{tk s Œuþ™e WL™r‚ Au. Œwr™Þt þMºtÚte
ytrÄ™ fhe þft‚e ™Úte, …ý M™unÚte ytrÄ™ ƒ™e þfu
Au. rðï™u «u{ fhðt™e yt s he‚ Au, {txu y{urhft™t
Ë¥ttÄthe ÔÞÂõ‚ytu™u fnuòu fu, M™un rð™t ftuE Œuþ™e
Ët[e WL™r‚ Út‚e ™Úte.”
¼õ‚tu ! M™un yu {týË™t yr¼«tÞtu, rËØtk‚tu
y™u ‚¥ð¿tt™Úte ƒnth™e ðM‚w Au, ƒnth™wk ‚¥ð Au, yu
ƒÄtÚte W…h y™u …th™wk ‚¥ð Au. «u{™tu {t„o yu
Sð™™tu {t„o Au. yu {t„uo [t÷™thtytuyu ͽztytu y™u
þkft fwþkftytuÚte Œqh hnuðwk òuEyu.
ytðt n÷ft Œw„woýtu òu yt…ýt {™ W…h fƒòu
fhe ÷u ‚tu yt…ýu yt…ýe ò‚™u Au‚hðe ™ òuEyu,
…hk‚w yt…ýu fƒq÷ fhe ÷uðwk òuEyu fu, yt…ýt{tk «u{
™Úte. ÔÞðntrhf {t„o y™u ytæÞtÂí{f {t„o ƒL™u{tk
M™un™e sYh Au, {txu {nt«¼w ©enrhS™u «tÚto™t fheyu
fu, yt…ýt{tk M™un™wk Ëhtuðh «„x ÚttÞ yuðe f]…t fhu.
12

M™unY…e þMºt™e ‚tft‚


“Þt‚™t ËkðŒu ™t ŒV™tðeyu, Œeðztytu «u{™t «„xtðeyu;
ntu ½uh ½uh htuþ™e WÕ÷tË™e, yu nðt [t÷tu ƒÄu Vu÷tðeyu.”
M™un{tk yu þÂõ‚ hnu÷e Au fu „{u ‚uðt ¢qh ÷tuftu …ý
…e„¤e òÞ Au. {týËtu™e níÞt fhe ‚u™e ytk„¤eytu™tu
nth ƒ™tðe „¤t{tk …nuhe ÷tuftu™u ÷qkx‚tu yuðtu yk„wr÷{t™
yuf r™ŒoÞ htûtË suðtu s n‚tu, …hk‚w ‚Útt„‚ ƒwØ
¼„ðt™™e fYýt y™u M™unY…e þMºtÚte ‚u „¼Ák „tÞ
suðtu ƒ™e „Þtu ‚Útt ËkËth Atuze r¼Ï¾w ƒ™e ytSð™
ƒwØ «¼w™tu Ëuðf ƒ™e Sð™ Ë{…oý fhe ŒeÄwk !
…ÚÚth™e {qŠ‚ Ë{t™ yu yk„wr÷{t™u nòhtu ÷tuftu™u ¢qh‚t
…qðof {the ™t¾u÷, …hk‚w ƒwØ «¼w™t «u{ yt„¤ yu {eý
ƒ™e „Þtu !
Sð™{tk nk{uþtk Œhuf ÔÞÂõ‚yu «u{Y…e „wýtu
¾e÷ððt òuEyu. ®sŒ„e xqkfe Au, Ë{Þ ytuAtu Au, íÞthu
«u{™u ƒŒ÷u ðuh-Íuh y™u {tÁk-‚tÁk fhe™u ®sŒ„e ðuzVe
™tk¾ðe ™ òuEyu. ÞtŒ ht¾tu fu ynkfth {sƒq‚ rfÕ÷tu
Au, ‚u{tkÚte «u{™wk îth s yt…ý™u ƒnth ftZe þfu ‚u{
Au.
Ëtu¤{e ËŒe™t yk‚{tk yfƒh™e Ët{u ‚u™tu …wºt
Ë÷e{ (sntk„eh) sk„u [zâtu n‚tu ‚uÚte ÞwØ yr™ðtÞo
ƒLÞwk n‚wk. ‚u Ë{Þu hõ‚…t‚ r™ðthðt {txu {nthtýe
òuÄtƒtEyu …wºt Ë÷e{ y™u …r‚ yfƒh™u M™un™t
13
þMºtÚte þtk‚ …tze ¼Þkfh hõ‚…t‚ yxftÔÞtu n‚tu. «u{
s yuðwk yuf hËtÞý Au fu su yr¼{t™™u ytu„t¤e þfu
Au. ftuE…ý MÚtt™{tk ynkfth™tu Ëk½»to ntuÞ íÞtk …ý
ytðwk M™un™wk hËtÞý ys{tððt{tk ytðu ‚tu ͽztytu™e
ßðt¤tytu þtk‚ ÚtE òÞ Au.
Œhuf ÔÞÂõ‚™u M™un™e ¼q¾ Au. ftuE™u …r‚ ‚hVÚte
RåAt ntuÞ Au ‚tu ftuE™u …í™e ‚hVÚte, ftuE™u {t‚t-r…‚t
…tËuÚte M™un òuEyu Au, ‚tu ftuE {t ƒt…™u …wºttu ‚hVÚte
«u{™e RåAt ntuÞ Au. ðíË÷ ðËtýe ÷¾u Au fu, “«u{™t
ËkƒkÄtu™wk yuf yŒT¼q‚ rðï Au. ftuuE™e ÞtŒ ytðu y™u
{týË™e ytk¾tu ¼e™e ÚtE òÞ Au. s„‚{tk ftuEf™u
¾t‚h {h™tht ‚tu ½ýt {¤u, …hk‚w ftuEf™u ¾t‚h Sðe
s™tht ÷tuftu ƒnw ytuAt {¤u Au. ftuEf™e ¾t‚h {hðwk yu
{]íÞw™u {n¥ð yt…ðt ƒhtƒh Au, ‚tu ftuEf™e ¾t‚h Sðe
sðwk yu Sð™™u ËL{t™ yt…ðt Ë{t™ Au. s„‚{tk sux÷e
ËwkŒh‚t, ftu{¤‚t, ¼e™tþ y™u {Äwh‚t Au yu ƒÄe s
«u{™t fthýu Au.
{týË Ë{su fu ™ Ë{su …ý ®sŒ„e™e ytÄth
¼qr{ M™un s Au. «u{™t ytÄthu ‚tu s„‚™wk ½xƒkÄ™ xfe
hÌtwk Au; ™rn‚h ‚tu yuf yuf ÔÞÂõ‚ h¾z‚e ÚtE „E ntuÞ
. yt rðï …h yuf …ý Sð yuðtu ™rn ntuÞ fu su™t
yk‚h{tk M™un™e Ík¾™t ™ ntuÞ.”
14
«týeytu™tu «u{
yhu ! {™w»Þtu{tk ‚tu ntuÞ Au, …ý …þw-…ûteytu{tk
…ý …tu‚t™t ƒå[tkytu «íÞu™tu M™un fux÷tu ƒÄtu òuðt
{¤u Au ! …t¤u÷tk fq‚htytu, rƒ÷tzeytu y™u …tu…x ð„uhu
…k¾eytu™u …ý …tu‚t™t {tr÷f ËtÚtu y…th M™un ntuÞ Au.
{ntht»xÙ{tk 17 {e ËŒe{tk rnkŒw htßÞ™e MÚtt…™t
fh™th y™u rnkŒwÄ{o™wk hûtý fh™th Aºt…r‚ rþðtS
{nthts™tu {tu‚e fq‚htu ƒnw ƒwÂØþt¤e n‚tu. rþðtS
«íÞu ‚u™u ¾qƒ M™un n‚tu ‚u™u fthýu E.Ë. 1680 {tk
ßÞthu rþðtS {nthts MðÄt{ …ÄtÞto íÞthu {tu‚e fq‚htu
M{þt™Þtºtt{tk Ënw™e ËtÚtu „Þtu n‚tu y™u òuhòuhÚte
fYý r[r[Þtheytu …tze hz‚tu n‚tu.
yux÷wk s ™rn, …hk‚w ßÞthu rþðtS™e r[¥tt ˤ„e
hne n‚e íÞthu Ëir™ftu™t ntÚt{tkÚte fwŒe™u r[‚t{tk …ze
yÂø™M™t™ fhe ÷eÄwk n‚wk ! ytsu …ý htÞ„Z™t rfÕ÷t{tk
M™un™u ‚tS fh‚e rþðtS y™u {tu‚e fq‚ht™e Ë{trÄ
{tuswŒ Au. {nt{t™ð y™u r™ctðt™ «týe™t y™LÞ
M™un™wk yt yòuz M{thf Q¼wk Au.
rŒÕne™t ƒtŒþtn þtnsntk «íÞu ‚u™t ntÚte
¾tr÷VŒtŒ™u y…th M™un n‚tu, ‚u™u fthýu E.Ë. 1658{tk
þtnsntk™u ‚u™t s …wºt ytihk„Íuƒu fuŒ fhe yt„út{tk su÷{tk
…qhe ŒeÄtu íÞthu …u÷tu ntÚte su÷ Ët{u ƒuËe hnu‚tu n‚tu. …Ae
su rŒðËu þtnsntk™wk {]íÞw ÚtÞwk ‚u òuE™u ‚whk‚ s M™une ntÚte
yt½t‚™u fthýu {]íÞw …tBÞtu n‚tu !
15
ytðt ‚tu y™uf «Ëk„tu …þw-…k¾eytu™t Rr‚ntË™t
…t™u òuðt {¤u Au. ËthË ƒu÷ze™tu M™un «ÏÞt‚ Au. ™h
ËthË™u …thÄeyu {tÞtuo ‚tu {tŒt ËthËeyu rðhn{tk «tý
Atuze ŒeÄt ! yt ÿ~Þ ðtÕ{erf }r»tyu òuÞwk n‚wk y™u
…thÄe™u þt… ytÃÞtu n‚tu.
«u{™t y¼tðu rðï{tk ÞwØtu ÚttÞ Au, ®nËtytu
ÚttÞ Au y™u ftu{e h{¾týtu ÚttÞ Au. «u{Úte ¼hu÷wk ÓŒÞ
õÞthuÞ …ý ftuE™wk yrn‚ ™ fhe þfu, fŒt…e ftuE™e
níÞt ™ fhe þfu. fŒt[ RåAu ‚tu …ý yu™tÚte s„‚™u
f÷wr»t‚ fh™tÁk f{o ™ ÚtE þfu; fu{ fu «ftþ™e ntshe{tk
ykÄfth™tu «ðuþ þõÞ s ™Úte, ‚u{ «u{™e ntshe{tk yt
ƒÄt™tuu «ðuþ yËk¼ð ƒ™e òÞ Au.
yt…ýt Ä™™e r‚òuhe ¼÷u™u ¼h[f ¼hu÷e ntuÞ,
…ý rŒ÷™e r‚òuhe-M™unÄ™ rð™t™e ntuÞ ‚tu þwk ðéÞwk
? ÷ø™Sð™™u Ëw¾e y™u ËV¤ ƒ™tððt™e M™un y™u
Ën™þe÷‚t ƒu [tðeytu Au. M™un rð™t ËtIŒÞo, Ä™
rð™t™e r‚òuhe suðwk ÷t„u Au. M™unÚte Sð™ ™kŒ™ð™
Īu Au.
½ýt ÷tuftu™e Œ÷e÷ yuðe ntuÞ Au fuu …ztuþeytu™t
rðr[ºt Mð¼tð™u fthýu s y{thu ¾htƒ Útðwk …zu Au y™u
ͽztytu fhðt …zu Au. …Ae yu™t …tztuþe™u …qAeyu ‚tu
‚uytu …ý ytðtu s sðtƒ yt…þu. yt™e …tA¤™wk òu
ftuE fthý ntuÞ ‚tu ‚u M™un™tu y¼tð s Au. {txu M™un™u
Sð™{tk y…™tðe ÷uðtu.
16

ËkƒkÄtu Ët[ððt M™un™e sYh


«u{ yu Mðt¼trðf «f]r‚ Au, ßÞthu rĬth yu
rðf]r‚ Au. ‚{u …ztuþe™u «u{Úte ƒtu÷tðþtu ‚tu ‚uytu …ý
Äehu Äehu ™Vh‚ Atuze M™unÚte ƒtu÷tððt ÷t„þu. ®sŒ„e™u
fuð¤ n¬™t ºttsðu ™rn ‚tu¤tÞ, ynª «u{™t ƒtx
(ftx÷t™tu Ëux) …ý W…Þtu„{tk ÷uðt s òuEyu.
‚{u ßÞthu ftuE™e Úttuze …ý «þkËt fhtu Atu íÞthu
‚{u ‚{tht n¬™tu s W…Þtu„ fh‚t ntu Atu, …ý yu{tk
su «u{t¤‚t y™u Ëh¤‚t™e ËwðtË Au yu™e ðt‚ s swŒe
Au. ftu™u n¬Úte Íuh ¾ðztððwk y™u „tu¤ ¾ðztððtu yu
ƒu{tk {tuxtu ‚Vtð‚ Au.
yt…ýu ßÞthu «u{ y™u Ë{sý ËtÚtu [t÷ðt
÷t„eyu Aeyu íÞthu Ët{uÚte …ý yu™t …z½t y™tuu¾t s
…z‚t ntuÞ Au. …h{ yt™kŒ {txu ðztuŒht™t ‘÷û{e
rð÷tË …u÷uË’™e sYh …z‚e ™Úte (‚u {nu÷ „wsht‚
htßÞ{tk ËtiÚte {tuxtu Au.) WŒu…wh™t ¼ÔÞ hts{nu÷™e sYh
…z‚e ™Úte. (‚u {nu÷ yt…ýt ËíËk„e Í{fwkƒt™tu Au.
nt÷{tk ‚u{tk {tuxwk BÞwrÍÞ{ Au. Œuþ-rðŒuþÚte nòhtuu
÷tuftu òuðt ytðu Au.) fu …Ae rŒÕne{tk ytðu÷ ht»xÙ…r‚
¼ð™™e sYh …z‚e ™Úte. (‚u ht»xÙ…r‚™wk r™ðtË MÚtt™
Au. ûtuºtV¤™e ÿÂüyu fu Y{tu™e ÿÂüyu …ý ¼th‚{tk
yu™t sux÷tuu {tuxtu ƒk„÷tu ftuE™tuu ™Úte; ‚u{tk 400
ytuhztytu Au !)
17
‚tu …h{ yt™kŒ {txu rðþt¤ {nu÷™e sYh ™Úte
…z‚e, …hk‚w ¼tð™tþe÷ «u{˼h ӌޙe s ðÄthu sYh
…zu Au. «u{ yuf ÿÂü Au, su fwY…™u …ý Y…ðt™ ƒ™tðu
Au. ¼tus™ ntuÞ …ý ¼q¾ ™ ntuÞ ‚tu ¼tus™ þwk ft{™wk ?
ÿ~Þ ËwkŒh ntuÞ, …ý ÿÂü s ™ ntuÞ ‚tuu ÿ~Þ þt ft{™wk
? yu{ þheh ËwkŒh ntuÞ, …hk‚w M™un s ™t ntuÞ ‚tu ‚u ËwkŒh
þheh …ý þwk ft{™wk ?
M™un s Sð™{tk ËkƒkÄtu xftðe ht¾u Au. Ët[t
M™un{tk ftuE …ý «fth™e …qðo þh‚ ™ ntuÞ, {t„ýeytu
™ ntuÞ, yhË…hË™e ËtuŒtƒtS ™ ntuÞ y™u ÷uðz-
Œuðz™tu ÔÞðnth …ý ™ ntuÞ fthý fu, M™un yu
ykŒh™e ¼tð™t Au. ™Þtuo htS…tu s Au.
«rËØ frð y™u ®[‚f yuðt Ëwhuþ Œ÷t÷ ÷¾u Au
fu, “÷ø™ yu «u{™e Ët{tSf Ëk{r‚ Au ßÞthu «u{ yu
ӌޙe yk„‚ Ëk{r‚ Au. «u{ yu Sð™™wk ËíÞ Au. ËíÞ
ûtrýf ™ ntuÞ.”
rþÞt¤t{tk ht‚u ‚t…ýwk su{ nqkV yt…u Au, yu{
Ëw¾Œw:¾™t «Ëk„tu{tk «u{ nqkV yt…u Au. «u{™t y™uf M‚h
ntuÞ Au. «u{™wk fuLÿ ðtË™t …ý ntuÞ Au y™u W…tË™t
…ý ntuÞ Au ! ðtË™t ÔÞÂõ‚ ËtÚtu ntuÞ Au, ßÞthu
W…tË™t ©enrhS «íÞu ntuÞ Au. Sð™ Sððwk yux÷u þwk
? fuð¤ ïtË ÷uðt ? yhu ïtË ‚tu Ztuh …ý ÷u Au,
…hk‚w ïtË{tk M™un™e Ëw„kÄ ntuðe òuEyu.
18
Sð™ Sððt M™un™e sYh
«u{{tk ynk™wk Ëk…qýo rðËso™ ntuðwk òuEyu; …Ae ‚u
ÔÞÂõ‚ {txu™tu «u{ ntuÞ, …rhðth {txu™tu «u{ ntuÞ, Ë{ts
{txu™tu M™un ntuÞ fu …qhe {t™ð ò‚ {txu™tu ntuÞ. M™une™e
„uhntshe ntuÞ Au íÞthu yt¾e Œwr™Þt ¾t÷e¾{ ÷t„‚e
ntuÞ Au. yt…ýu ftuE …ý y…uûtt rð™t Ët{u™e ÔÞÂõ‚
{txu fkEf fheyu ‚u™u ÔÞðntrhf «u{™wk ðtM‚rðf ÷ûtý
fne þftÞ Au. rðhn «u{™u Äth ftZe yt…u Au y™u r«Þ
ÔÞÂõ‚™wk Ëtr™æÞ «u{™u ˃¤ fhu Au. «u{ þ猙e þwk Œþt
ÚtE hne Au ‚u™wk ðýo™ frð Ëwhuþ Œ÷t÷ yuf ftÔÞ{tk ÷¾u
Au fu,
“«u { nðu …÷xt‚e {tu Ë {{tk Au ,
hr‚ y™u ft{Œu ð BÞw r ÍÞ{{tk Au !
{týË ‚tu Ã÷tÂMxf™e xu L f ‚tu … su ð t,
I LOVE YOU þçŒtu nðu ÷tu÷e…tu… suðt
htË nðu fu ƒ hu ™ e (ztLË) Ät{Äq { {tk Au ,
htÄt y™u f] » ý nðu rVÕ{{tk Au . ”
‚¥ð ®[‚f hí™ËwkŒhËqrhS™t þçŒtu{tk ÷¾wk ‚tu,
“ su{ {txe ¼e™e ntuÞ Au íÞthu yu™t …h {™„{‚t
ytfthtu {tx÷wk-fturzÞwk ð„uhu W…Ëtðe þftÞ Au, ‚u{
ÓŒÞ ßÞthu M™unÚte ˼h ntuÞ íÞthu ËwkŒh Sð™ Sððt™t
r™ýoÞtu Ëns s ÷E þftÞ Au. Sð™{tk ‚fo™u yuðwk
«tÄtLÞ ™ yt…ðwk òuEyu fu su™u fthýu ÷t„ýe™t
ËkƒkÄtu{tk fztftu ƒtu÷e òÞ, y™u ftixwkrƒf ¼tð™t
19
ðuhrð¾uh ÚtE òÞ; fŒt[ ËV¤‚t {¤e òÞ …hk‚w
«ËL™‚t ™kŒðtE òÞ Au.
…ŒtÚto™t ™wfþt™Úte ƒ[e þftÞ, …hk‚w «u{™e
™wfþt™e Q¼e ÚtE òÞ Au. rðsÞ {¤e òÞ, …ý
…tA¤ rð»ttŒ Atuz‚tu òÞ Au. «u{ þ猙u ft„¤ W…h
÷¾ðtu Ënu÷tu Au, S¼ W…h ƒtu÷ðtu Ënu÷tu Au, ytk¾tuÚte
ðtk[ðtu Ënu÷tu Au, …hk‚w Sð™{tk Sð‚tu fhðtu {nt
{w~fu÷ Au. òu Sð™{tk M™un™e Ëtih¼ {nUfe QXu ‚tu ‚tu
s„‚{tk ftuE™tu ftuE Œw~{™ s Wí…L™ ™ ÚttÞ.”
nu ¼õ‚tu ! yt„ su{ „{u ‚uðt …ý fXý …ŒtÚttuo™u
¾tE òÞ Au, ‚u{ «u{ …ý „{u ‚uðt òr÷{ Œtu»ttu™u …e
òÞ Au. yu{tkÞ {t‚t-r…‚t™tu …wºt «íÞu™tu «u{, „wY™tu
rþ»Þ «íÞu™tu «u{ y™u ¼„ðt™™tu ¼õ‚ «íÞu™tu «u{;
yu™e WŒth‚t™wk ftuE ðýo™ ÚttÞ ‚u{ ™Úte. yu Œhuf «u{
W¥thtu¥th yufƒeòÚte [ZeÞt‚t Au.
W…htuõ‚ fÌttu yu «u{ õÞthuf fXtuh Œu¾tÞ ¾htu,
õÞthuf …eztŒtÞf y™w¼ðtÞ ¾htu, …ý yu «u{ ntuÞ Au
ËtuÞ suðtu; yt„¤ ftýwk sYh …tzu, …hk‚w …tA¤ ËtkÄe
ŒeÄt rð™t ™ hnu.
«u{ yu yuðtu ‚tk‚ýtu Au fu yt…ýe ƒtsw s ¾UåÞt
fheyu ‚tu yu ‚qxe òÞ Au y™u Ët{t ‚hV ht¾eyu ‚tu yu
ðÄw™u ðÄw {sƒq‚ Út‚tu òÞ Au. [e™™t Ä{o„Yw fLVâwrþÞË
fnu‚t fu, “su {týË™t ÓŒÞ{tk «u{¼tð ™Úte ‚u™u ¼s™-
fe‚o™ þt ft{™tk ? ‚u™u rðrÄytu ËtÚtu þwk ÷uðt-Œuðt ?”
20
yt…ýt Sð™{tk suýu «u{ ytÃÞtu ntuÞ ‚u «íÞu
îu»t õÞthuÞ fhðtu ™rn, suýu ðtíËÕÞ™tk ytkËwytu ðntÔÞtk
ntuÞ ‚u ËtÚtu ¢qh‚t fhðe ™rn, suýu ÷t„ýe™e nqkV yt…e
ntuÞ ‚u «íÞu õÞthuÞ W…uûtt™e Vqkf {thðe ™rn, suýu
yt…ýt Sð™{tk Ëtfh {qfe ntuÞ ‚u™t Sð™{tk fzðtu
hË {qfðt™wk õÞthuÞ …ý rð[thðwk ™rn y™u suýu
Sð™{t„o{tk Vq÷tu rƒAtÔÞtk ntuÞ ‚uytu «íÞu ftkxt
õÞthuÞ …ý …tÚthðt ™rn.
M™un òu Sð™{tk ytðe sþu ‚tu Œhuf M™une ÷t„þu,
™rn ‚tu ŒwÞtuÄ
o ™™e su{ ftuE Ëßs™ ™rn Œu¾tÞ. r™Œtuo»t
«u{ yu ‚tu r™¼uo¤ y{]‚ Au. «u{{tk {tht ‚tht™t
¼uŒ¼t𠼤e þf‚t ™Úte. ƒŒ÷tu {u¤ððt™e ytþt
«u{™t ÔÞðnthtu{tk X„the ™eðzu Au. ½h yux÷u fuð¤
[th Œeðt÷tu ™rn, …hk‚w ƒnth ™eféÞt …Ae …tAt
Vhðt {txu {týË ‚í…h hnu ‚u.
yuðwk ‚u þwk Au yt ½h{tk fu s‚tk s‚tk Aqxt …zðt™wk
Œw:¾ ÷t„u y™u …tAt ð¤ðt{tk Ëw¾ W…su ? yt™e
…tA¤™wk fthý fuð¤ M™un s Au. …rhðth{tk yuf{uf «íÞu
ðnt÷ Q¼ht‚wk ntuÞ ‚tu sÕŒe ½uh ytððt™e EåAt ÚtE
ytðu Au; ™rn‚h yu{ rð[th ytðu fu ƒÄt ËqE òÞ
…Ae ½uh òô yux÷u þtkr‚Úte s{e ‚tu þftÞ !
Œhuf ÔÞÂõ‚yu yuf ðt‚ {t™ðe s hne fu, Ëthtu
ƒk„÷tu fu ƒk„÷t™t VŠ™[h {txu ½h™tu {týË sÕŒe ½uh
ytð‚tu ™Úte. yhu ËwŒt{t suðe Íwk…ze s ntuÞ, …ý ykŒh
21
hnu™thtytu™tk ÓŒÞ M™unÚte ¼hu÷tk ntuÞ ‚tu ƒnth „Þu÷t
ËÇÞtu ntUþu ntUþu ½uh ytðu Au; ytðwk òu ™ ntuÞ ‚tu
rƒ[tht {týË™u {sƒqheÚte ½uh ytððwk …zu Au, s{ðwk …zu
Au y™u ½h{tk hnuðwk …ý …zu Au.
E. 1995-96{tk nwk ƒu ð»to {txu y{urhft{tk n‚tu
íÞth™tu y{urhft™tu {thtu y™w¼ð ÷¾wk Awk. yuf nrh¼õ‚
htºtu {tuzt ËwÄe {the ËtÚtu ƒuËe hÌtt ‚uÚte {U fÌtwk :
“¼tE ! ½ýtu Ë{Þ ÚtE „Þtu Au, {txu ½uh òytu.” íÞthu
‚uýu r™:ËtËtu ™t¾‚tk fÌtwk : “½uh sE™u þwk fYk, íÞtk‚tu
ntu¤e ˤ„u Au, ½hðt¤e y¾kz xfxf fÞto s fhu Au, {™u
‚tu ½uh sðt™e EåAt s ™Úte Út‚e.”
ytðwk ‚tu ½ýtk ½h{tk [t÷e hÌtwk Au, {txu …trhðtrhf
Ëw¾ {txu …ý M™un™e yr‚ ytð~Þf‚t Au. ÞtŒ ht¾tu,
½h™tu ytÄth Œeðt÷tu ™rn, …hk‚w ½h™t ËÇÞtu™wk yuf{uf
«íÞu™wk ðnt÷ Au.

ËtËw™tu sðtƒ
ytþhu 50 ð»to …nu÷tk Ëtiht»xÙ™tk „t{ztkytu{tk ½uh
½uh yuðwk òuðt {¤‚wk fu „{u ‚uðe „wrýÞ÷ ðnw ntuÞ ‚tuÞ
rƒ[the™u ËtËw™tk {nuýtk-xntuýtk™tu ¼tu„ ƒ™ðwk s …z‚wk.
ËtËhu ytðu íÞthÚte ËtËw™tu W…ÿð þY ÚttÞ ‚u íÞtk ËwÄe
þY hnu fu ßÞtk ËwÄe ‚u ËtËw ™ ƒ™u ! y™u fYýt ‚tu
swytu ? yu ËtËw ÚttÞ yux÷u ‚u™e ðnw W…h ¾eòðt™wk þY
fhu. Œhuf ËtËwytu VtusŒth™e su{ s ðnwytu ËtÚtu ðt‚
22
fh‚e ntuÞ y™u ð‚o™ fh‚e ntuÞ ! y™u ftuEf ½h{tk
ËtËw Ëthtk Mð¼tð™tk ntuÞ ‚tu ½h™e Ëe.ytE.ze. „ýt‚e
™ýkŒ™e „t¤tu ¾tðe …z‚e yuðtu s{t™tu n‚tu, …hk‚w {thu
VtusŒth suðe ËtËw™e ðt‚ ™Úte fhðe, …hk‚w ftiþÕÞt suðe
ËtËw™e ðt‚ fhðe Au, M™unÚte ˼h ÓŒÞðt¤e ËtËw™e
ðt‚ fhðe Au.
yuf Ëw¾e …rhðth{tk ÷ø™ ÚtÞtk. ™ðe ðnw ½h{tk
ytðe. ‚uýu r…Þh{tk ½uh ½uh òuÞu÷wk fu ƒnwÄt ËtËwytu
…tu‚t™e ðnwytu ËtÚtu Œefhe suðwk ð‚o™ fh‚e ™Úte, …ý
Œw~{™ suðwk ð‚o™ fh‚e ntuÞ Au; ‚uÚte ËtËw™u ¼t¤u y™u
ӌޙt ăftht ðÄe òÞ !
ËtËw™u ÏÞt÷ ytðe „Þtu fu, “{the ËtÚtu ðt‚
fhðt{tk ðnw „¼htÞ Au, …tËu ytð‚tk …ý zhu Au, nwk yu™u
{the Œefhe {t™wk Awk, …ý yu {™u {t‚t Ë{s‚e ™Úte,
…hk‚w yuf VtusŒth suðe Ë{su Au, fuð¤ f]rºt{ M™un ƒ‚tðu
Au. Œefhe ‚tu {t‚t ËtÚtu ÷tzftuuzÚte hnu‚e ntuÞ Au, ßÞthu
{the ðnw ‚tu …thft ½h{tk hnu‚e ntuÞ yu{ hnu Au, {txu yu™u
htS fhðt Ët[t neht™e ™Útze ¼ux yt…wk.”
M™un™e ¼tð™t s„tððt {txu ËtËwyu neht™e
™Útze ðnw™t ™tf{tk …tu‚u …nuhtðe ‚uÚte ðnw™tu ¼Þ
ytuAtu ÚtÞtu, …hk‚w ƒLÞwk yuðwk fu, ƒeò rŒðËu neht™e
™Útze õÞtkf ¾tuðtE „E ! ðnw ‚tu ðÄthu „¼htE „E.
ËtËw™t zhÚte fÌtwk ™rn, …ý {¤ðt™e ytþtyu Ë‚‚
„tuíÞt fhu. ËtËw™u ÏÞt÷ ytðe „Þtu ‚whk‚ ƒeS ™Útze
23
yt…e™u fÌtwk : “ƒuxt ! ¾t÷e ™tf ËtÁk ™ ÷t„u, ÷u yt
…nuhe ÷u.”
ËtËw™tu M™un òuE ðnw hze …ze y™u ™Útze
¾tuðtÞt™e ðt‚ fhe. íÞthu Ëßs™ ËtËwyu ËhË sðtƒ
yt…‚tk fÌtwk : “ƒuxt ! neht™e ™Útze ‚tu ƒeS …ý
{¤þu, …hk‚w ‚tht yk‚h{tk {tht «íÞu™tu su ¼tð òøÞtu
Au ‚u òu ¾tuðtE sþu ‚tu fE ƒòh{tkÚte …tAtu ÷tðeþ
?” ytðwk Ëtk¼¤e ðnw™wk ÓŒÞ ¼htE „Þwk y™u …tu‚t™e
Ë„e {t‚t™u ¼uxe …zu ‚u{ ËtËw™u ¼uxe hze …ze. ðnw™tu
M™un òuE™u ËtËw™e ytk¾tu{tkÚte …ý M™un™e Ätht ðnuðt
÷t„e.
“fq ð t Ztk f ý Ztk f ýw k , ¾u ‚ h Ztk f ý ðtz;
ƒt…™w k Ztk f ý ƒu x ztu , ½h™w k Ztk f ý ™th.”

…thtðtrhf «u{™e sYh


½ýt ÷tuftu {t™‚t ntuÞ Au fu Yr…Þt ntuÞ ‚tu ƒÄwk
{¤e þfu Au, …hk‚w ‚u ËíÞ ™Úte. …iËtÚte ‚tuu …ŒtÚttuo {¤e
þfu Au, …hk‚w «u{ ¾heŒe þft‚tu ™Úte. yhu «u{™t
y¼tðÚte y{wf Ä™ðt™tu …ý yt…½t‚ fh‚t ntuÞ Au,
òu …iËtÚte ƒÄwk {¤e s‚wk ntuÞ ‚tu Wãtu„…r‚ytu™u þwk ft{
ytí{níÞt fhðe …zu ? {txu yu ðt‚{tk ‚ÚÞ ™Úte.
ËkËth{tk ËtiÚte þÂõ‚þt¤e M™un Au. {™w»Þ™u fu
«týe{tºt™u ðþ fhðt™tu yt™tÚte {tuxtu ftuE ðþefhý
{kºt ™Úte. «u{™e ¼q¾ ‚tu …þw-…k¾eytu™u …ý ntuÞ Au,
24
‚tu …Ae {týË™u ‚tu fu{ ™ ntuÞ ? Sð™{tk ËV¤ Útðwk
ntuÞ ‚tu ƒeòytu™u «u{ yt…tu. «u{ suðe yŒT¼q‚ [es
ƒeS yuf …ý ™Úte. „{u ‚uðt ðt‚tðhý{tk …ý ‚{tÁk
«u{t¤ ntMÞ {tuxtu «¼tð …tze Œu Au. yt…ýe r™htþt™t
rŒðËtu{tk ÷tuftu™u yt…u÷ «u{ yt…ý™u sYh {ŒŒ fhþu.
su ƒt¤ftu …tu‚t™tk {t‚t-r…‚t Útfe M™un s ™Úte
«t fhe þõÞtk ‚u Ëk‚t™tu {tuxtk ÚtÞt …Ae ƒeòytu™u
«u{ yt…e þfþu ™rn. ytsu rðŒuþtu{tk ƒnwÄt òuðt {¤u
Au fu, Ëk‚t™tu™u M™un fhðt™tu xtE{ s ™Úte {¤‚tu.
ßÞthu xtE{ {¤u Au íÞthu yLÞ …txeoytu{tk sðt™wk
„tuXðtE „Þwk ntuÞ Au.
ytsu Œuþ-rðŒuþtu{tk {tuxt ¼t„™tk ƒt¤ftu xe.ðe.
ËtÚtu «u{ fh‚tk ÚtE „Þtk Au, ‚u{tk {tƒt… …ý
sðtƒŒth Au. ð‚o{t™ft¤{tk ztu÷h y™u Yr…Þt …tA¤™e
ytkĤe Œtuxu Ëk‚t™tu™u M™un rðntuýtk ƒ™tðe ŒeÄtk Au.
«u{ nðt™t suðtu ntuÞ Au, Œu¾tÞ ™rn, …hk‚w
yt…ýe ytË…tË y™w¼ðtÞ Au. «u{ yux÷u y…uûtt
rð™t™e fuð¤ ÷t„ýe. …„th ÷uðtu A„™¼tE …tËuÚte
y™u ðVtŒthe {„™¼tE™e ò¤ððt™e ! hnuðt™wk
ËtËheÞt{tk y™u ðVtŒthe ò¤ððt™e r…ÞhÞt™e ?
ytðe ð]Â¥t Ähtð‚e ðnw ËtËheÞt™tu M™un õÞthuÞ …ý
…t{e þf‚e ™Úte, ‚u rƒ÷fw÷ Ë{òÞ òÞ yuðe ðt‚
Au; {txu r…Þh sux÷tu s M™un ËtËheÞtytu «íÞu ht¾ðt{tk
ytðu ‚tu ðnw Œhuf™wk r«Þ …tºt ƒ™e òÞ Au.
25
M™unÚte y™u Ë{tÄt™Úte ½h™u ÷e÷wkA{ ht¾ðt™t
ËkÏÞtƒkÄ yðËhtu ‚tu Sð™{tk ytÔÞt ntuÞ, …ý
yt…ýu «u{™t MÚtt™u îu»t™u y…™tðe™u, M™un™t MÚtt™u
Wf¤tx™u y…™tðe™u y™u Ë{tÄt™™u ƒŒ÷u Ëk½»to™tu
hM‚tu y…™tðe™u Sð™™u ðuht™ ƒ™tðe ŒEyu ‚tu ½h
M{þt™ð‚T ƒ™e òÞ Au y™u yt…ýwk Sð™ …ý
ƒhƒtŒ ÚtE òÞ Au.
fwxwkƒ™t ftuE…ý ËÇÞu …rhðth™t ËÇÞtu …tËuÚte
«u{, Ë{Úto™ y™u ðVtŒthe {t„‚t …nu÷t …tu‚u …nu÷
fhe Sð™{tk ‚u ºtýuÞ y…™tððtk òuEyu, ‚uÚte Ët{u™e
ÔÞÂõ‚ …ý yt…ýe Ët{u Íqfe sðt {sƒqh ƒ™e òÞ
Au. yt…ýt Sð™{tk W…htuõ‚ yt[hý fÞto rð™t
yt…ýu ftuE™t ™Úte ƒ™e þf‚t fu ftuE yt…ýwk ƒ™e
þf‚wk ™Úte.

…rhðth r«Þ ƒ™ðt {txu


{t™e ÷Eyu fu yt…ýu …rhðth ‚hV …tu‚t…ýt™e
¼tð™t ht¾e ‚u™u «u{Úte ðVtŒtheÚte fu Ë{Úto™Úte ‚u™t
ƒ™e™u hneyu A‚tk ‚uytu yt…ýe ËtÚtu fŒt[ Ëthtu
ÔÞðnth ™ …ý ht¾u ‚tu…ý ‚u™t rð»tu îu»t ht¾ðtu ™
òuEyu, ™rn‚h yt…ýt Ëw„krÄ‚ Sð™{tk Œw„OÄY…e îu»t
Vu÷t‚tu sþu.
ÞtŒ ht¾tu, Ët{u™e ÔÞÂõ‚ Ëthe ntuÞ ‚tu s {thu
Ëtht ƒ™ðt™wk ntuÞ ‚tu yu™tu yÚto yu ÚtÞtu fu yt…ýu
26
fuðt ƒ™ðwk yu™tu r™ýoÞ yt…ýt ntÚt{tk ™Úte, …ý
Ët{u™e ÔÞÂõ‚™t ntÚt{tk s Au. òu Ët{e ÔÞÂõ‚ ¾htƒ
Au ‚tu {thu …ý ¾htƒ s hnuðt™wk; ŒtY™u …Ã…t …e‚t
ntuÞ ‚tuu {thu …ý ÔÞË™e ƒ™e sðt™wk, ËtËw ðt½ý suðe
ntuÞ ‚tu {thu …ý Ët…ý suðe ƒ™e sðt™wk, {tuxtu¼tE
ft{[tuh (yt¤Ëw) Au, ‚tu {thu …ý rŒ÷Œ„zt s ƒ™e
sðt™wk; ™ýkŒ ®™Œt¾tuh Au, ‚tu {thu …ý [q„÷e¾tuh ƒ™e
sðt™wk; ËtËw yuŒe Au ‚tu {thu …ý ËtuVt{tk s …zât
hnuðt™wk; ƒnu™ Mð‚kºt ƒ™e™u {ÞtoŒt Atuze h¾zât fhu
Au, ‚tu {thu …ý Vu÷rV‚wh fhðt™t;
yhu ! „wkzt Ët{u „wkzt„ehe s Œt¾ððt {t„™thu
«ËL™‚t™e y…uûtt òu ht¾ðt™e ™Úte ntu‚e ‚tu …Ae
„÷‚ Mð¼tððt¤t Ët{u ¾tuxt Mð¼tð ht¾™th™t
Sð™{tk «ËL™‚t™tk …w»…™e Ëw„kÄ fuðe he‚u ytðþu ?
¾he he‚u ‚tu su™e ËtÚtu yt…ý™u Vtð‚wk ™Úte íÞtk s
yt…ýu yt…ýe M™un þtkr‚ «„x fhðt™e ntuÞ Au. yt
{nt™ „wý ËíËk„™e {t‚t y™u y{tht ytrŒ „wYðÞo
ËŒT„wY {wõ‚t™kŒ Mðt{e™t Sð™{tk Ëtk„tu…tk„ òuðt
{¤‚tu n‚tu.
ßÞthu ßÞthu îu»teytu fu ðiht„e - ƒtðtytu Ëk‚tu™u
{thðt ytÔÞt n‚t fu WíËð-Ë{iÞtytu{tk rðΙtu fhðt
ytÔÞt n‚t, íÞthu ‚uytu™e ËtÚtu {wõ‚{wr™ M™unÚte rð™{ú
ƒ™e Mðt„‚ fhe™u ðt‚ fh‚t y™u s{tz‚t. ‚u™t fthýu
‚u ƒtðtytu ‚í…qh‚t „¼Ák „tÞ suðt ™h{ ƒ™e™u s‚t
hnu‚t n‚t. ftuE îu»te™u ðþ fhðtu ntuÞ ‚tu Mðtr{™thtÞý
27
¼„ðt™ …tu‚u s {wõ‚t™kŒ Mðt{e™u {tuf÷‚t n‚t.
…rhðth{tk òuEyu ‚tu r…‚t ËtÚtu …wºtu; ËtËw ËtÚtu
ðnwyu; {t‚t ËtÚtu Œefheyu; {tuxt¼tE ËtÚtu ™t™t¼tEyu;
suXtýe ËtÚtu Œuhtýeyu y™u ðze÷tu ËtÚtu ™t™tytuyu
M™unÚte þtkr‚™e þYyt‚ fhðe òuEyu; yu{tk s yt…ýwk
Sð™ þtu¼e QXu Au, y™u ÷tuftu yt…ýtk ð¾tý fh‚tk
Úttf‚t s ™Úte.
òu ytðwk fhðt A‚tk …ý ‚uytu yt…ýe «íÞu
÷t„ýe ™ ƒ‚tðu ‚tu ÔÞðnth{tk ‚uytu ËtÚtu rðht{ {qfe
Œuðtu, …hk‚w yuðwk ™ fhðwk fu ‚uytu {™u …huþt™ fhu Au ‚tu
nwk fÁk; ‚uytu {the ®™Œt fhu Au ‚tu nwk …ý fYk; ‚uytu {the
rðÁØ ƒeòytu™u W~fuhu Au ‚tu ‚uðwk nwk …ý fYk; ytðwk
fhðtÚte ‚tu ËíËk„{tk y™u Ë{ts{tk xeft™u …tºt ƒ™eþwk
‚u{s yt…ýwk Ëw„kÄe‚ Sð™ Œw„woýtuÚte „kÄtE QXþu,
Ëßs™tu y™u nrh¼õ‚tu yt…ý™u fnuþu fu, yu‚tu yuðt Au
s …hk‚w ‚{u …ý yu™t suðt ÚtÞt ?
òu yt…ý™u Ënw™e ËtÚtu - ytŒh¼tðÚte hnuðt™e
EåAt Au, Ënw™u yt…ýt ƒ™tððt™e EåAt Au y™u
{t™rËf «ËL™‚t ht¾ðt™e EåAt Au, ‚tu Mð¼tð
ËwÄthðt™e þYyt‚ yt…ýu s fhðe …zþu, ðtýe{tk
{Äwh‚t ÷tððt™e þYyt‚ yt…ýu s fhðe …zþu, rŒ÷™u
«u{˼h ƒ™tððt™e y™u ŒÞt…qðof Sð™ Sððt™e
þYyt‚ yt…ýu s fhðe …zþu.
÷tufr«Þ ƒ™™th ÔÞÂõ‚yu «Út{ …rhðth r«Þ
28
ƒ™ðwk òuEyu. …rhðth{tk yr«Þ ƒLÞt hne™u …rhðth
«íÞu {™{tk îu»t¼tð™u yfƒkÄ ht¾‚t hne™u ÷tufr«Þ
ƒ™ðt{tk fŒt[ Œk¼™t fthýu ËV¤‚t {¤e òÞ …hk‚w
…rhðth r«Þ y™u «¼wr«Þ ƒ™e sðt{tk ËV¤‚t {¤u
yuðe ‚tu ftuE þõÞ‚t s ™Úte.
«u{ ntuÞ y™u þçŒtu ™ ntuÞ ‚tu [t÷u, yuf÷tu «u{
…Þto Au. ËwkŒh þçŒtu ntuÞ, …ý «u{ ™ ntuÞ ‚tu yu
yÚtone™ Au; yuðt þçŒtu r™»«tý Au, …hk‚w «u{ y™u
þçŒtu ƒk™u ntuÞ ‚tu ‚tu Ëtu™t{tk Ëw„kÄ ¼¤e fnuðtÞ.
…tu‚t™t «u{™u þçŒtu ðzu ÔÞõ‚ fhðtu yu rððuf fnuðtÞ Au.

{t™ð «u{
“ ¾uh (ftkÚttu) ¾q™ ¾tkËe ¾wþe, ðuh «er‚ {ã…t™;
hrn{™ Œtƒu ™ Œƒu, ò™™ Ëf÷ snt™.”
frð hrn{¾tk™u yt Œtunt{tk fÌtwk Au ‚u rƒ÷fw÷
ËíÞ Au. yt{tk «u{™tu …ý Ë{tðuþ fhðt{tk ytÔÞtu Au.
{týËtu ËtÚtu {tºt …iËt™tu s ÔÞðnth ™ fhðtu òuEyu,
«u{™tu …ý fhðtu òuEyu. {týË «u{™tu …qhtu yrÄfthe
{t™u÷tu Au, yuðwk Ë{S Œhuf ÔÞÂõ‚™u M™un ËtÚtu ƒtu÷tððtu
òuEyu. yt…ýtu yLÞ ËtÚtu™tu «u{…qýo ÔÞðnth
yt…ý™u ‚tu «ËL™‚t yt…þu s, …hk‚w Ët{u™e ÔÞÂõ‚™t
Sð™™uÞ «ËL™‚tÚte ‚hƒ‚h fhe Œuþu.
yux÷t {txu ‚tu rðŒuþtu{tk Œhuf ðM‚w™e ¾heŒe™e
÷uðt-Œuðt{tk yk‚u ‘ÚtUõÞwk’ fnuðt™tu ËwkŒh rhðts Au.
29
yt…ýt Mxtuh{tk „útnftu ytðu y™u yt…ýu {w¾ …h
ÂM{‚ ht¾e™u ‚uytu ËtÚtu ðt‚ ™ fheyu ‚tu ‚u „útnf Vhe™u
ytððt™wk ƒkÄ fhe Œu Au, ytðt ‚tu y{urhft{tk y™uf
«Ëk„tu ƒLÞt Au y™u nswk ƒ™e hÌtt Au; A‚tk …ý y{wf
yt…ýt ¼th‚eÞtu sz «f]r‚™t ntuÞ Au ‚uytu rŒðu÷ …e
„Þt ntuÞ yuðwk {w¾ ht¾e™u Mxtuh ð„uhu [÷tðu Au.
¼th‚{tk ‚tu ½ýt þurXÞt ÷tuftu ™tufhtu ËtÚtu y™u
{sqhtu ËtÚtu yu™t ƒt…™wk ðuh ntuÞ yuðtk {tuZtk ht¾e™u
ÔÞðnth fh‚t ntuÞ Au. ™tufhtu ËtÚtu õÞthuÞ …ý nËðt™wk
™rn, yuðtu r™Þ{ htÏÞtu ntuÞ ™u þwk ? yuðt {tr÷ftu
½ýe søÞtyu òuðt {¤u Au. 24 f÷tf ftk ‚tu xuLþ™{tk
s ntuÞ yÚtðt Ä™™t fuV™u fthýu „k¼eh {w¾ ht¾e ƒuXt
ntuÞ Au. ™ ‚tu ¾qÕ÷t rŒ÷Úte nËe þfu, fu ™ ‚tu «u{Úte
ƒeò ËtÚtu ðt‚ fhe þfu; ytðt ynkftheytu™u M™unÚte
ftuE™u ƒtu÷tððt{tk …tu‚t™e ™t™… {™t‚e ntuÞ Au.
yk„úus frð ðtuÕxh xÙtuƒeþ ÷¾u Au fu, “«u{ Au yu
…t{ðt suðe ÷t„ýe Au. «u{ …w»…™e yuf …tk¾ze Au.
ŒŒo™e ƒeS …tk¾ze ËtÚtu ËtÚtu ‚u ¾e÷u Au.” hí™ËwkŒh
ËqrhS™t þçŒtu{tk ÷¾wk ‚tu, Ëtfh{tk {eXtþ Au ‚tu
fzðtþ ™Úte y™u fthu÷tk{tk fzðtþ Au ‚tu {eXtþ ™Úte.
…týe{tk ‚h÷‚t Au ‚tu ½™‚t ™Úte y™u ÷tu¾kz{tk ½™‚t
Au ‚tu ‚h÷‚t ™Úte; …hk‚w «u{{tk ‚tu yt™kŒ …ý Au y™u
Wîu„ …ý Au ! «ËL™‚t …ý Au ‚tu ø÷t™e …ý Au.
fkEf yt…e þõÞt™tu yt™kŒ Au, ‚tu fkEf ™ yt…e
þõÞt™tu Wîu„ …ý Au. Ët{u™t {týË™t Œw:¾™tu ¼th
30
fkEf ykþu n¤ðtu fhe þõÞt™e «ËL™‚t Au, ‚tu ƒÄwk s
Œw:¾ Œqh ™ fÞto™tu ysk…tu …ý Au. «u{ yu yuðe {qze Au
fu ƒeò™u „{u ‚ux÷e yt…eyu ‚tu …ý ‚u{tkÚte ½xtztu
Út‚tu ™Úte. {txu «u{ yt…ðt{tk õÞthuÞ …ý fkswËtE
fhðe ™ òuEyu.”
«u{{tk «[kz ‚tft‚ ntuðt A‚tk ½ýt ÷tuftuyu
¢tuÄ™u s Sð™{tk «tÄtLÞ yt…e™u ynk™u fux÷tu ¼thu
ƒ™tðe ŒeÄtu Au ? ynk™u «Ät™…ýwk ™ yt…ðt™tu ÿZ
r™hÄth ntuÞ ‚tuu «u{Úte …rhðth™u, Ë{ts™u y™u ht»xÙ™u
…ý ðþ fhðt™wk Ëh¤ ƒ™e òÞ Au. yt…ýu yu ¼q÷
fheyu Aeyu fu ƒÄtyu {™u s «u{ fhðtu òuEyu, {tht
«íÞu ƒÄtyu ÷t„ýe Œþtoððe òuEyu, {the fŒh ƒÄtyu
fhðe s òuEyu.
yt „rý‚™u ytÄthu yt…ýu Sð™ Sðeyu Aeyu
y™u yu™t s fthýu Ënw™t r‚hMfth™u …tºt ƒ™e sEyu
Aeyu, …ý nðu yu „rý‚™u W÷xtðe ŒEyu fu {thu s
Ënw™u «u{ yt…ðtu Au y™u ÷t„ýe yt…ðe Au. yt
„rý‚™u Sð™{tk Ët[t yÚto{tk y{÷e ƒ™tððt {t„eyu
‚tu su [{ífth Ëòoþu yu yt…ýe fÕ…™t ƒnth™tu nþu.
½h™u VŠ™[h™e ËòðxÚte ¼ÔÞ ƒ™tððt™wk ft{
‚tu Yr…Þt fhe Œu Au, …ý ½h™u «ËL™‚tÚte nÞwO¼ÞwO
ƒ™tðe Œuðt™wk ft{ ‚tuu M™un rð™t þõÞ s ™Úte. ht„
{tºt …tu‚t™u s Ët[ðu Au, ßÞthu «u{ ‚tu …htÞt™uÞ
…tu‚t™tk ƒ™tðe™u Ët[ðe ÷u Au. ht„ yu xqkfe ÿÂü Au
fu ‚u {tºt ™Sf™wk s swyu Au, ßÞthu «u{ yu rðþt¤ ÿÂü
31
Au fu su ¾qƒ Œqh™wkÞ òuE þfu Au.
“Wzu «u{™e Atu¤tu …¤u…¤u Qsðeyu yu «u{™tu sL{ rŒðË
ytþt-r™htþt ht„-îu»t Ëw¾Œw:¾™t QsÔÞt Au ½ýt sL{ rŒðË
yu f ðth ‚w k ht„™t MÚtt™u , «u { ™e «r‚ct ‚tu fhe òu ?”
- {kshe …he¾
«u{ ‚tu yt„ suðtu Au ! yt„ …tu‚t™tu hM‚tu …tu‚t™e
{u¤u s ƒ™tðe ÷u Au, ‚u{ «u{ …ý …tuu‚t™wk f‚oÔÞ
…tu‚t™e {u¤u s r™¼tðe ÷u Au. yu ftkE htn òuðt ™Úte
ƒuË‚tu fu Ët{e ÔÞÂõ‚ …ý yu™wk f‚oÔÞ ƒòðu Au fu fu{ ?
{t‚t, {ntí{t y™u …h{tí{t yt ºtýuÞ{tk M™un ™t{™tu
„wý yð~Þ ntuÞ Au. yk‚:fhý ßÞthu «u{Úte ¼hu÷ ntuÞ
Au íÞthu ykŒh y«„xY…u hnu÷t ‚{t{ „wýtu ƒnth «„x
Út‚t hnu Au.
«u{™u …týe™e W…{t yt…e Au fthý fu, …týe™tu
Mð¼tð Au fu ‚u ðnu‚wk ðnu‚wk Œqh ËwÄe òÞ Au. ðnuðt™wk yu
þY fhu íÞthu ™Sf™t ¾tztytu™u ¼he™u …Ae yt„¤ ðÄu
Au, ‚u{ yt…ýt yk‚h{tk hnu÷ «u{ …ý ™t™t{tk ™t™t
Sð ËwÄe ‚u …ntU[ðtu s òuEyu. yt…ýu «¼w r«Þ
yð~Þ ƒ™ðt™wk s Au, …hk‚w ‚u™e ËtÚtu ÷tufr«Þ y™u
…rhðthr«Þ …ý ƒ™ðwk òuEyu, suÚte þtkr‚Úte Sð™
Sðe þftÞ y™u r™ŠðΙ…ýu …h{tí{t ©e
Mðtr{™thtÞý {nt-«¼w™t yûthÄt{{tk M™un…qðof Ëuðt
fhðt …ntU[e þftÞ yu s yt …qht «Ëk„™wk hnMÞ Au.
32

ËkƒkÄeytu fh‚tk …ý M™un ©uc !


“ƒwÍt rŒ÷™t ÷w¾t ntMÞu, ytkËw ÷t¾ Útesu÷tk òuÞtk;
þkft™t rð»t ½qx{tk, ŒeÄo «u{ {hu÷tk òuÞt !”
- hí™ËwkŒhËqrhS
M™un Au ‚u ‚tu Ë„tytu fh‚tk …ý ©uc Au, fthý
fu ËkƒkÄeytu ‚tu MðtÚto rËØ ™ Út‚tk yt…ýt Sð™{tkÚte
õÞthu Axfe òÞ ‚u fnuðwk {w~fu÷ Au, …hk‚w Sð™{tk yuf
ðth M™un ytðe òÞ Au …Ae ‚u õÞthuÞ …ý Œ„tu fh‚tu
™Úte; ‚u õÞthuÞ …ý yt…ýtu ËtÚt Atuz‚tu s ™Úte.
ËkƒkÄeytu™u ¾ðztððt™tu, f…ztk™tu, hnuðt™tu y™u Sð™
sYrhÞt‚™e Œhuf ðM‚wytu ÷E yt…ðt™tu ¾[o fhðtu
…z‚tu ntuÞ Au, ßÞthu M™un™u xftðe ht¾ðt ftuE ¾[o
fhðtu …z‚tu ™Úte; Võ‚ ynkfth Atuzðtu …zu Au.
ËkƒkÄeytu™u ¾wþ ht¾ðt ¾tuxe ¾wþt{‚ fhðe
…z‚e ntuÞ Au, ßÞthu M™un™u yuðe ftuE sYh ntu‚e ™Úte.
M™unu fhe™u Ë„tytu ðþ ÚtE òÞ Au, …hk‚w ËkƒkÄeytu™t
ËtÚtÚte M™un ðþ ÚtE s‚tu ™Úte. yt M™un{tk rðþu»t
rðþu»t‚t hnu÷e Au. ‚u fh‚tk …ý M™un{tk yu þÂõ‚ hnu÷e
Au fu, ËkƒkÄeytu{tk ¼„ðt™™tk Œþo™ yt…ý™u fhtðe
Œuðt™e þÂõ‚ ™Úte ntu‚e, ßÞthu M™un{tk ‚tu Ëtûtt‚
©enrhS™tk Œþo™ fhtðe Œuðt™e Ët{Úteo …ý hnu÷e Au !
ÔÞðntrhf{t„o{tk y™u ytæÞtÂí{f{t„o{tk Ë„tkytu™e
÷t„ð„ ƒnw ft{{tk ™Úte ytð‚e, …ý yt…ýwk Sð™
33
òu M™unÚte ¼hu÷wk ntuÞ ‚tu ÔÞðnth{t„o{tk …ý ¼÷¼÷t™tu
E„tu (ynkfth) W‚the ™t¾ðt™e þÂõ‚ M™un{tk hnu÷e Au.
ytæÞtÂí{f{t„o{tk ‚tu {nt…wÁ»ttu ËtÚtu M™un ÚtE „Þtu
ntuÞ ‚tu ‚uytu {wÂõ‚™tu {t„o ƒ‚tðe Œu Au y™u yu fh‚tk
…ý ©eS {nthts «íÞu „tZ y™wht„ ÚtE „Þtu ntuÞ ‚tu
‚tu yûthÄt{™e [tðe …tu‚t™t ntÚt{tk ytðe òÞ Au !
¼õ‚tu ! ftrhÞtýe™t ƒeò ð[™t{] ‚ {tk
Mðtr{™thtÞý ¼„ðt™ MðÞk ƒtuuÕÞt Au fu, “[th «fth™t
¼õ‚tu™u {]íÞw™tu ¼Þ x¤e òÞ Au y™u Œun A‚u s …tu‚t™wk
fÕÞtý {™tE òÞ Au.” yt [th «fth{tk M™unðt¤t™e
…ý {wÂõ‚ ÚtE òÞ yuðwk fnuðt{tk ytÔÞwk Au, {txu M™un
s Ëðtuo…he Au. ¢tuÄÚte Ët{u™e ÔÞÂõ‚ ŒƒtE òÞ Au,
ßÞthu «u{Úte ‚tu Ët{u™e ÔÞÂõ‚ ðþ ÚtE òÞ Au.

“hne hne™u rŒ÷ ŒŒo QXu ™u ŒtuM‚ {¤u ‚tu ŒEyu, ftuE™e
{tuk½e …ezt Võ‚ yuf ÂM{‚ ŒE ÷E ÷Eyu; …¤¼h™tu
yt™k Œ Äht™t fýfý{tk …tÚtheyu . ”
yt ftÔÞ™e …kÂõ‚{tk rðsÞ hí™ËwkŒhËqrhS ÷¾u Au
fu, “«&™ yu ™Úte fu ‚{u Ët{t™u Ëk…Â¥t fux÷e yt…e ?
«&™ yu ™Úte fu ‚{u ƒeò™u Ë„ðz fux÷e yt…e ?
«&™ yu ™Úte fu ‚{u Ët{t™u Ë¥tt fux÷e yt…e ? …hk‚w
«&™ yu Au fu ‚{u ƒeòytu™u ÓŒÞ{tk MÚtt™ yt…ðt
sux÷t rðþt¤ ƒLÞt Atu ¾ht ? «&™ yu Au fu ‚{u ‚{tht
ðtíËÕÞ™t s¤{tk ƒeòytu™u ¼ªsðe Œu™tht ƒLÞt Atu
¾ht ?
34
yt…ýwk ŒŒo yt…ðwk ntuÞ ‚tu Võ‚ rŒ÷tuò™ ŒtuM‚™u
s yt…ðwk, …ý yt…ýwk ÂM{‚ ‚tu yt…ýu Ënw™u yt…‚t
s hnuðt™wk Au. yt…ýt ÂM{‚{tk ftuEf™e …ezt þ{e òÞ
yuðwk …ý ƒ™e þfu. yt…ýt M™un¼h þçŒtu{tk Ët{t™t
rŒ÷™tu ftuEf ftr‚÷ s¾{ YÍtE òÞ yuðwk …ý ƒ™u.
«u{Y…e {qze yuðe Au fu, „{u ‚ux÷e ƒeò™u yt…eyu
‚tuÞ ‚u {qze ytuAe Út‚e s ™Úte, …hk‚w ðÄ‚e s òÞ Au.
ËkƒkÄtu™u ftÞ{ xftðe ht¾ðt ntuÞ ‚tu ‚u{tk ftÞr{f
M™un™wk ‚u÷ …qhðwk s …zþu. ËqÞo yux÷t {txu {nt™ ™Úte
fu yu ytftþ{tk 14,95,97,900 rf÷tu{exh™e Ÿ[tE
…h Au, …ý yux÷t {txu yu {nt™ Au fu Äh‚e …h hnu÷t
™t™t{tk ™t™t Sð™u …tu‚t™tu «ftþ yt…‚tu hnu Au.
Ë{wÿ yux÷t {txu {nt™ ™Úte fu yu rðþt¤ Au. (‘ÞtŒ
Rr‚ntË’{tk [kÿftk‚ ƒûteyu …urËrVf {ntËt„h™e ŸztE
10 Úte 11 nòh {exh ÷¾e Au.) yÚtto‚T 30 Úte 33
nòh Vqx Ÿztu ! …hk‚w Œhuf Ë{wÿ ytx÷t ƒÄt Ÿztk
ntu‚t ™Úte. yhƒe Ë{wÿ îtrhft …tËu Ëtð AeAhtu Au.
òu rðþt¤‚t{tk òuEyu ‚tu ‘s™h÷ ™tu÷us
™ð™e‚’ ™t ytÄthu …urËrVf {ntËt„h 16,52,42,000
[tuhË rf÷tu{exh{tk Au. rnLŒe {ntËt„h 7,35,56,000
[tu. rf{e., yux÷tÂLxf {ntËt„h 8,23,62,000 [tu.
rf.{e., yuLxtfoTrxft {ntËt„h 3,10,00,000 [tu.
rf{e. y™u ytfTorxf {ntËt„h 1,39,86,000 rf.{e.
rðM‚th{tk Au.
35
ytðt y™uf ™t™t-{tuxt {ntËt„htu y™u Ët„htu
Au yu Ëðuo™e Ëhuhtþ ŸztE 3,810 {exh Au. yÚtto‚T
ytþhu 11 Úte 12 nòh Vqx ŸztE Au.) ‚tu Ët„h yux÷t
{txu rðþt¤ Au fu ‚u „kŒt{tk „kŒt …týe™uÞ …tu‚t™t{tk
«ðuþ yt…u Au ‚uÚte {nt™ Au, yu s he‚u yt…ýu ¾ht
yÚto{tk Ëßs™ y™u {t™ð ƒ™ðwk ntuÞ ‚tu ™t™t{tk ™t™t
{týË™u «u{Úte ƒtu÷tððt òuEyu, …ý ‚qkfthtÚte ™
ƒtu÷tððt òuuEyu. ‚u{s þÂõ‚ «{týu Œhuf™u {ŒŒ fhðe
òuEyu ‚uÚte yt…tuyt… {nt™ {t™ð ƒ™e sðtÞ.
M™un ßÞtk ‚qxu Au íÞtk ðt‚tðhý{tk y«ËL™‚t
ytÔÞt rð™t hnu‚e ™Úte. ytðwk ðt‚tðhý {™{tk õ÷uþtu™e
…hk…ht ËßÞto rð™t hnu‚wk ™Úte. yÚtto‚T Wîu„ ðÄ‚tu s
òÞ Au. yuf ðt‚ ÞtŒ ht¾tu fu, su™e ËtÚtu M™un ntuÞ ‚tu
yu™t {txu Yr…Þt Atuzðt, Ë{Þ ftZðtu, ½h Atuzðwk fu
ËkƒkÄeytu™u Atuzðt …ý shtÞ frX™ ™Úte ÷t„‚t.
Ë{ts{tk yt…ýu òuEyu Aeyu fu Þwðf-Þwð‚e™u …hM…h
M™un ÚtE òÞ ‚tu ƒL™u ƒÄwk s Atuze™u ¼t„e òÞ Au !
y™u ftuxo{tk ÷ð{uhus fhe ÷u Au.
{wkƒE™e n{ýt™e s ðt‚ fYk. yuf fhtuz…r‚
Ä™ðt™™u yuf s …wºte n‚e. ‚u™u ‚u™t s zÙtEðh ËtÚtu
nu‚ ÚtE „Þwk ‚uÚte ÷ø™ fhðt {B{e-…Ã…t™u fÌtwk. íÞthu
‚u™t …Ã…tyu fÌtwk ! “‚tht ÷ø™ Ä™ðt™ ËtÚtu s Útðt
òuEyu, yuðt „heƒ ËtÚtu ™rn; òu ‚wk yu™e ËtÚtu ÷ø™
fheþ, ‚tu nwk {the fhtuztu™e Ëk…Â¥t{tkÚte yuf …ý Yr…Þtu
‚™u ™rn yt…wk.” A‚tk …ý ‚u™e …wºte fhtuztu™tu ði¼tð
36
Atuze zÙtEðh ËtÚtu ÷ø™ fhe ‚u™t ËtŒt ½h{tk hnuðt s‚e
hne ! fthý þwk ? fuð¤ {turnf M™un.
su™u {tºt Yr…Þt …h s ™sh Au yu™u {txu ƒeò™u
yk‚h™tu M™un yt…ðtu ‚tu frX™ Au, …ý sYrhÞt‚ ð¾‚u
Yr…Þt yt…ðt …ý frX™ Au, ‚uÚte rËØ ÚttÞ Au fu
Yr…Þt™t Œt™ fh‚tk …ý M™un™wk Œt™ ©uc Au, {txu Œhuf
ÔÞÂõ‚yu r™:MðtÚto¼tðu Œhuf Ëßs™tu ËtÚtu M™un ht¾ðtu
òuEyu.
yuf ðt‚ fƒw÷ fhðe hne fu, M™un ntuÞ íÞtk fü
™Úte ÷t„‚wk. …Ae ‚u ¼tir‚f …ŒtÚttuo{tk M™un ntuÞ, ftuE
Mºte-…wÁ»t ËtÚtu™tu M™un ntuÞ fu …Ae ytæÞtÂí{f {t„o{tk
¼„ðt™, Ëk‚tu fu ¼õ‚tu ËtÚtu™tu ntuÞ; yt ðt‚ ‚{t{
ûtuºt{tk ÷t„wk …zu Au.
ztu÷h{tk M™un Au ‚tu ¼th‚Úte 10-15 ÷t¾ Yr…Þt
ç÷uf{tk yt…e™u …ý y™uf Œuþtu{tk Vhe Vhe™u ™Œe-
sk„÷tu{tk htuftE ò™™wk …qÁk òu¾{ ntuðt A‚tk …ý ÷tuftu
y{urhft òÞ Au. yu™wk fthý ztu÷h «íÞu™tu „tZ M™un Au
! yu s «{týu suytu™u ¼„ðt™ ËtÚtu M™un ntuÞ ‚tu ‚uytu™u
{u¤ððt {txu s…, ‚… y™u ¼Âõ‚ ð„uhu fh‚tk fü ytðu
‚tu ‚u «u{Úte Ën™ fhe yk‚u «¼w …tËu …ntU[e òÞ Au.
37
M™un™t y¼tðu
“{t™ð ËŒt {t™ð hnu, Wh «u{ …thtðth ntu,
{™ Wå[ yti h WŒth ntu ,
hrð ‚q Õ Þ ‚u s r™Ät™ ntu ,
ði¼ð ELÿ Ë{t™ ntu, ÷kfuþ siËt ƒ÷ðt™ ntu,
‚tu ¼e ™ ðn Œt™ð hnu, {t™ð ËŒt {t™ð hnu.”
- hí™ËwkŒhËqrhS.
yt…ýt Sð™ ÔÞðnth{tk fu ËkƒkÄtu{tk …hM…h
M™un ht¾eyu ‚tuu yu M™un™t ytksý Útfe yuf ƒeò™e
™sh{tkÚte Íuh W‚he òÞ Au, …Ae s yufƒeò™u Ët[wk
™shu Œu¾tÞ Au. fux÷ef ð¾‚u yuðwk …ý ƒ™u fu yt…ý™u
™ Œu¾tÞ yuðtu M™un Ët{e ÔÞÂõ‚{tk yt…ýt {txu …zâtu
ntuÞ Au, …ý yt…ýu sYh Au {tºt yt…ýe ytk¾{tk
M™unY… ytksý ytksðt™e.
M™un y™u Ë{sý™wk yuðwk ytksý Au fu ytkSyu ‚tu
…hM…h™tk Íuh W‚he òÞ Au. yt Íuhe÷t Þw„{tk ytðt
y{]‚™e sYh Au yu{ ÷t„u Au. yt¾wk rðï ytsu
rð™tþ™t ßðt¤t{w¾e™t {w¾…h Q¼wk Au. ºteswk rðïÞwØ
õÞthu Vtxe ™ef¤u yu fnuðtÞ ‚u{ ™Úte. nðu™wk ÞwØ fuð¤
r{ËtE÷tu y™u yýwkƒtUƒ™wk nþu !
¾ksh y™u ‚÷ðth ÷tune™t ËeÄt Ëk…fo{tk ytðu Au,
…hk‚w ƒkŒqf y™u ƒtUƒ ‚tu ÷tune ðnuðztðu ‚tuÞ ÷tune™t
38
M…þoÚte Œqh hnu Au. …nu÷tk™t Ë{Þ{tk yuf {týË ƒeò
{týË™u Úttuzuf ŒqhÚte ZuVtk {th‚tu n‚tu, …hk‚w nðu ‚tu
ZuVtk™e søÞtyu r{ËtE÷tu ytðe „E Au. yuf r{ËtE÷
ƒhtƒh fux÷t ƒtUƒ ? y™u yuf ƒtUƒ ƒhtƒh fux÷tk
þƒ ?
M™un™t y¼tð™u fthýu ò…t™ y™u y{urhft ðå[u
[t÷‚wk ÞwØ yk‚u yýwƒtUƒ ËwÄe …ntU[e „Þwk. …rhýt{u
y{urhftyu ‚t. 6 ytu„Mx 1945 ™t rŒðËu ‘r÷x÷
ƒtuÞ’ ™t{™tu ¼Þkfh yýwƒtUƒ ò…t™™t rnhtuþe{t
þnuh W…h ™tÏÞtu y™u Úttuzeðth{tk s 90 nòh r™Œtuo»t
÷tuftu {tu‚™t {w¾{tk ntuu{tE „Þt ! Vhe ºteò s rŒðËu
‘Vux {u™’ yýwƒtUƒ ™t„tËtfe þnuh{tk ™tÏÞtu y™u 40
nòh ™t„heftu {tu‚™u ¼uxe …zât ! ƒL™u þnuh{tk ÷t¾tu
÷tuftu ½tÞ÷ ÚtE „Þt y™u yƒòu ztu÷h™wk ™wfþt™
ÚtÞwk !
y{ŒtðtŒÚte «ftrþ‚ Út‚t ‘Mftu…’ ™t{™t
{u„urÍ™{tk 1982{tk ÷ÏÞwk n‚wk fu, “y{urhftyu nt÷{tk
÷„¼„ ™ð nòh yýwƒtUƒ y™u ntEzÙtus™ ƒtUƒ
r{ËtE÷™e xtu[ …h „tuXðe™u hrþÞt ‚hV ‚tfe htÏÞt
Au ! ‚u™t sðtƒ{tk hrþÞtyu …ý A nòh yýwƒtUƒ
‚iÞth htÏÞt Au !”
y{urhft™t rð¿tt™e yuðhux {whu ‘LÞw õ÷eÞh
ËðtoEð÷’ ™t{™t …wM‚f{tk ÷ÏÞwk Au fu, hrþÞt™t
yýwƒtUƒÚte y{urhft™t 13 fhtuz ÷tuftu {]íÞw …t{u !
39
y™u 10 fhtuz ÷tuftu ½tÞ÷ ÚttÞ !” (nt÷ 2003 {tk
y{urhft™e ðM‚e ytþhu 28 fhtuz™e Au.) ytðwk Ëtk¼¤e
½ýt Ä™ðt™ y{urhf™tuyu {]íÞw™t {w¾{tkÚte W„hðt
¼q„¼o{tk (s{e™{tk Ÿzu) yuðe Y{tu ƒ™tðe Au fu ÞwØ þY
ÚttÞ fu ‚whk‚ ‚u{tk s‚wk hnuðtÞ ‚uÚte yýwƒtUƒ™e nðt
ykŒh ™ ytðe þfu ‚uÚte Sð‚t hne þftÞ. òu fu
ð‚o{t™ Ë{Þ{tk ƒL™u Œuþ™t ËkƒkÄtu{tk fzðtþ {xe
„E Au ‚uÚte yýwÞwØ Útðt™e þõÞ‚t ™Úte.
311 Œuþtu{tkÚte nt÷{tk y{urhft, hrþÞt, rƒúx™,
£tkË, [e™, ¼th‚ y™u …trfM‚t™ yt Ët‚ Œuþtu …tËu s
yýwƒtUƒ Au. yt Œuþtu{tk 21 {e ËŒe{tk yýwÞwØ
Útðt™e Ëk¼tð™t Au, fthý fu E.Ë. 1555 {tk £tkË{tk
sL{u÷ ¼rð»Þðu‚t ztì. ™tuMxh zu{Ëu yt„tne fhu÷ Au fu,
“21 {e ËŒe{tk ºteswk rðïÞwØ Útþu ‚u{tk rðï™e ƒu
‚]r‚Þtkþ ðM‚e™tu rð™tþ Útþu y™u ƒtfe™e ðÄu÷ ºteò
¼t„™e ðM‚e™u Œw»ft¤ ¼h¾e sþu. yt Œw»ft¤ 40 ð»to
÷tkƒtu [t÷þu ! íÞthƒtŒ 40 ð»to ËwÄe ntuu™th‚ hnuþu !”
¼õ‚tu ! yt…ýu Mðtr{™thtÞý {nt«¼w …tËu «tÚto™t
fheyu fu, ytðe ¼Þkfh yt„tneÚte rðï™u ƒ[tðe ÷u.
40

“rðïÄ{o y™u ‚uytu™e ËkÏÞt”


y{ŒtðtŒÚte «rËØ Út‚wk s™h÷ ™tu÷us {txu™wk
©uc {u„urÍ™ ‘ËVthe’ ™t ytÄthu ÷¾wk ‚tu rðï{tk nt÷
™t™t-{tuxt 311 Œuþtu Au. suytu …tuu‚t™tu ht»xÙæðs y÷„
ht¾u Au. …hk‚w ht»xÙËk½ Þw™tu ËkMÚtt™wk ËÇÞ…Œ 193 Œuþtuu
Ähtðu Au, ‚uÚte ‚u ËkMÚttyu 193 Œuþtu™u Mð‚kºt Œuþ™e
{tLÞ‚tytu yt…u÷ Au. (ƒeS yuf {tLÞ‚t «{týu
rðï{tk 249 Œuþtu Au, ‚u{tk 65 …htrÄ™ Au.) ‚u
{tLÞ‚t™t Œuþtu{tk 54 Œuþtu ‚tu fuð¤ {wÂM÷{ Œuþtu Au.
E.Ë. 2003 {tk rðï™e ykŒh yuf yƒs 12
fhtuz™e ðM‚e {wÂM÷{tu™e Au. rðï{tk 80 fhtuz™e ðM‚e
®nŒwytu™e Au, r¾úM‚e Ä{o™t htu{™ fuÚttur÷f, «tuxuMxLx,
ytuÚttuoztuõË y™u yu kø÷ef™ ð„uhu Ëk«ŒtÞtu™t y™wÞtytu™e
fw÷ ðM‚e yÚtto‚T fw÷ r¾úM‚eytu 1,95,52,29000 Au.
ƒti Ø tu 32,52,75000 Au , [e™™t sq ™ t Ä{o ™ t
22,09,71000 Au, ™ðt Ä{o™t 10,60,15000 Au,
òr‚Þ Ä{o ™ t 10,29,45000 Au , rþL‚tu Ä {o ™ t
28,97,500 Au, ™tÂM‚ftu 88,69,28,500 Au, þe¾
1,95,08000 Au , Þnq Œ eytu 1,38,66000 Au ,
shÚttuM‚eytu 50,86000 Au, ƒntE 6,40,400 Au y™u
si ™ tu 80,00000 Au – (yt Œhu f ytk f ztytu
yuLËtÞõ÷tu…erzÞt rƒúxtr™f÷ ƒwf ytìV RÞh 1997
{tkÚte ÷eÄu÷ Au.)
41
610 fhtuz™e ðM‚eðt¤t yt rðï¼h™t ÷tuftu{tkÚte
M™un™e ƒtŒƒtfe Út‚tk {tuxt ¼t„™t ÷tuftu™tk {ÂM‚»f
Í™w™e ÚtE „Þu÷tk Au, ‚u™t fthýu ‚tu Võ‚ ŒÂûtý …qðo
yurþÞt™t Œuþtu{tk s Œh f÷tfu 28 {týËtu™t ¾q™ ÚttÞ
Au ! {tht{the™u fthýu Œh f÷tfu 600 Úte 1000 ½tÞ÷
ÚttÞ Au. yt ytkfzt ‘rðï ythtuøÞ ËkMÚtt nq’ yu ‚t.
16-11-2002{tk ƒnth …tzât n‚t.
yt¾t rðï™t 311 Œuþtu™t ytkfzt òuEyu ‚tu
yurþÞt™t «tŒurþf rzhuõxh Þwxto™ {ÚÞth htVu÷u 2002{tk
sýtÔÞwk n‚wk fu, “rðï{tk Œh r{r™xu yuf ¾q™ ÚttÞ Au !
y™u Œh 40 ËufuLzu yuf ÔÞÂõ‚ ytí{níÞt fhu Au !”
ËVthe Ët{rÞf™t ytÄthu ÷¾wk ‚tu, “ËtiiÚte ðÄthu
ytí{níÞt rV™÷uLz{tk ÚttÞ Au y™u ƒeòu ™kƒh Mðez™
Œuþ™tu ytðu Au.” ‚u{s ºteòu ™kƒh y{urhft™tu ytðu Au.
£tkË{tk htuxe-f…ztk y™u {ft™Úte ƒÄt Ëw¾e Au, …ý
M™un™t y¼tðu ƒnw ÷tuftu ytí{níÞt fhu Au.
ßÞtk ËwÄe ÔÞÂõ‚ ÔÞÂõ‚ «íÞu y™u Œuþ Œuþ «íÞu
ytí{eÞ‚t ™rn ðÄu íÞtk ËwÄe {tht{the y™u ðuh¼tð
[t÷w s hnuþu. yýwƒtUƒ™e ƒefÚte ÷ztE yxfu ™rn,
…hk‚w M™un™t ®Ë[™Úte ‚u þõÞ ƒ™u Au, ‚u {txu Œhuf Œuþ
…tu‚t™tu E„tu Atuzu ‚tu s ‚u þõÞ ƒ™u ‚u{ Au. yuf ðt‚
nk{uþt ÞtŒ ht¾ðe fu ßÞtk «er‚ ‚qxu Au íÞtk ðuh™tk ƒes
Q„ðt™tk þY ÚtE òÞ Au.
ð‚o{t™ Ë{Þ{tk {tuxt ¼t„u òuðt, Ëtk¼¤ðt y™u
42
òýðt {¤u Au fu M™un™t y¼tð™t fthýu …wºt ƒt…™u
Atuze r{ºt™u …fzu Au, Œefhe {t‚t™u Atuze ƒnu™…ýe™e
nqkV þtuÄu Au, ðnw ËtËw™u Atuze …ztuþe™u íÞtk Œtuzu Au.
yt{tk ËtiiÚte {tuxwk ™wfþt™ ‚tu ËkƒkÄtu{tk r‚htz …zðt™wk
ÚttÞ Au, …Ae Ëti ËtÚtu ntuðt A‚tk ËtÚtu ™Úte ntu‚tk, yuf
½h{tk ntuðt A‚tk rŒ÷Úte sqŒt ntuÞ Au.
…iËtÚte Sð™ [t÷‚wk ntuðt A‚tk M™un rð™t Sð™{tk
yt™kŒ ytð‚tu ™Úte, yu y™w¼ð fÞto …Ae yu{ ÷t„u
Au fu, þheh{tk su MÚtt™ ïtË™wk Au yuðwk s MÚtt™ M™un™wk
…ý Au. {týËu …tu‚t™t Sð™™tu ËðtO„e rðftË fhðtu
ntuÞ ‚tu «u{ ‚¥ð™wk hûtý fhðwk ¾qƒ sYhe Au. {ft™
{týË™t ntÚt ðzu ƒkÄtÞ Au, …hk‚w ½h ‚tu {™w»Þ™t
ӌޙt M™un ðzu s ƒkÄtÞ Au.
«u{ ntuÞ yu™wk Sð™ nk{uþtk yt™krŒ‚ hnu Au.
Sð™™e Ët[e ®f{‚ «u{ rð™t ÚttÞ ™rn. «u{ yu
«¼w™wk ðhŒt™ Au. yt…ýt ytk„ýtkytu{tk …qhu÷e rðrðÄ
hk„tu™e hk„tu¤e yt…ý™u yu Ëkfu‚ yt…u Au fu, ‚{tu ‚{tht
niÞtytu™u MðåA fhe ‚u{tk M™un™t hk„tu …qhtu yu™t fthýu
Sð™Y… ytk„ýwk þtu¼e QXþu.
43

M™un™u fthýu
{tuxt{tk {tuxe Ëw¾ŒtÞe ðM‚w™tu íÞt„ …ý ÔÞÂõ‚
ƒeò «íÞu™t «u{Úte fh‚e ntuÞ Au. yt «u{ Œuþ «íÞu™tu
ntuÞ ‚tu ¼t{tþt™e su{ Ä™ðt™tu Œuþ {txu Ä™™tu íÞt„
fhe Œu, ¼„‚ ®Ën™e su{ nË‚t {w¾u VtkËe™tu „tr¤Þtu ò‚u
ztuf{tk …nuhe ÷u. Ä{o «íÞu «u{ ntuÞ ‚tu „wY ‚u„ ƒntŒwh™e
su{ {M‚f™wk ƒr÷Œt™ yt…e Œu, y™u „wY „tu®ðŒ®Ën™e
su{, …wºttu™u Sð‚t [ýtE sðt Œu.
EüŒuð «íÞu™tu «u{ ntuÞ ‚tu {uze „t{™t neht
¼„‚™e su{ «tý™e ytnqr‚ yt…e Œu. {t‚t-r…‚t
«íÞu™tu «u{ ntuÞ ‚tu Ëuðt fhðt™e ™t …tz‚e …í™e™u
©ðýfw{thu r…Þh ð¤tðe ŒeÄe yu{ …í™e™tu …ý íÞt„
fhe Œu. …r‚ «íÞu™tu «u{ ntuÞ ‚tu Ëe‚tS Œw:¾™t Ë{Þu
ht{ ËtÚtu ð™{tk hÌttk n‚tk, ‚u{ …r‚™t Sð™{tk „{u
‚uðtk Œw:¾tu ytðu íÞthu …ý …í™e, …r‚™tu ËtÚt Atuzu
™rn. yus he‚u …r‚™u …ý Ë{sðw.
«u{™t M…þo{tºtÚte Sð™ Ëtu¤u f¤tyu ¾e÷e QXu
Au. «u{{tk ¼h‚e s ntuÞ Au, ‚u{tk fŒe ytux ytð‚e s
™Úte. «u{ r™¾t÷Ë ntuÞ Au. «u{ Œe…f Au. ‚u™tu «ftþ
Sð™ Wò¤u Au. «u{ yufƒeòytu™u òuz‚e fze Au.
«u{Úte rð™Þ-rððuf™t „wýtu ¾e÷u Au. «u{{tk ftuE
«fth™tu MðtÚto ™Úte ntu‚tu. Ët[t «u{™tu …tÞtu …t‚t¤u
y™u E{th‚ ytftþu ntuÞ Au. {týË™u Ë{ts{tk M™un
44
ËtÚt yt…u Au.
M™un fhðtu y™u …t{ðtu yu {t™ð{tºt™e yuf
yŒBÞð]Â¥t Au. ™t™t ƒt¤ftu™u òu ‚{u «u{Úte ™ ƒtu÷tðtu
‚tu …tËu …ý ytð‚wk ™Úte. yhu ! «týeytu{tk …ý òuðt
{¤u Au fu, fq‚ht™u «u{Úte ƒtu÷tðtu ‚tu ‚whk‚ …tËu ytðe
…qkAze …x…xtðe …tu‚t™tu M™un ÔÞõ‚ fh‚tu ntuÞ Au.
«u{™t «‚t…u {t™ð ò‚™t Er‚ntË{tk ËtiÚte Wßsð¤
…t™tk ÷¾tÞtk Au.

“÷t„ýe™tu y¼tð”
ßÞtk fuð¤ ÷tune™t s ËkƒkÄtu Au, …ý ÷t„ýe™wk
™t{ r™þt™ ™Úte, íÞtk fÕ…™t‚e‚ Ëk½»ttuo …uŒt ÚttÞ Au.
ßÞtk ÷tune™t ËkƒkÄtu ™Úte A‚tk ykŒh™wk M™un ‚¥ð Sðk‚
Au y™u ÷t„ýe Sð‚e Au íÞtk «u{t¤ y™u ÞtŒ„th
ðt‚tðhý ËòoÞ Au. ÷t„ýe™t y¼tðu s„‚{tk Œefht™u
ntÚtu ƒt…™tk y™u ƒt…™t ntÚtu Œefht™tk ¾q™ fhtÔÞtk Au.
¼tE ¼tE ðå[u ðuhÍuh™t Œtðt™¤ ˤ„tÔÞt Au.
Ëk…Â¥t ntuðt A‚tk ytí{níÞtytu ÚttÞ Au. ‚kŒwhM‚ þhehu
fkEf™u {zŒt suðt ƒ™tðe ŒeÄt Au.
…qðo™t …wÛÞ™t fthýu fŒt[ ‚{the „ýºte
Œwr™Þt™t ©uc Ä™ðt™tu{tk ÚtE nþu, [kÿftu y™u
ËL{t™…ºttuÚte ‚{thtu þtu fuþ A÷ftE „Þtu nþu, ‚{tÁk
™t{ fŒt[ At…t{tk nuz÷tE™tu{tk [{f‚wk nþu, …hk‚w òu
45
‚{the ykŒh ÷t„ýe ™rn ntuÞ ‚tu yu ƒÄwk {zŒt …h
[ztðu÷tk y÷kfthtu suðwk ÷t„þu ! ‚{u ¾wŒ ‚{the ò‚™t
¾t÷e…tÚte ¼tk„e …zþtu y™u fŒt[ ytí{níÞt fhðt
…ý ‚iÞth ÚtE sþtu. yt hÌttk ‚u™t «{týtu ðtk[e swytu.
Úttuzt ð»ttuo …nu÷tk y{urhft™e ytX yuðe ÔÞÂõ‚ytu™wk
Ëq[e…ºt ‚iÞth fhðt{tk ytÔÞwk n‚wk fu, suytu Œwr™Þt™t
©uc Ä™tZâ n‚t. 25 ð»to ƒtŒ yu{™e ‚…tË fhðt{tk
ytðe fu, nðu yu{™e ÂMÚtr‚ þwk Au ? ‚…tË …Ae
Ër{r‚yu sýtÔÞwk fu, (1) Œwr™Þt™t ËtiÚte {tuxe „uË
fk…™e™t «{w¾ ntðzo nçË™ …t„÷ ÚtE™u {]íÞw …tBÞt
n‚t ! (2) ðtu÷ MxÙex™t ËtiÚte {tuxt ËxturzÞt suËe
r÷ðh {tuhuyu ytí{níÞt fhe ÷eÄe n‚e ! (3) Œwr™Þt™e
ËtiÚte {tuxe ‘{tu™tu…tu÷e’ ƒòh™tu «{w¾ Eðh ¢wÍhu yu
…ý ytí{níÞt fhe ÷eÄe n‚e. (4) ƒUf ytuV
ELxh™uþ™÷ Ëux÷{uLx™t «{w¾ ÷eytu™ £uÍhu …ý
yt…½t‚ fÞtuo n‚tu !
yt Œhuf ÔÞÂõ‚ytu Œwr™Þt™t ©uc Ä™ðt™tu ntuðt
A‚tk f{tu‚u {hðwk …zâwk ‚u™wk {wÏÞ fthý ÷t„ýe™tu
y¼tð n‚tu; fthý fu ÷t„ýe rð™t™t Sð™{tk xuLþ™
ðæÞt fhu y™u ÓŒÞ ¾t÷e ¾t÷e ÷t„‚tk Sð™{tkÚte
{™ QXe òÞ Au ‚uÚte yk‚u Sð™ Ë{t fhðt {txu
ytí{níÞt™tu {t„o y…™tðu Au.
fŒt[ yt ðt‚ {™t‚e ™ ntuÞ ‚tuu Ëðuo fhe ÷uòu,
Œwr™Þt™t Œuþtu{tk ÚtE hnu÷t yt…½t‚™t rfMËtytu™t,
46
„heƒtu fh‚tk Ä™ðt™tu ðÄthu ytí{níÞtytu fhu Au. E.Ë.
2003 ™t s y¾ƒthtuu™t ytkfzt swytu ‚tu ÏÞt÷ ytðþu
fu Œh 40 ËufLzu yuf ytí{níÞt Œwr™Þt{tk ÚtE hne Au !
y™u ‚u …ý Þwhtu…™t Ä™ðt™ Œuþtu{tk ËtiiÚte ðÄthu !
„heƒ fh‚tk ©e{k‚tu y™u ƒwÂØne™ fh‚tk ƒwÂØ{t™
÷tuftu ðÄthu yt…½t‚ fhu Au ! yt™e …tA¤™wk fthý
þwk ? ÷t„ýeytu™tu ¾t÷e…tu. ƒtÌtûtuºttu{tk ËV¤‚t
{u¤ððt™e ytkĤe Œtux{tk ykŒh™wk ÷t„ýe™wk ‚¥ð yu
÷tuftuyu Ëqfðe ™tÏÞwk Au.
þheh{tk …týe ßÞthu ytuAwk ÚtE òÞ Au íÞthu
[¬h ytðu Au, ‚u{ ÓŒÞ{tk ÷t„ýe ßÞthu ½xe òÞ
Au íÞthu {„s yMðMÚt ƒ™ðt ÷t„u Au. yMðMÚt ƒ™‚wk
{„s xfe hnuðt™e ût{‚t „w{tðe ƒuËu Au y™u …Ae
ÔÞÂõ‚ ftk ‚tu ytí{níÞt fhe ÷u Au yÚtðt ‚tu …t„÷
ƒ™e òÞ Au.
yZ¤f Ëk…Â¥t yt…ý™u fu ƒeò™u ytþeðtoŒY…
ƒ™u s yuðtu ftuuE ftÞŒtu ™Úte, ¼h…qh feŠ‚Úte ftuE™t
ytþeðtoŒ {¤e òÞ yuðe ftuE „uhLxe ™Úte, …ý
÷t„ýe ˼h rŒ÷ ntuÞ y™u ƒeòytu «íÞu «u{ A÷ft‚tu
ntuÞ ‚tu ‚u™u yLÞ ÷tuftu™t ytþeðtoŒ yð~Þ {¤u Au.
÷t„ýeytu™u xuLþ™Úte …eztðwk …z‚wk ™Úte.
47

÷tøtýe «„x fhðt


÷t„ýe Au ‚u M™un™e {t‚t fne þftÞ, fthý fu
«Út{ ÓŒÞ{tk ÷t„ýe «„x ÚttÞ Au …Ae ‚u M™unY…u
r¢Þt{tk Œu¾tÞ Au, ŒÞtY…u r¢Þt{tk Œu¾tÞ Au y™u
¼tðY…u {w¾…h Œu¾tE ytðu Au. M™un, ÷t„ýe, ËkðuŒ™t
y™u ðtíËÕÞÚte ¼ÞwO¼ÞwO Sð™ ƒ™tðe ht¾ðt™wk ftÞo
yƒòu…r‚ Útðt fh‚tkÞ y½Ák Au.
{þe™Þw„™t yt ft¤{tk ÓŒÞ{tk «u{™e «r‚ct
fhe Œuðt{tk ËV¤ ƒ™ðwk yu s„‚¼h{tk «r‚Âc‚ ÚtE
sðt fh‚tkÞ frX™ Au, A‚tk …ý yu{tk su Vtðu Au yu™t
yt÷tuf y™u …h÷tuf ËwÄhe òÞ Au ‚u{s Sð™ y™u
{hý ƒL™u {ntuíËð Y… ƒ™e òÞ Au.
yƒòu Yr…Þt yt…‚tk …ý M™un fu ÷t„ýe
¾heŒe þft‚e ™Úte. {týË™t Œun™u fŒt[ Ëk…Â¥t™t òuhu
¾heŒe þftÞ Au, …hk‚w yu{tk ƒuXu÷e ÷t„ýe™u ¾heŒðt™e
ƒtƒ‚{tk Ëk…Â¥t f{òuh …whðth ÚttÞ Au. ÷t„ýe™u
Sð™{tk ÷tððe ntuÞ ‚tu su ÔÞÂõ‚ytu ÷t„ýeþe÷ ntuÞ
‚u™tu Ë{t„{ fhðtu òuEyu y™u ÷t„ýeðt¤t ÷tuftu ÚtE
„Þt ntuÞ ‚uðt™t „úkÚttu™tu yÇÞtË fhðtu òuEyu.
48

rð¿tt™™e þtuÄ™u fthýu


yts™t rð¿tt™Þw„u Ë{MÞtytu™u n÷ fhðt ËtÄ™tu
Q¼tk fhe ™ðe ™ðe þtuÄtu fhe Au ‚u ytðftÞo Au y™u
rn‚tðn Au, …ý {t™ð-{t™ð «íÞu™e su ÷t„ýeytu
ytuAe ÚtE hne Au ‚u{tk rð¿tt™™tu …ý Úttuztuf ¼t„ ntuÞ
yuðwk ÷t„u Au. y™ts Œ¤ðwk Au ? ‚tuu ½h½kxe ‚iÞth s Au.
ßÞthu sq™t Ë{Þ{tk ‚tu ƒnu™tu yuf ƒeò™t ½uh sE
½kx÷tytu{tk y™ts Œ¤ðt s‚e ‚uÚte …hM…h ÷t„ýe
hnu‚e n‚e. ½h{tk ½h½kxe ytð‚tk ƒeò™u ½uh sðt™wk
ytuAwk ÚtE „Þwk.
f…ztk Ätuðtk Au ? ‚tu ðtuþª„ {þe™ ‚iÞth s Au.
…nu÷tk ‚tu Œhuf Mºteytu ™Œe-‚¤tðu f…ztk Ätuðtk {txu s‚e
n‚e ‚u™t fthýu f…ztk Ätu‚e Ätu‚e Ëw¾-Œw:¾™e ðt‚tu
Út‚e y™u yuf ƒeò «íÞu ÷t„ýe™tu ¼tð hÌtt fh‚tu
n‚tu. „wýtfth-¼t„tfth fhðt Au ? ‚tu fuÕõÞw÷uxh ‚iÞth
Au, rþûtf …tËu sðt™e sYh ™Úte.
sq™t s{t™t{tk ‚tu „wY-rþ»Þ™tu ËkƒkÄ ¾qƒ
÷t„ýeþe÷ n‚tu. Œhhtus rðãtÚteoytu „wYS™u (rþûtftu™u)
«ýt{ fh‚t n‚t y™u fkE ™ Ë{s …zu ‚whk‚ …qA‚t y™u
rþûtf …ý «u{Úte þe¾ð‚t ‚u™u fthýu …hM…h ÷t„ýe
òuðt {¤‚e n‚e; ytsu ‚tu fuÕõÞw÷uxhÚte Œt¾÷t „ýe
÷u yÚtðt ELxh™ux Útfe òýe ÷u !
½uh Ëtht-{tu¤t «Ëk„u ½ýtk {nu{t™tu ytÔÞt Au ?
49
‚tu Vqz …ufuxtu ‚iÞth s Au, ytsw-ƒtswðt¤e ƒnu™tu™u
ƒtu÷tððt™e sYh s ™Úte. ßÞthu y{wf ð»ttuo …nu÷tk ‚tu
½uh {nu{t™tu ytðu yux÷u …qhe fhðt, þtf ËwÄthðt fu
hËtuE ƒ™tððt {txu …tu‚…tu‚t™e þuheytu{tk hnu‚e
Mºteytu™u ƒtu÷tððt{tk ytð‚e y™u Œhuf Mºteytu ¼u„e
{¤e hËtuE ƒ™tðe yt™kŒ™tu y™w¼ð fh‚e ‚uÚte yuf
ƒeò «íÞu ÷t„ýe™e ¼tð™tytu y¾kz hÌtt fh‚e n‚e.
{nu{t™ ytÔÞt Au ‚uÚte ŒqÄ…tf ƒ™tððt ŒqÄ
òuEyu Au ? ‚tu ŒqÄ™tu …tðzh ‚iÞth s Au, „tÞtu-¼UËtu
ht¾ðt™e ftuE sYh ™Úte. ßÞthu 50 ð»to …nu÷tk ‚tu ½uh
½uh „tÞ-¼UË n‚e, ‚uÚte ‚tswk ŒqÄ Œtune™u ¾tðt-…eðt™t
ft{{tk ƒnu™tu ÷u‚e y™u ‚u™t ƒŒ÷tY…u «u{Úte «týeytu™u
½tË ¾ðztððt{tk ytð‚wk y™u «týeytu «íÞu …ý
Mºte-…wÁ»ttu™u ÷t„ýe hnu‚e n‚e.
ytðt y™uf fthýtu™u ÷eÄu ÷t„ýe …hM…h ytuAe
Út‚e òÞ Au. yhu ! rðŒuþtu{tk ‚tu ËtuuËtÞxe™t ÷tuftu
ËtÚtu ‚tu rƒ÷fw÷ ÷t„ýe™t ËkƒkÄtu ntu‚t ™Úte y™u
yu™e yËh …tu‚t™t s …rhðth{tk þY ÚtE Au. rŒðËu
{B{e-…Ã…t òuƒ (™tufhe) fhðt „Þtk ntuÞ y™u Ëk‚t™tu
¼ýðt „Þtk ntuÞ. Ëtksu ƒÄt ½uh ytðu yux÷u s{e™u
‚whk‚ Ëk‚t™tu …tu‚…tu‚t™e Y{{tk sE xe.ðe. yÚtðt ‚tu
ELxh™ux òuðt ƒuËe òÞ y™u yt …r‚-…Âí™ …ý
ƒuzY{{tk sE xe.ðe. òuðt ƒuËe òÞ. Ÿ½ ytðu yux÷u
ËqE òÞ. Vhe Ëðthu QXe ™tM‚tu fhe Ëk‚t™tu ¼ýðt
50
W…ze òÞ y™u {tƒt… ™tufheyu [tÕÞt òÞ. yt{tk
õÞtkÞ M™un òuE þft‚tu ™Úte.
Ëk‚t™tu™u xe.ðe. ËtÚtu M™un ÚtE „Þtu ntuÞ Au. ‚u{tk
yuf÷t Ëk‚t™tu™tu ðtkf ™Úte, {t‚t-r…‚t™tu …ý ðtkf Au.
fthý fu {B{e-…t…t Ëk‚t™tu™u ËtÚtu ƒuËtzu y™u «u{ fhu
‚tu Ëk‚t™tu™u ÷t„ýe ÚttÞ ™u ? nðu ‚tu rðŒuþtu{tk hnu‚t
¼th‚eÞtu{tk …ý yt [u…e htu„ ÚtE „Þtu Au. suytu
ËíËk„eytu Au y™u Ëßs™tu Au ‚uytu s …tu‚t™tk Ëk‚t™tu
«íÞu ÷t„ýe Ähtðu Au, ‚u™t fthýu ‚uytu™tk Ëk‚t™tu …ý
{B{e-zuze «íÞu ÷t„ýe Ähtð‚tk òuðt {¤u Au. ƒtfe™t
÷tuftu ‚tu …tu‚t™t ft{{tk y™u …tu‚t™t MðtÚto{tk Sð™
ZËze hÌtt Au.

“n»to þwk rskŒ„e{tk ™u n»to þwk ntuÞ {]íÞw{tk,


«u{™t hk„Úte òu ™t hk„tÞwk ntu‚ rðï yt”
51

“™un™t {un ƒ™eyu”


“ rƒ™t [tk Œ ™e fu [tk Œ r¾÷‚u ™ Œu ¾ t,
rƒ™t M™u n fu Œe… s÷‚u ™ Œu ¾ t;
rƒ™t ƒtŒ÷tU fu hne ¼q r { ÃÞtËe,
rƒ™t ÃÞth Sð™ Ëk ¼ ÷‚u ™ Œu ¾ t.”
– M™unŒe…
niÞwk ‚tu fqýwk™u ftu{¤ òuEyu. fXtuh niÞt{tk
÷t„ýe™t Atuzðt ™Úte htu…t‚t fu M™un™tk Vq÷tu ™Úte
¾e÷e þf‚t. …qðo„ún™e …ezt{tkÚte {wõ‚ Útðt {txu
M™un™t {kºt™tu ò… fhðtu òuEyu y™u ÷t„ýe™t Œtuht
ƒtkÄðt òuEyu. ËkƒkÄtu™t Œeðt{tk M™un™wk ‚u÷ …qhtu y™u
y™wht„™e ßÞtu‚ ðÄw™u ðÄw «ftþðt™ ƒ™tðtu.
ÓŒÞ{tk ƒesY…u hnu÷t «u{™wk Ë{sŒthe™e V¤ÿw…
¼qr{{tk ðtðu‚h fhðtÚte Sð™{tk ™kŒ™ð™™wk r™{toý
ÚttÞ Au. M™un rð™t™e Ë{sŒthe yu {týË™u sz‚t,
þw»f‚t y™u r™hË‚t ‚hV ½Ëze òÞ Au y™u Sð™hË
{he òÞ Au.
M™un™wk MÚtt™ ÓŒÞ Au; su{tk ¼tð™e «Ät™‚t hnu÷e
Au. {týË yu ÷t„ýe ˼h y™u ËkðuŒ™þe÷ «týe Au,
yu {þe™ ™Úte. Þkºt™u ftuE y™w¼qr‚ fu yr¼ÔÞÂõ‚
ntu‚e ™Úte; ßÞthu {týË™u ‚u ƒÄwk s ntuÞ Au.
{tht „wY©e (…qßÞ ½™~Þt{ Mðt{e fkzthe „wYfw¤)
½ýeðth fnu Au fu, “÷t„ýe y™u {t„ýe õÞthuÞ
52
Ë{tk‚h ™ Sðe þfu. ½ýt ÷tuftu ‚tu …rhðth ËtÚtu y™u
r{ºttu ËtÚtu M™un™t ™t{u …tu‚t™tu MðtÚto rËØ fh‚t ntuÞ
Au, …ý ¾hu¾h M™un fh‚t ntu‚t ™Úte. yuðt™tu «u{
…tk„¤tu, þw»f y™u ËwM‚ ntuÞ Au. su rŒðËu yt…ýu
ftuE…ý y…uûtt-ytftkûtt ð„h™tu M™un fheþwk íÞthu
yt…ýwk Sð™ M™unÚte A÷ftE sþu.”
½ýt ÷tuftu ‚tu EåAtytu™t yZ¤f ftx{t¤ ™e[u
ŒxtE™u MðtÚto™t {ntuht …nuhe M™un™e ðt‚tu fh‚t ntuÞ Au.
ytsu {tuxt ¼t„™t ÷tuftu™tk Sð™ ºtý «fth™t ‚t…
(ytrÄ, ÔÞtrÄ y™u W…trÄ)Úte ˤ„e hÌtt Au. ftk ‚uytu
{™™tk Œw:¾tuÚte Œw:¾e ntuÞ Au, ftk ‚tu ‚uytu þheh™tk
Œw:¾tuÚte (htu„tuÚte) …ezt‚t ntuÞ Au yÚtðt ‚tu Œw~{™tu
‚hVÚte fu ŒiðËkƒkÄe yt…ŒtytuÚte nuht™ Út‚t ntuÞ Au. ‚uðt
÷tuftu {txu yt…ýu ™un™t {un ƒ™e™u ðhËeyu. y™wht„
‚tu ¾thtk ytkËwytu™u …ý {eXtþ{tk ƒŒ÷e þfu Au.

“¼q r {Úte ™¼Úte ™hfÚte Mð„o Ú te Œq h ,


ntuÞ õÞtkhu {t™ðe, …ý {tu‚Úte {sƒqh;
{txe Au ƒÄwk s yt {]íÞw™e htsÄt™e{tk,
yuf þtï‚ Au ¼e‚he M™un™wk ®ËŒwh”
53
“M™un™tu ŒwÁ…Þtu„”
“÷„t Ëftu ‚tu ƒt„ ÷„t™t, yt„ ÷„t™t {‚ þe¾tu;
s÷t Ëftu ‚tu Œe… s÷t™t, rŒ÷ s÷t™t {‚ þe¾tu;
rƒAt Ëftu ‚tu Vq÷ rƒAt™t, þq÷ rƒAt™t {‚ þe¾tu;
r…÷t Ëftu ‚tu ÃÞth r…÷t™t, snh r…÷t™t {‚ þe¾tu.”
- M™unŒe…
M™un‚¥ð Ë{„ú Ë]Âü{tk ÔÞt…e™u hnu÷wk Au. Ënò™kŒ
{nt«¼w ‚hVÚte {¤u÷ M™un ‚¥ð Œhuf Sð«týe {tºt{tk
Au s, …hk‚w ‚u™tu W…Þtu„ y÷„ y÷„ he‚u fhðt{tk
ytðu Au. M™un Au ‚u ‚tu …h{ f]…t÷w …h{tí{t ‚hVÚte
{¤u÷ y{qÕÞ ¼ux Au, ‚uÚte ‚u™tu õÞthuÞ …ý ŒwÁ…Þtu„
™ fhðtu òuEyu.
Ë{ts{tk …ý yuðtu heðts ntuÞ Au fu, ÷ø™ «Ëk„u
fu sL{ rŒ™™t «Ëk„u ftuE Ë„t-ËkƒkÄe fu r{ºt{kz¤u ¼ux
yt…e ntuÞ ‚tu ‚u™tu ŒwÁ…Þtu„ fhðt{tk ytðu y™u ‚u
÷tuftu™u ¾ƒh …zu yux÷u ‚uytu ‚whk‚ fnuþu fu, “¼÷t
{týË ! y{tuyu ytx÷t {txu ‚{tu™u yt ðM‚wytu ¼ux
yt…e n‚e ? yt ¼ux™e ðM‚w™wk ™rn, …ý y{tÁk
y…{t™ fhe hÌtt Atu.” ƒË yu s «{týu ¼„ðt™u
yt…u÷ M™un™e ¼ux™tu yt…ýu yð¤tu W…Þtu„ fheþwk
‚uÚte ¼„ðt™ sYh X…ftu Œuþu; {txu nk{uþtk M™un™tu
Ëfthtí{f W…Þtu„ fhðtu suÚte nrhS™tu htS…tu {¤u.
y{wf y{wf ÷tuftu M™un™tu W…Þtu„ ÷tuftu™u Au‚hðt{tk
54
fh‚tk ntuÞ Au ‘{w¾{U ht{ ytih ƒ„÷{U Aqhe” yt fnuð‚
{wsƒ ytðt ÷tuftu W…hÚte f]rºt{ M™un™wk ™txf fhe
Ët{u™e ÔÞÂõ‚™u …tu‚t™t MðtÚto {txu VËtðe Œu‚e ntuÞ Au.
…tu‚t™tu MðtÚto rËØ ÚtE„Þt …Ae …tuu‚t™tu yË÷e [nuhtu
hsw fh‚t ntuÞ Au. ytðt ÷tuftu Ë{ts™t „w™u„th ‚tu Au s,
ËtÚttuËtÚt «¼w™t „w™u„th …ý Au.
M™unŒe… ÷¾u Au fu, su {týËtu «u{{tkÚte y…uûtt™wk
Íuh ftZe ™t¾u Au ‚uðt ÷tuftu™u nk{uþtk M™un™t y{]‚™tu
y™w¼ð ÚttÞ Au. yu™t Sð™{tkÚte ÷uðt™tu ¼tð ytu„¤e
òÞ Au y™u yt…ðt™e ntUþ Œtuz‚e hnu Au.

“niÞt™u nu‚Úte A÷A÷ ƒ™tðe Œuòu,


{™™u {iºteÚte {Ä{Ä‚wk ƒ™tðe Œuòu;
yk‚h™u yt™kŒÚte ytu¤½tu¤ fhe Œuòu,
ytk¾tu{tk ™un™t {eXtk ™eh ¼he Œuòu.
- M™unŒe…
55

“W…Ëknth”
“ËtkË ft ®…sht rfËe rŒ™ xqx òÞu„t,
nh {w Ë trVh htn {U ne Aq x òÞu „ t;
nh rfËe ftu ÃÞth fh ÷tu, ÃÞth ÷tu ˃ft,
õÞt …‚t fƒ n{tht ÃÞth ft ½x Vqx òÞu„t ?”
- M™unŒe…
M™un y™u Ë{sŒthe yu ykŒh™tu ði¼ð Au. ‚u™e
þYyt‚ ÔÞÂõ‚„‚ Sð™Úte ÚttÞ Au y™u Ë{Þ s‚tk
Ëthtyu Ë{ts{tk ‚u™e ËwðtË «Ëh‚e òÞ Au. òu «u{
ƒkÄtþu ‚tu «u{ yu™e {u¤u s ðuh™e „tkX™u Atuze ™t¾þu
- {q¤™u ¾tuŒe ™t¾þu. M™un™e fƒh ‚tu ðuh™u ¾tuŒe ™t¾u
yuðe Au, …ý ðuh™e fƒh ftuý ¾tuŒu ? yux÷t {txu ðuh™u
Atuze™u M™un fhðtu òuEyu; fthý fu M™un fhðtÚte M™un
ðÄu Au, ßÞthu ðuh fhðtÚte ‚tu ðuh ðÄu Au.
su {týË M™un{tkÚte M™un™e ƒtŒƒtfe fhu Au ‚tu
Ë{ts™e áÂüyu y™u Ëk‚tu™e áÂüyu ‚u „{th fnuðtÞ
Au, …ý su {týË ðuh{tkÚte ðuh™e ƒtŒƒtfe fhu Au ‚tu
Ë{ts™e y™u Ëk‚tu™e áÂüyu ‚u ztÌttu fnuðtÞ Au. Sð™
«u{-…ŒthÚt Au. {t™™tu {Ä…qztu „{u íÞthu ¾t÷e ÚtE
s‚tu ntuÞ Au, …hk‚w M™un ‚tu r[hkSðe Au. Œhuf Sð «týe
{tºt™u M™un™e sYrhÞt‚ ntuÞ Au. {t™ð {tºt ‚tu þwk …hk‚w
Sð«týe{tºt™u …ý M™un™e ¼q¾ ntuÞ Au. yhu !
rð¿tt™eftuyu ‚tu íÞtk ËwÄe ËkþtuÄ™ fÞwo Au fu, ƒ„e[t{tk
56
Vq÷-Ítz™e …tËu {Äwh Ëk„e‚™u ð„tztu ‚tu ‚u™tk Vq÷tu
sÕŒe fh{tþu ™rn, ‚u{s ½tË™e ™t™e ™t™e fw…¤tu …ý
„u÷{tk ytðe sþu; fthý fu ‚uytu …ý ÷t„ýeþe÷ Au.
„]nMÚtt©{{tk hne™u Sð™ Ëk„tÚte ƒ™u÷tk …r‚-
…í™e ðå[u òu M™un™tu ËkƒkÄ ntuÞ ‚tu s ‚uytu™wk Sð™
Ëw¾…qðof [t÷u Au. òu M™un™e „tkX Aqxe òÞ, ‚tu …Ae
‚u Œk…r‚ ÷t¾tu…r‚ fu fhtuz…r‚ ntuÞ ‚tuu …ý ‚uytu
Ëw¾Úte ËtÚtu hne þfu ™rn. ƒeS ‚hV yuðt Œk…r‚ Au fu,
rŒðËu {nu™‚ fhu íÞthu s ‚uytu Ëtksu htux÷t ™u þtf s{e
þfu yuðe …rhÂMÚtr‚ Au, …hk‚w M™un™wk Íhýwk òu ƒÒtu™e
ykŒh yrðh‚ ðnu‚wk nþu ‚tu {tuxt {nthtò fh‚tk …ý
‚uytu þtkr‚Úte hnu‚t nþu, {txu Ëk…Â¥t fh‚tk …ý M™un™e
ðÄthu sYh Au ‚u Œhuf Mºte-…wY»ttuyu ¼q÷ðwk ™ òuEyu.
Ët[tu M™un ‚tu Mðtr{™thtÞý {nt«¼w ËtÚtu, Ëk‚tu
ËtÚtu y™u ËíËk„eytu ËtÚtu s fhðt™tu Au, ‚u™tÚte
{wÂõ‚™tu {t„o {tuf¤tu ÚtE òÞ Au, …hk‚w ßÞtk ËwÄe
Ë]Âü™t ÷tuftu ËtÚtu hnuðt™wk Au íÞtk ËwÄe ‚uytu ËtÚtu …ý
M™un™tu ÔÞðnth ht¾ðtu …zþu, ‚uÚte Ëw¾u Sð™ Sðe
þftÞ; {txu yt M™un™tk Íhýtkytu™u Sð™{tk W‚thþtu
yuðe yÇÞÚto™t ËtÚtu sÞ Mðtr{™thtÞý
“‚{tht ntuXtu™e …tkŒzeytu ðå[u nu‚ «e‚™tk Vq÷tu ¾e÷u;
‚{tht [nuht …h ÂM{‚™e, hBÞ [tkŒ™e™t ™eh Íe÷u.
Ë{tÂ
rð¢{ Ëkð‚ 2061 - EËðe Ë™ 2004