Anda di halaman 1dari 44

KERTAS

PENERANGAN
MODUL 4
L02-04-04 MICROPROCESSOR
L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

GROUP CLUSTERING MODULE 4

L02-04-04-LE1 UNDERSTAND MICROPROCESSOR ARCHITECTURE & USE

MICROPROCESSOR

8E.01 Understand Microprocessor Architecture & Use Microprocessor

L02-04-04-LE2 UNDERSTAND AND USE ASSEMBLY LANGUANGE

8E.02 Understand And Use Assembly Language

L02-04-04-LE3 USE INTERFACING PERIPHERALS

8E.03 Using Interfacing Peripherals

L02-04-04-LE4 UNDERSTAND AND USE MICROCONTROLLER

8E.04 Understand and Use Microcontroller

MUKASURAT 2
L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTITUSI LATIHAN
JABATAN TENAGA MANUSIA
KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA
MALAYSIA

KERTAS PENERANGAN
KOD DAN NAMA
L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK
KURSUS
KOD DAN NAMA
L02-04-04 MICROPROCESSOR
MODUL
PENGALAMAN LE1 UNDERSTAND MICROPROCESSOR ARCHITURE AND USE
PEMBELAJARAN MICROPROCESSOR
NO. TUGASAN
8E.01 UNDERSTAND AND USE ASSEMBLY LANGUANGE
BERKAITAN

UNDERSTAND MICROPROCESSOR ARCHITECTURE, ASSEMBLY


LANGUANGE PROGRAM, INTERFACING PERPHERALS USING
MANUAL, WRITING, EXECUTING, DUBBING AND INTERPRETING
OBJEKTIF
SO THAT:-
PRESTASI
AKHIRAN (TPO)
1 THE STRUCTURE OF MICROPROCESSOR CAN BE
FUNCTIONING ACCORDING WITH REFERENCE TO
REQUIREMENT.

DIAKHIR PEMBELAJARAN PELAJAR MESTI BOLEH :-

OBJEKTIF IDENTIFY ARCHITECTURE, PERIPHERALS/TERMINAL AND


MEMBOLEH (EO) UNDERSTAND THE OPERATION OF MICROPROCESSOR BY
REFERRING TO THE SPECIFICATIONS AND DATA SHEETS SO THAT
MICROPROCESSOR CAN BE FUNCTION AND OPERATED.

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 3


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1. PENGENALAN

Komputer telah menjadi satu perkara biasa dalam kehidupan kita. Hampir semua
orang mengetahui perkara-perkara asas tentang komputer seperti komponen-komponen
sebuah komputer dan perisian aplikasi komputer yang digunakan.

Namun begitu masih ramai diantara kita yang masih


cetek lagi tentang komputer. Kekurangan asas
pengetahuan mengenai komputer boleh menyebabkan
seseorang dilanda sindrom Fobia Komputer
(Computerphobia) iaitu sindrom yang takut kepada
komputer.

Oleh kerana penggunaan komputer yang meluas, adalah penting bagi kita
mempunyai kefahaman tentang komputer dan cara ia berfungsi. Modul ini, akan
memberikan anda kefahaman asas mengenai sistem komputer dan perkara yang boleh
dilakukannya. Oleh itu, sebelum kita melihat lebih jauh mengenai sistem yang membentuk
sebuah komputer, kita lihat dahulu apa yang dimaksudkan dengan komputer.

2. APA ITU KOMPUTER?

Komputer merupakan sejenis mesin serbaguna yang menyimpan dan mengolah


atau memproses data. Ia tidak boleh berfikir, ia hanya boleh menjalankan suruhan yang
diberikan kepadanya. Set suruhan ini dinamakan aturcara (program) dan ditulis oleh
pengaturcara (programmer).

Secara ringkas, komputer ialah satu mesin elektronik yang telah diprogramkan oleh
manusia bagi melaksanakan tugas-tugas yang ditetapkan. Sumber-sumber komputer
boleh dibahagi kepada dua iaitu perkakasan dan perisian. Perkakasan adalah bahagian
yang boleh dilihat manakala perisian adalah semua jenis aturcara.

3. BAGAIMANA KOMPUTER BEROPERASI ?

Kita telah mengetahui bahawa komputer ialah mesin elektronik yang :


 Menerima data melalui peranti Input yang disambung kepada computer untuk
memasukan “bahan mentah” – fakta atau data yang akan diproses.
 Memproses data melalui suruhan-suruhan aturcara yang tersimpan di Storan. Ini
termasuklah membuat pembandingan berangka dan pengendalian aritmetik untuk
mengeluarkan keputusan yang dikehendaki.
 Mengeluarkan hasil pemprosesan melalui peranti Output.

Secara amnya, setiap proses ini boleh diringkaskan dalam bentuk langkah kerja
seperti berikut :

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 4


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

i. Data atau arahan dimasukkan melalui peranti Input ( contoh: papan kekunci)
ii. Data atau arahan tadi kemudiannya diproses oleh Unit Pemprosesan Pusat.
iii. Data yang telah siap diproses kemudiannya dihantar kembali kepada pengguna
melalui peranti Output (Contoh : Skrin Paparan).
iv. Maklumat yang terhasil kemudiannya disimpan di dalam peranti storan
(Contoh : Cakera Keras).

Langkah kerja ini ditunjukkan pada Rajah 3-1dibawah.

Rajah 3-1 : Operasi sebuah komputer

4. PERKAKASAN KOMPUTER

Seperti yang telah dibincangkan sebelum ini, komputer merupakan mesin yang
diprogramkan untuk memasukan data (Input) yang kemudiannya diproses (Proses)
menjadi maklumat yang berguna. Maklumat yang telah siap diproses kemudiannya
dikeluarkan (Output) semula dalam bentuk paparan pada skrin, dicetak dan sebagainya
untuk pengguna. Akhirnya, maklumat tersebut boleh juga disimpan (Storan) untuk
kegunaan selanjutnya di masa hadapan.

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 5


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Setiap aktiviti tadi, perlaksanaannya memerlukan kombinasi antara penggunaan


perkakasan dan juga perisian. Perkakasan komputer secara amnya boleh dikategorikan
kepada empat kumpulan utama iaitu :

 Peranti Input
 Unit Pemprosesan Pusat (CPU)
 Peranti Output
 Peranti Storan

Rajah 4-1 menunjukkan gambarajah blok yang terdiri dari 4 kumpulan utama satu
sistem komputer.

UNIT PEMPROSESAN
PUSAT (CPU)

UNIT ARITMETIK
& LOGIK (ALU)
PERANTI PERANTI
INPUT OUTPUT

UNIT KAWALAN

PERANTI
STORAN

Rajah 4-1 : Gambarajah Blok Sistem Komputer

4.1. Peranti Input

 Peranti Input merupakan alat yang menerima data dan arahan daripada
pengguna.
 Peranti Input merupakan peranti yang membolehkan data mentah dimasukan
agar boleh diproses oleh komputer untuk dijadikan maklumat yang lebih berguna
dan boleh difahami boleh pengguna.
 Contoh peranti Input : Keyboard, Mouse, Trackball, Joystick, Light Pen, Scanner,
Touch Screen dan Touch Pad.

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 6


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Rajah 4-2 di bawah menunjukkan beberapa contoh peranti Input.

Rajah 4-2 : Peranti Input

4.2. Unit Pemprosesan Pusat (CPU)

 Unit Pemprosesan Pusat (CPU) merupakan otak bagi sesebuah system


komputer.
 CPU juga merupakan litar elektronik yang dinamakan Mikropemproses.
 Ia berperanan menterjemahkan data input kepada maklumat output yang lebih
bermakna dan melaksanakan serta mengawal keseluruhan operasi komputer.
Hampir semua pengiraan serta penentuan logikal dilaksanakan di sini.

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 7


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Rajah 4-3, dibawah menunjukkan Mikropemproses jenis INTEL Pentium 4.

Rajah 4-3 : Mikropemproses

4.3. Unit Storan

 Unit ini berfungsi untuk menyimpan data dan semua arahan dari peranti Input
yang diproses oleh Unit Pemprosesan Pusat (CPU).
 Ia juga merupakan tempat simpanan hasil keluaran dari Unit Pemprosesan Pusat
(CPU) sebelum dihantar ke peranti Output. Storan ini dibahagi kepada dua iaitu :

4.3.1. Storan Utama (Storan Primer)

Bahagian komputer yang menyimpan data dan arahan untuk diproses.


Terbahagi kepada 2 iaitu :

 RAM (Read Access Memory @ Ingatan Capai Rawak)


 Merupakan storan yang meruap dan tidak kekal.
 Kandungan akan hilang bila bekalan elektrik terputus.

 ROM (Read Only Memory @ Ingatan Baca Sahaja)


 Merupakan storan kekal dan tidak meruap.
 Kandungan tidak akan hilang walaupun bekalan elektrik terputus.

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 8


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

4.3.2. Storan Sekunder

Digunakan untuk menyimpan data / maklumat dan arahan secara kekal di


luar komputer. Terdapat tiga jenis media storan yang selalu digunakan iaitu :

 Pita Magnetik
 Contoh : Kaset dan Digital Audio Tape

 Disk Magnetik –
 Contoh : Cakera Keras ,Cakera Liut dan Katrij .

 Cakera Optik / Cakera Padat


 Contoh : CD ROM (Compact Disk-Read Only Memory), CD-R
(Compact Disk-Recordable), CD-RW (Compact Disk-Rewritable)
dan DVD Digital Versatile Disk).

4.4. Peranti Output

 Peranti Output merupakan peranti yang terdiri daripada alat-alat yang


menterjemahkan maklumat yang telah diproses oleh sistem komputer ke dalam
bentuk yang boleh difahami oleh manusia.
 Terdapat dua jenis peranti output yang utama yang mana ianya boleh
dibahagikan berdasarkan jenis keluaran yang akan terhasil.
 Bagi hasil keluaran dalam bentuk fizikal (seperti hasil cetakan daripada Printer
atau Plotter) ianya dikenali sebagai Hardcopy.
 Bagi hasil keluaran yang hanya wujud dalam bentuk yang hanya boleh dilihat
atau didengar (seperti paparan pada skrin paparan atau audio dari pembesar
suara ) ianya dikenali sebagai Softcopy.
 Contoh peranti output : Printer, Plotter, Monitor dan Speaker.

Rajah4-4 dibawah menunjukkan beberapa contoh peranti Output.

Rajah 4-4 : Peranti Output

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 9


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

5. UNIT PEMPROSESAN PUSAT (CPU)

Kita telah mempelajari bahawa tujuan utama sistem komputer ialah untuk
memproses data berdasarkan aturcara yang telah direka oleh pengguna. Perkakasan
yang bertanggungjawab untuk melaksanakan aturcara tersebut ialah Unit Pemprosesan
Pusat (CPU).

CPU merupakan komponen yang terpenting dalam sebuah sistem komputer.


Contoh-contoh Mikropemproses yang ada di pasaran diantarannya adalah Zilog, Mostek,
AMD, Motorola dan Intel.

6. KOMPONEN-KOMPONEN UNIT PEMPROSESAN PUSAT (CPU)

Unit Pemprosesan Pusat (CPU) boleh dibahagikan kepada 4 bahagian utama iaitu :

i. Unit Aritmetik dan Logik ( ALU)


ii. Unit Kawalan
iii. Daftar
iv. Sistem Bas

Rajah 6-1 menunjukkan gambarajah senibina Unit Pemprosesan Pusat (CPU)

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 10


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Peranti
Input CPU STORAN

Peranti
Output

JAM

B Denyut
A
ALU S Jam
D
A
L
A
M
Unit
A Kawalan
SR N

C
P
IR Bas
U
PC Data

SP MDR

Daftar Kegunaan MAR


Am
Bas
Alamat

Rajah 6-1 : Unit Pemprosesan Pusat (CPU)

6.1. UNIT ARITMETIK DAN LOGIK (ALU)

ALU merupakan komponen di dalam CPU yang melaksanakan kesemua


arahan yang melibatkan pengiraan Aritmetik seperti penambahan, pendaraban,
pembahagian dan sebagainya. ALU juga menjalankan kerja perbandingan logik
menghasilkan nilai l logikal iaitu betul atau nilai 0 logikal jika salah bagi get-get logik.

Selain dari itu ALU juga berfungsi untuk pengalihan data dari satu tempat ke
tempat dalam komputer dan juga menyediakan data untuk keluaran dengan
menyelit koma, titik perpuluhan, tanda ringgit dan sebagainya.

6.2. UNIT KAWALAN

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 11


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Unit Kawalan terdiri daripada litar-litar yang berfungsi untuk menyelaras dan
mengawal semua pengendalian yang berlaku dalam sistem komputer. Semua kerja
yang diselaraskan oleh Unit Kawalan dilakukan dalam detik-detik masa yang
ditentukan oleh jam dalam CPU.

Ia tidak menerima , menghasil, memproses atau menyimpan data tetapi ia


memulakan dan mengawal jujukan pengendalian. Ia akan mengeluarkan isyarat-
isyarat kepada komponen-komponen dalaman Unit Pemprosesan Pusat serta
komponen-komponen luar. Rajah 6-2-1 mengkaitkan hubungan di antara Unit
Kawalan dan ALU.

Unit Kawalan

1. Menterjemahkan arahan yang akan dilaksanakan


2. Mengarah, mengawal dan meyelaras aktiviti-aktiviti unit ALU,
Unit Storan dan Unit Input/Output

Isyarat
Kawalan

Unit Arimetik dan Logik

1. Menerima data dari Unit Storan


2. Melaksanakan arahan tambah, tolak, bahagi, bandingkan atau
kombinasi operasi-operasi lain.
3. Menyimpan hasil pengiraan

Rajah 6-2-1 : Fungsi Unit Kawalan dan ALU

6.3. DAFTAR

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 12


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Daftar ialah kawasan storan sementara untuk data dan arahan. Unit kawalan
mengunakan daftar sebagai storan sementara kepada data dan arahan yang
sedang dijalankan.

Merujuk kepada Rajah 6-1, Daftar-daftar yang digunakan di dalam Unit


Pemprosesan Pusat (CPU) adalah seperti :

i. Daftar Alamat Ingatan (MAR-Memory Address Register)


 Mengandungi alamat kedudukan Storan yang sedang dibaca atau
ditulis.
ii. Daftar Data Ingatan (MDR-Memory Data Register)
 Mengandungi data yang sedang dibaca atau ditulis ke Storan.
iii. Pembilang Aturcara (PC-Programming Counter)
 Mengandungi alamat kepada suruhan yang akan diambil selepas
suruhan semasa ditamatkan.
iv. Penunjuk Tindanan (SP-Stack Pointer)
 Menunjuk kepada unsur teratas suatu struktur data bergelar tindanan.
v. Daftar Kegunaan Am
 Merupakan tempat dimana hasil-hasil pemprosesan diletakkan.
vi. Daftar Status (SP-Status Register)
 Mengandungi bit-bit yang setiap satunya melambangkan keputusan
operasi ALU terakhir.

6.4. PEMBILANG

Pembilang digunakan untuk membilang ke atas atau kebawah. Penggunaan


Pembilang ialah menyelenggara alamat storan bagi suruhan berikutnya yang akan
dilakukan. Apabila aturcara bermula, Pembilang Suruhan diset kepada alamat
suruhan pertama bagi aturcara tersebut. Semasa suruhan ini dilakukan, pembilang
dikemaskinikan dengan menyimpan alamat suruhan berikut yang akan dilakukan.

Sebagai contoh, jika suruhan pertama ditempatkan pada alamat 100,


pembilang suruhan mula-mula disetkan kepada 100. Jika suruhan ini mengambil
satu kedudukan storan, pembilang suruhan akan bertambah kepada 101, iaitu
tempat suruhan berikutnya.

6.5. SISTEM BAS

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 13


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Sistem bas merupakan sistem perhubungan di dalam sistem komputer yang


berperanan membawa atau memindahkan maklumat dan isyarat kawalan diantara
komponen-komponen komputer.

Jumlah data atau maklumat yang mampu dihantar atau dibawa oleh sesuatu
talian bas bergantung kepada lebar talian bas tersebut. Semakin lebar talian bas
yang digunakan maka semakin banyak data yang boleh dipindahkan dalam satu
masa. Contoh, bas 16 bit boleh memindahkan 16 bit data manakala 32 bit mampu
memindahkan 32 data dalam satu masa.

Terdapat 3 jenis Bas utama iaitu :


i) Bas Data (Data Bus)
ii) Bas Alamat (Address Bus)
iii) Bas Kawalan (Control Bus)

6.5.1. Bas Data


 Bas ini berfungsi untuk mengawal perhubungan dan pemindahan data di
antara bahagian-bahagian dalam komputer.
 Ia membawa data dari Unit Pemprosesan Pusat (CPU) dan Storan atau
peranti Input/Output.
 Pengaliran bas ini adalah bersifat dua arah.

6.5.2. Bas Alamat


 Bas ini berfungsi untuk mengesan lokasi arahan dan data.
 Ia membawa alamat yang dihasilkan oleh Unit Pemprosesan Pusat
(CPU) ke Storan dan peranti Input/Output.
 Pengaliran bas ini adalah bersifat satu arah sahaja.

6.5.3. Bas Kawalan


 Bas ini berfungsi untuk membawa isyarat kawalan dari sistem kawalan
untuk mengawal operasi keseluruhan sistem.
 Isyarat kawalan termasuklah Timing Control Signal, Read/Write, Memory
Read, Memory Write, I/O Read dan I/O Write.
 Pengaliran bas ini adalah bersifat satu arah sahaja.

Rajah 6-5-1 menunjukkan hubungan Bas utama di dalam sebuah sistem komputer.

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 14


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Unit 0000 Hex


Kawalan 0001 Hex
0002 Hex
.
.
.
Unit .
Aritmetik Daftar
& Logik Pengimbas

Unit Pemprosesan Pusat


(CPU)
3. Input/Output

Rajah 6-5-1 : Bas utama dalam sistem komputer

RUJUKAN :
1 Hamimah Hj Sallah, Azwa Mohd Ghazali, Suhaida Abdul Halim. “Modul Teknologi
Maklumat : Sistem Digit dan Mikropemproses”, Politeknik Kementerian Pendidikan
Malaysia

L02-04-04-LE-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 15


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTITUSI LATIHAN
JABATAN TENAGA MANUSIA
KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA
MALAYSIA

KERTAS PENERANGAN
KOD DAN NAMA
L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK
KURSUS
KOD DAN NAMA
L02-04-04 MICROPROCESSOR
MODUL
PENGALAMAN LE2 UNDERSTAND MICROPROCESSOR ARCHITURE AND USE
PEMBELAJARAN MICROPROCESSOR
NO. TUGASAN
8E.02 UNDERSTAND AND USE ASSEMBLY LANGUANGE
BERKAITAN

UNDERSTAND MICROPROCESSOR ARCHITECTURE, ASSEMBLY


LANGUANGE PROGRAM, INTERFACING PERPHERALS USING
MANUAL, WRITING, EXECUTING, DUBBING AND INTERPRETING
OBJEKTIF
SO THAT:-
PRESTASI
AKHIRAN (TPO)
2 THE STRUCTURE OF MICROPROCESSOR CAN BE
FUNCTIONING ACCORDING WITH REFERENCE TO
REQUIREMENT.

DIAKHIR PEMBELAJARAN PELAJAR MESTI BOLEH :-

OBJEKTIF UNDERSTAND THE FUNDAMENTAL, TECHNIQUES, COUNTER,


MEMBOLEH (EO) TIME DELAY, STACK, SUBROUTINE AND MICRO INSTRUCTION ON
ASSEMBLY LANGUAGE SO THAT LANGUAGE CAN BE WRITTEN BY
USING PROPER INSTRUCTIONS AND COMMANDS.

L02-04-04-LE2-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 16


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1. PENGENALAN BAHASA PENGHIMPUN (ASSEMBLEY LANGUAGE)

Secara amnya terdapat dua kelas bahasa pengaturcaraan : bahasa paras tinggi dan
bahasa paras rendah. Bahasa penghimpun adalah satu bahasa paras rendah dalam
bidang sains komputer.

Bahasa Penghimpun adalah bahasa komputer yang menggunakan simbol


Mnemonik iaitu singkatan Bahasa Inggeris untuk membuat aturcara. Contoh, MOV →
Move dan STA → Store. Bahasa penghimpun adalah berbeza-beza mengikut jenis
Mikropemproses yang digunakan.

Format Bahasa penghimpun adalah seperti dibawah :

1. Lokasi 2. Bahasa Mesin 3. Bahasa Penghimpun Komen / Nota


(Alamat) OPCODE OPERAND LABEL MNEMONICS OPERAND
7000 78 Mula MOV A,B
3E 43 MVI A , 43
JMP Mula

Keterangan :

LOKASI : Menunjukkan lokasi dalam Ingatan samaada ROM atau RAM.


OPCODE : Adalah arahan dalam Bahasa mesin ( dalam bentuk Kod ). Terdiri
dari 1 Byte.
OPERAND : Adalah data pelengkap arahan samaada ia data sebenar atau
alamat. Boleh terdiri dari 1 atau 2 Byte.
LABEL : Adalah simbol yang digunakan dalam pengaturcaraan dalam
perlaksanaan aturcara, mesti diikuti dengan simbol ‘ : ’ .
MNEMONICS : Arahan yang ditulis dalam singkatan Bahasa Inggeris yang
mempunyai fungsi arahan.
KOMEN : Adalah catatan tambahan untuk menyenangkan pengaturcara
bagi memahami aturcara yang ditulis, sebelum komen mesti
diletakkan simbol ‘ ; ’.

L02-04-04-LE2-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 17


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

2. SET-SET ARAHAN 8085

Pengaturcaraan bahasa penghimpun adalah tertakluk kepada suatu set arahan


yang akan digunakan oleh program penterjemah contohnya penghimpun untuk
menukarkan aturcara bahasa penghimpun kepada kod mesin.

Seterusnya kita akan mempelajari set arahan dalam sistem Mikropemproses 8085.
Setiap set arahan adalah berbeza bergantung kepada jenis Mikropemproses yang
digunakan. Arahan-arahan ini boleh dibahagikan kepada lima kumpulan arahan berikut :

i. Arahan Aritmetik
ii. Arahan Pemindahan Data
iii. Arahan Bercabang
iv. Arahan Logik
v. Arahan Input/Output

2.1. Arahan Aritmetik

 Arahan-arahan asas termasuklah arahan tambah, tolak, darab dan bahagi data
di dalam Ingatan atau Daftar.
 Di antara Mnemonik yang terlibat ialah seperti berikut :
Add : ADD, ADC
Subtract : SUB, SBB
Increment : INR, INX
Decrement : DCR, DCX, DAA

2.2. Arahan Pemindahan Data

 Arahan-arahan pemindahan data digunakan untuk memindahkan data di


antara satu daftar dalaman dengan satu daftar dalaman yang lain, di antara
daftar dalaman dengan satu lokasi storan di Ingatan atau di antara satu daftar
dalaman dengan satu nilai segera.
 Di antara Mnemonik yang terlibat ialah seperti berikut:
Move : MOV
Move Immediate : MVI
Load Immediate : LXI
Load/Store : LDAX, LHLD, LDA, STAX D
Exchange : XCHG

2.3. Arahan Bercabang

L02-04-04-LE2-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 18


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Terdapat dua jenis arahan bercabang iaitu arahan cabang bersyarat dan arahan
cabang tidak bersyarat.

2.3.1. Arahan cabang tidak bersyarat


 Arahan ini akan bercabang ke sesuatu lokasi aturcara dan ia tidak
bergantung kepada sebarang syarat.
 Di antara Mnemonik yang terlibat ialah seperti berikut :
Jump : JUMP alamat
Call : CALL alamat
Return : RET

2.3.2. Arahan cabang bersyarat


 Arahan yang hanya akan bercabang ke sesuatu lokasi aturcara sekiranya
sesuatu syarat dipenuhi terlebih dahulu.
 Di antara Mnemonik yang terlibat ialah seperti berikut :
Jump On Carry : JC
Jump Not Carry : JNC
Jump Parity Odd : JPO
Jump Zero : JZ

2.4. Arahan Logik

 Arahan-arahan yang melakukan operasi-operasi logikal (Boolean) seperti


arahan AND, OR, XOR dan NOT bagi data dalam daftar, Ingatan atau Daftar
Bendera.
 Di antara Mnemonik yang terlibat ialah seperti berikut :
Immediate : ANI, XRI, ORI, CPI
Rotate : RLC, RRC, RAL, RAR
Complements : CMA, CMC
Set Flag : STC

2.5. Arahan Input/Output

L02-04-04-LE2-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 19


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

 Melibatkan arahan-arahan yang melakukan operasi Input, Output, tindanan


dan mengubah kawalan bendera dalaman.
 Di antara Mnemonik yang terlibat ialah seperti berikut :
Operasi Tindanan : PUSH, POP, XTHL, SPHL
Input/Output : IN, OUT
Kawalan : DI, EI, NOP, HLT, RIM, SIM

RUJUKAN :
1 Hamimah Hj Sallah, Azwa Mohd Ghazali, Suhaida Abdul Halim. “Modul Teknologi
Maklumat : Sistem Digit dan Mikropemproses”, Politeknik Kementerian Pendidikan
Malaysia

L02-04-04-LE2-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 20


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTITUSI LATIHAN
JABATAN TENAGA MANUSIA
KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA
MALAYSIA

KERTAS PENERANGAN
KOD DAN NAMA
L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK
KURSUS
KOD DAN NAMA
L02-04-04 MICROPROCESSOR
MODUL
PENGALAMAN
LE3 USE INTERFACING PERIPHERALS
PEMBELAJARAN
NO. TUGASAN
8E.03 USE INTERFACING PERIPHERALS
BERKAITAN

UNDERSTAND MICROPROCESSOR ARCHITECTURE, ASSEMBLY


LANGUANGE PROGRAM, INTERFACING PERPHERALS USING
MANUAL, WRITING, EXECUTING, DUBBING AND INTERPRETING
OBJEKTIF
SO THAT:-
PRESTASI
AKHIRAN (TPO)
3 THE STRUCTURE OF MICROPROCESSOR CAN BE
FUNCTIONING ACCORDING WITH REFERENCE TO
REQUIREMENT.

DIAKHIR PEMBELAJARAN PELAJAR MESTI BOLEH :-

OBJEKTIF USE AND PERFORM INTERFACING APPLICATION USING


MEMBOLEH (EO) MICROPROCESSOR SET SO THAT THE STRCUTURE OF
MICROPROCESSOR CAN BE FUNCTIONING ACCORDING WITH
REFRENCE TO REQUIREMENT

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 21


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1. INTRODUCTION

Without input, output or input/output devices, a microprocessor system has no way of


accruing new information or displaying the information it holds or has calculated. For this
reason, there are many input/output devices available for many different applications. In
this lesson, we will look at how I/O devices are connected to the 8085, the different types
of devices and examples of their implementation.

2. CONNECTING I/O TO THE 8085

In the previous lesson, we looked at the connection of memory to the 8085


microprocessor.

The connection of I/O devices is similar. Let’s review the signals necessary for the
connection of the I/O to the 8085. Figure 2-1 shows the 8085 microprocessor with just the
signals used to connect to I/O.

Many of these same signals were used to


interface the microprocessor and memory
circuits. The connections to the 8085 are very
similar. The main difference is how they are
accessed through assembly code.

Figure 2-1 I/O Connections

Provided to I/O devices are 26 data lines which are used to transfer information. The
direction of the data transfer from I/O to the microprocessor is controlled by the WR and
RD pins just as memory is. The ALE is used for the address latches to latch the address
values from the multiplexed pins. The IO / M pin is what selects between I/O and memory.
When this pin is low, it indicates that I/O is being accessed.

I/O is arranged in the same way as memory chips. Each address combination of the 8085
address lines can be used by different devices. Most devices will take a range of
addresses, not just one. The different addresses use different function of the device.
When we look at the operation of the parallel port I/O device, we will see this type of set
up. Figure 2-2 shows the connection of a few I/O devices to an 8085 microprocessor.

Figure 2-2 I/O Device Connections

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 22


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

There are input devices, output devices and input /output devices. Each of these can be
either fixed or removable. Fixed I/Os are permanently connected to the system.
Removable I/Os are connected to a microprocessor through a special universal
connection port. These ports are designed for many different types of I/Os. Examples of
fixed I/Os are the keypad and display of the 8085. Removable I/Os are connected to
either the parallel or serial port of the 8085 microprocessor. Let’s look at an example of
each type of device to understand its communication with the microprocessor.

3. INPUT DEVICES

Input devices allow information to be sent to the microprocessor or to control it in


some fashion. A keyboard, for example, can be used to select options, program new
instructions, or make modifications to old programs. Input devices include a mouse,
lightpen, trackball, scanner or keyboard to name a few. There is only one “Input Only”
device on the 8085 microprocessor trainer, and that is the keypad. Input means that the
device does not provide an output for the user.

To better understand the operation of an input device, let’s look at the actual circuitry
used to control the keyboard in the 8085 microprocessor system. We will begin by looking
at a block diagram of the system and as each section is covered, the blocks will be
replaced by their actual circuitry. Figure 3-1. Shows the block diagram of the keyboard and
associated circuitry.

The keypad has been broken down into three main section: control, detection &
decoding circuit and the keypad key matrix. Let’s start by looking at the keypad key matrix.
Figure 3-1 : The 8085 Keypad

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 23


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

4. KEYPAD MATRIX

The keypad matrix is an arrangement of horizontal and vertical wires with switches
connected across them. Figure 4-1 shows how the matrix is set up.

Figure 4-1 : Keypad Matrix

Pressing any one key connects two wires, one horizontal and one vertical. Each key
has its own connection, making it unique among all other keys in the matrix. By sending a
signal through a vertical wire, you can test 9 (poll) the horizontal wires to see which key in
that column was pressed if any. This brings us to the next circuit, the control.

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 24


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

5. CONTROL

The control section is comprised of a polling circuit, a port expander, and the control
lines from the microprocessor. Figure 5-1 shows the connections of the control circuitry.

Figure 5-1 : Control

The port expander (82C55) is used to connect devices to a microprocessor system.


This chip controls both the keypad and the LCD display; however our discussion at this
time is limited to the keypad. Attached to the port expander are the RD, WR, RESET and
enable lines from the microprocessor and associated circuitry. The enable signal is
identical to the ones used to turn on the different types of memory attached to the system.
This enable signal, when on, indicates that the microprocessor is paying attention to this
circuit only. The other side of the port expander has both inputs and outputs. The outputs
are attached to a polling circuit found in the 74C922 which monitors each column of the
keypad matrix. Normally, the circuit can only detect 16 keys, but with the use of a NAND
gate, four resistors and four diodes the circuit can detect 32. On the 74C922 IC, there are
four pins identified as Y1, Y2, Y3, and Y4. These are the horizontal matrix connections
and are connected directly to the first four rows of the keypad. The second set 16 keys are
also connected to Y1, Y2, Y3 and Y4, but through diodes. The diodes keep the keys of he
first set from affecting the NAND gate. Remember, diodes allow current flow in only one
direction. During polling, the circuit places a LOW on the column being tested. If a key
from the first set is pressed, it is detected by a LOW on the corresponding Y input and not
on the other side of the diode. If a key in the second set is pressed, it too, is detected by a
LOW on the corresponding Y input but also causes the NAND gate to go to HIGH
because one of the inputs is now a LOW. The HIGH input is used in the key detection
circuit to indicate a key from the second set of keys. The resistors connected to the supply
voltage provide the HIGH condition required when no key is being pressed, and they limit
current to protect the circuit.

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 25


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

6. DETECTION AND ENCODING

The key detection and decoding circuit, as shown in Figure 6-1, allows the
microprocessor to detect and identify a pressed key.

Figure 6-1 : Detection Circuit

The circuit is comprised of two D Type flip-flops. F/F A is used to show that a key
has been pressed. This is driven y a signal of the polling circuit ( DA ) which indicates that
a key press has occurred and has been detected by the polling circuit. After the key is
released and the DA signal is removed, the flip-flop holds the signal on its output until the
microprocessor can read it. In this sense, it works as a temporary memory. Once the
microprocessor has detected the key press, it can decode the key from an internal look-up
table and information from the polling circuit. The polling circuit’s DOA, DOB, DOC and
DOD connections provide information to identify which of 16 keys has been pressed.

All interface between the keypad and the microprocessor occurs through the 82C55
port extender. There are 8 connections which are used to control and read the keyboard
circuit. PBO-PB3 are connected to DOA-DOD. PB4 is used to read which set of 16 keys
has been pressed, and PB5 is used to activated the polling circuit and key detection. PB6
checks to see if a key has been pressed. PC3 is used to reset the decoding and detection
circuit.

As you can see, even a simple input device has many different sections. The
complexity of an input device will depend on its purpose. If a keyboard consisted of only
one key, it would probably be connected directly to the microprocessor, and that would be
the entire circuit. Now that we have studied an input device, let’s go on to look at an
output device.

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 26


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

7. OUTPUT DEVICE

While input devices allow you to place information into a microprocessor system,
output devices allow you to see or receive feedback from the microprocessor about the
operations, data, or performance. An output device could be a printer, a phone line, or a
display of some sort. Many microprocessor systems have outputs to monitors, or LCD
displays, like the 8085 microprocessor system. To get a better understanding of output
devices, let’s look at the operation of the LCD display of the 8085 microprocessor system.

8. LCD DISPLAY

LCD is an acronym which stands for liquid crystal display, which also describes how
the display works. A liquid crystal display has an actual liquid in between two pieces of
glass. Transparent conductive materials are used to apply voltage to the liquid crystal.
When voltage is applied, the crystals in the liquid scatter and do not allow light to pass
through the glass. In the rear portion of the glass holding the liquid crystal, a reflective
surface shines light backwards through the glass, illuminating the characters.

The LCD unit, like the one on the PC130-400 card, has 14 pins interfacing the LCD
unit with the NIDA 8085 microprocessor system. Figure 8-1 shows the signals of the LCD
display module.

Figure 8-1 LCD Display Module and Schematic

Vss and Vdd are used to power the LCD module. The capacitor between them is
used to protect the circuit from voltage spikes. Vcc is used to set the intensity of the
display. You can see that this pin is connected to a potentiometer with one side connected
to 5volts and the other to ground. Adjusting the potentiometer will adjust the display
intensity. The next three connections of the LCD module are control lines. The control
lines are the RS ( register select ), R/W ( read/not write ) and the E (enable pins ).

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 27


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

There are two types of memory within the display unit : Character memory and
display memory.

Character memory holds all the information about the displayable characters and
the user definable characters. User definable characters means that you can assign them
to whatever function you want. Character memory is split into two sections : RAM and
ROM. The character RAM, also known as the CG RAM, holds all of the user defined
character codes. If you create your own characters, you must reload them into the display
every time you turn the display module on. This is because, as you probably suspected,
the CG memory space is RAM, which is erased every time power is removed from the
system. The character ROM, known as the CG ROM, holds all the permanent information
about the predefined unchangeable characters of the display module. Data books written
about the displays will illustrate the predefined characters, show how they are organized ,
and indicate which characters can be changed.

The display RAM, known as the DD RAM is used to hold the current information that
is being displayed on the LCD screen. There isn’t any DD ROM because it isn’t necessary.

All areas of the screen are fully programmable. The last seven lines of the display
module connections are data lines. These lines are used to input information to the display
module.

9. INPUT / OUTPUT (I/O)

The two most common forms of input/output are the serial and parallel ports. Ports
are connectors in a system used to interface with external devices. External devices could
be modems, printers, scanners , etc. An I/O port allows you to hook up any of these using
a standardized protocol, either serial or parallel. There are other types of standard
connections, but they are not a part of this 8085 system. Only the most common types of
ports have been integrated into the system.

The names ‘serial’ and ‘parallel’ describe the type of the communication that occurs.
Serial connections require, at a minimum, three connections for two-way communication:
send, receive and ground. In some systems, more connections are provided for certain
types of controls and protection; however in most cases these types of signals aren’t
needed. Serial indicates that only one data bit can be sent at any given time. If you were
sending 8 its data, it would take 8 sends to completely transit the bits. The advantage of
serial communication is that it only requires a few wires, so its is well adapted or
telephone.

Figure 9-1 Serial Port Connection

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 28


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Parallel communication used mostly with printers, is the sending of many bits at
once. Normally, 8 bits are sent each on their own line. Additional lines are also provided or
controls and protection. The parallel port is faster than a serial port; however, the cable
lengths used to connect to a parallel port are shorter. Printers are commonly right next to
your computer. For this reason, the parallel port is used. On some systems, it is called the
printer port and, on others, LPT. In some situations, certain devices need the speed of the
parallel port and the distance of the distance of the serial port. Special devices exist that
can amplify and boost the signal of the parallel port to allow it to travel longer distances.
Figure 9-2 shows the connections for a parallel port. Figure 9-3 shows the pin-out for an
advanced serial port and an advanced parallel port normally found in personal computers.

Figure 9-2 Parallel Port Connections

Another type of I/O device, which hasn’t been implemented into 8085 system you
are using, is networking. It hasn’t been implemented because this trainer does not need to
be networked; however, the principle is important. Networking is the connection of many
computers together to provide interaction with resources and users. There are many
different types of protocols and configurations; however their main purpose is the same.
Computers connected to the Internet are connected through some sort networking device.
Computer programs are designed to allow many different computers to have their
computers on a network can look to see if they are supposed to read that data.

As the internet grows larger and larger, communication ports may change to
accommodate the different needs associated with this type of communication. However
the principles of their operation will closely related to the most common interface ports
serial and parallel.

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 29


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Figure 9-3 Advance Serial and Parallel Ports

RUJUKAN :
1 Nida Corporation Series (January 1997) “8085 Microprocessor” Nida Corporation.

L02-04-04-LE3-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 30


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

INSTITUSI LATIHAN
JABATAN TENAGA MANUSIA
KEMENTERIAN SUMBER MANUSIA
MALAYSIA

KERTAS PENERANGAN
KOD DAN NAMA
L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK
KURSUS
KOD DAN NAMA
L02-04-04 MICROPROCESSOR
MODUL

PENGALAMAN
LE4 - UNDERSTAND AND USE MICROCONTROLLER
PEMBELAJARAN

NO. TUGASAN
BERKAITAN 8E.04 : UNDERSTAND AND USE MICROCONTROLLER

UNDERSTAND USE MICROPROCESSOR ARCHITECTURE ,


ASSEMBLY LANGUAGE PROGRAM , INTERFACING PERPHERALS
OBJEKTIF AND MICCONTROLLER USING MANUAL , WRITING , EXECUTING ,
PRESTASI DUBBING AND INTERPRETING SO THAT THE STRUCTURE OF
AKHIRAN (TPO) MICROPROCESSOR AND MICROCONTROLLER CAN BE
FUNCTIONING ARCODING WITH REFERENCE TO REQUIREMENT.

OBJEKTIF DIAKHIR PEMBELAJARAN PELAJAR MESTI BOLEH :-


MEMBOLEH (EO)
UNDERSTAND AND USE MICROCONTROLLER SON THAT THE
INTERFACING APPLICATIONS CAN BE PERFORMED BY CONDUCTION
CIRCUITS AND INTERFACING ANALYSIS..

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 31


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1. PENGENALAN
Amnya, mikropengawal merupakan satu peranti yang mengandungi sebilangan
komponen yang terdapat di dalam satu sistem berasaskan mikropemproses yang
didopkan di dalam satu cip/litar bersepadu tunggal. oleh itu, satu cip mikropengawal
secara asasnya terdiri daripada komponen berikut:

i.Mikropemproses (CPU)
ii.ingatan (ROM/RAM)
iii.Port input/output selari

Namun, kebanyakkan mikropengawal mengandungi beberapa peranti lain selain


daripada 3 komponen asas tersebut, iaitu:

i.Modul Timer yang membolehkan mikropengawal melaksanakan tugas berkaitan


tempoh masa tertentu.
ii.Port I/O sesiri yang membolehkan data dipindahkan di antara mikropengawal
dengan peranti lain seperti komputer peribadi atau mikropengawal lain.
iii.Unit Analog to Digital Converter (ADC) yang membolehkan mikropengawal
menerima masukan data analog untuk diproses

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 32


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.1. Mikropemproses (CPU)

Gambarajah blok di atas menggambarkan satu peranti mikropengawal


tipikal dimana beberapa sub unit dihubungkan antara satu sama lain di dalam cip
mikropengawal. Jantung utama yang mengawal keseluruhan sistem adalah
mikropemproses atau dikenali sebagai CPU.

Lazimnya sistem konvensional menggunakan unit mikropemproses 8 bit


sebagai pemproses cip mikropengawal. Contohnya, syarikat motorola
menggunakan mikropemproses 8 bit 6800 di dalam cip mikropengawal 6805/6808
mereka. Kini, mikropengawal dibangunkan berasaskan mikropemproses yang
direkabentuk khusus. Contohnya, syarikat Microchip Technology yang
mengeluarkan mikropengawal PIC.

1.2. Memori Microcontroller

Saiz ingatan bagi setiap mikropengawal adalah berbeza. Terdapat juga


mikropengawal yang tidak mengandungi komponen ingatan di dalam cip mereka.
Namun, kebanyakan mikropengawal moden mempunyai ingatan mereka sendiri.
Ingatan ini boleh terdiri sama ada ROM atau RAM. Lazimnya, ingatan jenis ROM
melebihi ingatan jenis RAM di dalam satu cip mikropengawal.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 33


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Secara tipikal, saiz ingatan jenis ROM biasanya di dalam julat 512 bait hingga
4096 bait atau kemungkinan boleh mencapai saiz 128 kbait. Ingatan jenis ROM ini
berfungsi untuk menyimpan kod program/atucara.

1.3. READ ONLY MEMORY (ROM).

ROM juga dikenali sebagai ingatan kekal atau ingatan tak meruap kerana
sifatnya yang berupaya menyimpan data tanpa bekalan kuasa. Ia adalah lebih
ekonomi dan lebih laju daripada RAM.Kebiasaannya pembekal atau pengeluar telah
menyediakan aturcara tertentu didalam ROM.Aturcara ini boleh digunakan sebagai
pengawal data-data atau arahan yang dimasukkan oleh pengguna didalam
komputer.Ia juga boleh digunakan untuk berbagai aplikasi di dalam sistem digital.

Pada masa ini, terdapat berbagai jenis ROM yang boleh didapati di
pasaran.Diantaranya ialah:-
1.Masked ROM
2.PROM (Programable ROM)
3.EPROM (Erasable Programable ROM)
4.EEROM (Electrically Erasable Programable ROM)
5.EAROM (Electrically Alterable ROM)

PROM,EPROM,EEPROM DAN EAROM mempunyai kelebihan berbanding


dengan ROM kerana kandungannya boleh diisi oleh pengguna sendiri.Kandungan
PROM hanya boleh ditulis sekali sahaja kerana kandungan tersebut tidak boleh
dipadamkan lagi.Berlainan dengan EPROM , ia boleh dipadam menggunakan
cahaya ultraviolet dan ditulis semula kandungannya sesudah dipadam.EEPROM
dan EAROM juga boleh dipadamkan menggunakan hanya isyarat elektrik tetapi
aplikasinya masih kurang dibandingkan dengan ROM yang lain.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 34


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.4. Binaan ROM

Litar ROM termasuk didalam Litar Terkamil Besar (LSI). Pada masa kini , litar
dwikutub dan MOS (Metal Oxide Semiconductor) digunakan dalam pembuatan
ROM mengantikan teras bermagnet dan kapasitor.Data di ingatan kekal dibuat hasil
dari pemusnahan fius nikrom pada talian data.Ini menyebabkan terhasilnya
perduaan 0 dan 1.Data ini akan tetap tinggal di dalam ROM dan boleh dibaca pada
bila-bila masa sahaja.

+ 5 Volt

111
P D
E A
M F
I T
L A
I R
H
A
N

000

Sel Ingatan ROM

1.5. Konfigurasi ROM.

Sebagaimana RAM , saiz ingatan ROM yang lebih besar boleh dibuat dengan
menggunakan beberapa cip ROM yang bersaiz lebih kecil. Saiz ingatannya
bergantung kepada beberapa pin alamat yang terdapat pada setiap cip. Sekiranya
terdapat 4 pin alamat, iaitu dari A0 ~ A3, maka saiz ingatan ialah 24 persamaannya
dengan 16.

Gambarajah blok ROM 16 x 4.

Oleh kerana kandungan ROM boleh di baca, perbezaan yang terdapat antara
RAM dan ROM ialah ROM tidak mempunyai mana-mana pin masukan data.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 35


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Berikut ialah logik simbol bagi ROM 16 x 4 bit.

Data keluaran

RD
CS

Alamat

Simbol Logik ROM 16 x 4 bit

Jadual Kebenaran ROM

Mod Operasi Masukan Kawalan


CS RD
BACA 0 0
HOLD 1 x

1.6. Jenis jenis ROM.


Mari kita secara lebih mendalam mengenai sifat-sifat / ciri-ciri ROM yang
telah dinyatakan diatas

1.6.1. ROM Bertopeng (masked ROM)


ROM didalam erti sebenar ialah ROM bertopeng (mask-programmed
ROM). Ia diaturcara secara tetap pada masa pengilangan dengan
menambahkan atau mengabaikan diod atau transistor.Komputer akan
menghasilakan topeng (mask) untuk litar terkamil ROM (IC) itu mengikut
jadual kebenaran yang dikehendaki.Jadual kebenaran ini dihantar kepada
pengilang didalam bentuk kod objek.

1.6.2. PROM (Programable ROM).


PROM (Programable Read Only Memory) adalah ROM yang boleh
diataurcarakan.Ingatan ini dapat diaturcarakan dengan menggunakan suatu
jenis peranti khas yang dipanggil pengaturcara PROM (PROM programer atau
PROM writer atau PROM burner).PROM ini mempunyai diod-diod dan fius
(fuisble link) pada setiap posisi bit, yang menyebabkan semua keluarannya
pada asalnya adalah ‘1’. Setiap bit/sel disambung diod dan fius secara
sesiri.Untuk menyimpan data ‘0’ apa yang perlu dibuat adalah hanya dengan
memutuskan fius yang bersambung sesiri dengan diod tadi.Sesebuah PROM
tidak boleh dipadamkan iaitu apabila data ditulis kedalamnya, maka ianya
tidak dapat diubah lagi. Jika terdapat ‘errors’ ia tidak dapat dibetulkan. Untuk
mengatasi masalah ini satu alat digunakan untuk mengaturcara PROM , dan
ia dikenalai sebagai PROM progrmmer/writer/burner. Dengan menggunakan
alat tersebut maka ‘errors’ dapat diminimumkan.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 36


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.6.3. EEROM (Electrically Erasanle ROM).


Ingatan ini adalah Electrically Erasanle ROM dan merupakan ROM yang
boleh dipadamkan secara elektrik.Cip ini juga menggunakan sistem litar MOS
yang serupa dengan EAROM tetapi pemadaman data secara elektrik terpaksa
dibuat keats semua lokasi didalam EEROM.

1.6.4. EPROM (Erasable PROM).


EPROM (Erasable PROM) adalah PROM yang datanya boleh
diubahkan.Ingatan ini adalah sama dengan PROM, tetapi data didalamnay
boleh dipadamkan dan diaturcarakan kembali.Bit yang diaturcarakan disimpan
sebagai cas didalam kapasitor jenis hampir lesapan-sifar (near zero – leakage
capacitor).Ini terjadi apabila cas disimpan didalam suatu get terasing didalm
peranti MOSFET semasa pengaturcaraan.Cas-cas ini tidak akan hilang untuk
suatu masa yang lama, tetapi data didalamnya masih boleh dipadamkan
dengan mudahnya dengan meneutralkan cas tadi dengan suatu cas yang
berlawanan dengan mededahkan cahaya ultra-violet selama lebih kurang 5
hingga 20 minit.Data-data akan hilang apabila cahaya ini disinarkan ketingkap
kaca cip tersebut.Cahaya yang digunakan haruslah mempunyai jarak
gelombang yang pendek, iaitu 0.2537um dan ia merbahaya kepada
manusia.Kelemahan cip EPROM ini adalah , jika hanya satu data sahaja yang
ingin diubahkan, maka semua data didalmnya mesti dipadamkan.Untuk
menukarkan satu byte, maka EPROM tersebut mesti diaturcara/programkan
semula.

1.6.5. EAROM (Electrically Alterable ROM).


EAROM ‘Electrically Alterable ROM’ tidak memerlukan cip dipadamkan
keseluruhan tetapi dapat menukarkan data pada satu lokasi yang
terpilih.Bezanya cip ini dengan cip EPROM ialah untuk pemadaman dan
pengaturcaraan semula data,cip EPROM harus dikeluarkan daripada
soketnya.Akan tetapi pemadaman dan pengaturcaraan semula data didalam
EAROM dapat dilakukan pada tempatnya tanpa mengeluarkannya dari
soket.Untuk cip ini pemadamnan dan penulisan semula data memerlukan
masa diantara beberapa milisaat hingga ke beberapa minit.Kandungan
daripada EAROM dapat ditukarkan dengan memberi denyut elektrik.
-

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 37


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Saiz ingatan jenis RAM biasanya lebih kecil iaitu dalam julat 25 bait hingga 4
kbait. RAM berfungsi untuk menyimpan data dan untuk tujuan tindakan data. Selain
itu, ia boleh digunakan untuk tindakan daftar.

1.7. RAM (RANDOM ACCESS MEMORY)

Kita sudah mengetahui terdapat 2 unit ingatan yang penting didalam


sesebuah sistem mikrokomputer iaitu RAM dan ROM. Selain daripada ingatan
BACA / TULIS. RAM jauh dikenali sebagai ingatan sementara atau ingatan
meruap.Maksudnya ingatan yang boleh diperikksa kandungannya melalui operasi
BACA dan ditukarkan kandungannya melalui operasi TULIS.Kandungannya akan
hilang apabila tiada bekalan kuasa kecuali disertai dengan bekalan kuasa tambahan
sebagai cara untuk mengatasi masalah tersebut.

1.7.1. Terdapat 2 jenis RAM:-

i. RAM Statik – Merupakan ingatan yang mengandungi litar flip-flop.


ii. RAM Dinamik – Merupakan ingatan yang menyimpan data dengan cara
mengecas elemen kapasitan dan ingatan hendaklah disegarkan semula
dengan satu isyarat klok atau sebaliknya datanya akan hilang.

Flip-flop merupakan 1 bit ingatan read/write. Ia boleh ditulis dengan


menghantar 1 bit data pada masukan bersama 1 denyut klok.Data boleh dibaca
daripada keluaran.Data simpanan boleh diubah dengan menghantar data baru
kepada masukan beserta klok lain.Satu kumpulan flip-flop yang digunakan dengan
cara ini dipanggil regieter/daftar dan boleh menyimpan ‘word’ perduaan untuk data
selari.

Diantara sebab-sebab mengapa RAM dinamik lebih disukai berbanding


dengan RAM statik adalah kerana.

i. Bilangan cip ingatan yang diperlukan untuk membina RAN dinamik


adalah kurang dibandingkan dengan RAM statik.Ruang yang digunakan
oleh RAM statik hampir 4 kali ganda lebih besar dari RAM dinamik.
ii. Kuasa yang digunakan oleh setiap RAM dinamik lebih rendah daripada
RAM statik.Kuasa yang digunakan untuk RAM dinamik kurang daripada
0.05 mW/bit dan kebiasaanya 0.2 mW/bit untuk RAM statik.
iii. RAM statik lebih mahal dibandingkan RAM dinamik.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 38


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Walau bagaimanapun RAM dinamik lebih banyak digunakan,ia tetap


mempunyai beberapa kelemahan seperti berikut:-

i. RAM statik lebih mudah difahami dan mudah digunakan dari RAM
dinamik kerana RAM dinamik lebih komplek iaitu dari segi operasi dan
penggunaaannya.
ii. RAM dinamik masih memerlukan litar sokongan khas dan pemasaan
yang kritikal.
iii. Dari segi masa capaian juga ia lebih lambat dibandingkan dengan RAM
statik. Dengan itu ia masih tidak sesuai untuk aplikasi yang tertentu.
Walaupun RAM dinamik mempunyai kelemahannya, pengeluar/
pembuat bahan separa pengalir telah berjaya mengatasi masalah ini
dan menjadikan ianya masih menjadi permintaan ramai.

1.8. Organisasi RAM

Lihat contoh (dibawah) organisasi sel storan dan litar yang terlibat daidalam
satu RAM statik 4K bit dibawah.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 39


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

Sel-sel ingatan disini disusun dalam bentuk matrik iaitu mempunyai baris dan
lajur.Penyahkod baris menerima 6 bit alamat (A0 – A5) dan penyahkod lajur
menerima 6 bit alamat lagi (A6 – A11) menjadikan 2 6 setiap satu bersamaan dengan
64.64 talian baris dan lajur yang bertembung merupakan satu sel storan di dalam
matrik. Jumlah kesemua bit yang ada disini bersamaan dengan 64 x 64 = 4096 bit.

1.9. Simbol Logik RAM.

D3 Q3
D2 Q2
D1 Q1
D0 Q0

WR

RD

CS A3 A2 A1 A0

Simbol Logik RAM 16 x 4 bit

Mod Operasi Masukan Kawalan


CS RD WR
TULIS 0 1 0
BACA 0 0 1
HOLD 1 X X
Jadual Kebenaran RAM

Merujuk kepada rajah diatas.RAM 16 X 4 ,menggambarkan cip tersebut


mempunyai 4 bas alamat, Maka jumlah alamat yang boleh digunakan ialah 24 iaitu
16.Ia juga mempunyai 4 bas data.Jika diperhatikan pada jadual kebenarannya pula ,
operasi BACA dan TULIS menggunakan kaki pin yang sama.Sekiranya WR aktif
rendah, ia melakukan operasi TULIS dan jik aia beraktif tinggi, ia melakukan operasi
BACA.Pin CS adalah rendah dalam operasi BACA dan TULIS.Sungguhpun begitu
tidaklah begitu sukar untuk mengetahui keadaan pin ini.Rujuk sahaja simbol pada
sesuatu cip itu.Sekiranya simbol tersebut mempunyai tanda TAK diatasnya, ini
bermakna ia beraktif rendah.Sekiranya ia tidak bertanda TAK, ini bermakna pin
tersebut beraktif tinggi.Ada cip yang menggunakan 2 pin yang berlainan untuk
operasi BACA dan TULIS. Ini adalah lebih mudah digunakan dan lebih senang
difahami.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 40


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.10. Port Input/Output Selari

Kebanyakan port I/O terdiri daripada 8 bit yang boleh di konfigurasikan


sama ada sebagai bit input atau bit output. Keadaan ini dikecualikan bagi
mikropengawal PIC 16C54 keluaran syarikat Microchip Technology yang
mempunyai 6 bit pada port RA dan 8 bit pada port RB.

Gambarajah blok di bawah menunjukkan bagaimana teknik


mengantaramuka port I/O dengan peranti luar.

Port I/0 pada mikropengawal boleh digunakan untuk memacu output


seperti LED dan geganti serta menerima input seperti suis dan input litar logik. Tidak
semua mikropengawal boleh memacu LED secara terus. Ia perlu menggunakan
teknik antaramuka yang sesuai (melalui penimbal) seperti cip 7406.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 41


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.11. Assembling Program

Menggunakan sebuah PC dengan MPLAB untuk "assemble" program Bahasa


perakitan kepada Arahan binari, mengarah, untuk singkatnya, sebenarnya ditulis
dalam heksadesimal (lebih lanjut tentang bahawa tak lama) dan disimpan dalam
apa yang disebut .HEX file. Beberapa komputer menjalankan perakit mereka
sendiri, tetapi PIC jauh terlalu kecil untuk itu; dipasang, anda akan jenis dan
“assemble” PIC anda programmer dan perisian yang berkaitan.

Menggunakan MPLAB Pemrograman - Pointers yang harus diperhatikan


Pastikan bahawa semua komen dalam program ini didahului dengan semi - kolon
(;). Ini sama dengan pernyataan REM Basic. Mula Program dengan detail mengenai
tujuan yang anda cari, oleh itu telah ditulis dan tarikh. Ini mungkin penting bagi
masa depan dan konsultasi analisis kod. 'Senarai' dan 'memasukkan' arahan harus
ditetapkan dengan sebagaimana ditunjukkan. Dalam kes ini direktif Senarai
mengenalpasti prosesor yang digunakan, (p = 16F84) dan menetapkan perpuluhan
sebagai nombor lalai kod (r = DEC) NB, binari atau heksadesimal. juga boleh
ditetapkan sebagai nombor lalai kod (r = DEC) NB, binari atau heksadesimal. juga
boleh ditetapkan sebagai lalai untuk kemasukan data.

Direktif yang merangkumi banyak maklumat yang terkandung dalam fail


include.inc. iaitu, mendaftar menyamakan seperti anda PORTB equ 06H.)
Teks harus dikemukakan dalam 4 medan seperti yang ditunjukkan. Hal ini penting
untuk perakitan fail teks. Guna komen untuk menjelaskan mengapa operasi yang
sedang dilaksanakan. Tidak ada gunanya mengulang Arahan sebagai
menyampaikan mnemonik ini.

”Text Files” harus diakhiri dengan "END" arahan untuk menandakan akhir dari
program assembler. Ini adalah arahan untuk assembler sahaja. Ini tidak
memberitahu program MCU counter untuk berhenti pada takat ini. Jika hal ini
diperlukan maka cawangan kepada Arahan itu sendiri harus dimasukkan ke dalam
program tepat sebelum Akhir direktif.

Contoh untuk memulakan program anda sendiri:

PRAC2a
Starting a new program... turn on/off LED1....LED6 (or relays)

PRAC2c
Loops / Delay loops (use subroutine)
(Flash LED(s))

PRAC2c
Create Chaser from LED1 to LED6 / Loop

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 42


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

1.12. Jenis – jenis Mikropengawal

i. Motorola – 68HC11, 68332, MPC555


ii. Intel – 8051
iii. Microchip Technology – PIC16FXXX, PIC 15CXXX

1.13. Kelebihan Mikropengawal Berbanding Micropemproses

i. Mengurangkan bilangan cip di dalam satu sistem


ii. Kebanyakan sistem aplikasi tidak memerlukan kuasa mengira yang
tinggi
iii. Mengurangkan lesapan kuasa
iv. Mengurangkan kos rekabentuk
v. Kebanyakan industri menjual 10 kali lebih banyak mikropengawal
berbanding mikropemproses

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 43


L02 DIPLOMA TEKNOLOGI ELEKTRONIK

LATIHAN

ARAHAN: JAWAB SEMUA SOALAN DI BAWAH.

i. Senaraikan TIGA(3) komponen asas di dalam satu cip mikropengawal?

ii. Nyatakan dengan jelas fungsi ROM dan RAM di dalam cip mikropengawal?

iii. Berdasarkan pemahaman anda, apakah perbezaan di antara mikropengawal


dengan mikropemproses?

RUJUKAN :
1 Barry B. Brey, (1986, 1993), The 8085A Microprocessor, software, Programming and
Architecture, Prentice Hall, New Jersey, ISBN 0-13-090804-5.

L02-04-04-LE4-IS PINDAAN : 0 MUKASURAT 44