Anda di halaman 1dari 4

Rumusan dan Pemahaman (SPM) Punca-punca Sebab-sebab, faktor-faktor

Kesan-kesan Akibat, implikasi, impak,


RUMUSAN natijah
Langkah- Cara, kaedah, usaha,
Panduan Menulis Rumusan langkah strategi, tindakan, antidot
Langkah Pertama: Baca arahan dengan Kebaikan Faedah, manfaat,
teliti untuk memahami kehendak soalan. keistimewaan, kepentingan,
Langkah Kedua: Kelaskan arahan yang keuntungan, kelebihan,
dibaca untuk menulis pendahuluan, isi Keburukan Kelemahan, kekurangan,
tersirat dan penutup. kepincangan, kerugian,
Langkah Ketiga: Baca petikan sambil masalah, kesan negatif
mengenap pasti isi tersurat.
Peranan Fungsi, tanggungjawab,
Langkah Keempat: Tulis rangka jawapan
tugas, tindakan
untuk semua aspek yang dikehendaki.
Sumbangan Jasa, bakti
Langkah Kelima: Tulis rumusan
selengkapnya. Kira jumlah perkataan dan Kekangan Halangan, masalah,
tulis jumlahnya pada bahagian akhir kesulitan, rintangan,
rumusan. cabaran
Ciri-ciri Kriteria
Fenomena Keadaan, situasi
1. Panduan Menulis Pendahuluan
Rumusan
Anda perlu membaca dan merujuk arahan 2. Panduan Mencari dan Menulis Isi
sebelum menulis pendahuluan. Selepas Tersurat
memahami kehendak arahan, anda boleh Anda perlu membaca dan merujuk petikan
menukarkan kata kunci pertama kepada yang diberi. Pastikan anda mencari isi
perkataan yang sinonim dengannya. tersurat berdasarkan kata kunci pertama
Mulakan kata-kata pendahuluan dengan: yang terdapat dalam arahan. Sekiranya
 Petikan membincangkan.......... arahan meminta anda menulis rumusan
 Petikan menjelaskan................ tentang cara-cara mengatasi masalah
 Petikan menyatakan................ penyakit berjangkit, anda perlu mencari
enam cara yang terdapat dalam petikan
Kemudian, anda dikehendaki menukarkan tersebut.
kata kunci pertama dengan perkataan
yang sinonim dengannya. Contohnya: Secara umumnya, terdapat dua kaedah
mengenal pasti isi tersurat yang terkandung
Arahan: dalam petikan, iaitu:
Tulis satu rumusan tentang langkah-  penggunaan kata yang sinonim
langkah mengatasi masalah penyakit dengan kata kunci
berjangkit dan kekangan dalam mengatasi  penggunaan penanda wacana
masalah tersebut. tertentu. Contohnya, Selain itu,
Malahan, Oleh itu, dan sebagainya
Contoh menulis pendahuluan:
Petikan membincangkan cara-cara (petikan Anda perlu mengenal pasti sekurang-
menyatakan langkah-langkah) mengatasi kurangnya enam isi tersurat.
masalah penyakit berjangkit yang semakin
berleluasa sekarang.
3. Panduan Menulis Isi Tersirat
Anda mestilah merujuk arahan sebelum
Kata Kunci Perkataan Sinonim menulis isi tersirat. Kata kunci kedua yang
terdapat dalam arahan merupakan arahan
menulis isi tersirat. Contoh: Contoh Penutup:
Kesimpulannya, semua pihak perlu
Arahan: bekerjasama mengatasi penyakit berjangkit
Tulis satu rumusan tentang langkah- yang semakin menular supaya tahap
langkah mengatasi masalah penyakit kesihatan rakyat boleh berada dalam
berjangkit dan kekangan dalam mengatasi keadaan terkawal. (penyataan positif)
masalah tersebut.
___________________________________
Panduan: ___________________________________
Anda dikehendaki memikirkan kekangan _
atau halangan yang menyebabkan langkah- Sampel Soalan
langkah mengatasi penyakit berjangkit tidak Baca petikan di bawah dengan teliti dan
berkesan. Anda lebih mudah memikirkan kemudian buat satu rumusan tentang
idea sekiranya merujuk isi tersurat yang langkah-langkah menangani masalah
telah ditemui. Anda perlu menyenaraikan buli dan kesan-kesan yang dialami oleh
sekurang-kurangnya dua isi tersirat. mangsa buli apabila masalah ini
berlarutan. Panjang rumusan hendaklah
tidak melebihi 120 patah perkataan.
4. Panduan Menulis Penutup
Calon dinasihati supaya merujuk arahan
sebelum menulis penutup. Hal ini demikian Kes buli yang semakin menular di sekolah
kerana kata kunci pertama yang terdapat menunjukkan berlakunya kepincangan
dalam arahan boleh dijadikan panduan dalam sistem pendidikan di sekolah pada
menulis penutup. masa ini sekiranya masalah tersebut tidak
diatasi dengan segera. Perbuatan membuli
Mulakan kata-kata penutup dengan: bertujuan supaya individu lain mematuhi
 Kesimpulannya...... dan menghormati mereka. Pembuli lebih
 Ringkasnya............ suka teman-teman persekitaran mengikut
 Konklusinya.......... kehendak mereka bagai lembu dicucuk
hidung. Sehubungan dengan itu,
Sekiranya arahan kata kunci pertama Kementerian Pelajaran juga digesa supaya
menyatakan langkah-langkah, sebaik- mewujudkan dasar antibuli di sekolah-
baiknya anda hendaklah menulis: sekolah bagi mengawal gejala buli dalam
 Kesimpulannya, semua pihak perlu kalangan pelajar. Kawalan tersebut perlu
berganding bahu dalam...... ditekankan kepada pelajar lelaki terutama
 Ringkasnya, masyarakat perlu semasa mereka berada di Tahun Enam.
bekerjasama dalam...... Selain itu, pihak sekolah juga harus
 Konklusinya, setiap anggota melaksanakan sendiri tinjauan terhadap
masyarakat perlu prihatin dalam...... kejadian buli di sekolah masing-masing.

Diikuti dengan kata hubung, iaitu supaya Fenomena buli dapat dikategorikan kepada
atau demi atau agar (sebagai penghubung dua jenis, iaitu buli secara langsung dan
kepada ayat seterusnya) dan penyataan secara tidak langsung. Buli secara langsung
positif. termasuklah dibuli, diugut, disepak atau
membalas pukulan. Buli jenis ini disebut
Arahan: sebagai buli fizikal. Buli secara tidak
Tulis satu rumusan tentang langkah- langsung pula lebih dikenali sebagai buli
langkah mengatasi masalah penyakit psikologi, iaitu melibatkan kata-kata seperti
berjangkit dan kekangan dalam mengatasi memanggil atau mengejek-ejek individu
masalah tersebut. dengan nama tertentu, dikacau,
ditertawakan rakan lain atau menyebarkan oleh pelajar dan guru bagi mendapatkan
gosip liar terhadap seseorang. Terdapat maklumat dan berkongsi pengalaman
beberapa faktor yang menyebabkan pelajar tentang buli, iaitu www.bullying.org. Pihak
menjadi pembuli, iaitu pengaruh rakan sekolah juga boleh menubuhkan petugas
sebaya dan saiz tubuh yang besar dan khas dalam kalangan murid untuk memberi
tegap. Selain itu, dapatan kajian turut laporan petugas khas dalam kalangan
menunjukkan pelajar membuli kerana murid untuk memberi laporan tentang
berasa dirinya tidak selamat jika tidak kejadian buli di dalam kelas atau di
berbuat sesuatu yang boleh melindungi kawasan sekolah.
dirinya daripada perkara yang tidak diingini.
(Dipetik dan diubahsuai daripada rencana
Kejadian buli tidak harus dipandang ringan. Haji Samat b.Buang, Majalah Dewan
Penglibatan ibu bapa dalam menangani Siswa, 2005)
masalah buli di sekolah ini menjadi penting.
Ibu bapa perlu berbincang dengan guru Sampel Jawapan
sekiranya anak-anak mereka bertukar Petikan membincangkan usaha-usaha
sikap, menjadi pendiam, atau kurang selera menangani masalah buli di sekolah.
makan. Hal ini demikian kerana tidak semua Langkah-langkah yang wajar dilaksanakan
pelajar yang menjadi mangsa mahu ialah Kementerian Pelajaran hendaklah
melaporkan masalahnya kepada pihak mewujudkan dasar antibuli di sekolah-
sekolah. Sekolah perlu menggalakkan sekolah manakala pihak sekolah haruslah
murid yang menjadi mangsa buli melaksanakan sendiri tinjauan terhadap
melaporkan kejadian tersebut kepada guru, kejadian buli di sekolah masing-masing dan
terutamanya guru disiplin dan guru ibu bapa perlulah berbincang dengan guru
kaunselor. Pada masa ini, kebanyakan sekiranya anak-anak mereka berubah
sekolah tidak mempunyai dasar sikap. Selain itu, sekolah perlu
menggalakkan murid-murid melaporkan menggalakkan murid yang menjadi mangsa
kejadian buli. Oleh itu, sekolah juga buli melaporkan kejadian tersebut kepada
disarankan supaya mewujudkan satu guru. Sekolah juga disarankan supaya
bentuk perjanjian dengan murid yang mewujudkan satu bentuk perjanjian bagi
membolehkan pihak sekolah mengenakan membolehkan mereka mengenakan
tindakan terhadap murid yang terlibat tindakan terhadap murid yang terlibat.
dengan tingkah laku buli. “Kotak Aduan" juga boleh disediakan di
sekolah bagi membolehkan kes buli
Bagaimanapun, ada kemungkinan mangsa dilaporkan secara rahsia oleh mangsa buli.
berasa takut membuat laporan kepada guru Kesan-kesan yang dialami oleh mangsa buli
kerana bimbang akan dikenakan tindakan ialah mereka mengalami trauma dalam
lebih keras daripada pembuli. Sehubungan jangka panjang dan boleh menyebabkan
dnegan itu, pihak sekolah boleh mangsa membunuh diri.
menyediakan “Kotak Aduan" bagi Kesimpulannya, masalah buli perlu diatasi
membolehkan kes buli dilaporkan secara agar dapat melahirkan masyarakat yang
rahsia oleh mangsa buli. Penekanan berakhlak mulia.
kepada program antibuli juga perlu (126patah perkataan)
diterapkan di dalam kelas yang merupakan
tempat yang paling banyak berlakunya kes PEMAHAMAN
buli. Program individu perlu diwujudkan 1. Soalan pemahaman petikan umum
dengan cara kaunselor memanggil pembuli dikemukakan dalam soalan 2(a) dan
dan mangsa untuk diberikan kaunseling markah yang diperuntukkan ialah 9
secara berasingan atau memanggil ibu markah.
bapa pelajar terbabit. Pada masa ini, 2. Soalan yang dikemukakan merujuk
terdapat satu laman web yang boleh dilayari kepada petikan umum.
3. Terdapat 3 bahagian soalan yang 3. Bina ayat yang lengkap, semak ejaan,
dikemukakan dan anda wajib menjawab tatabahasa, dan tanda baca bagi
semua soalan: mengelakkan pemotongan markah.
 Soalan 2 (a) (i) ialah soalan yang 4. Pelajar dinasihatkan supaya menjawab
meminta anda menyatakan soalan yang mudah dahulu, iaitu soalan
maksud rangkai kata. Anda 2 (a) (ii) kerana jawapannya ada di dalam
hendaklah memberikan maksud petikan. Kemudian, jawab soalan-soalan
rangkai kata dengan tepat. Anda yang lain.
tidak dibenarkan menghuraikan
jawapan tetapi mestilah ___________________________________
menjelaskan maksud rangkai kata ___________________________________
dengan mencari kata sama erti _
atau sinonim tanpa mengubah
maksud rangkai kata yang ada Sampel Soalan
dalam petikan. [2 markah] Berdasarkan petikan di atas, jawab soalan-
 Soalan 2 (a) (ii) pula ialah soalan soalan yang berikut dengan menggunakan
pemahaman berdasarkan petikan. ayat sendiri.
Anda hendaklah mengenal pasti
jawapan daripada petikan 2 (a) (i) Berikan maksud rangkai kata bagai
berdasarkan peruntukan markah lembu dicucuk hidung. [2 markah]
yang diberikan dalam soalan. 2 (a) (ii) Apakah yang menyebabkan
Anda tidak boleh menulis isi yang seseorang pelajar menjadi pembuli? [3
tiada dalam petikan. Biasanya markah]
anda hendaklah mengemukakan 2 (a) (iii) Nyatakan peranan anda sebagai
sekurang-kurangnya 3 isi kerana seorang sahabat sekiranya rakan baik anda
setiap isi yang betul akan seorang pembuli. [4 markah]
diberikan satu markah. Anda
digalakkan memberikan jawapan Sampel Jawapan
yang lebih berdasarkan petikan 2 (a) (i) Maksud rangkai kata ialah mengikut
(jika ada). [3 markah] arahan dan kata-kata individu tanpa banyak
 Soalan 2 (a) (iii) ialah soalan bertanya. (anda perlu menyatakan
pemahaman berbentuk perkataan yang sinonim dengan perkataan
Kemahiran Berfikir (KB). Jawapan yang disoal) [2 markah]
yang diberi mestilah logik dan 2 (a) (ii) Punca-puncanya ialah pengaruh
rasional. Anda hendaklah rakan sebaya [1 markah] dan saiz tubuh
memberi seberapa banyak isi pembuli yang besar dan tegap [1 markah].
yang diketahui, iaitu melebihi Selain itu, pelajar membuli kerana berasa
empat isi. Pastikan jawapan yang dirinya tidak selamat jika tidak berbuat
diberi tiada di dalam petikan. [4 sesuatu yang boleh melindungi dirinya
markah] daripada perkara yang tidak diingini. [1
markah]
2 (a) (iii) Peranan saya adalah memberi
Tips Ekspres teguran dan ingatan bahawa perbuatannya
1. Baca petikan yang diberi dengan salah [1 markah], melaporkan kejadian buli
memahami keseluruhan idea. Kemudian, yang dilakukan kepada guru [1 markah],
teliti dan fahami soalan yang diberikan. membawanya berjumpa dengan kaunselor
2. Pastikan kehendak soalan dan jawab [1 markah], memberitahu ibu bapanya
soalan dengan berdasarkan kehendak tentang tingkah laku sahabat saya. [1
soalan bagi memperoleh markah penuh. markah]