Anda di halaman 1dari 44

TERAPI KELUARGA

Terjemahan dari buku


The Practice of Family Therapy.
Edisi ke 4. USA:
Thompson Brooks/Cole.
Muka surat 139 hingga 170

oleh
SYED OTHMAN B AHMAD ALKAFF
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ISI KANDUNGAN MUKA SURAT

RINGKASAN PERINGKAT PERTAMA TERAPI KELUARGA 2

1. GAMBARAN KESELURUHAN TUGAS-TUGAS TERAPI KELUARGA 4


2. RAWATAN PENGELOLAAN 5
2.1 Menjelaskan Peranan Ahli Terapi 5
2.2 Menggambarkan Proses Terapeutik 7
3. MENJELAJAH PENGALAMAN PELANGGAN 10
3.1 Mentakrifkan Masalah 10
3.2 Menaksir Individu Berfungsi 13
3.3 Menggambarkan gejala-gejala 14
3.4 Membenarkan Motivasi dan Pandangan Dunia 15

4. MENGEMUKAKAN HUBUNGAN BERFUNGSI 17


4.1 Penjejakan Jujukan-jujukan Interaksi:
"Mikroskop" Terapi Keluarga 17
4.2 Memperluaskan Sistem:
“Tidak ada perkara yang disebut bagaikan seseorang yang tiada
memiliki satu perhubungan pun” 21
4.3 Menyiapkan GARF (Nilaian Menyeluruh Hubungan Berfungsi) 26

5. MEMBANGUN ARAHAN BERKONGSI 29


5.1 Menyiapkan matlamat rawatan: Ke mana awak hendak pergi? 29
5.2 Menyiapkan matlamat Proses Penetapan:
Bagaimana anda sampai di sana? 32
5.3 Memulakan rancangan rawatan :
Dunia pengajian lawan Dunia Sebenar 35

6. PENUTUP 41

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 2
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

7. BIBLIOGRAFI 43

Peringkat Pertama Terapi Keluarga:


Daripada Rujukan melalui Temu-Janji Awal

I. Proses Rujukan (Pasukan Milan)


A. Satu proses langkah demi langkah yang menuju kepada pelantikan dan mereka
yang terlibat
B. Motivasi pelanggan untuk datang

II. Proses pengambilan/permulaan


A. Satu kenyataan masalah
B. Maklumat keluarga
C. Khuatir orang lain
D. Jadual
E. Hipotesis dan soalan berkaitan untuk sesi pertama (MST, pasukan Milan)

III. Garis kasar sesi


A. Berunding struktur (struktur kelakuan pengalaman)
1. Membincangkan jangkaan-jangkaan organisasi dan tujuan sesi
2. Menghuraikan proses terapeutik
3. Menjelaskan peranan-peranan bagi mereka yang hadir

B. Meneroka pengalaman pelanggan (penyelesaian tumpuan naratif, pasukan Milan)


1. Menyertai pelanggan menurut jangkaan serta tahap motivasi mereka
2. Meneroka pendapat setiap diri mengenai masalah itu, termasuk individu-individu
yang tidak hadir
3. Meneroka sejarah dan permulaan masalah (Pasukan Milan, antara generasi)
a. Situasional
b. Peralihan
c. Kronik

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 3
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

4. Meneroka pengecualian, pada masa-masa di mana masalah tidak berlaku


(cara tumpuan penyelesaian)
C. Nyatakan hubungan-hubungan (antara generasi struktur)
1. Ikuti jujukan-jujukan interaksi berkaitan dengan membentangkan masalah
2. Mendapatkan pandangan orang lain yang penting, yang tidak hadir dalam sesi
3. Nyatakan kemasukan orang yang penting itu
4. Mentakrifkan masalah dalam syarat-syarat secara hubungan

D. Membangunkan suatu arahan kongsi


1. Nyatakan matlamat rawatan.
2. Nyatakan proses matlamat
a. Menilai tahap krisis
b. Memutuskan langkah gangguan
(1) Penjelasan (M.RI.)
(2) Penjelajahan (naratif)
(3) Percubaan (strategik, kelakuan, antara generasi)

3. Membangunkan satu rancangan rawatan


a. Membentangkan masalah
b. Matlamat dan isu-isu yang berhubungan
c. Strategi-strategi campur tangan berbaloi untuk sejarah / permulaan masalah
d. Peranan ahli terapi
4. Kekuatan-kekuatan acara kemuncak dan menanamkan harapan (naratif penyelesaian
tumpuan)
5. Mencadangkan pilihan-pilihan dan mencungkil maklum balas (strategik, MRI.)

Ringkasan bagi taksiran keseluruhan peringkat, termasuk empat kerja umum terapi keluarga yang
sepatutnya diulangi dalam semua sesi. Empat kerja ini menyediakan satu proses langkah demi
langkah dan berakhir dengan satu rancangan rawatan akhir.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 4
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

1.0 GAMBARAN KESELURUHAN TUGAS TERAPI KELUARGA


Satu kajian semula penulisan terapi keluarga mendedahkan bahawa beberapa pendekatan temu
janji awal berkongsi sesetengah unsur-unsur biasa pendekatan itu. Breunlin (1985) menyatakan
bahawa permulaan fasa terapi keluarga di mana ahli terapi itu mengadakan sistem rujukan
keluarga ialah dengan memulakan bantuan hubungan, menilai keluarga dan membangunkan
takrif masalah. Haley (1976) menggambarkan janji temu awal dalam empat tahap:
• pengenalan sosial,
• tentuan masalah,
• huraian interaksi, dan
• penetapan matlamat.
Menurut Segal dan Bavelas (1983), matlamat janji temu awal ialah untuk mengumpul maklumat
kelakuan khusus mengenai sifat aduan dan penyelesaian cubaan pelanggan; ini merupakan
peringkat interaksi Haley. Pola umum kebanyak aliran fikiran melibatkan evolusi sistem
terapeutik itu di mana keluarga dan ahli terapi bersemuka bagi menentukan apakah? di manakah,
bilakah? dan bagaimanakah? terapi keluarga dapat dilaksanakan.

Semasa pelatih menyediakan amalan, menyiapkan satu rancangan bagi persediaan


perasaan terarah adalah berguna. Ada model-model mempunyai protokol-protokol mereka sendiri
untuk menjalankan sesi masing-masing. Sebagai contoh, Todd dan Selekman (1991), dalam kerja
mereka tentang penyalahgunaan bahan oleh remaja, menyediakan satu model yang sangat
berguna untuk menyepadukan terapi keluarga strategik struktur dengan naratif dan penyelesaian
tumpuan pendekatan-pendekatan. Mereka mengesyorkan terapi harus bermula dengan
pendekatan-pendekatan tradisional struktur strategik dan melaksanakan naratif, penyelesaian
tumpuan, atau cara amalan bertentangan, apabila jalan buntu berlaku.

Pendekatan integratif dalam buku ini mengasaskan tema umum yang membicarakan
proses keluarga (Bab 3) dan unsur-unsur umum daripada amalan (Bab 4). Ia didasarkan atas satu
kajian semula penulisan terapi keluarga dan peribadi dengan minoriti dan populasinya
berteraskan masyarakat. Bab-bab sebelumnya juga telah menerangkan, hubungan terapeutik

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 5
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

adalah satu unsur penting yang harus dipantau semasa setiap langkah proses, dan proses rujukan
mengandungi petunjuk penting untuk motivasi pelanggan-pelanggan. Langkah berikutnya itu
harus meliputi tugas-tugas bagi:

1. Rawatan pengelolaan dengan jelas dan usaha sama.


2. Menjelajah pengalaman dan konteks daripada mikro untuk peringkat makro.
3. Mencari perubahan secara hubungan.
4. Membentuk arah tuju yang mengambil kira keperluan-keperluan bagi ahli-ahli keluarga yang
penting.

Seperti peringkat-peringkat lain dan interaksi yang disebut setakat ini, dalam buku ini,
setiap tugas-tugas ini boleh terus teratur atau mungkin bertindih dalam hal-hal kompleks ketika
berhubungan dengan keluarga. Langkah-langkah ini adalah untuk menyediakan sebuah peta
untuk mengintegrasi teori, amalan, dan kemahiran-kemahiran terapi keluarga agar dapat dicapai
dalam bahagian baki buku ini. Mengambil ini dalam pertimbangan, marilah kita lihat bagaimana
langkah-langkah ini dapat membimbing satu penilaian awal dan menghala ahli terapi itu untuk
membina rancangan rawatannya.

2.0 RAWATAN PENGELOLAAN

Semasa peringkat taksiran, profesional itu mengambil tanggungjawab untuk menjelajah terapi
keluarga yakni apa akan jadi untuk seorang individu atau keluarga, bagaimana ia akan dianjurkan
dan bagaimana keputusan akan dibuat mengenai proses itu. Dalam sesi-sesi berikutnya, rawatan
pengelolaan akan termasuk perbincangan-perbincangan mengenai tugasan sebelumnya, jangkaan-
jangkaan, dan tujuan mesyuarat masing-masing. Jangkaan-jangkaan ini patut diringkaskan di
permulaan untuk menyediakan satu jalan untuk pelanggan atau ahli terapi untuk menanyakan
perubahan-perubahan dalam proses.

Sebagai contoh, jika ahli-ahli keluarga tertentu adalah secara berterusan tidak hadir, kesan
ini mesti dijelajahi dan satu keputusan harus dibuat mengenai bagaimana proses terapeutik akan

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 6
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

diteruskan bersebabkan perubahan kerana kehadiran ini. Jika satu krisis telah berlaku dalam
pertemuan-pertemuan lalu, tugas awal yang dikelolakan menyediakan satu ruang untuk
mempertimbangkan semula kesahaihan maklumat daripada pertemuan sebelum ini. Tugas ini,
semasa awal pertemuan, sepatutnya menjadi satu perjanjian tentang apa akan berlaku dalam sesi
itu.

2.1 Menjelaskan Peranan Ahli Terapi


Ahli terapi keluarga dan setiap keluarga membawa satu set jangkaan-jangkaan untuk sesi terapi
berkaitan dengan peranan-peranan mereka, prosedur-prosedur yang akan diikuti, dan syarat-
syarat yang perlu diikuti oleh setiapmereka. Sebagai contoh, mungkin keluarga itu mempunyai
andaian mereka mengenai stereotaip seorang kaunselor, ahli terapi, atau pekerja sosial. Mungkin
ahli terapi keluarga itu juga memiliki andaian stereo tertentu atau mempunyai satu keinginan bagi
mengekalkan imej tertentu dengan keluarga. Bagaimanakah jika dua set jangkaan itu tidak
sesuai? Untuk mengggunakan syarat-syarat Bateson, semua perhubungan harus mempunyai
laporan (kandungan) dan tahap perintah (proses) . Ini bermaksud yang ahli terapi keluarga dan
keluarga masing-masing perlu menjelaskan sifat hubungan, tetapi tiada kemungkinan mereka
menyatakan jangkaan-jangkaan mereka secara terbuka kepada orang lain. Sebagai contoh, ahli
terapi keluarga mungkin pernah memilih satu peranan sebagai perunding neutral untuk keluarga.
Sementara itu, keluarga mungkin pernah mendefinisikan ahli terapi sebagai seorang pengadil atau
juga sebagai sekutu. Bilamana jangkaan implisit ini terdedah melalui perbuatan bukan lisan
(proses), konflik implicit itu mungkin akan mengganggu perjalanan matlamat yang diharapkan
(kandungan). Tatkala maklumat tersirat itu diketengahkan, peranan masing-masing dapat
dijernihkan melalaui kerjasama lebih lengkap sebagaimana diilustrasikan dalam contoh ini:

Seorang wanita mendapatkan bantuan serang ahli terapi keluarga, dan satu bentuk sikap
dengan berbagai masalah yang berlaianan dibawa pada setiap satu minggu. Bingung dan
kecewa, ahli terapi itu menanggapi kemungkinan yang wanita itu telah salah takrif
peranan profesional itu. Dalam sesi berikutnya, ahli terapi itu bertanyakannya tentang
sikapnya dengan berbagai masalah yang berlaianan dan apakah maksudnya. Selepas ahli
terapi menjalankan hipotesis terhadpanya, wanita itu telah dapat menjelaskan bahawa
penglibatan adalah lebih penting bagainya daripada penyelesaian masalah. Dia berfikir

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 7
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

bahawa jika dia tidak membawa sebarang masalah untuk diperkatakan pada setiap
minggu, ahli terapi akan menghentikan rawatan itu. Berdasarkan penjelasan bagaimana
dia mentakrifkan hubungan (tahap perintah), ahli terapi boleh membantu wanita itu untuk
merasa lebih bertanggungjawab terhadap terapi dan berapa lama ia akan berlangsung.
Sekali masalah penglibatan itu telah dijelaskan, mereka boleh menentukan masalah yang
lebih penting.

Sebaik sahaja ahli terapi keluarga dapat meneroka bagaimana cara paling berkesan untuk
menjelaskan peranan mereka, menyemak Jadual 1.1 di Bab 1 untuk contoh-contoh peranan-
peranan terapeutik yang dijelaskan oleh pelbagai model terapi keluarga mungkin dapat
membantu. Contoh-contoh ini boleh digunakan untuk menghubung baik perbezaan jangkaan dan
untuk menjelaskan peranan yang ahli terapi itu ingin dilaksanakan.

2.2 Menggambarkan Proses Terapeutik

Bilamana ahli terapi itu memulakan temu janji awal itu, dia harus sesuai diri pelanggan-
pelanggan untuk proses terapi, menghuraikan kakitangan terlibat dan teknik-teknik tertentu yang
akan diambil untuk memburu matlamat. Menyediakan sekurang-kurangnya satu struktur bagi
proses terapeutik adalah penting di permulaan. Sama sahaja seperti ejen pelancongan memberi
jadual untuk satu percutian keluarga, ahli terapi itu juga dapat memberi satu gambaran
keseluruhan janji temu awal dalam cara berikut:

“Hari ini, kami akan bercakap mengenai perkara-perkara yang membimbangkan anda
(keluarga anda) dan membincangkan apa yang anda mahu lakukan tentang mereka.
Beritahu saya, apa yang penting untuk anda, dan saya pasti anda juga ingin mengetahui
apa yang saya boleh buat untuk membantu. Kita boleh mengumpulkan idea-idea kita dan
mengemukakan beberapa idea tentang arah yang kita dapat pergi dari sini. Jika anda
bukan dalam satu krisis/masalah, saya biasanya menjalankan beberapa sesi-sesi untuk
mempelajari perkara-perkara yang saya dapat lakukan yang terbaik untuk anda. Jika anda
dalam satu krisis, kita boleh memutuskan apa yang anda perlukan segera. Selepas itu, kita
akan membangunkan satu pelan tindakan. Jika anda mencuba sesuatu dan ia tidak

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 8
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

berkesan, kita akan bercakap tentangnya lagi dan cuba memahami apalagi yang mungkin
dapat membantu.”

Huraian proses terapeutik itu akan berubah, bergantung kepada pengalaman dahulu
keluarga dalam terapi. Keluarga-keluarga yang belum pernah ada pengalaman untuk terapi atau
yang tidak pasti apa yang dijangkakan dalam terapi, memerlukan lebih banyak ketentuan pasti.
Jika keluarga-keluarga telah mempunyai urusan hubungan terapeutik terdahulu, menjelajah
jangkaan-jangkaan mereka untuk khidmat terapi akan jadi penting. Setelah mendengar tentang
pengalaman-pengalaman keluarga sebelumnya dengan cara kaunseling, ahli-ahli terapi keluarga
mungkin perlu bagi menjelaskan bagaimana pengalaman semasa itu mungkin selaras atau
berbeza dengan pengalaman-pengalaman dengan pengamal-pengamal lain.

Satu daripada soalan-soalan itu pelanggan itu mungkin bertanyakan ialah sama ada ahli
terapi akan mendedahkan apa diperkatakan dalam sesi ini kepada orang lain (sebagai contoh, ibu
bapa, pegawai perunding cara, atau seorang pekerja sosial). Sebelum soalan itu timbul, ahli-ahli
terapi keluarga harus mengatakan bahawa apa dibincangkan akan menjadi rahsia kecuali
bergantung dengan keadaan. Suatu janji tanpa kelayakan ini boleh menghakis amanah, dan ahli
terapi itu akan hilang keberkesanan. Dalam kes-kes tertentu (biasanya dengan kanak-kanak atau
remaja-remaja), ia berada dalam kepentingan terbaik pelanggan itu bagi berkongsi maklumat.
Juga, undang-undang dalam banyak negeri memberi mandat kepada ahli terapi untuk
melaporkannya di bawah keadaan tertentu. Akibatnya, kelayakan kerahsiaan seharusnya
dimasukkan. Sebagai contoh, ahli terapi itu mungkin berkata:

“Saya akan cuba menyimpan apa yang kita bercerita antara kita berempat, tetapi jika salah
seorang daripada kita berkata dia sedang merancang melakukan sesuatu yang akan
merbahayakan dirinya atau seseorang lagi, saya akan memberitahu seseorang lagi dan
cuba mengelakkkan sesiapa daripada kita menjadi cedera. Saya berjanji yang saya akan
memberitahu anda jika saya perlu memberitahu sesiapa tentang apa yang kita telah cakap.
Dan terkadang, jika saya fikir ia akan membantu bagi seseorang untuk mengetahui
sesuatu yang anda telah memberitahu saya, saya akan meminta izin anda untuk
menyebutkannya. Sebagai contoh, jika anda memberitahu saya yang anda mempunyai

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 9
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

masalah di sekolah, saya mungkin bertanya anda jika anda tidak keberatan saya
membincangkannya dengan guru-guru anda. Ianya juga penting untuk anda tahu bahawa
undang-undang juga memerlukan saya mendedahkan maklumat dalam kes-kes tertentu.
Ini termasuk............”

Soalan lain mengenai peranan ahli terapi itu atau hubungan terapeutik itu mungkin timbul
sepanjang sesi-sesi terapi dan harus dijawab sebagai mereka timbul. Apa yang genting dalam
menjelaskan proses terapeutik itu adalah melegakan kebimbangan pelanggan-pelanggan itu,
memberi sebahagian idea mereka tentang apakah mungkin untuk berlakunya apabila mereka
datang, dan membantu mereka rasa selesa. Kotak 1.1 menyediakan satu siri soalan-soalan untuk
membantu pengamal berunding aspek-aspek terapi dengan keluarga-keluarga.

Kotak 1.1: Soalan-soalan untuk berunding dalam proses terapi

Siapa yang akan menghadiri? (Sumber Rujukan, keluarga berangkai, orang lain)
Apakah peranan setiap diri? (perunding, pelanggan, penyedia maklumat)
Apakah matlamat-matlamat rawatan? (Membentangkan masalah dan perubahan-
perubahan hubungan yang dihasratkan)
Apakah matlamat-matlamat proses? (Taksiran rawatan kemudian; tinjauan lanjut untuk
mendefinisikan masalah; percambahan fikiran; percubaan)
Bilakah sesi-sesi diadakan? (Frekuensi atau langkah)
Bagaimanakah sesi-sesi akan dikendalikan? (Arahan-arahan dalam sesi, soalan pusingan
atau sistematik, keluar bagi sesi tugas-tugas, genograms, campur tangan tertentu,
pendidikan psikologi)
Bilakah susunan itu dapat dirunding semula?
Apakah yuran, sumber-sumber, ruang, masa, dan bantuan yang diperlukan?
Siapakah lagi yang diperlukan untuk mengetahui rancangan itu?
Adakah halangan-halangan atau kos kepada rancangan itu?

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 10
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

3.0 MENJELAJAH PENGALAMAN PELANGGAN

Setiap sesi sepatutnya mampu untuk memberi peluang kepada semua peserta memberi tindak-
balas kepada soalan-soalan tentang idea-idea mereka, perasaan-perasaan, tindakan-tindakan,
tujuan-tujuan, dan deria-deria mengenai masalah yang dibentangkan. Semasa temu janji awal,
ahli terapi itu harus mendapatkan huraian-huraian jujukan-jujukan interaksi dan tanggapan diri
tiap-tiap masalah sepanjang masa. Sebagai hasil terapi daripada sesi ke sesi, tema sistemik (yakni
peralihan-peralihan, proses antara generasi, jantina, dan sebagainya.) boleh dipilih sebagai fokus
penjajahan ini (lihat Bab 3). Perbincangan-perbincangan boleh juga merangkumi ulasan
penyelesaian-penyelesaian cubaan, masa-masa apabila keadaan baik, dan bercerita kisah-kisah
pengalaman-pengalaman penting yang membentuk asas untuk satu kacamata pandangan dunia
pelanggan.

3.1 Mentakrifkan Masalah

Dalam tahun-tahun awal terapi keluarga, tentuan masalah adalah satu perjuangan abadi.
Pelanggan-pelanggan akan masuk meminta bantuan dengan cara tingkah laku kanak-kanak atau
cara penyakit mental yang ditakrifkan mereka sendiri, tetapi oleh ahli-ahli terapi keluarga, yang
bimbang untuk menukar keluarga pelanggan kepada pemikiran sistemik, akan cepat-cepat
memujuk keluarga-keluarga itu untuk memikirkan tingkah laku kanak-kanak mereka sebagai
masalah keluarga, atau penyakit mental mereka sendiri sebagai satu masalah perkahwinan.

Pendekatan ini tetap digunakan untuk berkomunikasi tuduhan untuk ahli-ahli keluarga
lain. Hari ini, banyak pendekatan-pendekatan konstruktivis mencari untuk “mewujudkan semula"
takrif masalah (O'Hanlon & Teiner-Davis, 1989), dan model-model berdasarkan bukti bercakap
dengan jelas cara mengelakkan rintangan dan keunikan keluarga itu. Tren-tren ini mencadangkan
satu proses muafakat. Dengan bertanya keluarga itu bagi menjelaskan apa yang mereka mahu
lihat berlaku dalam terapi keluarga, ahli-ahli terapi mempunyai peluang bagi melepaskan diri
mereka daripada mana-mana agenda tersembunyi yang mungkin menjelaskan masalah yang
menimbulkan konflik dengan cara pemikiran keluarga itu (teori perubahan). Bagi memulakan
satu dialog mengenai masalah dengan sesebuah keluarga atau individu, ahli terapi keluarga itu

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 11
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

mungkin bertanya soalan-soalan menyeluruh berikut sebagai satu cara menjelajah takrif-takrif
pelanggan-pelanggan ketika mendapatkan maklumat secara hubungan:
1. Apakah yang membawa anda ke sini?
2. Apakah yang dapat membantu bagi kita untuk membincangkan?
3. Siapakah yang mula-mula sedar akan masalah ini dan sudah berapa lama ia berlaku?
4. Apakah yang menjadikan anda (atau orang yang lain) mengganggap bahawa ini adalah
satu masalah?
5. Siapakah lagi orang yang setuju atau tidak bersetuju bahawa ini adalah masalah?
6. Siapa lagi (dalam atau di luar keluarga) ada satu pendapat mengenai masalah itu?
7. Adakah anda atau sesiapa lagi memikirkan sebarang kemungkinan lain mengenai
kemungkinan masalah itu?
8. Adakah masa-masa apabila masalah itu tidak berlaku? Apakah yang sedang berlaku
pada masa-masa itu?
9. Apakah ada perbezaan antara masa-masa apabila masalah itu berlaku dan masa-masa
tidak berlaku?
10. Apakah akan berlaku jika masalah itu tidak berubah?

Sebagaimana pernah kami alami, keluarga-keluarga kadang-kadang datang ke sesi


kaunseling dengan suatu takrif yang telah dicipta oleh orang lain dalam sistem itu. Adakah
pelanggan-pelanggan ini bersetuju atau tidak bersetuju dengan pendapat-pendapat bagi kuasa-
kuasa ini? Jika pelanggan tidak bersetuju (" Saya tidak fikir saya ada masalah"), ahli terapi
mungkin berupaya mempengaruhi takrif masalah ini jauh dari satu pandangan psikologi. Kadang-
kadang keluarga-keluarga lega akan ini dan mampu meluahkan harapan dan kebimbangan
mereka.

Bagaimanapun, jika keluarga itu mempunyai perasaan yang kuat tentang satu pandangan
tertentu pada masalah yang berlaku (“Saya dwikutub,” atau “Keluarga saya tidak berfungsi”),
ahli terapi keluarga itu harus berunding satu hubungan kerjasama yang paling penting, daripada
satu yang tidak sengaja menjadi tidak ketara kerana perbezaan falsafah. Satu contoh perkara ini
ialah apabila sebuah keluarga masuk meminta bantuan untuk seorang ahli yang bergantung secara
kimia.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 12
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Jika ahli terapi keluarga itu mencadangkan yang masalah itu sebenarnya adalah satu
masalah keluarga, ahli-ahli keluarga itu mungkin meninggalkan sesi terapi dengan pemikiran
dalam diri mereka, "Tetapi kami masih berfikir masalahnya adalah minuman araknya!" Mereka
boleh jadi keberatan untuk kembali. Sebaliknya, ahli terapi itu boleh membangunkan satu tentuan
masalah yang menyatukan pendapat-pendapat pelbagai, seperti
“Minuman araknya telah menjejaskan hubungan anda, dan anda mahu benda-benda boleh jadi
lebih baik antara anda.”

Oleh itu, dalam sesi permulaan, ahli terapi dengan jelas menerima takrif masalah keluarga
itu manakala secara tersirat menjelajah cara-cara tambahan menggambarkan ia menggunakan
syarat-syarat secara hubungan. Bilamana ahli-ahli keluarga itu menjawab soalan-soalan ini,
menerima huraian mereka masalah tanpa kritikan atau nasihat pramatang adalah penting.
Mengesahkan kepentingan sumbangan setiap ahli adalah juga penting (“Itu satu perkara
berfaedah sangat. Anda nampaknya telah berfikir banyak mengenai isu ini”). Jika ahli-ahli
keluarga menyela antara satu sama lain, ingatkan mereka bahawa mereka semua akan
mempunyai peluang melahirkan pendapat-pendapat mereka masing-masing..

Jika seorang individu datang ke sesi seorang diri sahaja, maka takrif masalah itu mungkin
beredar, daripada menyoal pendapat individu itu kepada perkara mengenai dirinya atau orang lain
yang bererti bagi dia (“Jika isteri anda ada di sini dengan kami, apakah dia akan kata?”). Jika satu
pasangan atau keluarga telah tiba untuk terapi keluarga, takrif masalah hendaklah memasukkan
pandangan bertentangan dari masalah itu. Sebagai contoh, jika seorang suami berkata masalah itu
adalah kerana terlalu kurang seks, dan isterinya pula berkata masalah itu adalah kerana terlalu
sedikit komunikasi, ahli terapi keluarga itu mungkin mencadangkan yang masalah adalah
ketidakupayaan pasangan untuk memenuhi keperluan-keperluan diri antara satu sama lain.
Tentuan masalah baru yang dirumuskan mestilah mengandungi pelbagai jawatan-jawatan dalam
rangkaian hubungan.

Apabila huraian masalah itu muncul, ahli terapi itu harus membinaa soalan-soalan yang
membawa ketentuan lebih besar. Pelanggan-pelanggan akan sering mengungkapkan ucapan

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 13
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

global melalui penggunaan label-label (terkilan, marah, gementar, dan sebagainya.). Manakala
label-label itu menandakan satu petunjuk umum mengenai masalah itu, mereka sering bermaksud
lain-lain perkara untuk orang lain. Sebagai contoh, seorang anggota keluarga mungkin berkata,
“Saya tidak mahu bersekolah,” yang mana sebenarnya, itu cara dia menunjukkan yang dia tidak
gembira. Seorang ahli terapi mungkin menggunakan soalan-soalan berikut untuk membantu
anggota keluarga masing-masing menjelaskan masalah:

1. Apa maksud awak oleh _______________ ?


2. Berikan saya beberapa contoh _______________ ?
3. Menghuraikan satu situasi apabila anda _______________ ?
4. Bagaimanakah ini menjejaskan anda kini?
5. Memberitahu saya kira-kira waktu akhir _______________ berlaku.

Matlamatnya ialah untuk membantu anggota keluarga masing-masing secara spesifik dan
konkrit, supaya masalah yang ditakrifkan itu akan dapat diselesaikan. Semasa ahli keluarga itu
berkongsi pendapat mereka masing-masing, ahli terapi boleh berasaskan kepada maklumat ini
bagi menilai fungsi setiap individu.

3.2 Menaksir Individu Berfungsi

Sambil kita meneruskan kajian semula kita bagi peringkat taksiran rawatan, adalah penting untuk
memantulkan taksiran-taksiran tentang kesihatan mental secara umum dan bagaimana ahli terapi
keluarga menyesuaikan kepada budaya lebih besar rawatan kesihatan mental. Kerana
digambarkan dalam Bab 1 dan 2 dari buku ini, terapi keluarga merupakan satu pendekatan
gantian untuk rawatan-rawatan kesihatan mental tradisional sedangkan psikoterapi menjadi arus
utama di Amerika Syarikat semasa separuh terakhir dari abad kedua puluh.

Hari ini, pendekatan-pendekatan rawatan kesihatan mental tradisional menggunakan satu


model perubatan yang melibatkan mendiagnosis masalah menggunakan Diagnostic dan Statistical
Manual Mental Disorders, edisi keempat (DSM-IV, Persatuan Psikiatri Amerika, 1994).

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 14
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Pendekatan ini telah diterima di kalangan pembekal-pembekal jagaan kesihatan, syarikat-syarikat


insurans dan agensi-agensi kebanyakan masyarakat. Walaupun profesion perkahwinan ini dan
terapi keluarga telah kekal unik dalamnya secara hubungan atau pendapat-pendapat mengikut
konteks masalah kesihatan mental dan penyelesaian-penyelesaian sepadan mereka, ahli-ahli
terapi keluarga umumnya mengamalkannya mengikut persekitaran, di mana ia sedapat mungkin
menyediakan satu diagnosis DSM-IV dan menilai status mental, pembentukan idea membunuh
diri dan faktor risiko lain. Seperti yang tersebut dalam Bab 1, seting ini seringkali mula dengan
mencari penstabilan dan kembali ke peringkat sebelumnya dimana orang itu berfungsi. Oleh itu,
ahli-ahli terapi keluarga kebanyakan belajar apa yang Bertram (2001) merujuk kepada sebagai
“Jalan semasa MFT berjalan sambil bercakap semasa DSM bercakap.”

3.3 Menggambarkan gejala-gejala.

Dalam banyak latar/seting, senarai-senarai masalah, peperiksaan status mental, dan bantuan
borang-borang laporan diagnostik akan dapat membantu ahli kilinik menilai individu berfungsi.
Jadual 3.1 menyenaraikam beberapa kategori dalam satu biopsikoososial taksiran. Cadangan-
cadangan di sebelah kanan jadual merangsang ahli terapi meneroka secara sistemik serta isu-isu
hubungan bilamana mungkin, disamping menyediakan peluang-peluang untuk ahli klinik
mengembangkan pada masing-masing topik secara hubungan.

Jadual ini menyediakan pengamal dengan satu lakaran kasar masalah utama gejala-gejala
dan beberapa sumber-sumber hubungan /cabaran yang wujud untuk seorang individu atau
keluarga. Sebagai tambahan kepada mempertimbangkan maklumat yang dijana oleh sumber-
sumber yang tertentu(standard), adalah penting untuk meneroka motivasi pelanggan itu dan
pandangan dunia. Menggunakan metafora pemanduan kita, motivasi dan pandangan dunia
menetapkan samada kita berhenti di hentian rehat atau meneruskan pada kelajuan sama.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 15
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Jadual 3.1 : Gejala-gejala biasa, matlamat-matlamat dan isu-isu secara hubungan


Jenis simptom Goal Relational issues
Fisikal Penyalahgunaan Makanan Kepimpinan
Pengabaian Pakaian Kejelasan peranan-
Kemiskinan Perlindungan peranan
Trauma Keselamatan Perlindungan

Emosional(Perasaan) Kemelesetan Harga Diri, Lampiran selamat,


Kebimbangan Ketahanan, Kepunyaan,
Mood yang meleset Harapan, Pembezaan,
berayun Keyakinan Kuasa Pribadi
Ulang-kembali
Kekeliruan
Tekanan terkejut
Kemasyarakatan Defisit-defisit Tingkah laku prososial Pengasingan,
perhatian, Kejayaan dengan Penindasan,
Bantahan, teman-teman sebaya Keadilan,
Hiperaktiviti, Kejayaan dengan Etika-etika secara
Penyakit Saraf, kerja, sekolah, hubungan
Keganasan sokongan Social
sokongan masyarakat

3.4 Membenarkan Motivasi dan Pandangan Dunia.


Dalam Bab 4 dan 5, kami membincangkan kemahiran-kemahiran bagi menangkis rintangan dan
menjelajah proses rujukan. Bahagian-bahagian yang berikut menyediakan ahli klinik untuk
mengenalpasti isu-isu penting berkaitan motivasi dan pandangan dunia. Agak kerap, pelanggan-
pelanggan mempunyai agenda tersembunyi bahawa mereka tidak mampu menjadikannya
eksplisit. Agenda itu ialah tujuan-tujuan yang tidak terucap (nonverbal), di mana pelanggan-
pelanggan percaya bahawa orang lain mungkin tidak bersetuju.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 16
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Dalam satu contoh kes terdahulu, seorang wanita takut melahirkan persepsi-persepsinya
mengenai cara dia berfikir tentang terapi dikelolakan. Dalam terapi perkahwinan, seorang suami
curang mungkin sedar sesi pertama hanya untuk meremehkan dia atau kesalahan dia, sedangkan
ia sudah memutuskan untuk meninggalkan perkahwinan. Tanpa pernah merancang untuk
menyelamatkan hubungan, pelanggan ini mungkin berharap yang ahli terapi itu akan menjadi
orang yang dapat disandarkan untuk pasangan terbengkalai. Bagaimanapun, pelanggan itu boleh
jadi tidak dapat untuk menzahirkan niat itu melainkan ahli terapi keluarga membangkitkannya
pada pertemuan pertama. Demikian juga, seorang ibubapa tunggal mencari terapi keluarga untuk
dia atau anaknya sedangkan dirinya adalah masih bersedih kerana kehilangan perkahwinan.

Dalam kes imengenai kecurangan, agenda tersembunyi akan dapat pengaruh yang besar
pada siri rawatan terapi, terutama jika ianya tidak diketahui oleh ahli terapi keluarga. Jika ianya
diketahui, ia mungkin menjadi fokus terapi kerana ia adalah rangsangan utama untuk mencari
perkhidmatan ahli terapi. Dalam kes ibubapa tunggal, agenda tersembunyi mungkin tidak akan
menjejaskan siri rawatan terapi kerana penyelarasan kerja perceraian boleh dilakukan dengan
cara yang serentak bagi memberi faedah ibubapa dan anak. Jika ibubapa itu tidak mengesahkan
gerak hati ahli terapi, maka tidak mengapa jika ahli terapi itu tetap dengan agenda tersebut.

Seperkara lagi, keluarga-keluarga sering mempunyai jangkaan mengenai siapa yang perlu
hadir berada dalam setiap sesi (anak itu sahaja, masing-masing suami/isteri secara berasingan,
dan sebagainya.), bagaimana masalah itu akan ditakrifkan, dan topik-topik apa yang akan atau
tidak akan dibincangkan. Walaupun ia adalah sukar untuk meneka semua jangkaan yang sesuai
itu, ahli terapi boleh cuba berhubungan dengan sebaik-baiknya supaya keluarga berasa selesa
dalam mendedahkan agenda-agenda paling sensitif mereka (sebagai contoh, “Saya berharap anda
boleh memberitahu saya jika perkahwinan saya wajar diselamatkan”).

Kadang-kadang membuat jangkaan diri tentang pelanggan-pelanggan kita adalah amat berguna;
Dengan demikian, pada masa lain itu, ahli terapi keluarga hanya perlu menyediakan suasana yang
selesa untuk berkongsi maklum-balas sedapat mungkin. Apabila ahli terapi itu menunjukkan
penerimaan luar biasa (contohnya “Kadang kala manusia fikir saya ini gila, jadi anda hendaklah
dapat bersabar dengan saya…” ), keluarga akan lebih teruja dengan agenda tersembunyi.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 17
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Bagaimanapun, di sana akan ada peluang yang terbuka bagi menjelaskan jangkaan-jangkaan ini
semasa ahli terapi belajar lebih banyak tentang hubungan-hubungan tersebut.

4.0 MENGEMUKAKAN HUBUNGAN BERFUNGSI

Sebagaimana pengalaman individu membentuk gambaran hasil gabungan kelakuan, persepsi,


dan hubungan, satu dialog terapeutik membangun di mana pengamal itu memelihara satu
tumpuan pada hubungan-hubungan penting dan berkaitan bertalian sama ada masalah itu sendiri
atau penyelesaian yang mungkin. Campur tangan tertentu daripada mengutamakan model-model
adalah sebahagian daripada tugas ini. Jika seseorang adalah dilihat secara individu, interaksi
seharusnya masih mengekalkan tumpuan kepada perhubungan, bukan kelakuan atau persepsi-
persepsi sahaja. Sepertimana dalam pentakrifan masalah, kami mencadangkan ahli-ahli terapi
sistemik bertanyalah mengenai pengalaman significant others tersebut yang tidak hadir. Dengan
memasukkan kepelbagaian pendapat dalam perbincangan, proses tersebut terikat kepada faktor-
faktor secara hubungan dan memelihara satu pandangan yang lebih luas terhadap konteks
interaksi. Seperkara lagi, ahli terapi itu perlu membuat ia satu amalan rutin mendapatkan satu
gambaran yang jelas dan terperinci mengenai interaksi keluarga yang terdapat dalam hubungan
untuk masalah.

4.1 Penjejakan Jujukan-jujukan Interaksi: "Mikroskop" Terapi Keluarga

Tanpa mengira cara berfikir yang khusus, kebanyakan daripada kegiatan ahli terapi keluarga
adalah tertumpu tentang pengumpulan maklumat interaksi tentang keluarga. Elemen dalam
jujukan-jujukan interaksi adalah idea-idea, emosi-emosi, tujuan-tujuan, dan kelakuan-kelakuan
yang menjadi sasaran untuk pertukaran di dalam hubungan. Ini adalah mengapa saya
menggunakan analogi ahli mikrobiologi: Jujukan-jujukan penjejakan adalah “mikroskop” ahli
terapi keluarga. Ahli-ahli terapi perlu mengenal pasti setiap unsur seperti titik potensi gangguan
dalam satu perhubungan . Seperkara lagi, tumpuan atas jujukan-jujukan ini bermula untuk
mengubah huraian masalah daripada satu sifat individu (sebagai contoh, “Dia terkilan”) kepada
suatu takrif interaksi (“Bila dia terkilan, kami tidak bersetuju tentang penyelesaian”).

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 18
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kotak 6.3menyediakan soalan yang menjelaskan bagaimana bagi untuk mengesan


komunikasi dalam jujukan-jujukan interaksi. Pendekatan-pendekatan tersebut yang digunakan
dalam mengenalpasti pola interaksi keluarga meny erupai teknik-teknik dalam hubungan yang
berasal daripada pelanggan tertumpu terapi (Rogers, 1961). Soalan-soalan terbuka ahli terapi,
keupayaan refleksi kandungan dan perasaan, dan ketekunan tingkah laku (keperibadian /
kelakuan) membantu untuk membentuk satu perhubungan sokongan dengan keluarga. Lebih
kompleks suatu teknik pemusatan penjejakan oleh ahli terapi dalam usahanya untuk “mendengar
dengan telinga ketiga,” yakni, ahli terapi itu memberi respons kepada idea-idea dan perasaan-
perasaan ahli-ahli keluarga itu mungkin tidak dapat untuk memaklumi. Apabila ahli-ahli
keluarga mula bersembang, mereka biasanya menghuraikan kandungan masalah. Sebagai contoh,
seorang ibu bapa mungkin mengatakan bahawa seorang kanak-kanak “tidak akan bukan pulang
ke rumah” atau “tidak akan melakukan apa saya arahnya.” Ahli-ahli terapi mendengar apa yang
dikatakan oleh ahli-ahli keluarga mengenai satu sama lain (kandungan), tetapi mereka juga
bimbang tentang proses bagaimana ahli-ahli keluarga berinteraksi dengan satu sama lain. Adakah
ahli-ahli keluarga bercakap untuk satu sama lain? Ahli terapi yang menumpukan hanya pada
kandungan tidak akan dapat menilai corak interaksi yang menyumbang kepada masalah. Menurut
Colapinto (1991):

Dengan mengikuti kandungan dan proses interaksi kekeluargaan, saya seperti jarum suatu
pemain piring hitam mengikuti satu alur, adalah asas prosedur struktur untuk mengumpul
maklumat pada peta keluarga. Pada masa ahli terapi itu mendengar dan menggalakkan
penglibatan ahli-ahli keluarga, memerhati mereka saling menari, dan meminta penjelasan
dan pengembangan, dia bermula untuk merangka dahulu jawapan kepada soalan-soalan
struktur: Ahli-ahli keluarga sama ada boleh berbual tanpa diganggu, sama ada mereka
cenderung berinteraksi dalam cara yang sesuai dengan umur , bagaimana mereka
mengelolakan kelakuan satu sama lain , bagaimana mereka merujukkan atau mengelakkan
konflik, apakah perikatan yang cuba mereka bentuk.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 19
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kotak 6.3 | Soalan-Soalan Bagi Urutan,


Maksud Dan Mesej
Urutan Interaksi
Siapa melakukan apa dan bila?
Apa sebenarnya yang beliau kata atau lakukan?
Apa yang berlaku sebelum itu?
Bila dia melakukan demikian, apa yang telah terjadi selepas itu?
Dan kemudian apa yang telah terjadi?
Kemudian apa yang mereka melakukan?
Sementara ini terus terjadi, di mana adalah _______________, _______________,
_______________ (keluarga lain atau ahli-ahli rumah tangga)?
Bila dia melakukan demikian, apa yang telah terjadi selepas itu?

Makna-makna dan Mesej-mesej


Apa sebenarnya yang dikatakan?
Apa yang anda fikirkan apabila dia berkata begitu?
Bila anda berkata _______________, apa yang anda fikirkan?
Bila anda berfikir _______________ , bagaimana anda sedar kesimpulan itu? (Di mana anda
mendapat idea begitu?)

Ahli terapi juga boleh menilai pola-pola interaksi sebegitu dengan bertanya soalan-soalan Milan-
style berkaitan dengan turutan . Apabila seorang anggota keluarga mula menggambarkan satu
masalah, ahli terapi mesti meneroka dengan yang masalah ini wujud dan bagaimana urutan itu
terjadi. Dialog berikut menjelaskan bagaimana ini boleh dilaksanakan.

AHLI TERAPI : Beritahu saya apa masalah sekarang.

IBU : Dia tidak akan mendengar kepada saya.

AHLI TERAPI : Siapa yang tidak akan mendengar untuk anda?

IBU : Anak lelaki saya, Eric.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 20
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

AHLI TERAPI : Apa adakah dia buat kepada anda yang menunjukkan dia tidak
mendengar?

IBU : Dia hanya duduk dengan senyap dan jam-jam TV apabila saya
memberitahunya k untumelakukan sesuatu.

AHLI TERAPI : Dan apa anda buat apabila beliau begitu?

IBU : Kadang-kadang saya masuk dan buat dia mendengar saya.

AHLI TERAPI : Bagaimana awak melakukannya?

IBU : Saya masuk dan tutup TV untuk dapatkan perhatiannya.

AHLI TERAPI : Dan kemudian apa yang terjadi?

IBU : Dia biasanya menjadi marah dengan tiba-tiba.

AHLI TERAPI : Jadi yang terjadi? Adakah suami anda ikut campur?

Isu yang penting di sini adalah yang ahli terapi itu berfikir tentang corak interaksi yang
meliputi masalah itu mahupun jika hanya satu anggota keluarga dalam sesi. Huraian interaksi
masalah itu menyatakan kepada kami siapa yang sepatutnya bercakap dengan siapa mengenainya.
Sebagai contoh, bolehkah seorang ibu dan bapa tiri membincangkan masalah itu dalam kehadiran
anak-anak mereka? Daripada melaporkan tentang masalah, ahli terapi keluarga itu boleh meminta
individu-individu yang hadir menggambarkan bagaimana ahli-ahli akan merespon, oleh itu satu
gambaran bagi urutan interaksi sebelum dan selepas masalah akan didapati. Jika ahli terapi tidak
boleh membayangkan apa sebenarnya berlaku, dia harus terus minta lebih melalui soalan-soalan
terperinci. Untuk berjaya mempelajari kemahiran ini, ahli-ahli terapi keluarga harus berlatih
menggunakan Kotak 6.3 dan Jadual 2.1 dalam setiap sesi. Perhatian khusus sepatutnya diberi
kepada turutan kelakuan berulang yang berlaku di sekitar masalah dan kepada individu tertentu
yang terlibat. Ahli-ahli terapi keluarga boleh menggunakan maklumat ini untuk memutuskan
samada mana-mana significant others yang hilang dari sesi.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 21
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

4.2 Memperluaskan Sistem: “Tidak ada perkara yang disebut bagaikan seseorang yang
tiada memiliki satu perhubungan pun”

Mempertimbangkan siapa untuk diambilkira di dalam sesi kaunseling adakalanya sukar bagi ahli
terapi keluarga yang baharu. Apabila beberapa pelopor telah dikenali atas desakan mereka untuk
berjumpa seluruh ahli keluarga (Boszormenyi-Nagy & Frano, 1965; Napier & Whitaker, 1978),
sebahagian lagi dikenali atas desakan untuk berjumpa secara individu (Bowen, 1978). Kami
berpendapat adalah penting untuk mengingati kata-kata Whitaker (1986) iaitu, “ tiada ada yang
dikatakan seperti manusia tanpa perhubungan. Kepada kebanyakan profesion, ini adalah premis
utama kepada terapi keluarga. Walaubagaimanapun, di dalam isu menentukan penyertaan,
harapan klien haruslah difahami pada peringkat awal proses terapiutik untuk berunding secara
efektif tanpa paksaan. Di dalam kebanyakan setting rawatan, klien dewasa selalunya datang
bersendirian, tanpa memahami bahawa ahli terapi mahu berhubung dengan yang lain. Apabila
individu tersebut menyedari bahawa keutamaan terapi, sebahagiannya bersetuju dengan mudah,
sebahagian lagi terkejut dan mahu menimbangkannya, manakala sebahagian lagi sememangnya
tidak mahu kehadiran orang lain dalam sesi. Pihak luar juga ada yang bersedia untuk
menyertainya, terkejut, atau sangat menolak untuk menyertainya. Suatu pegangan yang baik
adalah mengandaikan yang paling teruk dan pernerokaan secara berhati-hati, daripada
mencadangkan apa sahaja kombinasi manusia.

Tanpa menghiraukan siapa yang berada dalam bilik terapi, fokus terhadap terapi keluarga
juga merangkumi hubungan luar daripada hubungan keluarga yang penting. Pada sebahagian
terapi, perhubungan antara keluarga dan sekolah mungkin akan disasarkan bagi pemulihan
(Amatea & Sherrard, 1989). Bagi yang lain, kaum kerabat tanpa pertalian darah adalah lebih
mempengaruhi berbanding ahli keluarga secara biologi (Boyd-Franklin, 1989). Oleh itu, sebarang
sistem, atau sebarang set perhubungan, boleh dikenali sebagai konteks utama dalam penyelesaian
masalah. Oleh kerana jaringan perhubungan menjadi fokus kepada penilaian, ahli terapi keluarga
mencipta pendekatan yang sesuai dengan semulajadi terhadap perhubungan ini yang mana
mereka gabungkan melalui kekeluargaan, persahabatan, dan tali komuniti yang lain. Kami
percaya pengamal yang baharu akan mencipta lebih berkesan jika mereka memikirkan dengan
teliti tentang set-set soalan sepanjang sesi dijalankan.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 22
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Set soalan yang pertama berkaitan dengan pengaruh orang lain.


1. Siapa yang mentakrifkan masalah?

2. Adakah klien tinggal dengan orang yang signifikan di dalam satu rumah atau bergantung
pada orang lain dalam cara yang signifikan.

3. Adakah klien menyebut dengan jelas nama individu lain sebagai sah, psikologi, kewangan
atau sebahagian daripada permasalahan semasa?

4. Mempunyai pasangan (suami/isteri) yang sememangnya memilih untuk bercerai?

5. Adakah terdapat orang yang signifikan yang mempunyai pengetahuan semasa terhadap
permasalahan yang berlaku setiap hari?

6. Jika terdapat orang lain yang terlibat dalam sesi, adakah orang yang akan mencari
pertolongan akan menjadi lebih atau kurang terasing semasa prosese dijalankan?

Bergantung kepada siapa yang menghadiri sesi pertama, perbincangan mungkin


melibatkan rujukan berulang terhadap orang-orang yang signifikan yang tidak menghadiri
sesi. Ini mungkin terjadi apabila klien datang seorang diri. Rujukan ini adalah tepat bagi ahli
terapi untuk kembali kepada kemungkinan untuk menyertakan orang lain dalam cara lain.
Meneroka ide klien tentang jenis perkhidmatan yang diharapkan dan adakah ia melibatkan
orang lain yang mungkin mempunyai percanggahan dengan persepsi pertolongan sesorang
individu atau keluarga tersebut. Pada kebiasaannya, stereotaip umum berkenaan psikoterapi
akan membawa kepada ekspektasi seseorang. Ini kerana, terapi keluarga adalah berbeza dari
segi cakupan dan falsafah, klien berhak terhadap peluang untuk menjadi terdidik dengan
pendapat mereka tentang meminta pertolongan. Soalan-soalan ini boleh menjadi tapak
kepada ahli terapi dank lien untuk berunding mengenai pengembangan sistem yang selamat,
produktif, dan menyokong.
Set soalan yang kedua ini mencadangkan eksplorasi di dalam sesi mengenai kebimbangan
klien terhadap proses dan perasaan yang spesifik yang mungkin mereka alami mengenai
pengembangan terhadap sistem.
1. Apakah yang membuatkan anda membuat keputusan untuk menyertai sesi hari ini?

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 23
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

2. Mungkin anda lebih selesa jika ____________________________ tiada di sini.


Adakah terdapat sebab tertentu mengapa anda lebih suka mereka pergi?

3. Pada pendapat anda, apa yang mungkin berlaku jika ___________________________


dijemput?

4. Jika saya menggalakkan anda menjemput mereka, adakah ia akan menjadi


ketidakselesaan dan anda mungkin tidak akan kembali?

Jawapan kepada soalan ini membantu ahli terapi untuk mencari titik permulaan penerokaan
dari arah mana isu hubungan yang penting. Sebagai contoh, ahli terapi tersebut boleh belajar
mengenai kesedaran individu terhadap keterbatasan kuasa dalam jaringan hubungannya. Dengan
pengetahuan ini, ahli terapi tersebut boleh mengenalpasti setiap ruang ketidakselesaan mengikut
suatu pelan bagi mengelakkan ketakutan paling teruk klien.
Sudah semestinya di dalam kebanyakan situasi, rangka rujukan seseorang untuk bantuan
mungkin diseleweng dan menyertakan orang lain adalah tidak sesuai. Sebaliknya, pada masa
yang lain, seorang ahli terapi akan menimbangkan kehadiran orang lain untuk menjadi asas
kepada hasil terapiutik yang positif. Jika kehadiran orang lain dilihat penting, sebelum
mengambil langkah yang kukuh, ahli terapi keluarga tersebut hendaklah mentadbir satu penilaian
kendiri. Set soalan ketiga ini boleh membantu ahli terapi tersebut membangunkan suatu pelan
yang berhati-hati, teliti dan dengan penuh hormat bagi pengembangan sistem tersebut.
1. Adakah saya telah mendapatkan maklumat penting dan mengakui ketakutan klien
mengenai jemputan orang lain untuk menyertai kami?

2. Adakah saya telah member jaminan kepada klien bahawa saya boleh mengatur suatu hasil
yang membina apabila orang lain disertakan? Adakah jaminan saya itu mempunyai
huraian terperinci mengenai apa yang akan saya kata dan buat?

3. Adakah saya jelas mengenai orang lain yang ingin disertakan ini, dan adakah saya
mempunyai kemahiran yang diperlukan untuk membina matlamat yang menjamin hasil
pertemuan tersebut?

4. Adakah saya mengabaikan mesej verbal dan non verbal klien tentang apa yang penting
baginya?

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 24
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

5. Adakah saya mengoperasikan model yang membebaskan persepsi saya tentang bagaimana
saya boleh membantu? Adakah klien mempunyai informasi penting tentang apa yang saya
halang, dan adakah saya berhenti mendesak atas sesuatu struktur?

6. Adakah kami telah mengekslorasi jalan-jalan alternatif yang boleh membawa perubahan
kepada pengembangan sistem ke dalam sesi, seperti panggilan telefon, atau menggunakan
“kerusi kosong” untuk mewakili orang lain yang penting?

Jawapan bagi soalan-soalan ini boleh membantu pengamal menimbang keutamaan dan
kemahiran. Di dalam kebanyakan kes, klien boleh diperlihatkan bagaimana penglibatan orang
lain dapat membantu. Nilai ini adalah hasil projek kajian yang mana ahli terpi keluarga dalam
membantu penagih dadah dengan menyertakan ahli keluarga mereka dalam terapi (Van
Deusen, Stanton, Scott, Todd & Morvatt, 1982). Dalam kes-kes ini, ahli terapi mungkin
mengatakan sesuatu begini:

Terdapat banyak cara yang boleh diambil untuk mencapai matlamat-matlamat anda.
Seperti satu ahli terapi keluarga, saya menemui begitu beberapa cara-cara yang mungkin
kelihatan sesuai untuk seseorang individu pada masa itu,namun kemudian mendapati
bahawa pasangan individu tersebut rasa lebih terasing selepas individu berkenaan
menjalani terapi individu atau klien tersebut mengharapkan rakan-rakan itu boleh
memahaminya sepertimana cara ahli terapi. Disebabkan oleh situasi-situasi ini, saya
sentiasa mencuba mencari jalan yang terbaik untuk individu tersebut dan untuk orang
hubungan-hubungan penting pada masa yang sama. Jalan terbaik bagi mencari
keseimbangan ini adalah dengan melibatkan orang lain melalui telefon atau dengan cara
lain. Kita boleh mencari jalan yang”menang-menang” yang mana terbaik untuk semua
orang.

Kadangkala, orang yang dijemput menjadi pelanggan-pelanggan bermotivasi dalam sebelah


kanan mereka sendiri jika ahli terapi itu membantu mereka untuk mempersonalisasikan apa
mereka boleh diperolehi dari proses. Pada masa-masa lain, mereka mungkin datang dan
menyediakan informasi berguna tanpa bersetuju akan terus penglibatan. Masih orang lain
mungkin datang dan berjaya menjadi memasukkan sebagai pakar-pakar selagi ungkapan lazim
ahli terapi keluarga daripada cubaan-cubaan nyata atau terselindung untuk berpaling mereka

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 25
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

kepada pelanggan-pelanggan. Kemungkinan ini untuk penyertaan akan dicadangkan kepada


individu dalam sesi pertama. Bagaimanapun, jika seorang pelanggan masih menentang menarik
orang lain setelah menerangkan keengganannya dan sedang diberi penjelasan-penjelasan
menenangkan, ahli terapi seharusnya menghormati pendirian klien.

Apabila kedudukan pelanggan adalah sepenuhnya ditetapkan, persoalan lain untuk diberi
perhatian adalah bagaimana orang lain mungkin berasa dipersilakannya. Ahli-ahli keluarga
kerapkali berasa keberatan untuk menghadiri sesi-sesi terapi, terutama jika mereka takut
dipersalahkan untuk masalah tersebut. Khususnya, bapa dan suami untuk berbincang perkara-
perkara bahawa yang mereka anggap sulit dengan seseorang di luar keluarga mereka. Masalah-
masalah ini sering boleh dikesan semasa seorang wanita menggambarkan persepsi-persepsinya
berkenaan keengganan suaminya (“Suami saya akan tidak pernah bercakap kepada seorang ahli
terapi,” atau “Dia tidak mempercayai kaunseling”). Ahli terapi permulaan mesti memahami sifat
perlindungan terhadap respon-respon sebegini dan bertindak dengan cara yang supportif.
Meminta kebenaran untuk menganggap sudut pandangan suami itu dalam hubungan seringkali
berkesan. Kemudian, ahli terapi dan anggota keluarga boleh mendapat empati untuk satu lagi
kedudukan dan membangunkan satu pelan untuk dikemukakan kebimbangan suami. Kadang-
kadang adalah perlu untuk klien tahu bahawa ahli terapi tidak akan mengkritik atau menyalahkan
mereka yang dijemput. Pada masa-masa lain, keperluan-keperluan ahli terapi bagi menjelaskan
tujuan termasuk significant other adalah supaya tidak menyertai sebelah klien dalam beberapa
konflik berterusan. Sebaliknya, peranan ahli terapi itu boleh berulang: bagi membangunkan satu
pengalaman yang menguntungkan untuk semua pihak.

Pendekatan berdasarkan bukti untuk remaja yang terlibat dengan penyalahgunaan dadah
adalah kini merupakan kejayaan besar apabila keengganan ini digunakan sebagai titik permulaan
untuk rawatan (Cunningham & Henggeler 1999; Coarsworth, Santilteban, McBride, &
Szapocznik, 2001). Daripada mengharapkan seorang anggota keluarga, pada dia sendiri, akan
memujuk orang lain, ahli terapi itu boleh membentuk suatu perkongsian dengan klien dan melatih
orang itu tentang bagaimana untuk mendekati orang lain. Kadang-kadang, ahli-ahli terapi
menyokong proses ini dengan satu hubungan langsung untuk pihak-pihak tidak hadir selepas
kebenaran diterima daripada klien seperti satu pendekatan berkembang sebagai penyedia-
penyedia perkhidmatan didapati yang individu-individu yang mentakrifkan masalah dan perlu

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 26
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

untuk penyelesaian adalah penting kepada klien, terutama apabila kanak-kanak dan remaja-
remaja terlibat.

Di dalam kes mengenai penyalahgunaan dadah oleh dewasa, david Treadway (1989)
menghuraikan kes ini di mana suami yang peminum ini adalah pasangan yang enggan. Strategi
ini membantu ahlli terapi yang mana akhirnya menyertakan ahli keluarga yang enggan ke dalam
terapi.

Cara lain saya meminta kerjasama si suami adalah dengan bertanya adakah dia
mengambil berat tentang ketakutan dan kemurungan si isteri dan adakah dia ingin
menjadi seorang yang membantu terhadap isterinya. Ini menjelaskan tugas saya sebagai
pembantu kepada si isteri daripada percubaan untuk mengubah si suami. Saya
mahukannya mengambil peranan membantu si isteri dalam mendapatkan pertolongan
bersamanya dalam masalah itu. Kebanyakan peminum akan mengikuti cara ini, kerana
sekurang-kurangnya pada masa itu ia akan menyebabkan mereka selesa. Si isteri dicabar
mengenai kelakuan mereka sendiri. Penyertaan dan pertahanan terhadap reaktiviti si
peminum adalah penting kepada intervensi yang berkesan terhadap pasangan.

Sekurang-kurangnya, ahli terapi keluarga dapat memperolehi kelutusan terhadap


perbincangan ini yang berfokus kepada keengganan seperti informasi yang penting tentang
cabaran yang spesifik terhadap hubungan yang signifikan boleh mendedahkan pengaruh terhadap
sistem pengembangan tanpa penyertaan pihak tambahan. Mengenalpasti halangan-halangan ini
boleh mendalamkan pemahaman pengamal tentang realiti personal klien. Penerimaan realiti ini
membolehkan pengamal mengekalkan perikatan yang terapiutik.

Eksplorasi terhadap perhubungan ini mempunyai pengaruh besar tentang bagaimana


penilaian terlibat dalam pelan rawatan. Kesemua informasi terhadap perhubungan-perhubungan
ini boleh disimpul dan disusun dengan melengkapkan GARF. GARF juga adalah panduan kepada
pengamal semasa proses penetapan matlamat.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 27
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

4.3 Menyiapkan GARF (Global Assessment of Relational Functioning-


Nilaian Menyeluruh Hubungan Berfungsi)

Perdebatan dalam terapi keluarga sering terjadi mengenai faedah, kelemahan, nilai dan falsafah
yang menjadi asas model perubatan vs secara pembinaan, pedekatan tidak melabel. (Hansen &
Keeney, 1983; Kaslow, 1996).
Sebagai contoh, kesemua ahli terapi keluarga bersetuju bahawa penilaian terhadap isu
keselamatan dan mengikuti undang-undang negeri berkenaan dengan perlindungan terhadap
orang lain adalah penting, namun, apakah isu lain yang penting juga masih diperbincangkan.
Sebahagian menganjurkan DSM-IV untuk memasukkan bersama perhubungan yang bermasalah
sebagai kategori sasaran rawatan yang sah (Wynne, 1987; Yingling, Miller, McDonald, &
Galervater, 1998).
Pemimpin ini telah dihormati dalam bidang kesihatan mental melalui pengembangan
GARF. Alat penilaian ini dicatatkan di dalam Appendix B dalam DSM-IV dan ia adalah hasil
kepada usaha yang panjang dan tekun Kumpulan Kemajuan Ahli Jawatankuasa Psikologi
Terhadap Keluarga (1995). Ia mewakili langkah menuju kepada perkembangan satu bahasa yang
biasa terhadap profesion kita yang boleh digunakan untuk menyediakan informasi yang berkaitan
dengan Axis 1 dalam DSM-IV (psikososial dan masalah persekitaran). Di dalam buku ini, satu
salinan alatan berada dalam Appendix E.
GARF mempunyai tiga kategori yang generik mengenai kefungsian yang boleh menjadi p
anduan pengamal dalam mengkelaskan jenis masalah psikososial: Penyelesaian Masalah,
Pengorganisasian, Dan Suasana Emosi. Ketiga-tiga dimensi ini membantu pengamal
menjelaskan perhubungan yang penting dalam cara ringkas, tepat, dan informatif. Ia juga boleh
digunakan dengan baik dengan mana-mana model terapi keluarga dan boleh digunakan dengan
mudah sama ada dengan perspektif berasaskan masalah atau berasaskan kekuatan. Contohnya,
dalam menjejaki turutan interaksi, ahli terapi boleh mendapatkan sekurang-kurangnya satu urutan
dalam setiap kawasan dalam GARF.
Soalan-soalan MRI daripada Bab 1 menjelaskan bagaimana bagi meneroka turutan penyelesaian
masalah dan cubaan penyelesaian-penyelesaian.
• Bagaimanakah masalah ini permulaan?
• Apa yang berlaku dan siapa yang melakukan apa pada masa itu?
• Kemudian lagi yang terjadi ?
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 28
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

• Adakah anda pernah cuba menyelesaikan masalah?


• Siapa buat apa?
• Apa adalah respon daripada orang lain apabila anda buat begitu?
Menggunakan soalan-soalan struktur keluarga daripada, pengamal mungkin boleh meneroka
turutan organisasi dengan soalan-soalan:
• Bagaimanakah anda memutuskan apa yang hendak dicapai di dalam keluarga?
• Apakah proses pengambilan keputusan itu dan siapa yang dillibatkan?
• Bagaimanakah anda memutuskan peraturan-peraturan untuk anak-anak anda?
Soalan-soalan Genogram membantu pengamal untuk meneroka iklim emosi.
• Bagaimana anda tahu bila seseorang daripada ahli keluarga marah? Emak? Ayah? Anak-
anak? Apa yang mereka buat suapaya anda tahu? Bagaimana anda respon?
• Bagaimana anda tahu bila seseorang itu rasa ghairah? Apa yang mereka buat suapaya
anda tahu? Bagaimana anda respon?
• Siapa yang merasa paling sakit dalam keluarga ini? Apa tanda yang memberitahu anda
mengenai kesakitan itu? Bagaimana anda respon?

Dalam menyempurnakan GARF, pengamal memilih lingkungan pemarkahan yang


menjelaskan pemerhatian terhadap klien dan kemudiannya mengubahsuai dalam lingkungan
tersebut bagi variasi descripsi. Sebagai contoh, Nelsons dalam Bab 1 mungkin pernah
melaporkan kepuasan hubungan umum (81-100 julat), tetapi pemerhatian ahli terapi mungkin
telah membongkar “kesakitan atau kemarahan tidak berkesan atau kematian emosi” (41-60 julat).
Dalam kes-kes dengan variasi luas, pengamal itu dapat menentukan satu mata dengan mengambil
julat pemerhatiannya dan kemudiannya menambah atau menolak menurut bagaimana sebuah
keluarga muncul dalam kategori-kategori lain dalam julat. Oleh itu, pengamal itu akan memberi
Nelsons satu mata iaitu 60, pada tahap julat yang tertinggi, kerana mereka mempunyai rutin
harian dan berstruktur kerana menggambarkan dalam 61-80 julat, tetapi disebabkan oleh
kehilangan datuk, iklim emosi mereka berada dalam had yang lebih rendah. Sebagaimana contoh
di atas menunjukkan, mata GARF ini dan huraian yang sepadan adalah satu cara mudah
merumuskan hubungan-hubungan dan menetapkan matlamat di awal rawatan.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 29
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Matlamatnya ialah untuk membantu pengamal baharu menemui suatu tempat yang pragmatik
daripada dalam sistem perkhidmatan penghantaran kesihatan mental semasa yang berjaya. Oleh
kerana penyelidikan terus menunjukkan faedah-faedah bagi penggunaan intervensi perhubungan,
masalah kesihatan mental di kalangan kebanyakan kanak-kanak, remaja dan dewasa
(Sprenkle,2002), terdapat pertikaian kecil tentang keberkesanannya dan permintaan yang besar
kepada mereka yang terlatih untuk melakukan kerja tersebut.

.
5.0 MEMBANGUNKAN ARAH BERSAMA

Ahli terapi mencari bahasa, metafora, tema, atau matlamat yang menyatukan ahli-ahli keluarga
pada waktu mereka maju dalam rawatan, membina kekuatan, dan menanamkan harapan.
Berdialog mengenai arah dengan klien haruslah mempertimbang persepsi-persepsi klien dan
ringkasan ahli terapi persepsi. Dalam penilaian awal, apabila masalah itu digambarkan dalam
terma berhubungan, penyatuan matlamat untuk rawatan dibangunkan melalui satu penerokaaan
keputusan dan proses yang diingini. Ahli terapi keluarga bersama-sama ahli keluarga mencari
frasa yang mana semua orang boleh bersetuju. Pada titik ini, ahli terapi boleh mencadangkan
mengenai proses yang boleh dilaksanakn bersama. Adakah keluarga ini mengiginkan perubahan
yang cepat (seperti dalam krisi), atau adakah keluarga tersebut lebih menggemari suau jangka
eksplorasi yang boleh membantu menjelaskan isu ini dengan cara yang baru? Adakah ahli
keluarga lebih pragmatik dalam pendekatan penyelesaian masalah, atau mereka menghargai
kesengajaan, kependidikan, dan celik akal? Semasa ahli terapi dan keluarga membuat keputusan
terhadap tindakan yang sesuai dengan mereka, matlamat rawatan yang dinyatakan dalam bentuk
hasil yang diingini daripada terapi, dan matlamat proses yang dinyatakan dalam bentuk prosedur
untuk mecapai matlamat yang dinyatakan. Selepas itu, cadangan kepada sesi yang akan datang
perlu dibincangkan.

5.1 Menyiapkan matlamat rawatan: Ke mana awak hendak pergi?

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 30
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Di dalam peringkat penetapan matlamat, ahli terapi membantu ahli keluarga menentukan apa
yang ingin diubah. Sebagai contoh, ahli terapi boleh mula menanyakan soalan:
• Apa yang anda harapkan berlainan dengan keluarga ini?
• Apa yang sepatutnya anak anda buat?
Jawapan tersebut akhirnya berubah menjadi matlamat kelakuan (“jika suami anda tidak memberi
perhatian kepada anda, bagaimana anda mahu dia menunujukkan yang dia mengambil berat”).
Akhirnya, apabila penerokaan terhadap turutan interaksi menjadi masalah yang tetap, ahli terapi
mungkin boleh berkata:
• Bila dia menjerit kepada anda, apa yang sepatutnya anda mahukan?
• Ia seperti apabila dia bercakap dengan anda sebegitu, awak marah dan mengancamnya.
Bagaimana dia boleh bercakap dengan anda dengan cara yang lain supaya anda tidak
marahkannya?
Seringkali, apabila meneroka turutan interaksi, ahli terapi akan meminta kepada ahli keluarga
menjelaskan bagaimana mereka mahu ahli keluarga yang lain merespon dengan cara yang lain
dalam lingkungan turutan kelakuan terdahulu atau selepas permasalah yang dikenalpasti. Dalam
fasa sebelumnya bagi penilaian, pengamal meminta ahli keluarga hanya memberi penyataan
umum mengenai apa yang mereka harapkan berbeza. Keudian, ahli terapi boleh membantu ahli
keluarga menjadi lebih spesifik dalam memformulakan matlamat yang ingin dilihat.

Dalam kebanyakan kes, matlamat klien bermula dengan keinginan yang abstrak ( seperti,
“saya mahu mengatasi masalah kurang berkeyakinan,” atau “kami mahu berkomunikasi dengan
lebih baik”). Ahli terapi membantu keluarga tersebut mengenalpasti impian tersebut sehingga
kelakuan atau persepsi bagi elemen permasalahan tersebut menjadi matlamat yang spesifik (saya
mahu saya mampu ke parti dan mempunyai sesuatu yang menarik untuk diperkatakan,” or
apabila kami berbincang mengenai kewangan, kami mampu menyelesaikan konflik dengan
puas”). Pelan rawatan boleh dimasukkan ke dalam proses penilaian, yang mana menjelaskan
masalah semulajadi dan hassil kepada pelan tindakan, atau ia boleh mempunyai turutan set
intervensi sebagai proses penilaian.
Dalam mana-mana kes, Pelan Rawatan seharusnya meletakkan matlamat keluaga dan
hipotesis yang terjana melalui proses hipotesis.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 31
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Di dalam sebahagian kes, matlamat keluarga mungkin berbeza dengan matlamat ahli
terapi. Ibu bapa mungkin mengharapkan untuk mengambil berat berkenaan masalah undang-
undang atau penyakit, tetapi ahli terapi pula lebih cenderung terhadap perhubungan ibu bapa
dengan anak-anak. Ibu bapa mungkin rasa terbeban kerana mereka mumpunyai pelbagai masalah.
Ahli terapi sepatutnya merespon terhadap kebimbangan keluarga terhadap keperluan asas ini
sebelum menjemput ibu bapa untuk memberi pandangan tambahan berkenaan perhubungan
ibubapa-anak. Satu pelan rawatan yang baik memerlukan ahli terapi untuk menganalisis hipotesis
supaya (a) mengutamakan kawasan untuk perubahan, dan (b) membuat matlamat yang konkrit
dan spesifik.
Mengutamakan kawasan perubahan. Jika keluarga tersebut hadir dengan beberapa kawasan
yang mempunyai masalah, ahli terpi baharu mesti mula menetapkan keutamaan kepada rawatan.
Ahli terapi biasanya membangun dengan matlamat sederhana, setiap daripadanya mewakili
langkah menuju matlamat akhir. Proses ini membantu keluarga membina masalah yang lebih
terurus. Criteria berikut adalah kritikal dalam penentuan ini:
1. Masalah yang mana paling membebankan keluarga tersebut?
2. Masalah yang mana mempunyai akibat yang paling negatif jika tidak ditangani segera?
3. Apakah yang menghalang (orang, situasi) terhadap penyelesaian masalah?
4. Apakah yang turut berubah? Adakah ia akan jadi lebih teruk jika masalah tersebut
diselesaikan? Jika begitu, bagaimana kita boleh membuat satu pelan untuk berhadapan
dengan perubahan?
Ia adalah berguna kepada ahli terapi untuk menggempur pemikiran dan menulis respon dari
keluarga pada papan putih agar semua dapat membacanya. Apabila pilihan telah diterokai, ahli
terapi meminta ahli keluarga untuk membuat keputusan untuk mencapai matlamat.

Membina matlamat yang konkrit dan spesifik. Apabila matlamat telah diberi keutamaan,
mereka patut dicatat secara perlakuan supaya semua orang boleh bersetuju apabila matlamat itu
telah dicapai. Sebagai contoh, jika ibu bapa melaporkan bahawa mereka mahu anak-anak mereka
“untuk memberikan perhatian,” ahli terapi mesti menyoal ibu bapa untuk menentukan apa yang
kanak-kanak itu akan melakukan “untuk memberikan perhatian.” Begitu juga, melabel seperti
“kesedihan” dan “kemarahan” mesti dinyatakan dalam bentuk yang sedemikian bahawa mereka
boleh diselesaikan. Cadangan-cadangan berikut mewakili beberapa cara lain bagi membantu ahli-

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 32
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

ahli keluarga menghuraikan perubahan-perubahan (matlamat-matlamat) dalam lebih tempoh


dapat dilihat:
1. Meminta setiap ahli keluarga menggambarkan bagaimana dia mahu benda-benda untuk
berbeza. Ahli terapi itu mungkin bertanya, “Apakah perubahan-perubahan yang anda
mahu lihat dalam keluarga ini?” atau “Bagaimana awak mahu benda-benda untuk
berbeza?”
2. Meminta ahli-ahli keluarga menggambarkan perubahan-perubahan dalam positif dari
syarat-syarat negatif. Ahli terapi mungkin mengulas, “Saya tahu anda tidak suka cara
anak lelaki anda berkata begitu. Bagaimana adakah awak mahu dia untuk
mengatakannya?”
3. Meminta ahli keluarga spesifik terhadap apa yang mahu mereka ubah. Ahli terapi
mungkin bertanya soalan seperti: “apa maksud awak dengan _____________________?”
“apa yang anak awak buat bila awak menunjukkan bahawa dia boleh dipercayai?”
“apakah cara dia boleh membantu anda” “bagaimana dia boleh menunjukkan kepada anda
dia sudah ada peningkatan konsep kendiri?”

5.2 Menyiapkan matlamat Proses Penetapan: Bagaimana anda sampai di sana?

Breunlin (1985) mencatat bahawa struktur strategik ahli-ahli terapi keluarga adalah selesa pada
celahan asas suatu taksiran separa keluarga berfungsi, manakala ahli-ahli terapi menggunakan
model-model lain suka penilaian yang lebih baik sebelum membangunkan campur tangan.
Kedua-dua kaedah nilai dan pilihan itu sepatutnya diberi panduan oleh jangkaan-jangkaan klien.
Dalam tiap-tiap sesi permulaan ianya penting untuk ahli terapi untuk menilai tahap krisis dengan
bertanya soalan-soalan ini:
1. Adakah anda berasa tiada harapan atau putus asa tentang keadaan ini yang anda mesti
melihat perubahan dalam beberapa hari ini, dalam sesi ini?
2. Apakah anda fikir akan berlaku jika anda tidak nampak apa-apa perubahan daripada
perjumpaan ini?

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 33
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Apabila krisis itu telah dinilai, pilihan untuk dipersetujui semasa proses boleh diteroka.
Jika klien berada dalam krisis, ahli terapi sepatutnya menumpukan perhatian kepada perasaan
yang paling terdesak oleh orang tersebut. Adakah orang itu berada pada posisi kepimpinan di
dalam keluarga? Adakah dia akan memainkan peranan yang kritikal terhadap hasil terapi? Jika
ya, orang lain perlu disenaraikan untuk menyertai pelan intervensi yang digunakan pada bahagian
sebelumnya dalam penetapan matlamat untuk membangunkan pelan tindakan jangka pendek dan
segera.

Jika klien tidak berada dalam krisis, ahli terapi akan mendapat keputusan yang baik
sekiranya dia bertanya adakah klien mahu perubahan kelakuan atau persepsi berkaitan dengan
perhubungan yang signifikan. Contohnya, apabila ditanya adakah dia mahu pengalaman terapi di
mana dia disokong untuk melakukan perubahan kelakuan (melalui kerja rumah) atau adakah dia
mahu pengalaman di mana dia boleh menimbulkan pelbagai aspek dalam situasinya (celik akal),
seorang wanita memilih mod cerminan. Ahli terapi menggunakan soalam pertama untuk
mencerminkan genogram keluarganya dan kemudiannya mula membuat tentatif cadangan
berkenaan kemungkinan untuk menemui paten baharu. Selepas empat minggu, wanita tersebut
melaporkan bahawa suatu kejadian di mana perubahan kelakuan berlaku secaran spontan di
dalam perhimpunan keluarga. Ini kerana, pada temuabual awal, jika klien mahu bekerja pada
turutan interaksi tertentu atau mahu kerja rumah, matlamat proses tersebut boleh diimplemenkan.
Ia adalah isyarat untuk menekankan kepada perubahan strategic yang cepat berbanding proses
pembangunan yang lebih lama.

Apabila jangkaan-jangkaan klien menunjukkan ke arah satu taksiran yang lebih panjang,
matlamat-matlamat proses ditujukan pada membangunkan lebih takrifan tertentu terhadap
masalah. Matlamat-matlamat ini boleh dilabelkan sebagai penjelajahan atau penjelasan. Sebagai
contoh, jika satu individu menyatakan matlamat sebagai “saya ingin menyekat kebencian
terhadap bapa saya” atau “Saya mahu satu perhubungan yang lebih baik dengan lelaki,” ahli
terapi itu mungkin menjalankan maklumat interaksi berorientasikan kehadiran hanya untuk
menemui di dalam sesi-sesi kemudian, berkenaan kehidupan penderaan seksual zaman kanak-
kanak. Oleh itu, jika pendefinian masalah masih diragui pada akhir temubual awal, ahli terapi
keluarga adalah digalakkan untuk berbincang mengenai matlamat proses dalam usaha untuk

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 34
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

mengekalkan arah bersama klien. Dengan cara ini, ahli terapi membantu klien untuk menyertai
proses dua-langkah berkenaan penyelesaian masalah: penjelasan konteks, dan pembangunan
strategi-strategi. Berikut adalah contohnya:

Mary Ann, nampaknya seperti terdapat banyak faktor yang terlibat dengan keinginan anda
untuk “menghentikan kebencian” terhadap bapa anda, dan saya mahu memastikan saya
memahami sepenuhnya hubungan anda dengannya sebelum membangunkan matlamat
yang lebih khusus. Anda telah sangat berguna hari ini; dan saya adalah tertanya-tanya jika
kita boleh mengambil sesi satu lagi bagi meneroka kesemua perasaan awak berkenaan isu
ini. Jika anda memutuskan untuk kembali, saya mahu meneruskan penjelas keadaan ini
sehingga kita berupaya memajukan strategi-strategi menyelesaikan masalah khusus untuk
anda cuba. Bagaimana? Selepas anda telah mendapat masa sedikit untuk berfikir
tentangnya, beritahu saya pada masa lain jika anda mahu mencadangkan sesuatu yang
lain.

Apabila ahli terapi itu menemubual sebuah keluarga atau pasangan, proses itu adalah
serupa. Keluarga biasanya begitu asyik untuk memperoleh keputusan-keputusan bahawa mereka
menjadi tidak sedar (ignorant/ tak menghiraukan) kepada proses mereka sendiri , jadi dalam
situasi-situasi tertentu, keluarga boleh memanfaatkan daripada suatu anjakan kepada matlamat
proses. Matlamat-matlamat seumpama itu dapat diperjelaskan kepada keluarga sebagai langkah
pertama ke arah resolusi masalah yang terakhir, untuk diikuti oleh tangga kedua di mana strategi-
strategi untuk perubahan dibangunkan. Dalam langkah pertama, tumpuan ke atas perspektif
keluarga, ahli terapi itu boleh meminta soalan-soalan yang mula mengaitkan kelakuan khusus dan
persepsi-persepsi dengan huraian masalah. Maklumat mikro ini boleh digunakan bagi
menghasilkan matlamat khusus dan strategi-strategi untuk perubahan dalam fasa gangguan dalam
terapi. Ahli terapi keluarga mungkin berunding seperti satu tarian two-step perjanjian dengan
menyatakan seperti berikut:

Nampaknya anda ada ide berkenaan masalah ini namun masih berusaha untuk
menyelesaikannya. Dulu, ia adalah berguna untuk membantu orang membangunkan
pemahaman ayng sangat spesifik berkenaan pemikiran kelakuan, dan perasaan yang mahu

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 35
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

mereka ubah. Selepas itu, ia lebih mudah untuk membantu mereka membina
penyelesaian. Jika anda membuat keputusan untuk kembali, saya mahu meneroka lebih
dalam berkenaan masalah ini [perubahan persepsi], supaya kita semua boleh bersetuju
tentang apa yang patut diubah. Selepas itu, jika anda berpuas hati dengan arah tujuan kita
[matlamat], kita boleh teruskan dengan pelan tindakan yang spesifik [perubahan
tingkahlaku].

Jika klien sudah pun mempunyai matlamat yang jelas apabila menghadiri sesi,
perbincangan berkenaan matlamat boleh menjadi mudah untuk menyediakan ahli terapi dan klien
ke arah yang lebih jelas pada hujung sesi pertama. Oleh kerana matlamat berkait dengan jangka
masa tertentu pada peringkat terapi keluarga (perubahan yang cepat atau penerokaan yang lebih
lama) matlamat juga menjadi lebih berkait dengan jenis pelan rawatan yang dibangunkan oleh
keluarga dan ahli terapi keluarga.

5.3 Memulakan rancangan rawatan : Dunia pengajian lawan Dunia Sebenar

Sebagaimana yang telah disebutkan di permulaan bab, Kebanyakkan agensi memerlukan ahli
terapi untuk membangunkan Pelan Rawatan Awal di dalam proses terapi. Perkhidmatan secara
individu adalah cara yang paling berkesan apabila ahli keluarga berpeluang untuk memikul
tanggungjawab sebagaimana yang ditermakan akan perkhidmatan yang dijalankan. Walaupun di
dalam kes mahkamah perkhidmatan boleh dikendalikan secara kerjasama. Contohnya, suami
yang bersifat kejam dimana telah mengikuti rawatan sebagai sebahagian daripada perjanjian
pendakwaan tertunda kemungkinan tidak akan dapat membuat pilihan akan kekerapan ataupun
tempoh sesuatu sessi, tetapi pelanggan boleh memilih beberapa unsur kandungan atau proses
seperti topik yang akan diperbincangkan ( harapan, inspirasi, matlamat, perhubungan)
Pungsi ahli terapi adalah sebagai (pengarah, penunjuk, pakar runding), dan matlamat terapi)
perubahan tingkah laku, perubahan persepsi, ataupun kedua-duanya). Unsur-unsur ini adalah
termasuk di dalam Pelan rawatan.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 36
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Pelan rawatan awal adalah permohonan untuk menglibatkan beberapa orang sebagai
sumber informasi sewaktu proses penilaian, beserta jangkaan yang jenis rawatan yang berbeza
akan muncul pada rawatan yang selanjutnya. Pelan yang lain boleh mendefinasikan peranan
terapi sebagai pakar runding selain sumber rujukan akan kes terhadap pasangan yang mempunyai
tahap emosi yang tinggi. Namun masih terdapat beberapa Pelan kepada individu yang
memerlukan bantuan dalam masalah tekanan dilihat pemilihan pelanggan secara rasmi merujuk
akan topik yang diketengahkan , Keturunan ahli keluarga yang mempunyai pengaruh, ataupun
hubunagn rapat dengan Pelanggan yang menghadapi tekanan, ataupun strategi seharian untuk
berhadapan dengan tekanan.

Setiap Pelan Rawatan hendaklah secara berpusatkan individu dan sesuai dengan keunikan
ciri-cfiri sesuatu keluarga dan budaya. Kebanyakkan agensi menetapkan mahukan matlamat
permulaan di dalam Pelan supaya berkaitan dengan gejala penstabilan dan fungsi peranan.
Kembali kepada jadual 6.1 muka surat 146 dan paparan senarai akan gejala-gejala, matlamat dan
perkara-perkara yang berkaitan. Sebagai ulasan akan jadual daripada kiri ke kanan, kamu dapat
melihat bagaimana gejala-gejala dan masalah-masalah akan menjadi matlamat yang jitu berkaitan
dengan masalah perhubungan dan perkaitan penyelesaian. Bagi menggunakan jadual , ambil
masalah terkini daripada Kes muatan, dan buatlah keputusan apakah jenis matlamat yang
dicadangkan (fizikal, emosi, interpersonal, kemasyarakatan). Gunakan Rangka rujuk
pembangunan yang terdapat di dalam buku ini. Tetapkan matalamat bedasarkan keperluan
susunan terpenting, mencadangkan agar ahli klinikal mestilah mengutamakan permasalahan
bedasarkan kepada mereka yang lebih mustahak untuk hidup. (Weltner. 1985). Seterusnya
gunakan bahasa timbal balik atau tindakbalas bahasa akan isu yang berkaitan untuk membina
hipotesis. Pelan-Pelan Rawatan hendaklah membayangkan akan keutamaan-keutamaan ini. Ini
adalah bersangkutan sebagai permulaan petunjuk yang akan mengambil banyak borang-borang
yang perlu, contohnya di dalam sesuatu situasi, satu kategori boleh jadi rujuk silang dengan yang
lain. Merujuk kepada Hardy, kekadang matlamat fizikal adalah berkaitan dengan isu-isu yang
berkaitan dengan kategori masyarakat ( tekanan, pengasingan, keadilan) . Sebagaimana gambaran
jadual, pada masa yang lain, beberapa bilangan permasalahan boleh berkaitan dengan perkaitan
isu yang sama, contohnya keterikatan yang selamat. Begitu juga gejala-gejala daripada trauma
adalah manifestasi daripada kesemua empat kategori.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 37
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Pada kebiasaannya, satu masalah akan merangkumi lebih daripada satu tahap. Sebagai
contoh Pelanggan yang cuba untuk membunuh diri yang hadir dalam satu situasi, yang mana ahli
klinikal mestilah fokus kepada isu keselamatan dan isu-isu emosi secara berterusan. Dengan cara
ini, format boleh digunakan untuk membina satu susunan yang tersusun kepada masalah yang
rumit. Mengurangkan kebarangkalian membunuh diriadalah senarai yang pertama, tetapi
matlamat yang berkaitan 2 dan 3 boleh dikemukakan secara berterusan.
Bilamana ahli keluarga terapi menukarkan bahasa permasalahan dan matalamat akan
perkaiatan perhubungan, Pelan-Pelan Rawatan juga perlu untuk memasukkan huraian akan
bagaimana matlamat akan dimanifestasikan(intervensi). Untuk ini, Hanna (1997) pertama,
kategorikan masalah bedasarkan kepada latarbelakang sejarah. Masalah-masalah sesuatu situasi
adalah konflik terbaru dengan satu ringkasan sejarah yang telah wujud.

Masalah-masalah kronik adalah setiap yang boleh dikenalpasti akan kesusahan-kesusahan


yang boleh bermula sebagai situasi pada awal ruangan masa tetapi telah memberikan impak
melalui perubahan masa, dan pada waktu ini telah terdapat suatu sejarah yang luas dimana ianya
telah menjadi satu pengaruh yang tersusun tambahan daripada permasalahan yang timbul.

Dengan meletakkan masalah ke dalam konteks pembangunan , ahli klinikal boleh


membuat hipotesis tentang apakah bentuk terapi yang lebih berkesan dan berjaya dengan
keluarga (secara langsung dan tidak langsung). Secara keseluruhannya lebih banyak masalah
kronik, maka pastinya lebih banyak intervensi tidak langsung, kerana masalah kronik biasanya
membelenggu dalam keadaan sejarah yang memalukan. Intervensi secara tidak langsung
memainkan kelemahan pelanggan, memupuk kekuatan, dan memfokuskan kepada
kebarangkalian masa hadapan. Melalui cara ini, pelanggan-pelanggan boleh " menjaga air muka"
ketika membuat perubahan dalam kehidupan mereka. Kejayaan adalah lebih bilamana ahli
klinikal boleh melepasi perasaan malu dengan menurunkan perasaan melindingi diri sebanyak
yang mungkin. (White, 1983: Selvini Palazzoli, 1986). Bab 8, memaparkan intervensi daripada
contoh utama terapi keluarga dan menerangkan bagaimana untuk menentukan apakah teknik
yang digunakan kepada sesuatu matlamat. Intervensi-intervensi ini boleh disenaraikan ke atas
Pelan Rawatan dan semakan sebagai perkembangan rawatan demi rawatan.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 38
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Jadual 6.2, menyediakan beberapa contoh kepada keseluruhan proses Pelan Rawatan
bermula daripada mengemukakan masalah, tindakbalas matlamat, objektif yang berkaitan dan
strategi intervansi. Contohnya, di dalam satu keluarga di mana terdapat konflik diantara ibu-bapa
dan anak, Pelan Rawatan boleh disebut sebagai Kemahiran Pengurusan Konflik. Di dalam
keluarga lain yang mempunyai masalah yang sama tetapi lebih berbentuk permusuhan , Pelan
boleh disebut sebagai sesi yang berasingan diantara ibu bapa dan anak untuk membina
kepercayaan. Kekadang, Pelan Rawatan boleh dipersembahkan dalam kontrak permulaan bagi
perkhidmatan. Walaubagaimanapun, dalam setiap kes, pelanggan sudah ada takrifan masalah
yang konkrit, tingkah laku yang berhubung, dan proses dalam penyelesaian masalah adalah
secara langsung. Contohnya, jika keluarga membuat temujanji untuk membuat keputusan akan
strategi untuk satu jangka masa penjagaan yang panjang bagi ibu-bapa yang sudah berusia emas,
matlamat boleh dibuat akan sesiapa yang bertanggungjawab untuk mengambil tugasan, selepas
beberapa sessi psiko pendidikan merujuk kepada kesan jangka panjang penjagaan ke atas
keluarga. Jika tiada kewujudan konflik di atara ahli keluarga, cara ini boleh diputuskan di dalam
permulaan sesi dan gambaran kepada keluarga sebagai satu daripada kontrak terapi.

Jadual 6.2 Perancangan Proses Rawatan


Masalah Matlamat Timbal- Isu-isu Intervansi Model
Semasa balik Berkaitan
Ibu-Bapa kerjasama Pengurusan Psikopendidikan Bepusatkan
Anak Konflik konflik penyelesaian
(situasi) Perlakuan
Konflik Kerjasama Maksud Sesi individu Intergeneration
pemusuhan Ketahanan kemarahan Jurulatih EFT
(transisional) Keprecayaan Kualiti komunikasi MDFT
Keadilan kelekatan Strategik
Penjagaan Keselamatan Peranan Psikopendidikan Berstuktur
jangka panjang Kerjaberkumpulan kepimpinan Meneroka Perlakuan
(situasi) pilihan
Beri sokongan
tugasan

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 39
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Pengluahan Kendiri Kepunyaan Soalan circular MST


kejam Berkerjasama Pengasingan Pernyataan Naratif
Kelakuan prososial Peraturan positif MDFT
Berjaya bersama limitasi Kelaziman Milan team
rakan sebaya
Di dalam kes yang lain, para ibu-bapa meminta pertolongan akan masalah perlakuan yang
telah lama berlaku ke atas anak mereka. Matalamat mereka berkemungkinan untuk
memberhentikan perbuatan letusan kekejaman di sekolah. Satu pelan rawatan yang biasa
dilakukan ke atas masalah ini ialah untuk menelusuri perhubungan di antara keluarga dan juga
sekolah, di atara anak perempuan dengan rakan sebaya, dan di antara setiap individu ahli
keluarga (MST). Terapi keluarga, pihak keluarga dan pihak sekolah boleh bekerjasama sebagai
kumpulan untuk mengutarakan isu-isu berkaitan.(lihat Bab 9 akan kerjasama kumpulan). Selepas
itu, terapi keluarga boleh memudahkan kerjasama di antara setiap parti dalam membina strategi
yang betul. Arahan ini, boleh dibina selepas dua sessi penilaian. Pelan terapi boleh diputuskan
secara rasmi, ketika ahli keluarga bersetuju akan rawatan dan matlamat proses.

Bagi melaporkan akan unsur-unsur penting akan kejayaan Pelan Rawatan, ahli klinikal
hendaklah merujuk kepada soalan-soalan berikut:
1. Adakah saya tahu jangkaan asal pelanggan untuk proses terapi?
2. Adakah saya menyediakan alasan rasional sekiranya proses melebihi daripada setiap
jangkaan dan pengharapan?
3. Adakah kita boleh menukarkan gejala-gejala dan masalah semasa kepada bahasa
hubungan?
4. Adakah pelanggan mempunyai pemahaman tentant matlamat proses, Apakah yang
akan berlaku sesi demi sesi secara khusus, dan bagaimanakah aktiviti-aktiviti ini akan
mengutarakan masalah terkini?
5. Adakah saya sudah menyenaraikan setiap ahli dalam proses, menjelaskan tugas bagi
setiap ahli keluarga, dan mengutarakan apa-apa penolakan dan persoalan?

Bagi permulaan pengamal, kadang-kadang mereka cuba untuk mengekalkan kerjasama


pelanggan secara tidak langsung, secara pujukan atau penerangan tentang kenapa pelanggan perlu
kembali lagi untuk mengikuti rawatan. Pada masa yang lain, ahli terapi mungkin menjangkakan
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 40
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

pelanggan untuk menyambung hadir dan membayar pada setiap sesi disamping melambat-
lambatkan tempahan. Situasi-situasib ini dapat dielakkan dengan meneroka dan mengukuhkan
perhatian, penempahan yang pelanggan luahkan pada sesi pertama. Dengan menjangkakan "satu
jatuhan" posisi, ahli klinikal mampu untuk memberikan kuasa kepada pelanggan untuk
merasakan hak , bila mereka datang untuk merencanakan satu jangkaan terapi.

Penetapan pengamal akan mempengaruhi samada Pelan rawatan adalah bertulis atau
berbentuk lisan. Yuran, tanggungjawab, penyebaran informasi, dan aspek-aspek menurut undang-
undang terapi pada kebiasaannya bertulis untuk dijadikan Penjilidan Undang-Undang. Di dalam
beberapa keadaan, pelanggan disediakan dengan kenyataan-kenyataan bedasarkan hak mereka
untuk mendapatkan rekod-rekod atau untuk memfailkan rungutan. Ianya memberikan kuasa
kepada pelanggan untuk mengetahui tentang aspek-aspek terapi to berunding dan untuk menilai
proses di atas perkara asas akan pengalaman pelanggan secara peribadi. Terlampau biasa, ahli
terapi mambina jangkaan yang pelanggan-pelanggan akan secara membuta tuli menyertai proses
tanpa memegang ahli terapi bertanggungjawab akan usahanya sebagaimana kontrak. Bila tiada
gambaran berlaku dalam keadaan klinikal, biasanya perkara yang tidak diberitahu tidak
dinyatakan. Kebanyakkan pelanggan lebih banyak merungut apabila berlaku krisis, seterusnya
mereka perlu berunding tetapi mereka terlampau mengertak untuk melakukan sedemikian.
Memansuhkan proses terapi adalah satu pilihan yang paling elok.

Perbincangan telah menunjukkan, pelan rawatan adalah hasil daripada pertukaran informasi
berkaitan dengan definisi masalah, bermotivasi untuk mengikuti terapi, , peserta-peseta dan
jangkaan mereka untuk rawatan. Sebagaimana berlakunya pertukaran, keadaan proses terapi
berlaku untuk mengembangkan daripada unsur-unsur penting pada luaran. Keputusan adalah
persetujuan yang mengkhusus kepada peranan ahli terapi, peranan setiap ahli keluarga,
perantaraan, matlamat jangka masa panjang, pelan permulaan, untuk mencapai matlamat. Ahli
terapi boleh menggunakan kotak 6.2 untuk membuat ringkasan proses, dengan itu di akhir sesi
merangkumi maklumat penting akan Pelan Rawatan selanjutnya. Walaupun peranan-peranan
pertama ini, matlamat-matlamat, pelan-pelan akan bertukar beberapa kali, melalui proses terapi,
memegang dan menyertai mereka dengan cara yang systematic semasa penilaian pertama
membantu ahli-ahli terapi keluarga memulakan proses dengan cara yang tersusun.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 41
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

6.0 PENUTUP

Semasa pengamal baharu bersedia untuk langkah pertama rawatan, melihat Kotak 6.1 boleh
membantu mereka memutuskan apa yang ingin dibincangkan dan bila. Kotak 6.1 menggariskan
isu kunci yang telah ditulis dalam bab ini dan bab 5, dengan mengintegrasikan nota untul
mengenalpasti model terapi keluarga yang mempengaruhi setiap cadangan. Rumusan ini
membawakan bersama elemen-elemen kunci merentasi model yang telah dikaji. Integrasi
terhadap elemen-elemen ini berasaskan kepercayaan bahawa setia model generasi pertama dan
kedua mempunyai kekuatan yang mengayakan proses pada peringkat yang kritikal. Kotak 6.1
mencadangkan bila kekuatan ini boleh membantu pada peringkat permulaan terapi. Turutan
proses menjangkakan ahli terapi keluarga boleh memprktikkan kepimpinan yang fleksibel di
mana ia bertanggungjawab terhadap penyusunan pengalaman terapi dan untuk menemui apa yang
baik untuk klien. Proses ini dipandu oleh keinginan untuk menjalankan rawatan bagi setiap
keluarga.

Masalah adalah dinyatakan dalam proses multisistemik yang diselesaikan pada masanya,
sebagaimana perjalanan diselesaikan dengan pelbagai tahap semasa acara berterusan. Dengan
menggunakan model-model terapi keluarga ini menyediakan kepelbagaian yang cukup untuk
mencari padanan yang tepat untuk pengalaman manusia. Model-model ini meliputi elemen
penting masalah, perhubungan, dan proses untuk berubah. Juga, integrasi pendekatan terpiutik ini
mencadangkan pembangunan tempat yang terbaik dengan mengambilkira persepektif moden dan
pascamoden terhadap terapi adalah tidak perlu. Pascamoden adalah paling baik dipertimbangkan
untuk pemulihan terhadap proses terapiutik, bukan penolakan terhadap model generasi pertama.
Dalam rasa ini, kedua-dua perspektif menggariskan beberapa isu yang boleh membantu pengamal
dengan sebuah pintu masuk rata kepada proses. Semasa isu-isu ini adalah dinyatakan garis kasar
ini boleh bertindak sebagai satu panduan untuk pengamal mengetahui bila untuk meneruskan ke
peringkat pertengahan rawatan, yang permulaan dan memelihara perubahan.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 42
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Notis Kotak 6.1 mengandungi satu garisan sesi yang boleh digunakan seperti satu alat
perancangan dari sesi ke sesi. Dalam kes-kes di mana kedua-dua rujukan dan pengambilan
maklumat di sesi pertama, ahli terapi mungkin hendak menerangkan sesi terapi pertama sebagai
satu daripada penjelajahan yang membawa kepada suatu takrif masalah. Sesi kedua boleh
menjadi penyataan topik-topik lain yang membawa kepada satu rancangan rawatan, atau ahli
terapi itu boleh mengemukakan satu pelan yang membenarkan untuk suatu tempoh taksiran
diikuti oleh cadangan-cadangan. Di akhir bagi tempoh taksiran (dari satu untuk empat sesi), ahli
keluarga boleh memilih untuk meneruskan atau tidak.

Menjalankan satu taksiran, sama ada ringkas atau lengkap, harus dipertimbangkan satu
intervensinya sendiri. Bagaimanapun, membawa pertukaran daripada perbualan kecil untuk tahap
gangguan itu memerlukan disiplin dan kebijaksanaan yang disebut di awal bab ini. Dengan
bahasa yang dipilih secara berhati-hati dan soalan-soalan yang bertimbang rasa harus diikuti
dalam perbualan. Bab 7 membincangkan proses penilaian itu secara lebih mendalam dan
bagaimana keberkesanannya berkait terus untuk kemahiran-kemahiran ini. Oleh kerana
pengamal-pengamal baharu menjadi menyesuaikan diri untuk proses soalan-soalan terapeutik itu,
mereka lebih memahami sepenuhnya pengalaman mereka yang telah datang mencari pertolongan.

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 43
TERAPI KELUARGA
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

7.0 BIBLIOGRAFI

Suzanne Midori Hanna. 2007. The Practice of Family Therapy. Edisi ke 4. USA:
Thompson Brooks/Cole. Muka surat 139 hingga 170

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Kaunseling Keluarga 44