Anda di halaman 1dari 30

Amiga.org.

pl
komputer Amiga współcześnie
Spis treści
AMIGA legenda informatyki 2

Retro 4

Emulacja 6

Współczesna Amiga nowej generacji 12

MorphOS 18

AROS 25
Amiga dzisiaj

Zainteresowanie komputerem Amiga jest nieprzemijające.

Niezależnie od tych, którzy mają Amigę “od zawsze”, biegnie


współcześnie jej nieprzerwany rozwój, i to wielotorowo.

Oprócz tego możemy cieszyć się różnymi hobbystycznymi


rozwinięciami, pozwalającymi w sposób bardziej wygodny
korzystać z rozrywki w formie retro.

Amiga dzisiaj to “amigowanie”, wielka różnorodność i wiele


smaków

1
Amiga retro

AMIGA
legenda
informatyki
AMIGA - pierwszy na świecie
komputer multimedialny. Premiera w
1985 r.
Wcześniej były inne innowacyjne
konstrukcje (np. firmy Xerox czy
Lisa firmy Apple) ale to Amiga
wnosiła fenomenalną na ówczesne
czasy grafikę, animację i dźwięk.
Architektura komputera to
specjalizowane układy odciążające
procesor. artyści Andy Warhole i Debby Harry przy pierwszej Amidze

Rewelacją był też wielozadaniowy


system operacyjny.

Prasa branżowa potraktowała wtedy


Amigę jako zabawkę, nie wiadomo
było co z tym robić. Ten pierwszy
model nazywał się po prostu
Amiga, potem nazywano go Amiga
1000. Projekt wraz z zespołem
który go stworzył, z genialnym
Jayem Minerem na czele, trafił pod
skrzydła CBM (Commodore
Business Machines), giganta w
tamtym okresie jeśli chodzi o
produkcję komputerów na świecie.

Kolejne modele pojawiły się 2 lata


później – dopiero one odniosły
sukces. Amiga 2000 i Amiga 500,
oparte na podobnych podzespołach,
okienkowy graficzny interfejs – Workbench jednocześnie rozdzieliły pierwotną
koncepcję na dwie linie
komputerów – “duże” i “małe”
Amigi.

2
Amiga retro

“Duże” Amigi przypominały PC,


były to desktopy, umożliwiające
rozbudowę za pomocą kart
rozszerzeń. Za sprawą rozszerzenia
Video Toaster stały się na jakiś czas
standardem w edycji wideo. Takie
programy jak Deluxe Paint czy
Lightwave były dumą Amigi. Inny
ważny program to Scala, dzięki
któremu Amiga jeszcze długie lata
brylowała w sieciach kablowych
lokalnych telewizji.

Amiga 4000

“Małe” Amigi to przede wszystkim


najpopularniejsza Amiga 500, która
stała się symbolem komputera
domowego w latach 80-tych. Znana
z setek wspaniałych gier.
Świetny film pokazujący 100
najlepszych gier w 10 minut można
obejrzeć pod tym linkiem:
https://youtu.be/hUoJBerFDsA

Komputery domowe (w Polsce


najczęściej były to przed Amigą 8-
-bitowe Atari 800 XE i Commodore
64) miały konstrukcję nazywaną
współcześnie “all in one” (“wszystko
w jednym”). W klawiaturze było
wszystko (cały komputer).
Możliwość podpięcia bezpośrednio
do telewizora była w tamtych czasach
dużym atutem (kolorowe monitory Amiga 1200 (zdj. Czesław Mnich)
były bardzo drogie). Małe Amigi to
także nowsza Amiga 600, i ostatni
model czyli Amiga 1200.

3
Amiga retro

Amiga to nie tylko typowy komputer


– domowy czy też do zastosowań
profesjonalnych. Warto wspomnieć
o CDTV i CD 32.

Ostatnie lata Amigi to brak innowacji


technologicznych i stagnacja.

Wraz z upadkiem Commodore w


1994 r. zakończyła się pewna epoka
tego komputera, ale rzesza fanów nie CDTV – korzystające z systemu Amigi zapomniane dziś pionierskie centrum domowej
dała Amidze “tak po prostu” odejść. rozrywki (1991 r.)
Od tego czasu, nieprzerwanie,
powstają wciąż nowe konstrukcje jak
również rozwijany jest system
operacyjny Amigi. Każdy może
znaleźć coś dla siebie.

Retro
Retro to świadome sięganie w
przeszłość w odniesieniu do rzeczy
użytkowych. Ogólnie moda na retro
trwa i nie ominęła też komputerów.

Każda rzecz ma taki swój czas kiedy CD32 – konsola, bazująca na Amiga 1200 (1993 r.)
staje się rupieciem, ale też jeśli ten
czas jest bardzo długi – przedmiot
może zyskiwać na wartości.

Jeszcze kilka lat temu rynek


komputerów retro był inny.
Stosunkowo tanio można było kupić
podstawowe modele takie jak Amiga
500. Obecnie wszystko drożeje, tych
komputerów nie przybywa po prostu
a zapotrzebowanie jest cały czas.

Obecnie zanikły tendencje do


robienia ze starego komputera na siłę
komputera użytkowego na codzień.
Czasy przekładania Amigi do
obudów po PC, czy też wycinania w
oryginalnych obudowach i upychania Amiga 600 z podłączoną archaiczną myszką typu “trumienka”
dysków twardych, napędów CD,
różnych rozszerzeń (słynne

4
Amiga retro

określenie “kanapka”) – to minęło. Karty turbo co prawda są słabsze jak


Obecnie stawia się na elegancką dawniej, bo procesory Motorola
nostalgię. lepsze niż 030 są drogie i trudno
dostępne. Ale też retro nie polega na
Rolę dysków twardych przejęły wydajności. Priorytetem jest
miniaturowe i bezgłośne karty CF. wygodne korzystanie z bogatego
zbioru gier Amigi.
Stacja dyskietek ma nowoczesny Prawie każdy posiłkuje się
odpowiednik o nazwie Gotek. programem WHDLoad, cenionym
karta pamięci CD z pakietem Amiga Forever głównie za możliwość uruchamianie
gier dyskietkowych z dysku
twardego.

Karta pamięci CF + ACA +


WHDLoad to najczęściej spotykany
zestaw usprawniający oryginalne
“małe” Amigi.

Dosyć chętnie do grania retro


wybierana jest, dawniej niechciana,
Amiga 600. Jej atutem są niewielkie
rozmiary.

Od wielu lat trwają prace nad


przeniesieniem retro w warstwę
całkowicie nowoczesną. – FPGA. To
programowalne układy, pozwalające
przenieść do jednego takiego układu
Gotek w miejscu stacji dyskietek praktycznie cały komputer –
odwzorowany jest procesor i inne
układy. Niestety, kompatybilność z
oryginałem nie jest 100%. Ponadto
rozwiązania bywają droższe jak
oryginalny sprzęt retro – przykład to
Minimig będący przeniesieniem
Amiga 500.

Najnowsze osiągnięcia w dziedzinie


FPGA na poletku “Amiga retro” to
ARMIGA oraz karta turbo do Amigi
600 o nazwie Vampire.

karta ACA 1233 (zdj. Dariusz Wiśniewski)

5
Amiga retro

Emulacja

Emulacja to inaczej udawanie.


Emulatory to takie oprogramowanie
które udaje inny komputer. Po co?

Załóżmy że chcesz pograć w stare


gierki ze starych komputerów. One
nie dadzą się uruchomić normalnie –
były napisane na inny sprzęt niż
używasz.

Emulator odtwarza całe środowisko,


otoczkę sprzętową i systemową. W
takim emulatorze można wygodnie,
kliknięciami, ustawiać konkretne
konfiguracje.
WinUAE
W temacie komputera Amiga –
współcześnie istnieje jedyne wiodące
rozwiązanie. UAE. Program ten ma
wiele wcieleń, najbardziej znane to
WinUAE – wersja UAE pod
Windows. Najbardziej dopracowana.

Program jest darmowy, ale już za


system musimy zapłacić. Zawartość
Kickstartów (ROM) Amigi jak
również Workbench, czy też nowsze
wersje systemu takie jak AmigaOS
3.x czy 4.x są chronione prawem
autorskim.

Jeśli chodzi o oprogramowanie pod


WinUAE – najczęściej korzysta się
z obrazów dyskietek w formacie AmiKIT
*.ADF.

Opracowane są wygodne
rozwiązania będącymi nakładkami
na UAE. Takim popularnym jest
darmowy AmiKIT który jest
prekonfigurowanym systemem z
podstawowymi programami.

6
Amiga retro

Jeszcze doskonalszym rozwinięciem


jest komercyjny pakiet Amiga
Forever firmy Cloanto, która mając
prawa do wielu licencji dostarcza
niemalże kompletne rozwiązanie.
Czyli dołączone są ROM-y
wszystkich Amig jak również
pokaźna biblioteka oprogramowania
(głównie gier) z wygodną obsługą.

Najnowsze trendy to dedykowany


komputer, tak skonfigurowany że po
uruchomieniu wygląda niemal jak
Amiga. Jest to możliwe dzięki
specjalnie przygotowanej dystrybucji
linuksa PUP oraz pakietowi AmiKIT
w wersji MK2.

Na razie umiarkowanie popularny


Amiga Forever jest minikomputerek od Marcus
Computer, w przygotowaniu laptop
A.L.I.C.E. od firmy A-Eon. Jest to na
tę chwilę najbardziej doskonałe
rozwiązanie programowe – spod
systemu Amigi można uruchamiać
bezpośrednio programy z linuksa , a
całość pracuje na oddzielnym,
dedykowanym komputerze. Taka
współczesna namiastka Amigi
jednocześnie pozwalająca nie tracić
kontaktu z nowoczesnością.

A.L.I.C.E.

7
Amiga retro

posiada Amigi, poza tym zgrywanie obsługi gier wydanych pierwotnie na


Emulacja - szkółka jest czasochłonne i kłopotliwe. dyskietkach – stał się dostępny za
darmo. Od tego momentu pliki z
cz.1 Skąd brać gry “The Company” uważam za “czyste”
i bardzo dobre na start przy
Kilka podstawowych informacji Jeśli chodzi o nielegalne źródła to jest wchodzeniu w temat “Amiga i
ich dużo. Największym zbiorem jest klasyczne gry”.
Żeby umieć skonfigurować sobie kolekcja TOSEC (The Old School
emulator trzeba rozumieć choć Emulation Center) i można ją znaleźć Na początek proponuję dwie gry i
pobieżnie pewne zależności. na torrentach. program
Jeśli chodzi o legalne to są, ale na
System Amigi składał się z dwóch razie zajmujemy się tematem od Magic Ball
części – jedna znajdowała się w kości strony “jak zacząć za darmo i To kompilacja 21 pinballi, czyli
ROM na płycie głównej. Druga to legalnie, i jeszcze żeby było łatwo”. stołów typu flipery. Są to: Ultimate
zawartość dyskietek z systemem, Największym ograniczeniem jest Pinball Quest, The, Thomas The
podpisanych jako Workbench. zdobycie legalnie ROM-ów, bo np. Tank Engine’s Pinball, Pinball
Żeby gra z małej Amigi – np. Amigi gier (udostępnionych legalnie za Wizard, First Person Pinball, Time
500 – zadziałała wystarczy mieć darmo) jest masa. Scanner, Pinball Magic, Power
ROM; w oryginalnym komputerze Pinball, Quiksilver Pinball
wkładało się dyskietkę z grą i to Korzystanie z gier w formie plików Simulator, Pinball Dreams, Pinball
wystarczało. Zawartość dyskietek wykonywalnych Fantasies, Reflexity: Pinball
Workbench jest potrzebna gdybyśmy Challenge, Soccer Pinball,
chcieli używać programów, bądź Najprostsze rozwiązanie to projekt Obsession, Pinball Illusions, Pinball
wogóle chcieli “pobawić się” w The Company. Mania, Pinball Prelude, Pinball
postawienie systemu w emulatorze. Hazard, Slam Tilt, Pinball Brain
Damage, Magic Ball, Pinball Wizard
Zawartość kości ROM określana jest V2.0
też jako Kickstart. Jest to coś więcej
niż odpowiednik dzisiejszego BIOS- Alien Breed 3D II: The Killing
-u bo zawierał część systemu Grounds
operacyjnego. Kickstart miał To gra FPP czyli chodzimy i
numerację podwójną – przykładowo rozwalamy przeciwników.
ROM 3.0 miał oznaczenie v39, a są
jeszcze podwersje. Wspominam o Deluxe Paint 5.2
tym ponieważ często gra wymaga Idea jest następująca: gra zostaje To program do rysowania.
konkretnej wersji. W prawdziwej połączona z plikami niezbędnymi do
Amidze radzono sobie montując dwa jej uruchomienia – częścią emulatora Uprzedzam że wiele gier i większość
ROM-y i przełącznik do nich. Dziś i ROM-em. Taki pojedynczy plik programów nie zniosło próby czasu
pod emulatorem jest to o wiele *.exe uruchamiamy pod Windows – – niska rozdzielczość współcześnie
wygodniejsze – załatwia się to i już. Autorskie opracowanie nazywa może razić i dla wielu być nie do
kliknięciem. się tcUAE i najnowsza wersja to zaakceptowania.
2.6.0 – podaję dla formalności bo i
Zarówno ROM-y, jak i całe tak nie mamy wpływu na wersję, jest Jak wygląda korzystanie z plików
oprogramowanie Amigi zostało “zrośnięta” z grą. od “The Company”
przeniesione wysiłkiem wielu osób Przez wiele lat były wątpliwości co
do internetu, gdzie krąży w formie do legalności tego rozwiązania. Na Podczas pobierania i instalacji mogą
plików. szczęście twórcom systemu AROS być komunikaty antywirusów – to są
Można sobie zgrać z własnej Amigi udało się opracować własny ROM fałszywe alarmy. Szczególnie
jak ktoś chce. Ale większość nie nie naruszający licencji. Także wrażliwy jest firewall Comodo
program WHDLoad – kluczowy dla (najlepiej przy monicie o działanie

8
Amiga retro

wybrać opcję “Uruchom jako W lewej części znajduje się lista Po wybraniu pozycji na liście po
instalator/aktualizator”). Większość gier – jest tak jeśli plik zawiera cała lewej stronie zawartość w prawej
tych alarmów bierze się właśnie z kolekcję, np. tu widoczna seria części zmienia się (zrzut 2).
prób łączenia z internetem – podczas Alien Breed. W prawej części Podane są dane dla oryginalnej
uruchomienia sprawdzane jest czy widoczne są informacje o wydaniu historycznej edycji: firma, rok, kody
nie ma nowszej wersji. takie jak autorzy opracowanej do gry.
Po uruchomieniu pliku pokaże się kompilacji pliku i sterowanie w
okienko (zrzut 1). grze.

zrzut 1

zrzut 2

Jeśli chcemy wrócić na ekran


początkowy – trzeba kliknąć ?
(pytajnik). Chcąc grać – naciskamy
Start. Wyjście jest klawiszem End.

9
Amiga retro

legendarny Pinball Ilussions z pakietu “Magic Ball”

Alien Breed 3D 2: The Killing Grounds; po oswojeniu się


z ziarnistością pikseli i nieco pomniejszonym ekranem
rozgrywki – gra się całkiem przyjemnie

Deluxe Paint 5.2 – menu z górnej belki jest pod prawym


przyciskiem myszy

10
najważniejsze miejsca w sieci

polskie strony zagraniczne strony zagraniczne sklepy

(realizujące wysyłkę za granicę, w


tym do Polski, podano kraj
siedziby)
http://amiga.org/
http://www.ppa.pl/
najstarsze forum na świecie
największe polskie miejsce w sieci;
forum, wiadomości i wiele innych http://www.vesalia.de/

Niemcy

http://amigaworld.net/

http://exec.pl/ inne duże forum


http://www.amigakit.com/
najstarszy serwis amigowy w Polsce
Wielka Brytania

http://amiga-news.de/en/
http://www.amigapodcast.com/
serwis wiadomości
podkasty (audycje) http://www.relec.ch/frch/

Szwajcaria

polskie sklepy http://www.amigans.net/

kolejne forum

http://retroami.com.pl/
http://www.amibay.com/forum.php
głównie sprzęt
giełda (cały świat)
http://aminet.net/

http://www.efunzine.com/ największy zbiór oprogramowania

wszystko (dostępność i aktualne


ceny – na telefon)

http://amiga.net.pl/

literatura

11
AmigaOS 4

Cały współczesny rozwój Amigi AmigaOS 3.1 (np. Amiga 1200,


Współczesna opiera się na osobie Trevora CD32).
Dickinsona. pasjonata Amigi. To on
Amiga nowej powołał firmę A-Eon, i jest motorem Problemem jest dalszy rozwój.
napędowym (także finansowym) Przekroczenie bariery obsługi
generacji rozwoju sprzętu, systemu i pamięci 2 GB, czy przejście na
oprogramowania. obsługę wielu rdzeni procesora i
Amiga NG to skrótowe określenie system 64 bit – to są standardy
współczesnych amig (“Amiga Next Komputery AmigaOne są bardzo współczesnego świata od dawna, w
Generation”). Pierwszy raz to drogie. Wynika to nie tylko z wyboru przypadku Amigi oznaczałyby utratę
określenie zostało użyte w kontekście procesora PPC, ale z braku kompatybilności oprogramowania.
prototypu Amiga MCC firmy możliwości rozłożenia kosztów Ten sam problem dotyczy systemu
Gateway, Współcześnie określenie (projektowanie, testy, sterowniki, MorphOS.
“amigi NG” jest pojemne i obejmuje koszty licencji). Jest za mały rynek i
nurt hobbystycznych rozwinięć nie ma jak to się zamortyzować. Skąd przywiązanie do PPC? Stała za
pierwotnej Amigi. Niemniej, tym tradycja (karty turbo do Amigi),
najbardziej właściwe określenie dla Są tańsze rozwiązania, np. ale obecnie jest to konieczność.
“Amiga NG” dotyczy komputerów komputerki SAM firmy ACube. Sposób zapisu bajtów, tzw. Big
produkowanych pod marka Mimo wszystko aktywnych Endian, współcześnie jest rzadko
“AmigaOne”, które pracują pod użytkowników, to znaczy używany w procesorach. Przejście na
kontrolą systemu AmigaOS 4.x posiadających sprzęt a nie tylko architekturę procesora x86 wiązałoby
sympatyzujących biernie na forach się z przepisaniem systemu i ze
Marka AmigaOne została utworzone internetowych, jest ledwie kilka startem od zera (niekompatybilne
przez firmę Amiga Inc. Obecnie tysięcy. oprogramowanie). Możliwe jest
firma Amiga zajmuje się przejście na architekturę ARM, ale i
urządzeniami mobilnymi, i tylko na Jeśli chodzi o część sprzętową to tak nie ma na to zasobów ludzkich.
płaszczyźnie oprogramowania. Nie AmigaOne bardzo przypominają PC.
jest wogóle zainteresowana rynkiem Ale sprzęt jest unikalny, nie tylko Amiga NG nie jest w stanie dogonić
komputerów desktop, w tym procesor. świata (za mało zasobów
rozwojem komputerów Amiga i jej finansowych i programistów), to
systemu. Jeśli chodzi o najnowszy AmigaOS – hobbystyczne rozwiązanie. Ale ze
ma zachowane wszystkie rzeczy czyli wszystkich nowych form
Prawa licencyjne do rozwijania jest Workbench, rozwiązania takie jak “amigowania” jest tym najbardziej
AmigaOS 3.1 jak i do znaku RAM dysk, Libs, i t.d. – to jest ciągle komercyjnym i dopracowanym
towarowego AmigaOne posiada ten sam system tylko powoli produktem.
obecnie firma Hyperion. To ona jest unowocześniany.
odpowiedzialna za przepisanie
AmigaOS 3.1 z Motoroli 68k na PPC. W system jest wbudowany emulator
procesora Motorola 68020 o nazwie
Pierwsze modele AmigaOne były Petunia. Działają więc programy
produkowane przez firmę Eyetech na pisane “pod system”, natomiast
zlecenie Amiga Inc. Najnowsze rzeczy wymagające oryginalnych
modele na mocy umowy licencyjnej czipsetów typu AGA – nie.
z Hyperionem produkuje firma A-
-Eon. Sprawę kompatybilności rozwiązano
implementując emulator UAE. W
tym wcieleniu nazywa się
RunInUAE. Dołączane są ROM-y
wszystkich sprzętów na jakich działał

12
AmigaOS 4

AmigaOS 4.0

AmigaOne X1000 (zdj. Hans de Ruiter)

13
AmigaOS 4

Strony polskie Strony zagraniczne

http://www.amigaos.net/ http://a-eon.com/
najlepsza strona o AmigaOS 4.x producent AmigaOne

http://www.amigaone.pl
podstawowa strona o AmigaOne i
AmigaOS 4.x w Polsce

http://amigax1000.blogspot.com.au/ http://www.acube-systems.biz/
najlepszy blog o Amigach NG producent AmigaOne 500 i
komputerków SAM

http://forum.amigaone.pl
forum użytkowników AmigaOne http://blog.a-eon.biz/blog/
blog Trevora Dickinsona http://w2ww.hyperion-
-entertainment.com/index.php
firma rozwijająca AmigaOS

http://www.os4depot.net/
oprogramowanie do AmigaOS 4.x http://forum.hyperion-
https://amigaone.wordpress.com/ -entertainment.biz/
blog o AmigaOne forum firmy Hyperion do kontaktu
z użytkownikami

http://www.intuitionbase.com/
informacje o AmigaOS 4.x i http://blog.hyperion-
AmigaOne -entertainment.biz/
http://www.amigaos.pl/ blog programistów Hyperionu
strona o AmigaOS

Pozostałe strony i blogi

HKvalhe’s AmigaOne 500 Blog – http://hkvalhea1-500.blogspot.com/


blog użytkownika AmigaOne 500, Norweg ale jest wersja angielska

AMIGAoneX – http://amigaonex.blogspot.ru/
Kevin Saunders, grafik, znany głównie z plakatów dla A-Eon

14
AmigaOS 4

Kolejne obsługiwane komputery to


Obsługiwany sprzęt SAM 460EX i różne jego odmiany System
oraz nowe modele AmigaOne –
Pierwsze obsługiwane były maszyny X1000 i X5000. Najbliższe plany to 32-bitowy, oparty o kernel o nazwie
deweloperskie oparte o płyty główne obsługa modelu AmigaOne A1222 Exec, Prace nad przepisaniem go na
Teron CX i PX, sprzedawane – także który jest w fazie testów. systemy PowerPC zostały rozpoczęte
zwykłym pasjonatom – jako modele przez Hyperion w 2001 r. , finalna
AmigaOne SE i AmigaOne XE. Warto wspomnieć że aktualna wersja wersja AmigaOS 4 ukazała się
Zapewniła je firma Eyetech na mocy systemu jest dostępna dla zwykłych końcem 2006 r.
umowy z Amiga Inc. Amig wyposażonych w kartę PPC.
W porównaniu do AmigaOS 3.1
AmigaOS 3.1 miał być najpierw Również godny odnotowania jest system AmigaOS 4.x jest ewolucją a
przepisany na procesory PowerPC fakt obsługi najnowszej wersji nie rewolucją – mamy desktop znany
(potem miała być nowsza wersja systemu przez emulator WinUAE – od lat jako Workbench, dźwięk to
systemu i kolejne komputery). Firma dzięki temu AmigaOS 4.x został AHI, i tak dalej. Wchodząc w detale
która to robiła na zlecenie Amiga “unieśmiertelniony” i od tej pory nie to liczba usprawnień jest duża ale nie
Inc., bardzo to rozwlekła w czasie, zależy od sprzętu. spektakularna. Przy przepisywaniu
nie chciała przekazać kodów systemu trzeba było rozwiązać tak
źródłowych, do tego doszła sprawa podstawowe problemy jak
sprzedawania płyt Teron mini jako uniezależnienie się od czipsetów
kolejne modele AmigaOne bez Amigi. Obecny rozwój to mozolne
porozumienia z Amiga Inc. Z drugiej gonienie standardów – na przykład
strony był problem finansowy z zrobiono tak oczywistą rzecz jak
płatnością za wykonaną pracę, i obsługa pamięci wirtualnej – tego
koniec końców w ugodzie sądowej przecież wcześniej nie było.
zapadł wyrok. Firma “przepisująca”
system Amiga OS 3.1 otrzymała Główne plusy widoczne dla
prawa do dalszego jego rozwijania i użytkownika to dążenie do obsługi
do znaku towarowego AmigaOne nowoczesnych standardów (złącza,
(2009 r.). karty graficzne), warto też podkreślić
bardzo dobrą polonizację systemu.
Ta firma to Hyperion. Co do Eyetech
– to nie ma po nim śladu, ale System jest komercyjny, o
AmigaOne ich produkcji były długo zamkniętych źródłach i płatny.
podstawowym sprzętem.
Aktualna wersja AmigaOS to 4.1 FE
Problem pojawił się w momencie gdy 53.38 (15.05.2015 r.)
stary sprzęt zaczął się wykruszać –
Hyperion wtedy przepisał system na Najnowsza wersja SDK to 53.30
komputerki SAM firmy ACube – (06.09.2015 r.)
modele 440ep i 440 Flex. Przez
pewien krótki czas rozważano port
systemu na stare komputery Apple
PowerPC (projekt Moana) ale nie Red One F czyli wersja komputerka
doszło do ukończenia prac. Zamiast SAM 460 w wydaniu firmy Relec
tego powstał port na maszyny
Pegasos II (2009 r.).

15
AmigaOS 4

AmigaOS 4.1 FE pod emulatorem WinUAE, widoczny uruchomiony Hively Tracker (zdj. Matteo Trevisan)

Trevor Dickinson przy swojej AmigaOne X1000 w trybie pracy dwumonitorowej

16
AmigaOS 4

Kupujemy sprzęt pod AmigaOS 4


Jest duży wybór sprzętu, ale ze mają gorszy procesor, za to nowsze procesor, ograniczona ilość
wszystkich form “amigowania” jest złącza (PCI-e, SATA). pamięci RAM.
to rozwiązanie najdroższe.
Użytkowo realnie patrząc – wszystko Warto wspomnieć o komputerze
Pierwsza generacja sprzętu – poniżej 1 GHz (procesor) jest za Pegasos 2. Wydajnościowo jest na
komputery od Eyetech wolne. W sumie nie chodzi o poziomie AmigaOne XE,
wymagania systemu a dodatkowa zaleta to obsługa
Komputery AmigaOne – modele SE, oprogramowania. systemu MorphOS (tak więc
XE i mini. Oparte są na procesorach można mieć dwa systemy na
PowerPC, z zegarem 600–933 MHz. Trzecia generacja sprzętu – jednym komputerze).
komputery AmigaOne od A-Eon
AmigaOne SE Zdjęć nie zamieszczam ponieważ
To modele AmigaOne X1000 oraz żaden z komputerów nie miał
Jest komputerem kolekcjonerskim o następca AmigaOne X5000. Są to własnej dedykowanej obudowy.
niskiej wydajności i nawet gdyby dobre komputery, wydajnościowo na Pozytywnie wyróżniła się jedynie
była okazja go kupić – użytkowo poziomie Apple G5. Mimo niższych konstrukcja SAM 440ep
odradzam. zegarów procesora niż G5 (nieszablonowa obudowa Nexus
konstrukcyjnie są bardziej Psile) oraz komputery AmigaOne
AmigaOne XE nowoczesne (np. karty grafiki na X1000 i X5000 (grafika Boing
PCIe) niestety cena ich jest bardzo Ball).
Jest najszybszym spośród wysoka.
wymienionych tutaj modeli Istotne zagadnienia rozbudowy
AmigaOne pierwszej generacji. Jest W przygotowaniu jest model konfiguracji
konkurencyjny w odniesieniu do AmigaOne A1222 który ma być
nowszych komputerków produkcji tanim sprzętem propagatorskim. Nie jest tak że będą pasowały
ACube (rozbudowa, wydajność), Chodzi o to że użytkowników wszystkie urządzenia które da się
główna wada to stare złącze karty komputerów AmigaOne i innych wpiąć w sloty. Tylko te które maja
graficznej (AGP x2). współczesnych rozwiązań jest sterowniki.
ułamek całości użytkowników
AmigaOne mikro (różnie pisana komputera Amiga. AmigaOne Lista kart graficznych
nazwa, np. micro AmigaOne, µ-A1) A1222 ma być takim komputerkiem kompatybilnych ze sterownikami
“dla mas”. Radeon HD:
Jest komputerkiem zgrabnym o RadeonHD Driver Hardware
niewielkich gabarytach, niestety ma A1222 lokuje się raczej Compatibility
małą ilość pamięci graficznej i wydajnościowo w okolicach sprzętu
ograniczone możliwości rozbudowy. drugiej generacji (nieco szybsza od Lista sprzętu dla AmigaOS 4.1 dla
SAM460/AmigaOne 500), ale jak klasycznej Amigi:
Druga generacja sprzętu – wszystkie AmigaOne od A-Eon AmigaOS 4.1 Classic Hardware
komputery od ACube umożliwia zainstalowanie fizycznie Compatibility List
więcej niż 2 GB RAM.
To SAM 440 ep, SAM 440 Flex i Są też pewne konkretne
SAM 460. Ukazały się w wielu Inne komputery zależności, np. do komputerków
wariantach. Godne polecenia są SAM 460 EX/AmigaOne 500
jedynie modele 460 EX i AmigaOne Komputer Amiga 1200/4000 karta graficzna musi być
500 – pozostałe są zwyczajnie za wyposażony w kartę PPC. Wadą tego niskoprofilowa.
wolne. SAM 460 i AmigaOne 500 są rozwiązania jest powolność – słaby
porównywalne a AmigaOne XE –

17
MorphOS

MorphOS MorphOS na świecie jest mało


popularny, choć w Polsce ma mocną
grupę użytkowników. Niewątpliwym
MorphOS jest systemem atutem jest tani sprzęt na którym
wywodzącym się z AmigaOS 3.x można go uruchomić. Standardem
choć oficjalnie nie bazuje na jego obecnie jest dostosowywanie go do
źródłach. Rozwija się niezależnie od używanych komputerów Apple z
AmigaOS 4.x. PPC, które oferują niezłą – jak na
amigowe potrzeby – wydajność.
Jedną z podstawowych różnic jest Obecnie najmocniejszą obsługiwaną
mocne oparcie w MUI. Porzucono konfiguracją jest Apple G5 2,7 GHz.
Workbencha którego zastąpił
Ambient. Niestety mimo że konstrukcja jest
wydajniejsza niż konkurencyjne
Pomimo że wizualnie bardziej komputery AmigaOne, także sporo
przypomina dystrybucję linuksa fani tańsza, pochodzi z 2005 r.
systemu zarzekają się że “od środka”
jest soczyście amigowy. Brak nowego sprzętu to był jeden z
problemów “na przyszłość”
MorphOS ale sytuację zażegnano.

PowerMac G5, 2,7 GHz DP PCI-X

18
MorphOS

Strony polskie
Wsparcie (dokumentacja

do starszego sprzętu)

http://morphos.pl/ KsiegaEfikiV1.5 (pdf)


dedykowana strona tylko o http://www.morphos-storage.net/
MorphOS następca repozytorium podanego Płyta główna Efika. Dokument (po
wcześniej polsku) oprócz dokładnej
specyfikacji opisuje samodzielną
budowę komputera na bazie tej
płyty

http://www.warmup- Pegasos_2
-asso.org/index.php?op=edito
http://www.ppa.pl/forum/morphos/ strona z forum, prowadzi to dokumentacja hardware (ang.),
wątki na forum PPA o MorphOS papiosaur paczka zawiera 3 dokumenty w
*.pdf : User Manual, Audio
Connectors, Front Panel Connector

Strony zagraniczne ThePegasosBook_V2.3

Księga Pegazosa (ang.) – archiwum


zawiera 4 pliki:
Tom I – Introduction and release
notes
Tom II – The Pegasos
https://plus.google.com/u/0/commu Tom III – MorphOS
http://www.morphos-team.net/ nities/117248216958402863748 Tom IV – Linux, MacOSX and
strona twórców systemu społeczność MorphOS-a w Google+ other systems

Genesi_Pegasos_2
Pozostałe strony i blogi
Paczka 4 dokumentów *.pdf (ang.)
MorphOS Library od Freescale Semiconductor:
http://library.morph.zone/Main_P Genesi Pegasos II Firmware
https://morph.zone/news/ age Genesi Pegasos II Kernel and NFS
podstawowa strona – wiadomości, kompendium Facility
forum Genesi Pegasos II Yellow Dog
Yasu’s MorphOS Blog Linux 4
https://morphosuser.wordpress.com/ Genesi Pegasos II Debian Linux

jPV’s MorphOS Page


http://jpv.wmhost.com/morphos/ind
http://morphos-files.net/index2.php ex.html
zbiór oprogramowania, niestety od
stycznia 2016 bez aktualizacji MorphOS na Wikipedii
https://en.wikipedia.org/wiki/Morp
hOS

19
MorphOS

API AmigaOS (binarnie zgodny z MorphOS jest komercyjny, płatny.


Obsługiwany sprzęt aplikacjami 68k Amigi oraz Dostępna jest pełnowartościowa
formatami wykonywalnymi wersja jako demo, które po 30
Pierwsza wersja działała na PowerUP i WarpOS dla Amiga minutach drastycznie zwalnia.
komputerach Amiga z kartą PPC. PPC). ABox częściowo opiera się na Niedogodność usuwa się przez
Było to w 2000 r. Ostatnia wersja dla źródłach AROS-a. Zawiera wykupienie klucza licencyjnego. Jest
Amigi miała numerek 1.4.5. kompilator Trance JIT. Inne istotne on przypisany do sprzętu, ale w
elementy to Reggae – podsystem uzasadnionych przypadkach (awaria
Kolejne były: komputery Pegasos i datatypów, a właściwie własna komputera) jest możliwe
Pegasos 2, później komputerek Efika obsługa multimediów. Za przeniesienie licencji na inny.
(od MorphOS 2.0). Pegasosy i Efika drukowanie odpowiedzialny jest Aktualna wersja MorphOS to 3.9
to komputery firmy Genesi, która Turbo Print, USB to Poseidon. (19.06.2015 r.). Wersja 3.10 ma
początkowo wspierała rozwój ukazać się w przedziale maj-sierpień
MorphOS-a. 2017 r.

Obecnie obsługiwane jest wiele


modeli firmy Apple (te z procesorami
PPC). Pierwszy był Mac Mini G4
(2009 r.), kolejne to: eMac, Power
Mac G4, PowerBook G4, iBook G4,
Power Mac G5.

Myśli się też o wykorzystaniu


fabrycznie nowych komputerów.
Najpierw był SAM 460 EX, teraz
przyszedł czas na komputer
AmigaOne X5000.

W planach jest przeniesienie systemu


na tani i popularny sprzęt –
prawdopodobnie będzie oparty o domyślny wygląd systemu, poniżej – modyfikacja upodabniająca do
procesory AMD. AmigaOS 4.1 FE

System

32 bitowy, na mikrojądrze Quark


(własnościowy).
Część bibliotek i innych elementów,
np. pulpit Ambient, są otwarto
źródłowe.

Ambient to pulpit zamiast


Workbencha. Bazuje na MUI.
Powinien przypasować osobom które
na Amidze lubiły Directory Opusa.

Ważnym elementem systemu jest


emulowanie starego AmigaOS 3.1.
Zapewnia to ABox który jest klonem

20
MorphOS

Kolejna generacja sprzętu – Apple korzystania z linuksa PPC, ale OSX


Kupujemy sprzęt pod jest lepszą opcją.
Przede wszystkim tylko stare modele
MorphOS-a z procesorem PPC – to ważne żeby Komputery można podzielić na trzy
nie kupić na procesorze Intela. A podstawowe typy:
Jest wielka różnorodność sprzętu, i ściślej – sprawa jest skomplikowana, – “poręczny” – czyli Mac mini, eMac
jest on dosyć tani. Ale zakup wymaga ponieważ niekiedy trzeba znać nie – laptop – czyli PowerBook
wnikliwości przy wyborze, ponieważ tylko model ale konkretne – solidny stacjonarny (czyli większe
jest wiele czynników wpływających oznaczenie serii żeby komputer komputery w “wieżach”) –
na przydatność konkretnych dobrze działał z MorphOS-em. Są PowerMac
egzemplarzy. opracowane zestawienia, linki dałem
na końcu opracowania. Mac mini
Najstarsza generacja sprzętu – Jeżeli komputer ma zintegrowaną
komputery od bplan/Genesi grafikę – warto wybierać modele z Dosyć popularny komputer, którego
pamięcią większą, nie 32 a 64 MB główną zaletą jest kompaktowa
Pegasos I (rzutuje to na komfort pracy z obudowa przypominająca niewielkie
To ciekawostka hobbystyczna. Niski programami takimi jak Blender). płaskie pudełko.
zegar 600 MHz, do tego felerny, Jeżeli komputer ma wymienną kartę
“słynny” mostek Articia S. grafiki i będziemy chcieli wymieniać Najczęściej kupowany to 1,42 GHz
Zakup ma sens jeśli komputer został na lepszą – jesteśmy skazani na karty choć zdarza się upolować wersję 1,5
poprawiony łatką sprzętową April 2. Apple, które tanie nie są. Można GHz.
Mimo wszystko bardziej komputer przeflaszować kartę pecetową, ale
kolekcjonerski niż użytkowy. opinie są takie że jest to rozwiązanie eMac
zawodne.
Pegasos II Jeśli chodzi o pamięć RAM – 1 GB Warto rozważyć jedynie ostatnią
Jest interesującą konstrukcją. Były może być za mało przy korzystaniu wersję, z 2005 r.:
wersje 600 MHz i 1 GHz. Ta druga z np. z przeglądarki Odyssey na – procesor PowerPC G4 1,42Ghz
pewnością jest już fajna (możliwości rozbudowanych stronach, z drugiej – karta graficzna ATI RADEON
podobne jak np. AmigaOne 800 XE), strony system nie obsłuży więcej jak 9600 64MB RAM
także możliwość zainstalowania 1.5 GB (podobna sytuacja jest przy – pamięć RAM 2 GB DDR SDRAM
AmigaOS 4 (niewiele komputerów AmigaOS).
obsługuje AmigaOS i MorphOS Kupując trzeba uważnie czytać nie Komputer znajduje się w monitorze,
jednocześnie). Ale… jeśli jedynym tylko specyfikację modelu ale i niestety monitor jest CRT co jednak
kryterium jest wydajność – są szczegóły aukcji – dosyć często powoduje że mimo tylko 17 cali
propozycje lepsze i tańsze. trafiają się egzemplarze z częściowo ekranu jest trochę duży (ma duży tył),
wymontowanymi podzespołami – waży też niemało (ok. 20 kg).
Efika bez dysku twardego czy pamięci
To miniaturowy komputerek, o RAM. Peryferia (klawiatura, mysz) Były próby przełożenia eMaca do
nikłych możliwościach rozbudowy, to też rzadkość. Kolejna sprawa to normalnej obudowy i podpięcia
którego główną wadą jest nie tyle waga przesyłki i związany z tym jej normalnego monitora. Niestety
niski zegar procesora (400 MHZ) co koszt. nieudane. Problemem jest
nierozszerzalna pamięć RAM w niestandardowość użytych
skromnej wielkości 128 MB. To jest Mimo wszystko sprzęt Apple “z elementów (budowa płyty głównej i
wystarczające do działania systemu, demobilu” wychodzi tanio. Istotną zasilacz), dodatkowo ręczne
ale nie pozwala na normalne zaletą jest możliwość korzystania ustawianie trybów graficznych na
użytkowanie “do codziennych równolegle z systemu Apple (ostatnia podpiętym monitorze jest uciążliwe
zadań”. obsługiwana wersja PPC to OSX (ciężko dopasować rozdzielczości i
10.5 Leopard). Tym samym daje to odświeżanie ekranu optymalnie). W
dostęp do dużej bazy skrócie – można, ale nie warto się
oprogramowania. Jest też możliwość męczyć.

21
MorphOS

eMac jest niedoceniany a wart


rozważenia – w porównaniu z Mac
mini jest tańszy i ma więcej pamięci
RAM.

eMac
(zdj. http://www.recycledgoods.com)

Mac mini(zdj. Moparx)

22
MorphOS

PowerBook

Bardzo kusząca opcja – notebook.


Wybór dotyczy kilkunastu modeli, o
przekątnej ekranu 15–17 cali,
wyposażonych w grafikę 64–128 MB
VRAM, procesory 1,0–1,67 GHZ i 2
GB RAM-u.

Niestety o ile zakup może być tani


konieczne będą dodatkowe nakłady.
Nie ominie nas dokupienie baterii
(najpewniej zamiennika). Trzeba też
liczyć się z tym że matryca jest
wyświecona, oraz z możliwym
padem sprzętu (laptopy zużywają się
szybciej). Dosyć często sprzedawane
są bez zasilacza (musi dawać
minimum 65W). Niejednokrotnie
sprzęt jest sfatygowany (braki
klawiszy, pęknięcia obudowy), trzeba
uważnie przebierać.

PowerMac

Multum modeli stacjonarnych.


PowerMac występował w wielu
“edycjach”, to co jest warte
rozważenia zaczyna się od
PowerBook G4, 1,25 GHz, A1046 (zdj. e-bay) Quicksilver czyli procesor powyżej
700 MHz.

W dalszym ciągu są to komputery do


których nie ma nowszej grafiki (mają
złącza AGP). Inne wady to gabaryty
oraz niejednokrotnie hałaśliwa praca.
Komputery ładne, ale jednak omijane.

Ciekawszą propozycją są modele z


procesorem G5. Największa moc –
procesory 1,8–2,7 GHz. Największe
możliwości rozbudowy.
Profesjonalny sprzęt, kolejna
generacja to MacPro, już na Intelu.

Wada to duże gabaryty. Nieco


zastrzeżeń jest do chłodzenia – dosyć
różne modele PowerMac z procesorem G4 awaryjne, i niespotykane rozwiązanie
(zdj: https://powerpccentre.wordpress.com) (chłodzenie wodne). Mimo wszystko
chyba najlepszy sprzęt pod MorphOS.

23
MorphOS

G5 od środka (zdj. http://www.creativemac.com)

Komputery od A-Cube i A-Eon Przydatne linki

Od ACube obsługiwany jest SAM kupujemy sprzęt – zestawienie


460 EX/AmigaOne 500 (bliźniacze http://morphos.pl/morphos-i-sprzet/
konstrukcje). Zegar procesora
maksymalnie 1.2 GHz. kupno PowerBooka
http://morphos.pl/kupujemy-
Od A-Eon – AmigaOne X5000 z -powerbooka/1618/
tym że ten komputer jeszcze nie jest
w oficjalnej sprzedaży z MorphOS. kompatybilny sprzęt – pełny wykaz
Wydajnościowo jest na poziomie http://www.morphos-
PowerMaca z G5. -team.net/hardware

Oba są o wiele droższe niż


przedstawione wyżej propozycje.
Ich jedyny atut to ten że jest to
najnowszy rocznikowo sprzęt.

24
AROS

AROS
AROS to skrót od „Amiga Research
Operating System” (ze względów
licencyjnych od 2007 r. słowo Amiga
w pełnej nazwie zostało zastąpione
słowem AROS).

Idea była prosta – przenieść system


Amigi na inne platformy sprzętowe.
I to się stało – powstały wersje na
PowerPC, ARM a najlepiej rozwinął
się na x86 (PC). Jest nawet wersja na
Motorolę 68k.
AROS obecnie chyba przestaje aplikacji Windows (za pomocą
System powstał z użyciem tzw. dryfować w wielu kierunkach naraz linuksowego Wine).
inżynierii wstecznej, czyli działanie – najnowsze tendencje to
AmigaOS 3.1 zostało odtworzone bez wspomniana hybryda AROS-a z W 2016 r. AEROS ma być wydany
użycia źródeł. Odpowiednikiem linuksem o nazwie AEROS wydana na konsolę indieGO! (projekt z
Workbencha jest Wanderer, a zamiast na x86 i ARM (użyty linuks to Kickstartera). Jest to konsola do gier
MUI użyto Zune (własne, Debian). retro na bazie Raspberry Pi 2
niekompatybilne rozwiązanie). (opcjonalnie Odroid C1 lub Odroid
AEROS umożiwia uruchamianie XU4).
Największym problemem jest brak oprogramowania z AROS-a, z
oprogramowania. Drugim, bardzo linuksa, z Amigi (za pomocą
istotnym, jest zbyt wielka emulatura JanusUAE) a także
różnorodność sprzętowa PC – niesie
to konieczność pisania wielu
sterowników do wielu urządzeń. Jest
to niewykonalne garstką osób.

Problem próbowano obejść poprzez


gotowe składaki PC o nazwie ARES
– złożone z komponentów
obsługiwanych przez AROS-a.

Obecnie najpopularniejsza odmiana


AROS-a to IcAROS Desktop w
wersji LiveDVD (z opcją instalacji
na dysku oraz do uruchomienia pod
maszyną wirtualną).

Wiele projektów których motorem


napędowym był Pascal Pappara jest
już przeszłością – np. AspireOS na
Acer Aspire One, Broadway X na
Efikę MX (2012 r.) czy AEROS na
Raspbery Pi (2013 r.).

25
AROS

miejsca po polsku strony zagraniczne o1i’s Planet AROS


http://planet-aros.heimstetten.net/
http://aros.sourceforge.net/pl/ blog z informacjami o nowościach
sekcja polska z kilkoma artykułami
przetłumaczonymi na głównej https://en.wikibooks.org/wiki/Aros/
stronie domowej AROS-a User/Docs
http://aros.sourceforge.net/ wiki z dokumentacją dla
centrala, polska sekcja strony była użytkowników
linkowana wyżej
https://en.wikibooks.org/wiki/Aros/
Developer/Docs
wiki z dokumentacją dla
deweloperów

http://aros-exec.org/
główny serwis społeczności

https://power2people.org/
strona do zbiórek funduszy na
http://archives.aros-exec.org/ projekty
repozytorium plików

http://arosworld.org/news.php
najnowsza strona o AROS-ie

26
Niniejsza broszura powstała ze złożenia zawartości strony amiga.org.pl,
dla łatwiejszej dystrybucji. Celem jest popularyzacja rozwoju Amigi.

Planuję powołanie periodyku “Amiga NG” opartego wyłącznie na


treściach o: AmigaOS 4, MorphOS, AROS.

Jeśli jesteś zainteresowany współpracą - skontaktuj się:


adammierzwa1@gmail.com

27
28