Anda di halaman 1dari 50

ANALISA STRUKTUR METODE

MATRIKS
• Analisa Struktur Metode Matriks (ASMM) adalah suatu
metode untuk menganalisa struktur dengan
menggunakan bantuan matriks, yang terdiri dari : matriks
kekakuan, matriks perpindahan, dan matriks gaya.
Dengan menggunakan hubungan :
{P}= [K]{U}
dimana :
{ P } = matriks gaya
[ K ] = matriks kekakuan
{ U } = matriks perpindahan
• Salah satu cara yang digunakan untuk menyelesaikan
persamaan di atas, yaitu dengan menggunakan Metode
Kekakuan.
• Pada Metode Kekakuan, variable yang tidak
diketahui besarnya adalah : perpindahan titik
simpul struktur (rotasi dan defleksi) sudah
tertentu/pasti. Jadi jumlah variable dalam
metode kekakuan sama dengan derajat
ketidaktentuan kinematis struktur.

• Metode Kekakuan dikembangkan dari


persamaan kesetimbangan titik simpul yang
ditulis dalam : “ Koefisien Kekakuan “ dan “
Perpindahan titik simpul yang tidak diketahui “.
Types of Elements
 Spring elements
 Truss elements (plane & 3D)
 Beam elements (2D &3D)
 Plane Frame
 Grid elements
 Plane Stress
 Plane Strain
 Axisymmetric elements
 Plate
 Shell
Degrees of Freedom (DOF)
• Derajat kebebasan yang dimiliki oleh suatu
struktur.
• Tiap jenis elemen akan mempunyai jumlah dan
jenis kebebasan tertentu.

Hitung derajat kebebasan element dari jenis element yang


disebutkan sebelumnya
Metode Kekakuan Langsung
(Direct Stiffness Method)
matriks kekakuan
U1, P1 U2, P2

1 {P} =[K]{U}
1 2

U3, P3 U4, P4 gaya perpindahan

P1 K11 K12 K13 K14 U1


P2 K21 K22 K23 K24 U2
=
P3 K31 K32 K33 K34 U3
P4 K41 K42 K43 K44 U4
P1 = K11 . U1 + K12 . U2 + K13 . U3 + K14 . U4
Kesetimbangan gaya di arah U1

P2 = K21 . U1 + K22 . U2 + K23 . U3 + K24 . U4


Kesetimbangan gaya di arah U2

P3 = K31 . U1 + K32 . U2 + K33 . U3 + K34 . U4


Kesetimbangan gaya di arah U3

P4 = K41 . U1 + K42 . U2 + K43 . U3 + K44 . U4


Kesetimbangan gaya di arah U4
• Jika U1 = 1 dan U2 = U3 = U4 = 0 , maka :
P1 = K11 ; P2 = K21 ; P3 = K31 ; P4 = K41
Lihat Gambar (a)

• Jika U2 = 1 dan U2 = U3 = U4 = 0 , maka :


P1 = K12 ; P2 = K22 ; P3 = K32 ; P4 = K42
Lihat Gambar (b)

• Jika U3 = 1 dan U2 = U3 = U4 = 0 , maka :


P1 = K13 ; P2 = K23 ; P3 = K33 ; P4 = K43
Lihat Gambar (c)

• Jika U4 = 1 dan U2 = U3 = U4 = 0 , maka :


P1 = K14 ; P2 = K24 ; P3 = K34 ; P4 = K44
Lihat Gambar (d)
U1’ = 1 P1’ = K11
P2’ = K21
P3’ = K31
P4’ = K41

U1’ = 1 P1’ = K11


P2’ = K21
P3’ = K31
P4’ = K41

U1’ = 1 P1’ = K11


P2’ = K21
P3’ = K31
P4’ = K41

U1’ = 1 P1’ = K11


P2’ = K21
P3’ = K31
P4’ = K41
Matrix kekakuan:

K11 K12 K13 K14


K21 K22 K23 K24
K = K31 K32 K33 K34
K41 K42 K43 K44

12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
-
L3 L2 L3 L2
6 EI 4 EI 6 EI 2 EI
-
L2 L L2 L
K =
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
− - -
L3 L2 L3 L2
6 EI 2 EI 6 EI 4 EI
Matriks Kekakuan -
L2 L L2 L

Gambar (a) (b) (c) (d)


Jika pada batang bekerja gaya aksial :

U1’,P1’ U2’,P2’
L, EA

EA EA
K11 = K21 = −
L L

U1’= 1 EA Matriks kekakuan elemen dengan melibatkan gaya aksial :


K22 =
L

EA EA EA
0 0 - 0 0
K12 = - L L
L U2’= 1
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
0 0 -
U1, P1 U2, P2 L3 L2 L3 L2
K = 6 EI 4 EI 6 EI 2 EI
0 0 -
1 L2 L L2 L
1 2
6x6 EA EA
− 0 0 - 0 0
L L
U3, P3 U4, P4
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
0 − - 0 -
L3 L2 L3 L2

6 EI 2 EI 6 EI 4 EI
0 0 -
L2 L L2 L
Contoh
Sebuah balok statis tak tentu seperti pada gambar

1 1 2 2 3
L, EI L, EI

Menentukan keaktifan ujung-ujung elemen


0 0 0

1 1 2 2 3
0 1 2

Menentukan matriks tujuan DOF : 2 2 rotasi

0 0 0 0

2
1 1 2 3 Matriks kekakuan struktur
0 1 1 2 [ Ks ] 2 x 2
Membuat matrik kekakuan elemen : [ Ks ] = [ K1 ] + [ K2 ]
Membuat matrik kekakuan elemen :
Elemen 1
0 0 0 1
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
- 0
L3 L2 L3 L2
6 EI 4 EI 6 EI 2 EI
- 0
L2 L L2 L
K1 =
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
− - - 0
L3 L2 L3 L2
6 EI 2 EI 6 EI 4 EI
- 1
L2 L L2 L

Matriks Tujuan { T1 } = { 0 0 0 1 }T

4 EI
0
[ K1 ] = L
2x2 0 0
Elemen 2
0 1 0 2
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
- 0
L3 L2 L3 L2
6 EI 4 EI 6 EI 2 EI
- 1
L2 L L2 L
K2 =
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
− - - 0
L3 L2 L3 L2
6 EI 2 EI 6 EI 4 EI
- 2
L2 L L2 L

Matriks Tujuan { T2 } = { 0 1 0 2 }T

4 EI 2 EI
[ K2 ] = L L
2 EI 4 EI
2x2
L L
Matriks Kekakuan Global Struktur

[ Ks ] = [ K1 ] + [ K2 ]

4 EI 4 EI 2 EI 8 EI 2 EI
0
L L L L L
[ Ks ] = + =
2 EI 4 EI 2 EI 4 EI
2x2 0 0
L L L L

Untuk mendapatkan deformasi ujung-ujung aktif struktur, maka digunakan


hubungan :
{ Ps } = [ Ks ] { Us } { Us } = [ Ks ]-1 { Ps }
dimana :
Us = deformasi ujung-ujung aktif
Ks = kekakuan struktur
Ps = gaya-gaya pada ujung aktif elemen akibat beban luar (aksi)
Untuk contoh di atas, maka :

0 0 1 1
− q L2 q L2
12 12
1
− q L2
12
Ps =
1
q L2
12

Menghitung invers matrik kekakuan global [ Ks ]-1

8 EI 2 EI
L L
[ Ks ] =
2 EI 4 EI
L L

1 L  4 - 2 L  4 - 2
[ Ks ]-1 =
8 . 4 - 2 . 2 EI - 2  28 EI - 2 8 
=
8

Jadi : { Us } = [ Ks ]-1 { Ps }

1
− q L2
L  4 - 2 12
28 EI - 2 8 
Us =
1
q L2
12
1 1
− q L2 - q L2
L 3 6
Us =
28 EI 1 4
q L2 + q L2
6 6

3 q L3
− Rotasi di joint 2
Us = 168 EI
5 q L3
Rotasi di joint 3
168 EI

Deformasi untuk masing-masing elemen

0
U11 0
Elemen 1 : U1 = U12 = 0
U13
3 q L3
U14 −
168 EI

0
U21 3 q L3
U22 −
Elemen 2 : U2 = = 168 EI
U23 0
U24 5 q L3
168 EI
Reaksi akibat beban luar :

1 1
0 0 q L2 − q L2
12 12
qL qL
qL 2
2
0 2
1
q L2
0 12
PR1 = PR2 =
qL
0
2
0 1
− q L2
12
Gaya akhir elemen :
Elemen 1 : { P1 } = [ K1 ] + { PR1 }

12 EI 6 EI 12 EI 6 EI 0 0
-
L3 L2 L3 L2

6 EI 4 EI 6 EI 2 EI 0 0
-
L2 L L2 L
P1 = 12 EI 6 EI 12 EI 6 EI +
− - - 0 0
L3 L2 L3 L2
6 EI 2 EI 6 EI 4 EI 3 q L3
- 2 − 0
L2 L L L 168 EI

6
− qL 3
56 − qL
28
2
− q L2 −
1
q L2
56 28
P1 = 6 =
qL 3
56 qL
28
4 2
− q L2 − q L2
56 28
Elemen 2 : { P2 } = [ K2 ] + { PR2 }

12 EI 6 EI 12 EI 6 EI 0 qL
- 3 2
L3 L2 L L2

6 EI 4 EI 6 EI 2 EI 3 q L3 1
- 2 − q L2
L2 L L L 168 EI 12
P2 = 12 EI 6 EI 12 EI 6 EI + qL
− - - 0
L3 L2 L3 L2 2
6 EI 2 EI 6 EI 4 EI 5 q L3 1
- 2 − q L2
L2 L L L 168 EI 12

32 16
qL qL
56 28
4 2
q L2 q L2
56 28
P2 = =
24 12
qL qL
56 28

0 0
Free Body Diagram :

1 2 2
q L2 q L2 q L2
28 28 28 q 0

3 16 12
3 qL qL qL
qL 28 28 28
28

Menggambar gaya-gaya dalam :


Bidang D : 16
qL
28

- -
3 3 12
qL qL qL
28 28 28

Bidang M : 2
q L2
28

-
+ +
1
q L2
28
Elemen Portal 2D
Sebuah portal statis tak tentu seperti pada gambar

P
B C B C
EI 2
1 1 2

EI L
1 DOF = 2

A A
L/2 L/2
0

Matriks kekakuan struktur


[ Ks ] 2 x 2
[ Ks ] = [ K1 ] + [ K2 ]
Elemen 1
0 1
4 EI 2 EI
0
L L
K1 = 2 EI 4 EI
2x2 L L 1

Matriks Tujuan { T1 } = { 0 1 }T

4 EI
0
L
[ K1 ] =
2x2 0 0

Elemen 2
1 2
4 EI 2 EI
1
L L
K2 = 2 EI 4 EI
2x2 L L 2

Matriks Tujuan { T2 } = { 1 2 }T

4 EI 2 EI
[ K2 ] = L L
2 EI 4 EI
2x2
L L
Matriks Kekakuan Global Struktur
[ Ks ] = [ K1 ] + [ K2 ]

4 EI 4 EI 2 EI 8 EI 2 EI
0
L L L L L
[ Ks ] = + =
0 0 2 EI 4 EI 2 EI 4 EI
2x2
L L L L

Untuk mendapatkan deformasi ujung-ujung aktif struktur, maka digunakan


hubungan :
{ Ps } = [ Ks ] { Us } { Us } = [ Ks ]-1 { Ps }
dimana :
Us = deformasi ujung-ujung aktif
Ks = kekakuan struktur
Ps = gaya-gaya pada ujung aktif elemen akibat beban luar (aksi)
Untuk contoh di atas, maka :

0 1 1
− PL PL
8 8

1
− PL
8
Ps =
1
PL
8

Menghitung invers matrik kekakuan global [ Ks ]-1

8 EI 2 EI
L L
[ Ks ] =
2 EI 4 EI
L L

1 L  4 - 2 L  4 - 2
[ Ks ]-1 =
8 . 4 - 2 . 2 EI - 2  28 EI - 2 8 
=
8
Jadi : { Us } = [ Ks ]-1 { Ps } Deformasi untuk masing-masing elemen

1
− PL U11
L  4 - 2 8
0
Us = - 2 8  Elemen 1 : U1 = =
28 EI   1 2 3 P L2
PL U1 −
8 112 EI

3 P L2
U2 1 −
1 1 112 EI
− q L2 - q L2 Elemen 2 : U2 = =
L 3 6 5 P L2
Us = U2 2
28 EI 1 2 4 2 112 EI
qL + qL
6 6

3 P L2
− Rotasi di joint B
112 EI
Us =
5 P L2
Rotasi di joint C
112 EI
Reaksi akibat beban luar :
P

0
0 1 1 PR1 =
PL − PL
8 8 0

1
P L
8
0 PR2 =
1
− P L
8

Gaya akhir elemen :


Elemen 1 : { P1 } = [ K1 ] + { PR1 } Elemen 2 : { P2 } = [ K2 ] + { PR2 }

4 EI 2 EI 3 P L2 1
− PL
4 EI 2 EI 0 0 L L 112 EI 8
P2 = +
L L 2 EI 4 EI 5 P L2 1
P1 = + − PL
2 EI 4 EI 3 P L2 L L 112 EI 8
− 0
L L 112 EI

3
− PL 6 3
56 Hasil perhitungan q L2 q L2
P1 = 56 28 Hasil perhitungan
hanya momen saja P2 = = hanya momen saja
6
− PL
56 0 0
Free Body Diagram :
6
PL P 0
17 56
P 9
28 9
P P
56 56
6
PL 9
56 P
56 17 Dihitung lagi 11
P P
28 28

Bidang D :
17
P + P
3 9 Dihitung lagi 28
PL P 11
56 56 - 28
P

17
P -
28
Bidang M : 6
PL 9
P
56
- 56

- + Bidang N :
9
11 - 56
P
PL
56

+ 3
PL
56 17
P
28
Transformasi Sumbu
2

2’

U2, P2 1’

u2, p2 θ
u1, p1
1
U1, P1
u3, p3
U3, P3

Koordinat Lokal dan Global


3 3’
u1 C S 0 U1
C = cos θ
u2 -S C 0 U2
=
S = sin θ
u3 0 0 1 U3
Atau dapat ditulis : u = λ U
Dimana :

C S 0
C = cos θ
λ =
-S C 0
S = sin θ
0 0 1

Untuk transformasi sumbu sebuah titik dengan 6 dof dapat ditulis :

u1 U1
u2 λ 0 U2
u3 U3
= U4 [u] = [R] [U]
u4
u5 U5
u6
0 λ U6 R = matriks rotasi
Transformasi sumbu juga berlaku untuk gaya :
p = λ P
P = λ-1 p λ-1 = λT
P = λT p

P1 p1
Τ
P2 λ 0 p2
P3 p3
= p4 [ P ] = [ R ]T [ p ]
P4
P5 p5
P6
0 λΤ p6 R = matriks rotasi

p = k u ; u = R U
P = RT p P = K U
= RT k u K = RT k R
= RT k R U

K
Matriks kekakuan elemen untuk 6 dof :

EA EA
0 0 - 0 0
L L

12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
0 0 -
L3 L2 L3 L2
k = 6 EI 4 EI 6 EI 2 EI
0 0 -
L2 L L2 L
6x6 EA EA
− 0 0 - 0 0
L L
12 EI 6 EI 12 EI 6 EI
0 − - 0 -
L3 L2 L3 L2

0
6 EI 2 EI
0 -
6 EI 4 EI β 0 0 -β 0 0
L2 L L2 L
0 12 6L 0 -12 6L

0 6L 4L2 0 -6L 2L2

k = α -β 0 0 β 0 0

0 -12 -6L 0 12 -6L

0 6L 2L2 0 -6L 4L2

Dimana :
EI A L2
α = β =
L3 I

[ K ] = [ R ]T [ k ] [ R ]
C -S 0 β 0 0 -β 0 0 C S 0

0 12 6L 0 -12 6L
S C 0
0 -S C 0
0
2 2
0 0 1 0 6L 4L 0 -6L 2L 0 0 1
K = α
C -S 0 -β 0 0 β 0 0 C S 0

0 S C 0 0 -12 -6L 0 12 -6L 0 -S C 0

0 0 1 0 6L 2L2 0 -6L 4L2 0 0 1

g1 g2 g4 -g1 -g2 g4

g3 g5 -g2 -g3 g5

g6 -g4 -g5 g7
K =
g1 g2 -g4

g3 -g5

g6

Dimana :
g1 = α ( β C2 + 12 S2 ) g5 = α 6 L C
g2 = α C S ( β - 12 ) g6 = α 4 L2
g3 = α ( β S2 + 12 C2 ) g7 = α 2 L2
g4 = -α 6 L S
Sebuah portal seperti gambar, dengan menggunakan transformasi
sumbu hitunglah gaya-gaya dalam yang bekerja

1 E = 30.000 ksi
A = 5 in2
I = 50 in4
L = 10 ft

L= 10 ft 1

q = 1,68 k/ft
M = 14 kft = 168 kin
2
2 3
L = 10 ft
0

1 1
0 2

0 Sumbu Global 3 1 Sumbu Lokal

DOF [ Ks ] 3 x 3 DOF [ k ]3x3


1 1

0 2 5
0
2 1 3 2 5 2 1 3
0 4
2 2
2 3 6 4 3 6
Matriks transformasi batang :
Batang 1 : θ = 270o cos 270o = 0
sin 270o = -1
θ = 270o C S 0 0 -1 0
1 x
λ1 = -S C 0 = 1 0 0

1 0 0 1 0 0 1

2
x’
Batang 2 : θ = 0o cos 0o = 1
sin 0o = 0

C S 0 1 0 0
θ = 0o
x
2 3 x’ λ2 = -S C 0 = 0 1 0

0 0 1 0 0 1
0 -1 0 0 0 0
C S 0
1 0 0 0 0 0
-S C 0 0
0 0 1 0 0 0
0 0 1
R1 = =
0 0 0 0 -1 0
C S 0
0 0 0 1 0 0
0 -S C 0
0 0 0 0 0 1
0 0 1

1 0 0 0 0 0
C S 0
0 1 0 0 0 0
-S C 0 0
0 0 1 0 0 0
0 0 1
R2 = =
0 0 0 1 0 0
C S 0
0 0 0 0 1 0
0 -S C 0
0 0 0 0 0 1
0 0 1
Matriks kekakuan system struktur
Elemen 1 :
EI 30.000 . 50
α1 = 3
= = 0,87
L1 (10 . 12) 3
2
A L1 5 . (10 . 12) 2
β1 = = = 1.440
I 50
C = 0 ; S = -1
{ T } = { 0 0 0 1 0 2 }T
0 0 0 1 0 2
g1 g2 g4 -g1 -g2 g4 0

g3 g5 -g2 -g3 g5 0 1 2 3
g1 -g4 0 1
g6 -g4 -g5 g7 0
K1 = K1 = -g4 g6 0 2
g1 g2 -g4 1
0 0 0 3
g3 -g5 0

-g4 g6 g1 = α ( β C2 + 12 S2 ) = 0,87 [ 0 + 12 (-1)2 ] = 10,44


2
g4 = -α 6 L S = -0,87 . 6 . 120 (-1) = 626,4
g6 = α 4 L2 = 0,87 . 4 . 1202 = 50.112
Sehingga :

10,44 -626,4 0

K1 = -626,4 50.112 0

0 0 0
Elemen 2 :
g1 = α ( β C2 + 12 S2 ) = 0,87 [ 1.440 . 12 + 12 (0)2 ] = 1.252,8
EI 30.000 . 50
α2 = 3
= = 0,87 g4 = -α 6 L S = -0,87 . 6 . 120 (0) = 0
L1 (10 . 12) 3
2
g6 = α 4 L2 = 0,87 . 4 . 1202 = 50.112
2
A L1 5 . (10 . 12)
β2 = = = 1.440 g7 = α 2 L2 = 0,87 . 2 . 1202 = 25.056
I 50
Sehingga :
C = 1 ; S =0

1.252,8 0 0
T
{T}= {1 0 2 0 0 3}
K2 = 0 50.112 25.056

1 0 2 0 0 3 0 25.056 50.112
g1 g2 g4 -g1 -g2 g4 1

g3 g5 -g2 -g3 g5 0
1.263,24 -626,4 0
g4 g6 -g4 -g5 g7 2
K2 = KS = -626,4 100.224 25.056
g1 g2 -g4 0 0 25.056 50.112
g3 -g5 0

g4 g7 g6 3

1 2 3
g1 g4 g4 1

K2 = g4 g6 g7 2

g4 g7 g6 3
Matriks beban :

8,4 8,4
q = 0,14 k/in

0 0
168 kin 168 kin 168 kin

PS = 168

{ Ps } = [ Ks ] { Us } { Us } = [ Ks ]-1 { Ps }

-1
1.263,24 -626,4 0 0

US = -626,4 100.224 25.056 168

0 25.056 50.112 0

0,00095 Defleksi horizontal di 2

US = 0,00192 Rotasi di 2

-0,00096 Rotasi di 3
Displasement masing-masing batang (koordinat lokal)

u11 0 -1 0 0 0 0 0 0

u12 1 0 0 0 0 0 0 0

u13 0 0 1 0 0 0 0 0
u1 = = =
u14 0 0 0 0 -1 0 0,00095 0

u15 0 0 0 1 0 0 0 0,00095

u16 0 0 0 0 0 1 0,00192 0,00192

u21 1 0 0 0 0 0 0,00095 0,00095

u22 0 1 0 0 0 0 0 0

u23 0 0 1 0 0 0 0,00192 0,00192


u2 = = =
u24 0 0 0 1 0 0 0 0

u25 0 0 0 0 1 0 0 0

u26 0 0 0 0 0 1 -0,0096 -0,0096


Gaya akhir batang : Elemen 2 :
Elemen 1 : { P2 } = [ k2 ] { u2 } + { Faksi }
{ P1 } = [ k1 ] { u1 } + { 0 }
1,19 k 1,19 k
0 0
-7,8 k -7,8 k
1,193 k 1,193 k
-95,84 kin -7,99 kft
47,512 kin 3,959 kft
P1 = = P2 = =
0 0 -1,19 k -1,19 k

-1,193 k -1,193 k -9 k -9 k

95,620 kin 7,968 kft 168 kin 14 kft


Free body diagram : 1,193
0

1,193 k
+
3,959 9
1

+
7,968 kft
1,193 -
7,99 kft q = 1,68 k/ft 14 kft
1,193 k 7,8
1,19 k 1,19 k
2

7,8 k 9k
3,959
+

1,19 - 1,19
- -
+ +

7,99
14
KONSTRUKSI RANGKA BATANG
• Pada Konstruksi Rangka Batang (KRB), perhitungan
matriks kekakuan elemen [ K ] berdasarkan kasus
rangka batang 2 Dimensi. Gaya yang bekerja hanya tarik
dan tekan aksial saja, sedang gaya momen dan lintang
tidak terjadi.

• Perhatikan gambar dengan elemen struktur batang


dengan luas A dan Modulus Elastisitas E konstan.
Perhitungan kekakuan elemen hanya mengandung
elemen A, E dan empat titik koordinat, yaitu : xi, xj, yi,
dan yj.
y,v
j
c = cos β
j pj
L qj
cui
β + dβ
β i
pi
i ui qi
x,u

Elemen Rangka Batang, dengan sudut Elemen Rangka Batang setelah


β pada bidang xy perpindahan titik ui > 0, titik lain tetap
Pertama, harus menghitung :

L= (x j - x i ) + (y j - y i )
2 2

x j - xi
C = cos β =
L
y j - yi
S = sin β =
L
Perpendekan aksial cui menghasilkan gaya tekan aksial
 AE 
F =   cu i
 L 
Dimana : x dan y merupakan komponen dari ;
pi = - pj = Fc
qi = - qj = Fs

Komponen ini menghasilkan kesetimbangan statis, sehingga diperoleh :

C2 pi

CS qi
AE
ui = pj
L -C2

-CS qj
Hasil yang sama juga akan diperoleh dengan cara memberikan perpindahan pada vi,
uj, dan vj, dimana gaya bekerja sendiri-sendiri. Dan jika 4 dof dengan nilai tidak nol
bekerja bersama-sama, dan dengan superposisi masing-masing elemen matriks
kekakuan, dapat dihitung sebagai berikut :

C2 CS -C2 -CS

CS S2 -CS -S2
AE
K =
L -C2 -CS C2 CS

-CS -S2 CS S2
Hubungan matriks kekakuan dengan gaya dapat ditulis sebagai berikut :
[K]{D} ={F}

C2 CS -C2 -CS ui pi

CS S2 -CS -S2 vi qi
AE
=
L -C2 -CS C2 CS uj pj

-CS -S2 CS S2 vj qj

Untuk kasus khusus :


1. Jika nilai β = 0, sebagai batang horizontal, matriks kekakuan elemen [ K ] 4 x 4
Hanya berisi 4 komponen yang tidak bernilai nol, yaitu :

AE
k11 = k33 = -k13 = -k31 =
L

1 0 -1 0

0 0 0 0
AE
K =
L -1 0 1 0

0 0 0 0
1. Jika nilai β = 90, sebagai batang vertikal, matriks kekakuan elemen [ K ] 4 x 4
Hanya berisi 4 komponen yang tidak bernilai nol, yaitu :

AE
k22 = k44 = -k24 = -k42 =
L

0 0 0 0

0 1 0 -1
AE
K =
L 0 0 0 0

0 -1 0 1
Sebuah Konstruksi Rangka Batang dengan
luas A dan Modulus Elastisitas E yang sama,
seperti pada Gambar
L

4 3 5
L

4 5 6 7
v

1 u 2
1 3
2
L L

Hitunglah matriks kekakuaan masing-masing elemen


Perumusan untuk mencari nilai matriks kekakuan elemen dengan sudut β :

C2 CS -C2 -CS

CS S2 -CS -S2
AE
K =
L -C2 -CS C2 CS

-CS -S2 CS S2

Batang 1, 2 dan 3 merupakan batang horizontal, sehingga β = 0o


Maka : [ K1 ] = [ K2 ] = [ K3 ]

1 0 -1 0

0 0 0 0
AE
K1 =
L -1 0 1 0

0 0 0 0
Batang 4 dan 6 merupakan batang diagonal dengan sudut β = 60o
Dimana : C = cos 60o = 0,5
S = sin 60o = 0,866
Maka : [ K4 ] = [ K6 ]

0,250 0,433 -0,250 -0,433

0,433 0,750 -0,433 -0,750


AE
K4 =
L -0,250 0,433 0,250 -0,433

-0,433 -0,750 0,433 0,750

Batang 5 dan 7 merupakan batang diagonal dengan sudut β = 300o


Dimana : C = cos 300o = 0,5
S = sin 300o = -0,866

Maka : [ K5 ] = [ K7 ]

0,250 -0,433 -0,250 0,433

-0,433 0,750 0,433 -0,750


AE
K5 =
L -0,250 0,433 0,250 -0,433
-
0,433 -0,750 0,433 0,750