Anda di halaman 1dari 6

2012

11
Ocena poziomu aktywności fizycznej osób niepełnosprawnych
zmodyfikowanym Międzynarodowym Kwestionariuszem
Aktywności Fizycznej (IPAQ)
Dariusz Boguszewski1, Jakub Grzegorz Adamczyk1,2, Beata Kurkowska3
Zakład Rehabilitacji Oddziału Fizjoterapii II Wydziału Lekarskiego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego1
Zakład Teorii Sportu Akademii Wychowania Fizycznego Józefa Piłsudskiego w Warszawie2
Sekcja Nauk Kultury Fizycznej Studenckiego Koła Naukowego Fizjoterapii
przy Zakładzie Rehabilitacji OF II WL WUM3
Аnnotation:
Boguszewski Dariusz, Adamczyk Богущески Дариуш, Адамчук Якуб Гре- Богущески Дариуш, Адамчук Якуб Гре-
Jakub Grzegorz, Kurkowska гощ, Курковська Беата. Оцінка фізичної гощ, Курковска Беата. Оценка физиче-
Beata. Evaluation of physical активності людей з обмеженими можли- ской активности людей с ограниченны-
activity of disabled people by востями за допомогою модифікованого ми возможностями модифицированным
modified International Physical Міжнародного опитувальника фізичної Международным вопросником физиче-
Activity Questionnaire (IPAQ). активності (IPAQ). ской активности (IPAQ).
Introduction. The aim of the Вступ. Метою роботи було адаптація Введение. Целью работы было адаптация
study was an adaptation the Міжнародної Анкети Фізичної Активнос- Международной Анкеты Физической Актив-
International Physical Activity ті для потреб неповносправних осіб, які ности для нужд лиц, передвигающихся на
Questionnaire for disabled people користуються візком, а також перевірка і инвалидных колясках, а также проверка и
moving on wheelchairs, and об’єктивізація запропонованого інструмен- объективизация предложённой методики.
check and objectification of the ту. Материал и методы. Опрошено 69 ин-
proposed tool. Матеріал і методи. Опитано 69 неповно- валидов (8 женщин и 61 мужчину), пере-
Material and methods. The справних осіб (8 жінок та 61 чоловіка), які двигающихся на колясках. Для сравнения
research covered 69 disabled рухаються  за допомогою візків. Для по- исследуемые были разделены на две
people (8 women and 61 men). рівняння досліджуваних було поділено на группы: лица, участвующие в регулярных
All group was divided into two дві групи: особи, які беруть участь в регу- физкультурных занятиях – Группа 1 и лица
subgroups: regularly practicing лярних фізичних заняттях – Група 1 та осо- не занимающиеся спортом – Группа 2. Ис-
sportsmen – Group 1 and people би, які не займаються спортом – Група 2. следовательским инструментом служил
who were not practicing any sport Досліджувальним інструментом була Між- Международный вопросник Физической
– Group 2. Research tool was народна Анкета Фізичної Активності – IPAQ Активности – IPAQ (в сокращённой версии)
International Physical Activity (в скороченій версії) модифікована для модифицированный для нужд лиц, пере-
Questionnaire (short version) потреб неповносправних осіб, які користу- двигающихся на инвалидных колясках.
adapted for disabled people. ються візком. Результаты. Подсчитанные усредненные
Results. Averaged results of Результати. Підсумовані усереднені ре- результаты, отображающие физическую
physical activity, expressed in MET, зультати, які представляють фізичну ак- активность исследуемых лиц выражённую
showed the differences between тивність досліджуваних осіб виражену в в единицах MET, обнаруживают значитель-
groups (Groups 1 average 7418 одиницях MET, розкривають значну різ- ную разницу между группами (Группа 1
MET, Group 2 average 2158 MET, ницю між групами (Група 1 в середньо- в среднем 7418 MET, Группа 2 в среднем
p=0.000). The biggest differences му 7418 MET, Група 2 в середньому 2158 2158 MET, p=0,000). Предельные разни-
(p=0.000) were spotted in MET, p=0,000). Найбільші різниці (p=0,000) цы (p=0,000) зафиксированы в категории
intensive physical activity. People зафіксовано в категорії інтенсивної ру- интенсивной активности движения. Лица,
regularly practicing sport training хової активності. Особи, які займаються занимающиеся регулярным спортивным
also devoting more time on регулярним спортивним тренінгом більше тренингом, больше времени отдают на
activities related to locomotion. часу присвячують також діям, пов’язаним действия, связанные с передвижением.
31 of sportsmen characterized з пересуванням. Серед спортсменів 31 Среди спортсменов 31 человек характери-
high level of physical activity and особа характеризувалась високим рівнем зовался высоким уровнем активности, а 6 –
6 – medium. In the second group активності, а 6 – достатнім. У другій групі достаточным. Во второй группе всего лишь
9 people were in high level, 11 лише 9 осіб було класифіковано, як особи 9 человек классифицировано как лица с
in medium and 14 in low level of з високою активністю, 11 характеризувала высокой активностью, 11 характеризовала
physical activity. достатня, а 14 недостатня фізична актив- достаточная, а 14 недостаточная физиче-
Conclusions. 1. Almost half of ність. ская активность.
people who were not practicing Висновки. 1. Серед осіб, які не займають- Выводы. 1. Среди лиц не занимающих-
any sport was characterized by ся спортом майже половина досліджува- ся спортом почти половина исследуемых
an insufficient level of physical них характеризувалась недостатнім рівнем характеризовалась недостаточным уров-
activity. It means that the persons активності. Це означає, що особи, які не є нем активности. Это означает, что лица,
who not taking sports activities are активними в рекреаційній або спортивній не предпринимающие рекреационной или
also less active while performing сфері також менш активні під час вико- спортивной активности, также менее ак-
daily chores and leisure. 2. The нування щоденних обов’язків та у вільний тивны во время выполнения ежедневной
modified International Physical час. 2. Модифікована Міжнародна Анке- нагрузки и в свободное время. 2. Моди-
Activity Questionnaire (IPAQ) та Фізичної Активності (IPAQ) може стати фицированная Международная Анкета
can be an effective tool for the ефективним інструментом оцінки рухової Физической Активности (IPAQ) может быть
evaluation of physical activity активності наповносправних осіб, які руха- эффективным инструментом оценки актив-
of disabled people moving on ються на візках. ности движения лиц передвигающихся на
wheelchairs. инвалидных колясках.
Кeywords:
disability, physical, activity, неповносправність, фізична активність , инвалидность, физическая, активность,
estimation. оцінка оценка.

Wprowadzenie1 stylu życia są przede wszystkim choroby układu krążenia,


Postęp cywilizacyjny czyni życie ludzkie dłuższym i dolegliwości bólowe aparatu ruchu. Wobec zwiększającego
łatwiejszym. Powoduje jednak także negatywne skutki w się zagrożenia chorobami XXI wieku propagowanie
postaci zmian nawyków żywieniowych czy niedostatecznej zdrowego stylu życia w ramach profilaktyki powinno być
ilości ruchu (w miastach ludzie pracują i odpoczywają jednym z podstawowych zadań lekarzy, fizjoterapeutów i
głównie siedząc) [5, 6, 10, 14, 16, 18]. Efektem niezdrowego specjalistów nauk o zdrowiu [12, 21, 22].
© Dariusz Boguszewski, Jakub Grzegorz Adamczyk, Grupami szczególnie narażonymi na negatywne
Beata Kurkowska, 2012 skutki akinezji są dzieci, osoby starsze i niepełnosprawni.
doi: 10.6084/m9.figshare.97375
113
та медико-біологічні
ПЕДАГОГІКА проблеми фізичного
ПСИХОЛОГІЯ виховання і спорту

Aktywizacja tych grup jest powinnością całego rodzaj aktywności można wyrazić w jednostkach MET
społeczeństwa. Obecnie w Polsce powstaje coraz (Metabolic Equivalent of Work – minuty/tydzień), który
więcej Uniwersytetów Trzeciego Wieku prowadzących uzyskujemy mnożąc współczynnik przypisany danej
między innymi zajęcia rekreacyjno-rehabilitacyjne dla aktywności (8 – dla intensywnej aktywności fizycznej,
seniorów. W szkołach i klubach sportowych prowadzone 4 – dla umiarkowanej aktywności fizycznej i 3,3 – dla
są zajęcia sportowe dla dzieci finansowane z programu przemieszczania się) przez liczbę dni na nią przypadający
„Sportowy talent”. Również oferta zajęć ruchowych i czas trwania w minutach na tydzień. Na podstawie
dla osób niepełnosprawnych, szczególnie w dużych uzyskanych wyników, badaną osobę klasyfikuje się na
miastach, jest dość szeroka. Mimo to, bariery fizyczne i jeden z trzech poziomów aktywności fizycznej: wysoki,
psychiczne sprawiają, że osoby niepełnosprawne rzadko wystarczający i niewystarczający [2].
pracują, realizują hobby i udzielają się społecznie. Wpływ Posłużono się standardowymi narzędziami
na wykluczenie osób niepełnosprawnych ma jakość statystycznymi średnią arytmetyczną, wraz z odchyleniem
infrastruktury miejskiej – brak podjazdów dla wózków, standardowym. Różnice pomiędzy poszczególnymi
wind, specjalnych oznaczeń w miejscach publicznych [4, danymi obliczono za pomocą testów t-Studenta. Minimalny
11, 13, 25]. poziom istotności ustalono na poziomie p<0,05.
Elementem profilaktyki chorób cywilizacyjnych, ale też Wyniki
rehabilitacji ruchowej osób niepełnosprawnych, powinna Zsumowane uśrednione wyniki przedstawiające
być regularna aktywność fizyczna. Cele rehabilitacyjne aktywność fizyczną badanych osób, wyrażoną w
coraz częściej realizowane są poprzez sport. Pełni on jednostkach MET, ujawniają znaczącą różnicę między
nie tylko rolę usprawniającą, ale również, a może przede grupami (Grupa 1 średnio 7418 MET, Grupa 2 średnio
wszystkim, integracyjną. Niepełnosprawni sportowcy 2158 MET, p=0,000). Największe różnice (p=0,000)
bowiem częściej pracują zawodowo, zakładają rodziny odnotowano w kategorii intensywnej aktywności
niż osoby nieaktywne charakteryzujące się podobnymi ruchowej. W grupie niesportowej aż osiemnaście osób
schorzeniami i dysfunkcjami [1, 7, 15, 19, 23, 24]. nie zadeklarowała żadnej intensywnej aktywności
Celem pracy było zaadaptowanie Międzynarodowego podjętej w ostatnim tygodniu. Najmniejsze, choć
Kwestionariusza Aktywności Fizycznej dla potrzeb osób również istotne (p=0,011) różnice zaobserwowano pod
niepełnosprawnych poruszających się na wózkach oraz względem umiarkowanej aktywności fizycznej. Do braku
sprawdzenie i obiektywizacja zaproponowanego narzędzia. umiarkowanej aktywności przyznało się trzynaście osób
Materiał i metody z Grupy 2 i jedna osoba z Grupy 1. Osoby uprawiające
W badaniach wzięło udział 69 osób (8 kobiet i regularny trening sportowy więcej czasu poświęcają
61 mężczyzn) niepełnosprawnych poruszających się też na czynności związane z lokomocją (ryc. 1).
na wózkach. U większości osób (81%) przyczyną Średni czas spędzony w bezruchu wyniósł 259 minut
niepełnosprawności było uszkodzenie rdzenia kręgowego. tygodniowo w grupie pierwszej i 438 – w drugiej. Wśród
Pozostali to osoby po amputacjach lub z wadami sportowców 31 osób charakteryzowały się wysokim
(chorobami) wrodzonymi. Badani mieli od 18 do 44 lat poziomem aktywności, a 6 wystarczającym. W grupie
– średnio 29,72 lat (±5,62). Większość (61%) mieszka drugiej zaledwie 9 osób sklasyfikowano jako osoby o
na stałe w Warszawie, pozostali w mniejszych miastach wysokiej aktywności, 11 cechowała wystarczająca, a 14
województwa mazowieckiego. niewystarczająca aktywność fizyczna (tab. 2).
W celach komparatystycznych podzielono badanych na Podział uwzględniający wiek nie ujawnił znaczących
dwie grupy: osoby uczestniczące w regularnych zajęciach różnic pomiędzy badanymi osobami. Poziom aktywności
sportowych (rugby na wózkach n=15, koszykówka na fizycznej mężczyzn poniżej i powyżej 30 roku życia był
wózkach n=5, podnoszenie ciężarów n=4, tenis n=4, zbliżony – odpowiednio 4435 i 4443 MET. Podobny był
siatkówka na siedząco n=4, inne n=5) – Grupa 1, oraz również deklarowany czas spędzony w bezruchu (316 i
osoby nieuprawiające wyczynowo sportu – Grupa 2. 358 min/tyg.). W grupie sportowców wyższy poziom
Dodatkowo wśród mężczyzn wyodrębniono dwie grupy, aktywności deklarowali mężczyźni w wieku powyżej 30
za kryterium podziału przyjmując wiek – poniżej (n=34) lat, wśród niesportowców tendencja była odwrotna.
i powyżej (n=27) 30 roku życia. Sportowcy, którzy nie przekroczyli 30 roku życia
Szczegółowa charakterystyka osób badanych charakteryzowali się podobnym poziomem umiarkowanej
zamieszczona jest w tabeli 1. aktywności fizycznej i przemieszczania się – mierzonym
Narzędzie badawcze stanowił Międzynarodowy w MET. W kategorii umiarkowanego wysiłku różnice
Kwestionariusz Aktywności Fizycznej – IPAQ (w między grupą aktywna i nieaktywną nie były istotne
wersji skróconej) [2] zmodyfikowany dla potrzeb osób statystycznie. Największe różnice (p=0,016) pomiędzy
niepełnosprawnych poruszających się na wózkach (zał. badanymi grupami zaobserwowano pod względem
1). Kwestionariusz zawiera pytania dotyczące aktywności intensywnej aktywności fizycznej (ryc. 2). Aż szesnastu
ruchowej podejmowanej w ciągu ostatnich siedmiu dni (z osiemnastu) sportowców zostało sklasyfikowanych
określając: czas wysiłku umiarkowanego, czas wysiłku jako osoby o wysokim poziomie aktywności. W grupie
intensywnego, czas spędzony w pozycji siedzącej. drugiej takich osób było pięć, a aż siedem cechowało się
Obliczanie poziomu aktywności fizycznej odbywa niewystarczającym poziomem aktywności (tab. 3).
się na podstawie współczynników odpowiadających Poziom aktywności ruchowej osób nietrenujących
poszczególnym rodzajom aktywności. Dzięki nim każdy powyżej 30 roku życia nie przekroczył 1000 MET, w

114
2012
11
Tabela 1.
Charakterystyka badanych osób

grupy płeć n wiek [lata] wzrost [cm] masa ciała [kg]


Grupa 1 kobiety 5 32,6 ±10,4 163,2 ±2,94 59 ±9,48
(sportowcy) mężczyźni 32 29,28 ±4,88 177,87 ±7,78 73,16 ±7,74
Grupa 2 kobiety 3 32,33 ±2,88 169 ±4,35 62,33 ±6,65
(nie-sportowcy) mężczyźni 29 30,2 ±5,98 178,13 ±6,5 74,17 ±9,41

Tabela 2.
Liczba osób sklasyfikowanych w poszczególnych kategoriach aktywności fizycznej
POZIOM AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ
grupy płeć
wysoki wystarczający nie-wystarczający
Grupa 1 kobiety 4 1 0
(sportowcy) mężczyźni 27 5 0
Grupa 2 kobiety 1 1 1
(nie-sportowcy) mężczyźni 8 10 13

4500
p=0,000
4000
Grupa 1 Grupa 2
3500

3000

2500 p=0,001
p=0,011
[MET]

2000

1500

1000

500

0
intensywna akt.fiz. umiarkowana akt.fiz. przemieszczanie się

Ryc. 1. Zróżnicowanie aktywności fizycznej w badanych grupach

3000

p=0,016
2500 Grupa 1 Grupa 2

2000
p=0,068
p=0,021

1500
[MET]

1000

500

0
intensywna akt.fiz. umiarkowana akt.fiz. przemieszczanie się

Ryc. 2. Zróżnicowanie aktywności fizycznej w grupach mężczyzn poniżej 30 roku życia

115
та медико-біологічні
ПЕДАГОГІКА проблеми фізичного
ПСИХОЛОГІЯ виховання і спорту

5000
p=0,002
4500
Grupa 1 Grupa 2
4000

3500

3000

2500
p=0,055
2000
p=0,291
1500
[MET]

1000

500

0
intensywna akt.fiz. umiarkowana akt.fiz. przemieszczanie się

Ryc. 3. Zróżnicowanie aktywności fizycznej w grupach mężczyzn powyżej 30 roku życia

Tabela 3.
Liczba osób poniżej i powyżej 30 roku życia, sklasyfikowanych w poszczególnych kategoriach aktywności fizycznej
POZIOM AKTYWNOŚCI FIZYCZNEJ
grupy wiek
wysoki wystarczający nie-wystarczający
poniżej 30 r.ż. 17 3 0
Grupa 1 (sportowcy)
powyżej 30 r.ż. 8 4 0
Grupa 2 (nie- poniżej 30 r.ż. 4 6 4
sportowcy) powyżej 30 r.ż. 3 3 9

żadnej z kategorii. Najwyższe wartości MET w tej grupie zdrowego stylu życia, profilaktyki chorób cywilizacyjnych,
odnotowano dla umiarkowanej aktywności (średnio 820). które dotyczą również osób niepełnosprawnych. W
Odmienne tendencje zaobserwowano w pierwszej grupie. grupie pierwszej osoby o niewystarczającym poziomie
Mężczyźni uprawiający sport cechowali się znacznym aktywności stanowiły przeszło 20% (w grupie drugiej 45%).
poziomem intensywnej aktywności (średnio 4740 MET). Nawet wśród ludzi młodych, poniżej 30 roku życia osób
Najniższe wartości MET (średnio 1440) odnotowano niedostatecznie aktywnych było 12% (w grupie drugiej
natomiast w kategorii wysiłku umiarkowanego 29%). W badaniach przeprowadzonych na studentach
(ryc. 3). Ośmiu sportowców powyżej 30 roku życia polskich uczelni odsetek osób sklasyfikowanych jako
charakteryzowało się wysokim, a jeden wystarczającym niewystarczająco aktywne wynosił niespełna 2% [17].
poziomem aktywności. W grupie drugiej aż siedmiu (54%) Można więc przypuszczać, że poziom aktywności osób
mężczyzn sklasyfikowano jako osoby o niewystarczającym niepełnosprawnych jest niższy niż ich pełnosprawnych
poziomie aktywności fizycznej (tab. 3). rówieśników. Potwierdzają to także badania Biernat [3],
Dyskusja prowadzone wśród mieszkańców Warszawy w wieku 20-
Sport osób niepełnosprawnych, zgodnie z pierwotnymi 60 lat. Ponad 64% mężczyzn i 57% kobiet cechowało się
założeniami, ma służyć rehabilitacji i przyśpieszać powrót poziomem aktywności powyżej 2999 MET. W przebadanej
do zdrowia i samodzielnego życia. Poza oddziaływaniem na dla potrzeb niniejszej pracy grupie niepełnosprawnych
sprawność fizyczną, aktywność sportowa wywiera wpływ odsetek ten wyniósł 52%, ale dla osób nieuprawiających
na kształtowaniu pozytywnego obrazu własnej osoby, sportu – zaledwie 18% [3].
akceptacji dysfunkcji, nawiązywanie interpersonalnych, Osoby niepełnosprawne są jedną z grup ryzyka
umożliwia uczestnictwo w życiu społecznym. Prowadzone zagrożonych negatywnymi skutkami akinezji. Ich
w ostatnich latach badania naukowe nad sportowcami aktywizacja może przynieść wymierne korzyści w
niepełnosprawnymi potwierdzają przede wszystkim postaci np. zwiększenia liczby osób zdolnych do pracy
pozytywne aspekty treningu. Sport jest bowiem nie tylko czy minimalizacja ryzyka chorób cywilizacyjnych.
elementem rehabilitacji ruchowej, ale również psychicznej Kompleksowa rehabilitacja, uczestnictwo w życiu
i społecznej [1, 7, 8, 9, 15, 19, 20, 23, 24]. społecznym, praca zawodowa, realizacja hobby (którym
Uczestnictwo w zajęciach sportowych i rekreacyjnych bywa rekreacja ruchowa i sport) wpływają na jakość życia,
poza korzyściami rehabilitacyjnymi jest elementem stanowiąc także jeden z elementów zdrowego stylu życia.

116
2012
11
Międzynarodowy Kwestionariusz Aktywności Wnioski
Fizycznej (IPAQ) jest narzędziem subiektywnym. Badany Badanie ankietowe za pomocą zmodyfikowanego
sam określa ilość zrealizowanego wysiłku, w ostatnich kwestionariusza IPAQ i przeliczenie uzyskanych danych
siedmiu dniach. Sam również klasyfikuje swoją aktywność na umowne jednostki MET, wykazało, że niepełnosprawni
jako mało, średnio lub bardzo intensywną. Nie zawsze ta sportowcy charakteryzowali się znacznie wyższym
ocena jest zbieżna z rzeczywistym fizjologicznym kosztem poziomem aktywności niż osoby nietrenujące.
wysiłku. Obiektywizacja oceny jest jeszcze trudniejsza w Wśród osób nieuprawiających sportu prawie połowa
przypadku osób niepełnosprawnych, gdzie dodatkowym badanych cechowała się niewystarczającym poziomem
czynnikiem jest rodzaj i stopień niepełnosprawności. aktywności. Oznacza to, że osoby podejmujące aktywności
Szczególnie jednak w tym przypadku, subiektywna, rekreacyjnej lub sportowej również są mniej nieaktywne
indywidualna ewaluacja jest wartościowym wskaźnikiem. podczas wykonywania codziennych obowiązków i w
Trudno jest porównywać poziom aktywności czy czasie wolnym.
jej intensywność ludzi niepełnosprawnych do Zmodyfikowany Międzynarodowy Kwestionariusz
pełnosprawnych. Zmodyfikowany kwestionariusz IPAQ Aktywności Fizycznej (IPAQ) może być skutecznym
choć, subiektywny i w pewnym sensie umowny, taką narzędziem ewaluacji aktywności ruchowej osób
możliwość stwarza. niepełnosprawnych poruszających się na wózkach.

Piśmiennictwo: References:
1. Białas M. Sport czynnikiem integracji społecznej i walki z kalectwem, 1. Bialas M. Sport as a factor of social integration and the fight
Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2009, 1, s. 59-67. against disability [Sport czynnikiem integracji społecznej i walki z
2. Biernat E., Stupnicki R., Gajewski A. Międzynarodowy kalectwem], Disability and Rehabilitation [Niepełnosprawność i Re-
Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ) – wersja polska. habilitacja], 2009, vol.1, pp. 59-67.
Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne, 2007, 6-7, s. 4-9. 2. Biernat E., Stupnicki R., Gajewski A. International Physical
3. Biernat E., Stupnicki R., Lebiedziński B., Janczewska L. Assessment Activity Questionnaire (IPAQ) – Polish version [Międzynarodowy
of physical activity by applying IPAQ questionnaire. Physical Kwestionariusz Aktywności Fizycznej (IPAQ) – wersja polska].
Education and Sport, 2008, 52, s. 46-52. Physical Education and Sport [Wychowanie Fizyczne i Zdrowotne],
4. Biernat E., Tyburcy M., Gajewski A. Participation in competitive 2007, vol.6-7, pp. 4-9.
sport and sport leisure among working inhabitants of Warsaw based 3. Biernat E., Stupnicki R., Lebiedzinski B., Janczewska L. Assessment
on selected groups. Polish Journal of Sports and Tourism, 2011, 18, of physical activity by applying IPAQ questionnaire. Physical Edu-
s.17-32. cation and Sport, 2008, vol.52, pp. 46-52.
5. Boguszewski D., Adamczyk J., Ochal A. Physical activity and eating 4. Biernat E., Tyburcy M., Gajewski A. Participation in competitive
habits of young physiotherapists. Human and Health, 2010, 4(1), s. sport and sport leisure among working inhabitants of Warsaw based
90-101. on selected groups. Polish Journal of Sports and Tourism, 2011,
6. Cutt H., Giles-Corti B., Kniuman M., Timperio A., Bull F. vol.18, pp.17-32.
Understanding Dog Owners’ Increased Levels of Physical Activity: 5. Boguszewski D., Adamczyk J., Ochal A. Physical activity and eating
Results From RESIDE. American Journal of Public Health, 2008, habits of young physiotherapists. Human and Health, 2010, vol.4(1),
98(1), s. 66-69. pp. 90-101.
7. Czerwiak G., Lewicki R., Wybraniec-Lewicka B., Głowacka M.D., 6. Cutt H., Giles-Corti B., Kniuman M., Timperio A., Bull F. Under-
Mojs E., Głowacka-Rębała A. Rola sportu w akceptacji własnej standing Dog Owners’ Increased Levels of Physical Activity: Results
niepełnosprawności osób z dysfunkcją narządu ruchu, Medicina From RESIDE. American Journal of Public Health, 2008, vol.98(1),
Sportiva, 2007, nr 11, s. 65-69. pp. 66-69.
8. Jacobs. P.L. Effects of resistance and endurance training in persons 7. Czerwiak G., Lewicki R., Wybraniec-Lewicka B., Glowacka M.D.,
with paraplegia, Medicine & Science in Sports & Exercise, 2009, 41 Mojs E., Glowacka-Rebala A. The role of sport in acceptation
(5), s. 992-997. of disability by disabled [Rola sportu w akceptacji własnej
9. Jeffrey S.M. Mulidimensional Self-Efficacy and Affects in niepełnosprawności osób z dysfunkcją narządu ruchu], Medicina
Wheelchair Basketball Players, Adapted Physical Activity Quarterly, Sportiva, 2007, vol.11, pp. 65-69.
2008, 25, s. 275-288. 8. Jacobs. P.L. Effects of resistance and endurance training in persons
10. Kolarzyk E., Szot W., Pastucha E., Bartosińska M., Szczepańska with paraplegia, Medicine & Science in Sports & Exercise, 2009,
B., Karczewski J., Marcinkowski J.T., Kłosiewicz-Latoszek L., vol.41 (5), pp. 992-997.
Trafalska E., Marcinkowska U. Physical and mental components of 9. Jeffrey S.M. Mulidimensional Self-Efficacy and Affects in Wheel-
life quality among women aged between 45 and 60 years in Polish chair Basketball Players, Adapted Physical Activity Quarterly, 2008,
national research. Part 10. Collective results. Probl Hig Epidemiol, vol.25, pp. 275-288.
2009, 90(4), s. 548-552. 10. Kolarzyk E., Szot W., Pastucha E., Bartosinska M., Szczepanska B.,
11. Kozieł D., Trafiałek E. Assessing the influence of the studying at the Karczewski J., Marcinkowski J.T., Klosiewicz-Latoszek L., Trafal-
University of the Third Age on life satisfaction of elderly people. ska E., Marcinkowska U. Physical and mental components of life
Gerontologia Polska, 2007, 15(3), s. 104-108. quality among women aged between 45 and 60 years in Polish na-
12. Lisiński P., Sklepowicz K,, Stryła W. Computer work as a cause tional research. Part 10. Collective results. Problems of Hygiene and
of neck pain. Ortopedia Traumatologia Rehabilitacja, 2005, 7(2), s. Epidemiology [Problemy Higieny i Epidemiologii], 2009, vol.90(4),
204-208. pp. 548-552.
13. Marchewka A., Kluba M. Problemy funkcjonowania społecznego 11. Kozieł D., Trafiałek E. Assessing the influence of the studying at the
osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach, Kultura University of the Third Age on life satisfaction of elderly people.
Fizyczna, 2002, nr 1-2, s. 16-18. Polish Gerontology [Gerontologia Polska], 2007, 15(3), pp. 104-
14. Marcysiak M., Golatowska D. Marcysiak M., Skotnicka-Klonowicz 108.
G. Evaluation of dietary behaviour and physical activity, as well 12. Lisinski P., Sklepowicz K,, Stryla W. Computer work as a cause
as the knowledge on obesity among pupils of primary school in of neck pain. Orthopaedy Traumatology Rehabilitation [Ortopedia
Ciechanów. Medicina Sportiva Practica, 2007, 8(4), s. 114-119. Traumatologia Rehabilitacja], 2005, vol.7(2), pp. 204-208.
15. Migas A. Problemy psychospołeczne osób z ograniczoną sprawnością. 13. Marchewka A., Kluba M. Problems in social activity in people
Niepełnosprawność i Rehabilitacja, 2008, tom 4, s. 22-42, moving on wheelchairs [Problemy funkcjonowania społecznego
16. Mojska H., Świderska K., Stoś K., Jarosz M. Fast foods as a source osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach], Physical
of salt in children and youth diet. Probl Hig Epidemiol, 2010, 91(4), Culture [Kultura Fizyczna], 2002, vol.1-2, pp. 16-18.
s. 556-559. 14. Marcysiak M., Golatowska D. Marcysiak M., Skotnicka-Klonowicz
17. Mynarski W., Rozpara K., Garbaciał W. Aerobic Capacity of Student G. Evaluation of dietary behaviour and physical activity, as well as
with Different Levels of Physical Activity as Assessed by IPAQ. the knowledge on obesity among pupils of primary school in Ciecha-

117
та медико-біологічні
ПЕДАГОГІКА проблеми фізичного
ПСИХОЛОГІЯ виховання і спорту

Journal of Human Kinetics, 2009, 21, s. 89-96. now. Medicina Sportiva Practica, 2007, vol.8(4), pp. 114-119.
18. Piątkowska M. Aktywność fizyczna społeczeństwa polskiego na tle 15. Migas A. Psychosocial problems of people with limited efficiency.
Europy. Kultura Fizyczna, 2008, nr 3-4, s. 11-18. [Problemy psychospołeczne osób z ograniczoną sprawnością].
19. Sobiecka J. Wpływ aktywności sportowej na życie społeczno- Disability and Rehabilitation [Niepełnosprawność i Rehabilitacja],
zawodowe kobiet niepełnosprawnych, Medicina Sportiva, 2007, nr 2008, T.4, pp. 22-42.
11, s. 55-64, 16. Mojska H., Swiderska K., StosK., Jarosz M. Fast foods as a source
20. Sobiecka J. Sport osób niepełnosprawnych jako czynnik utrwalający of salt in children and youth diet. Problems of Hygiene and Epide-
efekty leczenia i usprawniania. Wychowanie Fizyczne i Sport, 2001, miology [Problemy Higieny i Epidemiologii], 2010, vol.91(4), pp.
nr 1, s. 41-51. 556-559.
21. Sobolewska A., Sztanke M., Boguszewska-Czubara A., Pasternak K. 17. Mynarski W., Rozpara K., Garbacial W. Aerobic Capacity of Stu-
Influence of physical activity and nutritional habits on occurrence of dent with Different Levels of Physical Activity as Assessed by IPAQ.
metabolic diseases. Polish Journal of Public Health, 2007, 117(4), Journal of Human Kinetics, 2009, vol.21, pp. 89-96.
s. 419-424. 18. Piatkowska M. Physical activity of Polish society compared to
22. Ślusarska B., Nowicki G. Health behaviours in prophylaxis of European [Aktywność fizyczna społeczeństwa polskiego na tle
cardiovascular diseases among occupationally active population. Europy]. Physical Culture [Kultura Fizyczna], 2008, vol.3-4, pp.
Probl Hig Epidemiol, 2010, 91(1), s. 34-40. 11-18.
23. Wodecki A., Milczarek B., Srokowski G. Sport jako element 19. Sobiecka J. The impact of sport on the professional and social
aktywizacji osób po uszkodzeniu rdzenia kręgowego. Postępy life of women with disabilities [Wpływ aktywności sportowej na
Rehabilitacji, 2009, T. 23, nr 4, s. 31-36. życie społeczno-zawodowe kobiet niepełnosprawnych], Medicina
24. Wrzesińska M., Tarnaski M., Kocur J. The quality of life and self- Sportiva, 2007, vol.11, pp. 55-64.
esteem of visually disabled subjects participating in organised motor 20. Sobiecka J. Sport for the disabled people as a stabilizing factor in the
activities. Physical Education and Sport, 2008, 52, s. 64-68. effects of treatment and rehabilitation [Sport osób niepełnosprawnych
25. Zielińska-Więczkowska H., Kędziora-Kornatowska K. Quality of jako czynnik utrwalający efekty leczenia i usprawniania]. Physical
ageing and old age in personal opinions of the members of University Education and Sport [Wychowanie Fizyczne i Sport], 2001, vol.1,
of the Third Age. Gerontologia Polska, 2009, 17(3), s. 137-142. pp. 41-51.
21. Sobolewska A., Sztanke M., Boguszewska-Czubara A., Pasternak
Информация об авторах: K. Influence of physical activity and nutritional habits on occur-
Богущески Дариуш rence of metabolic diseases. Polish Journal of Public Health, 2007,
jadamczyk@wum.edu.pl vol.117(4), pp. 419-424.
Медицинский университет в Варшаве 22. Slusarska B., Nowicki G. Health behaviours in prophylaxis of car-
ул. Солец 57, 00-424, Варшава, Польша diovascular diseases among occupationally active population. Prob-
Адамчук Якуб Грегощ lems of Hygiene and Epidemiology [Problemy Higieny i Epidemi-
jadamczyk@wum.edu.pl ologii], 2010, vol.91(1), pp. 34-40.
Медицинский университет в Варшаве 23. Wodecki A., Milczarek B., Srokowski G. Sport as part of the activa-
ул. Солец 57, 00-424, Варшава, Польша tion of pe ople with spinal cord injury [Sport jako element aktywiz-
Курковска Беата acji osób po uszkodzeniu rdzenia kręgowego]. Advances in Rehabili-
jadamczyk@wum.edu.pl tation [Postępy Rehabilitacji], 2009, T. 23, vol.4, pp. 31-36.
Медицинский университет в Варшаве 24. Wrzesinska M., Tarnaski M., Kocur J. The quality of life and self-
ул. Солец 57, 00-424, Варшава, Польша esteem of visually disabled subjects participating in organised motor
Поступила в редакцию 06.10.2012г. activities. Physical Education and Sport, 2008, vol.52, pp. 64-68.
25. Zielinska-Wieczkowska H., Kedziora-Kornatowska K. Quality of
ageing and old age in personal opinions of the members of Univer-
sity of the Third Age. Polish Gerontology [Gerontologia Polska],
2009, vol.17(3), pp. 137-142.

Information about the authors:


Boguszewski Dariusz
dboguszewski@wum.edu.pl
Medical University of Warsaw
Solec 57, 00-424 Warsaw, Poland
Adamczyk Jakub Grzegorz
jadamczyk@wum.edu.pl
Medical University of Warsaw
Solec 57, 00-424 Warsaw, Poland
Kurkowska Beata
jadamczyk@wum.edu.pl
Medical University of Warsaw
Solec 57, 00-424 Warsaw, Poland
Came to edition 06.10.2012.

118