Anda di halaman 1dari 26

KONTABILITETI PUBLIK

1
Përbërja e sektorit publik

Sektori publik ka p
përbërje
ërbërje mjeft heterogjene. Ai
përbëhet nga:

 Institucionet administrative qendrore dhe


njësitë në varësi të tyre:

 Organet e qeverisjes vendore dhe njësitë


 Ndërmarrjet publike
 Institucionet dhe organizatat jofitimprurëse

2
Institucionet administrative kombëtare dhe
vendore
Përfshijnë të gjitha institucionet buxhetore të
vendit duke filluar nga institucionet më të larta
shtetërore si:
– Presidenca,
Presidenca,
– Kuvendi i Kosov
Kosovësës
– Kryeministria
– Ministritë
– Kuvendet Komunale,
Dhe institucione të tjera kombëtare, si:
– Akademia e shkencave
– Kontrolli i lartë
lartë i shtetit, etj.
3
Organet e qeverisjes vendore

Janë organet përfaqësuese të njësive të


Janë
qeverisjes vendore.

Njësi e qeverisjes vendore sipas Kushtetutës së


Republikës së Kosovës janë KOMUNAT
KOMUNAT..

Organet përfaqësuese të tyre zgjidhen me


votim të përgjithshëm nga populli.

4
Nd
Ndërmarrjet
ërmarrjet publike

Janë ndërmarrje prodhuese, tregtare dhe


Janë
shërbyese në pronësi të shtetit ose të organeve të
qeverisjes lokale.
Suksesi i tyre matet me shumën e fitimit që
realizojnë.
Krahas kësajë ato kanë qëllim edhe përmirësimin e
cilësisë së shërbimit për popullin.
Forma e organizimit të tyre mundë të jetë me
drejtues të përcaktuar nga shteti ose si shoqëri
Akcionare ku shteti zotëron një pjesë ose pjesën
më të madhe të kapitalit.
5
Organizatat jofitimprurëse
jofitimprurëse

Janë organizata që kanë qëllim përmirësimin e


Janë
mirëqenies shoqërore.
• Burimet e tyre i sigurojnë nga kontribuesit
• Qëllimi i veprimtarisë së tyre nuk është fitimi
• Mungojnë interesat e pronësisë.
Institucione jofitimprurëse jan:
• Universitetet dhe Spitalet publike, por edhe
• O.kërkuese
O.kërkuese--shkencore, Fetare, Parti politike,
Shoqata profesionale dhe tregtare etj.

6
KONTABILITETI I SEKTORIT PUBLIK

Pasqyron kryesisht veprimtarinë ekonomiko -


financiare të organizmave publikë , mat dhe
kontrollon krijimin e burimeve financiare dhe
përdorimin e tyre, në përputhje me planifikimin
buxhetor.
Kontabiliteti publik përmbledh:
1. Kontabilitetin e shtetit
2. Kontabilitetin e qeverisjeve lokale
3. Kontabilitetin e ndërmarrjeve publike, dhe
4. Kontabilitetin e OJQ-ve
7
Kontabiliteti i shtetit

• Jep informacion dhe kontrollon realizimin e të


ardhurave dhe shpenzimeve të buxhetit të
shtetit si dhe pasqyron dhe kontrollon
veprimtarinë ekonomiko – financiare të
organeve të pushtetit qendror dhe të të gjitha
institucioneve administrative kombëtare të
vendit.
• Përfshin:
• - kontabilitetin e thesarit të shtetit;
• - kontabilitetin e institucioneve administrative
kombëtare
8
Kontabiliteti i organeve te qeverisjes vendore

• Pasqyron veprimet ekonomiko – financiare


karakteristike për organet e qeverisjes vendore.

• Kontabiliteti i ndërmarrjeve publike nuk ndryshon


nga kontabiliteti i ndërmarrjeve private.

• Kontabiliteti i institucioneve dhe i OJF trajton


veçoritë e kontabilitetit të institucioneve dhe
OJF-ve.

9
Të ardhurat publike
Janë mjete monetare dhe të mira materiale të
Janë
cilat i shtohen organeve qeverisëse qendrore dhe
lokale gjatë periudhës ushtrimore.
Ato paraqiten në formë të:
• Ardhurave fiskale – Tatimet dhe taksat
• Të ardhurat nga veprimtaria ekonomike
shërbimet, investimet
• Ndihmat – Grantet dhe kontributet nga të tretët
Të ardhurat publike i nënshtrohen procesit të
planifikimit buxhetor.

10
Të ardhurat nga tatimet dhe taksat

Sipas kriterit të burimit, klasifikohen në:


Nga tatimet – Tatimet mbi fitimin e biznesit
- Tatimet mbi të ardhurat e biznesit
- Tatimet mbi TAP
T.mbi pronë - Mbi pronën
- Mbi përmirsimet e bëra mbi pronë
Qarkullimi i mallrave dhe kryerja e shërbimeve:
- TVSH
- Akciza
- Të ardhura nga taksa doganore
11
Të ardhurat jotatimore
Sipas natyrës klasifikohen në:
Nga pronat publike – Qiraja e tokës
- Interesat,
- të tjera
Shërbimet administrative dhe të ardhurat dysore
- Të ardhurat nga shërbimet
- Nga institucionet administrative
- Gjobat dhe sekuestrimet
Të tjera:
- Institucionet kulturore
- Veprimtaria gjyqësore dhe noteriale.
12
Sipas mënyrës së realizimit

• Të ardhura të drejtë përdrejta:


- tatimi mbi fitim
- tatimi mbi biznesin e vogël
- tatimi mbi TAP
- taksat kombëtare dhe vendore
- taksat doganore
- të ardhurat nga ndërmarrjet dhe pronat publike
• Të ardhura të tërthorta:
- tatimi mbi vlerën e shtuar,
- akciza
13
Shpenzimet publike

Janë mjete monetare dhe të mira materiale të


cilat dalin nga pasuria e organeve qeverisëse
qendrore dhe lokale gjatë periudhës ushtrimore.
Klasifikohen në dy mënyra:

1. Sipas kategorive kryesore të shpenzimeve në


shpenzime rrjedhëse dhe shpenzime kapitale
2. Sipas funksioneve ose sektorëve.

14
Shpenzimet sipas grupeve

Rrjedhëse:
• Për paga
• Për interesa
• Operative dhe të mirëmbajtjes
• Për subvencione
• Për sigurim shëndetsor
• Për rezerva

15
Shpenzimet sipas grupeve

Kapitale/Investime:
• Për ndërtime
• Për rikonstruime
• Për blerje të pasurive të qëndrueshme
• Për transferime kapitale
Sipas burimeve përfshijnë:
• Shp.që financohen nga buxheti
• Shp.që financohen nga jashtë
• Shp.që financohen nga burime të brendshme
(dysore).

16
Shpenzimet sipas sektorë
ëve

• Shp.për arsim
• Për shëndetësi
• Për rendin publik
• Për mbrojtjen (TMK/FSK)
• Për shërbimet publike
• Për mirëqenie sociale
• Për energji elektrike
• Për transport
• Për bujqësi,
• Të tjera.
17
Kushtet e realizimit të ardhurave

Të ardhurat publike realizohen nëse plotësohen dy


kushte:
a) Të ekzistojë një e drejtë: civile, fiskale ose
administrative e cila mundëson ligjërisht
realizimin e të ardhurave publike;

b) Të ekzistojë autorizimi buxhetor i dhënë nga Ligji


i financave publike i miratuar nga Parlamenti i
Republikës së Kosovës.

18

ë drejtat civile - përcaktohen në Kodin civil, psh.
• Trashëgimit
ëgimit e lëna në favor të org.publike,
• Kushtet penale mbi kontratat me të ë tretët,
• Shërbimet
ërbimet për të tretët sipas kontratës.


ë drejtat fiskale – përcaktohen në ligjet për
Tatimet, taksat dhe doganat.


ë drejtat administrative – përcaktohen në Kodin e
procedurave administrative, në Ligjin për statusin e
nëpunësit civil dhe të Avokatit të Popullit. Këtu
bëjnë pjesë të drejtat për të kryer popullsisë dhe
bizneseve shërbime me karakter administrativ dhe
për të arkëtuar vlerën përkatëse sipas tarifave të
caktuara. 19
Autorizimi buxhetor

Për realizimin e të ardhurave publike nevojitet të


plotësohet edhe një kusht formal, i cili ka të bëjë
me parashikimin dhe autorizimin e tyre çdo vit nga
ligji i buxhetit.

Burimet financiare (të ardhurat) të organizatave


publike janë para të popullit, të cilat nuk mundë të
shpenzohen pa autorizimin e organit më të lartë
përfaqësues të tij - PARLAMENTIT

20
Kushtet e realizimit të shpenzimeve

Shpenzimet publike realizohen nëse plotësohen dy


kushte:
a) Të ekzistojë një detyrim i organizimit publik i cili
përbën shkakun e kryerjes së shpenzimit;

b) Të ekzistojë autorizimi buxhetor për kryerjen e


shpenzimeve, i materializuar në Ligjin e
financave Publike të Kosovës të miratuar nga
Parlamenti i Kosovës.

21
Ekzistenca e nj
një
ë detyrimi
Çdo shpenzim publik buron nga zbatimi I parimit të
ë
përgjithshëm:
„cdo pagesë nënkupton ekzistencën e një
detyrimi“
Ekzistenca e detyrimit duhet të vërtetohet me
dokumente justifikuese qëqë provojnë se detyrimi
është real. Detyrimet janë dy llojesh:
Detyrime tëtë vullnetshme – burojnë nga aktet
juridike të Org. Publike dhe mundë të jenë:
-të njëanshme – emërimet e funksionarëve,
shpronësimi i ndërtesave, dhënja e subvencioneve
etj.
22
Ekzistenca e nj
njëë detyrimi

- të dyanshme – për shërbime dhe furnizime.


Detyrimet e pavullnetshme
pavullnetshme – burojnë nga faktet që
nuk varen nga vullneti i OP por që ndodhin dhe
shkaktojnë përgjegjësinë e tyre sipas normave të
së drejtës ndërkombëtare, administrative ose civile.
Psh. Dëmet e shkaktuara të tretëve nga
aksidentet, mosplotësimi i kushteve kontraktuale,
etj. Të cilat qojnë në pagesën e gjobave,
dënimeve monetare etj.

23
Autorizimi buxhetor

Buron nga Ligji I buxhetit I cili autorizon shpenzimet


e cecilit organiz
organizëmëm publik në vecanti, duke
përcaktuar edhe llojet e shpenzimeve dhe shumat
Përkatëse me shkallën kierarkike si:
• Presidenca
• Kryesia e Kuvendit Popullor
• Këshilli i Ministrave,
• Ministritë
• Aparati Administrativ i qeverisjes lokale.

24
Organizimi i shërbimit të thesarit

Shërbimi i thesarit është tërësia e organizmave të


krijuar nga shteti për të ndjekur, kontrolluar dhe për
të informuar lidhur me zbatimin e buxhetit të
shtetit.
Shërbimi i thesarit ndodhet nën varësinë e
drejtëpërdrejtë të MEF.
MEF përmes: Drejtoris së Buxhetit, Drejtoris së
Thesarit dhe Drejtoris së Kontabilitetit drejton dhe
kontrollon zbatimin e buxhetit të shtetit.

25
Organizimi i shërbimit të thesarit

Degët e thesarit (KK) aktualisht në Kosovë përdorin


regjistrimin e njëfishtë kur i pasqyrojnë të dhënat në
librat e tyre.
Lidhja midis degëve dhe qendrës realizohet
përmes regjistrimit të transakcioneve në sistemin e
Free-Balance të instaluar nëpër degë prej nga
Thesari i përpunon më tejë shenimet.

26