Anda di halaman 1dari 66

Bab 2 – Pengeluaran

Skop & Proses Pengeluaran


 Mentakrifkan pengeluaran / operasi (termasuk servis) & peranannya
 Menjelaskan evolusi pengeluaran bermula dengan revolusi industri, pendekatan saintifik,
hubungan manusia, penyelidikan operasi, kualiti, globalisasi, & revolusi Teknologi Maklumat &
Komunikasi (ICT)

Peranan
 Proses mengubah input kepada output melalui proses tranformasi atau proses tambah nilai.
 Operasi atau aktiviti harian yang melibatkan penukaran input kepada output
 Melibatkan proses perancangan, pengorganisasian, kepimpinan & pengawalan segala aktiviti
berkaitan proses tranformasi input (sumber – bahan mentah, modal, modal insan, teknologi &
keusahawanan kepada output (barang & perkhidmatan) yang lebih bernilai yang boleh
memuaskan kehendak & keperluan pengguna.
 Sebarang kegiatan atau pekerjaan mengeluarkan, mencipta & menyiapkan bahan mentah atau
memberi perkhidmatan untuk memuaskan keperluan pengguna

Evolusi
Revolusi industri
 Bermula pada tahun 1760 di England.
 Konsep pembahagian kerja kepada unit yang lebih khusus dalam sesebuah organisasi.
 Pengenalan sistem pengawalan dan perakaunan kos
 Adam Smith – The Wealth of Nations, konsep pembahagian kerja kepada unit yang lebih khusus
dalam sesebuah organisasi

Pendekatan saintifik
 Diperkenalkan oleh Frederick W. Taylor
 Amalan pengurusan dan amalan kerja dikaji melalui analisis dan diukur berdasarkan piawaian
tertentu iaitu piawaian pekerja bagi melakukan setiap kerja
 Sumbangan Frederick W. Taylor dalam pengurusan pengeluaran:
o Memperkenalkan falsafah pengurusan saintifik
o Kajian mengenai pekerjaan digunakan melalui pemerhatian ke atas setiap kerja (time &
motion study)
o Mengetengahkan konsep kecekapan (one best way) dalam pengeluaran
o Pekerja mesti terlatih bagi tujuan yang khusus
o Menekankan kaitan antara output dengan ganjaran (piece rate system)
o Pembahagian tugas / pengkhususan kerja bagi meningkatkan kecekapan
o Pemilihan pekerja dibuat berdasarkan kemahiran

Hubungan manusia
 Hubungan manusia dengan pengurusan
 Pekerja dianggap ‘manusia sosial’
o Manusia dimotivasikan melalui keperluan sosial & mendapat kepuasan daripada hubungan
yang dijalinkan.
o Manusia akan lebih peka dan dapat bertindak balas dengan lebih baik apabila wujud tekanan
dari segi sosial
o Tekanan daripada pihak pengurusan akan memberikan kesan negatif
o Manusia akan bekerjasama sepenuhnya dengan pengurusan apabila keperluan sosial dipenuhi.
 Pihak pengurusan digalakkan memberikan penekanan dari segi
o Perhatian terhadap keperluan pekerja bukan terhadap kerja yang dilakukan
o Kepuasan bekerja dalam sesebuah kumpulan, lebih baik daripada kepuasan yang diberikan
pengurusan
o Bentuk konsep Pasukan Kerja Berkumpulan dan menyediakan insentif untuk kumpulan
o Jadi orang tengah antara pekerja dengan pihak pengurusan, fasilitator dengan menyokong
ahli.

Penyelidikan Kualiti
 Kenyataan tentang bukti, persetujuan bersama standard tinggi serta laporan kualiti yang konsisten.
 Penambahbaikan & pemulihan daripada kecacatan
 Senarai semak khusus dalam bentuk laporan
 Kajian berkaitan dengan penilaian, kaedah & persoalan untuk mengelakkan kesilapan
 Standard kajian kualiti dapat mengumpul data kuantitatif & kualitatif yang menekankan ciri
objektif, kesahan dalaman, kesahan luaran, kebergantungan, ketelitian, berfikiran terbuka, jujur &
penghasilan laporan yang menyeluruh

Globalisasi
 Konsep dunia tanpa sempadan
 Dunia yang semakin mengecil dari segi perhubungan manusia disebabkan kepantasan
perkembangan teknologi maklumat
 Proses mewujudkan cara hidup yang menyeluruh yang diamalkan di seluruh dunia dalam semua
bidang termasuk aktiviti perniagaan
 Dunia tanpa dibatasi oleh sempadan & kedudukan geografi
 Maklumat disebarkan melalui media komunikasi seperti internet, media cetak & elektronik serta
teknologi siber dalam tempoh yang singkat
 Perpindahan nilai – Pertukaran budaya, ekonomi & sosial.

Revolusi Teknologi Maklumat & Komunikasi


 Teknologi informasi dan teknologi komunikasi
 Teknologi informasi – proses, penggunaan, alat bantu, manipulasi dan mengendalikan maklumat
 Teknologi komunikasi – alat bantu untuk proses dan memindahkan data kepada pihak lain
 Keupayaan pemindahan maklumat secara sistematik & cekap
 Mempertingkatkan kecekapan, produktiviti & ketelusan
 Istilah – istilah elektronik e – book, e – learning, e – laboratory, e – education, e – library.
 Siaran radio & tv pendidikan berupaya melakukan penyebaran maklumat dengan lebih meluas
 Komunikasi melalui jaringan komputer iaitu berasaskan internet & video konferens
Soalan
1. Jelaskan sumbangan Frederick W. Taylor dalam pengurusan pengeluaran [4] 1 (c) STPM 2013
Sumbangan Frederick W. Taylor dalam pengurusan pengeluaran
o Memperkenalkan falsafah pengurusan saintifik
o Kajian mengenai pekerjaan digunakan melalui pemerhatian ke atas setiap kerja (time &
motion study)
o Mengetengahkan konsep kecekapan (one best way) dalam pengeluaran
o Pekerja mesti terlatih bagi tujuan yang khusus
o Menekankan kaitan antara output dengan ganjaran (piece rate system)
o Pembahagian tugas / pengkhususan kerja bagi meningkatkan kecekapan
o Pemilihan pekerja dibuat berdasarkan kemahiran
[Mana – mana 4, 1 Huraian = 1m x 4 = 4m]
Cabaran
 Menghuraikan cabaran yang dihadapi oleh pengurus pengeluaran

Cabaran Huraian
Persaingan yang  Persaingan hebat akibat globalisasi pasaran produk
sengit  Kekuatan ekonomi sesebuah negara faktor penting untuk sesebuah
negara & bukan lagi ketenteraaan
 Persaingan dunia pengeluaran menjadi semakin hebat
 Cth; pengenalan mata wang Euro yang membawa kepada kebangkitan
sesebuah negara & pengenalan konsep pengeluaran berdasarkan nilai
masa kini
Kebangkitan isu  Pasaran yang sengit akibat globalisasi
berkaitan dengan  Kemajuan organisasi dipengaruhi amalan pengurusan pengeluaran dalam
globalisasi organisasi tersebut
 Sesetengah organisasi hanya mampu bertahan dalam pasaran domestik &
tidak untuk pasaran luar negara atau antarabangsa
 Ketahanan & kemandirian organiasasi banyak bergantung pada
kekukuhan & kemantapan sumber kewangan & modal
Keperluan untuk  Kejayaan produk bergantung kepada keupayaan memenuhi citarasa
memenuhi cita rasa pengguna
pengguna yang  Kitaran hayat produk yang semakin pendek
pelbagai  Pengurusan perlu memikirkan langkah yang boleh mengatasi masalah ini
dengan pengeluaran pelbagai jenis produk yang lain
Keperluan untuk  Diperlukan dalam proses pengeluaran
menawarkan pelbagai  Sekiranya gagal untuk menyediakan perkhidmatan tambahan maka
perkhidmatan perniagaan akan mengalami kemerosotan
tambahan
Menekankan kualiti  Pengguna menitikberatkan kualiti
secara berterusan  Pengguna mempunyai jangkaan yang tinggi terhadap sesuatu produk
yang diyakini berkualiti
 Kualiti akan memastikan produk dapat bertahan dalam pasaran atau tidak
Kefleksibelan sistem  Dipengaruhi oleh corak permintaan dalam pasaran
pengeluaran  Keupayaan organisasi untuk menyesuaikan kaedah pengeluarannya
dengan perubahan yang berlaku daripada aspek reka bentuk, campuran
produk & tingkat teknologi
Perubahan teknologi  Penggunaan teknologi terkini mempercepatkan proses pengeluaran
yang berterusan  Organisasi harus bersedia untuk menerima sebarang perubahan drastik &
strategi pengeluaran yang lebih efisien
 Kemajuan dalam teknologi membawa kepada penggunaan komputer,
jentera & robot dalam aktiviti pengeluaran
Kepekaan terhadap  Mengambil kira aspek kebersihan & alam sekitar
isu alam sekitar  Kualiti alam sekitar tidak terjejas kesan daripada aktiviti pengeluaran
Soalan
1. Jelaskan dua cabaran pengurus pengeluaran [6] 1 (c) STPM 2014
Cabaran teknologi baru [1m]
 Mewujudkan kaedah baru dalam pemprosesan pengeluaran bagi meningkatkan kecekapan
operasi [1m]
 Perubahan teknologi yang pantas atau kerap menuntut kepekaan pengurus pengeluaran
terhadap persekitaran [1m]
 Menggantikan mesin lama dengan mesin baru berteknologi terkini
Penekanan kepada proses pengeluaran produk yang berkualiti [1m]
 Fokus kepada kualiti memerlukan kos tambahan dalam pengeluaran, penghasilan produk
berkualiti boleh meningkatkan kos pengeluaran [1m]
 Pengurus perlu memastikan produk yang dikeluarkan mengikut piawaian industri atau
antarabangsa (5S, SIRIM, ISO) [1m]
 Pengurus pengeluaran perlu memantau persekitaran bagi memastikan kaedah pengeluaran
terbaik digunakan
 Pengurus pengeluaran terpaksa membeli mesin baru untuk meningkat kualiti produk yang
dikeluarkan
Kesedaran pihak luar tentang kepentingan alam sekitar [1m]
 Kepekaan pihak luar seperti kerajaan & masyarakat tentang kebersihan alam sekitar telah
member tekanan kepada pihak pengurus pengeluaran untuk mengendalikan sisa pengeluaran
mengikut peraturan [1m]
 Pengurus pengeluran tidak boleh membuang sisa pengeluaran sewenang – wenangnya /
pengurus pengeluaran mesti memastikan sisa pengeluaran dibuang atau dilupuskan di tempat
yang ditetapkan [1m]
Kekurangan sumber pengeluaran [1m]
 Bahan mentah yang tidak cukup / terhad untuk proses pengeluaran [1m]
 Pengurus perlu memastikan bekalan bahan mentah mencukupi supaya proses pengeluaran
tidak tergendala & berjalan lancar [1m]
 Pengurus perlu menyediakan bajet yang sesuai dengan keperluan proses pengeluaran
Perkaitan dengan jabatan lain
 Menjelaskan hubungan jabatan pengeluaran dengan jabatan pemasaran, kewangan & sumber
manusia

Organisasi 3 fungsi perniagaan


 Pengeluaran
 Pemasaran
 Kewangan

Disokong pula oleh fungsi


 Sumber manusia
 Perakaunan
 Kejuruteraan

 Tugas yang berlainan bagi setiap fungsi tetapi akan berkerjasama untuk
mengurus & mentadbir organisasi
Fungsi pengeluaran  Asas dalam organisasi
 Fungsi utama keluaran barang & perkhidmatan
 Fungsi pemasaran & kewangan akan membantu & menyokong fungsi
pengeluaran

Jabatan Huraian
Jabatan pemasaran  Pemasaran bergantung kepada permintaan pengguna dalam pasaran
 Sekiranya permintaan tinggi kapasiti pengeluaran akan ditingkatkan
 Jabatan pemasaran berfungsi untuk mendapatkan maklum balas daripada
pengguna mengenai keperluan & kehendak pengguna (mengumpulkan
maklumat kepuasan pelanggan)
 Menyalurkan maklumat yang diperolehi kepada jabatan pengeluaran untuk
membina produk
 Menjalankan promosi & memasarkan produk
Jabatan kewangan  Sebagai sumber kewangan atau pelaburan dari segi teknologi, bahan
mentah, modal insan, penambahan modal, penambahbaikan proses &
inventori
 Mempengaruhi pengurusan aktiviti pengeluaran dalam organisasi
 Kedudukan kewangan yang kukuh membolehkan aktiviti pengeluaran
dijalankan tanpa sebarang masalah
Jabatan sumber  Sumber manusia sebagai pengerak aktiviti pengeluaran
manusia  Merekrut & melatih pekerja yang diperlukan
 Sumber manusia ada pengkhususan & kemahiran dalam bidang masing -
masing
Jabatan perakaunan  Membekalkan maklumbalas tentang prestasi pengeluaran dari segi kos
buruh, bahan, overhed, inventori untuk tujuan kawalan & tindakan
pembaikan
 Mengendalikan urusniaga kewangan rutin seperti bayaran kepada
pembekal
 Penyata kewangan yang disediakan menunjukkan prestasi organisasi dalam
aktiviti yang dijalankan
Jabatan  Keputusan reka bentuk yang baru akan menentukan kos pengeluaran
kejuruteraan produk
 Penyelarasan antara aktiviti kejuruteraan dan pengeluaran dapat
meminimumkan kos, jamin reka betuk produk, proses atau kerja yang
sesuai dengan jenis pengeluaran & memastikan komponen yang diperlukan
dapat dibeli
 Rekaan – rekaan baru daripada jabatan kejuruteraan yang diaplikasikan
oleh jabatan pengeluaran dapat menghasilkan produk yang baik &
berkualiti
Soalan
1. Huraikan hubungan antara jabatan pengeluaran dengan jabatan pemasaran [10]
2 (a) STPM 2007
Perkaitan antara jabatan pengeluaran & jabatan pemasaran
 Jabatan pemasaran akan mendapat tempahan produk dari pelanggan dan memaklumkan
tempahan (maklumat) kepada jabatan pengeluaran
 Jabatan pengeluaran membuat produk mengikut speksifikasi yang dikenal pasti oleh jabatan
pemasaran
 Jabatan pengeluaran menghasilkan jumlah produk berasaskan rancangan jualan yang dibuat
oleh jabatan pemasaran
 Jabatan pengeluaran membuat perubahan atau penambahbaikan produk berdasarkan
maklumat pelanggan yang diberi kepada Jabatan pemasaran
 Jabatan pengeluaran mengeluarkan produk – jabatan pemasaran memasarkan dan menjual
produk tersebut
 Jabatan pemasaran menjalankan penyelidikan pemasaran untuk mengetahui kehendak
pelanggan dan menyalurkan maklumat untuk jabatan pengeluaran membina produk
 Jabatan pengeluaran membuat penyelidikan dan pembangunan (R&D) untuk disalurkan
kepada jabatan pemasaran tentang penemuan baru produk syarikat
[Mana – mana 5 fakta, 2m x 5 = 10]

2. Huraikan kegunaan belanjawan dalam jabatan pengeluaran [2] 1 (d) STPM 2012
 Jabatan Pengeluaran menyediakan belanjawan untuk membeli aset (mesin), bahan mentah,
inventori dan Jabatan Kewangan menyalurkan dana.
 Jabatan Pengeluaran menyediakan anggaran kos untuk jalankan operasi pengeluaran dan
Jabatan Kewangan memantau penggunaan dana agar kos tidak terlalu tinggi atau berlaku
pembaziran
 Tindakan penjimatan operasi pengeluaran eg. Diskaun yang akan diperoleh
 Jabatan Pengeluaran menjalankan penyelidikan untuk menghasilkan produk baru dan Jabatan
Kewangan menyediakan dana untuk pengeluaran.

3. Huraikan dua hubungan antara jabatan pengeluaran dengan jabatan pemasaran [4] 1 (d) STPM
2016
Soalan Percubaan

1. Rajah di atas menunjukan kesalingbersandaran bidang fungsian Jabatan Pengeluaran. Jelaskan


[10]
Proses Pengeluaran
 Menjelaskan proses pengeluaran merangkumi input, proses transformasi & output
 Menjelaskan sistem & subsistem pengeluaran

Proses Pengeluaran
Proses Huraian
Input  Faktor – faktor pengeluaran yang digunakan untuk menghasilkan produk
 Bahan mentah, modal, modal insan, buruh, keusahawanan & teknologi
 Cth; untuk pengeluaran perabot, kayu diperlukan sebagai bahan mentah / input
untuk diproses, modal insan (tenaga buruh / pekerja / tenaga kerja mahir, separa
mahir & tidak mahir), modal (wang) untuk beli bahan mentah, bayar gaji pekerja
& beli peralatan / mesin (teknologi) serta seorang usahawan yang memiliki ciri –
ciri kreatif, inovatif & berani mengambil risiko (keusahawanan)
Tranformasi  Proses menukarkan input kepada output
 Penukaran dari segi bentuk, rupa, warna, rasa & saiz kepada suatu bentuk yang lain
 Semua faktor pengeluaran akan digembleng oleh tenaga manusia untuk
menghasilkan barang siap yang boleh dijual kepada pengguna
 Cth; Aktiviti tambah nilai adalah seperti mengukur, memotong & mengetam kayu
untuk dijadikan perabot
 Aktiviti tambah nilai menyebabkan nilai input meningkat
Output  Hasil daripada proses tambah nilai
 Memberikan nilai tambah kepada barang yang diproses
 Nilai yang perlu dibayar untuk perabot adalah lebih tinggi harganya daripada kayu
 Cth; Perabot yang dihasilkan mempunyai ciri – ciri tertentu yang dapat memenuhi
kehendak & cita rasa pengguna seperti warna, jenama, corak & kualiti serta
memenuhi piawaian yang telah ditetapkan

Sistem pengeluaran
 Terdiri daripada pelbagai bahagian yang saling berkaitan & bergantungan dalam menjalankan
operasi sesebuah organisasi
 Sistem yang sistematik & produktif mempunyai satu sistem pengaliran maklumat yang
dinamakan gelungan maklumbalas
 Fungsi pengeluaran meliputi segala aktiviti yang berkaitan secara langsung dengan penghasilan
barangan & perkhidmatan melalui proses tranformasi yang menambah nilai kepada input
 Sistem pengeluaran merangkumi semua yang mempengaruhi rancangan proses pengeluaran,
keputusan kapasiti, standard kualiti, aras inventori & jadual pengeluaran
 Seorang pengurus pengeluaran perlu bertindak terhadap pelbagai sistem seperti sistem pemasaran,
sistem kewangan, sistem ekonomi, sistem perniagaan & sistem politik

Subsistem pengeluaran
 Sistem pengeluaran yang lebih kecil dalam suatu sistem yang lebih besar & rumit cth; jabatan
subsistem bagi sebuah kilang, kilang subsistem bagi sebuah syarikat & organisasi subsistem bagi
sebuah industri
 Cth; subsistem inventori & penjadualan, subsistem pembelian, subsistem penyenggaraan,
subsistem logistik & subsistem kawalan kualiti
 Setiap subsistem ini mempunyai objektifnya masing – masing
 Objektif setiap subsistem mungkin sejajar atau bertentangan antara satu sama lain
 Sistem pengeluaran harus memantau setiap subsistem supaya tidak berlaku sebarang masalah
yang mengakibatkan subsistem lemah & gagal beroperasi dengan baik
Sistem Pengeluaran

Maklum balas

Subsistem Pengeluaran Subsistem Pengeluaran Subsistem Pengeluaran

Input Proses Output


Transformasi
Tanah Ciri – ciri produk

Modal insan Cita rasa

Modal Kualiti

Keusahawanan Kesan
Maklum balas
Perancangan Pengeluaran
Reka bentuk pengeluaran
 Menjelaskan reka bentuk pengeluaran merangkumi simplification, standardization & modular
Jenis – jenis pengeluaran
 Menjelaskan jenis pengeluaran mengikut tempahan, secara massa & secara berkelompok

Reka bentuk pengeluaran


 Kaedah yang digunakan dalam aktiviti pengeluaran
 Melibatkan proses mereka cipta konsep sesuatu produk
 Menilai dengan menggunakan pendekatan yang lebih sistematik termasuklah pengabungan
pengetahuan & teknologi untuk mencipta produk
 Reka bentuk pengeluaran
o Simplification
o Standardization
o Modular

Simplification
 Cth; mengurangkan peringkat pengeluaran daripada lapan kepada lima
 Diwujudkan daripada tindakan mengurangkan kepelbagaian dalam proses pengeluaran kepada
proses pengeluaran yang lebih ringkas & mudah
 Menggabungkan pelbagai langkah yang terlibat dalam proses pengeluaran
 Mengurangkan bilangan bahagian & pemasangan dalam sesuatu produk
 Dapat memudahkan, mempercepatkan penghasilan produk, mengurangkan kos & membantu
meningkatkan kualiti produk

Standardization
 Cth; Port USB pada komputer
 Proses mewujudkan reka bentuk yang standard dalam aspek produk, saiz & kualiti
 Pengeluaran pelbagai produk dengan menggunakan peralatan, proses & bahan yang minimum
 Membolehkan penggunaan bahagian pemasangan sedia ada, standard atau boleh ditukar ganti
dalam produk yang sama
 Mewujudkan keberkesanan & kecekapan, mengurangkan kos & tahap inventori, menjimatkan
masa & kos latihan, memudahkan prosedur pembelian & pengendalian bahan pekerja & peralatan
dapat digunakan sepenuhnya
 Reka bentuk yang seragam untuk sesebuah produk memudahkan penggunaan komputer seperti
computer – aided design (CAD) & computer – aided manufacturing (CAM)
 Sesuai digunakan dalam proses pengeluaran yang berskala besar
 Membantu mengurangkan kos per unit produk yang dihasilkan

Modular
 Cth; kereta, komputer & bangunan
 Gabungan beberapa jenis komponen (modul) untuk menghasilkan pelbagai jenis produk
 Komponen yang mudah ditukar ganti dengan mudah untuk menyesuaikan keperluan keunikan
produk
 Objektif utamanya adalah untuk menghasilkan satu sistem komponen yang bebas
 Gabungan komponen – kompenen tersebut dapat meningkatkan keluasan pengeluaran produk
dalam menghasilkan pelbagai jenis produk
 Mementingkan aspek kelenturan & kualiti dalam proses pengeluaran
 Jenis – jenis pemodularan
o Pemodularan pertukaran – Dua atau lebih komponen asas digabungkan bagi menghasilkan
produk yang berbeza dalam kumpulan yang sama
o Pemodularan perkongsian – Komponen yang saling melengkapi & berkongsi modul yang
sama untuk menghasilkan produk yang berbeza dalam kumpulan yang sama
o Pemodularan fabrikasi – Satu atau lebih komponen standard digunakan dengan satu atau lebih
komponen tambahan pemboleh ubah serta dapat diubahsuaikan

Jenis – jenis pengeluaran


1. Pengeluaran mengikut tempahan
 Dihasilkan atas permintaan pelanggan
 Unik & dihasilkan dalam kuantiti yang kecil
 Penggunaan tenaga pakar yang mempunyai kemahiran dalam bidang berkaitan
 Proses projek
o Cth; pembinaan bangunan, kapal terbang & reka bentuk fesyen seperti pakaian
o Darjah & volum pengeluaran yang rendah
o Produk yang dihasilkan unik, pelbagai jenis & ikut spesifikasi pelanggan
o Produk tidak dapat dihasilkan terlebih dahulu selagi keperluan spesifikasi pelanggan tidak
diketahui
o Tiada suatu urutan operasi yang standard
o Peralatan serba guna perlu digunakan
 Proses jobbing
o Cth; restoran & perhotelan
o Ciri seperti proses projek
o Tetapi produk dihasilkan dalam pelbagai kelompok yang bersaiz kecil
o Kepelbagaian produk terhad tetapi banyak boleh dihasilkan

2. Pengeluaran mengikut massa


 Cth; tepung, minyak masak & susu tin, proses membuat kereta, cafeteria, loji penapisan
minyak
 Pengeluaran secara berterusan
 Bahan bergerak secara lini ikut turutan tertentu
 Automatik kerana melibatkan penggunaan mesin yang dikawalkan oleh sistem komputer
 Kemahiran rendah untuk mengawasi peralatan
 Penghasilan barang keperluan harian secara besar – besaran / volum pengeluaran tinggi
 Produk boleh disimpan sementara menunggu pesanan daripada pelanggan (make to stock)

3. Pengeluaran mengikut kelompok


 Cth; Pemasangan komponen barang elektronik, percetakan buku & pembuatan roti
 Penghasilan beberapa jenis barang yang mempunyai fungsi sama
 Dihasilkan dalam kelompok tertentu bersaiz sederhana
 Setelah satu kelompok produk dihasilkan, pengeluaran akan beralih kepada kelompok output
yang lain
 Disusun & diatur bagi membolehkan kemudahan dan tenaga kerja sedia ada digunakan untuk
mengeluarkan barang berbeza
 Kemahiran sederhana diperlukan

Proses pengeluaran Tempahan Kelompok Massa


Jenis Ikut tempahan Separa standard Komoditi
Permintaan Tidak kerap Tidak stabil Amat stabil
Volum permintaan Sangat rendah Sederhana Amat tinggi
Kepelbagaian produk Infiniti Banyak & pelbagai Amat sedikit
Kemahiran pekerja Tinggi Sederhana Rendah
Penjadualan kerja Rumit Agak rumit Rutin
Soalan
1. Nyatakan tiga jenis pengeluaran & huraikan setiap jenis pengeluaran tersebut secara ringkas [3]
1 (f) STPM 2002
Pengeluaran mengikut tempahan
 Atas permintaan
 Speksifikasi yang khusus / unik
 Nilainya tinggi
 Tempoh yang tidak menentu
 Inventori kosong
 Pempiawaian rendah
 Volum pengeluaran rendah
Pengeluaran secara massa
 Keluaran seragam
 Volum banyak
 Berjadual
Pengeluaran secara berkelompok
 Mengikut kelompok
 Tempoh masa khusus dari mula sampai akhir
 Speksifikasi berasaskan kelompok

Soalan Percubaan
1. Terangkan tiga jenis pengeluaran dalam proses pengeluaran. [3]
Secara tempahan – iaitu menghasilkan keluaran berasaskan tempahan yang unik mengikut selaras
dan spesifikasi khusus untuk pelanggan serta kepiawaian yang rendah
Secara massa – iaitu hasil keluaran adalah seragam dan melibatkan pengeluaran
Secara berkelompok – iatu pengeluaran dibuat mengikut kelompok dan spesifikasi
[Fakta ½ m dan huraian ½ m]

2. Huraikan jenis pengeluaran secara berkelompok [3]


Proses pengeluaran yang melibatkan perkongsian sumber / mesin setelah satu kelompok / batch
produk dihasilkan, pengeluaran akan bertumpu kepada kelompok produk yang lain. [2]
Cth: Percetakan...Kad jemputan disusuli buku resit [1]

3. Jelaskan tiga jenis pengeluaran yang boleh dipilih oleh sesebuah organisasi. [9]
Mengikut tempahan / projek [F = 1m]
 Produk dibuat berdasarkan tempahan/permintaan pelanggan
 Spesifikasi produk sering berubah-ubah mengikut permintaan pelanggan
 Produk mengambil masa yang lama untuk disiapkan
 Memerlukan modal yang besar kerana menggunakan tenaga pakar dan teknologi canggih
 Contohnya pembinaan bangunan, lapangan terbang
Secara massa [F = 1m]
 Produk dihasilkan dalam kuantiti yang banyak dan seragam / satu jenis produk sahaja dalam
satu masa
 Mempunyai permintaan yang stabil mengikut kehendak pasaran
 Kos seunit pengeluaran rendah kerana pengeluaran dibuat secara besar-besaran / kos modal
dan peralatan tinggi
 Kemahiran pekerja rendah diperlukan untuk mengawal peralatan dan mesen
 Contoh – barang keperluan harian seperti sabun
Secara kelompok [F = 1m]
 Produk dihasilkan mengikut kelompok-kelompok tertentu / suatu kelompok produk dihasilkan
pengeluaran akan beralih kepada kelompok produk yang lain
 Proses pengeluaran akan terganggu jika salah satu kelompok terganggu
 Sumber/input pengeluaran dikongsi guna bersama
 Kilang akan disusun bagi membolehkan kemudahan dan tenaga kerja digunakan untuk
mengeluarakan barang yang berbeza
 Kuantiti output yang dihasilkan sederhana dan mengikut kehendak pelanggan
 Contoh ; pemasangan komponen elektronik, percetakan buku, kilang roti
[Fakta 1m; mana-mana 2 huraian: 3 x 3m = 9m]
Susun atur proses pengeluaran
 Menjelaskan objektif susun atur & jenis – jenis susun atur secara tetap, proses, produk & selular

Susun atur proses pengeluaran


 Penyusunan terhadap mesin, jentera, stesen kerja & tempat penyimpanan serta kedudukan tempat
& lorong dalam sesebuah tempat pengeluaran
 Harus dijalankan secara teliti & teratur bagi mewujudkan persekitaran yang tersusun & kemas
 Faktor – faktor yang perlu diambil kira dalam merancang susun atur;
o Keluasan ruang
o Saiz & bentuk peralatan & mesin
o Keadaan persekitaran termasuk kemudahan yang ada
o Kos menggerakkan & memindahkan barang siap yang telah dihasilkan
o Corak pengeluaran yang dirancang

Objektif
1. Meningkatkan kecekapan penggunaan ruang & sumber seperti tenaga kerja & kelengkapan
2. Meminimumkan kos pengendalian, khususnya dari segi penggunaan bahan dan mesin serta
jentera yang digerakkan.
3. Menggunakan ruang kilang yang sedia ada secara efisien dan ekonomik
4. Memastikan penggunaan tenaga buruh selaras dengan pengendalian susun atur kilang bagi
mengelakkan pembaziran tenaga buruh
5. Mengelakkan reka bentuk susun atur kilang yang sempit dan sesak sehingga menyukarkan
organisasi menyukarkan menjalankan operasi pengeluaran
6. Memudahkan interaksi dan komunikasi antara pekerja dengan majikan
7. Memudahkan pergerakan keluar masuk produk dari kilang dan mengelakkan pergerakan yang
membazirkan tenaga & masa
8. Memudahkan aktiviti promosi produk dan penguatkuasaan langkah keselamatan dalam kilang

Jenis susun atur


1. Susun atur tetap
 Cth; pembinaan rumah, kapal laut, lebuh raya, empangan, terowong & jambatan
 Disusun di suatu tempat atau kedudukan yang telah ditetapkan
 Kekal di suatu lokasi di mana semua input pengeluaran seperti bahan mentah, tenaga kerja,
mesin dan peralatan dibawa ke lokasi
 Proses pengeluaran kekal di lokasi tersebut hingga produk tersebut siap / mengambil masa
yang penjang untuk disiapkan
 Lazimnya bagi pengeluaran produk yang mempunyai ciri – ciri seperti produk yang besar,
barang pukal, terlalu berat, mudah pecah, mudah rosak untuk dialihkan
 Memerlukan kemahiran & kepakaran yang khusus

Modal insan

Teknologi Bangunan Jentera

Bahan mentah
2. Susun atur proses
 Cth; Hospital, pejabat pos & sekolah
 Fungsian / job shop
 Penyusunan semua input pengeluaran seperti bahan mentah, tenaga kerja, mesin & peralatan
disusun mengikut fungsi kerja
 Mengumpulkan manusia & alatan yang sama fungsinya di satu tempat tertentu
 Penghasilan produk yang tidak seragam
 Pengeluaran dalam kelompok yang kecil
 Pelanggan yang berbeza mengikut keperluan perkhidmatan yang diingini
 Sumber – sumber digunakan secara bersama oleh pekerja yang berbeza

Pendaftaran / X - Ray Darah / Urin


pembayaran

Farmasi Bilik Doktor Makmal

3. Susun atur produk


 Cth; pengeluaran kereta, kasut, & pemprosesan makanan
 Lini pemasangan / assembly lines
 Semua input pengeluaran seperti bahan mentah, tenaga kerja, mesin & peralatan disusun
khusus mengikut urutan penghasilan produk
 Penghasilan produk yang seragam
 Pengeluaran dalam kuantiti yang banyak
 Mempunyai lini / barisan pemasangan
 Susunan berbentuk U, L, O & S ikut kesesuaian
 Proses pengeluatran akan melalui setiap jabatan yang terlibat

Jabatan 1 Jabatan 2 Jabatan 3

Jabatan 5 Jabatan 5 Jabatan 4

4. Susun atur selular


 Cth; pengeluaran telefon bimbit
 Menyusun peralatan & kerja dalam satu kumpulan (sel) yang sama supaya pengeluaran jadi
lebih cepat & jimatkan kos
 Kombinasi susun atur produk & susun atur proses
 Susun atur produk – kecekapan proses pengeluaran
 Susun atur proses – keluwesan proses pengeluaran (penghasilan pelbagai jenis produk)
 Pekerja yang mahir & berkebolehan melakukan pelbagai kerja & menggunakan peralatan
dalam sel & bertanggungjawab menghasilkan produk
 Sel yang serupa menghasilkan komponen, reka bentuk & saiz – susun atur produk
 Sel yang pelbagai menghasilkan program & aksesori – susun atur proses
Pemasangan

Latihan
Syarikat Maju Sdn Bhd menjalankan perniagaan pembinaan bangunan. Syarikat ini mendapat
kontrak membina bangunan daripada pihak kerajaan dan pihak swasta. Sementara Perniagaan
Kassim menjalankan perniagaan perkhidmatan dobi kepada pekerja industri dan pelajar dari
beberapa universiti di kawasan Pasir Gudang. Modal yang diperlukan Kassim untuk membiayai
aktiviti perniagaan diperolehi daripada simpanan dan pinjaman dari sebuah bank. Permintaan
yang tinggi menyebabkan Kassim bercadang untuk membesarkan perniagaan dobi yang sedia ada
bagi memenuhi permintaan daripada pelanggan. Syarikat Sukan Sdn Bhd pula menjalankan
perniagaan mengeluarkan kasut sukan yang dipasarkan seluruh negara. Syarikat ini diterajui oleh
Encik Kamaludin yang berjaya mendapat tender daripada Kementerian Pelajaran untuk
membekalkan kasut sukan di sekolah rendah dan di sekolah menengah ke seluruh negara. Kesan
permintaan kasut sukan yang meningkat mengakibatkan agen pemasaran kasut selalu merungut
kerana kekurangan bekalan. Syarikat Sukan Sdn Bhd baru menyedari permintaan kasut berjenama
syarikatnya telah mendapat sambutan yang baik daripada pengguna kasut sukan dari seluruh
negara. Senario ini menyebabkan beliau telah berusaha mengambil langkah tertentu supaya proses
pengeluaran kasut sukan ditingkatkan untuk memenuhi semua permintaan. jelaskan susun atur
kilang yang sesuai dapat dilaksanakan oleh
i) Syarikat Maju Sdn Bhd
ii) Perniagaan Kassim
iii) Syarikat Sukan Sdn Bhd
i) Syarikat Maju Sdn Bhd
 Jenis susun atur tetap – 1m
 Proses pembinaan bangunan tetap di satu lokasi – 1m
 Semua input seperti pekerja bangunan, kenderaan, bahan bahan mentah perlu
dibawa ke tapak pembinaan – 1m
 Pembinaan bangunan kekal sehingga projek siap – 1m
 Pembinaan di bina di tapak tetap sebab produk sukar dialihkan di tempat lain –
1m
[Max 4m]
ii) Perniagaan Kassim
 Jenis susun atur proses – 1m
 Alat menimbang baju, mesin basuh, pengeringan pakaian dan kaunter
pembayaran disusun mengikut fungsi kerja – 1m
 Perkhidmatan dobi dijalankan mengikut kehendak pelanggan yang berbeza – 1m
 Perkhidmatan dobi dijalankan dengan kuantiti yang kecil mengikut permintaan
pelanggan – 1m
 Input perkhidmatan dobi digunakan secara bersama oleh pekerja di kedai dobi –
1m
[Max 4m]
iii) Syarikat Sukan Sdn Bhd
 Jenis susun atur produk – 1m
 Input pengeluaran kasut seperti mesin menjahit, mesin memotong dan pekerja
mengawal kualiti kasut disusun mengikut urutan pengeluaran kasut – 1m
 Kasut yang dihasilkan seragam mengikut saiz kecil, sederhana dan besar – 1m
 Kuantiti kasut yang dihasilkan banyak – 1m
[Fakta 1m dan huraian 1m]
Soalan
1. Namakan tiga jenis susun atur kilang & berikan satu contoh keluaran yang sesuai [3]
1 (g) STPM 2006
 Susun atur tetap [½] – Jambatan, empangan [½]
 Susun atur produk [½] – Kereta, pakaian [½]
 Susun atur proses [½] – Bengkel membaiki kereta [½]

2. Huraikan tiga jenis susun atur kilang dengan memberikan satu contoh bagi setiap jenis [15]
2 (b) STPM 2007
Susun atur tetap
 Proses pengeluaran kekal di satu lokasi di mana semua input pengeluaran seperti bahan
mentah, tenaga kerja, mesin & peralatan di bawa ke lokasi tersebut [1m]
 Proses pengeluaran kekal di satu lokasi sehingga produk tersebut siap [1m]
 Lazimnya bagi pengeluaran produk yang mempunyai ciri – ciri berikut; produk yang berat,
besar, mudah pecah, digunakan di lokasi berkenaan [1m]
 Cth; Pembinaan rumah, pembinaan kapal laut, pembinaan lebuh raya, jambatan, empangan,
kapal terbang & seumpamanya [1m]
 Bahan mentah (simen, batu, kayu, pasir, besi & lain – lain), mesin (pembancuh simen,
pemotong kayu / besi, pembengkok besi), tenaga kerja (tukang kayu, tukang besi, tukang
simen, juruteknik, jurutera, pengurus projek & buruh kasar) & peralatan (tukul, gergaji,
penimbang air & lain – lain) di bawa ke tapak pembinaan [1m]
Susun atur proses
 Penyusunan semua input pengeluaran seperti mesin, tenaga kerja, bahan mentah & peralatan
disusun mengikut fungsi kerja
 Penghasilan produk tidak seragam
 Pengeluaran dalam kumpulan kecil
 Pelanggan yang berbeza
 Pekerja & peralatan digunakan untuk aktiviti kerja yang sama (perkongsian sumber)
 Cth; Bengkel membaiki kereta, hospital atau klinik, bank, bengkel perkayuan & tempahan
kek
 Setiap kereta ialah produk yang berasingan. Proses membaiki kereta akan melalui urutan kerja
peringkat demi peringkat. Pada mulanya aktiviti mendiagnos kerosakan kereta, kemudian
aktiviti pembaikan kerosakan enjin. Sekiranya terdapat kemek aktiviti melicinkan badan
kereta akan dijalankan & seterusnya mengecat. Pada setiap peringkat, input – input khusus
digunakan untuk melaksanakan setiap fungsi (aktiviti) dengan sempurna
Susun atur produk
 Semua input pengeluaran seperti tenaga kerja, mesin, bahan mentah & peralatan disususn
khusus mengikut urutan penghasilan sesuatu produk
 Penghasilan produk yang seragam
 Pengeluaran dalam kuantiti yang banyak (pengeluaran massa)
 Lini pemasangan
 Cth; Pengeluaran kereta, kasut, computer, barangan elektrik, pemprosesan makanan &
pakaian
 Dalam pemasangan kereta terdapat beberapa stesen kerja pemasangan komponen sperti
badan, pintu, enjin, tempat duduk, elektronik, mengecat & sebagainya. Setiap pengeluaran
bermula dengan satu aktiviti. Stesen kerja kekal di lokasi. Setelah satu aktiviti siap, produk
akan bergerak ke aktiviti seterusnya misalnya pemasangan enjin sehinggalah sebuah kereta
siap dipasang

Soalan Percubaan
1. Jelaskan tiga jenis susun atur kilang [8]
Susun atur tetap Susun atur proses / fungsi Susun atur produk
Kedudukan produk tetap Menyusun peralatan, mesin Penyusunan mesin atau stesen
di satu stesen sahaja dan pekerja yang berfungsi kerja mengikut langkah-langkah
sama di satu tempat /stesen pembuatan produk dalam satu
barisan
Peralatan, mesin dan Perkongsian alatan Cth: pemasangan kereta
pekerja (input) dibawa ke
tempat produk
Cth: pembinaan Cth: susun jabatan dalam Susun atur ini sesuai untuk
empangan hospital, pasar raya pengeluaran masa
Susun atur ini sesuai Susun atur ini sesuai untuk
untuk pengeluaran yang pengeluaran yang berbeza
bersaiz besar, berat dan kuantiti keluaran
mudah pecah
[3m X 3 = 9]

2. Jelaskan maksud dan tujuan perancangan susun atur kemudahan [6]


Satu proses menentukan susunan kemudahan meliputi mesin, utiliti, stor simpanan, bilik rehat dan
lain-lain.
Objektif perancangan susun atur:
 Meminimumkan kos pengendalian
 Menggunakan ruang kilang secara efisen
 Memastikan penggunaan buruh selaras dengan pengendalian susun atur kilang
 Mengelakkan susun atur yang sempit dan sesak
 Memudahkan pergerakan keluar masuk produk dari kilang
 Memudahkan interaksi dan komunikasi
 Memudahkan aktiviti promosi produk
 Memudahkan penguatkuasa langkah keselamatan dalam kilang
 Mengurangkan masa pembuatan dan kitaran pembuatan produk

2. Nyatakan susun atur yang paling sesuai untuk setiap organisasi atau projek berikut dan terangkan
sebab anda memilih susun atur tersebut [12]
i) Pasaraya Maju
ii) Pembinaan rumah teres
iii) Stesen mencuci kereta
iv) Kilang memproses batik
Susun atur yang sesuai
i) Pasaraya Maju
 Susun atur proses
 Meletakkan pekerja dan alatan yang sama fungsi dalam satu tempat
 Pasaraya – pekerja dan jenis produk yang sama dalam bahagian yang sama
ii) Pembinaan rumah teres
 Susun atur kedudukan tetap
 Pengeluaran produk bersaiz besar, berat dan mudah pecah
 Pembinaan rumah teres – semua bahan dan alatan pembinaan di bawa ke lokasi produk
iii) Stesen mencuci kereta
 Susun atur produk
 Penyusunan stesen kerja dalam satu barisan
 Pelaksanaan mudah dan kurang kendalian
 Kedai cuci kereta – Stesen- stesen kerja diatur berturutan
iv) Kilang memproses batik
 Susun atur produk
 Penyusunan stesen kerja dalam satu barisan
 Pelaksanaan mudah dan kurang kendalian
 Kilang memproses batik – proses mencanting batik diatur berturutan
3. Syarikat Maju Sdn Bhd menjalankan perniagaan pembinaan bangunan. Syarikat ini mendapat
kontrak membina bangunan daripada pihak kerajaan dan pihak swasta. Sementara Perniagaan
Kassim menjalankan perniagaan perkhidmatan dobi kepada pekerja industri dan pelajar dari
beberapa universiti di kawasan Pasir Gudang. Modal yang diperlukan Kassim untuk membiayai
aktiviti perniagaan diperolehi daripada simpanan dan pinjaman dari sebuah bank. Permintaan
yang tinggi menyebabkan Kassim bercadang untuk membesarkan perniagaan dobi yang sedia ada
bagi memenuhi permintaan daripada pelanggan. Syarikat Sukan Sdn Bhd pula menjalankan
perniagaan mengeluarkan kasut sukan yang dipasarkan seluruh negara. Syarikat ini diterajui oleh
Encik Kamaludin yang berjaya mendapat tender daripada Kementerian Pelajaran untuk
membekalkan kasut sukan di sekolah rendah dan di sekolah menengah ke seluruh negara. Kesan
permintaan kasut sukan yang meningkat mengakibatkan agen pemasaran kasut selalu merungut
kerana kekurangan bekalan. Syarikat Sukan Sdn Bhd baru menyedari permintaan kasut berjenama
syarikatnya telah mendapat sambutan yang baik daripada pengguna kasut sukan dari seluruh
negara. Senario ini menyebabkan beliau telah berusaha mengambil langkah tertentu supaya proses
pengeluaran kasut sukan ditingkatkan untuk memenuhi semua permintaan.
a) Kenalpasti tiga jenis susun atur kilang yang terdapat dalam kes di atas. [3]
Tiga jenis susun atur kilang
Susun atur tetap - 1m
Susun atur proses - 1m
Susun atur produk - 1m

b) Berdasarkan jawapan (a) di atas, jelaskan susun atur kilang yang sesuai dapat dilaksanakan
oleh
i) Syarikat Maju Sdn Bhd
ii) Perniagaan Kassim
iii) Syarikat Sukan Sdn Bhd [12]

i) Syarikat Maju Sdn Bhd


 Jenis susun atur tetap – 1m
 Proses pembinaan bangunan tetap di satu lokasi – 1m
 Semua input seperti pekerja bangunan, kenderaan, bahan bahan mentah perlu
dibawa ke tapak pembinaan – 1m
 Pembinaan bangunan kekal sehingga projek siap – 1m
 Pembinaan di bina di tapak tetap sebab produk sukar dialihkan di tempat lain –
1m
[Max 4m]
ii) Perniagaan Kassim
 Jenis susun atur proses – 1m
 Alat menimbang baju, mesin basuh, pengeringan pakaian dan kaunter
pembayaran disusun mengikut fungsi kerja – 1m
 Perkhidmatan dobi dijalankan mengikut kehendak pelanggan yang berbeza – 1m
 Perkhidmatan dobi dijalankan dengan kuantiti yang kecil mengikut permintaan
pelanggan – 1m
 Input perkhidmatan dobi digunakan secara bersama oleh pekerja di kedai dobi –
1m
[Max 4m]
iii) Syarikat Sukan Sdn Bhd
 Jenis susun atur produk – 1m
 Input pengeluaran kasut seperti mesin menjahit, mesin memotong dan pekerja
mengawal kualiti kasut disusun mengikut urutan pengeluaran kasut – 1m
 Kasut yang dihasilkan seragam mengikut saiz kecil, sederhana dan besar – 1m
 Kuantiti kasut yang dihasilkan banyak – 1m
[Fakta 1m dan huraian 1m]
4. Huraikan tiga jenis susun atur kilang yang boleh digunakan dalam sesebuah kilang [3]
Secara tetap
 Sesuai untuk industri besar dan berat
 Peralatan, mesin dan pasukan kerja di bawah ke tapak pengeluaran
Secara proses
 Sesuai untuk peralatan yang digunakan secara am
 Peralatan ini dikendalikan oleh pakar dan profesional
Secara produk
 Mirip kepada barisan pemasangan yang terdapat di kilang pengeluaran
 Semua mesin disusun mengikut barisan operasi yang diperlukan untuk memasang sesuatu
produk
Lokasi kilang
 Menjelaskan objektif pemilihan lokasi kilang & faktor – faktor yang mempengaruhi pemilihan
lokasi

Objektif
 Pilih lokasi yang bersesuaian dengan jenis kemudahan yang terdapat di lokasi tersebut
 Bertujuan untuk memilih lokasi yang dapat mengembang operasi pengeluaran produk yang telah
dirancang
 Menempatkan produk di suatu tempat yang sesuai bagi meminimumkan kos pengagihan & kos
pengeluaran
 Pemilihan boleh dilakukan dengan
o Melebarkan lokasi kilang dengan kemudahan sedia ada
o Mengadakan kemudahan yang tidak terdapat di lokasi baru dengan mengekalkan kemudahan
sedia ada
o Berpindah ke lokasi baru

Faktor – faktor yang perlu diambil kira dalam penentuan lokasi


1. Bekalan tenaga buruh
 Buruh merupakan faktor pengeluaran yang penting bagi sesebuah kilang untuk menghasilkan
keluaran
 Kawasan yang mempunyai tenaga buruh yang banyak & murah sesuai untuk mendirikan
kilang
 Bilangan buruh yang banyak menyumbangkan tenaga yang cukup kepada kilang untuk
menghasilkan keluaran
 Oleh sebab kadar upah merupakan komponen utama dalam kos pengeluaran, maka kadar
upah buruh yang rendah membolehkan kilang meminimumkan kos
 Kawasan yang mempunyai buruh yang berkemahiran juga menggalakkan pembinaan kilang
di lokasi tersebut

2. Sistem pengangkutan & logistik


 Penting untuk sesebuah kilang untuk mengangkut bahan mentah yang dibeli daripada
pembekal ke pusat pengeluaran dengan segera
 Barang yang dihasilkan oleh kilang juga perlu dipasarkan kepada pengguna yang berada di
kawasan yang berlainan dengan kadar segera
 Oleh itu , suatu lokasi yang sesuai untuk mendirikan kilang ialah kawasan yang mempunyai
jaringan pengangkutan yang sempurna seperti jalan raya, jalan kereta api, & pelabuhan

3. Pelbagai kemudahan
 Kemudahan infrastruktur seperti bekalan elektrik & air, institusi kewangan & pergudangan
menjadi elemen yang perlu ada di sesuatu kawasan untuk mendirikan kilang
 Bekalan elektrik & air merupakan elemen penting dalam proses pengeluaran
 Institusi kewangan menyediakan pelbagai kemudahan kewangan bagi usahawan
 Perkhidmatan pergudangan juga diperlukan untuk menyimpan bahan mentah yang dibekalkan
oleh pembekal & barang siap yang telah dihasilkan
 Di samping itu, lokasi untuk mendirikan kilang juga harus berdekatan dengan taman
perumahan & pusat perdagangan

4. Pengguna & pasaran


 Elemen penting yang dapat mempengaruhi pemilihan lokasi kilang
 Kuantiti yang dihasilkan bergantung kepada permintaan pengguna dan keadaan pasaran
 Tumpuan harus diberikan kepada pengeluaran barang & perkhidmatan yang dapat
memuaskan keperluan dan kehendak pengguna untuk mengekalkan kedudukan dalam pasaran
5. Politik & sosiobudaya setempat
 Kerjasama daripada pihak tertentu dalam memilih lokasi kilang yang sesuai
 Faktor sosiobudaya mempengaruhi tingkat kecekapan pengurusan pengeluaran dan kos
pengeluaran
 Keadaan politik dalaman yang bebas daripada perebutan kuasa membolehkan operasi
pengeluaran berjalan dengan lancar tanpa gangguan

6. Iklim & kos kualiti


 Bebas daripada bencana alam membolehkan proses penghasilan dan penghantaran produk
secara berterusan
 Kos utiliti seperti tarif air, elektrik dan gas yang berpatutan dapat mengurangkan kos
pengeluaran sesuatu produk

7. Peraturan & kawalan undang – undang


 Negara yang mengamalkan peruntukan undang – undang yang melindungi produk yang
dihasilkan
 Penggunaan cukai yang tidak membebankan dan perlindungan tarif akan menjadi tumpuan
organisasi yang ingin mengembangkan operasi

8. Saiz & kos tanah


 Pilihan untuk menyewa tapak atau bangunan kilang daripada pihak lain atau membeli terus
atau bangunan kilang untuk memudahkan operasi
 Saiz & kos tanah dapat mempengaruhi kedudukan sesuatu lokasi kilang, iaitu sama ada
strategik atau sebaliknya
 Kos tanah yang tinggi menunjukkan kawasan tersebut mempunyai potensi masa depan yang
boleh menguntungkan pihak pengurusan
 Keputusan menyewa atau membeli bangunan kilang bergantung juga kepada kewangan
organisasi
Soalan
1. Huraikan lima faktor yang menentukan lokasi sesebuah kilang [10] 7 (d) STPM 2000
 Tenaga buruh – Kos, kemahiran & bilangan
o Faktor pengeluaran paling penting
o Kawasan yang mempunyai tenaga buruh yang banyak & murah sesuai untuk didirikan
kilang
o Bilangan buruh yang banyak akan menyumbangkan tenaga yang cukup kepada kilang
o Kadar upah buruh yang rendah membolehkan kilang meminumumkan kos
o Kawasan yang mempunyai buruh yang berkemahiran juga menggalakkan pembinaan
kilang
 Kos pengangkutan – Jenis pengangkutan & kos pengangkutan
o Penting untuk mengangkut bahan mentah yang dibeli dari pembekal
o Barang yang dihasilkan juga perlu dipasarkan kepada pengguna
o Lokasi yang sesuai ialah kawasan yang mempunyai jaringan pengangkutan yang
sempurna seperti jalan raya, jalan kereta api, pelabuhan & lapangan terbang
o Menjimatkan kos pengangkutan kerana ketersampaiannya ke kawasan tersebut
 Bahan mentah – Kualiti
o Kawasan yang kaya dengan bahan mentah sesuai untuk didirikan kilang
o Boleh mendapatkan bahan mentah dengan kos yang rendah kerana terletak berhampiran
dengan pusat pengumpulan bahan mentah
o Bahan mentah dapat dibekalkan dengan cepat & dapat menjimatkan masa serta kos
pengeluaran kilang
 Politik & insentif – Kestabilan politik & cukai yang dikenakan
o Kerajaan ada menyediakan kawasan khas untuk mengembangkan perindustrian
o Pelbagai insentif boleh dinikmati dikawasan tersebut seperti taraf perintis, elaun cukai
pelaburan, kemudahan kredit
o Insentif yang diberikan dapat mengurangkan kos operasi kilang
 Kemudahan awam – Sekolah, hospital, kedai runcit & pasar
o Kemudahan infrastruktur seperti bekalan elektrik & air, institusi kewangan &
pergudangan adalah elemen penting yang perlu ada dalam sesuatu kawasan untuk
mendirikan kilang
o Bekalan air & elektrik penting untuk proses pengeluaran
o Institusi kewangan menyediakan pelbagai kemudahan kewangan kepada pengilang
o Perkhidmatan pergudangan diperlukan untuk menyimpan bahan mentah yang dibekalkan
pembekal & barang siap yang telah dihasilkan
o Lokasi kilang juga harus berdekatan dengan kawasan perumahan & pusat perdagangan
 Topografi – Iklim, cuaca, geografi & kos tanah
 Sikap komuniti
 Pengguna & pasaran – Jarak & kuasa beli
 Kos utiliti – Air, elektrik, gas & telefon
 Potensi perkembangan & pembangunan

2. Dengan memberikan contoh yang sesuai, huraikan empat faktor yang perlu dipertimbangkan
dalam pembukaan cawangan perniagaan yang baru [8] 7 (b) STPM 2002
Politik & perundangan
 Berkaitan dengan pemerintahan sesebuah negara
 Peraturan, kawalan, sokongan & galakan kerajaan serta sistem percukaian
 Kestabilan politik & keamanan
 Cth; Pembukaan cawangan tertakluk kepada peraturan yang ditetapkan oleh kerajaan
Persaingan
 Wujud dalam industri
 Termasuklah persaingan pasaran, pesaing & harga
 Cth; Persaingan yang rendah membolehkan cawangan dapat dibuka & mudah untuk berjaya
berbanding jika persaingan hebat
Pelanggan
 Pihak yang menyalurkan pendapatan kepada perniagaan
 Cawangan berdekatan dengan pelanggan atau operasi pelanggan
 Bilangan pelanggan untuk mendapat TPM
 Pelanggan baru yang berpotensi
Pembekal / jalinan pembekal
 Pihak yang membekalkan bahan mentah, pekerja & pengangkutan kepada perniagaan
 Cawangan berdekatan dengan pembekal pada kos yang rendah
Kos operasi
 Sewa & overhead lain
Lokasi / Kemudahan infrastruktur
 Sistem perhubungan & pengangkutan yang baik
Kedapatan buruh
[Mana – mana 4, Fakta ½m, Huraian 1m, Contoh ½m]

3. Jelaskan bagaimana ciri sosial, jarak kepada pasaran sasaran & kemudahan pengangkutan boleh
mempengaruhi pemilihan lokasi restoran makanan segera [6] 1 (e) STPM 2013
Ciri sosial; Demografi / psikografi
 Demografi – Termasuk jantina, umur, taraf perkahwinan, pekerjaan & pendapatan penduduk
sekitar lokasi cadangan [1m]
 Psikografi – Termasuk cita rasa, minat, kelas sosial & gaya hidup penduduk sekitar lokasi
cadangan [1m]
 Cth; Lokasi yang mempunyai ramai penduduk yang berpendapatan sederhana ke atas atau
ramai pelajar – pelajar remaja adalah sesuai untuk restoran ini selain menjadi pelanggan,
mereka merupakan sumber tenaga pekerja restoran [1m]
Jarak lokasi kepada sasaran pasaran
 Jarak lokasi restoran perlu berhampiran dengan pasaran sasaran bagi memudahkan kunjungan
pengguna & meningkatkan volum jualan restoran
 Cth; Lokasi restoran berhampiran kawasan kediaman
Kemudahan pengangkutan
 Kemudahan pengangkutan yang pelbagai & cekap perlu bagi memudahkan operasi
perniagaan atau kunjungan pelanggan
 Cth; Memudahkan pekerja restoran sampai ke tempat kerja, penghantaran bekalan bahan
mentah restoran, memudahkan aktiviti perbankan restoran, kemudahan parking, berhampiran
stesen bas / laluan bas

Soalan Percubaan
1. Huraikan faktor-faktor yang perlu diambil kira oleh seorang pengusaha batik apabila ingin
mendirikan kilangnya. [10]
Tenaga buruh
 Bilangan pekerja / gaji pekerja / kemahiran
 Kos buruh tinggi menyebabkan kos pengeluaran tinggi
Pasaran
 Jumlah pengguna / jarak lokasi perniagaan dari pasaran / kuasa beli pengguna
 Dapat menjamin keuntungan /jualan
Pengangkutan
 Lokasi kilang perlu dekat dengan jenis pengangkutan seperti pengangkutan jalanraya,
keretapi, jalan air atau udara
 Menjimatkan kos pengangkutan
Kemudahan infrastruktur
 Bekalan air, elektrik dan gas / sistem komunikasi
 Menjimatkan kos penyediaan kemudahan
Bahan mentah
 Dekat dengan pembekal
 Menjamin pengeluaran berterusan / bahan mentah disediakan secukupnya
Faktor topografi/cuaca
 Kos tanah / iklim
[Fakta 1m, mana-mana huraian 1m; mana-mana 5 x 2 = 10m]
Kawalan kualiti
 Menjelaskan maksud kawalan kualiti, kepentingannya & proses (rancang, buat, semak &
tindakan - PDCA)

Kawalan kualiti
 Kualiti – Penghasilan produk secara konsisten supaya dapat memenuhi dan melebihi jangkauan
pelanggan terhadap barangan & perkhidmatan
 Kawalan kualiti – Proses memeriksa produk yang dihasilkan bagi memastikan kualiti produk
menepati standard atau piawaian yang ditetapkan
 Sebarang kecacatan dapat dielakkan, penambahbaikan yang berterusan dan tindakan tepat
sekiranya berlaku penyelewengan dalam proses penghasilan produk

Konsep
 Memeriksa produk & memastikan produk yang terhasil menepati standard atau piawaian yang
ditetapkan
 Usaha jabatan pengeluaran untuk memastikan produk mematuhi piawaian pemantauan kualiti dari
segi kandungan, saiz kekuatan & berat produk
 Persampelan penerimaan – penilaian dibuat terhadap produk yang telah siap & keputusan dibuat
untuk meneruskan atau menghentikan produk tersebut
 Kawalan proses – persampelan item melalui proses tranformasi bagi memastikan proses
pengeluaran masih berjalan seperti dirancang

Kepentingan Kawalan Kualiti


1. Dapat mengurangkan kos pengeluaran
 Pembaziran semasa proses pengeluaran dapat dikurangkan atau dielakkan
 Menjimatkan masa & kos pengeluaran

2. Mengekalkan liabiliti produk terhadap pengguna


 Produk yang menjejaskan kesihatan pengguna menyebabkan organisasi terpaksa membayar
ganti rugi atau pampasan yang banyak kepada pengguna tersebut
 Pengawalan kualiti yang dijalankan bagi memastikan produk mematuhi standard kualiti yang
ditetapkan sebelum dipasarkan dapat membantu organisasi mengelakkan sebarang
tanggungan liabiliti terhadap pengguna

3. Meningkatkan keyakinan & kepuasan pelanggan


 Perniagaan yang memasarkan produk berkualiti dapat menarik lebih ramai pengguna untuk
membeli produk mereka
 Penggunaan produk yang berkualiti dapat meningkatkan kepuasan pelanggan & kesannya
jualan perniagaan akan meningkat

4. Membentuk imej perniagaan yang baik


 Pemasaran produk yang berkualiti tinggi dapat membentuk imej perniagaan yang baik dalam
kalangan pengeluar & pengguna dalam pasaran
Soalan
1. Jelaskan maksud kualiti dalam pengeluaran [2] 1 (f) STPM 2011
 Keupayaan sesuatu produk / perkhidmatan memuaskan hati pengguna / memenuhi kehendak
pelanggan / melebihi dari apa yang diharapkan oleh pelanggan [1m]
 Cth; Seorang pengguna membeli kasut (produk) yang mahal untuk ketahanannya (faedah)
[1m]

Soalan Percubaan
1. Berikan maksud kawalan kualiti dan huraikan kepentingan kawalan kualiti terhadap sesuatu
produk pengeluaran. [6]
Satu proses semakan produk / perkhidmatan untuk memastikan produk menepati piawai kualiti
yang ditetapkan [1m]
Kepentingan kawalan kualiti terhadap sesuatu produk pengeluaran.
 Memastikan produk / perkhidmatan yang dihasilkan berkualiti tinggi
 Meningkatkan imej organisasi akibat keyakinan produk yang berkualiti
 Mengurangkan kos akibat kerosakan produk / pembaziran
 Mengurangkan kecacatan produk kerana kualiti produk perlu mengikut spesifikasi yang
ditetapkan
 Mencapai kecacatan sifar bagi produk / perkhidmatan yang dihasilkan
 Meningkan kebolehan bersaing kerana produk mempunyai rekabentuk dan prestasi yang
tinggi dan kualiti yang konsisten
 Meningkatkan kepuasan pelangan akibat output yang berkualiti
 Meningkatkan komitmen pekerja terhadap kerja kerana perlu mencapai standard kualiti yang
ditetapkan
[Mana-mana 5 huraian = 5m]
Proses kawalan kualiti
 Dilaksanakan sepanjang proses pengeluaran iaitu aktiviti kawalan awalan (kawalan input),
kawalan semasa (kawalan proses transformasi) & kawalan selepas (kawalan output)
Objektif
 Menghasilkan produk yang berkualiti tinggi dan dapat memuaskan kehendak serta keperluan
pengguna
 Mengelakkan sebarang kekurangan atau kecacatan pada produk yang dihasilkan berpandukan
kepimpinan, latihan & disiplin
 Mengelakkan sebarang kesilapan semasa proses pengeluaran bagi mencapai matlamat kecacatan
sifar atau zero defect
 Mengurangkan perbelanjaan organisasi melalui amalan pengurusan pengeluaran yang betul &
teratur
 Meningkatkan daya saing perniagaan dalam pasaran antarabangsa kerana penghasilan produk
yang berkualiti akan dapat pengiktirafan daripada badan berkualiti antarabangsa disamping
memudahkan penembusan pasaran dunia yang lebih luas.

Proses Rancang – Buat – Semak – Tindakan / Plan – Do – Check - Act (PDCA)


 Kitaran Shewhart kerana diperkenalkan oleh Walter A. Shewhart seorang ahli statistik pada tahun
1930 – an
 4 tahap bermula dengan masalah yang dihadapi hingga penyelesaian masalah
 Plan – Do – Check – Act

(a) Rancang / Plan (P)


 Penambahbaikan operasi dengan mencari perkara yang tidak dapat diselesaikan
 Mengenal pasti masalah
 Menjana idea – idea untuk menyelesaikan masalah tersebut

(b) Buat / Do (D)


 Buat perubahan yang dirangka dalam menyelesaikan masalah daripada skala kecil sebagai
percubaan pertama
 Meminimumkan sebarang gangguan terhadap aktiviti rutin

(c) Semak / Check (C)


 Periksa percubaan pertama atau perubahan yang dilakukan mencapai keputusan yang
dikehendaki atau tidak
 Buat semakan secara terus menerus untuk memantau kualiti produk
 Di samping mengesan kewujudan masalah baru

(d) Tindakan / Action (A)


 Laksanakan perubahan yang lebih besar jika percubaan pertama berjaya
 Perlu dibuat sebagai perubahan dalam kegiatan rutin
 Kerjasama diperlukan daripada pihak lain seperti jabatan lain, pelanggan & pembekal untuk
memastikan kejayaan

 Setelah masalah berjaya diselesaikan, jalankan semula proses PDCA untuk mengenal pasti
masalah baru
 Sekiranya percubaan pertama tidak berjaya, kembali ke tahap rancangan untuk mencari idea baru
dan seterusnya mengikut tahapnya
 PDCA sebagai kegiatan penambahbaikan
Rancang (P) Buat (D) Semak (C) Tindakan (A)
 Menambah baik  Melakukan  Perubahan  Perubahan pada
operasi perubahan eksperimen tahap yang lebih
 Mengenal pasti  Berskala kecil  Teruskan semakan besar
masalah  Minimumkan  Mengesan  Perubahan dalam
 Menjana idea gangguan kewujudan kegiatan rutin
masalah baru  Kerjasama dari
pihak lain
When to Use Plan–Do–Check–Act
 As a model for continuous improvement.
 When starting a new improvement project.
 When developing a new or improved design of a process, product or service.
 When defining a repetitive work process.
 When planning data collection and analysis in order to verify and prioritize problems
or root causes.
 When implementing any change.

Plan–Do–Check–Act Procedure
1. Plan. Recognize an opportunity and plan a change.
2. Do. Test the change. Carry out a small-scale study.
3. Check. Review the test, analyze the results and identify what you’ve learned.
4. Act. Take action based on what you learned in the study step: If the change did not
work, go through the cycle again with a different plan. If you were successful,
incorporate what you learned from the test into wider changes. Use what you learned
to plan new improvements, beginning the cycle again.
Kaedah Pemeriksaan
 Menghuraikan kaedah pemeriksaan termasuklah pemeriksaan menyeluruh & pelan persampelan

Kaedah Pemeriksaan
 Kawalan awal, semasa & selepas
 Kaedah pantas untuk mengesan kecacatan proses pengeluaran dengan melakukan aktiviti
pengujian produk, aktiviti pengukuran & aktiviti sentuh
 Bertujuan mengesan kecacatan pada proses pengeluaran & produk serta membuat
penambahbaikan
 Kaedah pemeriksaan yang boleh dibuat ialah pemeriksaan menyeluruh & pelan persampelan

Pemeriksaan Menyeluruh
 Kaedah pengawalan kualiti tradisional
 Melibatkan pengawalan kualiti terhadap seluruh proses pengeluaran produk
 Kaedah ini adalah amat baik kerana setiap produk akan melalui proses pemeriksaan
 Kaedah ini amat sesuai digunakan untuk mengawal produk yang dihasilkan dalam kuantiti yang
kecil
 Dapat memberi jaminan sepenuhnya terhadap produk yang diterima pengguna
 Dapat mengelakkan daripada produk yang cacat dikembalikan semula oleh pengguna &
menjejaskan imej organisasi
 Tidak sesuai terhadap produk yang dikeluarkan secara besar – besar kerana masa yang sangat
panjang diperlukan untuk menjalankan pemeriksaan dan melibatkan penggunaan sumber yang
banyak
 Kaedah ini meningkatkan penggunaan masa & kos kualiti

Pelan Persampelan
 Kaedah yang digunakan oleh pembeli dan penjual untuk memeriksa kualiti produk siap yang
sedia untuk dipasarkan
 Beberapa sampel produk akan diambil secara rawak bagi mewakili satu kumpulan atau satu lot
produk
 Sekiranya sampel yang diperiksa mematuhi piawaian yang ditetapkan, lot kumpulan produk
tersebut akan diterima
 Sebaliknya, jika sampel didapati mempunyai kecacatan, lot kumpulan produk tersebut berhak
ditolak oleh pembeli
 2 jenis kaedah persampelan iaitu pelan persampelan tunggal & pelan persampelan berganda dua
 Pelan persampelan tunggal
o Saiz sampel & bilangan kecacatan produk akan ditetapkan
o Jika bilangan sampel yang cacat melebihi bilangan yang ditetapkan maka keseluruhan produk
tidak mencapai kualiti yang ditetapkan
o Sebaliknya jika bilangan kecacatan kurang daripada bilangan yang ditetapkan maka
keseluruhan produk telah mencapai tahap kualiti
o Cth; Jika saiz sampel ialah 100 unit, bilangan kecacatan yang ditetapkan ialah 10% daripada
jumlah keseluruhan iaitu 10 unit. Sekiranya bilangan yang diperiksa melebihi 10 unit maka
keseluruhan produk tidak mencapai tahap kualiti, jika kurang 10 unit yang cacat maka
keseluruhan produk telah mencapai tahap kualiti
 Pelan persampelan berganda dua
o Pemeriksaan terhadap produk dilakukan sebanyak dua kali
o Jika pemeriksaan kali pertama gagal mengukur tahap kualiti ia tidak menggambarkan
keseluruhan produk adalah tidak berkualiti
o Pemeriksaan kali ke dua perlu dibuat & jika pemeriksaan kedua mendapati bilangan
kecacatan produk mencapai tahap kualiti maka keseluruhan produk akan diterima
o Jika pemeriksaan kali kedua juga mendapati kecacatan produk tidak menepati tahap kualiti
maka keseluruhan produk akan ditolak
Kelebihan & kelemahan pelan persampelan
Kelebihan Kelemahan
 Menggunakan masa yang singkat dalam  Wujud risiko barang yang tidak diperiksa
pemeriksaan kerana secara rawak mengalami kecacatan
 Sesuai untuk produk yang berskala besar  Reputasi organisasi akan tercalar
sekiranya pelanggan membeli produk
yang cacat
 Dapat menjimatkan kos pemeriksaan  Wujud kebarangkalian pembeli membeli
yang dilakukan oleh pekerja produk yang cacat
 Kaedah ini sesuai digunakan untuk  Sukar memilih sampel yang tepat untuk
pengeluaran produk yang berbahaya dilaksanakan pemeriksaan
seperti bahan letupan
1. Nyatakan empat kelebihan kaedah pemeriksaan mengikut persampelan [4] 1 (e) STPM 2016

Alat Kawalan Kualiti


 Menghuraikan alat kawalan kualiti iaitu kawalan proses secara statistik (statistical process
control), analisis nilai tambah, carta kawalan, kajian kualiti kos, pasukan penambahbaikan
kualiti & penanda aras (benchmarking)

1. Kawalan Proses Secara Statistik (Statistical Process Control – SPC)


 Proses pengawalan kualiti berdasarkan kaedah statistik yang dijalankan sepanjang aktiviti
pengeluaran
 Sampel atau contoh produk akan diambil secara rawak daripada keseluruhan produk bagi
memastikan kualitinya
 Carta ini dibentuk dengan menggunakan kaedah grafik, elemen penting dalam SPC
 Carta ini mempunyai garisan tengah, had kawalan dan had kawalan bawah
 Setiap titik pada carta kawalan mewakili satu sampel produk daripada keseluruhan produk
yang dikeluarkan
 Garisan tengah menunjukan kualiti sebenar yang ingin dicapai
 Had kawalan atas dan had kawalan bawah menunjukkan standard kualiti yang masih dapat
diterima walaupun tidak memenuhi piawaian yang ditetapkan
 Oleh itu berdasarkan rajah yang sama, semua sampel diambil didapati berada pada paras
kualiti yang dapat diterima
 Sampel yang tidak berada dalam lingkungan had kawalan atas atau had kawalan bawah
menunjukkan kualiti sampel tidak dapat diterima
 Apabila ini berlaku, beberapa tindakan boleh diambil seperti yang berikut
o Menahan semua keluaran daripada dipasarkan
o Mengkaji punca terhadap kualiti yang wujud
o Mengatasi masalah kualiti
o Mengulangi proses pengeluaran

® ®
Had kawalan atas ---------------------------------------------------------------------------------------------
® ®
Garis tengah ---------------------------------------------------------------------------------------------
®
Had kawalan bawah ---------------------------------------------------------------------------------------------
® ®

2. Analisis nilai tambah


 Proses menilai ke atas aktiviti proses pengeluaran yang boleh mewujudkan peningkatan
faedah ke atas produk yang dihasilkan berbanding dengan perubahan kos yang dihadapi
 Tumpuan ke atas faedah – kos
 Tindakan yang dilakukan dalam proses pengeluaran memberikan faedah yang tinggi
berbanding dengan kos yang terlibat
 Mewujudkan pembaziran kos kerana tiada faedah yang diperolehi atas produk yang
disingkirkan
 Aktiviti yng meningkatkan nilai produk yang berguna kepada pengguna dijalankan
 Cth; meringkaskan manual penggunaan produk dapat menjimatkan kos percetakan di samping
bantu jimatkan kos pengeluaran & beri kefahaman yang lebih kepada pengguna. Ini
membantu meningkatkan nilai tambah kepada pengguna

3. Carta kawalan
 Keperluan untuk memantau sejauh mana produk yang dikeluarkan mengikut speksifikasi
dalam setiap proses pengeluaran
 2 halangan berkaitan kualiti produk iaitu;
o Penyimpangan daripada spesifikasi sasaran
o Kebolehubahan yang melebihi had spesifikasi sasaran
 Sepanjang tahap awal pembangunan proses pengeluaran, aktiviti kawalan dijalankan untuk
meminimumkan halangan – halangan tersebut
 Cara yang biasa ialah dengan mengambil sampel dalam bilangan tertentu daripada proses
yang sedang berjalan
 Rajah Shewhart boleh dibuat untuk dibandingkan dengan spesifikasi sasaran

Had kawalan VII

Had kawalan atas ------------------------------------------------------------------------------------


I III V

II VI
Had kawalan bawah ------------------------------------------------------------------------------------

IV
Sampel
 Dengan merujuk kepada rajah terdapat 2 had kawalan kualiti, had kawalan atas & had
kawalan bawah
 Garisan tengah adalah speksifikasi kualiti yang diterima
 Jika sampel berada di luar had yang ditetapkan seperti sampel IV (berada di bawah had
kawalan bawah) & sampel VII (berada di atas had kawalan atas) iaitu sampel tidak mencapai
spesifikasi yang ditetapkan maka tindakan akan diambil untuk mengenal pasti punca masalah
 Sampel I, II, III, V & VI pula mencapai spesifikasi sasaran iaitu berada dalam had kawalan

4. Kajian Kualiti / Kos


 Tindakan pengurus pengeluaran melakukan penyelidikan berkaitan dengan kualiti produk yang
dikeluarkan berbanding dengan kos yang terlibat
 Kualiti produk ditentukan oleh pengguna
 Kos – jumlah belanja kewangan yang dikeluarkan pengeluar untuk mematuhi kualiti produk
 Pengeluar akan cuba meminimumkan kos tanpa menjejaskan kualiti
 Melalui kajian kualiti / kos, pengeluar akan dapat mengetahui setiap jenis kos yang terlibat &
tahap kualiti yang dihasilkan
 Kos yang rendah berbanding peningkatan kualiti membolehkan penghasilan nilai tambah yang
baik
 Kos yang biasa ditanggung ialah kos pencegahan, kos taksiran, kos kegagalan luaran & dalaman
 Kos pencegahan ialah kos yang terlibat untuk mengelakkan produk tidak berkualiti terhasil seperti
kos perancangan kualiti, kos kajian semula teknikal, kos kelengkapan pengujian, kos pemeriksaan
bahan mentah & kos latihan peningkatan kualiti produk
 Kos taksiran ialah kos yang terlibat untuk menentukan sesuatu bahan, produk atau proses
mematuhi kehendak pelanggan seperti kos pengujian produk untuk mengesan kecacatan produk
supaya tidak sampai ke tangan pengguna
 Kos kegagalan luaran ialah kos yang ditanggung oleh pengeluar sekiranya produk telah sampai ke
tangan pengguna seperti pembayaran ganti rugi kepada pengguna sekiranya pengguna mendapat
produk yang cacat
 Kos kegagalan dalaman ialah kos yang ditanggung pengeluar bila produk telah terhasil tetapi
belum terlepas kepada pengguna seperti kos memperbaiki produk yang cacat

5. Pasukan Penambahbaikan Kualiti


 Sekumpulan pekerja yang dianggotai oleh pelbagai pihak dari dalam & luar organisasi
 Bertanggungjawab meningkatkan proses pengeluaran atau mereka bentuk produk baru supaya
mencapai tahap kualiti yang ditetapkan
 Pasukan projek yang kecil yang diberikan masa & wang serta mempunyai pengetahuan,
kemahiran & pengalaman
 Ahli pasukan boleh terdiri daripada tenaga pakar dalam pelbagai bidang seperti pemasaran,
pengeluaran, kewangan, pembekal & pengguna
 Pasukan ini akan menyertai proses menyelesaikan masalah, memperincikan masalah,
mempertimbangkan alternatif, memilih alternatif penyelesaian & melakukan pemeriksaan selepas
pelaksanaan
 Kualiti akan dipertingkatkan dalam proses pengeluaran kerana ada aktiviti penyelesaian masalah,
tindakan pembaikan, masalah audit, masalah kecacatan produk, masalah proses, masalah sistem &
masalah pentadbiran
 Suatu langkah berterusan untuk mengawal kualiti produk secara berterusan dengan menggunakan
alat kualiti asas iaitu helaian semak, gambar rajah Pareto, analisis tulang ikan & carta aliran

6. Penanda Aras
 Proses membandingkan prestasi & merit sendiri dengan merit terbaik dalam industri yang sama
atau berlainan
 Diukur dengan kualiti, masa & kos
 Jika menunjukkan prestasi kurang memberansangkan berbanding dengan apa yang dibandingkan
maka perubahan perlu dilaksanakan
 Proses sistematik & berterusan untuk mengenal pasti, mempelajari, mengubah suai &
melaksanakan amalan – amalan terbaik
 Menggalakkan peningkatan kualiti denga cara menganalisis & kemudian meniru kaedah yang
diamalkan oleh orang lain
 Membabitkan mengenal pasti siapa yang terbaik, membandingkan keputusan untuk mengetahui
prestasi sasaran & kaedah terbaik untuk menjadi yang terbaik
 Penting unguk menjamin prestasi & pencapaian pekerja
 Faktor perkembangan sesebuah organisasi
 Tujuan;
o Memperbaiki proses kerja
o Meningkatkan kualiti
o Merapatkan kecekapan & keberkesanan
 Kelebihan;
o Terbukti amalan yang berkesan
o Memudahkan pihak pengurusan merancang
o Meletakkan organisasi dalam daya saing
o Sumber idea dalam inovasi & kreativiti

Soalan
2. Huraikan tiga jenis alat kawalan kualiti [3] 1 (g) STPM 2012
 Kawalan proses secara staistik (Statistical Process Control)
 Analisis nilai tambah
 Carta kawalan
 Kajian kualiti dan kos
 Pasukan penambahbaikan kualiti
 Penanda aras (benchmarking)

Soalan Percubaaan
1. Senaraikan empat alat kawalan kualiti yang biasa digunakan semasa proses pengeluaran
[2]
 Helaian semak
 Carta aliran
 Gambarajah Pareto
 Gambarajah sebab akibat
 Histogram
 Kawalan Proses Secara Statistik (SPC)
[Mana - mana 4 x ½ m = 2m]

2. Senaraikan alat-alat kawalan kualiti [3]


Alat kawalan kualiti:
 Helaian semak
 Carta aliran
 Gambarajah sebab dan akibat
 Histogram
 Gambarajah sebaran
 Carta kawalan

Pendekatan kawalan kualiti


 Membincangkan pendekatan kawalan kualiti iaitu kawalan input, kawalan proses & kawalan
output

1. Kawalan input (Awalan)


 Cth; Sekiranya didapati sebuah mesin didapati rosak sebelum memulakan aktiviti maka ianya
boleh digantikan dengan mesin yang lain
 Kawalan dilaksanakan sebelum sesuatu aktiviti dimulakan
 Kawalan terhadap bahan, tenaga kerja & mesin
 Kawalan awalan yang dilaksanakan sebelum kerosakan & penyelewengan berlaku
 Bertujuan untuk mengelakkan pemesongan & memastikan pengeluaran mengikut speksifikasi
 Digunakan untuk mengawal aktiviti yang melibatkan penggunaan mesin atau peralatan
 Dijalankan dengan memeriksa, memperbaiki atau menggantikan peralatan atau mesin yang
telah rosak

2. Kawalan proses (Semasa)


 Cth; Pemeriksaan terhadap sampel untuk mengenal pasti sebarang kerosakan, seterusnya
tindakan pembetulan yang sesuai akan diambil terhadap sampel yang rosak berdasarkan
punca kerosakan yang telah dikenal pasti
 Kawalan semasa yang dilaksanakan ketika sesuatu proses atau aktiviti sedang berjalan
 Melibatkan tindakan pemulihan, pembetulan & pengubahsuaian selepas kerosakan atau
penyimpangan berlaku
 Bentuk kawalan semasa ialah dalam bentuk kawalan kualiti, kawalan kuantiti & kawalan
prestasi
 Bertujuan menyisihkan barang cacat daripada proses

3. Kawalan output (Selepas)


 Cth; Pemeriksaan terhadap produk selepas tamat proses pengeluaran
 Kawalan selepas akan dilaksanakan selepas sesuatu proses atau aktiviti tamat
 Menilai sama ada hasil sebenar yang diperolehi menepati perancangan yang telah dibuat atau
sebaliknya
 Kecekapan & keberkesanan sesuatu aktiviti yang dijalankan dapat dikenal pasti
 Menilai kejayaan atau kegagalan sesuatu proses atau aktiviti
 Membolehkan tindakan pembetulan diambil terhadap proses pengawalan & penambahbaikan
terhadap proses pada masa akan datang

Pendekatan kawalan kualiti


Kawalan Input Kawalan Proses Kawalan Output
 Kawalan awalan  Kawalan semasa  Kawalan selepas
 Dilaksanakan sebelum  Dilaksanakan ketika  Dilaksanakan selepas
sebarang kerosakan aktiviti sedang berjalan aktiviti tamat
 Memeriksa, membaiki  Pemeriksaan terhadap  Tindakan pembetulan
atau menggantikan sampel

Soalan
1. Dengan menggunakan gambar rajah, huraikan perkaitan antara kaedah kawalan dengan peringkat
dalam proses pengeluaran [13] 6 (a) STPM 2005

Input ------------------------------------------Proses transformasi --------------------------------Output


Buruh Proses menukarkan input Hasil
Wang kepada output
Bahan mentah
Mesin

Kawalan awalan-----------------------------kawalan semasa--------------------------kawalan selepas


[Max 4m]
Kawalan awalan
 Pengawalan ke atas input seperti tenaga kerja, bahan mentah, kaedah & mesin [1m]
 Dijalankan sebelum aktiviti pengeluaran bermula [1m]
 Mengelakkan pemesongan, memastikan pengeluaran mengikut speksifikasi [1m]
Kawalan semasa
 Pengawalan pada peringkat proses penukaran input kepada output
 Memasang, mencantum, menggred, mengawet, mengadun & menyisih barang yang cacat
daripada proses
 Proses pengeluaran mengikut jadual
Kawalan selepas
 Kawalan dibuat setelah aktiviti pengeluaran tamat / setelah output dikeluarkan / kawalan ke
atas output
 Menyemak output, membanding output dengan standard ikut speksifikasi
 Membuat pembaikan / pembetulan terhadap produk atau proses

Pada bulan April tahun 1982, Golden Arches Restaurants Sdn. Bhd. (GRSB) telah membuka restoran
McDonald’s yang pertama di Malaysia. GRSB telah menempa kejayaan cemerlang. Lebih daripada
200 buah restoran telah pun beroperasi dan kini masih berkembang dengan pembukaan sekitar 20
hingga 25 buah restoran setiap tahun. Bagi menyokong kejayaan setiap baru, pengurus restoran
terlatih dikehendaki mengikut latihan berpandukan Kurikulum Pengurusan Restoran McDonald’s
yang terdiri daripada kaedah latihan, seperti latihan semasa kerja, menghadiri kelas dan pembelajaran
sendiri. Melalui perbincangan di dalam kelas dan latihan semasa kerja, pelatih akan didedahkan
dengan pengetahuan dan kemahiran pengurusan syif restoran. Pelatih mendapat latihan pengurusan
melalui simulasi peranan, perbincangan dan latihan interaktif di dalam dan luar restoran. Pelatih perlu
mengikuti latihan dalam kelas selama lima hari sebagai pendedahan tentang amalan kepimpinan
restoran yang berkesan untuk membantu pelatih membuat keputusan bagi menangani masalah tentang
operasi restoran. Apabila pelatih sudah berpengalaman mengurus restoran selama setahun, maka akan
diberikan latihan berkaitan dengan amalan kepimpinan perniagaan pula.
Di samping itu, kawalan kualiti makanan yang ketat turut diamalkan oleh Restoran McDonald’s.
Restoran ini juga mengikut Standard Antarabangsa Kualiti Makanan dan Keselamatan serta peraturan
kerajaan, termasuk mematuhi syarat Jabatan Kemajuan Islam Malaysia untuk mendapatkan sijil halal
bagi menyakinkan pelanggan mereka. Semua bahan mentah yang dihantar ke restoran perlu diperiksa
kualitinya terlebih dahulu sebelum diterima dan disimpan di dalam peti penyejuk mengikut keperluan
suhu bagi setiap bahan. Contohnya, telur perlu disimpan pada suhu 1 – 4 °C dengan tempoh jangka
hayat selama 14 hari bagi menjamin kelazatan produk siap. Bagi bahan mentah yang sedang di proses,
seperti telur, tidak boleh didedahkan kepada suhu bilik melebihi 30 minit. Bawang, kubis dan tomato
yang sudah diproses pula tidak boleh dibiarkan melebihi dua jam. Bahan mentah yang dimasak perlu
dikawal suhunya dan suhu diperiksa sepanjang tempoh masakan. Produk yang siap disimpan dalam
kabinet makanan pada suhu tidak melebihi 60 °C. Semua pekerja diwajibkan memakai sarung tangan
pakai buang semasa mengendalikan bahan mentah sehinggalah produk siap. Mereka juga wajib
mencuci tangan setiap jam dengan bahan pencuci tangan pembasmi kuman

Walaupun restoran McDonald’s terus berkembang, restoran ini tetap mengalami masalah persaingan,
terutamanya daripada restoran makanan segera lain. Restoran ini juga mengambil kira keperihatinan
pengguna masa kini yang mementingkan cara pemakanan yang sihat. Makanan segera sering
dikaitkan dengan risiko kesihatan dan obesiti. Oleh itu GARSB mendedahkan maklumat nutrisi
produknya secara meluas melalui laman web, brosur & alas dulang. GARSB juga bekerjasama dengan
Kementerian Kesihatan Malaysia bagi memastikan produknya melebihi garis panduan pemakanan
sihat
(Disesuaikan daripada www.mcdonalds.com.my capaian 1 Ogos 2011)

Terangkan bagaimana kawalan kualiti produk dilaksanakan melalui kawalan input, kawalan proses &
kawalan output dalam operasi harian di restoran McDonald’s [13] 2 b (ii) STPM 2013
Kawalan input (bahan mentah)
 Pengawalan ke atas input yang dijalankan sebelum aktiviti pengeluaran bermula, bertujuan
mengelakkan pemesongan, memastikan pengeluaran mengikut speksifikasi [1m]
Kaitan
 Semua bahan mentah yang sampai ke restoran diperiksa kualitinya sebelum diterima [1m] Untuk
memastikan bahan mentah menepati standard antarabangsa kualiti makanan & keselamatan serta
peraturan kerajaan [1m]
 Bahan mentah disimpan di dalam peti beku atau peti dingin mengikut keperluan suhu setiap bahan
[1m] Untuk mengekalkan kesegarannya [1m]
 Bekerjasama dengan Kementerian Kesihatan Malaysia bagi memastikan produknya memenuhi
garis panduan pemakanan sihat [1m]
 Telur perlu disimpan pada suhu 1- 4 °C dengan tempoh hayat 14 hari sahaja bagi menjamin
kelazatan produk siap [1m]

Kawalan proses (bahan mentah yang sedang diproses)


 Pengawalan pada peringkat penukaran input kepada output bertujuan menyisih barangan cacat
daripada proses [1m]
Kaitan
 Semua krew diwajibkan untuk menggunakan sarung tangan pakai buang semasa mengendalikan
bahan mentah [1m] Untuk mengelakkan bahan mentah tercemar [1m]
 Semua krew restoran yang mengendalikan bahan mentah wajib mencuci tangan setiap jam dangan
bahan pencuci tangan anti kuman [1m] Untuk menjamin kebersihan & mengelakkan jangkitan
kuman [1m]
 Bawang, kobis serta tomato yang sudah diproses tidak boleh dibiarkan melebihi 2 jam [1m]
Supaya kandungan nutrisi & rasa tidak berubah [1m]
 Bagi bahan mentah yang sedang diproses, seperti telur tidak boleh didedahkan kepada suhu bilik
melebihi 30 minit [1m] Supaya kesegaran dapat dikekalkan [1m]
 Bahan mentah dimasak dikawal suhunya & suhu diperiksa sepanjang tempoh masakan [1m]
Untuk mengekalkan kelazatan [1m]

Kawalan output (produk siap)


 Kawalan dibuat setelah aktiviti pengeluaran tamat bertujuan membuat pembaikan terhadap proses
/ tindakan pembetulan [1m]
Kaitan
 Produk yang siap perlu disimpan dalam kabinet makanan pada suhu tidak melebihi 60°C [1m]
Supaya dapat mengekalkan kelazatan [1m]
Soalan Percubaan
1. Huraikan kaedah-kaedah kawalan awalan, kawalan semasa dan kawalan selepas. Berikan contoh
bagi setiap kaedah kawalan tersebut. [9]
Kawalan awalan
 Kawalan yang dilaksanakan terhadap input (modal, bahan mentah, buruh, kaedah) bagi
memastikan input memenuhi standard [1m]
 Tujuannya adalah untuk pencegahan [1m]
 Contoh: Pemeriksaan terhadap bahan mentah seperti ayam di ladang KFC mesti mencapai
berat dan tempoh matang tertentu untuk disembelih [1m]
Kawalan semasa
 Kawalan yang dilaksanakan semasa proses pengeluaran sedang berjalan bagi menentukan
proses kerja diikuti dan dipatuhi [1m]
 Meliputi penyelarasan dan penyeliaan, pemantauan dan semakan berterusan / pembetulan
segera dibuat [1m]
 Contoh: Pemeriksaan yang dilakukan oleh QC di kilang-kilang semasa proses pengeluaran
berjalan [1m]

Kawalan selepas
 Kawalan yang dilaksanakan selepas sesuatu produk yang telah dikeluarkan [1m]
 Dilaksanakan supaya output mengikut standard, siap pada masa yang diperlukan [1m]
 Contoh: Memeriksa produk yang telah siap sebelum dipasarkan [1m]

2. Terangkan perkaitan kaedah kawalan dengan proses pengeluaran. [9]


Perkaitan kaedah kawalan dengan proses pengeluaran
Kawalan awalan
 Aktiviti: Pengawalan ke atas input seperti tenaga kerja, bahan mentah, kaedah & mesin
 Takrif : Dijalankan sebelum aktiviti pengeluaran bermula
 Tujuan: Mengelakkan pemesongan; memastikan pengeluaran mengikut spesifikasi
Kawalan semasa
 Takrif: Pengawalan pada peringkat proses penukaran input kepada output
 Aktiviti : Memasang, mencantum, menggred, mengawet, mengadun
 Tujuan: Menyisih barang cacat daripada proses
Kawalan selepas
 Takrif: Kawalan dibuat setelah aktiviti pengeluaran tamat/setelah output dikeluarkan/kawalan
ke atas output
 Aktiviti: Menyemak output, membanding output dengan standard / atau spesifikasi untuk
tujuan membuat pembetulan/pembaikan terhadap produk / proses
 Tujuan: Membuat pembetulan / pembaikan terhadap produk atau proses.
[Takrif 1m, Aktiviti 1m, Tujuan 1m, 3 x 3m = 9m]

3. Terangkan perkaitan kaedah kawalan dengan proses pengeluaran [9]


Kawalan Awalan
 Fakta - Kawalan terhadap input-input pengeluaran [1] seperti bahan
mentah,mesin,peralatan dan manusia, sebelum aktiviti pengeluaran dilakukan [1]
 Kaitan - Pengurus harus mengadakan hubungan yang baik dengan pembekal bagi memastikan
kelancaran dalam proses pengeluaran [1]
Kawalan Semasa
 Fakta - Kawalan semasa proses menambahnilai / tranformasi pengeluaran. Ianya
melibatkan tindakan pemulihan, pembetulan dan pengubahsuaian. [1]
 Kaitan - Pengurus harus memastikan perjalanan operasi pengeluaran berada dalam keadaan
yang baik. Kegagalan dalam proses ini akan menghasilkan output yang tidak diingini/rosak.
[1]
Kawalan Selepas
 Fakta - Kawalan Selepas sesuatu proses tamat / kawalan terhadap output pengeluaran [1]
 Kaitan - Pengurus hendaklah memastikan agar output disemak sebelum sampai ke tangan
pengguna.Kawalan selepas membolehkan tindakan pembetulan diambil terhadap proses
pengawalan pada masa akan datang [1]
[F = 1, Kaitan = 1, H = 1, 3 x 3 = 9]

4. Huraikan tiga peringkat kawalan dalam proses pengeluaran. [3]


 Kawalan awalan (sebelum proses) [½] – Memastikan input yang digunakan semasa proses
transformasi memenuhi standard yang ditetapkan. Pemeriksaan terhadap mesin dan peralatan,
tenaga kerja dan bahan mentah. [½]
 Kawalan semasa [½] – Dilaksanakan ketika sesuatu proses atau aktiviti sedang berjalan.
Melibatkan tindakan pemulihan, pembetulan dan pengubahsuaian jika berlaku kerosakan atau
kecacatan. Merupakan kawalan prestasi. [½]
 Kawalan selepas [½] – Hanya dilaksanakan selepas sesuatu proses atau aktiviti tamat untuk
mengetahui sama ada hasil sebenar yang diperolehi menepati perancangan atau sebaliknya.
Membolehkan tindakan pembetulan diambil pada proses yang akan datang. [½]

5. Dengan menggunakan gambar rajah, huraikan perkaitan antara kaedah kawalan dengan peringkat
dalam proses pengeluaran [13]

Input Proses tranformasi Output

Tenaga kerja , Proses menukarkan Kereta, Baju,sos


wang,bahan input kepada output perabut dll
mentah, mesin dll

Kawalan awalan
Kawalan awalan
 Takrif pengawalan ke atas input seperti tenaga kerja, bahan mentah, method dan mesin
 Aktiviti dijalankan sebelum aktiviti bermula
Kawalan semasa Kawalan selepas
 Tujuan mengelakkan pemesongan
Kawalan semasa
 Takrif pengawalan pada peringkat proses penukaran input kepada output
 Aktiviti memasang, mencantum, menggred, mengawet, mengadun
 Tujuan menyisih barang cacat daripada proses
Kawalan selepas
 Takrif kawalan dibuat setelah aktiviti pengeluaran tamat/
 Aktiviti menyemak output, membanding output dengan standard, membuat pembetulan
 Tujuan tindakan pembetulan / pembaikan terhadap proses
[Gambarajah lengkap = 4m] [F= 1, H= 1m x 2, = 3m x 3 = 9m]
Kawalan Inventori
Jenis – jenis inventori
 Menjelaskan maksud kawalan inventori, sistem & kepentingannya
 Menjelaskan jenis – jenis inventori iaitu bahan mentah, kerja dalam proses & produk siap

Kawalan inventori
 Pengurusan stok dalam sesebuah perniagaan
 Bahan mentah, barang siap & barang separuh siap yang disimpan untuk kegunaan masa hadapan
 Bertujuan memenuhi permintaan atau keperluan pasaran bagi suatu tempoh tertentu

Kepentingan;
1. Memastikan inventori berada pada tahap optimum
 Dapat mengelakkan penyimpanan inventori yang berlebihan di kilang & gudang
 Memastikan inventori pada tahap yang diperlukan sahaja, cukup & tidak putus

2. Memastikan aktiviti pengeluaran dijalankan secara berterusan


 Pengurusan yang baik membolehkan inventori disimpan ikut keperluan yang dirancang
 Bekalan yang mencukupi membolehkan aktiviti pengeluaran berjalan berterusan tanpa
gangguan

3. Memenuhi keperluan pasaran apabila diperlukan


 Barang yang telah dihasilkan boleh disimpan terlebih dahulu sebelum diedarkan mengikut
permintaan
 Kekurangan barang boleh diatasi dengan membawa barang keluar daripada gudang
penyimpanan

4. Mengelakkan risiko kerosakan & kecurian inventori


 Dapat mengelakkan pembaziran yang mungkin berlaku disebabkan kerosakan & keusangan
inventori untuk barang yang tidak tahan lama
 Dapat mengelakkan inventori daripada dicuri atau hilang

5. Meminimumkan kos pemegangan inventori


 Penyimpanan ikut keperluan mengelakkan modal perniagaan terikat pada inventori pada
tempoh yang lama
 Sekiranya terlalu lama boleh menjejaskan kedudukan aliran tunai perniagaan
 Boleh juga mengurangkan kos menyewa & mendirikan gudang kerana inventori yang banyak
memerlukan gudang yang besar

6. Menstabilkan harga produk di pasaran


 Kuantiti barang yang cukup sesuai dengan permintaan mewujudkan kestabilan di pasaran
 Perubahan turun naik harga tidak mengalami perubahan yang besar
 Jika kuantiti barang berkurang dalam pasaran, inventori boleh digunakan untuk
meningkatkannya
 Jika kuantiti barang berlebihan, barang yang berlebihan juga boleh disimpan supaya harga
tidak mengalami perubahan

Jenis – jenis Inventori


1. Bahan mentah
 Bahan asas untuk menghasilkan produk
 Bahan yang berasal dari alam & dalam keadaan mentah atau telah diproses secara minimum
 Cth; bijih besi, bijih timah, emas, perak, kayu & minyak mentah
2. Kerja dalam proses
 Proses pengeluaran yang belum selesai tetapi pelaburan modal telah dilakukan
 Barang separuh siap & bukan produk akhir
 Mempunyai nilai kewangan kerana modal telah dilaburkan untuk proses penegluaran kerja
dalam proses
 Belum menjadi produk yang sempurna

3. Produk siap
 Hasil setelah proses pengeluaran selesai
 Disimpan sebagai inventori sebelum diedarkan kepada pengedar atau dipasarkan kepada
pengguna
 Boleh digunakan terus oleh pengguna akhir
 Mempunyai reka bentuk fizikal yang jelas
Alat / kaedah kawalan inventori
 Mengenal pasti alat – alat kawalan inventori
 Mengaplikasikan kaedah kuantiti pesanan ekonomi (Economic Order Quantity (EOQ)) & titik
pesanan semula (Reorder point (ROP))
 Menghuraikan konsep / kaedah tepat pada masa (Just – in – Time (JIT)

Alat / kaedah kawalan inventori


 Alat yang digunakan untuk memastikan inventori berada pada tahap yang sesuai
 Kaedah yang biasa digunakan ialah;
o Kuantiti Pesanan Ekonomi (Economic Order Quantity – EOQ)
o Tepat Pada Masa (Just In Time – JIT)

Kuantiti Pesanan Ekonomi (EOQ)


 Bertujuan meminimumkan kos pemegangan & pemesanan dengan mengenal pasti kuantiti
pesanan terbaik
 Andaian yang akan digunakan ialah
o Permintaan adalah konsisten
o Kekurangan tidak wujud dalam pasaran
o Masa menunggu untuk terima pesanan (lead time) adalah malar
o Penerimaan pesanan adalah untuk jangka masa tertentu
o Hanya terdapat dua jenis kos, kos pemegangan & kos pemesanan

Kaedah Tepat Pada Masa (JIT) (Sistem inventori sifar)


 Bertujuan meminimumkan penyimpanan inventori dalam organisasi
 Aspek yang dititik beratkan ialah pembinaan kualiti bagi mengelakkan pengulangan kerja
 Memerlukan pembekal menghantar inventori tepat pada masa kepada pengeluar tepat pada masa
ianya diperlukan, barang dihasilkan & seterusnya diedarkan terus kepada pelanggan
 Objektif JIT
o Mengurangkan kos simpanan / pegangan inventori
o Mengelakkan pembaziran inventori bagi bahan mentah / barang separuh siap / barang siap
o Menjimatkan masa pengurusan inventori & kekerapan penyediaan inventori (set - up)
o Memastikan sistem pengeluaran tidak tergendala atau berjalan lancar melalui
penambahbaikan berterusan dalam penegeluaran
o Menambahbaik sistem pengeluaran secara berterusan & menjadikan proses pengeluaran lebih
flexible
 Kebaikan kaedah JIT
o Mengurangkan kos penyimpanan inventori
o Mengelakkan pembaziran masa, tenaga & kos
o Meningkatkan kecekapan pengeluaran
o Membolehkan pengeluaran dihasilkan tepat pada masa
o Pengeluar boleh berjaga – jaga menghadapi sebarang kemungkinan yang tidak terduga
 Ciri – ciri penting JIT
o Hubungan rapat antara pengeluar & pembekal / pembekal boleh dipercayai
o Masa penyediaan / pengeluaran barang yang pendek, cepat & mudah
o Tahap kualiti yang tinggi & berterusan / Pengekalan kualiti yang tinggi secara konsisten
o Saiz lot yang minimum atau kecil
o Keseragaman stesen kerja / susun atur yang sistematik / Susun atur proses pengeluaran
mengikut produk
o Penggunaan, komponen atau kaedah kerja yang sama
o Keanjalan tenaga kerja / flexible / Pekerja boleh melakukan pelbagai tugas
o Penyenggaraaan mesin & jentera yang rapi / Penyelenggaran pencegahan
o Semangat bekerjasama dalam organisasi
o Pengamalan sistem “tarik” terhadap bahan
Soalan
1. Syarikat Tekstil Sdn. Bhd. memerlukan 200 gulung kain ela pada setiap minggu. Syarikat ini
beroperasi 5 hari seminggu & 52 minggu setahun. Kos memesan kain ela ialah RM 45.00 bagi
setiap pesanan & kos pegangan ialah RM 10.00 bagi setiap gulung. Syarikat memesan sebanyak
400 gulung kain bagi setiap pesanan 6 (a) STPM 2007
i. Hitung jumlah kos tahunan, iaitu kos pesanan & kos pegangan yang perlu dibayar oleh
syarikat itu
Kos tahunan = Kos pesanan + kos pegangan
= (200 X 52) + 400 X RM 10.00
400 2
= RM 1170 + RM 2000
= RM 3170.00
ii. Hitung Kuantiti Pesanan Ekonomi (EOQ) bagi syarikat itu
√2DO = √2X10400X45 = 305.94 gulung
H 10
iii. Hitung jumlah kos tahunan yang perlu dibayar jika EOQ dipesan [9]
Kos tahunan = Kos pesanan + Kos pegangan
= 10400 X 45 + 305.94 X 10
305.94 2
= RM 3059.41
(b) Nyatakan empat andaian yang diambil kira dalam Model EOQ [4]
 Permintaan terhadap bahan berkenaan dapat dikenal pasti dengan tepat
 Permintaan sentiasa malar
 Item diperolehi dalam saiz lot & diterima sekali gus
 Tiada kekangan atau had ke atas saiz lot
 Hanya dus kos yang terlibat iaitu kos pesanan & kos pegangan
 Diskaun kuantiti telah diambil kira
 Masa menunggu dikenal pasti & bersifat malar
(c) Selain kaedah EOQ, jelaskan kaedah lain yang boleh digunakan untuk mengurus inventori [6]
Kaedah JIT – Just In Time
 Pengamalan sistem “tarik” terhadap bahan
 Pengekalan kualiti yang tinggi secara konsisten
 Penekanan kepada saiz lot yang sekecil mungkin
 Beban stesen kerja yang seragam
 Hubungan rapat dengan pembekal & boleh dipercayai
 Keanjalan tenaga kerja
 Susun atur proses pengeluaran mengikut produk
 Penyelenggaran pencegahan
 Komponen & kaedah kerja yang sama
 Masa penyediaan yang pendek

2. Huraikan dua alat kawalan inventori [2] 1 (g) STPM 2010


 Just In Time (JIT) – Merujuk kepada kawalan inventori yang menjadualkan bahan – bahan
tepat pada masa diperlukan
 Kuantiti Pesanan Ekonomi (EOQ) - Merujuk kepada kuantiti pembelian inventori yang ideal
atau optimum untuk meminimumkan jumlah inventori
[F = ½ m, H = ½m]

3. Nyatakan empat objektif kaedah inventori tepat pada masa (JIT) [4] 1 (d) STPM 2013
 Mengurangkan kos simpanan / pegangan inventori
 Mengelakkan pembaziran inventori bagi bahan mentah / barang separuh siap / barang siap
 Menjimatkan masa pengurusan inventori & kekerapan penyediaan inventori (set - up)
 Memastikan sistem pengeluaran tidak tergendala atau berjalan lancar melalui
penambahbaikan berterusan dalam penegeluaran
 Menambahbaik sistem pengeluaran secara berterusan & menjadikan proses pengeluaran lebih
flexible
[Mana – mana 4 pertama; 1m x 4 Huraian = 4m]

Soalan Percubaan
1. Jelaskan kos pegangan dan kos pesanan dan kaitan antara dua kos ini
[3]
Kos pegangan Kos pesanan
 Ialah kos yang dibayar apabila  Ialah kos dibayar apabila syarikat memesan
syarikat menyimpan inventori dalam inventori dari pembekal
gudang untuk kegunaan masa depan,  Meliputi kos pengangkutan, duti kastam, kos
meliputi sewa gudang, upah pengawal set up dan kos pemunggahan
keselamatan, insurans ke atas
keselamatan inventori dll
Kaitan: -
 Jika meminimumkan kos pegangan, kos pesanan akan tinggi. Sebaliknya jika meminimumkan
kos pesanan, kos pegangan akan tinggi
 Kos pesanan dan kos pegangan mempunyai hubungan songsang pada titik EOQ, kos pesanan
sama dengan kos pegangan

2. Syarikat Maju Sdn Bhd menjalankan perniagaan pembinaan bangunan. Syarikat ini mendapat
kontrak membina bangunan daripada pihak kerajaan dan pihak swasta. Sementara Perniagaan
Kassim menjalankan perniagaan perkhidmatan dobi kepada pekerja industri dan pelajar dari
beberapa universiti di kawasan Pasir Gudang. Modal yang diperlukan Kassim untuk membiayai
aktiviti perniagaan diperolehi daripada simpanan dan pinjaman dari sebuah bank. Permintaan
yang tinggi menyebabkan Kassim bercadang untuk membesarkan perniagaan dobi yang sedia ada
bagi memenuhi permintaan daripada pelanggan. Syarikat Sukan Sdn Bhd pula menjalankan
perniagaan mengeluarkan kasut sukan yang dipasarkan seluruh negara. Syarikat ini diterajui oleh
Encik Kamaludin yang berjaya mendapat tender daripada Kementerian Pelajaran untuk
membekalkan kasut sukan di sekolah rendah dan di sekolah menengah ke seluruh negara. Kesan
permintaan kasut sukan yang meningkat mengakibatkan agen pemasaran kasut selalu merungut
kerana kekurangan bekalan. Syarikat Sukan Sdn Bhd baru menyedari permintaan kasut berjenama
syarikatnya telah mendapat sambutan yang baik daripada pengguna kasut sukan dari seluruh
negara. Senario ini menyebabkan beliau telah berusaha mengambil langkah tertentu supaya proses
pengeluaran kasut sukan ditingkatkan untuk memenuhi semua permintaan.
Selain kaedah Kuantiti Pesanan Ekonomi (EOQ), huraikan dua kaedah pengurusan inventori yang
boleh dilaksanakan oleh Encik Kamaludin sebagai satu langkah bagi mengatasi kekurangan
pengeluaran kasut sukan dalam proses pengeluaran. [7]
Kaedah inventori yang boleh dilaksanakan Encik Kamaludin:
 Kaedah JIT (Just - in - time) – 1 m
 Penghantaran bahan mentah untuk membuat kasut tepat waktu yang diperlukan – 1 m
 Menekankan meminimakan inventori bahan mentah kasut dan kasut yang rendah – 1 m
 Hubungan bekalan bahan mentah kasut dan pengedar seperti rapat dan dipercayai – 1 m
 Kaedah pengeluaran kasut yang sama – 1 m
 Masa penyediaan bahan mentah kasut dalam masa pendek – 1 m
 Bahan mentah kasut mengekalkan kualiti yang konsisten – 1 m

3. Terangkan secara ringkas dua kaedah pengurusan inventori [2]


Pesanan EOQ (½m)
 Pengurusan untuk meminimumkan kos pemegangan dan pemesanan inventori dengan
mengenalpasti kuantiti pesanan yang terbaik bagi sesebuah perniagaan. (½m)
JIT (½m)
 Kaedah untuk meminimumkan penyimpanan inventori dalam organisasi.dan pengurasan
inventori ini biasanya di pertangungjawabkan kepada pembekal. (½m)

4. Berikan dua kepentingan kawalan inventori [2]


 Untuk mengelakkan berlakunya permintaan melebihi penawaran.
 Sebagai jaminan jika berlakunya kelewatan penyerahan bekalan oleh pembekal.
 Mengambil kesempatan diskaun jika pembelian melebihi kuantiti tertentu.
 Mengambil kesempatan untuk menurunkan harga berikutan daripada diskaun yang diterima.
 Meningkatkan kuantiti pengeluaran ketika permintaan melambung tinggi.
 Menghalang proses pengeluaran daripada tergendala akibat ketiadaan bahan mentah.
[Mana-mana dua, Semak dua isi yang pertama (2 isi x 1 m)]
Isu – isu Pengurusan Pengeluaran Moden
Standard pengeluaran
 Menjelaskan maksud standard pengeluaran & International Organization for Standardization
(ISO)
 Menjelaskan jenis – jenis standard ISO, tujuan & kriterianya

Standard pengeluaran
 Standard – Ukuran yang dipersetujui oleh pihak yang terbabit untuk diterima pakai bersama, suatu
nilai yang konsisten berkaitan dengan peraturan, garis panduan & tindakan yang
didokumentasikan
 Pengeluaran – Proses aktiviti tambah nilai dalam menghasilkan sesuatu produk
 Standard pengeluaran - “Ukuran yang konsisten daripada peraturan, garis panduan & tindakan
dalam menghasilkan sesuatu produk supaya kualiti produk tersebut boleh diterima secara bersama
oleh pihak lain

ISO 9000 International Organization for Standardization


Maksud ISO 9000
 ISO 9000 ialah satu gelaran standard bertulis yang menetap dan menerangkan elemen-elemen
asas yang perlu ada dalam sistem kualiti bagi memastikan perkhidmatan yang diberikan oleh
sesebuah organisasi dapat memenuhi kehendak pelanggan
 Dokumentasi program yang disahkan & diiktiraf serta dimasukkan dalam senarai buku panduan
mengenai tahap kemajuan yang dicapai
 Sebagai garis panduan & pilihan dalam menentukan piawaian kualiti yang akan digunakan
 Satu set kawalan piawaian pengeluaran yang memerlukan pendokumentasi / bertulis dan
pematuhan untuk sesuatu program kualiti dalam proses menghasilkan produk yang berkualiti &
seragam
 ISO = ”EYSO” = Persamaan atau keseragaman oleh itu ISO mementingkan pendokumentasian &
pematuhan untuk menghasilkan tindakan / output yang seragam
 Siri – siri ISO 9000

ISO 9001
Model standard untuk menentukan 20 aspek kualiti untuk reka bentuk, tanggungjawab pengurusan,
sistem dokumentasi yang berkualiti, pembangunan, pengeluaran, pemasangan dan perkhidmatan

ISO 9002
Model standard khusus untuk penghasilan reka bentuk untuk pelanggan, pengeluaran, instalasi dan
perkhidmatan di lokasi lain

ISO 9003
Model standard kualiti untuk aspek pencegahan daripada pemulihan & skop yang terhad kepada satu
– satu proses pengeluaran

ISO 9004
Standard mengenai taksiran terhadap kepiawaian kualiti produk bagi menjayakan sesuatu prosedur

Kriteria
 Standard bagi kualiti pengamalan sistem atau pelaksanaan kawalan kualiti bukan standard untuk
produk atau perkhidmatan yang dihasilkan
 Dokumenkan apa yang yang dibuat
 Buat apa yang didokumenkan
 Buktikan seperti yang telah didokumenkan
 Menekankan pencegahan, iaitu mencegah daripada berlakunya masalah, bukannya mengatasi
masalah selepas ia berlaku
 Menggariskan keperluan asas secara umum tindakan-tindakan yang perlu diambil dalam
menjayakan sesuatu prosedur
 Standard umum yang boleh digunakan oleh semua organisasi
 Pematuhan kepada syarat – syarat minimum standard yang diperlukan & diluluskan pensijilan
oleh audit yang ditetapkan

Tujuan
 Pastikan standard kualiti & keperluan speksifikasi dalam buat pengukuran & penilaian organisasi
 Garis panduan kepada pengeluaran & perkhidmatan dalam membuat pendokumentasian sebarang
aktiviti dalam sesebuah organisasi
 Landasan bagi organisasi untuk kekalkan pencapaian kerana aktiviti yang dijalankan sepanjang
masa melalui pemantauan berterusan
 Lakukan proses penambahbaikan jika aktiviti yang dijalankan tidak mencapai piawaian yang
ditetapkan

Faedah
 Diiktiraf di peringkat antarabangsa
 Mengelakkan daripada berlakunya masalah sekira mengikut garis panduan yang betul, dapat
mengurangkan tindakan pembetulan
 Setiap proses kerja yang kritikal didokumentasikan, membolehkan setiap ahli dalam organisasi
memahami tanggungjawab masing – masing, seterusnya dapat menjalankan kerja dengan betul
pada kali pertama & setiap kali
 Menyediakan format dokumentasi standard yang dapat digunakan oleh keseluruhan organisasi, ini
memudahkan rujukan, kerja – kerja mengemaskini proses kerja, program latihan & usaha
penambahbaikan
 Memudahkan aktiviti – aktiviti audit, kerana ada standard pencapaian yang hendak dibandingkan
dengan standard yang telah ditetapkan
 Memudahkan pihak pengurusan membuat keputusan
Soalan
1. Jelaskan maksud ISO 9000 [2] 1 (f) STPM 2004
 Satu set kawalan piawaian pengeluaran [½m] yang memerlukan pendokumentasi / bertulis
[½m] dan pematuhan untuk sesuatu program kualiti [½m] dalam proses menghasilkan produk
yang berkualiti & seragam
 ISO = ”EYSO” = Persamaan atau keseragaman oleh itu ISO mementingkan
pendokumentasian & pematuhan untuk menghasilkan tindakan / output yang seragam [½m]

Soalan Percubaan
1. Jelaskan maksud ISO 9000 [2]
Satu set kawalan piawaian pengeluaran yang memerlukan pendokumentasi / bertulis (1m) dan
pematuhan untuk sesuatu program kualiti (1m)
Pengurusan Kualiti Menyeluruh (TQM)
 Menjelaskan maksud pengurusan kualiti menyeluruh & prinsip – prinsipnya

Definisi
 Proses pengurusan kualiti bertujuan membawa perubahan kepada organisasi secara menyeluruh
 Berorientasikan pelanggan, berjalan secara berterusan & melibatkan semua aspek dalam
organisasi
 Proses transformasi budaya, melalui mana ciri-ciri budaya yang sedia ada akan diubahsuai,
ditukar atau diperkukuh dengan ciri-ciri baru yang lebih baik.
 Ciri-ciri itu meliputi sikap dan nilai, sistem dan prosedur, amalan-amalan operasi, struktur
organisasi dan sebagainya
 Usaha penting organisasi untuk memuaskan keperluan pengguna melalui pengamalan suatu
kaedah yang menggabungkan elemen – elemen penting seperti teknik, peralatan, kursus & latihan
 Melibatkan kerjasama semua bahagian dalam organisasi bekerja sebagai suatu pasukan untuk
menghasilkan produk yang berkualiti
 TQM akan membawa organisasi mencapai “kualiti menyeluruh” atau total quality dalam segala
aspek operasinya. Bukan sahaja merupakan sesuatu yang dapat dilihat pada keluaran atau
perkhidmatan
 Tetapi juga lebih menyeluruh meliputi sebarang operasi dan urusan yang dikendalikan oleh
sesebuah organisasi. Pada tahap ini kualiti akan dipamerkan melalui kecekapan pentadbiran,
kebolehan kakitangan, kelicinan sistem-sistem operasi dan sebagainya

Objektif
 Menghasilkan produk yang berkualiti tinggi, mampu memenuhi kehendak & keperluan pengguna
serta nilainya harus berpatutan & menepati sasaran yang telah ditetapkan / “defect & error free”
 Penetapan harga yang kompetitif, penghasilan yang optimum dengan penggunaan input yang
minimum
 Capai kekuatan dengan penghasilan produk yang dihargai pemegang saham & mampu
menampung kekurangan yang ada
 Beri kepuasan kepada pengguna dengan penghasilan yang menepati cita rasa pengguna serta
bebas kecacatan & kekurangan
 Bangunkan sistem & proses kerja yang berdaya saing yang menjadi sebahagian amalan budaya
organisasi bagi membolehkan organisasi terus aktif

Prinsip TQM
1. Sokongan pengurusan atasan
o Perlu dibuktikan dengan kesediaan mengambil tindakan – tindakan konkrit seperti;
 Mewujudkan dasar kualiti
 Menubuhkan struktur pengurusan kualiti
 Menarik penglibatan kakitangan secara menyeluruh
 Menyebarkan maklumat kualiti
 Menguruskan proses perubahan
 Menganjurkan Hari Kualiti
2. Perancangan strategik kualiti
o Poses perancangan strategik bagi jabatan-jabatan akan melibatkan lima tindakan penting
seperti berikut;
 Menganalisis persekitaran luaran
 Menganalisis persekitaran dalaman
 Menggubal wawasan organisasi
 Menggubal objektif-objektif kualiti
 Mengenalpasti aktiviti penambahbaikan
3. Mengutamakan pelanggan
o Untuk membolehkan jabatan mengeluarkan output yang berkualiti, ia perlukah terlebih
dahulu mengetahui kehendak pelanggan. Maklumat itu kemudiannya dijadikan asas untuk
menentukan ciri – ciri yang harus ada pada output yang hendak dikeluarkan. Tindakan yang
boleh dibuat ialah;
 Kenalpasti pelanggan
 Kenalpasti kehendak pelanggan
 Terjemahkan kehendak pelanggan menjadi standard kualiti output
 Wujudkan proses penghasilan output
 Melaksanakan proses
4. Latihan & pengiktirafan
o Penyusunan latihan untuk staf secara sistematik, tindakan yang boleh dibuat ialah;
 Gubal Pelan Induk latihan yang sesuai dengan dasar kualiti jabatan
 Tentukan pegawai yang bertanggungjawab
 Gariskan objektif latihan
 Bentuk struktur organisasi untuk kendalikan latihan
 Gariskan keperluan latihan
 Sediakan program & bahan
 Laksanakan & kesan kemajuan program latihan
 Nilai pencapaian program
 Kaji semula keberkesanan program
o Pengiktirafan kakitangan boleh dijalankan dalam pelbagai bentuk antaranya;
 Surat pujian
 Hadiah (Wang tunai / cenderamata)
 Peluang mengikuti latihan
 Keistimewaan menggunakan kemudahan
 Pemberian pingat & anugerah
 Cuti rehat tambahan
 Diraikan dalam majlis – majlis khas
 Pemilihan sebagai tokoh pekerja bulanan
5. Semangat berpasukan
 Boleh diperkukuhkan melalui usaha yang bersungguh-sungguh oleh pihak pengurusan.
Tindakan yang sesuai diambil bagi tujuan ini ialah;
 Menjalankan kempen kesedaran
 Mengadakan latihan
 Mewujudkan struktur pasukan
 Memberi lebih kuasa bertindak (empowerment) kepada pasukan kerja
 Memberi pengiktirafan.
6. Pengukuran prestasi
 Untuk mewujudkan sistem pengukuran yang berkesan bagi keluaran atau perkhidmatan
mereka, jabatan-jabatan perlu mengambil langkah-langkah seperti berikut;
 Menetukan ciri-ciri kualiti output yang hendak dikawal (control subject)
 Menentukan matlamat atau standard kualiti yang dikehendaki
 Mewujudkan mekanisme pengumpulan data
 Menyediakan saluran maklum balas
7. Kepastian kualiti
 Bagi mencapai matlamat kepastian kualiti ini, jabatan-jabatan bolehlah mengambil 3 tindakan
yang berikut;
 Melaksanakan pemeriksaan kualiti (Pemeriksaan Q).
 Mengamalkan perancangan output.
 Latihan kakitangan.
Kebaikan
 Penghasilan barang & perkhidmatan yang berkualiti pada kos yang rendah
 Pengeluaran yang cekap & pantas
 Meningkatkan daya saing organisasi
 Mengurangkan pembaziran dalam aktiviti pengeluaran
 Menggalakkan pengurusan komunikasi yang berkesan & mengelakkan ralat dalam pengeluaran
Soalan
1. Jelaskan dua objektif utama sesebuah organisasi melaksanakan pendekatan Pengurusan Kualiti
Menyeluruh (TQM) [2] 1 (h) STPM 1999
 Memuaskan kehendak pelanggan dengan mengeluarkan produk mengikut cita rasa pengguna
semasa
 Mencapai tahap kecekapan tinggi dengan melakukan aktiviti meminimumkan kos &
memaksimumkan pengeluaran

2. Huraikan maksud Pengurusan Kualiti Menyeluruh (TQM) [4] 7 (a) STPM 2000
 Kualiti adalah hak semua
 Kualiti melibatkan semua individu – Semua peringkat dalam organsasi
 Pengurusan kualiti menyeluruh memerlukan sokongan & komitmen dari pengurusan atasan
 Kualiti datang dari pelanggan & berbalik kepada pelanggan
 Kualiti didefinikan oleh pengguna / pelanggan & bukan dari pengeluar

3. Jelaskan prinsip – prinsip Pengurusan Kualiti Menyeluruh [5] 7 (b) STPM 2000
 Fokus kepada pelanggan
 Kepimpinan yang cekap & berkesan
 Mengurus dengan fakta
 Penambahbaikan berterusan – Peningkatan kualiti yang berterusan tanpa berakhir
 Pemberian kuasa kepada pekerja membuat keputusan
 Memerlukan kerja berpasukan
 Lebih kepada pencegahan & bukan menyelesaikan masalah
 Melibatkan seluruh organisasi setiap anggota

4. “Pengurusan Kualiti Menyeluruh boleh diguna pakai oleh sesetengah organisasi sahaja tetapi
tidak semua organisasi”. Bincangkan penyataan ini [6] 7 (c) STPM 2000
Tiada kemahiran untuk melaksanakannya
 Memerlukan penglibatan semua pihak berkerja sama bagi menjayakan konsep tersebut
 Tidak sesuai dilaksanakan jika segelintir pekerja tidak dapat menguasinya
Kos yang tinggi
 Peruntukan kos untuk organisasi kecil melaksanakan TQM akan menjadi masalah
 Melibatkan kos yang tinggi seperti kos pengendalian, pemantauan & pendokumentasian yang
perlu dijalankan

5. Terangkan dua prinsip pengurusan kualiti menyeluruh [2] 1 (h) STPM 2002
Keutamaan kepada pelanggan
 Kualiti yang memfokuskan pengguna & pelanggan
 Kepuasan pelanggan semasa membeli atau menggunakan perkhidmatan
Kecacatan sifar
 Mementingkan / menekankan pencegahan
 Tiada kecacatan dalam proses
Menyelesaikan masalah secara berpasukan / kerja kumpulan
Melibatkan semua pihak, setiap proses, setiap organisasi & seluruh organisasi
Satu proses penambahbaikan yang berterusan tanpa titik tamat

6. Jelaskan tiga prinsip utama yang ditekankan dalam Pengurusan Kualiti Menyeluruh (TQM) [3]
1 (f) STPM 2008
 Fokus kepada pelanggan [½] – Memenuhi keperluan pelanggan / meningkatkan kepuasan
pelanggan [½]
 Penglibatan menyeluruh di dalam organisasi [½] – Kepimpinan & para pekerja perlu
berkerjasama / mengutamakan kerja berpasukan [½]
 Fokus & keutamaan dalam perancangan strategik [½] – Kualiti dijelaskan dalam perancangan
strategik [½]
 Proses penambahan kualiti yang berterusan [½] – Mesti sentiasa membuat semakan &
pemantauan proses kualiti [½]
 Kecacatan sifar (Zero defect) [½] – Tiada kecacatan dalam proses / pencegahan [½]

7. Takrifkan Pengurusan Kualiti Menyeluruh (TQM) & berikan tiga prinsip Pengurusan Kualiti
Menyeluruh [5] 1 (d) STPM 2014
 Satu proses pengurusan kualiti yang berasaskan falsafah kualiti berorientasikan pelanggan
[1m], penambahbaikan secara berterusan yang melibatkan semua orang & semua proses
dalam organisasi [1m]
Tiga prinsip Pengurusan Kualiti Menyeluruh
 Kualiti produk / perkhidmatan berfokuskan kehendak pelanggan [1m]
 Pihak pengurusan memberi autoriti kepada pekerja untuk membuat keputusan [1m]
 Hubungan antara ahli – ahli kumpulan berdasarkan kepercayaan & semangat kerjasama [1m]
 Pengurus akan memberi galakan kepada pekerja untuk sentiasa meningkatkan kualiti kerja
 Pihak pengurusan perlu menjadi contoh amalan berkualiti kepada pekerja
 Penambahbaikan yang berterusan menjadi teras aktiviti pengeluaran produk atau
perkhidmatan

Soalan Percubaan
1. “Pengurusan Kualiti Menyeluruh boleh diguna pakai oleh sesetengah organisasi sahaja tetapi
tidak semua organisasi”. Bincangkan [4]
Hanya boleh digunakan pakai oleh sesetengah organisasi
 Rintangan & kemahiran pelaksana dan peruntukan kos yang tinggi
 Organisasi kecil-tidak mampu menanggung kos
 Boleh diguna pakai dalam semua organisasi
 Bincangkan
i) Jimatkan kos
ii) Mengurangkan pembaziran
iii) Meningkatkan produktiviti
iv) Meningkatkan kualiti
v) Meningkatkan keuntungan, luaskan pasaran
vi) Meningkatkan daya saing
vii) Dapat kelebihan menguasai syer pasaran yang lebih tinggi

2. Jelaskan dua objektif utama sesebuah organisasi melaksanakan pendekatan Pengurusan Kualiti
Menyeluruh (TQM) [2]
 Memuaskan kehendak pelanggan / keberkesanan [1]
 Mencapai tahap kecekapan tinggi [1]
[2 yang pertama sahaja x 1m = 2 m]

3. Berikan tiga prinsip Pengurusan Kualiti Menyeluruh (TQM) [3]


 Prinsip pengurusan kualiti menyeluruh
 Fokus kepada pelanggan
 Kepimpinan yang cekap dan berkesan
 Mengurus dengan fakta
 Penambahbaikan berterusan
 Pemberian kuasa kepada pekerja membuat keputusan
 Kerja berpasukan
 Pencegahan bukan penyelesaian masalah
 Melibatkan seluruh organisasi
[3 pertama sahaja x 1m = 3m]
Konsep – Konsep Sistem Pengeluaran
 Menghuraikan konsep – konsep dalam sistem pengeluaran
i. Merekayasa (reengineering)
ii. Reka bentuk berbantu komputer [Computer aided design (CAD)] & Pembuatan berbantu
komputer [Computer integrated manufacturing (CAM)]
iii. Pembuatan berbantu komputer bersepadu [Computer integrated manufacturing (CIM)]
iv. Sistem pembuatan luwes

Merekayasa (Reengineering)
 Proses memikirkan semula atau mereka bentuk semula proses kerja yang kritikal secara agresif &
radikal untuk capai kemajuan yang lebih baik dalam bidang yang melibatkan kos, kualiti,
perkhidmatan & kepantasan

Konsep
 Pemikiran semula atau tindakan merombak semula keseluruhan proses perniagaan & pengeluaran
untuk melakukan penambahbaikan dalm aspek kos, kepantasan, kualiti & perkhidmatan
 Strategi untuk mempromosikan inovasi perniagaan
 Strategi untuk tambahbaik ciri – ciri utama dalam proses peniagaan & pengeluaran supaya boleha
lebih berdaya saing

Objektif
 Capai kemajuan yang memberansangkan dari segi prestasi & kebersaingan organisasi dalam
pasaran
 Mereka bentuk produk yang mampu bersaing dalam persekitaran yang selalu berubah & dapat
kekal dalam pasaran
 Mengenal pasti kaedah yang lebih berkesan untuk menyelaras & menyepadukan aktiviti yang
berkaitan dengan pengeluaran
 Fokus kepada aktiviti penting & kurangkan aktiviti atau proses kerja yang tidak mendatangkan
hasil

Kebaikan
 Menghasilkan produk yang lebih berkualiti yang telah direka bentuk semula pada kos yang
minimum
 Pengurusan aktiviti yang lebih baik dengan membantu mengurangkan kos operasi & pengendalian
organisasi dengan menggunakan kaedah yang terbaik / Proses kerja lebih cekap
 Menikmati keuntungan besar dalam jangka masa yang panjang kerana aktiviti ini diketuai oleh
pakar dalam bidang masing – masing
 Meningkatkan prestasi kerja

Reka bentuk berbantu komputer [Computer aided design (CAD)] & Pembuatan berbantu komputer
[Computer integrated manufacturing (CAM)]
Definisi
 Reka bentuk berbantu komputer [Computer aided design (CAD)]
o Sistem perisian yang menggunakan ilustrasi grafik komputer untuk penghasilan reka bentuk
baru
o Melakukan pengubahsuaian sesuatu reka bentuk produk
 Pembuatan berbantu komputer [Computer integrated manufacturing (CAM)]
o Automasi yang boleh diprogramkan dalam proses pembuatan sesuatu produk
o Penggunaan komputer & teknologi robot dalam proses pembuatan sesuatu produk,
melaksanakan & mengawal segala operasi & proses pengeluaran

Objektif
 Menjimatkan & memendekkan masa pengurusan pengeluaran
 Memastikan aktiviti pengeluaran dijalankan mengikut jadual yang telah dirancang
 Memudahkan proses pemeriksaan & pemantauan aktiviti
 Memudahkan proses pengubahsuaian dilakukan terhadap reka bentuk produk & proses
pengeluaran dengan bantuan teknologi grafik
 Mengawal kualiti proses & produk

Kebaikan CAD & CAM


 Mengurangkan masa menunggu tempahan dalam usaha memperkenalkan produk baru
 Pemasaran produk kepada pelanggan boleh dipercepatkan kerana kelemahan & kekurangan
produk dapat dikenal pasti serta jangka masa ujian penilaian adalah lebih singkat
CAD
 Aktiviti penyemakan & pengubahsuaian reka bentuk dijalankan dengan lebih cepat berbanding
kaedah manual
 Proses mereka bentuk tidak perlu melalui peringkat awalan kerana reka bentuk terdahulu telah
tersimpan dalam pengkalan data & boleh digunakan sebagai rujukan
CAM
 Mengurangkan keperluan buruh kerana CAM sesuai untuk pengeluaran yang bersifat bahaya,
kotor & membosankan
 Prestasi pengeluaran yang lebih konsisten berbanding tenaga manusia

Pembuatan berbantu komputer bersepadu [Computer integrated manufacturing (CIM)]


 Semua proses berfungsi di bawah kawalan komputer & bersumberkan maklumat digital yang
membantu pengeluaran & pengurusan operasi
 Merangkumi gabungan penggunaan CAD & CAM serta program – program yang lain
 Suatu sistem CIM yang menyeluruh akan dapat mengawal & menyelaras setiap fasa pembuatan,
dari pesanan, penghantaran & pembayaran
 Penggabungan semua pengeluaran yang berkaitan dengan aktiviti perniagaan melalui sistem
komputer

Kebaikan
 Respons yang cepat terhadap pesanan pelanggan & perubahan produk
 Pengeluaran yang pantas
 Tingkatkan kecekapan, produktiviti, kualiti & keluwesan
 Kurangkan kos buruh
 Berikan firma kelebihan dalam persaingan dengan bergantung kepada kepantasan, flexible, kualiti
& kos yang rendah

Sistem pembuatan luwes (Flexible)


 Sistem pengeluaran menggunakan mesin – mesin yang boleh menghasilkan pelbagai produk
dengan cepat
 Mesin – mesin akan dikawal oleh beberapa buah komputer yang kemudiannya dikawal oleh
sebuah komputer pusat
 Komputer pusat akan menyelaras operasi & menentukan jadual pengeluaran yang terbaik
 Pengaliran bahan mentah menggunakan sistem pengangkutan automatik
 Sistem ini juga mempunyai stesen – stesen kerja

Kebaikan
 Mengurangkan kos buruh kerana tidak memerlukan ramai pekerja
 Masa penyediaan yang pendek, mengurangkan kos penyediaan & memungkinkan campuran
produk dilakukan
 Dikendalikan oleh komputer sepenuhnya dari kerja penjadualan sehingga jalan laluan bahan
 Meningkatkan penggunaan mesin
 Output dihasilkan dengan kualiti yang konsisten
Kelemahan
 Peralatan, mesin & sistem yang diperlukan amat mahal
 Mesin mempunyai batasan dari segi kapasiti & speksifikasi, hanya sesuai untuk produk dari
golongan yang sama kerana proses perubahan yang minimum dapat dilakukan
 Teknologi yang masih baru & masih timbul banyak masalah
 Sistem yang rumit, perlukan perancangan yang rapi
Soalan
1. Huraikan maksud perekayasaan semula (reengineering) [2] 1 (f) STPM 2001
 Kajian semula yang menyeluruh ke atas proses – proses kerja yang kritikal dalam organisasi
& mereka bentuk semula proses – proses [1m]
 Untuk menjadikannya lebih cekap & berupaya memberikan kualiti yang lebih baik [1m]

2. Jelaskan maksud sistem pembuatan luwes & nyatakan dua kebaikan penggunaan sistem tersebut
[3] 1 (h) STPM 2005
Satu sistem mesin pengeluaran yang boleh mengeluarkan pelbagai produk dengan cepat [1m]
Kebaikan
 Tidak memerlukan ramai pekerja maka dapat mengurangkan kos buruh [1m]
 Masa penyediaan yang pendek maka mengurangkan kos penyediaan & memungkinkan
campuran produk dilakukan [1m]
 Kerja – kerja penjadualan & jalan laluan bahan dikendalikan oleh komputer
 Dapat meningkatkan penggunaan mesin – mesin
 Output dengan kualiti yang lebih konsisten dapat dihasilkan

3. Nyatakan dua kebaikan penggunaan perisian Reka Bentuk Bantuan Komputer (CAD) [2]
1 (h) STPM 2007
 Boleh disimpan dalam computer untuk tujuan diguna semula atau modifisaksi
 Tempoh masa mereka bentuk lebih pendek
 Membolehkan analisis kejuruteraan & kos dibuat

4. Terangkan dua kebaikan perekayasaan semula (reengineering) [2] 1 (h) STPM 2011
Dapat menarik minat & disukai pengguna / Dapat memuaskan / Memenuhi kehendak pelanggan
[½]
 Melibatkan pekerja fokus kepada keperluan pelanggan dalam membentuk proses kerja [½]
Dapat mengubah pemikiran pengurus / Dapat mencetuskan anjakan paradiga [½]
 Pengurus berfikir bagi membentuk semula proses perniagaan [½]
Meningkatkan kecekapan [½]
 Mereka bentuk semula proses asas kerja dapat memendekkan proses tersebut [½]
 Mengurangkan kos
 Meningkatkan keuntungan
 Tidak memerlukan kos yang banyak

Soalan Percubaan
1. Apakah itu CAD dan CAM. Apakah kaitan antara mereka? [5]
2. Merekayasa merupakan kunci untuk mencapai kemajuan besar dalam prestasi agar organisasi
dapat terus bersaing dan berjaya dalam persekitaran perniagaan yang sentiasa berubah-ubah. Anda
sebagai seorang pengurus di kehendaki menerangkan perkara-perkara berikut kepada kakitangan.
i. Maksud merekayasa
ii. Kepentingan merekayasa [6]
i. Merekayasa (Reenginering)
Definisi
Reengineering adalah perubahan radikal dari aspek pemikiran dan rekabentuk sesuatu proses
perniagaan sehingga membawa kepada peningkatan prestasi yang dramatik dalam bidang-
bidang seperti kos, kualiti, servis dan kepantasan.

Objektif
1. Memerlukan pihak pengurusan kembali kepada asas dan memecah setiap langkah dalam
proses kerja untuk mengenalpasti cara yang lebih baik untuk menyelaras dan
menyatupadukan aktiviti-aktiviti supaya produk dan perkhidmatan dapat disediakan.
2. Menilai semula tujuan sesuatu proses bagi memastikan ia sejajar dengan aktiviti-aktiviti
operasi.
3. Mempersoalkan kepentingan dan andaian yang di pegang selama ini. Kadang-kadang
sesuatu proses itu tidak lagi selaras dengan andaian yang di buat pada pertama kalinya
ianya dilaksanakan.
4. Memberi fokus ke atas proses penting. Dalam perniagaan aktiviti yang penting ialah
penghantaran cepat produk dan perkhidmatan kepada pengguna atau mempromosi kualiti
tingginya (dengan kos yang rendah).

Kebaikan
1. Dengan menilai semula proses, pengurus mungkin dapat mengesan peluang-peluang
untuk menghapuskan kerja-kerja yang tidak perlu.
2. Menjimatkankos buruh dengan terhapusnya kerja-kerja yang tidak perlu misalnya,
pertindaan dalam aktiviti penyelian.
3. Meningkatkan produktiviti kerana proses dapat diimplementasikan dengan lebih cekap.
4. Dengan merekayasa sesuatu proses, membolehkan ia bertindak balas dengan lebih pantas
terhadap kehendak pelangan.
5. Membantu proses-proses kritikal berjalan lancar. Dengan adanya penyemakan semula
keatas proses, aktiviti yang penting kepada organisasi dapat ditingkatkan kapisitinya
supaya berupaya memenuhi kehendak pelangan
6. Menyediakan produk dan perkhidmatan dengan kos yang paling rendah dan kualiti
terbaik.
7. Menjadikan kerja-kerja dalam operasi lebih selamat bagi pekerja.

Perbandingan antara penambahbaikan perniagaan dengan merekayasa perniagaan


Penambahbaikan Merekayasa perniagaan
perniagaan
Definisi Penambahbaikan dalam proses Mereka bentuk semula
sedia ada keseluruhan proses
perniagaan

Sasaran Apa jua proses Strategi proses perniagaan


Kebolehubahan utama Teknologi maklumat dan Teknologi maklumat dan
meringkaskan tugasan mereka bentuk organisasi
Perubahan Kerja yang sama, lebih efisen Pengurangan kerja yang
sama, kerja baru & mereka
bentuk kerja
Risiko kegagalan & aras Rendah Tinggi
gangguan

3. Huraikan maksud perekayasaan semula (reengineering) [3]


Kajian semula yang menyeluruh ke atas proses-proses kerja yang kritikal [1] dalam organisasi dan
mereka bentuk semula proses-proses [1] untuk menjadikannya lebih cekap dan berupaya
memberikan kualiti yang lebih baik. [1]
[Jumlah = 3m]

4. Jelaskan maksud Reka Bentuk Bantuan Komputer (CAD) dan nyatakan dua objektif penggunaan
perisian tersebut. [3]
Maksud CAD: Satu sistem perisian yang menggunakan ilustrasi grafik komputer untuk
menghasilkan reka bentuk baru / melakukan pengubahsuaian terhadap satu proses pengeluaran
[1m]
Dua Objektif CAD
i) Menjimatkan masa dalam merekabentuk produk.
ii) Rekabentuk sesuatu produk boleh disimpan dalam pengakalan data.
iii) Data rekabentuk boleh diperolehi semula untuk tujuan rujukan atau pengubahsuaian.
iv) Memudahkan pengubahsuaian dilakukan terhadap reka bentuk proses pengeluaran dan produk
dengan bantuan teknologi grafik
v) Memudahkan proses pemeriksaan dan pemantauan aktiviti merekabentuk.
[Maksud = 1m, Pilih mana-mana 2 pertama, 2 x 1m = 2m][Jumlah 3m]