Anda di halaman 1dari 105

HGF122/3: Geografi Fizikal [Prof. Madya Dr.

Anisah Lee Abdullah]

BIOGEOGRAFI…………….
Komponen-komponen yang terlibat dalam biogeografi ialah:

 Sejarah Biogeografi
 Biogeografi Ekologikal
 Sesaran Ekologi
 Kitaran bahan dan kitaran tenaga
dalam ekosistem
 Biodiversiti (Kepelbagaian Biologi)
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Apakah maksud biogeografi?


 Biogeografi merupakan salah satu sub-bidang sains yang
medokumentasikan dan menerapkan pemahaman corak ruangan
kepelbagaian spesis (biodiversiti) di permukaan bumi.

 Bidang ini merangkumi kajian taburan organisma (flora dan


fauna), dahulu dan kini (sejarah), serta perkaitan corak variasi
yang terdapat di permukaan bumi dari segi bilangan dan jenis
organisma yang hidup. [Spesis eksotik / spesis endemik / spesis
kosmopolitan / spesis ubikuitus]

 Pada asasnya biogeografi merupakan suatu subset kepada


bidang geografi yang lebih melibatkan organisma hidup.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Sejarah Biogeografi
Teori biogeografi merupakan hasil pengkajian Alfred Russel Wallace dan
para saintis perintis. Wallace telah mengkaji taburan flora dan fauna di
kepulauan tanah Melayu pada abad ke 19 (slide 19). Hasil kajian Wallace
telah mencetuskan pelbagai teori seperti Teori Biogeografi Pulau oleh Robert
MacArthur dan Edward O. Wilson (1963, 1967), kewujudan sub-bidang
biogeografi pulau, fragmentasi habitat, pemuliharaan biologi, ekologi lanskap
dan sebagainya.

Pada asasnya biogeografi merupakan suatu bidang sains sintetik yang


merangkumi pelbagai bidang iaitu geografi, biologi, sains tanih, geologi, kaji
iklim, ekologi dan evolusi. Biogeografi klasik seterusnya berkembang lagi
melalui kewujudan sub-bidang sistematik molekular yang membuka lalun
kepada disiplin baru yang dikenali sebagai filogeografi (phylogeography).
Perkembangan disiplin ini membolehkan para saintis menguji teori-teori baru
mengenai asal-usul dan penyebaran populasi organisma seperti spesis
endemik pulau. Sebagai contoh, sewaktu ahli biogeografi klasik mengkaji
asal-usul spesis di kepulauan Hawaii, disiplin filogeografi juga pada masa
yang sama, membolehkan mereka menguji teori perkaitan populasi tersebut
dengan sumber populasi lain yang terdapat di Asia dan Amerika Utara.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Sejarah Biogeografi
Alfred Russel Wallace (8 Januari1823 - 7 November 1913) merupakan
rakyat British yang juga seringkali digelar sebagai seorang ‘naturalist’,
penjelajah, ahli geografi, antropologis dan biologis. Jelas sekali
pengetahuan dan minat beliau adalah amat luas.

Beliau banyak menjalankan kajiannya di dataran


Sungai Amazon, dan kemudiannya di kepulauan
Tanah Melayu yang mana beliau telah
mengenalpasti ‘Garisan Wallace’ yang
membahagikan fauna Australia daripada Asia.
Wallace paling dikenali dalam mempelopori
cadangan teorinya iaitu pemilihan semulajadi
(natural selection) yang kemudiannya menjadi asas
kepada Charles Darwin untuk mengemukakan teori
evolusi. Hasil pengkajian dan sumbangannya
terhadap bidang biogeografi telah menyebabkan
Wallace seringkali digelar sebagai “Bapa
Biogeografi”. Beliau juga merupakan saintis yang
pertama mengemukakan impak aktiviti manusia
terhadap persekitaran .
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Ada 3 proses asas dalam biogeografi:

 EVOLUSI (Evolution) – merujuk


kepada perubahan kekal komposisi
genetik suatu populasi.

 KEPUPUSAN (Extinction) -
merujuk kepada proses penghapusan
kekal sesuatu spesis sehingga tiada
lagi individu spesis tersebut yang
hidup/tertinggal/mampu membiak di
permukaan bumi.

 PENYEBARAN (Dispersion) -
merujuk kepada proses
pergerakan/peralihan/penyisihan
organisma daripada kawasan asalnya.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Evolusi biologikal iaitu keturunan yang mengalami modifikasi biologi. Definisi

I
ini merangkumi evolusi skala kecil (perubahan dalam frekuensi gen dari satu generasi
ke generasi lain dalam suatu populasi) dan evolusi skala besar (keturunan spesis

S
berlainan daripada asal-usul atau nenek moyang yang sama selepas bergenerasi
lamanya). Proses evolusi membantu kita memahami sejarah kehidupan.

 Evolusi biologikal bukan bermaksud perubahan dari segi masa sebab dalam

U
konteks evolusi biologikal perubahan dari segi genetik dalam keturunan akan berlaku.

 Melalui proses evolusi, asal-usul sepunya (common ancestor) hidupan di

L
permukaan bumi dapat menghasilkan suatu kepelbagaian yang luas berdasarkan
rekod fosil dan juga yang masih hidup pada zaman sekarang. Evolusi bermaksud kita
semua mempunyai pertalian genetik tetapi pertalian ini amatlah jauh.

O
E V
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Terdapat 4 proses asas mekanisma perubahan evolusi:

S I
U
Mutasi   Migrasi
Mekanisma

L
perubahan
evolusi

O
 Penyisihan genetik Pemilihan semulajadi 

E V
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Contoh pemilihan semulajadi dan mutasi yang berlaku serentak.

Contoh:
Nyamuk Anopheles gambiae.
Perumah kepada pembawa penyakit
Malaria iaitu parasit Plasmodium
falciparum dan Plasmodium vivax
(sejenis protozoa).
Boleh dibasmi melalui penggunaan
DDT (nyamuk) & Chloroquine
(Plasmodium).
Anopheles dan Plasmodium spesis tahan
lasak dan berupaya untuk bermutasi
(kadar mutasi tinggi) kepada strain baru
yang mana penggunaan DDT &
chloroquine tidak lagi membawa
sebarang kesan.
Penyakit
Dengue
Chikungunya
Aedes aegypti Filiarisis
Elephantisis
Zika
Perubahan ciri
Tukar kitar hidup (musim)
Aedes albopictus Tukar daya ketahanan musim (musim panas
 musim panas & sejuk)
Tukar keupayaan menjangkiti hos (perumah)
Altitud rendah  altitud rendah & tinggi

Culex fatiqans
Teknik baru pengawalan perebakan nyamuk Aedes aegypti dan
Anopheles gambiae

Interfering with mosquitoes’ courtship ‘love songs’ Laura Harrington,


Cornell University
 Fever pitch
Genetically altered/modified - firing blanks
- unable to host parasites for dengue/malaria
- transgenic males that are ‘better singers’
Acoustic interference to confuse mating
Coby Schal,
Chemical cues in water from bacteria North Carolina State Univ.

Adult mosquitoes kill their own juvenile dengue-carrying offsprings –


pyriproxyfen in resting and feeding zones  breeding areas Gregor Devine,
Rothamsted Research, UK
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

The evolution of

I
happy-faced spiders

S
Different smiles, single species

Despite the variation in colors (and

U
underlying gene versions), all of the happy-
face spiders:

• have the same anatomical features,

L
• Interact in the same ways with their
environment and with other organisms,

• share the same reproductive behaviors and

O
methods of catching insect prey, and

• freely mate with one another.

For these reasons, researchers consider

E V
happy-face spiders to be one species, even
though individuals have different color
patterns.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Quick evolution leads to quiet crickets (1991-2001)

I
December 2006

S
On the left is a typical field cricket like
those on Kauai, and on the right are the
parasitic maggots of Ormia ochracea
inside such a cricket.

U
L
Attack of the flesh-eating parasitoid maggots!! Mutant mute crickets run rampant in tropical
paradise!! The headlines may sound like a trailer for a cheap horror flick — but in fact, these
sensationalist sound bites accurately describe the situation on the Hawaiian island of Kauai. The
"flesh-eating parasitoid maggots" are the offspring of the fly, Ormia ochracea, which invaded

O
Hawaii from North America, and the mutant crickets are the flies' would-be victims. The flies follow
the chirps of a calling cricket and then deposit a smattering of wriggling maggots onto the
cricket's back. The maggots burrow into the cricket, and emerge, much fatter, a week later —
killing the cricket in the process. But this fall, biologists Marlene Zuk, John Rotenberry, and Robin
Tinghitella announced a breakdown in business-as-usual in this gruesome interaction: in just a

E V
few years, the crickets of Kauai have evolved a strategy to avoid becoming a maggot's lunch —
but the strategy comes at a cost......... MUTE CRICKETS !!! ( CENGKERIT BISU )
Normal- Silent-
winged winged
males males
F1 offspring 670 1

F2 offspring 171 160


HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

I
Jenis-jenis Evolusi

Evolusi Pencapahan Evolusi Penumpuan Evolusi Selari

S
Ciri luaran berbeza sedikit Ciri luaran hampir serupa tetapi Dua spesis berevolusi secara
tetapi asal-usul genetik sama; asal-usul genetik berlainan bebas; masih mengekalkan ciri
berlaku untuk kumpulan (struktur buah, benih dan bunga persamaan; berevolusi mengikut
spesis yang sama yang berlainan) biasanya akibat ciri haluan masing-masing; berlaku
kemudiannya berubah persekitaran yang sama. pada dua spesis berlainan.

U
mengikut keadaan habitat.

L
Masa

ostrich rhea emu Joshua Saguaro Euphorbia

O
E V
Spesis Induk Spesis Spesis Spesis Spesis
Induk Induk Induk Induk
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

ostrich rhea emu


EVOLUSI PENUMPUAN

Joshua Saguaro Euphorbia


HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Contoh organisma

I
fauna yang
mengikuti

S
Evolusi Selari

U
L
O
E V
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

K E P U P U S A N
 Definisi: Suatu spesis menjadi pupus apabila individu terakhir sesuatu
spesis tersebut mati. Kepupusan menjadi kenyataan apabila tiada individu
yang masih hidup yang berupaya untuk membiak untuk membentuk
generasi baru. Suatu spesis dikatakan menjadi pupus dari segi
kefungsiannya apabila suatu kumpulan individu sesuatu spesis itu didapati
masih hidup tetapi tiada keupayaan membiak disebabkan kesihatan yang
merosot, keuzuran, taburan bilangan individu yang sedikit terhadap
kawasan yang terlalu meluas, kekurangan individu dalam suatu jantina
tertentu dan lain-lain lagi.

 Kepupusan satu spesis populasi hidupan liar boleh mengakibatkan


kepupusan spesis lain iaitu suatu reaksi rantaian kepupusan.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

BIOGEOGRAFI EKOLOGIKAL
KONSEP ASAS BIOGEOGRAFI

P E NY E B A R A N
Mengikut A.R. Wallace (1876), pakar biologi:

Dunia ini boleh dibahagikan kepada 6 kawasan (alam atau


“realm”) berdasarkan ciri-ciri asas keterdapatan / kewujudan
organisma haiwan. (8 January 1823 – 7
November 1913) was a
[1] Nearctic (Amerika Utara) British naturalist, explorer,
[2] Neotropikal (Amerika Tengah dan Selatan) geographer,
anthropologist and
[3] Palaearctic (Eropah, Asia Utara dan Afrika Utara) biologist.
[4] Ethiopian (Afrika Tengah dan Selatan)
[5] Oriental (Sub-benua India dan Malaysia)
[6] Australian (Australia)

Keenam-enam kawasan ini juga seringkali dirujuk sebagai


Alam Wallace [Wallace’s realms] ataupun daerah biotik.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Peta kepulauan Tanah Melayu yang menunjukkan kawasan yang dijelajahi oleh A.R. Wallace.

P E NY E B A R A N
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

This map from Wallace's 1876 book shows his Oriental biogeographic region, broken into four subregions (outlined in
red). "Wallace's Line" is indicated by the arrow.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Biogeografi di mukabumi boleh juga dilihat dari perspektif persamaan


dalam persekitarannya. Persamaan ini membawa kepada konsep evolusi
organisma yang mana bentuk dan fungsi organisma berlainan (lazimnya

P E NY E B A R A N
daripada kumpulan genetik yang berbeza) akan mempunyai persamaan
berdasarkan ekosistem yang sama. Kesan pengaruh persekitaran fizikal
juga dapat dilihat dan dengan itu wujudnya Evolusi Penumpuan dan
Pencapahan.
Peraturan ini membentuk dasar kepada konsep Biom dan digelar sebagai
Peraturan Persamaan Iklim.

BIOM
Terdapat lebih kurang 17 kelas biom di permukaan bumi, iaitu:

• Tundra • Dessert
• Taiga • Wetland
• Hutan temperat • Freshwater
• Hutan hujan temperat • Intertidal area
• Hutan hujan tropika • Open ocean
• Temperate woodland • Benthos
• Temperate shrubland • Upwelling zone
• Temperate grassland • Hydrothermal vents
• Tropical seasonal forests & savanna
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Taburan global biom hutan : asal dan terkini.

P E NY E B A R A N
Penting !! Penyebaran (dispersion) akan menentukan taburan (distribution) organisma.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 BIOM – ada persamaan dengan konsep EKOSISTEM.


Contoh: Padang pasir, padang rumput, hutan hujan tropika, tundra, zon fotik
dan sebagainya.

 Biom wujud apabila terdapat tekanan dan peluang tertentu hasil daripada
keadaan iklim, topografi, pembentukan geologi dan struktur, air serta tanih
yang mempunyai persamaan untuk sesuatu kawasan / daerah.

Sebelum kita lihat konsep EKOSISTEM, beberapa istilah penting….


 HABITAT Apakah keperluan asas anda untuk hidup? Makanan, air,
perlindungan? Organisma haiwan juga perlukan keperluan asas yang sama
dan mereka akan hidup dalam kawasan yang mempunyai bekalan tersebut.
Kawasan itulah habitat organisma tersebut.

Setiap organisma mempunyai habitat unik yang boleh membekalkan


keperluan asasnya. Haiwan dan tumbuhan yang hidup dalam suatu kawasan
tertentu dan berkongsi sumber keperluan akan membentuk suatu komuniti.
Dalam komuniti tersebut, setiap organisma mempunyai niche yang unik, iaitu
tugas spesifik organisma untuk menjamin komuniti yang sihat.
Contoh????

 NICHE ………..
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 NICHE Lihat di sekeliling komuniti anda. Ia terdiri daripada individu yang


melakukan pelbagai pekerjaan. Petani menanam dan menghasilkan makanan,
doktor perubatan menjamin kesihatan kita, dan guru membantu kita belajar.
Individu-individu ini serta yang lainnya membolehkan sesuatu komuniti
manusia berfungsi dengan jayanya.

Alam semulajadi dipenuhi tumbuhan dan haiwan, setiapnya mempunyai tugas


unik yang tersendiri atau niche. Suatu niche ialah fungsi yang dimainkan oleh
sesuatu organisma dalam alam semulajadi. Haiwan dan tumbuhan mempunyai
fungsi istimewa untuk menjamin komuniti semulajadi itu berfungsi dengan baik
secara harmoni dan sihat. Slide 13

... setiap organisma dalam suatu komuniti mempunyai niche


unik.
... suatu organisma boleh mempunyai lebih daripada satu
ataupun banyak niche dalam komunitinya.
Niche
Ecological niches
Throughout their evolution, arthropods have successfully invaded new ecological
niches. View each of these want ads to learn more about arthropods that can get
the job done!
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 EKOSISTEM

• Semua elemen dalam alam semulajadi mempunyai perkaitan di antara


satu sama lain.

• Suatu ekosistem merupakan komuniti gabungan elemen biotik dan


elemen abiotik yang saling bergantung di antara satu sama lain.

• Ekosistem tidak mempunyai sebarang saiz tertentu.

• Komposisi ekosistem berbeza-beza daripada satu ekosistem kepada satu


ekosistem yang lain.

• Air, suhu air, tumbuhan, haiwan, udara, cahaya dan tanih kesemuanya
perlu berfungsi secara serentak dalam sesuatu ekosistem semulajadi.

• Dalam suatu ekosistem semulajadi, semua elemen perlu berfungsi


bersama untuk mewujudkan keadaan ekosistem yang seimbang.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

EKOSISTEM

KOMUNITI ORGANISMA PERSEKITARAN

Proses Ciri
fizikal fizikal
Fauna Flora
Kitaran Aliran
bahan tenaga

Fungsi asas ekosistem menjamin penghidupan lestari dalam sistem bumi

PROSES
Biomes and ecosystems are
divisions of the biosphere

Energy flow and nutrient cycles


support life in ecosystems

Ecosystems continually change


over time.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Apakah komponen-komponen utama yang membentuk sesuatu ekosistem?


Suatu ekosistem merangkumi tanih, atmosfera, haba, cahaya matahari, air dan
organisma hidup.

 Tanih ialah elemen kritikal dalam suatu ekosistem. Tanih


membekalkan nutrient kepada tumbuhan dalam ekosistem. Ia
juga membantu penambatan akar untuk menstabilkan
tumbuhan. Tanih menyerap dan menakung air untuk
kegunaan tumbuhan dan haiwan dan juga mewujudkan
tempat tinggal untuk banyak organisma hidup.

 Komponen atmosfera membekalkan oksigen dan karbon dioksida untuk


tumbuhan dan haiwan dalam suatu ekosistem. Atmosfera juga merupakan
sebahagian daraipada kitaran air. Tanpa interaksi kompleks dan elemen dalam
atmosfera, tiada hidupan yang boleh wujud.

 Haba dan cahaya matahari juga merupakan komponen-komponen kritikal dalam


ekosistem. Haba cahaya matahari membantu penyejatan air dan kemudiannya
dikembalikan ke atmosfera yang mana ia dikitar semula kepada bentuk air. Haba
cahaya matahari juga membantu dalam pemanasan badan organisma dan juga
tumbuhan. Tanpa cahaya matahari, fotosintesis tidak dapat berlaku dan tumbuhan
tidak akan mempunyai tenaga yang secukupnya untuk menghasilkan makanan.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Tanpa air tiada hidupan akan wujud. Air merupakan komponen


yang paling banyak dalam sel-sel yang membentuk organisma
hidup. Anda mungkin pernah dengar ungkapan bahawa manusia
boleh hidup dan bertahan lebih lama tanpa makanan berbanding
air. Ungkapan ini memang benar. Tanpa air, semua hidupan akan
mati. Selain daripada menjadi komponen paling penting dalam sel,
air juga digunakan untuk mengangkut dan mengedarkan nutrien
yang diperlukan untuk penghidupan dalam tumbuhan.

 Dalam ekosistem terdapat pelbagai organisma hidup yang berinteraksi di antara


satu sama lain. Organisma hidup dalam sesuatu ekosistem boleh digolongkan
kepada tiga kategori: penghasil, pengguna dan pengurai.

 Ketiga-tiga kumpulan organisma ini penting dalam sesuatu


ekosistem. Penghasil merupakan tumbuhan hijau yang boleh
berfotosintesis. Pengguna ialah haiwan yang mendapatkan tenaga
serta bergantung kepada penghasil atau organisma yang memakan
penghasil Terdapat tiga jenis pengguna: herbivora (haiwan pemaun),
karnivora (haiwan pemaging), dan omnivora (haiwan yang memakan
tumbuhan dan daging). Pengurai pula ialah kumpulan tumbuhan dan
haiwan yang menguraikan tumbuhan dan haiwan mati kepada bahan
organic untuk dikitar semula dalam tanih.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Komponen-komponen utama ekosistem merangkumi kesemua sistem bumi:

ATMOSFERA
TANIH
HABA

CAHAYA
MATAHARI BIOSFERA

HIDROSFERA

ORGANISMA HIDUP
(Flora & Fauna)

AIR
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Kesemua komponen ekosistem akan terlibat dalam proses fizikal yang

KITARAN BIOGEOKIMIA
digelar sebagai kitaran BIOGEOKIMIA (kitaran bahan).

 Kitaran biogeokimia ialah


sebahagian daripada kitaran bumi
yang lebih besar (kitaran geologi)
yang memperincikan fungsi
keseluruhan bumi (bukan sahaja
setakat permukaan bumi).

 Kitaran geologi merangkumi:


Kitaran tektonik
Kitaran batuan
Kitaran hidrologi
Kitaran biogeokimia

 Manusia paling banyak


berinteraksi dengan kitaran hidrologi
dan kitaran biogeokimia.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Elemen-elemen yang umumnya banyak terlibat dalam kitaran:

KITARAN BIOGEOKIMIA
 Makronutrien: diperlukan dalam kuantiti yang banyak secara relatif….
C, H, O, N, P, S …….”the big six”

Makronutrien lain: K, Ca, Fe, Mg

 Mikronutrien: diperlukan hanya dalam kuantiti yang sedikit tetapi masih


elemen yang penting
B (tumbuhan hijau)
Cu (dalam sebilangan jenis enzim)
Mo (nitrogen-fixing bacteria)
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Kitaran Hidrologi

KITARAN BIOGEOKIMIA
Storan, sinki, fluks dan masa
mastautin (residence time)
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Empangan (storan & sinki), Fluks, Masa Mastautin

Fluks A ke B Komponen-komponen asas dalam kitaran biogeokimia. A


A B dan B ialah komponen storan. Bahan kimia mengalir
Fluks B ke A daripada satu komponen storan ke komponen storan yang
lain.

Jangkamasa mastautin

Atmosfera A Faktor kawalan kitaran


[cth: suhu udara, kelajuan angin,
hujan tahunan,
humiditi]
Fluks presipitasi Fluks evaporasi
A ke B B ke A

Fluks B ke C

Tasik B Darat C
Fluks C ke B
[Larian]
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Fluks kadar pemindahan kimia daripada satu bahagian ke bahagian yang lain.
unit: amaun/masa

Aliran kimia A ke B A: storan


A B
B: sinki

Aliran kimia B ke A A: sinki


A B
B: storan
Sesuatu bahan atau komponen boleh berfungsi sebagai storan atau sinki
atau kedua-dua storan dan sinki.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Reservoirs: km3 %
Atmosphere 12,700.001

KITARAN BIOGEOKIMIA
Ocean 1,230,000,000 97.2
Land surface
lakes 123,000 .009
rivers and streams 1,200.0001
Land subsurface
(ground water) 4,000,000.31
Ice (glaciers) 28,600000 2.15

Fluxes: km 3 /yr Residence times:


P: precipitation total 496,000 atmosphere RT = 12,700 km 3
land 111,000; ocean 385,000 (relative to sum of in fluxes) 496,000 km 3 /yr
E: evaporation total 496,000
land 71,000; ocean 425,000 = 0.03 yr or 9 days

T: transpiration included in evap (plant evaporation) -- note that since in fluxes equal out fluxes,
the RT is the same relative to the sum of the
R: surface runoff 26,000 out fluxes
SR: sub surface runoff -- this is an important RT, as anything that is
liquid 12,000; ice 2,000 removed from the atmosphere by rain or
I: infiltration 14,000 snow will also have an RT in the atmosphere
nearly equal to this.
S: springs 2,000
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Kitaran Karbon

Fluxes: (in billions of metric tons/year )

Land Plants Ocean

P: photosynthesis 120 D: dissolving 107


PR: plant respiration 60 E: exsolving 103
SR: soil respiration 60 CP: carbonate formation 4
SF: plants to soils 60 W: weathering 0.6
FFF: fossil fuel formation 0.0001
FFB: fossil fuel burning 6 Volcanoes
DEF: deforestation 2 V: 0.1
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Fluxes: (in billions of metric tons/year )

Notes on fluxes:

KITARAN BIOGEOKIMIA
Land Plants
P: photosynthesis 120
PR: plant respiration 60 -- CO 2 increase in the atmosphere:
SR: soil respiration 60 Flux to the atmosphere:
SF: plants to soils 60 Plant respiration + soil respiration + fossil
FFF: fossil fuel formation 0.0001 fuel burning + deforestation + ocean
FFB: fossil fuel burning 6 exsolving + weathering...
DEF: deforestation 2
60+60+6+2+103+0.6 = 231.6 bmt/yr
Ocean
D: dissolving 107
Flux from the atmosphere:
E: exsolving 103
Plant photosynthesis + ocean dissolving...
CP: carbonate formation 4
W: weathering 0.6
120 + 107 = 227 bmt/yr
Volcanoes
V: 0.1

Reservoirs: billions of metric tons Residence times: (years)


(all relative to sum of out fluxes)
Atmosphere: 720
Ocean: 39,000 Land plants ~ 5
Carbonates: 100,000,000
atmosphere ~ 3
Fossil fuels: 4,000
Land plants: 560 soils ~ 25
Soils: 1500
Fossil fuels ~ 650
Notes on reservoirs:
oceans ~ 350
-- most carbon is in rocks (carbonates and other
sediments) carbonates ~ 150 million
-- most carbon not in rocks is in the ocean
-- about 3 times more carbon in soils than in land
plants
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Kitaran Nitrogen

KITARAN BIOGEOKIMIA
Reservoirs: (in millions of metric tons )

Atmosphere: 4,000,000,000
Land Plants: 3500
Soils: 9500
Oceans: 23,000,000
Sediments and Rocks: 200,000,000,000
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Kitaran am nutrien dalam ekosistem

KITARAN BIOGEOKIMIA
 Pergerakan bahan melalui atmosfera secara amnya
adalah laju.
Pergerakan bahan melalui tanih secara amnya
adalah perlahan.
Pergerakan daripada biosfera terrestrial ke lautan
(biasanya melalui aliran sungai) perlu diganti oleh
pergerakan samada melalui atmosfera (cth: N, C)
atau oleh luluhawa (cth: P, Ca).

 Pergerakan melalui atmosfera adalah lebih laju.

“Jelasnya manusia telah mengubah banyak kitaran


biogeokimia …. dan dalam proses tersebut telah
mengancam banyak ekosistem….”

Tanpa kehadiran manusia, adakah kitaran biogeokimia


stabil?
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Model am kitaran nutrien


HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Proses penting dalam kitaran biogeokimia dan kitaran tenaga…….

PROSES FOTOSINTESIS
Proses penggunaan tenaga suria (cahaya) dan nutrien untuk menghasilkan
makanan (glukosa – karbohidrat).
Berlaku dalam kloroplas melalui pigmen klorofil.
Tumbuhan menghasilkan O2 melalui proses pembelahan molekul air.
Proses redoks (seperti respirasi selular).
Radiasi daripada spektrum nampak pemangkin kepada tindakbalas cahaya.
Fotosistem memerangkap tenaga suria.
Mengawal pemanasan global.
…..Bagaimana?
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Proses penting dalam kitaran biogeokimia dan kitaran tenaga…….

PROSES FOTOSINTESIS

6 CO2 + 6 H2O + tenaga suria + nutrien C6H12O6 + 6 O2

Tumbuhan hijau Kloroplas


klorofil
 Dalam proses fotosintesis:
O2 yang dibebaskan berasal daripada H2O.
Air (H2O) dioksidakan dan CO2 diturunkan.
 Fotosintesis berlaku dalam 2 peringkat:
I. Tindakbalas bercahaya
Tenaga suria (cahaya) yang tidak boleh digunakan
secara langsung ditukar kepada tenaga kimia yang
boleh diguna secara langsung dan O2 dihasilkan.
II. Kitaran Calvin
Molekul gula dibentuk melalui proses reduksi
(penurunan) daripada CO2 menggunakan tenaga kimia
ATP dan NADPH daripada tindakbalas bercahaya.
Fotosintesis yang berlaku dalam 2 fasa berbeza tetapi serentak:

Tindakbalas Kitaran Calvin


bercahaya (Light Independent
(Light Dependent Reactions/ Calvin
Reactions) Cycle)
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Proses penting dalam kitaran biogeokimia dan kitaran tenaga…….

PROSES FOTOSINTESIS
 Tumbuhan menghasilkan O2 melalui proses pembelahan molekul air.

6 CO2 + 6 H2O C6H12O6 + 6 O2


HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Proses penting dalam kitaran biogeokimia dan kitaran tenaga…….

PROSES FOTOSINTESIS
 Proses redoks (seperti respirasi selular).

(penurunan)
reduksi

F 6 CO2 + 6 H2O C6H12O6 + 6 O2


oksidasi
(pengoksidaan)
(pengoksidaan)
oksidasi

R C6H12O6 + 6 O2 6 CO2 + 6 H2O


reduksi
(penurunan)
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Proses penting dalam kitaran biogeokimia dan kitaran tenaga…….

PROSES FOTOSINTESIS
 Radiasi daripada spektrum nampak pemangkin kepada tindakbalas
cahaya.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Kitaran tenaga untuk


proses penghidupan pada
asasnya dijanakan oleh
tenaga suria.
 Produk muktamad
tumbuhan dan haiwan ialah
penghasilan molekul
bertenaga tinggi seperti ATP
(Adenosine Trifosfat).
 Molekul-molekul seperti ini
menyimpan tenaga tersedia
ada yang secukupnya
supaya tumbuhan dan
haiwan boleh
menggunakannya untuk
menjalankan aktiviti harian.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Tugas Organisma Hidup


-transformasi tenaga - perubahan tenaga daripada satu bentuk kepada bentuk yang lain.
Contoh: tenaga kimia-tenaga mekanikal (tenaga keupayaan, tenaga kinetik)-tenaga
haba.

Jenis tugas utama:


 Sintetik
-replikasi bahan genetik daripada induk kepada generasi ke generasi yang lain.
-Perlukan bayak ATP.

 Elektrikal
Dalam sistem saraf, sistem otot, penjanaan impuls elektrikal memerlukan tenaga.

 Mekanikal
Pergerakan otot. Perlukan banyak. bekalan ATP. Tenaga kinetik.
Tanpa tenaga, keadaan seperti tiada sistem atau tiada susunatur terancang.
Tenaga
Energy = ability to do work
Mengikut Hukum Termodinamik:
Tenaga bergerak secara sehala.
Tenaga boleh berubah bentuk tetapi tidak boleh dicipta
atau dimusnahkan.
Transformasi tenaga selalu melibatkan kehilangan tenaga.

Tenaga : tenaga keupayaan


tenaga kinetik
tenaga kimia
tenaga haba
Aliran Tenaga dalam Ekosistem
heat

Producers Consumers

Decomposers

heat

 This pattern of energy flow among


different organisms is the TROPHIC
STRUCTURE of an ecosystem.
Piramid Trofik

Haba
Respirasi
Hasil buangan lain

Detritivora &
Decomposer

Fotosintesis
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Bilangan
organisma

Biojisim

Tenaga
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Bilangan
organisma

Biojisim

Tenaga

Boleh
wujud?
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Aliran tenaga dan efisiensi dalam suatu ekosistem

Aras Trofik 1

Aras Trofik 2

Aras Trofik 4

Aras Trofik 3
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Aliran tenaga melalui paras trofik

Respirasi

Fotosintesis
No energy
flowing
here?
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

haba haba

Penghasil Pengguna

Cahaya
matahari

Bekalan nutrien Pengurai


bukan organik

Aliran tenaga dan nutrien bukan-organik dalam suatu


haba
ekosistem
Relationships within an ecosystem:
The following graphical model describes the major ecosystem
components and their interrelationships
Energy and Matter Flow in Ecosystems
Many of the most important relationships between living organisms and the environment are controlled
ultimately by the amount of available incoming energy received at the Earth's surface from the Sun. It is
this energy which helps to drive biotic systems. The Sun's energy allows plants to convert inorganic
chemicals into organic compounds.
Only a very small proportion of the sunlight received at the Earth's surface is transformed into
biochemical form. Several studies have been carried out to determine this amount. A study of an Illinois
cornfield reported that 1.6% of the available solar radiation was photosythetically utilized by the corn.
Other data suggests that even the most efficient ecosystems seldom incorporate more than 3% of the
available solar insolation. Most ecosystems fix less than 1% of the sunlight available for photosynthesis.
Living organisms can use energy in basically two forms: radiant or fixed. Radiant energy exists in the
form of electromagnetic energy, such as light. Fixed energy is the potential chemical energy found in
organic substances. This energy can be released through respiration. Organisms that can take energy
from inorganic sources and fix it into energy rich organic molecules are called autotrophs. If this energy
comes from light then these organisms are called photosynthetic autotrophs. In most ecosystems plants
are the dominant photosynthetic autotroph.
Organisms that require fixed energy found in organic molecules for their survival are called heterotrophs.
Heterotrophs who obtain their energy from living organisms are called consumers. Consumers can be of
two basic types: Consumer and decomposers. Consumers that consume plants are know as herbivores.
Carnivores are consumers who eat herbivores or other carnivores. Decomposers or detritivores are
heterotrophs that obtain their energy either from dead organisms or from organic compounds dispersed
in the environment.
Once fixed by plants, organic energy can move within the ecosystem through the consumption of living
or dead organic matter. Upon decomposition the chemicals that were once organized into organic
compounds are returned to their inorganic form and can be taken up by plants once again. Organic
energy can also move from one ecosystem to another by a variety of processes. These processes include:
animal migration, animal harvesting, plant harvesting, plant dispersal of seeds, leaching, and erosion.
The following diagram models the various inputs and outputs of energy and matter in a typical
ecosystem
Inputs and outputs of energy and matter in a typical ecosystem.
The Carbon Cycle

Estimated major stores of carbon on the Earth.

Sink Amount in Billions of Metric Tons


Atmosphere 578 (as of 1700) - 766 (as of 1999)
Soil Organic Matter 1500 to 1600
Ocean 38,000 to 40,000
Marine Sediments and Sedimentary Rocks 66,000,000 to 100,000,000
Terrestrial Plants 540 to 610
Fossil Fuel Deposits 4000
Hydrologic cycle

An important aspect of global air


circulation is the movement of
water through the atmosphere
Ecosystems involve complex connections between organisms,
their environment, and the processes that drive the system.
Equilibrium: Concept and Feedback
Keseimbangan: Konsep dan Maklum balas
Equilibrium describes the average condition of a system, as measured through one
of its elements or attributes, over a specific period of time. For the purposes of this
online textbook, there are six types of equilibrium:

is an average

Steady-state condition of a
system where the

equilibrium trajectory remains


unchanged in
time.

describes a
condition in a
Thermodynamic system where the
distribution of mass
equilibrium and energy moves
towards maximum
entropy.

Dynamic occurs when there


are unrepeated

equilibrium average states


through time.
Population
dynamics
occurs where force
and reaction are
balanced and the
Static equilibrium properties of the
system remain
unchanged over time.

the system displays


tendencies to return
Stable equilibrium to the same
equilibrium after
disturbance.

the system returns to a


Unstable new equilibrium after
disturbance.
equilibrium
Steady state Equilibrium
Keseimbangan keadaan mantap
Positive
Self-regulation Negative
feedback Pengawalseliaan sendiri feedback

Increase in food the decrease in


abundance causes a food abundance
positive effect on the causes a negative
size of the aphid As the abundance of effect on aphid
population. Births food levels off aphid population size.
increase significantly and reproduction slows Deaths now
are much higher than down and deaths exceed births and
deaths causing the begin to increase. the population
population to expand. Population size of the size of the aphids
aphids begins to level begins to
off. decrease.
Thermodynamic Equilibrium
Keseimbangan termodinamik
“Thermodynamic equilibrium describes a system whose properties will not
change without some sort of outside interference. In other words, a system in
thermodynamic equilibrium will not change unless something is added or
subtracted from it. “
Keseimbangan berikut perlu tercapai dalam keadaan termodinamik :
Keseimbangan kimia
Keseimbangan mekanikal
Keseimbangan termal

Pertukaran gas antara fasa atmosfera dan air.


Permukaan interfasa air-udara (oksigen
terlarut; asid karbonik)

Kes ekosistem terpencil


(isolated ecosystem)
Dynamic Equilibrium
Keseimbangan dinamik

Ekosistem semulajadi Ekosistem semulajadi


(terbuka) (tertutup)
Dynamic Equilibrium
Keseimbangan dinamik
Dynamic Equilibrium
Keseimbangan dinamik
One of the most famous examples of predator-prey interactions illustrated
by Canada lynx and snowshoe hare, in Canadian taiga (forest) biome
Dynamic Equilibrium
Keseimbangan dinamik
Dramatic fluctuations of hare and lynx populations

Note regular
periodicity, and
lag by lynx
population
peaks just after
hare peaks
Dynamic Equilibrium
Keseimbangan dinamik
Predator-prey population fluctuations (neutral stability) in Lotka-Volterra model
Dynamic Equilibrium
Keseimbangan dinamik
The Hudson’s Bay Company provided the best long-term
data set, showing the fluctuations of lynx and hare
populations across Canada
Relationships &
Equilibrium
BIODIVERSITI

“Biogeography is the study of the distribution of


biological organisms.”
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

BIODIVERSITI (KEPELBAGAIAN BIOLOGI)


Apakah maksud biodiversiti?
 Kepelbagaian biologi……merujuk kepada kepelbagaian hidupan di bumi, dan
pertalian/perhubungan kompleks antara semua hidupan, dan juga alam sekitarnya.

 BioD merangkumi kepelbagaian genetik, kepelbagaian spesis, kepelbagaian komuniti,


ekosistem dan lanskap.

Kenapa biodiversiti itu penting?


 BioD membekalkan kepelbagaian dalam ekosistem dan membolehkan keseimbangan
tercapai. Dengan adanya bioD, maka ada kepelbagaian jenis makanan, perubatan,
pakaian, pembangunan , bahan bakar (fuel) dan sebagainya.

 BioD membekalkan perkhidmatan ekosistem (ecosystem services) yang membekalkan


udara yang lebih bersih dan air yang bersih.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Ancaman kepada biodiversiti?


 Ancaman universal (umum) : kehilangan habitat, pemerosotan habitat, spesis
invasif, cetusan populasi, eksploitasi melampau, penggunaan melampau, perubahan
iklim global.

Apa yang boleh kita lakukan untuk memelihara biodiversiti?


 Bergantung kepada alam sekitar atau persekitaran sesuatu komuniti, tabiat
komuniti, cara hidup dan gaya hidup komuniti, tahap kesedaran komuniti,
pendidikan…………………
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Kepelbagaian spesis untuk sesuatu kawasan boleh dicirikan seperti berikut:


 Alpha-diversiti
Merujuk kepada kumpulan organisma yang berinteraksi dan bersaing untuk sumber
yang sama atau berkongsi sumber atau berkongsi alam sekitar. Diukur sebagai bilangan
spesis untuk sesuatu kawasan (kekayaan spesis) (species richness).
 Beta-diversiti
Diversiti antara habitat. Merujuk kepada respons organisma terhadap perbezaan
ruangan (spatial heterogeneity). Beta-D yang tinggi bermaksud kesamaan spesis yang
rendah antara komposisi spesis habitat berlainan. Diukur sebagai indeks kesamaan
antara komuniti dan juga antara habitat berlainan dalam suatu kawasan geografi yang
sama.
 Gamma-diversiti
Diversiti geografikal iaitu merangkumi kawasan yang lebih luas. Sama seperti alpha-
diversiti.

Kedua-dua alpha- dan beta-D menyumbang kepada /mempengaruhi gamma-D.


Types of diversity
The word has multiple meanings, multiple facets. There is a primary
distinction into 3 levels, corresponding to different measurement scales:
α, ß and γ
Alpha diversity is the diversity of organisms within a selected habitat or
sample, and is quantified by indices and by rank abundance models.

Beta diversity is an index of the rate of increase of alpha diversity as


new habitats are sampled, so is a measure of the turnover of species along
a spatial gradient.

Finally, gamma diversity is the full diversity (species richness) of an


entire sampled landscape or gradient.
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

 Alpha-D di site 1 lebih tinggi daripada site 2.


 Beta-D lebih tinggi di region Y berbanding region X. [Perubahan]
 Gamma-D lebih tinggi di region Y berbanding region X. [Perubahan]
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Diversiti - contoh jenis pokok palm


HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Diversiti - contoh Family Echinodermata (Seastars, Feather star, Brittle


star, Seaurchin, Sea cucumber)

SEASTARS
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

FEATHER STARS
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

BRITTLE STAR
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

SEA URCHIN
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

SEA CUCUMBER
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

BIODIVERSITI (Kepelbagaian biologi)


Konsep asas dalam Biodiversiti

Kepelbagaian genetik
total ciri-ciri genetik sesuatu spesis, subspesis atau kumpulan spesis
Kepelbagaian habitat
variasi habitat
Kepelbagaian spesis
kekayaan spesis bilangan total spesis
kesamaan spesis kelimpahan relatif spesis
kedominan spesis kelimpahan sesuatu spesis
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Komuniti A
Bilangan spesis = 10
Bilangan individu = 100
Spesis 1 = 82 individu
Spesis 2 – 10 = 2 individu
setiap spesis

Komuniti B
Bilangan spesis = 10
Bilangan individu = 100
Spesis 1 – 10 = 10 individu
setiap spesis
The difference between species richness and diversity. The diagram
shows two samples, both containing the same number of species and
individuals (16 individuals from 4 species), but with a clearly different
balance of species composition.

Habitat 1 (low diversity) Habitat 2 (high diversity)


HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]
HGF122/3: Geografi Fizikal [Dr. Anisah Lee Abdullah]

Biogeografi Oseanik (Lautan)


Persekitaran oseanik juga boleh dibahagikan kepada zon berlainan berdasarkan corak peredaran dan
arus dalam lautan.

PHOTIC ZONE