1

PATLAMANTSOE YA SESOTHO YA MACHABA
KA M. CHITJA

SESOTHO INTERNATIONAL DICTIONARY
BY M. CHITJA

1

2

Published by Nalane PO Box 1452 Alberton 1450 Web: www.nalane.org.za Email: ffuthwa@nalane.org.za Copyright © 2010 by Madiela Chitja First Published: April 2010, first imprint. ISBN: 978-0-620-46963-0 ALL RIGHTS RESERVED. No part of this publication may be reproduced, stored in any retrieval system or transmitted in any recording or otherwise without the prior written permission of the author or publisher.

2

3

HO TSOA HO MONGODI
Ho nkukile dilemo tse mashome a mabedi ho bokeletsa mantsoe a Sesotho a ngotsoeng bukeng ena (1985 ho isa 2006). Ka mora ‘lemo tseo, ke hlokometse hore 70% ya mantsoe a mang ke a sile. Hona kapa sena se etsa hore ho duloe fatshe ke bangodi ba Sesotho hore a kenyeletsoe. Mme seo se batla maikemisetso a maholo le dithuso le ditshehetso tsa tonana ho tswa ho lefapha la Arts and culture. Ho thola moelelo wa mantsoe a mang, dipatlisiso di entsoe ka ho botsa Basotho ba fetang bohlano, dibakeng tse fapaneng tsa naha ya Afrika Borwa le Lesotho. Ho tholahetse hore meelelo e ka fapana ho ya ka dibaka. Mohlala: lentsoe tebuka le ka bolela seseng Lesotho, ha Qwaqwa kapa Foreisetata (Free State) kapa Gauteng e hlalosoa ka tsela enngwe. Lebakabaka la ho batla kapa ho batlisisa mantsoe a Sesotho le ho a ngola ke hore ekare babang ba Basotho ba tshaba Sesotho: ho se bua kapa ho se ngola. Babang ba nahana hore ha ho letho leo kapa seo Sesotho se ka ba etsetsang sona; babang ba tlasa khatello ya dipuo tsa dichaba tse ding; babang ha ba se tsebe; babang ke mawatla a nahanang hore puo tse ding di bohlokoa hofeta tsa bona (inferiority complex); babang ba kene kapa ba kena dikolo tse hlokang Sesotho; babang ha ba tsebe ho ngola mantsoe ka tsela e nepahetseng mme ba koekoetla Sesotho. Babang ba ngola puo ya Sesotho ka tsela eo ba e ratang, ho sa natsoe hore lentsoe leo ba le ngolang le nepahetse kapa che. Babang ba kopanya mantsoe a sa kopanyoeng, le a kopanyoang ba a arola ka lebaka la ho se tsebe kapa ka lebaka la ho hloka buka e hlalosang nepahalo ya mantsoe a Sesotho. Bonneteng ke hore kajeno nka o hlapanyetsa hore ha ho motho ya ka tsebang setho, moetlo kapa puo tsa dichaba tse ding ka botlalo a sa tsebe puo ya habo, moetlo kapa mekgwa le ditlwaelo tsa habo!!! (You will never excel in any language, culture, tradition or custom if you do not know your language, culture, tradition and custom!!). Millenium eo re leng ho yona e batla diqhenqha, dikokonono, dihanyatha le difonthoane tsa sebopeho puo ya Sesotho e le hore o phomelle. MADIELA CHITJA 20060725 smchitja@hotmail.com madiela.chitja3@gauteng.gov.za

3

4

PATLAMANTSOE YA SESOTHO YA MACHABA (SESOTHO INTERNATIONAL DICTIONARY)

KETAPELE
Sesotho ke enngwe ya ‘puo tse kgolo ka ho fetisisa Afrika Borwa. Ke puo ya tse ding tse nang le mantsoe a mangata ka ho fetisisa Afrika e ka Borwa. Hona ha ho makatse hobane bongata ba Basotho ba mahareng a Afrika Borwa (Lesotho, Free State, Qwaqwa, le dikarolong tse ding tsa Northen Cape). Hofeta moo, o fumana Basotho dibakeng tse tshoanang le Kwa-Zulu; bao Sesotho sa bona se itshetlehileng ho SeZulu joalo ka ba ha Molefe le ba ha Moloi. O fumana Basotho ba mabapi kapa ba phelang Eastern Cape joalo ka boMatatiele; bao Sesotho sa bona se itshetlehileng ho SeQhotsa (Xhosa). O fumana Basotho Limpopo province, Mpumalanga provice, North West province bao Sesotho sa bona se itshetlehileng dibakeng tseo. Historing, re utloa ka bo-Sebetoane ba ileng ba tsamaya dibakeng tse tshoanang le bo-Zambia le boZimbabwe mme ba amarela puo ya bona bakeng tseno. Ke ka hoo re fumanang diphororo tse kgolo ka ho fetisisa Afrika tse nang le lebitso la Sesotho joalo ka Mosiwa-thunya (Victoria falls). Ha ho makatse ha Sesotho se nonne hakanakana!! Dipuo tse ding tse buang Sesotho (sotho speaking nations) joalo ka Basotho ba Leboa (Bapedi) le Batswana bana le mantsoe amang ao ba sa a sebediseng joalo ka “Q” ha ka hlakoreng leleng Basotho ba na le mantsoe a qalang le a sebedisang “Q” hofeta puo efe kapa efe Afrika e ka borwa (ebang o na le kgwao ka sena bala patlamantsoe ya Sesotho mme o shebe mantsoe a sebedisang kapa a qalang ka tlhaku “Q”). Hape, Sesotho se sehlale (scientific) ka baka la hore a mang a mantsoe a sona a kadimiloe puo tse ding joalo ka “setulo, lolololo, melodi, joalo joalo”. Basotho ha ba sebedise 50% ya mantsoe a bona ka mabaka a mangatanyana a fapaneng: amang a mantsoe a sona ha a ngoloa; amang ha a rutoe; amang ho nahanoa hore ha se Sesotho kapa lentsoe/lebitso le itseng ha le eo ka Sesotho; leleng la mabaka ke hore bangodi ba Sesotho ba banyane hofeta puo ya bona; babang ba tshaba puo ya bona; leleng ke hore ho na le batho ba iqapelang mantsoe a Sesotho neng kapa neng ebe ba a sebedise joalo ka Sesotho empa ho se mantsoe a joalo puong ya Sesotho; la ho qetela, babang ba babatlisisi ba puo ya Sesotho (lexicons) kapa baqapi ba ngolo ya Sesotho ha se Basotho. Mona ho ka qolloa Mafora joalo ka bo-Thomas Abbousett, Eugene Cassalis le ba bang ba fihlileng ka mora 1833. Kahoo, ho tloha hona joale, mmadi o tla fumana mantsoe a mangatahadi a sokang aa utloa kapa ho a bona-- kapa mantsoe ao a sa tsebeng tlhaloso ya ona empa a le teng. Amang a mantsoe a sebedisoa dibakeng tse fapaneng tsa Afrika Borwa tseo ho fumanoang Basotho teng tse sa tsoa boleloa. Hobaneng PATLAMANTSOE YA MACHABA YA SESOTHO? Hobane ha ho buuwa ka machaba re bua ka se kopanyang Sesotho sa Lesotho mmoho le sa Afrika Borwa. Ho bolelang hore mongolo o sebedisoang mona o kopantse wa naha tsena tse pedi. Sena se bolela hore ha ho latelloe tokafalo ya Sesotho sa naha tsena tse pedi, empa sepheo ke ho hlalosa mantsoe a puo ena ho ya ka dipatlisiso. Seseng sa dipheo 4

5

sa patlamantsoe ena etla ba ho bokella mefuta yohle kpa karolo ya ditshoantsho tsa dinonyana, diphoofolo, dihahabi, dikokonyana, dimela, difate le tse ding ho ruta ngwana Mosotho hore di shebahala jwang. Ha ho thuse letho ho hlalosa mantsoe a mang ho sa kenyeletsoe le ditshoantsho tsa ona. Tse ding tsa dibuka tse hloahloa tse matlafatsang Sesotho ke Maratha a dilepe (Damane M); Dikoma (Guma S.M); Litshomo tsa Basotho (Jacottet E); Lithoko tsa makoloane (Jankie H.E); Kgekge (Lenake J.M); Ditshomo tsa rona (Lenake J.M); Liphoofolo, linonyana, litaola le lithoko tsa tsona (Mapetla J.); Ithute lilotho (Moletsane I.R.M); Liparola thota (Moletsane I.R.M); Mmantilatilane (Moletsane I.R.M); Ngaka ya Mosotho (Matlamelle M.P); Mekgwa le maele ya Basotho (Sekese A); Mehla ya boholoholo (Tladi A.K); Mmampodi (Afrika Borwa) e ngotsweng ke bangodi: B.T KHOALI, J.M. LENAKE, R.J.R. MASIEA, I.M. MOEPHULI, C.F. SWANEPOEL. SEBOPEHO-PUO sa Sesotho (Lesotho Sesotho Grammer). Diqatjwa tsa Basotho ka D.J.M Ngcangca, le tse ding tse ngata tse sa bolelwang mona. PELE YA PELE BANA BESO!!! Ditebo tse kgolo di lebisoa ho Mmamadiela Mmakoete Chitja ya tsebileng ho hlalosa mantsoe amang a sekgalekgale; Ruth Chitja; Diako Chitja; Tsoarelo Chitja; Basotho bao ba neng ba botsoa emeng ya meelelo ya mantsoe; mmoho le Lesedi FM. Hofeta bohle, re leboha Ramasedi ka ho etsa hore morero wa buka ena o phethalale.

5

6

TEMOSO LE TSHEBEDISO
Hore o tsebe ho sebedisa Patlamantsoe ya Sesotho, o tlameha hore o tsebe tshebediso ya didumi (vowels) ho ya ka Sesotho. Didumi tse tsebahalang lefatshe ka bophara ke: “a” “e” “i” “o” “u” (A-E-I-O-U). Tsona di bitsoa joalo ka ha di ngotsoe, ntle le “O” eo ka Sesotho enang le medumo e meraro. Mohlala: lentsoe “seboko” le na le meelelo e meraro e sa boleleng ntho e le nngwe empa le ngoloa ka ho tshoana. 1. Seboko sa phoofotsoana (worm) 2. Seboko sa lebitso (surname) le 3. Seboko sa ho lla (crying, yell). Joale mohlala wa lesakana le ka tlase mona le tla o bontsha pitsetso ya lentsoe seboko. Lentsoe Pitsetso English Tlhaloso Seboko Se-bu-ku Worm Modumo o tibile. Seboko Se-baw-kaw Surname Modumo o tlase. Seboko Se-bo-ko Yelling, a cry Modumo o mahareng. “O” e tlwaelehileng =O (jwalo ka ohle, tsohle) “O” ya modumo o tlase = aw (jwalo ka kokonono, konokono) “O” ya modumo o phahameng = U (jwalo ka maponapona, mohetene) Bangodi ba bang ba sebedisa matshoaho kapa difonotiki ho bontsha mofuta wa “O”, empa motho ya batlang ho tseba Sesotho ntle le matshoao ao, ho thata ho ena ho thola phapang haholo ebang a ithuta Sesotho kapa a batla moelelo wa Sesotho ka Patlamantsoe kgetlo la pele. Sedumi “e” le sona se na le pitsetso tse pedi: mohlala, lentsoe “pele” modumo wa lona o hodimo (pi-li) ha lentsoe “pene” modumo wa lona o tloaelehile. Sheba mehlala e ka tlase mona: Lentsoe Pele Pene Sepelete Senyesemane Pitsetso Pi-le Pe-ne Si-pe-le-te Sen-yi-si-ma-ni English First pen Pin English Tlhaloso Modumo o phahame Modumo o tlwaelehileng Medumo e ya fapana Medumo ya “E” e ya fapana

“E” ya modumo o hodimo= I (jwalo ka pele /pi-li/) “E” ya modumo o tlwaelehileng= E (jwalo ka pedi /pe-di/) Ho tla ba bonolo ha o utloisisa hore didumi tsena tse pedi, “O” le “E” ha di tshoane, mme seo se tla bebofaletsa motho ya batlang ho tseba Sesotho, kae kapa kae neng kapa neng .

MATSHOAO LE DIKGUTSUFATSO TSA PATLAMANTSOE
() (//) Masakana (brackets) ao bokahare ba ona a bontshang peleto (pronounciation) ya lentsoe ka leng. Masakana le metoa (slash) e mmedi e bontsha hore peleto e tshoana le e kahodimo kapa eseng e hlalositsoe.

6

7

//
Bap. Mohl. Bon. L. Lts. Les. Leb. JJ. Bok. Tlh. Tem. mm. Mael. Sheb. ??

Metoa e emeng e le meng: e bolela hore lentsoe le hlalosoang ha le na sekgowa kapa ha le hlalosehe hantle ka puo ya senyesemane. Kgutsufatso ya bapisa le. (compare). Kgutsofatso ya mohlala. (example). Kgutsufatso ya bongata. (plural). Kgutsufatso ya lereho kapa lebitso (noun). Kgutsufatso ya leetsi (verb). Kgutsufatso ya lesupa/lesupi (demonstrative pronoun. Kgutsufatso ya lebotsa/Lebotsi (interrogative pronoun). Kgutsufatso ya jwalo jwalo (etc). Kgutsufatso ya bokgale (past tense). Kgutsufatso ya tlhokomediso e hlokomedisang. (notice). Kgutsufatso ya temoso e hlokomedisang ka botebo. (notice). Mantsoe mabapi (related words). Kgutsufatso ena ha e bolele hore lentsoe leo ho fanoang ka lona le tlameha ho hlalosoa, empa le bolela tsela le kgetho eo lentsoe leo le ka ngoloang ka yona mmoho le mantsoe a bapelaneng le lona. Kgutsufatso ya maele/maelana/ sekapuo (proverbs, idiom, figurative speech). Kgutsufatso ya sheba. (look for). Letshwao le bolelang hore tlhaloso ya lentsoe ha e kgotsofatse ka botlalo ho ya ka dipatlisiso.

TLHOKOMEDISO: Mmadi a ele hloko hore patlamantsoe ena e sebedisa Sesotho sa Lesotho mmoho le sa Afrika Borwa ka ho ngoloa. Sena se bolela hore tsela eo lentsoe le ngotsoeng ka yona le nepahetse: sepheo ke ho hlalosa feela. Kahoo o se ke wa ferekana. Sena se etseditsoe ho kgotsofatsa emong le emong!! Jwalo ka ha sekgowa sa Amerika, England le Australia se ka tholoa patlamantsoeng (bukantswe) e le nngwe. Ebang ha o thole lentsoe ka Sesotho sa Lesotho, se batle ka sa Afrika Borwa. Ebang ha o thole ka sa Afrika Borwa, se batle ka sa Lesotho. Ebang o mosothohadi, netefatsa hore o lokisa diphoso eseng ho tshoaya diphoso patlamantsoeng yena!! Hona ho tla yetsa hore re matlafatse puo ya rona. Ka sekgowa re ka re: “if you are a real Mosotho, ensure that you correct mistakes, not to criticize the dictionary!! HOW TO FIND AN ENGLISH WORD IN SESOTHO BY COMPUTER (normal micro-soft word except for adobe): 1. Press key ctrl F. 2. Type the alphaphet trice for the word you are looking for. (like aaa). 3. Type the word you are looking for and: 4. Press find next or enter until you get the word you are looking for. TSELA YA HO FUMANA LENTSOE LA SEKGOWA KA SESOTHO: (ka tsela e tloaelehileng ya mantsoe a khomphutha ntle le Adobe). 1. Tobetsa konopo ctrl le F. 2. Tlanya tlhaku ya lentsoe leo o le batlang hararo. (joalo ka aaa). 3. ngola lentsoe leo o le batlang ebe o: 4. Tobetsa letshwao “batla” kapa “kenya” hofihlela o thola lentsoe le batloang.

7

8

Aaa
PALE: Tlhaku ya pele ya puo ya Sesotho. Yona e akga ka maetsi a mangata a semelo kapa a tlhaho. Ha e le mareo/mabitso, ho tletse a melata jwalo ka: apole, api, abuti, jwalo jwalo. Karolo ya maetsi a qalang ka tlhaku ena a fetohela ho tlhaku ya “K” ha eba mareho kapa mabitso. Mohlala: aba=kabo, abelana=kabelano, aha=kaho, ahlamisa=kahlamiso, ahlola=kahlolo, akaretsa=kakaretso, atleha=katleho, jj. A (a) /ei/ A (a) /these/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang bongata ba dintho tse haufunyane. A (a) /he or she in the past tense/ Seemedi se mothofatsang; lentsoe le sebedisoang bakeng sa motho ka ho bontsha seo a se etsang nako e fetileng. Mohl. A tsamaya le batho ba bangata. A kgutla a le mong. (bap. O). A (a) /of/ Bongata ba “tsa”. Mohl. Ke batla a hao eseng tsa bona. Aa (a-a) /that is, those that/ Mohl. Mmadi o tla fumana mantsoe a mangatahadi a sokang aa utloa bukeng ena. Re bua ka aa bonang feela. Aba (a-ba) /share/ Ho fa ka ho lekana. Ho arolela ka ho lekana. Abela (abe-la) /share for/ Ketsetso ya ho aba. Ho fa karolo; ho fana ka ho arola. Abelana (abe-la-na) /share amongst/ Ho arola ka bongata. Ketsetsano ya ho aba: ho fa emong mme le yena a fe ya mo fileng. Abelanang (abe-la-na-ng) /to share amongst/ Taelo ya ho aba ka ho etsetsana. (mm. Abetse, abelaka, kabelano, kabelo, abeloa). Abeloa (a-be-lwa) Boetsuwa ba ho abela. Mael. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. Abetse (a-be-tse) // Bokgale ba ho abela. Abetsoe (a-be-tswe) // Bokgale le boetsuwa ba ho abela. Abile (a-bi-le) /shared/ Bokgale ba ho aba. Tem. Mantsoe “abile” mmoho le “ebile” a na le phapang e kgolo ka meelelo. Abjoa (ab-jwa) /shared/ Boetsuwa ba ho aba. Abuti (a-bu-ti) /brother/ Ngoaneso e motona eo ke mo hlahlamang. Moholoane waka. /bon. boabuti/ (bap. moholoane, ngoaneso). Acha (a-cha) /atchaar/ Sejo sa Maindia e entsoeng ka manko le metsoako emeng e babang ya dinoko. /bon. diacha/. Ache (a-chi) /exclamation: oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho teneha. Acheke (a-chi-ki) /exclamation: oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho teneha ka ho toboketsa haholo. Adima (a-di-ma) /borrow/ Ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana; ho neha motho seo a se hlokang nakoana. (bap. kadima). Adimela (a-di-me-la) // Ketsetso ya ho adima. Adimile (a-di-mi-le) /borrowed/ Bokgale ba ho adima. Adingoa (a-di-ng-wa) /lent/ Boetsuwa ba ho adima. (mm. Adingwa). Adinngoe (a-din-ng-we) // Bokgale ba ho adingoa. Adisa (a-di-sa) // Ketsiso ya ho ala. Aena (a-i-na) /to iron/ Ho otlolla seaparo ka aene. Ho sebedisa tshepe e chesang kapa e futhumetseng hodima seaparo ka sepheo sa ho e otlolla. Tlh. Lentsoe lena, “aene” ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane, “iron”.

8

9

Aene (a-e-ne) /iron/ Tshepe e boima e futhumaditsoeng, e sebedisoang ho otlolla diaparo; tshepe e etsang hore diaparo di otlolohe ha e pikitloa kapa e tsamaisoa hodima tsona. /bon. Diaene/. Aenile (a-e-ni-le) /ironed/ Bokgale ba ho aena. Aenoa (a-i-nwa) /ironed/ Boetsuwa ba ho aena. Aennoe (a-in-nwe) /ironed/ Boetsuwa le bokgale ba ho aena. Afakato (afa-ka-to) /avocado/ Mofuta wa tholona e letlaloana le letalahadi kapa le botala bo botsho, eo bokahare ba yona bo jewang, ebile e na le thotse e kgolohadi kahare. /bon. diafakato/ (sheb. Ditholona). Aha (a-ha) /build/ Ho etsa moaho. Ho bopa ntho kapa motho hore a be le sebopeho; ho etsa hore ntho kapa motho a be le sebopeho se batloang. Ho atisa kelello. Mael. Ho aha ka tshiba tsa emong: ho sebedisa bohlale, leano, leqheka kapa kakanyo ya motho emong ho phethahatsa morero wa hao. (mm. ahela, ahile, ahelana, kahelo, kahisano, moaho). Ahile (a-hi-le) /built/ Bokgale ba ho aha. Ahiloe (a-hi-lwe) /built/ Boetsuwa le bokgale ba ho aha. Ahisana (a-hi-sa-na) /to leave together, coexist/ Ho phela mmoho. Ho ba moahisane. Ahisane (a-hi-sa-ne) // Bokgale ba ho ahisana. Ahlama (a-hla-ma) /gape/ Ho bula molomo. Ho bula lehano. (bap. edimola). Ahlame (a-hla-me) // E butseng molomo kapa lehano. Ahlamela (a-hla-me-la) /gape for/ Ketsetso ya ho ahlama. Ahlameloa (a-hla-me-lwa) // Boetsuwa ba ho ahlamela. Ahlamisa (a-hla-mi-sa) // Ketsiso ya ho ahlama. Ho etsa hore motho a ahlame. Ahlamisitse (a-hla-mi-si-tse) // Bokgale ba ho ahlamisa. Ahlamisoa (a-hla-mi-swa) // Boetsuwa ba ho ahlama. Ahlola (a-hlu-la) /judge, adjudicate/ Ho fana ka kahlolo. Ho thola molato. Ahlolaka (a-hlu-la-ka) // Phetako ya ho ahlola: ho ahlola ka makgetlo a mangata. Ahlolela (a-hlu-le-la) /to sentence/ Ketsetso ya ho ahlola. Ho isa kahlolong. Ahloleloa (a-hlu-le-lwa) /sentenced/ Boetsuwa ba ho ahlola. Ahloloa (a-hlu-lwa) Boetsuwa ba ho ahlola. (mm. Ahlolela, ahlotse, ahlotsoe, ahlolela, ahlolaka, ikahlola, kahlolo, kahlolelo, boikahlolo). Ahlotse (a-hlu-tse) /judged/ Bokgale ba ho ahlola. Ahlotsoe (a-hluts-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho ahlola. Aka (a-ka) /kiss/ Ho thetsana ka puonama; ho thetsana ka dipounama ho bontsha lerato; ho thetsana ka molomo ho bontsha tumediso; ho aka ka baka la lerato kapa tumediso. Ho suna motho. Ho otla ka sefene. (bap. suna, meta). Akana (a-ka-na) /kiss each other/ Ketsetsano ya ho aka: ho suna kapa ho aka emong mme le yena a ake ya mo akang. Akanya (a-kan-ya) /assume, presume, guess/ Ho lekanya ntle le ho tseba; ho bua taba e hlokang botlalo kapa nnete; ho bua ntle le ho tseba ka botlalo. (bap. lekanya). Akanyang (a-kan-ya-ng) // Ho nahana hoa batho ba bangata ntle le ho tseba. Akanyoa (a-kan-wa) Boetsuwa ba ho akanya. Akarelletsa (a-ka-rel-le-tsa) /to include/ Ho kenyeletsa ho sehlopha: ho kenya le seseng se ka thoko. Akarelletsoa (a-ka-rel-lets-wa) /included/ Boetsuwa ba ho akarelletsa. Akaretsa (a-ka-re-tsa) /generalise/ Ho kgutsufatsa puo ka botlalo. Ho qetella taba ka ho kenyeletsa mantsoe kapa dintho tse ding. Akaretse (a-ka-re-tse) // Bokgale ba ho akaretsa. Akaretsoa (a-ka-rets-wa) Boetsuwa ba ho akaretsa.

9

10

Ake (a-ke) /may she or he please/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho kopa. Akere (a-ki-ri) /by the way, infact, matter of fact/ Ka tsela eo; ka moo ho leng kateng; ho ya ka moo ke bonang ka teng; ka lebaka lena. Mohl. Akere wena o tshepisitse batho nama. Akere o itse o tla ba felehetsa. Akere o itse ke tlohele. Akere o wa tseba hore ha ke kgone. (bap. ankere). Akga (a-kga) /include, consist/ Ho kenyeletsa le. Ho ameha le. Akgeha (a-kge-ha) /faint/ Ho lahleheloa ke kutlo ka baka la bohloko kapa boemo ba pelo bo qeteng ho etsahala. Ho wela fatshe ke bohloko. Akgotsa (a-kgu-tsa) // Ho isa matsoho hodimo le tlase ka lebaka la ho teneha; ho lahla matsoho ka ho a lebisa tlase le hodimo ka sesupo sa ho se kgotsofale; ho tsoka matsoho moeng ho bontsha maikutlo a ho se ananele. Akgotse (a-kgu-tse) // Bokgale ba akgotsa. Akgotsoa (a-kguts-wa) // Boetsuwa ba ho akgotsa. Akgotseha (a-kgu-tse-ha) // E isang matsoho hodimo le tlase ka lebaka la ho teneha; ya lahlang matsoho ka ho a lebisa tlase le hodimo ka sesupo sa ho se kgotsofale; ya tsokang matsoho moeng ho bontsha maikutlo a ho se ananele. Ako (a-ko) (aku) /may you please/ Lentsoe le sebedisoang ho kopa ka boikokobetso. Akofa (a-ku-fa) /hurry up, accelerate/ Ho tsamaya ka potlako e kgolo; ho bontsha matjato a motsamao; ho tsamaya ka ho phakisa haholo. ho baka motsamao o potlakileng. Akofile (a-ku-fi-le) // E, kapa ya bontshang motsamao o potlakileng haholo; ya bontshang matjato ka ho tsamaya; ya tsamayang ka ho phakisa haholo. Akofile (a-ku-fi-le) // Bokgale ba ho akofa. Akofisa (a-ku-fi-sa) // Ketsiso ya ho akofa. Akofisoa (a-ku-fi-swa) // Boetsuwa ba ho akofa. Ala (a-la) /make bed for sleeping/ Ho hlophisetsa ho robala. Ho lokisa diphate bakeng sa ho robala. Alafa (a-la-fa) /heal/ Ho fodisa ka ho oka kapa ka ho fa moriana. Ho tlosa bohloko ka setlhare. Ho suthisa lefu ke mooki kapa motho ya alafang. (mm. Alafela, alafile, alafang, alafjoa, kalafo, kalafong, moalafi, sealafi). Alafshoa (a-laf-shwa) /healed/ Boetsuwa ba ho alafa. Alemanaka (a-le-ma-na-ka) /calender/ Se bontshang nako tsa selemo joalo ka letsatsi, beke le kgoedi. /bon. dialemanaka/. Aloa (a-lwa) // Boetsuwa ba ho ala. Alodisa (a-lu-di-sa) // Ketsiso ya ho alola. Alola (a-lo-la) /make bed for waking up/ Ho lokisa moalo bakeng sa ho tsoha kapa ho lokisa diphate ka mora ho tsoha. Ketsollo ya ho ala. Alolaka (a-lo-la-ka) /prepare bed repeatly/ Phethako ya ho ala. Alolisa (a-lo-li-sa) // Ketsiso ya ho alola. Aloloa (a-lu-lwa) // Boetsuwa ba ho alola. Alosa (a-lu-sa) /look after herds or domestic animals/ Ho disa diphoofolo. Ho shebana le mohlape kapa diphoofolo. Ho ba modisa kapa moalosi. Alositse (a-lu-si-tse) Bokgale ba ho alosa. Alositsoe (a-lu-sits-we) // Boetsuwa ba ho alosa. Alotse (a-lo-tse) // Bokgale ba ho alola. Alotsoe (a-luts-we) // Boetsuwa ba ho alola. Ama (a-ma) /touch/ Ho tshoara ka letsoho. Ho thetsa ka nthoe itseng. Ama (//) /to arm/ (sheb. Hlomela bakeng sa tshebediso). Amahana (a-ma-ha-na) // Ketsahalo ya ho amana.

10

11

Amahanya (a-ma-han-ya) /compare, analogize/ Ho bapisa ka ho bontsha kamano. Amana (a-ma-na) /related/ Ho ba le kamano le motho kapa batho ba lelapa le itseng; ho ba seng le motho emong. Ho ba leloko le kapa la. Amanang (a-ma-na-ng) // Taelo ya ho amana: ho joetsa batho hore ba amane. Amang (a-ma-ng) /of things: others/ Ao ho buuwang ka ona ntle le tsona tsena kapa ona ana. Mohl. Ke batla amang hape. Ebe o fumane amang ntle le ao. ba re ba tla tlisa amang hosane. (bap. tseding, enngwe, hohong, emong, babang). Amanya (a-man-ya) /compare, relate to/ Ho bapisa le. Ho kgemisa mmoho le. Ameha (a-me-ha) /involved/ Ho nkga lefotha bobodung. Ho ba le seabo nthong e itseng haholo ka tsela e sa lokang. Amme (am-me) // Bokgale ba ho ama. Amoha (a-mu-ha) /dispossess/ Ho nkela kapa ho nka ka tsela e mpe. Amohaka (a-mo-ha-ka) Phetako ya ho amoha. Amohela (a-mo-he-la) /welcome/ Ho ananela ka matsoho a mabedi se fanoang kapa motho e mocha ya fihlang sebakeng. Ho ananela mofihli. (bap. fihlisa). Amoheloa (a-mu-he-lwa) // Boetsuwa ba ho amohela. Amoheleha (a-mu-he-le-ha) /acceptable, admissible, tolerable/ Ketsahalo ya ho amohela kapa sesupo sa kamohelo. Ho dumela kapa ho fa moeti kapa motho ya fihlang kananelo. Amohelehe (a-mu-he-le-hi) /unacceptable/ E sa batleng kamohelo kapa kananelo. Amohetse (a-mu-he-tse) // Bokgale ba ho amohela. Amose (a-mu-si) /Amos/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo ya testamente ya bibele ya kgale. Ana (a-na) /these ones/ Lesupi le bontshang dintho tse haufinyane tseo mantsoe a tsona a qalang ka “ma” bongateng. Ana (an-aa) /interrogative pronoun: are you? is it?/ Lebotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho botsa potso. Mohl. Ana o rata mosadi eo kapa che? Ana (a-na) /honour, respect/ Ho hlompha seboko, lebitso kapa seo motho a rehelletsoeng ka sona. Ho bontsha thlompho ya seboko. Anana (a-na-na) /these ones here/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyane ka ho toboketsa ebile mantsoe a teng a le ka bongateng. Ananela (a-na-ne-la) /abide by, accept, acknowledge/ Ho amohela sepheto le ntlha e hlahisoang kapa e hlahisitsoeng. Ho dumela se buuwang kapa se hlahisoang ka puo. Ananeloa (a-na-ne-lwa) (ananelwa) // Boetsuwa ba ho ananela. Ananetse (a-na-ne-tse) // Bokgale ba ho ananela. Ananyese (a-nan-ye-se) /onion/ Mofuta wa semela se monko o bohale, oo kotola ya teng e jewang ebile e ka sebedisoa joalo ka motsoako wa dijo ha e phehiloe le ho habeloa. /bon. Diananyese/. Aneha (a-ne-ha) /dry/ Ho etsa hore ntho e ome. Ho omisa phahlo ka ho e beha moo honang le moya teng. Ho ntsha mongobo seaparong kapa nthong e metsi kapa e lesoe. Anehela (a-ne-he-la) // Ketsetso ya ho aneha. Anehile (a-ne-hi-le) // Bokgale ba ho aneha. Anehisa (a-ne-hi-sa) // Ketsiso ya ho aneha. Anela (a-ne-la) /to fit every body/ Ho fa kapa ho tholoa ke bohle kapa tsohle. Aneloa (a-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho anela. Anetse (a-ne-tse) // Bokgale ba ho anela. Anetsoe (a-nets-wi) // Boetsuwa ba ho anela. Angoa (ang-wa) (angwa) /touched, impressed/ Boetsuwa ba ho ama.

11

12

Ankere (an-ki-ri) by the way, infact, matter of fact/ Ka tsela eo; ka moo ho leng kateng; ho ya ka moo ke bonang ka teng; ka lebaka lena. Mohl. Ankere wena o tshepisitse batho nama. Ankere o itse o tla ba felehetsa. Ankere o itse ke tlohele. Ankere o wa tseba hore ha ke kgone. (bap. akere). Tlh. Mantsoe “akere” mmoho le “ankere” a bolelela ntho e le nngwe phapang ke hore la bobedi le sebedisoa ke bana haholo. Ano (a-nu) /those ones/ Lesupi le bontshang bongata ba mantsoe a qalang ka “ma.” Anoa (an-wa) /respected/ Boetsuwa ba ho ana. Anono (a-nu-nu) /those over there/ Lesupi le bontshang ntho tse hojana tseo mabitso a tsona a qalang ka “ma” ebile di le ka bongateng ka ho tobeketsa. Anthe (ant-he) /actually/ Lentsoe le bontshang netefatso ya polelo. Mohl. Anthe wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie anthe ha ho joalo. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha a le hole anthe o mosoeu. Anthe o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! (bap. kanthe). Anthenyane (ant-hen-ya-ni) /in actual fact/ Ho netefatsa polelo kapa seo ho buuwang ka sona ka ho toboketsa. Mohl. Anthenyane wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie anthenyane ha ho joalo. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha a le hole kanthenyane o mosoeu. Anthenyane o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! (bap. kanthenyane). Antsha (ants-ha) /to breast feed/ Ho fa lebese ka letsoele. Ho fepa ka letsoele. Antshoa (ants-hwa) // Boetsuwa kapa ketsetso ya ho antsha. Anya (an-ya) /to suck milk/ Ho noa lebese ke ngoana kapa phoofolo ka ho momorotsa lebese la letsoele. Mael. Ho anya leleme: ho nonya maikutlo; ho batla taba ka ho botsa potso e itseng. Anyesa (an-yi-sa) /to breast feed/ Ketsiso ya ho anya. Anyesoa (an-yi-swa) // Boetsuwa ba ho anya. Ao (aa-u) /what / Lekgotsa lebontshang ho makala kapa ho makalla se buuwang. Ao (a-u) /those ones/ Lesupi le bontshang ntho tse hojana tseo mantsoe a tsona aleng ka bongateng. Aohe (a-u-he) /exclamation: oh shame! Ag shame/ Lekgotsa le bontshang ho hauha kapa kutloelo bohloko ya motho ya etsoang hampe kapa ya entsoeng hampe. Aohele (a-u-he-le) /exclamation: oh shame! Ag shame/ Lekgotsa le bontshang ho hauha kapa kutloelo bohloko ya motho ya etsoang hampe kapa ya entsoeng hampe. Apara (a-pa-ra) /to wear/ Ho tena diphahlo. Ho kenya seaparo. Ho iphuthela ka diaparo bakeng sa ho pata bofeela kapa ho tsola. Aparehisa (ap-a-re-his-a) /to make poor/ Ho etsa hore motho a be mofutsana. Aparehisitse (a-pa-re-hi-si-tse) // Bokgale ba ho aparehisa. Aparehisoa (a-pa-re-hi-swa) // Boetsuwa ba ho aparehisa. Aparela (a-pa-re-la) // Ketsetso ya ho apara. Apareloa (a-pa-re-lwa) /cover/ Boetsuwa ba ho apara kapa ho dikaneloa ke. Apareloe (a-pa-re-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho aparela Aparetse (a-pa-re-tse) // Bokgale ba ho aparela. Aparetsoe (a-pa-rets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho apareloa. Aparoa (a-pa-rwa) // Boetsuwa ba ho apara. Apeha (a-pe-ha) /to cook/ Ho lokisa dijo hore di butsoe. Ho pheha dijo kapa sejo se tlang ho jewa. Ho etsa hore sejo se butsoe. Apehoa (a-pe-hwa) // Boetsuwa ba ho apeha. (mm. Apehile, apehela, kapeho). Apere (a-pe-re) /wore, wearing, clad/ Bokgale le ketsahalo ya ho apara.

12

13

Apesa (a-pe-sa) /to dress/ Ketsiso ya ho apara. Ho thusa ho apara. Ho thusa ho ba le diphahlo kapa ho di apara (mm. Apara, apere, apesoa, apesitsoe, kapeso, kaparo). Apesitse (a-pe-si-tse) // Bokgale ba ho apesa. Apesoa (ape-swa) // Boetsuwa ba ho apesa. Api (a-p-i) /baby hat/ Katiba ya ngoana. /bon. diapi/. Apoha (a-po-ha) /disperse/ Ho tlosa ka ho fefola ka moya. Ho tloha hoa maru. Apola (ap-o-ha) /to undress/ Ho hlobola diphahlo. Ho tsola. Ho ba feela. Apolaka (ap-o-la-ka) /to undress repeatly/ Phetako ya ho apola. Apole (ap-u-le) /an apple/ Mofuta wa tholoana ya sefate sa apole. /bon. diapole/. Apolela (ap-u-le-la) /to give clothes to the needy/ Ho fa mohloki seaparo. Ho nehelana ka seaparo ho motho ya di hlokang. Apolela (ap-u-le-la) /undress for/ Ho tsolela motho. Ho hlobolela diphahlo. Apoloa (a-pu-lwa) // Boetsuwa ba ho apola. Apotse (a-pu-tse) // Bokgale ba ho apola. Araba (a-ra-ba) /to answer/ Ho fana ka karabo. Ho fetola potso ebe karabo. Ho nehelana ka seo potso e se lebelletseng. Arabela (a-ra-be-la) /to respond, answer/ Ho fana ka maikutlo. Ho buisana. Arabelana (a-ra-be-la-na) /to communicate/ Ho sebedisana mmoho ka mokgoa o eketsang kutlo, kutloano kapa kutloisisano. Arabetse (a-ra-be-tse) // Bokgale ba ho araba. Arabisa (a-ra-bi-sa) /to urgue/ Ho ba le kgang ka puo. Ho ngangisana ka mantsoe. Arabisana (a-ra-bi-sa-na) /to make an urgument/ Ketsetsano ya ho arabisa. Arabisoa (a-ra-bi-swa) // Boetsuwa ba ho arabisa. Areka (a-re-ka) /ark/ Moaho o moholo, seka sekepe, o neng o ahiloe ke Noa ho ya ka buka ya Genese, oo sepheo sa ona eneng e le ho tshireletsa ba lokileng kgahlanong le moroallo o moholo wa metsi. /bon. diareka/. Aroha (a-ro-ha) /to divide, split/ Ho etsa hore ntho di se be mmoho. Arohana (a-ro-ha-na) /to separate/ Ho etsa hore ntho di se kopane kapa mmoho; phelo ya bommoho. Arohane (a-ro-ha-ne) /separated/ Bokgale ba ho arohana. Arohanya (a-ro-han-ya) /to cause to split/ Ho qhala bonngwe. Ho fedisa setsoalle. Arohanyoa (a-ro-han-wa) // Boetsuwa ba ho arohanya. Arola (a-ru-la) /to share equally/ Ho etsa hore ntho di fete bonngwe; ho poma kapa ho seha ka tekanyo kapa dikotoana; ho poma ka ho lekana. Arolela (a-ro-le-la) /to share to someone/ Ketsetso ya ho arola. Arolelana (a-ro-le-la-na) /to share amongst/ Ketsetsano ya ho arola. Aroleloa (a-ro-le-lwa) // Boetsuwa ba ho arolela. Ata (at-a) /increase, multiply/ Ho eketseha kapa ho etsa dintho di be ngata. Atamela (a-ta-me-la) /to come close/ Ho ba haufi le. Ho tla pela ntho e itseng. Atamelana (a-ta-me-la-na) /to be close to each other/ Ketsetsano ya ho atamela. Atamelang (a-ta-me-la-ng) // Taelo ya ho atamela: ho joetsa bongata ba batho ho tla haufinyane le mmuwi kapa moetsi. Atameloa (a-ta-me-lwa) /approached/ Boetsuwa ba ho atamela. Atametsa (a-ta-me-tsa) /to bring near/ Ho tlisa haufinyana. Ho beha haufi. Atametsa (a-ta-me-tsa) /affiliate/ Ho kgema mmoho le seo motho a leng ka lehlakoreng la sona; ho tsamaisana le mokgatlo, mokga kapa sehlopha. (bap. boikatametso). Atametse (a-ta-me-tse) // Bokgale ba ho atamela. Atametsoa (a-ta-mets-wa) // Boetsuwa ba ho atametsa.

13

14

Atamisetsa (a-ta-mi-se-tsa) /to bring near for/ Ketsetso ya ho atametsa. Ate (a-te) /increase/ Boemo ba ho ata. Mohl. Re batla hore tsohle di ate. Athe (at-he) /only to find that/ Netefatso ya ketsahalo. Lentsoe le bontshang netefatso ya polelo. (bap. anthe, anthenyane). Athenyane (at-hen-ya-ne) /only to find that/ Netefatso ya ketsahalo e nyane. Ho netefatsa polelo kapa seo ho buuwang ka sona ka ho toboketsa. Atisa (a-ti-sa) /to multiply/ Ho ngatafatsa kapa ho eketsa. Ho etsa bongata. Atisana (a-ti-sa-na) /prolifirate, reproduce/ Ho eketsa batho kapa ntho. Atisetsa (a-ti-se-tsa) /to multiply for/ Ketsetso ya ho atisa. Atisitse (a-ti-si-tse) // Bokgale ba ho atisa. Atisitsoe (a-ti-si-tswe) // Boetsuwa ba ho atisa. Atisoa (a-ti-swa) // Boetsuwa ba ho ata. Atlara (a-tla-ra) /clinch, hug/ Ho tshoara ka seatla ka thata ka sepheo sa ho etsa hore ntho e se ke ya baleha kapa ya chopoha. Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. (bap. haka, tlapurela, mamarela, kakatlela). Atlarela (a-tla-re-la) /clinch, hug/ Ketsahalo ya ho atlara: ho tshoara ka seatla ka thata ka sepheo sa ho etsa hore ntho e se ke ya baleha kapa ya chopoha. Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. (bap. tlapurela). Atleha (a-tle-ha) /prosper, succeed) Ho ba le tse hlokahalang. (bap. phomella). Atlehisa (a-tl-hi-sa) /to make prosperous/ Ho thusa emong kapa ho baka hore tse ntle tsohle tse batlahalang di be teng. Atleha (a-tle-ha) /succeed/ Ho phomella ho etsa ketso e itseng. Ho kgona ho etsa. Atlehile (a-tle-hi-le) // Bokgale ba ho atleha. Atlehisoa (a-tle-hi-swa) // Boetsuwa ba ho atleha. Atolla (a-tol-la) /to expand, extand/ Ho eketsa moaho kapa se tlamehang ho ba seholo. Atolloa (a-tul-lwa) // Boetsuwa ba ho atolla. Atolosa (a-tu-lo-sa) /enlarge/ Ho etsa hore ntho e be kgolo ka ho atisa bophahamo, bophara kapa bolelele ba yona. Ho etsa hore sebopeho kapa chebahalo e be kgolo. Atolosoa (a-tu-lo-swa) // Boetsuwa ba ho atolosa. Atolotse (a-tu-lo-tse) // Bokgale ba ho atlolosa. Au (a-u) /wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla sephetho se hlahisoang kapa ketsahalo e sa lebelloang. (bap. ao!). Ausi (a-u-si) /sister/ Ngoaneso e motshehadi. Motho e motshehadi eo mmae le ntatae eleng batsoadi baka. Ngoanana e moholo ho nna. /bon. boausi/ Tlh. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke kgaitsedi; ausi ke lereo molata kapa lebitso le adimiloeng ho puo ya seafrokanse kapa seburu. (bap. kgaitsedi, abuti, moholoane). Ausinyana (a-u-sin-ya-na) /girl friend/ Mosetsana ya ratoang ke mohlankana. /bon. boausinyana/ (bap. kgarebe).

14

15

Bbb
PALE: Tlhaku ya bobedi ya Sesotho. Bongata ba maetsi a qalang ka tlhaku ena a fetohela ho “P” ha a fetohela kapa a fetoleloa ho mareho (nouns). Mohlala: bapisa=papiso, babatsa=pabatso, bapatsa=papatso, bapala=papadi/papalo, jwalo jwalo. Hona ha ho bolele hore kaofela maetsi a qalang ka “B” a ka fetoleloa ho mareho a qalang ka “P”. Mohlala wa mareho a semelo a “B” ke: bohlale, bohlola, bokakalope, boyena, botona, jwalo jwalo. Tlhokomediso: bongata ba mantsoe a maetsi a bitsoang boiketsi/maiketsi a fetoha “Boi” ha eba mareho. Mohlala: ikgohomosa=boikgohomoso, itloaetsa=boitloaetso, icheba=boichebo, ikutloa=boikutlo, jwalo jwalo. Ha a fetoleloa bongateng, a sebedisa tlhaku “M”. Mohlala: boikemisetso=maikemisetso, boikutlo=maikutlo, jwalo jwalo. B (bi)// Ba (ba) /races pluralizing prefix/ Sehlongoapele se sebedisoang ho ngatafatsa mabitso a merabe ya batho le sebopeho mmoho le tlhaloso ya batho. Mohl. Mosotho=Basotho, mopedi=bapedi, motswana=batswana, motho=batho, mosuoe=basuoe, mosadi=basadi, mopedi=bapedi, morena=barena, monna=banna, ngoana=bana, mosetsana=basetsana, mohlankana=bahlankana, moruti=baruti, jj. Ba (ba) /these ones (people)/ Lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi se bontshang ka ho supa batho ba ka bongateng ba haufinyane. (bap. tse). Ba (ba) /they (people)/ Seemedi Se sebedisoang bakeng sa batho ka bongateng. Baahlodi (ba-a-hlu-di) /Judges/ Buka ya bosupa ya bibele testamenteng ya kgale ya bibele. /bon. 0/. Baale (ba-a-le) /Baal/ Modingoana wa bohata ya neng a kgumameloa ke Bakanana bakeng sa pelehi kapa thari ho ya ka tlhaloso ya buka ya bibele, eo molekane wa hae eneng e le Ashara. /bon. bobaale/. Baba (ba-ba) /bitter/ E nang le tatso e mpe, e bohale. E sa latsoeheng hamonate. Babababa (baba-baba) /little bitter: not sweet/ E tatseho e babang: e batlileng e ba le tatso ya mohalakane hanyane. (mm. babang, babisa, babela, pabiso, mobabi). Babalase (ba-ba-la-se) /hang-over/ Boemo ba letsatsi le hlahlamang ka mora tai. Baballa (ba-bal-la) /protect/ Ho boloka ntho hore e se senyehe; ho boloka le ho tshireletsa motho hore a se hlaheloe ke kotsi. Baballa (ba-bal-la) /preserve/ Ho hlokomela kgahlanong le tshenyeho kapa phelo. Baballoa (ba-bal-lwa) /protected, saved/ Boetsuwa ba ho baballa. (mm. baballwa). Babang (ba-ba-ng) /others/ Ntle le bongata ba batho ba itseng. Batho ba itseng ntle le ho kenyeletsa sehlopha seseng. (bap. tseding, emong). Mohl. Bana bana ba bana baka ba hana ho bapala le bana babang. Mael. Motho ke motho ka batho babang: motho o kgona ho atleha, tsoelapele, thaba, nyakalla le ho rua ka lebaka la ho phedisana le babang. O keke wa kgona ho phela bophelo bohle o le mong kapa ntle le leloko, baahisane mmoho le metsoalle. Babasedisa (ba-ba-se-di-sa) // Ketsiso ya ho babasela. Babasela (ba-ba-se-la) /painful/ Ho ba bohloko hoa leqeba kapa setho sa mmele.

15

16

Babatsa (ba-ba-tsa) /to praise/ Ho rorisa ka tsela e ntle. Ho bua hantle ka motho kapa ntho e itseng. Babatseha (ba-ba-tse-ha) /praise worthy/ E batlang thoriso. E ntle haholo e loketsoeng ke pabatso kapa thoriso. (bap. rateha). Babatsoa (ba-bats-wa) // Boetsuwa ba ho babatsa. (mm. babatswa). Babedi (ba-be-di) /twosome/ Ba fetang bonngwe ka palo empa ba le ka tlase ho tharo kapa boraro. Mael. Metsotso e jele babedi: nako e ile; nako e tsamaile haholo; nako e se e re sihile haholo. Babela (ba-be-la) /to be bitter for/ Ketsetso ya ho baba. Babetse (ba-be-tse) // Bokgale ba ho babela. Babisa (ba-bi-sa) /to cause to be bitter/ Ketsiso ya ho baba. Babo (ba-baw) /their relatives/ Ba amanang le yena kapa bona. Bao eleng baamani le mmuuwa kapa moetsuwa. Seemedi thuo se supang hore batho ke ba mmuuwa feela ntle le ba bang. Seemedi se supang hore mmuuwa ke motho wa bo babuuwa. (bap. wabo) (mm. wabo). Babola (ba-bu-la) /clap/ Ho natha ka bokahare ba letsoho. Ho tlatsela ka boima ba seatla. Ho natha ka thata ka letsoho. Babotse (ba-bu-tse) // Bokgale ba ho babola. Nathile kapa shapile ka seatla. Bacha (ba-cha) /youth/ Batho ba lemo tse tlase. Bongata ba mocha. Tlh. Lentsoe lena le ka bongateng; bonngwe ba lona ke “mocha”. (bap. Mocha). Badile (ba-di-le) /learned/ Bokgale ba ho bala. Badile (ba-di-le) /learned/ Ya rutehileng. Ya ileng sekolong. Ya tsebang haholo. Badimo (ba-di-mo) /gods/ Bao ho dumeloang ho bona ba shoeleng; bafu kapa mofu eo ho nahanoang hore ona le seabo ho ba phelang; motho ya patiloeng lebitleng eo ho dumeloang hore o na le matla ho ba phelang; moya wa mofu. /bon. Badimo/. Badimo (ba-di-mu) /ancestors/ Batho kapa motho wa kgale ya sa pheleng ya amanang le ya phelang, eo ho dumeloang hore o na le tshutshumetso mmoho le matla ho ba phelang. /bon. badimo/ (bap. ledimo). Badisa (ba-di-sa) /to help read/ Ketsiso ya ho bala. Ho thusa ho bala. Badisisa (ba-di-si-sa) /to scrutinise/ Ketsisiso ya ho bala. Ho bala ka hloko. Badisisa (ba-di-si-sa) /to read thoroughly, scrutinise/ Ho bala ka boikemisetso. Baehlotse (ba-e-hlu-tsi) /contumacious, mulish/ Motho ya hlotseng keletso tsohle: ya boemong ba ho se eletsoe kapa ba ho fuwa keletso; ya hlooho e thata ka ho fetisisa; ya sa natseng keletso efe kapa efe. /bon. bobaehlotse/. Baefese (ba-e-fe-se) /Ephesians/ Buka ya leshome ya bibele testamenteng e ncha. Baesekele (bai-se-ki-le) /bycircle/ Sepalangoang se mabidi a mabedi se tsamaisoang ka ho hata le ho sututsa tlhako (pedal) ya yona. /bob. Dibaesekele/. Bafilipi (ba-fi-li-pi) /Philippians/ Buka ya leshome le motso o le mong (11) ya bibele testamenteng e ncha. Bagalata (ba-kga-la-ta) /Galatians/ Buka ya borobong (9) ya testamente e ncha ya bibele, e lateloang ke buka ya Baefese. Baheberu (ba-he-be-ru) /Hebrews/ Buka ya leshome le metso e robong ya bibele testamenteng e ncha. Baheso (ba-he-su) /my people, my compatriot, my relatives/ Batho ba amanang le mmuwi kapa moetsi ka tsoalano, lelapa kapa bodulo ba sebaka, naha le boahisane. Baji (ba-ji) /cheaters/ Ba qhekanyetsang ba bang. Ba jalletsang. Motho ya sebedisang boqhekanyetsi bakeng sa ho fumana seo a se batlang. (sheb. moji bakeng sa tshebediso) Mael. Le pele di na le baji: moo o yang teng o tla fumana ba bohlale hofeta wena. Ho qhekanyetsoa ke babang pele.

16

Bakile (ba-ki-le) /repentant/ Ya sa hloleng a etsa phoso kapa sebe. Mohl. Baka (ba-ka) /reason. Bakisa (ba-ki-sa) /to spite/ Ho etsa ntho ka lebaka la ho utloisa bohloko. Bala (//) /to count/ Ho latellisa ka tatellano ya lenane ho tloha ho ya pele ho fihla ho ya ho qetela kapa e qetellang. leqhepheng kapa leboteng. Balakatha (ba-la-kat-ha) /exclamation: in he/she comes!/ Ho fihla ho sa lebelloa. Bala (ba-la) /to read/ Ho bua le mongolo. seaparo se boimanyana se aparoang ka ntle ho diaparo tse ding. Baki (ba-ki) /jacket/ Seaparo sa mmele o ka hodimo haholo se aparoang ke monna. Bakolose (ba-ko-lo-se) /Colossians/ Buka ya leshome le metso e mmedi (12) ya bibele testamenteng e ncha. Baleisa (ba-le-is-a) // Ketsiso ya ho baleha. Bakorinthe (ba-ko-rint-he) /Corinthians/ Buka ya bosupa (7) le ya borobedi (8) (bakorinthe ba bobedi) testamenteng e ncha ya bibele. escape/ Ho tloha ka ho matha ka sepheho sa ho koekoetla. Tlh. (bap. Ho koekoetla. Tlh. ngoale). Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bonngweng hangata. Baloa (bal-wa) /to be counted/ Ketsetso ya ho latellisa ka tatellano. Lentsoe le nepahetseng ke “baleha” hofeta “balea”. Balloa (bal-lwa) /to be counted for/ Ketsetso ya ho bala. Balla (bal-la) /to read for someone/ Ketsetso ya ho bala. Komakoma). Bakisana (ba-ki-sa-na) /to compete vigorously/ Ho phehisana. lebaka bakeng sa tshebediso). Ho se phete se sebe. ho ba sesosa sa ketsahalo kapa ketso. Tlh. Ho kenyeletsoa palong. Balabala (ba-la-ba-la) /to complain/ Ho bontsha ho sekgotsofale ka ho bua mantsoe a tletlebo kapa a boipelaetso. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le lateloa ke “sa” joalo ka “bakeng sa”. Baleha (ba-le-ha) /flee. Baka (ba-ka) /to be apologetic. Bakeng (ba-ke-ng) /instead of/ Ka lebaka la. Ho ya le se ngotsoeng bukeng. Baka (ba-ka) /to bake/ Ho etsa kuku kapa borotho. “balabala” le sebedisoa ho batho ba batshehadi hofeta ho ba batona. Balea (ba-le-a) /to escape/ Ho qoba ntho e itseng ka ho matha kapa ho tloha pela yona ka lebelo.17 Bajoa (baj-wa) /to freeze before riping/ Hoa semela: ho hatsela pele se butsoa. Ho utloisa bohloko ka sepheo sa ho bontsha emong lebaka le itseng. Ho thusa ho bala. Ka baka la. Bakela (ba-ke-la) /cause troubles for/ Ketsiso ya ho baka. /bon. “baka” le lateloa ke “la” ho phethahatsa se boleloang. Ho etsa hore ntho e balehe. Ho etsa kgang. Ho sebedisa hlama ho etsa sejo kapa bohobe ba koro. Bale (ba-le) /those ones over there/ Lesupi le bontshang batho ba hole. ho hlaseloa ke mohatsela pele ho putso. seo ketsahalo e itshetlehileng ka sona.Tlh. (bap. Bokgale ba ho baka. Baka (ba-ka) /to cause/ Ho etsa hore ketsahalo kapa ketso e itseng e etsahale. (sheb. to be sorry/ Ho itshoaya phoso. Hangata lentsoe lena. Bale (ba-li) /girls for initiation school/ Basetsana ba mophato wa lebollo. Ngoale ha di le pedi kapa di feta bonngwe. ho bala mmoho le se sa hlokahaleng. Balehela (ba-li-he-la) /to ovoid/ Ketsetso ya ho baleha. Lentsoe lena. Tem. dibaki/. Balleloa (bal-le-lwa) /be assisted to read/ Boetsuwa ba ho balella. 17 . because of/ Seo eleng sona sesosa sa ketsahalo e itseng. Balella (ba-lel-la) // Ho bala se sa tlamehang ho kengoa palong.

ho boledisa kapa ho pepesa ntho e itseng bakeng sa ho etsa hore e rekisoe. Bapala (ba-pa-la) /to play/ Ho etsa ketso kapa ketsahalo e akgang ho sebedisa mmele kapa ditho tsa mmele ka sepheo sa ho ithabisa kapa ho etsa ditlhodisano. Bane (ba-ni) /those ones/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang batho ka bongateng ba le hojana. Bara (ba-ra) /bar/ Sebaka seo ho rekisoang joala ho sona. dibanka/. basadi!). same. bapiswa). Ho bapala le. ka ho toboketsa. equivalent. Bapisitsoe (ba-pi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho bapisa. Ho bapala bakeng sa. (mm. /bon. Bapalla (ba-pal-la) /to take for granted/ Ho se nke ka botio. (mm. segregate/ Ho kgesa ka ho se natse emong kapa babang. Banna-we (ban-na-we) /exclamation: oh boy!/ Lekgotsa la ho makala ka ho bontsha senna kapa bonna. bapadiswa). /bon. Tlh. polokelong). Bana (ba-na) /children/ Bongata ba ngoana. similar/ Eo sebopeho sa yona se tshoanang le seseng. Ntlo ya thitelo. (mm. equivalent. Bapisa (ba-pi-sa) /to compare/ Ho lekanya ka sepheo sa ho bona tekanyo kapa phapang. Bapetse (ba-pe-tse) // Bokgale ba ho bapala. same. Banka (ban-ka) /badly ploughed arable land/ (Ho lema dibanka) karoloana ya mobu wa tshimo e sa lengoang hantle ka mohoma wa kgomo tse pannoeng. similar to/ Ho ba boemong bo tshoanang kapa bo shebahalang ka ho tshoana. Banna-we. (mm. a tla hlekefetsa mosadi Chomane! Bano (ba-nu) /those ones (people)/ Lesupi le bontshang batho ba hojana kapa hole ka bongateng. Bapala (ba-pa-la) /joking/ Ho etsa ketso e hlokang botio. Bapisoa (ba-pi-swa) // Boetsuwa ba ho bapisa.18 Balolla (ba-lul-la) /discriminate. karoloana eo mohoma o sa fihlang ho yona nakong ya ho lema. Banene (ba-ni-ni) // those ones over there/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang batho ba bangata ba le hojana. Papelano). /bon. Bapadisa (ba-pa-di-sa) /to play with/ Ketsiso ya ho bapala. ho batla ho tseba seo ba se bolelang. moo ho bewang dintho tse tlamehang ho bolokoa. ho bua puo ya bosoasoi. Bapelana (ba-pe-la-na) /like. Lentsoe lena “bareng” le utloahala joalo ka popo ya mantsoe a mabedi eleng “ba” mmoho le “reng”. Bapalla (ba-pal-la) /to play for/ Ketsetso ya ho bapala. Bapisitse (ba-pi-si-tse) // Bokgale ba ho bapisa. papiso). (bap. Bapadisana (ba-pa-di-sa-na) /to play with each other/ Ketsetsano ya ho bapala. Bapelane (ba-pe-na-ni) /like. tse mmoho haholo ka baka la ho tshoana. Bokgale ba ho bapelana. Banka (ban-ka) /bank/ Sebaka sa ho boloka kapa ho bea chelete. tse batlileng di tshoana kapa tse tshoanang haholo. dibara/ (bap. Bareng (ba-ri-ng) /what do they say/ Lebotsa le botsang seo batho ba se bolelang. phepheseleng. Bapadisoa (ba-pa-di-swa) // Boetsuwa ba ho bapala. ho kgetholla ho ya ka botshehadi kapa botona. Bana (ba-na) /these ones (people)/ Lesupi le bontshang batho ba bangata ba haufinyana. Mohl. dibanka/ (bap. ngoana bakeng sa tshebediso). bapisitswe). (bap. Bapatsa (ba-pa-tsa) /to advertise/ Ho pepesa ntho hore e rekoe. (sheb. Ho nka ka masawana. Ho kgetholla ho ya ka sebopeho kapa mmala. motho a tla omella mosadi ka phafa! Banna-we. Sepheo sa ho le etsa lentsoe 18 . Bao (ba-u) /those/ Lesupi le bontshang batho ba hojana ka tello. thitelo). Banono (ba-nu-nu) /those ones over there/ Lesupi le bontshang batho ba hojana kapa ba hole ka ho toboketsa.

Ho rohakana ha ho batlahale. Batlile (ba-tli-le) /almost/ Eo eleng sebopehong sa ho tshoana le. Batle (ba-tle) /of people: beautiful. Ha ke batle ho tsamaya bosiu. Batliloe (ba-tli-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho batla. (bap. Ho matha haholo. (bap. ba mekgoa le diketso tse ratehang. Batlana (ba-tla-na) // Ketsetsano ya ho batla: ho batla ntho kapa motho mme le yena a batle seo kapa ya mo batlang. E hatsetsang. good or handsome/ Hoa batho: ba nang le chebahalo e ntle ya sefahleho. batetswa). Batle (ba-tli) /don’t want to. botle. eo boteng ba yona bo sa hlokoeng. Ho ne ho sa batlahale hore o ahlamise moloma hakana. re batla dipuisono feela mokgatlong mona. ya hananang le ketso kapa boemo bo itseng. Batlahale (ba-tla-ha-li) /unwanted. wished/ Bokgale ba ho batla. hlokahale). ha monate ntle le ho sitisoa. Bathesalonika (bat-he-sa-lo-ni-ka) /Thessalonians/ Buka ya leshome le metso e meraro (13) ya bibele mmoho le ya leshome le metso e mene (14) eleng bathesalonika ba bobedi testamenteng e ncha. motle. Batla (ba-tla) /want. kgohlahetse. Ba fapaneng le rona. e atamelang le. Mohl. Batleloa (ba-tle-lwa) // Boetsuwa ba ho batla. (bap.19 leleleng ke ho qoba tlhaloso ya lentsoe “reng” leo tlhaloso ya lona leleleng e fanang ka moelelo o sa hlakang. chill. Batetsa (ba-te-tsa) /to cool off. Batleha (ba-tle-ha) /wanted. e sebakeng ntle le ho batloa. Batana (ba-ta-na) /hit each other/ Ketsetsano ya ho bata: ho bata emong mme le yena a bate ya mmatileng. Baroma (ba-raw-ma) /Romans/ Buka ya botshelela ya bibele testamenteng e ncha. ba sebopeho se setle haholo. needed/ E hlokahalang kapa e batloang: eo ka baka la tlhokeho ya yona e batloang ke batho kapa ntho tse ngata. Batlahala (ba-tla-ha-la) /essential. hlokahala). (bap. Batetsoa (ba-tets-wa) /chilled/ Boetsuwa ba ho batetsa. Bohle re batle mahlong a Modimo. Batlile (ba-tli-le) /wanted. Seqolli se hlakisang batho bao ho buuwang ka bona ka ho kgetholla hara babang. 19 . empa taba ya hao ha e batlahale. Che kea utloa. Basele (ba-si-li) /different ones/ Seemedi qollo se bontshang batho bao ho buuwang ka bona ka ho qolla: ba sa tshoaneng le rona kapa bona. refuse/ E sa rateng ho etsa ketso e itseng. Lehola ha le batlahale mona. E hlokang mocheso. ba tshobotsi e kgahlang mahlo. batlilwe). Batisa (ba-ti-sa) /cause to be cold/ Ketsiso ya ho bata. re batle haholo ha re apere diaparo tse ntle. ya kgahlanong le taelo kapa lebaka. necessary/ Se hlokahalang: ho ba boemong ba ho batloa. seek/ Ho shebana le ntho e sa fumanoeng kapa e ipatileng. (mm. Batalla (ba-tal-la) /to run smoothly/ Ho matha ntle le tshitiso. refrigerate/ Ho etsa hore ntho kapa motho a hatsele: a hloke mocheso kapa mofuthu o batlahalang. Mohl. patiso). Ho etsa hore ntho e bate. (mm. (bap. Bata (ba-ta) /hit with a stick/ Ho otla ka molamu kapa thupa hloohong. banna-we!). Ha re batle diketso tsa Mugabe. unnecessary/ E sa hlokahaleng. osele) Bata (ba-ta) /cold/ E sa futhumalang. Ha a batle kgethollo ya mmuso ona o fetileng. letle). setle. mandatory. Batlela (ba-tle-la) // Ketsetso ya ho batla: ho batla bakeng sa. Ho shebana kapa ho tsoma nnete kapa bonnete ba ntho e itseng. freeze. (bap. Batisoa (ba-ti-swa) /cooling/ Boetsuwa ba ho bata kapa batisa. Mohl. Basadi (ba-sa-di) /oh dear!/ Lekgotsa le bontshang ho makala hoa mosadi kapa motho e motshehadi. Batisitse (ba-ti-si-tse) /cooled/ Bokgale ba ho batisa.

Ngoana enoa ha a batsi feela mmeleng. Ho etsa hore metsi kapa ntho e itseng e be boemong bo chesang. Be (be) /exclamation: oops!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso e itseng. Batlisisa (ba-tli-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho batla: ho batla ka ho etsa diphuputso. able body/ E mmele o moholo o matla. polopotloana). (bap. Befisa (be-fi-sa) /to infuriate/ Ketsiso ya ho befa. (bap. ho batla ka ho etsa tekolo. bo nang le mocheso kapa mofuthu. Befile (be-fi-le) /angry/ E bontshang boteng ba khalefo kapa bohale. Batloa (ba-tlwa) /wanted/ Boetsuwa ba ho batla. e etsahalang ka tsela e sa lebelloang. Bebofatsa (be-bu-fa-tsa) /to easen/ Ho etsa ntho e be bobebe. Beberile (be-be-ri-le) /talked too much/ Bokgale ba ho bebera. Bedisa (be-di-sa) /boil/ Ketsiso ya ho bela. nonopetse). (bap. ho tsitsinyeha joalo ka popompo kapa ntenya. Batsi (ba-tsi) /strong and healthy. chahlo. Beheletsa (be-he-le-tsa) /mulch/ Ho beha matlakala kapa joang bo bosesane bo ommeng hodima dijalo bakeng sa ho ngobisa mobu le ho bo nchafatsa. Beheletsa (be-he-le-tsa) /to lay by/ Ho reka ntle le ho nka se rekiloeng: ho ntsha chelete bakeng sa se tla nkoa hamorao. kgenela). Becha (be-cha) /bet/ Ho sebedisa chelete bakeng sa ho lotha se tla hlola. Bebenya (be-ben-ya) /to move lips/ Ho tsitsinya pounama. Beha (be-ha) /to set conditions/ Ho fana ka se tlamehang ho etsahala bakeng sa thekiso kapa ditumellano. ho ba maemong a ka bakang kotsi. Mohl. ebile o phetse hantle haholo. place on/ Ho tlohela ntho e tshoeroeng ka letsoho ho e beha hodima. nolofatsa). Behletseha (bi-hli-tse-ha) /to walk like obese person/ Ho tsamaya joalo ka motho e motenya haholo. popompo. Bebera (be-be-ra) /to talk too much.20 Batlisa (ba-tli-sa) // Ketsiso ya ho batla. Beha (be-ha) /put down/ Ho tlohela ntho e tshoeroeng ka letsoho ho e beha hodima. ho isa fatshe kapa hodimo ka sepheo sa ho tshetleha hodima ntho e itseng. (bap. Befisana (be-fi-si-na) /to infuriate each other/ Ketsetsano ya ho befisa. nolofaletsa). e kapa ya dinama tse eketsehileng hofeta tekanyo. ho ba le mamello ya se tshepisitsoeng le ha se nka nako ho phethahala. masututsa. fuama). ho isa fatshe kapa hodimo ka sepheo sa ho tshetleha hodima ntho e itseng. ntenya. ho isa nqa ya. Bea (be-a) /put down. Ho beha pelo sekotlolong: ho se potlakele tebello e itseng. Batlisoa (ba-tli-swa) // Boetsuwa ba ho batlisa: ho thusoa ho batla se lahlehileng. tebeletso). Befisoa (be-fi-swa) // Boetsuwa ba ho befa. Ho etsa hore motho a kgene. Bebofaletsa (be-bo-fa-le-tsa) /easen for/ Ketsetso ya ho bebofatsa. Befela (bi-fe-la) /angry for/ Ketsetso ya ho befa. chatsi. Behela (be-he-la) /to lay eggs/ Hoa kgoho: ho ntsha lehe ka setono sa kgoho kapa nonyana. Motho ya mmele o mafura haholo hofeta tekanyo. dibehlebehle/. (bap. Ho halefela. Behlebehle (bi-hli-bi-hli) /obese. 20 . ebile o na le boko bo chatsi. Mael. Ho beha ka mosing: ho ba boemong bo bakang mathata mmoho le ho se tshireletsehe. ho isa nqa ya. beha). kgena). (bap. Beberisa (be-be-ri-sa) /cause to talk too much/ Ketsiso ya ho bebera. Ho chesisa metsi. Ho bua lolololo. /bon. Mael. very fat/ Ya mmele o motenya haholo. Ho sothaka molomo. prate/ Ho bua haholo. Ho beha matsoho: ho hlohonolofatsa ka ho thetsa ka diatla kapa seatla hodima hlooho. batlwa). (bap. Mael. Beberisoa (be-be-ri-swa) /caused to talk too much/ Boetsuwa ba ho beberisa. (mm. (bap. (bap. Befa (bi-fa) /to be angry/ Ho bontsha bohale bo boholo.

21

Behletseho (bi-hli-tse-haw) /a walk of obese person/ Motsamao wa motho e motenya haholo; motsamao wa ntenya kapa setutla. Motsamao wa motho ya nonneng. Beka (be-ka) /to cut biltong/ Ho seha sehoapa. Ho poma nama bakeng sa ho e omisa. Beke (be-ke) /week/ Matsatsi a supileng ho tloha Sontaha ho isa Moqobelo. /bon. dibeke/ Tem. Motho ya neng a reha matsatsi a beke ho ya ka tlhaloso ya batho ba batsho Afrika e ka borwa o ferekantse sechaba. Lebaka? Letsatsi la boraro la beke le bitsoa “Labobedi” ha le tlameha ho ba la boraro; letsatsi la bone la beke le bitsoa “Laboraro” ha le tlameha ho ba la bohlano; letsatsi la bohlano la beke le bitsoa “Labone”; letsatsi la botshelela la beke le bitsoa “Labohlano” bakeng sa la botshelela; ha “Moqobelo” le “Sontaha” tsona e le matsatsi a bitsoang hantle, leha tatellano ya ona le yona e bolela hore Moqebelo ke tsatsi la botshelela leha hose joalo. Sena se bolela hore babang ba batho ba thetsitsoe ka ho hlalosetsoa hore “Mantaha” ke tsatsi la pele la beke. Ke mang ya tla lokisa bothata bo? Ha re shebeng matsatsi a beke ho ya ka Genese (Genesis) kgaolo ya pele le ya bobedi. (bap. sabata). Bela (be-la) /boiling/ Ho ba boemong bo bakang hore ntho e metsi e tsitsinyehe ke mocheso. Mael. Dia bela dia hloeba, makgulo ho psha a matala: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle, matla, mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse, a le mobe ebile a hloka matla le botle. Belaedisa (be-la-e-di-sa) /doubtful/ Ho etsa hore motho a se tshepe. Belaela (bi-la-ela) /doubt/ Ho ba le kgwao ka ntho e itseng. Ho se tshepe. Belaetsa (be-la-ets-a) /suspicious/ Ketsiso ya ho belaela. Beleha (be-le-ha) /to deliver a baby/ Ho tsoala lesea kapa lekgabunyane. Ho ntsha ngoana ka setho sa botshehadi. Belehisa (be-le-hi-sa) /help to deliver a baby/ Ketsiso ya ho beleha. Belesa (be-le-sa) /to load/ Ho jarisa moroalo. Ho imetsa phoofolo ka moroalo. Beng (be-ng) /owners/ Batho ba nang le tokelo ya thepa e itseng. (bap. Monga). Bengbaka (be-ng-ba-ka) /bosses, employers/ (sheb. Mongaka bakeng sa tshebediso). Bengele (be-ng-e-le) /wrist ornament, bangle/ Mokgabiso o kengoang letsohong; seka sefaha sa kgauta kapa ntho e ntle e kgabisang letsoho. /bon. dibengele/. Benghadi (beng-ha-di) /sir(s)/ Bongata ba batho ba hlomphehang. (bap. monghadi). Beno (be-nu) /your relatives/ Batho ba amanang le wena kapa lona. Bentsha (ben-ts-ha) /to make shine/ Ketsiso ya ho benya: ho etsa hore ntho e phatsime kapa e benye. Benya (ben-ya) /shine/ Ho etsa hore ntho e phatsime kapa e kganye ka ho baka mahlasedi kapa kganya. Beodisa (be-o-di-sa) /complete shaving/ Ketsisiso ya ho beola. Ho beola haholo ka tsela e bakang hore moriri o fele ka botlalo. Beola (be-ul-a) /shave, make bold/ Ho tlosa moriri hloohong kapa mmeleng. Bere (be-re) /bear/ E nngwe ya diphoofolo tse kgolo tse boya bo bongata, tse hlaha, eo hangata e fumanong dibakeng tse batang tsa lefatshe. /bon. dibere/.

BERE

Berebela (be-re-be-la) /to lock/ Ho notlela ka tshepe e thata. (bap. notlela). 21

22

Bereka (be-re-ka) /work/ Ho sebetsa. Ho etsa mosebetsi bakeng sa chelete. Ho theohela mosebetsing ka sepheo sa ho thola moputso. /bon. Dibere/ Tlh. Lentsoe lena, “bereka” ke molata wa lentsoe la seburu, “werk”. Berekisa (be-re-ki-sa) /to use, utilise/ Ho sebedisa. Ketsiso ya ho bereka kapa ho etsa hore ntho e sebetse. (bap. sebedisa). Berella (be-rel-la) /press down, compress/ Ho hata ka boima bo boholo ka ho isa tlase. Ho belesa ka kgatello e bakang ho isa tlase. Berellana (be-rel-la-na) /to press down each other/ Ketsetsano ya ho berella. Besa (be-sa) /to make fire/ Ho etsa hore mollo o tuke. Ho hotetsa patsi kapa leshala. Besa (be-sa) /fry/ Ho pheha sejo, haholo nama, ntle le metsi. (bap. hadika). Bese (bi-si) /bus/ Sepalangoang se jarang batho ba bangata se tsamayang mmileng; koloi e kgolo e nkang kapa e kalamisang batho ba bangata ba etang kapa ba yang mosebetsing. /bon. Dibese/ (sheb. Sepalangoang). Bese (be-se) /bass/ Mocha wa mmino wa lentsoe le letenya. Besetsa (be-se-tsa) /to make fire at or for/ Ketsetso ya ho besa. Ho thusa ho besa. Beso (be-su) /friends, relatives, compatriots/ Bao ke amanang le bona. Ba heso. Beta (bi-ta) /to rape/ Ho boka ntle le tumello. Ho robala le motho ka dikgoka, ntle le tumello ya hae. Ho sebedisa matla bakeng sa ho kota. (bap. tharasa). Mael. Ho betoa ke pelo: ho kgena kapa ho halefa hofeta tekano. Mael. Letshoele le beta poho: ho sebetsa mmoho ho fana ka matla a ho qeta mosebetsi kapele; kopanelo ya mosebetsi e potlakisa qeto ya ona. Betaka (bi-ta-ka) /to rape repeatly/ Phetako ya ho beta. Ho beta ka makgetlo. Betana (bi-ta-na) // Ketsetsano ya ho beta. Betana (bi-ta-na) /to wrestle/ Ho dielana kapa ho wisana fatshe ka ho batla ho hlola papading ya petano. Betere (bi-ti-ri) /better/ (sheb. Molemo bakeng sa tshebediso). Betla (be-tla) /sculpt/ Ho etsa ditshoantsho ka patsi, tshepe kapa dintho tse betlehang. Betla (//) /pave way/ Ho etsa hore maemo a be matle bakeng sa nako e tlang. Betla (//) (ho betla meno) /expose teeth vigorously/ Ho hlahisa meno ka tsela e bohale kapa ya khalefo; ho sena ka ho bontsha ho kgena. Betlela (be-tle-la) /pave way for/ Ketsetso ya ho betla: ho etsetsa emong kapa hohong maemo a matle bakeng sa nako e tlang. Mohl. Ehlile o betlela bana ba hae tsela ya kamoso. Ho isa ngoana sekolong ke ho mo betlela bokamoso. Betsa (bi-tsa) /to beat/ Ho otla ka ntho e itseng. Betsaka (bi-tsa-ka) /beat repeatly/ Phetako ya ho betsa. Ho otla ha ngata. Betsetsa (bi-tse-tsa) /to throw at/ Ketsetso ya ho betsa. Betsetsana (bi-tse-tsa-na) // Ketsetsano ya ho betsa. Betsoa (bets-wa) /to be defeated/ Boetsuwa ba ho betsa. Ho otloa. Bidietsa (bi-di-ets-a) /assume, guess/ Ho bua ka ho akanya se ka etsahalang; ho hlalosa kapa ho lepa ntle le botlalo kapa tsebo e tsitsitseng; ho bua nnete ntle le ho tseba; ho hlalosa ka ho phopholetsa. Bidika (bi-di-ka) /to roll down/ Ho thetheha motheong. Ho ya tlase ka ho thetheha. Bidikana (bi-di-ka-na) /to roll repeatly/ Ketsahalo ya ho bidika. Bidikanya (bi-di-kan-ya) /to make to roll down/ Ketsiso ya ho bidikana. Bile (bi-le) /we then, eventually we/ Ha nako e tsamaya re ile ra; qetellong re qetelletse re; hamorao re ile ra. (bap. Ile, ebile). Mohl. Re bile ra tsamaya morena a eso ho fihle kopanong. Ba bile ba kgetha ho qhalana.

22

23

Bile (bi-le) /moreso, moreover, on top of that, and/ Ho kenyeletsoa le; mmoho le; hofeta moo. Mohl. Sehlopha sa batho ba rapelang mmoho ba bile ba kena kereke kaofela. Bina (bi-na) /to sing/ Ho etsa mmino ka molomo kapa seletsa. Binaka (bi-na-ka) /beat badly/ Ho otla ha bohloko. Ho otla ha ngata. Binakela (bi-na-ke-la) /thwack repeatly/ Ho otlaka kgafetsa. Ho natha ntle le kgefutso. Ho mamola. Bintsa (bin-tsa) /to cause to sing/ Ketsiso ya ho bina. Ho etsa hore ho binoe. Binoa (bin-wa) /sung/ Boetsuwa ba ho bina. Bipa (bi-pa) /to smother, refuse inhilation/ Ho fedisa phefumoloho ya mabele a inetsoeng ka metsing ka ho a koahela bakeng sa ho etsa mmela; ho koahela mabela a ngobisitsoeng hore a se utloe moya bakeng sa ho etsa mmela wa joala. Bipa (bi-pa) /to be secretive/ Ho pata taba; ho se phatlalatse taba kapa lekunutu; ho hana ho hlahisa pinyane. Bipetsa (bi-pe-tsa) /to suffocate, choke, smother/ Ho koala moya. Ho etsa moya o fele; ho koala moya ka ho kgama. Bipetsoa (bi-pets-wa) /to be smothered/ Boetsuwa ba ho bipetsa. Bipile (bi-pi-le) // Bokgale ba ho bipa. Biri (bi-ri) /beer/ Jwala boo eseng ba setho bo entsoeng ka motsoako wa koro le opose (hops) ebile bo babababa. /bon. dibiri/ (bap. Boranti, wisiki, jini). Bito (bit-o) /to come out from the hole suddenly/ Ho tsoa mokoting hanghang. Bitoha (bit-o-ha) /to erupt/ Ho tsoa mokoting kapa tlasa ntho e itseng hanghang. Bitoloha (bit-o-lo-ha) // Ketsahalo ya ho bitoha. Bitsa (bits-a) /to call/ Ho hoeletsa lebitso la ntho kapa motho; ho tlisa kopanong kapa sebokeng ka ho bolella pejana. Ho tlisa motho kapa phoofolo haufi ka modumo wa lentsoe kapa ka tsela e itseng. Bitsana (bi-tsa-na) // Ketsetsano ya ho bitsa. Mael. Bana ba kgoale ba bitsana ka molodi: moferefereng le bothateng bobong le bobong bana ba motho ba batlana mme ba thusane. Bitsetsa (bits-ets-a) /to spell words/ Ho hlalosa lentsoe le ngotsoeng ka ho ngola. Bitsetsa (bits-ets-a) /to summon, solicit, supplicate/ Ho batlela motho batho bakeng sa thuso e itseng. Ketsetso ya ho bitsa. Ho isa kgotla ka ho ngolla lengolo. Bitsitse (bi-tsi-tse) /called/ Bokgale ba ho bitsa. Bitso (bits-o) /same name/ Ho ba le lebitso le tshoanang le la motho e mong. Bitsoa (bits-wa) /to be called/ Boetsuwa ba ho bitsa. Ho hoeletsoa. (mm. bitswa). Bitsokunutu (bi-tso-ku-nu-tu) /password/ Palo e sebedisoang ho bula khomputa kapa sesebedisoa ke mtho a le mong kapa ya nang le tokelo e joalo. /bon. dibitsokukutu/. Bitsolla (bits-ol-la) /to call one’s name badly/ Ho bitsa lebitso la motho ka tsela e mpe. Ho bitsa ka tsela e hlokang tlhompho. Bjabjaretsa (bja-bja-rets-a) /to crush bone with teeth/ Ho thuba lesapo ka leino. Ho choatla lesapo ka meno. Bjabjaretso (bja-bja-re-tso) /crushing, breakage/ Ketso ya ho bjabjaretsa kapa ho thuba lesapo ka meno a mohlahaare. (bap. pjapjaretso). Bjaratsa (bja-rats-a) /to break with force/ Ho thuba ka leino ka matla. Bjatla (b-ja-tla!) /exclamation: break!/ Lekgotsa le sebedisoang ho fana ka modumo wa se thubehang ka ho wela fatshe. Mohl. Ya wela fatshe ya re bjatla! Bjatlanya (bja-tlan-ya) /to throw down with force/ Ho lahlela fatshe ka matla. Bo (bo) /names plurilizing prefix/ Sehlongoapele se etsang hore mabitso a batho a be ka bongateng. Mohl. Chitja=bochitja, matshediso=bomatshediso, morui=bomorui

23

24

kgaketla=bokgaketla, mme=bomme, raditapole=boraditapole, morojele=bomorojele, tshepo=botshepo, rapuleng=borapuleng, mmadiepetsane=bommadiepetsane. Bo (bo) /things pluralizing prefix/ Sehlongoapele se ngatafatsang mabitso a dintho tse qalang ka “mma” ho di etsa hore di be ka bongateng. Mohl. Mma=bomma, Mmankgane=bommankgane, mmamokgodutsoane=bommamokgodutsoane, jj. Boahisane (bo-ahi-sa-ne) /neighbourhood/ Ho phedisana mmoho. Ho ba ngatana hoa batho tulong e le nngwe. Ho ba tulong e le nngwe kapa sebakeng seleseng. Boahlodi (bo-a-hlo-di) /judgemental/ Ketso ya ho ahlola kapa ho thola molato; mosebetsi wa moahlodi. (bap. moahlodi). Bobatsi (bo-ba-tsi) /strength and healthy/ Ketso ya ho ba batsi kapa sebopeho se matla sa mmele. Chebahalo ya mmele o phetseng hantle o matla. Bobatsi (bu-ba-tsi) /Urtila dioica/ Mofuta wa moroho o hlaha wa naheng, oo hangata o ratang ho mela pela moru, o nang le mahaba a hlabang. /bon. 0/. Bobe (bu-be) /ugliness/ Tlhokeho ya botle. Ntho kapa sebopeho se hlokang botle kapa makgethe. Ponahalo kapa ketsahalo e hlokang botle. (bap. mobe, mpe, sebe). Bobebe (bo-be-be) /easy/ Ka tsela e bonolo. Ha bonolo. Ka mokgoa o seng thata. Bobebo (bo-be-bu) /light/ E hlokang boima. E sa imeleng. E boima bo bonyane. Bobedi (bo-be-di) /duo/ Tse kapa ba babedi ba binang kapa ba etsang ketso e itseng. Bobete (bo-be-te) /solidified blood, clot/ Madi a phoofolo a phehiloeng; madi a hoammeng a phehoa ho etsa sejo. /bon. 0/. Bobetli (bo-be-tli) /art, sculpture/ Tsebo ya ho betla: ho etsa ditshoantsho ka patsi, tshepe kapa dintho tse betlehang. (bap. mobetli). Bobi (bo-bi) /wasp/ Mofuta wa kokoanyana ya lelapa la notshi e fofang, e lomang ha bohloko haholo. /bon. 0/. Bobodu (bu-bo-du) /corruption/ Ketso ya ho qhekanyetsa kapa ho jalletsa. Hoa sebopeho sa motho kapa batho: ketso ya ho bola: ho nka le ho sebedisa chelete kapa thepa ya mmuso kapa ya mosebetsi ka boqhekanyetsi; tloaelo ya ho utsoa thoto kapa diphahlo tsa mosebetsi ntle le tumello ya ramosebetsi. (bap. polo). Bobokanya (bu-bu-kan-ya) // Ho etsa hore ntho di be mmoho jwalo ka dikokonyana; ho dula mmoho hoa dikokonyana. (bap. kgobokanya). Bobola (bo-bo-la) /to sound sick/ Ho etsa modumo wa motho kapa ntho e kulang; ho buela fatshe haholo joalo ka sekulane. Bobolela (bo-bo-le-la) /cause to sound sick/ Ketsetso ya ho bobola. Bobona (bu-bo-na) /themselves/ Batho ba itseng ntle le babang. Boborana (bo-bo-ra-na) /to cluster/ Ho kgoborana, ho dula mmoho ka sehlopha se sengata kapa ho aha mmoho. Bobotheha (bo-bot-he-ha) /to smile like a sick person/ Ho tseha hoa motho ya kulang kapa ya bohlokong. (bap. lebonyo, leboso, bososela, bojabotsheha). Bocha (bu-cha) /youthfulness/ Boemo ba motho ya so nyaleng empa ese lesea; boemo bo tlase ba dilemo tsa motho. Bocha (bu-cha) /new/ Boemo bo nchafetseng kapa bo nang le phetoho e sa tshoaneng le ya kgale. (bap. ncha, secha, mocha, lecha). Bochaba (bu-cha-ba) /nationality, nationalism, patriotism/ Lerato la naha, moetlo, mokgoa, tloaelo le puo ya yona; pontsho ya lerato la naha mabapi le moetlo, setho, tloaelo le puo ya yona. /bon. Bochaba/ (bap. sechaba). Bochabela (bo-cha-be-la) /east/ Moo letsatsi le chabang teng kapa le hlahang teng; sebaka seo ho dulang batho kapa motho wa bochabela. Sebaka se shebaneng kapa se lebaneng le bophirima. Bochaki (bo-cha-ki) /a visit/ Ketso ya ho chaka. Ketso ya ho etela kaekae.

24

25

Bochaki (bo-cha-ki) /tourism/ Tloaelo ya ho etela dibaka tse ncha ka sepheo sa boithabiso le ho hahlaula. (bap. Bohahlaudi). Bochobocho (bo-cho-bo-cho) /soft and gentle/ E bonolo ha ho duloa hodima yona. Bochobolo (bu-chaw-baw-law) /rudeness/ Ketso ya ho chobola: pontsho ya puo e mpe kgahlanong le motho emong; tshebediso ya mantsoe a mabe kgahlanong le motho; bohale bo hlokang kelello. (bap. Chobolo). Bochosela (bo-cho-se-la) /soft and gentle/ E bonolo ha ho duloa hodima yona; enang le kutloahalo ya ho bothosela. (bap. bothosela). Bodiba (bo-di-ba) /pond/ Metsi a noka a entseng letsha le leholo. Pokello e tebileng ya metsi a noka /bon. madiba/ Mael. Madiba ho psha a matala: ho shoa hoa morena e moholo, ho fela hoa lerua le leholohadi le ho wa hoa motho e moholo sechabeng. Ho fela hoa ntho ya bohlokoa e phetseng nako e telele. Bodiba (bo-di-ba) /floating star, limosella capensis/ Mofuta wa semela se melang ka ho phaphamala hodima metsi kapa mahlakoreng a ona. /bon. Madiba/. Bodila (bo-di-la) /common pink sorrel/ Mofuta wa semela se nang le tatso e hoayahoayang ka hanong; se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana; se nang le kutloahalo e bohale ya tatso lelemeng le qoqothong. Mofuta wa semela se senyane se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana; seo mahlaku a sona a nang le karoloana tse tharo; ebile se ka sebedisoa joalo ka mokgabiso wa serapana. /bon. Bodila/. Bodila (bo-di-la) /sour/ Enang le tatso ya finika. Bodile (bo-di-le) /rotten, decomposed/ E senyehileng tatso, sebopeho kapa chebeho. Bodimo (bo-di-mo) /canibalism/ Boemo ba ho ja motho kapa batho. Boemo kapa ketso ya seja batho. Tloaelo ya ledimo. Bodisa (bu-di-sa) /sherperdness/ Ketso ya ho shebana le mohlape kapa diphoofolo: mosebetsi le tloaelo ya modisana kapa modise. Bodisa (bo-di-sa) /to decompose/ Ho etsa hore ntho e bole kapa e senyehe. Boditsi (bo-di-tsi) /long tail hair/ Boya ba mohatla wa phoofolo bo bolelele haholo boo ka nako tse ding bo sebedisoang ho etsa lechoba. /bon. maditsi/. Bodulo (bo-du-law) /residence/ Sebaka seo motho a dulang ho sona. Moaho wa motho. Lehae la ntho e phelang joalo ka motho. (bap. Seahelo). Bodumedi (bo-du-me-di) /religion/ Ketso ya ho dumela. Mokgoa wa tumelo e itseng; boemo ba ho kgoloa ho mekgoa le ditloaelo tse fapaneng le tse ding; tumelo ya semoya e mabapi le ketsahalo e itseng. Bodutli (bo-du-tli) /discharge, emission, seepage, secretion/ Ketso ya ho dutla: ho tsoa hoa metsi kapa lero sebakeng se nang le puleho; boemo ba ho phalla hoa metsi ho tsoa lesobeng. Lefu le bakang ho tsoa lero sethong seseng sa mmele. Bodutu (bo-du-tu) /loneliness/ Tlhokeho ya boithabiso kapa monyaka. Ho se be monate kapa bosio ba ntho e tshehisang kapa e nyakallisang. Boeha (bo-e-ha) /lovely/ E ratehang kapa e shebahalang hantle. E ntle ho leihlo. Boeki (bo-e-ki) /betrayal, disloyalty/ Ketso ya ho eka. Mokgoa wa moeki. Ho phoqa ho sa lebelloa. Ho etsetsa wa heno phoso ka bomenemene. (bap. Keko). Boela (bo-el-a) /to go again, back slide/ Ho kgutlela hape. Ho etsa ketso ya kgale. Boelana (bo-e-la-na) /to reconcile/ Ho kgutlelana ka ho kgema mmoho hape; ho tshoarelana melato le diphoso; ho jarelana mefokolo. Boemafofane (bu-ema-fu-fa-ni) /airport/ Sebaka seo sefofane se fihlelang teng; moo sefofane kapa difofane di theohelang teng ka mora ho fofa. Setsi sa dipalangoang tse fofang. /bon. maemafofane/. Boemakepe (bu-ema-ke-pe) /seaport, harbour/ Sebaka seo sekepe se fihlelang teng; moo dikepe kapa sekepe se emisang teng ka mora leeto. /bon. maemakepe/

25

26

Boemanotshi (bo-ema-nots-hi) /nonalignment/ Hoa naha: ketso ya ho se amane le letho la dinaha tse ding. Ho ikemela hoa naha ka ho se etse dilekane le tse ding. Boemedi (bo-e-me-di) /representativeness, representativity/ Ketso ya ho emela kapa ho nka sebaka sa motho emong. Boemo ba ho ema bakeng sa. Boemo (bo-e-maw) /state of/ Tsela kapa mokgoa oo ntho kapa ketsahalo e etsahalang ka yona; lebaka le hlalosang ketso kapa ketsahalo. /bon. Maemo/ Mohl. Boemo ba hae ha bo mo dumelle hore a ka tsoela pele. Boemo (bo-e-maw) /status, rank/ Tlhaloso ya ntho kapa motho ka sebopeho, mosebetsi, ketsahalo kapa bophelo. Sebopeho sa motho ha se bapisoa le borui kapa bofutsana ba hae. /bon. Maemo/ Mohl. Monghadi Motsepe ke motho wa boemo bo hodimo. Kaizer Motaung le yena ke monna wa boemo bo phahameng. Boemo (bo-e-maw) /condition, position/ Sebopeho sa ntho, maikutlo kapa mmele o hlokang bophelo bo botle kapa bokudi. /bon. Maemo/ (bap. seemo). Boemo (bo-e-maw) /stage/ Nako ya sebopeho, tloaelo, mokgoa le diketso tsa motho nakong eo a etsang ntho tse itseng; nako eo dintho tse fapaneng le tsa pele di etsahalang ka yona. /bon. Maemo/ Mohl. Boemo boo a leng ho bona ba papdi bo ka nna ba mo tsoela molemo. Boena (bo-in-a) /brotherhood, fraternity/ Kamano e ntle ya motho le batho ba habo. Boena (bo-ye-na (boyena) /self/ Motho ntle le ba bang. Mmuuwa ka botlalo, ntle le mmuiswa. Tlh. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “boyena” hofeta “boena”. (bap. bosona, botsona, bolona, boyona). Boetse (bu-e-tse) /hairy/ E tletseng boya kapa moriri. (bap. moetse, mohoete). Boetsi (bo-e-tsi) // Ketso ya ho etsa. (sheb. Boetsuwa bakeng sa tshebediso). Boetsuwa (bo-etsu-wa) // Ketso e etsahalang ho moetsi kapa monga taba. Lentsoe le bontshang hore ketso e etsoa ho moetsi ke moetsuwa kapa ntho e itseng. Mohl. otloa, nathoa, bitsoa, noesoa, chakeloa, tsamaisoa, kalamisoa, palamisoa, potlakisoa, jj. Boetsuwa (bo-etsu-wa) /part participle/ Lentsoe le bontshang hore ketso kapa ketsahalo e qeta ho etsoa ho moetsuwa kapa mmuwisoa; moetsi kapa mmuwi le ho mmuuwa kapa motho wa boraro ntle le ho bontsha bokgale hakalo. Mohl. shapjoa, tsamaisoa, thabisoa, ratoa, nathoa, shejoa, rongoa, sebedisoa, shasharoa, rutoa, jesoa, badisoa, jj. Tlh. Amang a mantsoe a boetsuwa a sebedisoa joalo ka bokgale le boetsuwa moelelong wa ona: joalo ka shapiloe, tsamaisitsoe, thabisitsoe, ratiloe, nathiwe/nathiloe, shebiloe, ronngwe, rutuwe, jj). Bofa (bo-fa) /to tie/ Ho tlama ka thapo kapa ntho e tlamang. Bofa (bo-fa) /to commit/ Ho kenya motho ditabeng tsa leshano. (bap. Etseletsa). Bofani (bu-fa-ni) /generosity/ Hoa mekgoa ya motho: ya fanang, ya letshoho le lelelele, ya nehelang ka lerato ntle le ho tsilatsila. (mm. Fa, file, fana, fanana, fiwe) Bofanyi (bo-fan-yi) /erroneousness/ Ketso ya ho fanya kapa ho fosa. Bofe (bu-fe) /which one/ Lebotsa le botsang lentsoe le qalang ka “B”. Bofebe (bo-fe-be) /adultery, fornication, promiscuity/ Ketso ya ho bokana ntle le lenyalo; thobalano e manyala. Ho robala le batho ba bangata ba fapaneng ka sepheo sa ho kgotsofatsa takatso tsa nama. Ho hloleha ho itshoara mabapi le kotano. Kotano kapa thobalano e hlokang boitshoaro. (bap. Sefebe, botekatsi). Bofeela (bu-fe-ela) /nakedness/ Ntle le diaparo: ho se be le diphahlo mmeleng; tlhokeho ya diaparo kapa seaparo mmeleng. /bon. mafeela/ (bap. lefeela). Bofefo (bo-fe-fu) /light/ E hlokang boima kapa kimelo. E bobebe haholo. (bap. bobebe, bobebo). Bofela (bo-fe-la) /nakedness/ Ntle le seaparo kapa diaparo. E sa aparang diphahlo. E feela ntle le seaparo. Tlh. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “bofeela”. (bap. bofeela).

26

27

Bofelo (bu-fe-law) /an end/ Pheletso ya ntho kapa qetello ya yona. (bap. phello). Boferekanyi (bo-fe-re-kan-yi) /terrorism/ Ketso ya ho ferekanya kapa ya moferekanyi: ketso tsa motho ya bakang boemo ba pherekano, sephethephethe, morusu, letshethetshethe, lejojo, mokutu le tlhokeho ya botsitso; mekgoa ya motho ya chehang maraba a diqhomane ka sesupo le tumelo ya tokoloho ho ba direng; ketso tsa motho ya ferekanyang kapa wa morero wa ho kopakopanya sechaba le naha ka diketso tse akgang morusu. /bon. 0/ (bap. moferekanyi, pherekano). Boferene (bo-fe-re-ne) /vagabonce/ Ho tsamaya ntle le moreho o tsebahalang. Bofetoa (Bo-fet-wa) /spinstership/ Boemo ba ho se nyaloe kapa ho hloka monna. Bofifi (bo-fi-fi) /mourning, bereavament/ Ketso ya ho ba bohlokong ka baka la lefu kapa ho lahleheloa ke molekane kapa moratuwa. Bofokodi (bu-fo-ko-di) /weakness/ Boemo ba ho hloka matla a mmele kapa kelello. Bofolla (bo-fol-la) /untire/ Ho tlosa ntho e tlammeng kapa e thatetseng ntho e itseng. Bofollisa (bo-fol-li-sa) /to help untire/ Ketsiso kapa ketsollo ya ho bofolla. Bofubedu (bo-fu-be-du) /redish, redishness/ E mmala wa madi kapa lelakabe la mollo o tukang. Bofuma (bo-fu-ma) /poverty, destitute/ Boemo ba ho hloka kapa ho se be le letho; boemo ba ho ba mokopakopa: ho ba motho ya kopang ka baka la tlhopheho. Bofumahadi (bo-fu-ma-ha-di) /status of being Mrs/ Boemo ba ho ba mofumahadi kapa mosadi wa morena. Boemo ba ho ba mosadi wa monna ya nyetseng ka molao. Molekane wa monna emong. (bap. mofumahadi). Bofumahatsana (bp-fu-ma-ha-tsa-na) /status of being a Miss/ Boemo ba ho ba mosetsana ya so nyalloeng. (bap. mofumahatsana). Bofutsana (bo-fu-tsa-na) /poverty/ Boemo ba ho futsaneha kapa ho ba mofutsana. Boha (bo-ha) /stare/ Ho sheba, tadima kapa ho lebisa leihlo ketsahalong e itseng. Bohadi (bo-ha-di) /groom’s dowry/ Tefo ya monyadi ho ba bo monyaduwa: se lefelloang bakeng sa ngoanana kapa mosetsana ya nyaloang. /bon. mahadi/. Mael. Ho thethesa bohadi: puisano e mabapi le tumellano ya dikgomo kapa tefo e amanang le nyalo la moroetsana ke mohlankana. Mael. Ho hlabisa bohadi: mokete wa lenyalo ka mora hore monyadi a qete tefello (bohadi) ho ba ha bo monyaduwa, oo ho ona ho hlajoang kgomo mme ba bo mosadi le monna mmoho le bamemuwa ba keteke ka ho etsa diketso tse amanang le keteko eo. Bohadi (bo-ha-di) /dowry ceremony/ Mokete wa ho ntsha tefo ya lenyalo. Sekepele. Bohahlaodi (bo-ha-hla-u-di) /tourism/ Ketso ya ho hahlaula kapa ya mohahlaudi: ho tsamaya le dibaka tsa naha kapa lefatshe ka sepheo sa leeto. Tsebo ya dibaka tse fapaneng tsa naha kapa lefatshe le tsohle tse ho lona. (bap. Bochaki). Bohale (bo-ha-li) /cantenkerous, wild, sharp/ Ya sebopeho se halefileng kapa sa ho halefa; hoa motho, ntho kapa phoofolo e hlokang kgotso; hoa sesebedisoa se sehang ka bonolo kapa ka potlako. Mael. Mma ngoana o tshoara thipa ka bohaleng: motsoadi e motshehadi wa motho o tshireletsa ngoana wa hae ka tsela tsohle tseo anang le tsona le ha ho le thata joang. Bohale (//) /heroism, legentary/ Boemo ba ho hlola ntoa. Diketso tsa mohale kapa motho ya hlolang ntoa. (bap. mohale). Bohanka (bu-ha-nka) /imperialism/ Mokgoa, tloalo kapa lepetjo la sehanka kapa motho ya matla haholo; mokgoa wa mmuso o tloaetseng ho nkela mebuso e menyane tseo e nang le tsona ka lebaka la matla a maholo. Tloaelo ya naha enngwe ya ho hapa tseding ka lebaka la matla. (bap. sehanka). Bohanyatha (bo-han-yat-a) /gigantism/ Boemo ba ho ba le mmele o moholo; chebeho ya mmele wa sehanyatha.

27

28

Bohanyatsa (bo-han-yats-a) /of maze: unripe/ Boemo ba poone e so butsoeng. Bohanyele (bo-han-yel-e) /terrorism/ Boemo kapa ketso ya sehanyele: toantsho ya muso wa naha; ho ba kgahlanong le puso ya naha ka ho loana kapa ho nka dihlomo kgahlanong le yona. (bap. sehanyele). Bohanyetsi (bu-han-ye-tsi) /opposition/ Hoa diketso le boemo ba motho: ya bontshang ho hanyetsa, ya sa dumellaneng le mokga o mong; ya sa dumellaneng le maikutlo le diketso tsa mokgatlo o mong; motho ya hananang le puo, tloaelo, ketsahalo ya badireng. (bap. mohanyetsi). Bohare (bo-ha-ri) /centre, middle/ Dipakeng tsa ntho tse itseng. (bap. mahareng) Bohareng (bu-ha-re-ng) /at the centre, middle/ Hara ntho tse itseng kapa mahareng. Bohashana (bo-ha-sha-na) /small quantity/ Ya seemo se senyane ka sebopeho. Bohata (bo-hat-a) /untruthfulness, untrustworthy/ E hlokang nnete kapa bonnete. Bohato (bo-hat-aw) /step, action/ Ketso ya ho etsa lethonyana ka ketsahalo e itseng. Bohato (bo-hat-aw) /sole/ Sebaka sa leoto se ka pele ho serethe moo leoto le nang le masapo a manoanyetso. Bokatlase bo kapele ba seeta kapa seqhathola. /bon. Mehato/. Bohatsu (bo-hats-u) /numbness/ Boemo ba ho felloa ke kutlo ya setho sa mmele ka lebaka le itseng. Bohelehele (bo-he-le-he-le) /act of gossiping/ Mosebetsi wa lehelehele: boemo ba ho seba kapa ho bua ka babang ka nako tsohle. Bohetene (bo-he-te-ni) /heathenism/ Ketso ya mohetene kapa ho se dumele tumelong. Boemo ba motho wa diketso tse mpe, tse sa rateheng, tse tsamaisanang le ho ba kgahlanong le bodumedi. Bohla (bo-hla) /break air, belch/ Ho ntsha moya ka molomo ka baka la se jeweng kapa boemo ba bokahare ba mala. Bohlabane (bo-hla-ba-ne) /heroism, legendary/ Boemo ba mohlabane kapa mohlodi: boemo ba motho ya hlotseng ntoa; ya loanang ka bokgabane ka sepheo sa ho hlola le ho hapa; ya bontshang bompodi ntoeng; ya tummeng ka tlholo kapa khapo; ya tloaelehileng mekgoeng ya ho hlola. Bohlabaphio (bo-hla-ba-pi-o) (bohlaba-phio) /conspiracy, scheming/ Ketso ya lehlabaphio: boemo ba motho ya rekisang ba habo ho ba direng; motho ya nkang ditaba tsa mokgatlo kapa mokga wa habo ho di phatlalatsa mokgeng kapa mokgatlong o mong; ya lahlehisang sehlopha sa habo ka ho tshehetsa sehlopha seseng. Bohlahlobi (bo-hla-hlu-bi) /inspection/ Mosebetsi wa mohlahlobi; diketso tsa motho ya hlahlobang: ya shebisisang tokafalo ya dintho. Bohlale (bo-hla-li) /wisdom, wise/ Boemo ba tsebo e kgolo ya tlholeho e sa itshetlehang dithutong tsa sekolo kapa tsa batho.Tsebo ya ho etsa ntho kapa ketso e itseng ka bobebe ba tlholeho kapa ba tsoalo. /bon. Mahlale/. Mael. Sethoto ke lefa la ba bohlale: motho ya hlokang bohlale o nkeloa leruo kapa tse ntle tseo a nang le tsona ke ba hlalefileng. Bohlale (bo-hla-le) /intelligence, intelligent/ Tsebo ya dithuto tsa sekolo; tlhalefo e mabapi le thuto ya sekolo le diketso tsa teng. Bokgoni ba ho etsa dintho tsa letsatsi le letsatsi ntle le thupello e phethahetseng. Ketso ya ramahlale kapa rabohlale. Botsebi ba ho etsa ntho tse ngatanyana ntle le ho rutoa. /bon. Mahlale/ (bap. Masene). Bohlanka (bo-hla-nka) /slavery, surbodination/ Boemo ba ho mamela molaodi le molao wa hae. Boemo ba ho ba lekgoba la motho ya itseng. Bohlankana (bo-hla-nka-na) /ladhood/ Boemo ba motho e motona ya so nyaleng empa ese ngoana. Motho e motona ya fitileng dilemo tsa bongoana empa a so nyale. Bohlano (bo-hla-nu) /pentagon/ E mahlakore a mahlano kapa e nang le ntlha tse hlano. (bap. sehlano, hlano).

28

29

Bohlanya (bo-hlan-ya) /madness, insanity/ Boemo ba bokudi ba hlooho bo bakang hore ketso tsa motho di hloke botsitso kapa tloaeleho. Mokgoa wa lehlanya. Bohlasoa (bo-hla-swa) /untidiness/ Tlhokeho ya makgethe. Ketso ya ho etsa ntho tse hlokang bohloeki kapa boqhetseke. (mm. bohlaswa). Bohle (bo-hle) /all, of people/ Leakaretsi le bontshang ntho ka sebopeho sa yona kaofela. Lentsoe le akaretsang seo kapa tseo ho buuwang ka tsona ka botlalo. Batho ka kakaretso kapa kaofela. Seemedi kakaretso se sebedisoang ho hlalosa batho ka bongata. (bap. ohle) Mohl. Batho bohle ba tsamaile mmoho le dintja tsohle. Bohlela (bo-hle-la) /to decrease, to dwiddle/ Ho kokobela hoa ntho e kokomohang kapa e phahameng. Ho eba boholong. Bohlela (bo-hle-la) /to break air towards/ Ketsetso ya ho bohla. Ho etsa kapa ho baka ho bohla. Bohlisa (bo-hli-sa) /to lessen constipation/ Ketsiso ya ho bohla. Ho thusa ho bohla le ho fedisa kapa ho fokotsa ho pipitloela. Bohlisaka (bo-hli-sa-ka) /to lessen constipation repeatly/ Phetako ya ho bohla. Bohlo (bu-hlu) /exclamation: emptish from a bag/ Lekgotsa le bontshang ho tsoa hoa ntho e itseng ka hara mokotla kapa setshelo. Bohloa (bo-hlwa) (bohlwa)/ant/ Mofuta wa kokoanyana e nyane e dulang e bonahala e sebetsa ka ho nka, ho isa le ho aha ka nako tsohle. /bon. 0/. Bohloeki (bo-hlwe-ki) /tidiness, handiness/ Ponahalo ya makgethe kapa ho hloeka: boemo ba ho ba ntle le ditshila kapa tshilafatso. Bosio ba bohlasoa. (mm. bohlweki). Bohlohloni (bo-hlo-hlo-ni) /itchiness/ Boteng ba ho ingoaya kapa ho hlohloneloa. Bohloki (bo-hlo-ki) /poverty/ Ketso ya ho hloka kapa ho se be le letho: boemo ba ho futsaneha; boemo ba mohloki kapa mohlophehi. Bohloko (bo-hlu-ku) /pain/ Kutlo ya ho opeloa ke setho se itseng sa mmele kapa ho ba le maikutlo a seng monate. (bap. hlokofatsa, lehlaba). Bohlokoa (bo-hlo-kwa) (bohlokwa) /important/ Ntho e molemo, e hlokoang kapa e batlahalang hofeta tse ding tse ngata. Bohlola (bu-hlo-la) /fornication, promiscuity/ Ketso ya sehlola kapa motho ya hlolang: ya tsamayang a robala hohle pele ho lenyalo; ya bokanang le babang ka ntle ho lenyalo. mokgoa wa ho tsamaya le bosiu ka sepheo sa ho bokana le motho emong. Bohlomphehi (bo-hlom-pe-hi) /gentlemanliness/ Boemo ba motho ya hlomphehang kapa wa diketso tse mekgoa e hodimo e metle. Mokgoa wa mohlomphehi. Bohlonami (bo-hlo-na-mi) /sadness/ Ketso ya ho hlonama: ho se be monate; ho hloka monate kapa tlhokeho ya ho thaba. (bap. Tlhonamo). Bohlotsa (bo-hlu-tsa) /empty/ Ho tsholla ntho eo eseng metsi ho tsoa mokotleng kapa setshelong. Ho qhatsa ho tsoa ho mmethe kapa setshelo. Bohlotseha (bu-hlu-tse-ha) /to come out of a bag or container/ Ketsahalo ya ho bohlotsa kapa ho tsoa mmetheng kapa mokotleng. Bohoa (bu-hwa) /in-laws’s place/ Moo motho a nyetseng teng. Habo mosadi ya nyetsoeng; lapeng la bo mosadi. /bon. 0/ (bap. bohoeng) (mm. bohwa, bohweng). Bohoba (Bo-hu-ba) /traditional Sesotho dancing and singing/ Ketso ya ho ba sehoba kapa ho ba sebini sa mmino wa Sesotho. Tsebo ya mmino wa Sesotho ya banna kapa batho ba batona. Ho bina joalo ka Sehoba. Bohobe (bu-ho-be) /bread, staple food/ Sejo se entsoeng ka phofo ya koro kapa ya poone ebile se tloaelehile haholo sechabeng. Sejo se ikgethang se entsoeng ka ho bedisa hlama ka tomoso mme se phehoe ka ho futhumatsoa le ho kokomosoa ke mofuthu wa mosi wa metsi. /bon. mahobe/.

29

30

Bohodimo (bo-ho-di-mu) /height/ Bophahamo ba motho kapa ntho e itseng ka ho ya hodimo kapa ha e lekanyoa ka botlase le bophahamo. (bap. bolelele). Bohoehadi (bo-hwe-ha-di) /belonging to the in-laws/ Boemo ba ho ba mohoehadi: ho ba le kamano ya lenyalo le motho ya nyetseng moradi wa hao. (mm. bohwehadi). Bohoeng (bo-hwe-ng) (bohweng) /at the in-laws place/ Sebaka seo motho a nyetseng mosadi ho sona; moo motho a nyetseng teng. Habo mosadi ya nyetsoeng; lapeng la bo mosadi. (mm. Bohweng) Mael. Selepe sa bohoeng se ratha se iname: mokgoenyana o thusa ka tsohle tseo anang le tsona moo a nyetseng teng ho sa tsotellehe boima ba seo a tlamehang ho se etsa. Mael. Le sele ebile le sele le bohoeng ba ntja: ha ho ponahalo ya maru hohle lehodimong kapa sepakapakeng. Bohoho (bu-haw-haw) /meal crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng; letlalo la sejo se itseng ha se chele. /bon. mahoho/ (bap. bokhokho, lekhalokhalo). Bohojana (bu-haw-ja-na) /little meal/ Bohobe bo bonyane. /bon. mahojana/ Bohola (bu-ho-la) /bark/ Hoa ntja: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. hobula). Bohole (bu-haw-le) /paraplegic/ Boemo ba ho ba sehole: ho lemala setho se itseng sa mmele kapa kelello. Tshitiseho ya ho etsa ntho ka baka la kotsi ya boko kapa setho sa mmele. Boemo ba motho ya sa itekanelang kelellong eo ditho tsa hae tsa mmele di holofetseng, kapa eo a sa kgoneng ho fana ka puo e nang le botsitso; ya nang le lenama la ho utloisisa ka baka la sebopeho sa boko kapa kelello ya hae; eo a sa tsebeng ho etsa ntho tse tloaelehileng ka baka la bokudi ba kelello kapa ditho tsa hae tsa mmele. (bap. boqhoala). Bohole (bu-hu-le) /distance, far/ Boemo ba ho se be haufi: sebaka se nkang nako ho fihla ho sona. Nako e telele ya ho tsamaya kapa ho fihla moo ho uwang. Boholo (bu-hu-lu) /greatness/ Boemo ba ho ba kgolo ka sebopeho kapa mmele; ponahalo e sephara bo kopaneng le botenya le bolelele. Bohome (bu-hu-me) // Mofuta wa semela se nang le peo e homelang kapa e hlabang ha e omme. Peo ya semela sa naha se hlabang ka ho homela. (bap. tshehlo). Bohwai (bo-hwa-i) (bohoai) /soil husbandry/ Boemo ba ho sebetsa ka mobu, sejalo le seruuwa. Mosebetsi wa sehwai kapa motho ya jalang. (mm. sehoai). Boi (bo-i) /coward/ E tshabang ho loana, ho bua kapa ho kena ditabeng. Mohl. Ba boi ba cheche. Boi (//) /stage freight/ Ya tshababang ho bua hara mokgopi kapa sechaba. Boi (bo-i) /prefix for verbs starting with ‘I’/ Sehlongoapele se sebedisoang pele ho maetsi (verbs) a qalang ka tlhaku “I”. Sehlongoapele se sebedisoang ho etsa leiketsi ebe lereho kapa lebitso. Mohl. itshoara=boitshoaro, itlhopha=boitlhopho, imamela=boimamelo, inahana=boinahano, ipontsha=boipontsho, jj. Boichadimo (bo-icha-di-mo) /self-centredness, selfishness/ Ketso ya ho ichadima le boiketsi ba ho shadima. Boichahliso (bo-icha-hli-so) /self trained, exercise/ Ketso ya ho ichahlisa. Boiketsi ba ho shahlisa. Ketso ya ho etsa hore mmele o shahle kapa o be boemong bo botle. Boichebo (bo-iche-bo) /self interestedness, self centerdness/ Ketso ya ho icheba: boiketsi ba ho sheba. Boemo ba ho natsana le bowena feela. Boichebo (bo-iche-bo) /introvertness/ Boemo ba motho ya nkang nako e ngata a nahana ka ena feela, seo a se batlang a le mong ebile a batla bomong ba hae feela. Boicheno (boi-che-naw) /self folding/ Ketso ya ho ichena: ho etsa hore ntho e phuthoe ka tsela eo eleng nyane haholo. (bap. cheno, chenano). Boichoehelo (boi-chwe-he-law) /self shiting/ Ketso ya ho ichoehela: ho kaka ntle le ho tshoara masepa; ho nyela ntle le taolo ya moetsi wa ketso eo.

30

31

Boichopodiso (boi-cho-pu-di-so) /self freeing/ Ketso ya ho ichopodisa: ho chopola kapa ho chopoha ntle le ho thusoa. Boikabelo (bo-ika-be-lo) /self sharing/ Ketso ya ho ikabela. Boiketsi ba ho abela. Ho arolela wena feela. (bap. Aba). Boikabelo (bo-ika-be-lo) /destiny/ Ketsahalo e hlahang ho ratoa kapa ho sa ratoe e bakoang ke tlholeho. Boemo bo etsahalang bo sa reroa. (bap. Kabelo). Boikaho (bo-ika-ho) /self development/ Ketso ya ho ikaha kapa ho lokisa bowena ba hao feela. Boiketsi ba ho aha. Boikaketsi (bo-ika-ke-tsi) /hypocrism/ (sheb. Boikaketso bakeng sa tshebediso). Boikaketso (bo-ika-ke-tsi) (boikaketsi) /hypocrism/ Boemo ba motho ya buang seo a sa se etseng; ya rutang seo a sa se etseng; ya hlokang nnete empa a batla ho joetsoa nnete; wa diketso tse hananang le seo a se buang. (bap. moikaketsi, kaketso, ikaketsa) Boikano (bo-ikan-aw) /undertaking/ Ketso ya ho ikana kapa ho nka boikarabelo bo tletseng. Boiketsi ba ho kana. (bap. Kano). Boikaparo (bo-ikap-aro) /poverty/ Boemo ba ho hloka kapa ho se be le letho. Ketso ya ho ikapara kapa ho hloka. Boikapolo (bo-ikap-ul-o) /nakedness/ Ketso ya ho apola kapa ho tsola phahlo e mmeleng. Ketso ya ho ba ntle le ho apara. Boiketsi ba o apola. Boikarabello (bo-ika-ra-bel-law) /responsibility, accountability/ Ketso ya ho etsa mosebetsi o itseng ntle le ho laeloa kapa ho susumetsoa; tloaelo ya ho nka qeto e nepahetseng ntle le tshutshumetso; boemo ba ho jara phoso e ka hlahang ka baka la qeto e nkuweng. /bon. Maikarabello/ Tem. “boikarebello” le “boikarabelo” ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho e le nngwe. Boikarabelo (bo-ika-ra-be-lo) /resposibility, answerability, accountability/ Ketso ya ho ikarabela kapa ho amohela seo o se etsang. Boiketsi ba ho arabela. Boikarabo (bo-ika-rab-o) /self answering/ Ketso ya ho ikaraba kapa ho ipha karabo; ho etsa hore potso e hlalosoe kapa e hlalosehe ka bowena. Boikarolo (bo-ika-ru-lo) /self division/ Ketso ya ho ikarola kapa ho etsa hore ntho di be pedi kapa ngata. Boiketsi ba ho arola. (Bap. Arola). Boikarolo (bo-ika-ru-lo) /binary fision/ Boemo ba dikokoanahloko kapa diphoofotsoana tse sa bonahaleng ka mahlo ha di ngatafala ntle le thobaloano. Boikatoloso (bo-ika-tu-lu-so) /self raising, self enrichment/ Ketso ya ho ikatolosa kapa ho ikeketsa. Boiketsi ba ho atolosa. Ho iketsa boholo. Boikatametso (bo-ika-ta-me-tso) /affiliation/ Ketso ya ho ikatametsa kapa ho ba mabapi, pela kapa haufi le mokgatlo kapa motho ya itseng. Boiketsi ba ho atametsa. Boikatiso (bo-ikat-is-o) /self multiplication/ Ketso ya ho ikatisa kapa ho eketsa ntle le thuso ya motho kapa ntho e itseng. Boiketsi ba ho atisa. Boikatoloso (bo-ika-tu-lo-so) /self expansion/ Ketso ya ho ikatolosa kapa ho ikhudisa kapa ho iketsa kgolo ntle le thuso. Boiketsi ba ho atolosa. Boikekeletso (bo-ike-ke-le-tso) /self rewarding/ Ketso ya ho ikekeletsa kapa ho iphaella ka chelete, mokgolo kapa tefo e itseng bakeng sa ho iteboha. Boiketsi ba ho ekeletsa. Boemo ba ho itefa kapa ho ipha haholo. Boikelelloi (bo-ike-le-lwi) /self realisation, self awareness/ Ketso ya ho ikelelloa kapa ho hlokomela bowena ba hao. Boiketsi ba ho elelloa. Ho inatsa. Boikelelloi (//) /disillusionment/ Boemo ba ho thola nnete ka mora ho thetsoa ka mora nako e telele. Ketso ya ho ikelelloa kapa elelloa bonnete le nnete, leshano le bohata bo etsahetseng pejana. (bap. boiphumano, thetsollo). Boikemariso (bo-ike-ma-ri-so) /pseudo-pregnancy/ Boemo ba ho etsa eka motho o mmeleng, o tlo beleha kapa o emere ho se jwalo. Boiketsi ba ho emara.

31

32

Boikemelo (bo-ike-me-law) /self dependency/ Ketso ya ho ikemela kapa ho etsa ntho ntle le thuso ya motho, naha enngwe kapa mmuso. /Bon. Maikemelo/ . Boikemisetso (bo-ike-mis-ets-o) /preparedness, readiness/ Ketso ya ho ikemisetsa kapa ho etsa ketso e itseng ntle le ho qobelloa kapa ho susumetsoa. Ho sebetsa kapa ho etsa se itseng ka boinehelo. Boiketsi ba ho emisa. /Bon. Maikemisetso/. Boikemisetso (bo-ike-mis-ets-o) /ambition/ Monahano wa phethahatso ya se itseng; chesehelo ya phethahatso ya ditoro. /Bon. Maikemisetso/. Boiketlo (boi-ke-tlo) /leisure/ Ketso ya ho iketla kapa ho phomola ha monate ntle le boteng ba mosebetsi. Boiketsi ba ho ketla. Boiketlo (boi-ke-tlo) /slowness/ Boemo ba ho etsa ntle le potlako; ho se tate kapa ho etsa ntle le potlako; motsamao o butle kapa o lesisitheho. Boiketsi (bo-ik-etsi) // Lentsoe, haholo lereho le bontshang hore moetsi wa ketso o etsa ketso ho ena kapa o wa iketsa. Mohl. Boikarabelo=arabela, boikoetliso=koetlisa, boikgantsho=kgantsha, boitlhetlheello=hlehleella, boimathiso=mathisa, jj. Boiketsiso (boi-ke-tsi-so) /pretence/ Ketso ya ho iketsisa kapa ho etsa eka ho ka tsela eo eseng yona. Boiketsi ba ho itsisa. /bon. Maiketsiso/ (mm. Etsa, etsisa, etsetsa, entse, etsang, etsahala, etsolla). Boiketso (boi-ke-tso) // Ketso ya ho iketsa kapa ho etsa ketso e etsahale ho wena kapa bowena. Boiketsi ba ho etsa. (bap. moiketsi). Boikgakanyo (bo-ikga-kan-yaw) /disguise/ Ketso ya ho ikgakanya: ho etsa phetoho chebahalong ya sebopeho kapa ponahalo. Boiketsi ba ho kgakanya. Boikgofolo (bo-ikgu-fu-law) /usage of skin lightening cream/ Ketso ya ho ikgofola kapa ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesweu; tloaelo ya ho sebedisa setlolo se bakang hore letlao le kganye. /bon. 0/. Boikgopotso (boi-kgu-pu-tsaw) /revision/ Ketso ya ho ikgopotsa kapa ho etsa hore motho a se lebale. Boiketsi ba ho hopola: ho ithuta hape. /bon. Maikgopotso/. Boikgabiso (bo-ikga-bis-aw) /beautification, self decoration/ Ketso ya ho ikgabisa kapa ho iketsa botle ka ntho tse itseng. Boiketsi ba ho kgabisa. /bon. Maikgabiso/. Boikgahliso (bo-ikga-hlis-aw) /self gratification/ Ketso ya ho ikgahlisa kapa ho etsa ntho e kgotsofatse wena feela. Boiketsi ba ho kgahlisa. /bon. Maikgahliso/. Boikgakanyo (bo-ikga-kan-yaw) /disguising, pretence/ Ketso ya ho ikgakanya kapa ho iketsa seo o seng sona. Boiketso ba ho kgakanya. /bon. Maikgakanyo/. Boikgakollo (bo-ikga-kul-law) /self freeing/ Ketso ya ho ikgakolla kapa ho itokolla ntle le thuso. Boiketso ba ho hakolla. /bon. 0/. Boikgalefiso (bo-ikha-lef-is-o) /anger pretence/ Ketso ya ho ikgalefisa kapa ho etsa eka motho o halefile empa ho se jwalo. Boiketsi ba ho halefa. /bon. 0/. Boikgalemo (bo-ikha-lim-aw) /self restrain/ Ketso ya ho ikgalema kapa ho itshoara ho etsa ketso e mpe. Boemo ba ho itshoara. Boiketsi ba ho kgalema. /bon. Maikgalemo/. Boikgamo (bo-kga-maw) // Ketso ya ho ikgama kapa ho ipolaya ka ho beha ntho e itseng molaleng. Ketso ya ho etsa ketso tse fetang matla a motho. Boiketsi ba ho kgama kapa ho bolaya bowena. /bon. 0/. Boikgathatso (bo-ikgat-hats-aw) /self troubling, attempt/ Ketso ya ho ikgathatsa kapa ho etsa ketso e itseng ntle le tefo ka baka la boithaopo. /bon. Maikgathatso/. Boikgathollo (bo-ikgat-hol-law) /relaxation, leisure time/ Ketso ya ho ikgatholla kapa ho phomola ka ho etsa ketso e monate ka mora mosebetsi. Boiketsi ba ho kgatholla. Ho roba monakedi. /bon. 0/. Boikgeso (bo-ikge-saw) /recluse act/ Ketso ya ho ikgesa kapa ho se dule, tsamaye kapa bue le batho ba bang. Boemo ba ho ja o le mong.

32

33

Boikgethelo (bo-ikget-hel-aw) /choice/ Ketso ya ho ikgethela kapa ho etsa ketso ka bowena le maikutlo a hao ntle le tshutshumetso kapa ho sututsoa. Boiketsi ba ho kgetha. /bon. Maikgethelo/ (bap. Kgetho). Boikgetho (bo-ikget-aw) /self elect/ Ketso ya ho ikgetha kapa ho ipeha boemong bo itseng ntle le ho etsetsoa joalo. Boiketsi ba ho kgetha. /bon. 0/. Boikgethollo (bo-ikget-hul-law) /isolationism, isolation/ Tloaelo ya ho se ikamanye le batho, sechaba kapa dinaha tse ding; mokgoa wa ho etsa dintho ntle le thuso ya batho babang; ho phela bomong. (bap. kgethollo, moikgetholli). Boikgoabetlello (boi-kgwa-be-tlel-law) /bid, venture, strive/ Ketso ya ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Boiteko ba ho iphumanela se itseng ntle le thuso. /bon. Maikgoabetlello/. Boikgodiso (bo-ikgo-dis-aw) /evidence/ Ketso ya ho ikgodisa kapa ho batla bonnete kapa sesupo sa ketsahalo e itseng. Ho inoesa ka nkgo. Boiketsi ba ho kgodisa. /bon. 0/ Boikgohomoso (bo-ikgo-ho-mo-saw) /egotism, pride/ Ketso ya ho ikgohomosa kapa ho nahana eka motho o tseba hofeta bohle ka boemo ba hae bo itseng. Boiketsi ba ho kgohomosa. /bon. Maikgohomoso/. Boikgoni (bo-ikgo-ni) /capability/ Ketso ya ho ikgona kapa ho etsa ketso tse itseng ntle le thuso ya mang kapa mang. Boiketsi ba ho kgona. /bon. 0/ (bap. bokgoni). Boikgopolelo (bo-ikgo-pu-le-law) /selfishness/ Ketso ya ho ikgopolela kapa ho nahana ka bowena feela. Boemo ba hose nahanele ba bang. Boiketsi ba ho hopolela. Boikgopolo (boi-kgu-pu-law) /selfishness/ Ketso ya ho ikgopola kapa ho nahana ka bowena feela. Boemo ba ho se nahanele ba bang. Boiketsi ba ho hopola. Boikgulo (bo-ikhu-law) /withdrawal/ Ketso ya ho ikhula kapa ho lesa ho etsa ketso e itseng. Boemo ba ho tlohela morero wa pele. Ketso ya ho tswa ditabeng kapa ntoeng; boiketso ba ho hula. /bon. 0/ (mm. Boikhulo). Boikitlaetso (bo-iki-tla-ets-aw) /an attempt, endeavour/ Ketso ya ho ikitlaetsa kapa ho leka ho etsa se itseng leha ho le thata. Boiketsi ba ho kitlaetsa. /bon. Maikitlaetso/ Boikoahlaho (bo-ik-wa-hla-haw) /regret, remorse/ Ketso ya ho ikoahlaha kapa ho bontsha bohloko ka se sebe seo motho a se entseng. Ho ipona mafolo mabe. Pontsho ya masoabi ka ketso e mpe e entsoeng ke moetsi; ho bontsha ho itshoaya phoso bakeng sa sebe se entsoeng. Boiketsi ba ho koahlaha. /bon. 0/ (bap. itshola). Boikoetliso (bo-ikwe-tli-saw) /training, exercise/ Ketso ya ho ikoetlisa kapa ho etsa mmele o be motle le sebopeho se kgahlang. Boiketsi ba ho koetlisa. Boikoetliso (bo-ikwe-tli-saw) (boikwetliso) /internship, learnership/ Boemo ba moithuti, morutoana kapa morutuwa ya sa tsoa phetha thuto tsa hae mme a etsa mosebetsi o mabapi le thuto eo a e entseng ebile a le tlasa taolo ya morupelli. Mosebetsi wa motho ya sebeletsang ho tseba thuto eo a e phethileng ka ho etsa diteko. (bap. moikoetlisi, morutwana, morutuwa, moithuti). Boikokobetso (bo-iko-ko-bets-o) /humility, meekness/ Ketso ya ho ikokobetsa kapa ho hloka lerata, tletlebo le manganga. Tloaelo ya ho ipeha fatshe kapa ho bontsha bosio ba boikgohomosa. Boiketsi ba ho kokobetsa. /bon. Maikokobetso/. Boikonko (bo-ik-aw-nk-aw) /proud move/ Ketso ya ho ikonka kapa ho tsamaya ka boikgantsho bo boholo. Ketso ya ho tsamaya jwalo ka mohlodi. Motsamao o nang le boikgohomoso. Boiketsi ba ho konka. /bon.0/. Boikopelo (bo-ik-op-el-aw) /pardon/ Ketsetso ya ho ikopela kapa ho batla tshoarelo, mohau kapa ntho e itseng. Boiketsi ba ho kopela kapa ho etsetsoa mohau. Boikotlollo (bo-iko-tlul-law) /aerobic, exercise/ Ketso ya ho ikotlolla: papadi ya ho thapolla ditho tsa mmele le ho etsa hlanaphetho.

33

34

Boikoto (bo-ikaw-taw) /masturbation/ Ketso ya ho ikota kapa ho pikitlaka setho sa bonna kapa botshehadi ka sepheo sa ho kgotsofatsa takatso ya thobalano. Ho bapala ka kooma kapa nnyoana. Boiketsi ba ho kota. /bon. 0/. (bap. Sekomola). Boikudiso (bo-iku-dis-aw) /fake sickness/ Ketso ya ho ikudisa kapa ho etsa eka motho o bohlokong, matetetsong kapa bokudi empa ho se joalo. Boiketsi ba ho kula. Boikukelo (bo-iku-ke-law) /ego, egocentricity/ Ketso ya ho iphahamisa kapa ho ipeha maemong a hodimo ka lebaka la monahano o hodimo; ho iphahamisa ka lebaka la ho ikutloa haholo; tloaelo ya ho ba le maikutlo a phahameng. Mohl. Boikukelo hodimo ba hae ke ntho e tloaelehileng. Boikutlo (bo-iku-tlaw) /feeling/ Boemo ba ho ikutloa: kutloahalo ya mmele e bakang kapa e hlahisang takatso ka lebaka la pono kapa ho thetsoa. Kutlo ya mmele kapa setho sa mmele e susumetsoang ke boemo bo itseng ha bo hlalosoa ke boko. /Bon. maikutlo/. Boikutlo (bo-iku-tlaw) /confidence/ Ketso ya ho ikutloa kapa ya ho ba le monahano wa tlholo. Monahano wa motho wa tlholo ka ketsahalo. Boiketsi ba ho utloa. /bon. 0/. Boima (bo-im-a) /heavy/ Boemo ba ho hloka bobebo kapa bobebe. Kutlo ya ho imeloa kapa ho sitoa ke ntho e kgolo. Ho se phomelle ka baka la kimelo. /bon. 0/. Boimakatso (bo-ima-kats-aw) /pretence/ Ketso ya ho imakatsa kapa ho etsa eka motho ha a tsebe letho. Ho ikgakanya ho seo motho a se tsebang. Boiketsi ba ho makatsa. /bon. 0/. Boimafefe (bo-ima-fe-fe) /in boxing: light weight/ Boemo ba mmapala ditebele kapa raditebele bo tlase kapa bo hlokang boima bo boholo. (bap. boimatshintsi). Boimana (bo-ima-na) /pregnancy/ Boemo ba motho ya immeng kapa ya lebeletseng lesea kapa ngoana. Ketso ya ho ima kapa ho lebella ho tsoala. Boteng ba bophelo popelong ya mosadi kapa motho e motshehadi. /bon. 0/ (bap. kemaro) Tlh. Lentsoe, “boimana” le sebedisoa feela ho batho, ha “kemaro” e sebedisoa ho diphoofolo le batho ka ho tshoana. Boimatahanyo (bo-ima-ta-han-yaw) /association, affiliation/ Ketso ya ho imatahanya: ho etsa kamano le motho, mokga, sehlopha kapa ntho e itseng; ho ipapisa le boemo bo itseng; ho kgema mmoho le; ho ba motsoalle kapa mmate wa. Boimathiso (bo-imat-his-aw) // Ketso ya ho imathisa kapa ho matha ntle le lebaka le utloahalang. Boiketsi ba ho matha. /bon. 0/. Boinahanelo (bo-ina-ha-nel-aw) /selfishness/ Ketso ya ho inahanela kapa ho hopola bowena ka nako tsohle. Monahano o mabapi le wena feela. Boiketsi ba ho nahana; ketso ya ho nahana ka wena feela. /bon. 0/. Boinehello (boi-ne-hel-law) /addiction/ Ketso ya ho inehella: ho ba lekgoba la sethethefatsi; tlholeho ya ho tlohela mokgoa o mobe. Boinehelo (bo-ine-he-law) /give up, surrender, abdication/ Ketso ya ho inehela: ho lahla tshepo ka se setle se tlamehang ho phethahala kapa ho etsahala; ho inehela ho se batlang thlolo kapa sera; ho fa bobe kapa tlholeho monyetla. Tlh. Mmadi a ele hloko hore mantsoe, “boinehello” le “boinehelo” ha a bolele ntho tse tshoanang. Boingatafatso (bo-ing-ata-fa-tsaw) /self multipication, binary fission/ Ketso ya ho ingatafatsa kapa ho eketsa bongata ba ntho kapa batho ba teng. Boiketsi ba ho ngatafatsa. /bon. 0/ (bap. boikarolo). Boinkelo (bo-in-ke-law) /a claim/ Mokgoa wa ho fumana se itseng ka lebaka la tokelo; tokelo ya ho nka ntho, thepa kapa moputso ka lebaka la ditshoanelo kapa kabelo. (bap. boikukelo). Tlh. Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe, “boinkelo” mmoho le “boikukelo”. Boinosi (bo-in-osi) /oneness/ Boemo ba ho ba mong ntle le ba bang kapa tse ding.

34

35

Boinyadiso (bo-in-ya-dis-aw) // Ketso ya ho inyadisa kapa ho nyala ntle le thuso ya mang kapa mang. Lenyalo ntle le thuso ya ho nyadisoa. Boiketsi ba ho nyala. /bon. 0/. Boinyahamiso (bo-in-ya-ha-mis-aw) /low moral causing/ Ketso ya ho inyahamisa kapa ho ipha boikutlo ba ho hloleha kapa ho tlohela ho etsa ntho e itseng. Boiketsi ba ho nyahama. /bon. 0/. Boinyakalliso (bo-in-yak-al-lis-aw) /entertainment/ Ketso ya ho inyakallisa kapa ho ikutloisa monate. Ketso ya ho etsa hore ho be monate. Boiketsi ba ho nyakalla. /bon. menyaka/ (mm. Nyakallisa, nyakalla, nyakallang, nyakaletse, monyaka, monyakeng) Boinyametso (bo-in-yam-ets-o) /disappearance/ Ketso ya ho inyametsa kapa ho ba sio. Ho hlokahala pontsheng ya motho kapa batho. Ho se be teng pepeneneng. Boiketsi ba ho nyamela. /bon. 0/ (bap. Nyametso). Boinyatso (bo-in-yam-ets-aw) /rependance, remorse/ Ketso ya ho inyatsa kapa ho amohela phoso ya hao. Boemo ba ho etsa tse lokileng ka mora ho etsa diphoso kapa bobe. Boiketsi ba ho nyatsa. /bon. Mainyatso/. Boinyefolo (bo-in-yef-o-law) /self slandering/ Ketso ya ho inyefola kapa ho bua sebe ka wena. Boemo ba ho rohaka kapa ho bua bobe ka bowena ba hao. Boiketsi ba ho nyefola. Boipaballo (bo-ip-abal-law) /save, safety/ Ketso ya ho ipaballa kapa ho hlokomela bowena ba hao ka ketso tse itseng. Boemo ba ho hlokomela bowena ba hao bakeng sa ho qoba kotsi mmoho le tsietsi. /bon. maipaballo/. Boipabatso (bo-ip-abats-aw) /self praising/ Ketso ya ho ipabatsa kapa ho rorisa bowena ba hao ntle le ho rorisoa. Boiketsi ba ho babatsa. /bon. 0/ Mael. Boipabatso ha bo tsoele molemo: ho ithorisa ha ho thuse letho. Boipapiso (bo-ip-ap-is-aw /comparison, collation, contrast/ Ketso ya ho ipapisa kapa ho ipeha sebakeng sa boemo bo sa lekaneng le bowena. Boemo ba ho itekanya le semangmang. Boiketsi ba ho bapisa. /bon. 0/. Boipato (bo-ip-at-aw) /evanescence/ Ketso ya ho ipata kapa ho nyamela. Boemo ba hose bonoe ke mang kapa mang le eng kapa eng. /bon. 0/. Boipatong (bo-ip-at-ong) /solitary confinement/ Sebaka seo ho ipatoang ho sona: sebaka seo motshoaruwa ya kotsi haholo, ya tshoenyang a koalloang ho sona. Karolo ya ntloanatshoana eo ho koalloang motshoaruo eo ho nahanoang hore o kotsi haholo hofeta babang. /bon. 0/ (bap. seipati). Boipebofaletso (bo-ip-eb-uf-fal-est-o) /simplification/ Ketso ya ho ipebofaletsa: tsela eo mosebetsi kapa ketso e itseng e etsoang bonolo kapa bobebe. Boiketsi ba ho bebofaletsa. /bon. 0/ (mm. Bebofatsa, bebofatsoa, bebofaletsa, bebofaletsoa, pebofaletso, pebofatso, bobebe, bobebo). Boipehelo (bo-ip-ehe-law) /self decision/ Ketso ya ho ipehela kapa ho fana ka peho ya theko kapa ntho e itseng ka bowena. Boiketsi ba ho behela. /bon. 0/. Boipeho (bo-ip-e-haw) /self appointment/ Ketso ya ho ipeha kapa ho kgetha bowena boemong bo hodimo. Ketso ya ho dula sebakeng ntle le tumello. Boiketsi ba ho beha. Boipelaetso (bo-ip-ela-ets-aw) /grievance, complaint, injustice/ Ketso ya ho belaela kapa ho bontsha hose kgotsofale. Pontsho ya tletlebo kapa kgwao. Boiketsi ba ho belaetsa kapa belaela. /bon. Maipelaetso/ (bap. tletlebo). Boipepeso (bo-ip-ep-saw) /self advertisement, pride/ Ketso ya ho ipepesa kapa ho bontsha bowena pepeneneng kapa pontsheng. Pontsho ya boikgohomoso kapa boikutlo ba maemo. Boiketsi ba ho pepesa. /bon. 0/. Boiphahamiso (bo-ip-ha-ham-is-aw) /self exaltation/ Ketso ya ho iphahamisa kapa ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. Boemo ba ho phahamisa kapa ho nyolla bowena. Boiketsi ba ho phahamisa. /bon. 0/.

35

36

Boiphapanyo (bo-ip-hap-an-yaw) /ignoring/ Ketso ya ho iphaphanya kapa ho etsa eka ha ho letho le etsahalang. Boiketsi ba ho fapanya. /bon. 0/. Boiphasollo (bo-ip-ha-sul-law) /self freeing/ Ketso ya ho iphasolla kapa ho tloha kholehong ka bowena. Boemo ba ho ntsha bowena ho kotsi eka lebelloang. /bon. 0/ Boiphediso (bo-ip-hedi-saw) /self extinction, suicide/ Ketso ya ho iphedisa kapa ho tlosa bophelo ka ho ipolaya. Phediso ya bophelo ka bowena bakeng sa bowena; boiketsi ba ho fedisa. Boiphekolo (bo-ip-ek-ul-aw) /self healing/ Ketso ya ho iphekola kapa ho tlosa mahlaba a mmele kapa bohloko ka bowena; boiketsi ba ho phekola. /bon. 0/. Boiphenetho (bo-ip-hin-net-aw) /self inflicting, suicide/ Ketso ya ho iphenetha kapa ho ikutloisa bohloko ka ho ikotla kapa ho ipolaya. Boiketsi ba ho fenetha. Boipherekanyo (bo-ip-he-rek-an-yaw) /self confusing/ Ketso ya ho ipherekanya kapa ho kopanya kelello ya hao ka bowena. Boemo ba ho jala morusu sehlopheng sa heno le ba heno. Boiketsi ba ho ferekanya. /bon. 0/. Boiphetetso (bo-ip-het-ets-aw) /revenge, vindictiveness, vendetta/ Ketso ya ho iphetetsa kapa ho ho pheta se entsoeng ho wena ke motho kapa ntho e itseng ka ho kgutlisetsa ketso e tshoanang; ketso ya ho busetsa molamu sefateng. Boiketsi ba ho phetetsa. /bon. 0/ Mael. Ho busetsa molamu sefateng: ho iphetetsa kapa ho etsa se entsoeng ho wena ho moetsi. Boiphethatso. Boipheto (bo-ip-het-aw) /self repeating/ Ketso ya ho ipheta kapa ho etsa ketso lekgetlo leleng. Ho etsa ntho hangata. Boiketsi ba ho pheta. /bon. 0/ (bap. Pheto). Boiphetolo (bo-ip-he-tu-law) /disguise/ Ketso ya ho iphetola kapa ho etsa phetoho chebahalong ya sebopeho kapa ponahalo. Boiketsi ba ho fetola. (bap. boikgakanyo). Boiphihlelo (bo-ip-hi-hle-law) /ability/ Tsebo ya ho etsa ntho tse ngata. Ketso ya ho iphihlela kapa ho tseba bongata ba dintho. Boiketsi ba ho fihlela. Boiphodiso (bo-ip-ho-dis-aw) /self calming/ Ketso ya ho iphodisa kapa ho kokobetsa mocheso. Ketso ya ho tseba ho tlosa lehlaba kapa bohloko ka bowena; boiketsi ba ho fodisa. (bap. Iphodisa). Boiphumano (bo-ip-hu-man-aw) /disillusionment/ Ketso ya ho iphumana kapa ho thola bonnete ka bowena ka mora ho jalletsoa. Ho thola nnete ka bowena ka mora ho phelekanyetsoa. Boiketsi ba ho fumana. (bap. thetsollo). Boiphutho (bo-ip-hut-aw) /collectiveness/ Ketso ya ho iphutha kapa ho etsa ketso ka hloko. Boemo ba ho sebetsa jwalo ka phutheho kapa sehlopha. Boiketsi ba ho phutha. Boipiletso (bo-ip-il-lets-aw) /an apeal/ Ketso ya ho ipiletsa kapa ho tletleba ka kotlo e ntshitsoeng. Pontsho ya ho se kgotsofale. Boiketsi ba ho biletsa. Boemo ba ho bontsha tletlebo kgahlanong le qeto kapa sepheto se entsoeng ke lekgotla la dinyewe; boipelaetso bo etsoang kgahlanong le sepheto kapa tsela eo dintho di etsahalang ka teng; tsela ya ho lla ka ho ipiletsa ho moetsi wa ketso kapa motho wa boemo bo hodimo. /bon. Maipiletso/ (bap. sello, tletlebo, boitlatlarietso). Boipipetso (bo-ip-pets-aw) /self destruction, self smothering/ Ketso ya ho ipipetsa: ho ikoala moya ka sepheo sa ho itlhokofatsa kapa ho ipolaya. Boipoho (bo-ip-u-haw) /egocentricity, selfishness/ Ketso ya ho ipoha, ipona kapa ho bontsha boikgohomoso ka ho shebana le ho natsana le bowena feela. Boiketsi ba ho boha. (bap. boikgantsho, boipono). Boipokellelo (bo-ip-ukel-le-law) /wealth accumulation, aggrandizement/ Ketso ya ho ipokellela leruo ka bowena. Ketso ya ho iketsa morui. Boiketsi ba bokellela. Boipokello (bo-ip-okel-law) /self accumulation/ Ketso ya ho ipokella kapa ho eketsa se teng bakeng sa bowena. Boiketsi ba ho bokella.

36

buisa. Boiketsi ba ho bonahatsa. pontsho). Boiketsi ba ho qhena. Ketso ya ho itaola kapa ho etsa borata. posing/ Ketso ya ho ipopa kapa ho lokisa sefahleho kapa mmele hore o hlahe hantle. ho nyamela kapa ho tsamaya ntle le ho bua. Boipuello (bo-ip-u-el-law) /eloquence. show of/ Ketso ya ho ipontsha kapa pontsho ya bowena ka sebele. (mm. (bap. Boiketsi ba ho bolokela. Poloko.0/. Boiponahatso (bo-ip-ona-ha-tso) /transfiguration/ Ketso ya ho iponahatsa ka tsela e sa tloalehang kapa ho fetoha sebopeho se tsebahalang. Boiketsi ba ho busa. mokgoa wa ho ipolela molato ntle le ho qobelloa ke emong. Boiketsi ba ho qapa. qabanyo. “boitaolo” le “boitaelo” a na le meelelo e fapaneng. coerciveness/ Ketso ya ho iqobella kapa ho etsa ketso e itseng ka sheshe ka bowena. bone. Puo e hlokang nnete. boiketsi ba ho buella. qabane. 0/ (mm. creativeness/ Ketso ya ho iqapela kapa ho hlahisa ntho e ncha kgetlo la pele. (mm. Bua. bona. 37 . Boiketsi ba ho qabanya. responsiveness/ Ketso ya ho ipuella kapa tsebo ya ho beha ntlha ka bowena ntle le thuso. Boitahlo (bo-it-a-hl-aw) /abscond/ Ketso ya ho itahla. Ratas. bontsha. Boemo ba ho hana dijo. Maitapiso/. hunger strike/ Ketso ya ho itapisa kapa ho phela ntle le sejo. buisana. puo. Boiqheno (bo-iq-hin-aw) // Ketso ya ho iqhena. /bon. Boiketsi ba ho bolaya. orderless/ Ketso ya ho itaela kapa ho etsa ntho ntle le ho joetsoa kapa taolo. (bap.37 Boipolao (boi-pu-la-aw) /suicide/ Ketso ya ho ipolaya kapa ho fedisa bophelo ba hao ka bowena. /bon. Boiketsi ba ho bopa. Boitataiso (bo-it-ata-is-aw) /self discipline/ Ketso ya ho itataisa kapa ho etsa ntho ntle le thuso e itseng Boiketsi ba ho tataisa. boiketsi ba ho laola. /bon. qabana. Boiqeko (bo-iqe-kaw) /slow moving/ Ketso ya ho iqeka kapa ho tsamaya hanyane ka ho itlhokomela. Boipuso (bo-ip-uso) /independence/ Ketso ya ho ipusa kapa boemo ba ho sebe tlasa taolo ya naha enngwe kapa motho emong. popokanyo) /bon. Bokgoni ba ho araba ka bokgeleke. bolaya). Qabang. Boiqobello (bo-iqo-bel-law) /self coersion. 0/. qabantse). Boiqabanyo (bo-iqa-ban-yaw) // Ketso ya ho iqabanya kapa ho etsa hore ho be le qabang ka bowena. (mm. buang. Boipopo (bo-ip-op-aw) /pose. Boiketsi ba ho latola. puisano). Boipono (bo-ip-on-aw) /self centerdness. Boipolelo (boi-pu-le-law) /confession/ Boemo ba ho bolela melato kapa dibe. egocentricity/ Ketso ya ho ipona kapa ho bona bowena feela ntle le motho e mong. Ketso ya ho tsamaya nako e sa dumela kapa e sale teng. Boitapiso (bo-it-ap-is-aw) /fasting. Bobokanya. polokeho). Boitatolo (bo-it-at-ul-aw) /refuting/ Ketso ya ho itatola kapa ho hana se boleloang ka bowena ka ketsahalo e itseng. (bap. qabanya. Boipolokelo (bo-ip-ulu-kel-law) /savings account/ Ketso ya ho ipolokela kapa ho beha chelete polokelong. maipolelo/. qabantsho. mmolai. ponano. boithatelo) Tlh. Boitaelo (bo-it-a-el-aw) /uncontrolableness. /bon. Boitaolo (bo-it-a-ol-aw) /autonomy/ Boemo ba naha e tsamaisoang ke batho kapa baahi bateng ntle le tshihetso ya naha tse ding. sebolai. tokoloho). Ratas). Boiketsi ba ho lapa. Boiketsi ba ho lahla. Boipontsho (bo-ip-onts-aw) /symbolism. Boiqapelo (bo-iqa-pe-law) /invention. Polao. Boiketsi ba ho bona. (mm. polokong. Boiqotsetso (bo-iqo-tse-tso) // Ketso ya ho iqotsetsa kapa ho nka qubung kapa bongateng ba ntho e itseng. Boiketsi ba ho qobella. Boipopokanyo (bo-ip-u-pu-kan-yaw) // Ketso ya ho ipopokanya kapa ho ba sebakeng seleseng jwalo ka dikokoanyana. Boiketsi ba o bobokanya. sebui. Boiketsi ba ho bontsha. Boiketsi ba ho laela. qabantsha. /bon. 0/ (mm. Pono. Mantsoe. buile.

Kgongoana). Maiteteko/. Boitesello (bo-it-esel-law) // Ketso ya ho itesella kapa ho tlohela mmele kapa kelello e etse borata. boikoetliso). /bon. forbearance. Boiketsi ba ho tepella. Maitekolo/. moithaopi). Maitemohelo/. Boitekolo (bo-it-eku-law) /introspection/ Ketso ya ho itekola kapa ho sheba phoso kapa bofokodi ba hao. 38 . Titiello). (bap. /bon. Ketso ya ho shoela nnete. (bap. Boiketsi ba ho rapella. Boiketsi ba ho thatafatsa. Boitemoho (bo-it-emo-haw) /introspection. Ketso ya ho etsa se lekanang bowena. Boemo ba ho nka kotsi ka baka la tumelo. Boithapoloso (bo-it-hap-u-lu-saw) /relaxation. steadfastness/ Ketso ya ho itekanela kapa ho ba boemong ba botsitso ba kelello. Maitekanyetso/. Boitepelliso (bo-it-epel-lis-aw) // Ketso ya ho itepellisa kapa ho tlohela mmele hore o tepelle. Maiteko/. iteta. /bon. Boithaopo (bo-it-ha-op-aw) /volunteering/ Ketso ya ho ithaopa kapa ho etsa se itseng ntle le ho joetsoa. Lebala. (bap. ho qenehela motho ya entseng phoso. lebetse. tesello). /bon. indulgence/ Ketso ya ho ithapisa: ho ba bonolo kgahlanong le. Boitebelo (bo-it-eb-el-aw) /self guarding/ Ketso ya ho itebela kapa ho sheba bowena bakeng sa kotsi e ka hlahang. Boiketsi ba ho thapolosa. Boithatafatso (bo-it-ha-ta-fats-aw) /stubborness/ Ketso ya ho ithatafatsa kapa ho ba manganga kapa ho satallisa molala ha o joetsoa. moitedi. Boiteko (bo-it-ek-aw) /an attempt/ Ketso ya ho iteka kapa ho etsa ketso eo ho nahanoang hore e thata. lebatsoa. entertainment/ Ketso ya ho ithapolosa kapa ho roba monakedi ka ho etsa ketso e itseng. /bon. audacity/ Ketso ya ho iteta: ho ba le sebete sa ho loana kgahlanong le se tshajoang. ho lebana le kotsi ntle le tshabo. Boiketsi ba ho lekanela. Maitepelliso/. /bon. ho sala morao ha ho etsoa ketso tse itseng. Boiteboho (boi-te-bu-haw) /self rewarding/ Ketso ya ho iteboha: ho fa bowena lethonyana bakeng sa mosebetsi o phethiloeng. Boiteto (boi-te-taw) /confrontation. Boitekanyetso (bo-it-ekan-yets-aw) /self sizing/ Ketso ya ho itekanyesta kapa ho nka moroalo o kgonahalang. Boitekanelo (bo-it-eka-nel-aw) /stability. Boiketsi ba ho teteka. Boitereko (boi-te-re-kaw) /smart dressing/ Ketso ya ho itereka: ho apara diphahlo tse ntle tse ncha. Maitebalo/ (mm. Maitelo/ (bap. ho bua kgahlanong le motho ya tshajoang. Maitebelo/. Boithapollo (bo-it-hap-ul-law) /excercise/ Ketso ya ho ithapolla: ho koetlisa mmele kapa ho etsa hore mmele o be boemong bo botle ka ho ikoetlisa. ho apara hantle haholo. /bon. Boiketsi ba ho lebala. (bap. Maithaopo/ (bap. Boitelo (bo-it-el-aw) /martyrdom/ Ketso ya ho itela kapa ho fana ka bophelo ba hao bakeng sa tumelo e itseng. Boiketsi ba ho thaopa. /bon. Boemo ba ho nka mohato bothateng. Boiketsi ba ho lebela. self realisation/ Ketso ya ho itemoha kapa ho lemoha bowena ba hao. Maitesello/ (bap. telo). teto). Boithabiso (bo-it-hab-is-aw) /entertainment/ Ketso ya ho ithabisa kapa ho etsa monate ka ho bapala kapa ho ya sebakeng se natefatsang. /bon. Boithapello (bo-it-hap-el-law) /pray for self/ Ketso ya ho ithapella kapa ho rapella bowena ba hao. tebalo) (bap. lebalang. Boiketsi ba ho lemoha. Boiketsi ba ho thabisa. /bon. Boiketsi ba ho lesella.38 Boitebalo (bo-it-iba-law) // Ketso ya ho itebala kapa ho se ele hloko ka bowena ba hao mabapi le kotsi e ka etsahalang. Boiteteello (bo-it-ite-el-law) /overdressing/ Ketso ya ho iteteella: kaparo ya diphahlo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. Boiteteko (bo-ite-tek-aw) /self inflicting/ Ketso ya ho iteteka kapa ho ikutloisa bohloko ka ho ichapa kapa ho inatha. Boiketsi ba ho lekola. Ho ya le kgongoana hodimo. /bon. Boiketsi ba ho tela. Ho se natse kotsi e ka etsahalang. Boithapiso (bo-it-ha-pi-so) /leniency. tereko). lebatsa.

Boithetso (bo-it-hets-aw) /self decieving/ Ketso ya ho ithetsa kapa ho nahana hore ntho e ka tsela e itseng empa ho se jwalo. thibo.39 Boithatelo (bo-it-ha-te-law) /preference/ Ketso ya ho ithatela: ho rata ka ho kgesolla kapa ka kgetho ya motho ya kgethang. Tima. Boithusi (bo-it-hu-si) /self help/ Ketso ya ho ithusa kapa ho fana ka tshehetso bakeng sa hao kapa bowena. Che. Maithekiso/ (mm. Boithohako (bo-it-hwak-aw) /self insulting/ Ketso ya ho ithohaka kapa ho bua tlhapa e lebesitsoeng ho bowena. Rera. rekoa). thibeha. rekisa. nna ke tla ba bontsha boitholelo tabeng ena: nkeke ka hlahisa maikutlo a ka. bontsha maikutlo a hao! Boithonkgo (bo-it-hun-kgaw) /injury aggravation/ Ketso ya ho inthonkga: ho etsa hore bohloko ba leqeba ho eketsehe. Ho ba mmeleng. timang. rekisang. Boiketsi ba ho ratela. CV/ Lengolo le ngotsoeng ke motho ya batlang mosebetsi. thibang. rerela. keketseho ya bohloko ba leqeba e bakoang ke monga lona. Boiketsi ba ho rohaka. rerisa. le hlalosang tsebo ya hae ya kgale le ya joale ka mosebetsi oo a o batlang. Boithekiso (bo-it-hek-is-aw) /curriculum vitae. Boiketsi ba ho tima. mokgoa wa ho etsa dintho ka tsela e hlokang tshekamelo ka ho thola kapa ho se bontshe maikutlo. /bon. restrain/ Ketso ya ho ithiba kapa ho kgona ho itshoara kgahlanong le ho etsa ketso e itseng. Hobaneng eka o sebedisa boitholelo tje monna. Tiisetso. Morena De Klerk o bontsha boitholelo ha ho buuwa ka ditaba tsa kgethollo. boiketsi ba ho rekisa. kelello kapa bowena ba hao bo be matla. Maithepetliso/. thibela. Mohl. (bap. (bap. Maitherelo/. Reka. Boiketsi ba ho thonkga. (mm. Boitimo (boi-ti-maw) /fasting/ Ketso ya ho itima sejo kapa ho hana dijo ka mabaka a itseng. Boiketsi ba ho roala. ho balabala ntle le lebaka le utloahalang. ho llela ntho tse sa lleloeng kapa tseo ho seng lebaka la ho di newa. Boithepetliso (bo-it-hep-e-tlis-aw) // Ketso ya ho ithepetlisa kapa ho bontsha ho tefa. timme. Boitiiso (bo-it-is-aw) /self strengthening/ Ketso ya ho itiisa kapa ho etsa hore mmele. Boitherelo (bo-it-he-rel-aw) /self decision/ Ketso ya ho itherela kapa ho etsa morero ka bowena. /bon. thibile. rerile. Thiba. thibisa. self marketing/ Ketso ya ho ithekisa kapa ho bapatsa le ho reneketsa bowena ba hao ka ho bua kapa ho ngola se itseng ka bowena ba hao. Boithibo (bo-it-hib-aw) /self control. caucus/ Ketso ya ho ithera kapa ho rera ka ntho kapa motho. Boithotelo (bo-it-hu-te-law) /self pissing. /bon. rerang. 39 . Boiketsi ba ho rera. Boiketsi ba ho thetsa. Boiketsi ba ho ithata. haholo ngoana. boiketso ba ho thepetla. Boiketsi ba ho thusa. ntho e itseng ka ho kgetha le nako eo e batloang ke yena. thoalo). timaka. Boithoalo (bo-it-hwal-aw) /pregnancy/ Boemo ba ho ba le ngoana popelong kapa ho emara. Setlankane sa boitlhaloso sa motho ya batlang mosebetsi. thetso). rekile. Boemo ba ho etsa ketso e itseng ka borata kapa ka tsela e bontshang ho hana. (mm. rerelana). Boitholelo (bo-it-hu-le-law) /neutrality/ Ketso ya ho itholela: tloaelo kapa mokgoa wa ho bontsha tlhokeho ya leeme kapa tsela e sa bontshahatseng kgetho e otlolohileng. rekela. Ketso ya ho ithata. timo. Boithati (bo-it hat-i) /neatness/ Boemo ba ho bontsha makgethe kapa bohloeki. thibaka). (mm. Boithekiso (bo-it-hek-is-aw) /marketing. timana. ho batla. thibane. Boithero (bo-it-he-raw) /self scheming. rekelana. Ho ba mokhachane kapa moimana. 0/. Ketso ya ho bua mmoho ka thoko pele ho seboka kapa kopano ya dipuisano. Boiketsi ba ho itherela kapa ho nka qeto ka bowena. bed wetting/ Ketso ya ho ithotela: ho rotela diphahlo kapa moalo ntle le boikemisetso. Lefu la serota. /bon. Boiketsi ba ho thiba. Boiketsi ba ho tiisa. time).

(bap. affiliation/ Ketso ya ho itlamahanya kapa ho kgetha ho wela ho mokga o itseng ka bowena ntle le taelo. Hlalosa. jadile. bonyofu). Boitlhetlheello (bo-itl-hetli-el-law) /overdosage/ Ketso ya ho itlhetlheella kapa ho ipha dijo tse ngata hofeta tekanyo. hlahafala. hlahafatsa. (mm. Boitlheketlho (bo-itl-hek-etl-haw) /self shaking/ Ketso ya ho itlheketlha kapa ho tsitsinyeha ntle le ho etsisoa joalo. hloekisitse. tlamana. Boiketsi ba ho hlekehla. tlamang. tlamolla. (mm. /bon. boipaballo). Boemo ba ho kgalema bowena ba hao bo sa lokang. choachoaselo). boiponahatso). (bap. Tlama. sebopeho le boemo. jalla. Boiketsi ba ho hloekisa. tlhoekiso). jalajala. Boiketsi ba ho hlehleella. Ketso ya ho hlobola diphahlo ka bowena. Boiketsi ba ho hlobodisa. Boemo ba ho bua haholo. Boitlhahafatso (bo-itl-ha-fats-aw) // Ketso ya ho itlhahafatsa kapa ho iketsa bohale ka lebaka le itseng. Ketso ya ho tjeka ka baka la mmino. (bap. (mm. hlalosang. complaning/ Ketso ya ho itlatlarietsa kapa ho balabala lolololo. wa hokae. Boitlhekefetso (bo-itl-hi-ki-fe-tso) /self inflicting/ Ketso yaho itlhekefetsa kapa ho ikutloisa bohloko ka baka le itseng. Boemo ba ho kena mathateng ka bowena kapa ho kena tabeng tse boima ntle le ho laeloa. Hlaha. hlahafisa. tlhahafatso). Boitjariso (bo-it-ja-ris-aw) /self commitment/ Ketso ya ho itjarisa kapa ho nka moroalo ka bowena ntle le taelo. Boiketsi ba ho joetsa. /bon. Boiketsi ba ho hlahloba. Boitlhokomelo (bo-itl-haw-kom-el-aw) /self caring/ Ketso ya ho itlhokomela kapa ho nka bohato ba ho thibela kotsi pele e hlaha ka bowena. Boiketsi ba ho hlahisetsa. tlamme. Boitlatlarietso (bo-i-tla-tla-ri-ets-aw) /nagging. Boitlhobodiso (bo-itl-hu-bu-dis-aw) /self empoverishing/ Ketso ya ho itlhobodisa kapa ho etsa hore o futsanehe ka bowena ka baka la ketso tse itseng. tjalo). Boitlhahisetso (bo-itl-ha-his-ets-aw) /self producing/ Ketso ya ho itlhahisetsa kapa ho etsa ka ho sibolla ntho ka bowena. (mm. Boiketsi ba ho hlekefetsa. tlamahanya). boiketsi ba ho tlamahanya. tlamme. Maitjoetso/ Boitlamahanyo (bo-itla-ma-han-yaw) /association. boiketsi ba ho hlokomela. vow/ Ketso ya ho itlama kapa ho nka kano. tlhaloso). boiketsi ba ho hlalosa. Boiketsi ba ho hlahisa. jetse. hloekisang. Boemo ba ho ipaballa. Maitlamo/ (mm.40 Boitjalo (bo-it-jal-aw) /seed dispersal/ Ketso ya ho itjala kapa ho hlaha hoa semela kapa sejalo ntle le ho jaloa. Boiketsi ba ho jara. 40 . Boiketsi ba ho tlatlarietsa. Hloekisa. Boiketsi ba ho tlama. Ketso ya ho dumela ho etsa ketso e itseng tlasa tumellano. Boitlhahiso (bo-itl-ha-is-aw) /self appearing/ Ketso ya ho itlhahisa kapa ho hlaha ka bowena ntle le ho batloa. (bap. Boemo ba ho ikhalefisa. Boitlamo (bo-i-tla-maw) /commitment. (mm. tlamaka). Boitlhoekiso (bo-itl-hwe-kis-aw) /purification/ Ketso ya ho itlhoekisa kapa ho tlosa sekodi mmeleng ka ho hloekisa kapa ho hlatsoa ka ntho e itseng. Boiketsi ba ho hlahafatsa. Boiketsi ba ho jala. tlamang. hlalositse. jalaka. Boitjoetso (bo-it-jwe-tsaw) /self discipline/ Ketso ya ho itjoetsa kapa ho ikgalema ka bowena ntle le tshutshumetso ya mang kapa mang. tlamo. Boitlhatlhobo (bo-itl-ha-tl-hu-baw) /self-analysis/ Ketso ya ho itlhatlhoba kapa ho sheba phoso kapa dintle le dibe tsa hao. Boemo ba ho tsitsinyeha ka bowena. Jala. hlahafetse. Boitlhaloso (bo-itl-ha-lu-saw) /identification/ Ketso ya ho itlhalosa kapa ho hlalosa bowena ba hao le morero wa hao. hlolosetsa. jalang. Tlama. Boemo ba ho bontsha hore o mang. Boitlhahiso (bo-itl-ha-hi-saw) /manifestation/ Ketso ya ho itlhahisa: ho ba pontsheng ya leihlo moo ho bonahalang mekgoa. tlhahafiso. undertaking.

hlompheha. Boemo ba ho tsebahatsa bowena ba hao. Boitshebetso (bo-its-he-bets-aw) /self employment/ Ketso ya ho itshebetsa kapa ho sebetsa ntle le ho ba mosebeletsi wa motho e mong. Boiketsi ba ho hlopha. /bon. tsamayang. Boitsebiso (bo-its-ibi-saw) /introduction/ Ketso ya ho itsebisa kapa ho hlalosa bowena ba hao. Boitshabehiso (bo-its-ha-be-his-aw) // Ketso ya ho itshabehisa kapa ho etsa sebopeho sa hao se be sebe kapa se mpefale. Boiketsi ba ho tseka. Boitlhopho (bo-itl-hup-aw) /self troubling/ Ketso ya ho itlhopha kapa ho ithaopa ho etsa ketso e itseng bakeng sa motho emong kapa bowena. tsebano. tsekile). tsekisa. Boemo ba ho se nkele batho fatshe. /bon. ho joetsoa ka melao ya mosebetsi lekgetlo la pele. tlhompho) /bon. (bap. Maitloaetso/. Tseba. debut/ Ketso ya ho itsebahatsa: ho bonoa lekgetlo la pele. mohlophehi. Boiketsi ba ho loantsha. Boiketsi ba ho hlompha. motsamai) (bap. Boemo ba ho ba malala-a-laotsoe. Maitlhophiso. ketsahalo e bonahatsoang le ho tsebahatsoa qalong. tlhopheho. ho tlohela tshebeletso. hlomphaka. 41 . Boitsamaiso (bo-its-ama-is-aw) /independence/ Ketso ya ho itsamaisa kapa ho etsa ntho ka bowena ntle le thuso. Tsamaya. Boitlontlollo (bo-itl-ontl-ul-law) /self humilation/ Ketso ya ho itlontlolla kapa ho etsa ketso e kgesehang ho wena. Maitsebiso/. Boitlhophiso (bo-itl-hop-is-aw) /preparation/ Ketso ya ho itlhophisa kapa ho itukisetsa ketsehalo e itseng. Boitokollo (bo-ito-kol-law) /resignation/ Ketso ya ho itokolla: ho lesa mosebetsi. hlophehile. Boiketsi ba ho lokisetsa. (mm. tsekisitse. Boiketsi ba ho tseba. tsamaile. Boemo ba ho dula o itlhophisitse. sebopeo le hore o mang. selelekela). Boiketsi ba ho hloma pele. launch. boitukiso). (mm. boipuso). Boiketsi ba ho tlontlolla. Hlompha. Boitlhompho (bo-itl-homp-haw) /self respect/ Ketso ya ho itlhompha kapa ho lesa ketso tse ka o tlontlollang kapa tsa o tshehisa ka batho. Boitsebo (bo-its-eb-aw) /self awareness/ Ketso ya ho itseba kapa ho tseba bowena ba hao ka botlalo. leading/ Ketso ya ho itlhoma pele kapa ho ba ka pele. tsebang. tlhompho) (bap. Boitsebahatso (boi-tse-ba-ha-tso) /induction. /bon. Boemo ba batho ba ntoeng ya boipuso. e tlang ho etsahala nako e tlang. tsebana. Boitoantsho (bo-it-wants-haw) /conflict. setsebi) /bon. (mm. tsebiso. mohlomphehi. hlomphile. Boemo ba ho ja tloae. disagreement/ Ketso ya ho itoantsha kapa ho se dumellane ka taba kapa ketso e itseng pakeng tsa batho kapa mokgatlo. tsebisa. motsamao. Tlohelo). kapa ho nka ketapele hoa sehlopa sa ditlhodisano kapa sebapadi sa papadi e itseng. hlophile. tseko. tsekisana. Boiketsi ba ho hlonama. tsebo. Boemo ba ho utloisisa bowena ba hao. presentation. Boitokiso (bo-it-uki-saw) /preparedness/ Ketso ya ho itokisa kapa ho ba malala-alaotsoe. (bap. Boitloaetso (bo-itl-wa-ets-aw) /addiction. Maitlhompho/. Boitseko (bo-its-ek-aw) /freedom struggle/ Ketso ya ho itseka kapa ho loanela tokoloho kapa ditshoanelo. (mm. tsekisaka. tsebile. Maitlontlollo/. hlopheha. addictiveness/ Ketso ya ho itloaetsa kapa ho ba lekgoba la ketso tse itseng. tlhopho). ho hlahisoa sehlopheng kgetlo la pele. Boemo ba ho laola bowena. Hlopha. Tseka. Boiketsi ba ho tshabehisa. ho se tsoelepele ka ho sebetsa. Boiketsi ba ho hlophisa. Boitokisetso (bo-it-uki-se-tso) /readiness/ Ketso ya ho itokisetsa kapa ho ba maemong a ho etsa ketso e itseng. hlomphana. tsamaisa. Boiketsi ba ho sebetsa. (mm. boiketsi ba ho tsebisa. Mokgoa wa ho ba maemong a lokileng bakeng sa ketsahalo e itseng. (bap.41 Boitlhomopele (bo-itl-haw-maw-pi-li) /a lead. Boitlhonamiso (bo-itl-hu-na-mi-saw) /self saddening/ Ketso ya ho itlhonamisa kapa ho etsa ketso tse etsang hore o hloke monate. tsekang.

tshokodiso. Sokola. Boitshihlollo (bo-its-hi-hlul-law) /conception. Boiketsi ba ho tshoantshisa. Tlh.42 Boitshepo (Bo-its-hep-aw) /confidence/ Ketso ya ho itshepa kapa boikutlo ba ho ba mohlodi. e tlontlollang. ho etsa ketso e itseng ntle le tumello kapa taelo. (bap. Boemo ba ho ba le tshoabo. Boiketsi ba ho sotla. Boiketsi ba ho tshoehlisa. Boitshoantshi (bo-its-hwa-nts-hi) /duplication. Soaba. sitoa. Boiketsi ba ho sokodisa. Boitshotetso (bo-its-hot-ets-aw) /self approaching/ Ketso ya ho itshotetsa kapa ho atamela pela motho kapa ntho e itseng. Boemo ba mmele o moholo hofeta tekanyo. Boiketsi ba ho sotetsa. overweight/ Ketso ya ho itshita kapa ho ba le mmele o motenya kapa boima haholo. Boitshidiso (bo-its-hi-dis-aw) /self condolence/ Ketso ya ho itshidisa kapa ho thoba bohloko ba pelo kapa maikutlo ka bowena. protection/ Ketso ya ho itshireletsa: ho kgona ho loana kgahlanong le sera ntle le ho thusoa. Boemo ba ho nka diketso tsa tshokolo. Boitshoaro (bo-its-hwa-raw) /behaviour. Boemo ba ho etsa ketso e senang mosola. maitshoabelo/. Tshohlometso). Boiketsi ba ho sihlolla. Boitshoabiso (bo-its-hwa-bis-aw) /self disappointing/ Ketso ya ho itshoabisa kapa ho phoqa bowena ka ketso tse itseng. Boiketsi ba ho sokolela. Boiketsi ba ho tshidisa. Boemo ba ho ikutloa o le motle kapa o ka hlola. tshireletso). Boiketsi ba ho soabisa. tshitiso). boiketsi ba ho tshoara. diitshoantshisi/. (bap. Maitshoenyao/. Lentsoe le nepahetseng ke “boitshokodiso” hofeta “boitshukudiso” 42 . Matshidiso/. Sita. Boiketsi ba ho sokodisa. sihlolla). boiketsi ba ho sita. ho etsa matsapa a ho phethahatsa ketso e itseng bakeng sa motho emong kapa bowena. Tshihlollo. an endevour/ Ketso ya ho itshoenya kapa ho leka ho etsa ntho e itseng bakeng sa motho e mong. sitile. Boitshokodiso (bo-its-huk-dis-aw) /self troubling/ Ketso ya ho itshokodisa kapa ho etsa hore o sokole ka bowena. tshokolako). Boitshokolelo (bo-its-huk-ul-el-aw) /self suffering/ Ketso ya ho itshokolela kapa ho sokola ka bowena ntle le ho sokodisoa. (mm. Boitshito (bo-its-hit-aw) /obesity. Boiketsi ba ho tshepa. (mm. soabisa. tshoabo) /bon. Maitshoantshiso. Boemo ba ho ba haufi. Boitshoabelo (bo-its-hwa-bel-aw) /embarrassment/ Ketso ya ho itshoabela kapa ho ba dihlong ka bowena ba hao ka baka la ketso e itseng. Boemo ba ho nka mohato o boima ka bowena ka baka la tshokolo kapa tshotleho. /bon. tshito. Boitshukudiso (bo-its-huk-udi-saw) /self troubling/ Ketso ya ho itshukudisa kapa ho etsa ketso tse sokodisang bowena. copy/ Ketso ya ho itshoantshisa kapa ho etsa hore ntho di tshoane kapa di shebahale ka tsela e le nngwe. /bon. Boiketsi ba ho soabela. sitiloe. Boiketsi ba ho tshoenya. soabile. Boitshireletso (bo-its-hi-re-le-tso) /self defence. tshoabiso. Boemo ba ho ithiba ho se etse ketso e itseng. Boitshotlo (bo-its-hot-law) /self suffering/ Ketso ya ho itshotla kapa ho baka tshotleho ka bowena ka ketso tse itseng. tsebo ya ho hlola mofutuhi kapa sera ntle le thuso. Boitshoenyo (bo-its-hwen-yo) /an attempt. accouchment/ Ketso ya ho itshihlolla kapa ho tsoala ngoana kapa lekgabunyane. Boitshohlometso (bo-its-hu-hlu-me-tso) /interruption/ Ketso ya ho itshohlometsa: ho kena ditabeng tse sa ameng moetsi. Boemo ba ho kokobetsa bohloko ba pelo kapa maikutlo. Boitshoehliso (bo-its-hwe-hlis-aw) /self dirty/ Ketso ya ho itshoehlisa kapa ho itshilafatsa. manner. sokolaka. sokotse. sokolang. tshokolo. /bon. soabang. Boemo ba ho etsa hore o tshoehle ka bowena. (mm. sitisa. Masoabi. sokodisa. etiquette/ Ketso ya ho itshoara kapa ho bontsha mokgoa o motle. (bap.

Bojadikata (bo-ja-di-ka-ta) /great starvation/ Tlhokeho ya dijo e kgolo ka ho fetisisa. boemo bo bonahalang ka sebopeho sa sona se hlahelletseng. Boemo ba ho iphahamisa kapa ho ipeha boemong bo hodimo ka bowena. Bojabotsheha (bu-ja-buts-he-ha) /eat-and-smile-person/ Motho ya dulang a bososela kapa a tsheha ha a ja. /bon. Hangata lentsoe lena le sebedisoa ke Batswana. Bojoang (bo-jwa-ng) /grass/ Semela se ka sebedisoang molemong wa phoofolo kapa motho bakeng sa ho jewa kapa ho etsa mosebetsi o itseng. Boiketsi ba ho lokisa. upper/ Sebaka se hlahelletseng hodimo. sokotse. Mohl. lefetodi la bokatlase. Bokaba (bo-ka-ba) /primitive/ Boemo ba motho kapa ntho e sa hlalefang. Boitshunyatshunyo (bo-its-hun-ya-ts-hun-yaw) /interference/ Ketso ya ho itshunyatshunya kapa ho kena ‘taba tse sa batleng wena.43 le ha batho babang ba rata ho sebedisa lentsoe lena ka modumo wa “U” o tebileng haholo. Bokakalope (bo-ka-ka-lu-pe) /vagrance. e aparetseng boholo ba naha. Eseng hosane kapa maobane empa kajeno. Ho boka ha di oroha: ho lebella sephetho sa se etsahalang kapa se buuwang honajoale. Mael. 0/. Boitukiso (bo-it-uk-is-aw) /preparedness. Bojoala (Bo-jwa-la) (bojwala) /beer/ Seno se tahang kapa tawang. Mokgoa wa sekgalekgale wa ho phela. Boka (bo-ka) /to make love. Boitumiso (bo-it-umi-saw) /self fame. to have sex/ Ho robala le motho e motona kapa e motshehadi ka baka la ho kotana. Nako yona ena. sa riteloa mme sa tlhotloa. Bokahare (bu-ka-ha-re) /an inside of/ Dipakeng tsa ntho e itseng. Re a tseba hore ke bojoalo ba hae. (mm. /bon. hamorao. Basotho ba boroa ha ba sebedisa lentsoe lena ba poma “bo” mme ho sale “joang”. Boemo ba ho ba ditabeng tse sa hlokeng boteng ba hao. Bojoale (Bo-jwa-le) /present/ Nako yona ena. Mokgoa wa motho ya joalo. Ho bontsha teboho ka pina kapa diketso tse itseng. Tlh. majaatsheha/ (mm. Boka (bo-ka) /praise/ Ho paka boholo ba Modimo le matla ohle a Hae. tshokolako) /bon. Bojoalo (bo-jwa-lo) /typical/ Sebopeho seo ntho kapa motho a hlalosoang ka sona se nepahetseng ka botlalo. Boiketsi ba ho sunyasunya. Maitshukudiso/. Boemo ba ho ja dikatana ka baka la ho sokola kapa bosio ba dijo. mejadikata/. Sokola. (bap. (bap. /bon. Ho boka dikgomo: ho dumedisa. sokolaka. sebaka se ka hare sa ntho e itseng. Majoang/. (bap. /bon. tshokolo. readiness/ Ketso ya ho itukisa kapa ho ba makgatheng a ho etsa ketso e itseng. Motsotsong ona. Bokahodimo (bu-ka-ho-di-mu) /top of. sokodisa. fatshe ka hara ntlo kapa thepa ya ka tlung e phatsimisoang. Malala a laotsoe. bojabotseha). Boitsitsinyo (bo-its-its-in-yaw) /action plan/ Ketso ya ho itsitsinya kapa ponahalo ya ho nka mohato kapa bohato ka ketso e itseng. drop out/ Boemo ba sekakalope kapa motho ya tsamayang ntle le morero kapa sepheo. Ketso ya motho kapa ntho e sa rutehang. self exaltation/ Ketso ya ho itumisa kapa ho etsa setumo bakeng sa hao kapa bowena. Tloaelo tsa leqaba. Tloaelo 43 . Honajoale. Boemo ba ho thaba kapa ho ba motlotlo haholo. Boiketsi ba ho tumisa. Boka (bu-ka) /polish/ Mafura a tlotsang dieta.Tem. (mm. bohare). Boitumelo (bo-it-ume-law) /happiness/ Ketso ya ho itumela kapa ho bontsha thabo e kgolo bakeng sa bowena. Boiketsi ba ho dumela. boqaba). sokolang. 0/. moitshunyatshunyi) /bon. Mael. Boiketsi ba ho tsitsinya. tshokodiso. Seno se kopantsoeng ka metsoako ya ditomoso. /bon. Sunyasunya. joala). 0/. sunyasunyile.

ntle le bokahare ba yona. lefetodi la bokapele. Boemo ba ho ba moimana kapa ketso ya ho emara. Boemo ba ho betla sefate. Bokana (bo-ka-na) /to gather/ Ho ba mmoho kapa kaofela. (bap. Ho etsa hore batho ba be pitsong. Ho nka ho tloha fatshe. ponahalo eo leihlo le e bonang. Mosebetsi wa sekebekoa kapa motho ya utsoang le ho qhekanyetsa. Bokantle (bu-ka-ntle) /crust. Lefetodi la bokahare. (bap. lejoe kapa ntho e itseng ho etsa setshoantsho. Bokanqane (bo-ka-nqa-ne) /transparence. bokamorao). rolling stone/ Boemo ba motho ya tsamayang dibakeng tse ngata ntle le morero kapa sepheo sa bohlokoa. Nako e latelang e tlang ho fihla ka mora nakoana e itseng. Bokgobi (bo-kgo-bi) /sculpture/ Mosebetsi wa mokgobi kapa sekgobi. Bokeno (bu-ken-aw) /entrance/ Sebaka seo batho ba tsamayang ho sona ha ba kena moahong o itseng. (bap. transparent. mokgobi) /bon. ponahalo ya ntho ha e hlauwe ka pele. Bokeletsa (bu-ke-le-tsa) /accumulate. bomorao. e pepeneneng. lekaota). Bokella (bu-kel-la) /collect/ Ho etsa qubu kapa qhowa ya dintho. Ho eketsa ka ho ngatafatsa. hora. to amass/ Ho etsa hore batho ba be bakeng seleseng. Bokgachane (bo-kga-cha-ni) /pregnancy/ Boemo ba ho ba le ngoana ka mpeng kapa boteng ba bophelo ka popelong ya mosadi kapa motho e motshehadi. Ketso e bontshang hose be le thahasello kapa botio ba ketsahalo e etsoang. lehlafi). kgobang. (bap. Ho robalana pakeng tsa motho e motshehadi le e motona. Bokanya (bo-kan-ya) /unify/ Ho etsa hore batho kapa dintho di be sebakeng seleseng. ho etsa hore batho kapa dintho di be mmoho sebakeng seleseng. Bokapele (bu-ka-pe-le) /front side/ Lehlakore le ka pele la mmele kapa ntho. kgobile. Makgabane/. (mm. porosity/ E bonahalang kapa e bonahatsang bokahare. Bokako (bo-ka-ku) /frivolousness/ Ntle le ho tia kapa pontsho ya botio. 0/. Kgabane) /bon. Nako e tlang. (bap. tlhokeho ya mafolofolo le botio. Bokana (baw-ka-na) /to have sex with/ Ketsetsano ya ho boka. (bap.44 le mokgoa wa motho ya hlolehileng dithutong tsa hae ebile a etsa diketso tse mpe haholo. Bokebekoa (bo-ke-be-kwa) /crime/ Ketso ya motho ya phelang ka ho utsoa. Kamoso). Boemo ba motho ha bo hlalosoa ho ya ka nako e tlang. eo le ha e le teng leihlo le kgonang ho bona bokahare ba yona. Boemo ba mohlankana kapa monna ya ketso tse ntle kapa mekgoa e metle. 44 . Bokeleme (bo-ke-le-me) /chicanery/ Ketso ya ho sebedisa puo ya ho jalletsa. mosebetsi wa sekeleme kapa moqhekanyetsi. gentleness/ Ketso ya ho ba kgabane kapa ho bontsha tlhompho. bokebekoa). Bokella (bu-kel-la) /to assemble. outside of/ Sebopeho sa ntho ha e shejoa kapa e hlahlojoa kantle. Ho thonaka ka ho etsa bongata ba ntho. Sekebekoa). motsotsoana. qhekanyetsa le ho hlekefetsa ho fihlella seo a se batlang. Kgoba. dikgobi/. Monyako. Ho ba teng nqa e le nngwe kapa sebakeng seleseng. Lentsoe le nepahentseng ke “bokakalope” hofeta “boqaqalope”. /bon. Bokgabane (bo-kga-ba-ni) /gentlemanlike. mokgoa wa lekako. lemati. Bokaota (bo-ka-o-ta) /vagrant. Lesoba la ho kena ka hare. sekgobi. Ho kgobokana nqa e le nngwe. conglomerate/ Ho etsa hore dintho di be ngata kapa di ngatafale. Ketso ya ho bopa kapa ho etsa setshoantsho ka sefate. Bakgobi. Tlh. (bap. kgobo. lejoe kapa ntho e itseng. letsatsi. Bokamorao (bu-ka-mu-ra-u) /back side/ Lehlakore le ka morao la mmele kapa ntho. Bokamoso (bo-ka-mus-aw) /future/ Motsotso. kgoedi kapa selemo se tlang. Kotana). (bap.

Bokollisa (baw-kawl-li-sa) /cause to cry/ Ketsiso ya ho bokolla. kgonahala. utloa. carelessness/ Boemo ba ho ba sekgoahlapa kapa motho ya bohlasoa. Ketso ya ho sebetsa ka thata ntle le moputso. Bokgoahlapa (bo-kgwa-hlap-a) /untidiness.45 Bokgale (bo-kga-le) /past tense/ Ntho kapa ketso e etsahetseng nako e fitileng kapa kgale. kgutsofatso. Tlhokeho ya makgethe kapa ho se ithate. Sekgoahlapa). thetsa. koata. kapa ho bontsha diketso tsa motho kapa phoofolo e phelang. Mosebetsi kapa boemo ba lekoala. makhokho/ (bap. Ka tsela eo eseng telele. Ketso ya ho etsa ntho tsa sekgale kgale. kgutsufatsa. oversight/ Mokgoa wa ho baka diketso tse lebisang kotsing kapa tsietsing eneng e ka qojoa. Bokoata (bo-kwa-ta) /barbarism. Ho lla haholo ha bohloko. (mm. Bokhokho (bo-kho-kho) /pap crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng. Bokgutshoanyane (bo-kguts-wan-yan-e) /shortness. (mm. kajeno. Boemo ba ntho kapa motho ya seemo seseng seholo ho ya hodimo. Sekoeta). Boemo ba ho ba mokoma kapa ngaka e laolang ka masapo le ho sebedisa methokgo. Bokoeta (bo-kwi-ta) /hijacking/ Ketso ya sekoeta kapa motho ya nkang motho emong ka mahahapa. Kgeleketsa. Bokgonono (bu-kgaw-naw-naw) /scepticism/ Boteng ba pelaelo kapa ho se tshepe. (bap. Diboko/. stardom/ Ketso ya ho ba kgeleke kapa ya ho tseba ho bina. bokhalokhalo). pohahalo ya ho tsilatsila kapa ho belaela. Seboko) /bon. Ketsahalo ya polelo kapa maemo a ntho e etsahetseng kgale. Boemo ba ho ba 45 . kgeleke). in short/ Ketso ya ho ba kgutshoanyane kapa ho hloka bolele. Ketsahalo e etsahetseng pele ho hona joale. (bap. Letlalo la sejo se itseng ha se chele. Bokolla (bo-kol-la) /to cry/ Ho bontsha bohloko ka ho ntsha keledi kapa ho hoeletsa haholo. rera. disregard. boqhetseke kapa botle. Bokoma (bo-ko-ma) /an act of being a traditional healer/ Boemo ba ho ba mokoma kapa motho ya fodisang wa setho ka ho sebedisa mothokgo kapa taola. Bojoale). boemo le tloaelo e lebisang kotsing ka lebaka la bohlasoa ba moetsi. Ponahalo kapa tsebo ya ho tuma ka baka la mmino kapa ho bua haholo. (mm. kgono). Boko (baw-kaw) /brain/ Bokahare ba lehata kapa lesapo la hlooho moo ho nang le lero seka sereledi seo eleng sona se ikarabellang bakeng sa ho nahana. Bokgoahlapa (bo-kgwa-hlap-a)/negligence. letlalo la sejo se itseng ha se chele. bona. Kgona. Bokoala (bo-kwa-la) /cowardice/ Boemo ba lekoala kapa motho ya tshabang ho loana kapa ho ya ntoeng. Boemo ba ho ba le lekgonono. parsimonity/ Boemo ba motho ya timanang haholo. leqaba). Boemo ba ho koetela kapa ho nka ntle le tumello. /bon. Lentsoe le bontshang ketsahalo e etsahetseng kgale kapa nako e fetileng. uncivilised act/ Boemo ba koata kapa motho ya etsang diketso tse sa tsamaisaneng le sejoalejoale. (mm. /bon. makhalokhalo/. Kgutshoanyane. kgeleketso. kgonne. Bokgonatha (bu-kgu-na-tha) /stinginess. Boemo ba motho ya tsebang ho bina. Ponahalo ya tshabo ya ho ithaopa kapa letsoalo la ho etsa ketso e itseng. Mosebetsi wa lekgoba. mokgutshoanyane). Phodiso ka ho laola le tshebediso ya moriana wa setho. Bokhalokhalo (bu-kha-lu-kha-lu) /pap crust/ Letlalo la bohobe le cheleng kapa le tiileng. /bon. (bap. Boemo ba mokoma. kgutsufalo. motho ya sa faneng ka seo anang le sona le ha se le sengata. kgutsufala. maboko/. Bokgoni (bo-kgo-ni) /capability/ Ketso ya ho kgona kapa ho tseba ho etsa ntho e itseng ka bokgabane. (bap. Bokgeleke (bo-kge-le-ke) /good singing. Bokgoba (bu-kgaw-ba) /bondage/ Boemo ba lekgoba kapa motho ya sebedisoang ka thata a sa lefjoe.

lethuela). Ho etsa hore ntho e nkge ka baka la ho hloka bophelo bo botle kapa bokgale. boemo ba molebadi. illness. kamela kapa leloka le lelapa la phoofolo tsena. camel or donkey dung/ Masepa a pitsi. ho se hopole se etsahetseng ka botlalo. kgapane. to decompose/ Ho etsa hore ntho e lahle boleng ba yona ka ho senyeha kapa ho fetola sebopeho se setle. a hlahang mmeleng e le pontsho ya bokudi ba leqeba kapa mmele. pere. Bokuduba (bo-ku-du-ba) /horse. 0/ Mael. haholo ka ho ba fa mosebetsi o lefang tshebeletsong tsa mmuso kapa tsamaiso. Bola (bo-la) /to get rotten. Mohl. Boledisa (bo-le-dis-a) /to advertise/ Ho pepesa ntho e itseng ka sepheo sa hore e rekoe kapa e rekisoe. Bolala (bo-la-la) /that one over there/ Lesupi le bontshang ntho e hole e qalang ka tlhaku “B” . (bap. Ho phunya seso se tsoe boladu: ho bua taba ntle le ho potoloha kapa ho tsilatsila. haholo tse metsi. Tlhokeho ya ho phela hantle. tumelo le moetlo o sebedisoang ke lekomonisi kapa motho wa naha ya makomonisi. mabolakara/. (bap. Bolaisa (bo-la-is-a) /to lead into troubles/ Ho kenya kgathatsong kapa ho isa bothateng kapa boemong ba ho otloa kapa ho fenethoa. Bolao (bo-la-o) /habitat/ Sebaka seo phoofolo kapa ntho e itseng e dulang ho sona kapa teng. koatola. /bon. Bolacha (bo-la-cha) /simple/ Ka tsela e bobebe kapa e bobebo. Metsi. Lentsoe le sebedisoang ho supa ntho e hole. dinaha kapa mekgatlo. tseding ha di hlokahale. /bon. Ha bonolo ntle le tshitiso. Bokomonisi (bo-ko-mo-ni-si) /communism/ Mokgoa.46 nkgekge kapa ngaka ya setso e sebedisang ditaola kapa moriana wa setho. alliance/ Setsoalle kapa botsoalle bo tiileng bo etsoang ke batho. Boladu (bo-la-du) /pus. tebatso. Mphe bohobe bolala. 0/ (bap. ailment/ Boemo ba hose be monate mmeleng kapa kelellong. (bap. Bolaya (bu-la-ya) /to kill/ Ho fedisa bophelo ba motho kapa ntho e phelang. Selehe) Bolekana (bo-le-ka-na) /small tin/ Lebekere le lenyane le sebedisoang ho tshela ntho. kapa tse ka tsheloang. Bolekane (bu-le-ka-ni) /friendship. pokola. bolokoe. (bap. Mohl. Mael. Bokudi (bo-ku-di) /sickness. sesu). Ke tsamaya le bolala bo mane. Bolebadi (bo-le-ba-di) /amnesia/ Lefu le bakang ho lahleheloa ke kgopolo e kgolo. Ho hoebisa ka ho bua ka ntho hore e rekoe. lentsoe le sebedisoang ho supa ntho e hole ka ho toboketsa. Bosio ba mafolofolo kapa matjato. Bolapa (bu-la-pa) /nepotism/ Tloaelo ya ho etsetsa ba lelapa botle. malekana/. Bolakara (bo-la-ka-ra) /candle holder/ Sesebedisoa se tshoarang lebone kapa ntho e kgantshang. /bon. Tshepiso enang le tiisetso e 46 . Moetlo wa ho beha maruo a naha mmusong le batho ba teng. Mpa tshehla ha e bolaye: ha feela motho a jele a kgotshe. Ke batla boleke bolala. /bon. Bolaisoa (bo-la-is-wa) // Boetsuwa ba ho bolaisa. Bolala (bo-la-la) /vagabonce/ Boemo ba ho ba selala kapa ho dula le ho tsamaya hohle ntle le sepheo kapa morero o tsitsitseng. E senang mohatla kapa mosela. selao). sehaelo sa phoofolo kapa ntho e itseng. tebalo) Bole (bo-le) /that one/ Lesupi le bontshang ntho e hole e qalang ka tlhaku “B”. Ketso tse hlokang tjantjello kapa mafolofolo. (bap. purulence/ Madi a bodileng a leqeba. Bokopa (bo-kop-a) /without tail/ E hlokang mohatla. O bua ka bohobe bole. makuduba/ (bap. seka lero. covenant. selelapa). Bolehe (bo-le-he) /stupidity/ Boemo ba selehe kapa motho ya hlokang bohlale kapa tlhalefo ka ketso tsa hae. mokoma. Ka tsela e bonolo e hlokang bothata. lekomonisi). Ho tlosa bophelo kapa ho etsa hore motho kapa ntho e phelang e shoe. /bon.

selekane). Ho etsa hore ntho e dule e le teng kapa e le ngata. Pontsho kapa tjoetso pele ho ketsahalo. maleke/ (bap. haholo tse metsi. Hantlentle lentsoe lena ke popo ya mantsoe a mabedi eleng “boo” le “eleng”. bolelaka. mona. Molemi. Bolella. Boleke (bo-le-ke) /tin container/ Lebekere le sebedisoang ho tshela ntho. Ketso ya ho lelera kapa ho tsamaya hohle hohle ntle le sepheo. Bolela (bo-le-la) /report/ Ho fana ka tlaleho ya ketsahalo e itseng. 0/. bolelang. molelele. Boloditse (bu-lu-di-tse) /circumcised / Bokgale ba ho bolotsa. bolelletse. Ho bua ka se etsahetseng. Bolepu (bo-le-pu) /spider web/ Moaho o etsoang ke sekgo. Tshebediso ya mobu le dijalo bakeng sa bohwai. Hona ha ho bolele hore ke tla o fa chelete. Boloetse (bo-lwe-tse) (bolwetse) /disease/ Lefu le kudisang kapa le etsang hore mmele o be bohloko kapa o kule.47 etsoang ke Modimo ho batho ba dumelang ho Yena le molao wa Hae. Koekoetlo kapa palehelo ya mosebetsi. value. “B”. Boemo ba ho sebedisa moriana. Mokgoa kapa mosebetsi wa molepi. Bolofa (bo-lo-fa) /absenteeism. (mm. Boloka (bo-lo-ka) /save. quality/ Boemo bo boholo ba ntho ha e bapisoa le tse ding. amoeba/ Semela se melang majoeng a dinoka tse phallang metsi. Boya ba semela se joalo ka poone ha e bontsha ho butsoa kapa ho aheha. bosoto. Sena ha se bolele hore o nepile. /bon. (bap. Boleng (bo-le-ng) /worth. Bolepi (bo-le-pi) /weather forcast/ Ketso ya ho lepa kapa ho hlahisa boemo ba lehodimo pele bo ipontsha. mmolopita). Tem. Ho poma tshuinyo. Bosio). tumellano e nang le tshepiso ha e phethahatsoa. Bolepu (bo-le-pu) /corn hair/ Boya ba poone kapa lehanyatsa. Boemo ba ho kula. /bon. Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e lebisoa hodimo kapa e bapisoa le bohodimo. Tokafalo le netefalo ya ntho e rekisoang kapa e rekoang. lelelele). Boloi (bo-lo-i) /wictchcraft. Mohl. boledisa. (bap. se hlokang mahlaku joalo ka dimela tse tloaelehileng. boo lebitso ba lona bo qalang ka tlhaku. Bolele (bu-le-li) /does not mean/ Se sa hlaloseng seo ho buuwang ka sona. Boleleri (bo-le-le-ri) /act of wandering/ Boemo ba moleleri kapa motho ya tsamayang a lelera. Bolla (bawl-la) /to circumcise/ Ho ya mophatong bakeng sa lebollo. kapa tse ka tsheloang. Hore o badile haholo ha ho bolele hore o nkgekge ya puo ya Sesotho. phinu). Bolele (bo-le-le) /amoebic plant. dijalo le diphoofolo. moya wa bosatane kapa diketso tse itseng ho diela kapa ho lematsa wa heno. (bap. preserve/ Ho beha polokelong. Ho etsa hore ntho e se fele kapa e nyamele. absconding/ Boemo ba ho ba sio mosebetsing kapa ho se be teng mosebetsing. Ho etsa moetlo wa Basotho wa ho poma letlalo la kooma kapa bokapele ba ntoto (foreskin) le ho ithuta koma le meetlo ya senna le bonna. (bap. polelako). seo eseng sona se lebeletsoeng kapa se hlalosoang. Bolo (baw-law) /ball/ Sesebedisoa se sedikadikoe. Bolemi (bo-le-mi) /agriculture/ Ketso ya ho lema kapa ho sebetsa ka mobu. polelo. selelele. faola. chitja kapa pitikoe se rawang kapa kapjoang bakeng sa ho bapala kapa dipapadi. (bap. wizardry/ Ketso ya ho loya kapa ho ba moloi. Bolelele (bo-le-le-le) /height/ Bophahamo ba motho kapa ntho e itseng ka ho ya hodimo kapa ha e lekanyoa ka botlase le bophahamo. Boleng (bou-ileng) /that is/ Boo eleng: boo eleng bona boo ho buuwang ka bona. Bolepi (bo-le-pi) /fortelling/ Boemo ba ho bontsha ketsahalo e tlang ho etsahala pele e etsahala. sehwai). Ho apara hantle ha ho bolele hore o motle. 47 . pelompe kapa ya kgahlanong le botle. Boloditsoe (bu-lu-di-tswe) /circumcised/ Boetsuwa le bokgale ba ho bolotsa. Mokgoa wa moloi kapa motho ya nang le lehloyo.

/bon. Bolotse. Ka tsela eo oleng mong. e kekeng ya hlekefetsoa.48 Bolokeha (bo-lo-ke-ha) /save. Bomang (bo-ma-ng) /who (plural)/ Batho ba feng: lebotsa le batlang ho tseba ka batho ba itseng ba sa tsejoeng. protected/ E tlasa tshireletso kapa bolebedi. Bolona (bu-law-na) /itself/ Lesupi le bontshang lebitso kapa lereo le qalang ka “L” Bolori (bo-law-ri) /hallucination/ Ketso ya ho lora kapa mokgoa wa mophofi: ho ba le ketsahalo e bonoang nakong ya boroko. /bon. leshome). se setala selemo ho pota. (mm. nahana. (bap. Boloukomo (bo-lou-ko-maw) /blue gum tree/ Mofuta wa sefate se holang haholo. Bolotsoa (bu-luts-wa) /circumcised/ Boetsuwa ba ho bolla. Bomenemene (bu-me-ne-me-ne) /betrayal/ Mosebetsi kapa boemo ba lemenemene: boemo ba motho ya jalletsang ba bang. 48 . boomo). Ho etsa hore batho le naha ya bona e ipuse kapa e kgaotse ho busoa ke naha enngwe. Mmitedi. Ketso ya moqhekanyetsi. oneness/ Ka tsela eo ho senang mothusi. ho nahana ka diketsahalo nakong ya ho kgaleha. cattle. Bolokolohi (bo-lo-ko-lo-hi) /emancipation/ Boemo ba ho lokoloha: ho etsa hore batho kapa ntho e ditlamong e lokolohe. Boloukatlele (bo-lou-ka-tle-le) /blue wattle. solo. unity/ Boemo ba ho dula. Ketso ya sehlopha sa batho ka mmoho. diboloukomo. sebopeho le mokgoa wa motho ya lokileng. ho bona diketsahalo borokong. Tem. Ka bowena feela. (mm. bafe. acacia dealbata/ Mofuta wa sehlahlaseka sefate (shrub). moitedi). ho kgaotsa ho ba tlasa taolo ya mmuso wa naha enngwe le bahatelli ba yona. bolokwa). Ho fumanoa molato o sio. motho wa diketso tse qhekanyetsang. (bap. Bolotsa (bu-lu-tsa) /to send to initiation school/ Ketsiso ya ho bolla. Bomadimabe (bo-ma-di-ma-be) /bad luck. Bommoho (bum-maw-haw) /togertherness. utsoa. botsona). Ho ba le seabo tlefetsong ya motho ya itseng. Diboloukatlele. ya leshome kapa palo e latelang robong ka palo. Bolotswa). (bap. ox or bull dung/ Masepa a kgomo kapa lelapa la diphoofolo tsa kgomo. Bomong (bu-mu-ng) /soloism. Ho etsa hore motho a phethe moetlo wa lebollo. Ho tshoawa phoso ntle le mabaka. Semela sena ke sa molata le ha se fumanoa mona Afrika e ka borwa. mang). /bon. ho etsa hore batshoaruwa kapa makgoba a tsoe ditlamong tsa bokgoba. seo kutu ya sona enang le ho fetohela bosoeung nakong ya kholo ya sona. Bolokoe (bo-lo-kwe) /cow. bolawa kapa lemala ka baka la ho ba le molebedi kapa tebelo. tsamaya le ho dumellana ka bolona. dibomo/ (bap. (bap. Bolotsa (bu-lu-tsa) /circumcise/ Ho isa lebolloang kapa ho poma letlalo la pele la kooma (foreskin) kapa la ntlha ya kooma. Bomadi-matsohong (//) /guilty/ Boemo ba ho ba le seabo polaong ya motho ya itseng. luckless/ Tlhokeho ya lehlohonolo kapa ho se phomelle nthong tse ngata tse labalabeloang. /bon. Tokoloho). mokgoa wa motho ya tloaelehileng ka boqhekanyetsi. Bolona (bu-lu-na) /yourselves/ Lona ntle le batho kapa motho emong. molato). Bomashome (bu-ma-shu-me) /tenth/ Ya makgetlo a leshome. Ho ba madi a mabe. Bomodimo (bo-mo-di-mu) /godliness/ Ponahalo ya tokafalo ka diketso. lebollo. Bomo (baw-maw) /bomb/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho qhoma ka sepheo sa ho bolaya ba direng kapa ho heletsa moaho. manipulation/ Mosebetsi wa molotsana kapa motho ya jalletsang ba bang. maboloukomo/. 0/ (bap. se makgapetla a boputsoa bo botalana ka mmala kapa bothokoa ba silefera. (mm. Semelo sa sona ke Australia. Ho etseletsoa ntle le bonnete. polotso. Bolokoa (bu-lu-kwa) // Boetsuwa ba ho boloka. Bolotsana (bo-lo-tsa-na) /deception. pollo). ho etsa hore bokgoba bo fele. (bap.

Ho etsa hore ho bonahale ka ho kgantsha. E pepeneneng mahlong a mmohi. Ho tadima. Bonana (bo-na-na) /contact. Bonahale (bo-na-ha-li) /unclear/ Eo leihlo le sa e boneng hantle. kgoedi le selemo se fihlang ka nako e tshoanetseng. visible/ Eo sefahleho. kapa kgoedi e latelang. Ho hlahisa pepeneneng se patiloeng. Senatla). Moo maoto a nameloang teng. motsotsoana. /bon. Ho thusa ho etsa hore kganya e be teng kapa lefifi le fele. Bonako (bo-nak-aw) /panctuality. leqola). Boemo ba lehlakore le fapaneng le le kapele kapa bokapele. Bona (bo-na) /look. Bonahala (bo-na-hal-aw) /clear. beke. Bonela (bo-ne-la) /expose/ Ketsetso ya ho bona. Ho nepisa leihlo le ntho e itseng. Mohl. Bongata ba ntho tsa bohlokoa tse batlahalang. Bompodi (bum-pu-di) /championship/ Boemo ba ho ba mmampodi: motho ya boemong ba taolo ka baka la tlholo ya hae. (bap bokapele). Ntho ena ha e bonahale hohang! Bonahatsa (bo-na-hats-a) /make clear. Hanghang ka motsotso o beiloeng kapa nako e nepahetseng ntle le ho fetisa. Bone (bo-ni) /seen/ Bokgale ba ho bona. nala). Bonanari (bo-na-na-ri) /ambushing/ Ketso ya ho nanara kapa ho noanyetsa motho kapa ntho e sa bone. kamoso. ka morao. on time/ Motsotsoana. backwardness/ Boemo ba ho ba morao. Kgantsha). Joalo ka bohobe bonana. motsotso. Bonatla (bo-na-tla) /giganticness/ Ponahalo kapa boteng ba mmele o moholo. Mohl. (bap. Bonaila (bo-na-ila) // Boemo ba mmala o mosoeu wa maoto a pitsi bo akgang makgisa. Ho tlisa kganya ka ho sebedisa lebone. 49 . Bomoso (bo-mos-aw) /future/ Nako e tlang: motsotso. hosane. sebopeho. Bona (bu-na) /them/ Seemedi se sebedisoang ho emela batho ka bongateng. (bap. Bone (bu-ne) /foursome/ Ba bane ka palo. Bonesetsa (bo-ni-se-tsa) /give light to/ Ketsetso ya ho bonesa. motho ya tshajoang ka baka la matla a hae a ho loana. 0/. abundance/ Boteng ba kgora. Boholo ba mmele ba motho. Ho boha. Bonana (bo-na-na) /this one here/ Lesupi le bontshang mabitso kapa mareho a qalang ka “B” ka ho toboketsa. Ho bona bofeela ba motho kapa maponapona a mangmang. monono le ntho tse batloang bophelong. Ho sheba ka mahlo. Ba fetang boraro ba le ka tlasa bohlano.49 Bomorao (bu-mu-ra-u) /backward. Ho hlakisa taba kapa ketsahalo e itseng. Bonesa (bo-nis-a) /to light/ Ho etsa kganya ka tlung kapa hara ntlo kapa moo holeng lefifi. Bongaka (bo-nga-ka) /medical/ Boemo ba ho ba ngaka kapa motho ya phekolang mokudi. makgisa a maoto a koatola a mmala o fapaneng. Boemo ba ho ba senatla kapa sefonthoane. Qamaka. see each other/ Ketsetsano ya ho bona. beke. boemo ba motho ya hlolang ntoeng. see/ Ho lebisa mahlo nthong e itseng. Ho tsometsa kapa ho hlaha lesumatha. mokgoa kapa chebeho ya yona ya leihlo e kgonang ho e bona. Tshebetsano le bakudi kapa batho ba tshoeroeng ke mafu. Ho bona motho emong le yena a o bone. tjama). (bap. Sekgutlo. Ho ya ho motho le yena a ye ho wena ka mabaka a itseng. letsatsi. Bona (bo-na) /visualize/ Ho bopa setshoantsho kapa monahano ka kelello. hora. Bonatla bonana ba hao bo a hlopha hobane bo re qabanya le batho. Bonala (bo-na-la) /wealth. letsatsi. (bap. hora. (bap. motho kapa ketso e bonoe kapa e be pepeneneng ya mahlo. bonoanyetsi). Bonamelo (bo-na-mel-aw) /outskirt/ Bokantle ba motse kapa toropo. Mongolo ona ha o bonahale hantle. Moo ho fellang ntho e itseng teng. clarify/ Ho etsa ntho. (bap. (bap. ho etsa kapa ho ba le tshoantshiso nakong ya boroko kapa thoabalo e bontshang se etsahalang.

togetherness/ Hoa batho kapa sehlopha: ho ba ntsoeleng. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. senility/ Ketso tsa ngoana kapa boemo le sebopeho sa motho ya dilemong tse tlase. Bonnete (bun-net-e) /reality. actuality/ Ketso ya nnete kapa tsela e bontshang tlhokeho ya leshano. Bonokoane (bo-nuk-wa-ne) /crime/ Mokgoa wa senokoane kapa motho ya jalletsang le ho qhekanyetsa ba bang. 0/. Bongata (bo-nga-ta) /multitude. Tloaelo kapa mokgoa wa motho e motona. Senokoane). Palo e nyane kapa bonyane bo sa feteng bobedi.50 Bongangata (bu-ng-ang-ata) /fundamentalism/ Boemo ba motho ya inehetseng le ho mamarela tumelo ya hae le ha ho ka ba le diphetoho tsa mofuta ofe kapa ofe. /bon. sebopeho kapa ketso ya monna. personally/ Nna ka sebele ntle le emong. (bap. Batho ba palo e hodimo ha e baloa. Bonoanyetsi (bun-wan-ye-tsi) /ambush/ Ketso ya ho noanyetsa: tlhaselo ka ho noanyetsa kapa ho hlaha lesumatha. (bap. /bon. Bosetsana). Bonolo (bu-naw-law) /easy. Bongoana (bo-ng-wa-na) (bongwana) /childishness. boyena. marematlou). Bonngwe (bun-ng-wi) (bonngoe) /oneness. ho se hanyetsane le ho dumellana ka nako tse ngata. Bongoathana (bo-ng-wat-ha-na) /peace of meal/ Bohobe kapa sejo se senyane. Bonna (bun-na) /myself/ Seemedi se bontshang motho ka boyena ha e le moetsi wa ketso. Bonna (bun-na) /I. Bonisa (bo-ni-sa) /to light/ Ho etsa kganya ebe teng. karoloana ya sejo. Pontsho ya toka. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. (bap. Ho etsa hore ho be le kganya. manolo/ Mael. Bonna (bon-na) /male genital organ/ Setho sa mmele sa motho e motona: marete mmoho le kooma. senohe). ka tsela ya motho e motshehadi ya so nyaloang ebile a le monyane. tse fetang boraro empa di le ka hlase ho bohlano kapa hlano. /bon. bobona. (bap. sengangata). Tsela eo motho e motona a itshoarang ka yona. tshebediso ya botsotsi ho hapa dintho. mme ho se tsela ya hore a ka e koenehela kapa a e fetohela. E lelemelang ha e etsoa. Boemo ba netefatso. single/ Boemo ba ho ba nngwe kapa ho ba ka tlase ho pedi. tsela le ketso ya ngoanana. E etsahalang ntle le bothata kapa boima. Bonne (bon-ne) /foursome/ Tse nne kapa tse nang le mahlakore ka palo. Ketso ya ho nkela kapa ho utsoetsa ka boqhekanyetsi. bowena). seena. ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. Bonna (bon-na) /manhood/ Seemo. Bongoanana (bo-ng-wa-na-na) /girlish like/ Sebopeho. ketsahalo e mabapi le motho wa monna kapa e motona. dingoathana/ (bap. simple/ E etsahalang ka tsela e bobebe. masses. Kgantsha). (bap. Ketso ya ho ba ngata. senna). Bonngwe (bun-ng-wi) (bonngoe) /singular. Palo e habedi kapa hofeta moo. sengoanatha). ntsoeleng. many/ Tse ngata kapa ba bangata ka palo. Bonohe (bo-nu-he) /fortune telling/ Ketso ya senohe kapa boemo ba motho ya bolelang tse tla etsahala nako e tlang ka sepheo sa tefo. 50 . naiveness. Batho ha ba tletse sebakeng. Bonohi (bo-no-hi) /prophecy/ Ketso ya senohi kapa motho ya profetang ketsahalo tsa ka moso tse amanang le bokamoso ba motho kapa ketso e itseng. boemo. (bap. botsona. tse ngata hofeta bonngwe. bosona. ho etsa diketso kapa dintho ka tumellano ya sehlopha. Bongata (bo-nga-ta) /plural/ Palo e fetang bonngwe. batho ba palo e hodimo. Eo hoseng thata ho e etsa. motho ya ngangellang ho latela le ho emela tumelo e itseng. (bap. Tlhokahalo ya ho bontsha diketso tsa motho ya hodileng maikutlong kapa kelellong. (bap. (bap. Boupelli). senohi.

boqhetseke ba ho etsa se itseng hofeta bongata ba batho. Ketso ya ho nyofa. lenyofonyofo. Bonyesemane (bon-yi-si-ma-ni) /English like/ Ketso. (bap. Ka tsela e bobebe. Bonya (bon-ya) /to smile intimatly/ Ho tsheha hanyane ka ho bontsha lerato. senyofu). manyofonyofo). Bonono (bo-no-no) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “B” ka ho toboketsa. Senonnori). Bonyolonyolo (bon-yaw-lawn-yaw-law) /of slandering. pono. (bap. Bonyane o ke be o kgethile lebese hona le hore o noe joala. Butleng boo! Ha e lale boo! Che boo! Bookamedi (bo-uka-me-di) /management. Bona. (bap. Ho etsa hore motho kapa ntho e itseng e lebise mahlo ho ntho e itseng. Boemo ba lenyofonyofo kapa motho ya jang haholo. kalafong). e sa seheng hantle. Mantsoe “bonyolonyolo” le “bonyofonyofo” ha a bolele ntho tse tshoanang. Boo (bo-o) /exclamation: please stop!/ Lekgotsa le bontshang hore ketso e itseng e tlameha ho emisa.51 Bonolo (bu-naw-law) /unsophisticated. (bap. Bonono (bu-nu-nu) /art/ Tsebo e ikgethang ya ho etsa eng kapa eng. mokgoa le sebopeho sa lenyesemane kapa moahi wa naha ya England. (bap. Bookelo (bu-aw-ke-law) /clinic/ Sebaka se senyane seo bakudi ba okeloang teng. Bonotshi (bo-nots-hi) /oneness/ Ntle le batho kapa ntho tse ding. Bonyatsi (bon-ya-tsi) /adultery/ Mokgoa wa nyatsi kapa motho ya ratanang le mosadi kapa monna wa motho emong yena a nyetse kapa a nyetsoe. Bonyofonyofo (bun-yaw-fawn-yaw-faw) /gluttony/ Ketso ya ho ja haholo kapa boemo ba senyofu. bonang. lenyolonyolo) Tem. Lerato la motho ya nyetseng le mosadi kapa monna eo eseng wa hae. (bap. hlaha). sebaka sa batho ba kulang kapa ba lemetseng se senyane. e hlokang bothata. Bonyenyane (bon-yen-ya-ne) /smallness/ Ketso ya ho ba nyenyane kapa ho hloka boholo ba sebopeho. Bodutu). (bap. Boemo ba lenyofonyofo kapa motho ya jang haholo. Nyatsi. bofebe). e hlokang bohale ba ho seha kapa ho hlaba. Bononnori (bo-non-no-ri) /nomadism. Bonyane (bon-ya-ni) /at least/ Ka mokgoa kapa tsela enngwe e itseng ntle le e kgethiloeng. bonana. tame/ Ketso tsa motho kapa phoofolo tse hlokang bohale kapa bothata. Ho bososela ka tsela e bontshang taba e itseng. mookamedi). ponahalo). (bap. cabalism/ Boemo ba lenyolonyolo: motho ya hlokang nnete ka ho iketsa eka o wa tseba empa ho sejoalo. 51 . Bonyane (bon-ya-ne) /dimunitiveness/ Ketso ya ho ba nyane kapa ho ba ka tsela e nyenyefatsang. Bonyofu (bon-yo-fu) /gluttony/ Ketso ya ho ja haholo kapa boemo ba senyofu. of a nomadic/ Ketso ya senonnori kapa motho ya tsamayang hohle a sa dule sebakeng seleseng ka baka la mosebetsi wa hae o itseng. Tloaelo ya moahi wa Britain. bone. (bap. sebokeng kapa femeng. (bap. lenyolonyolo. (mm. motho ya fetolang nnete ka tsela ya hae kapa e utloisisoang ke yena fela. Mmaloa). O ke be o thotse bonyane hona le hore o bake lerata. bonoa. senyesemane). leadeship/ Boemo ba mookamedi kapa motho ya moholo mosebetsing o itseng wa letsema. Ketso ya ho nyofa. (bap. senyofu. Mohl. Bowena feela ntle le motho kapa ntho e itseng. (bap. Tlhokeho ya boholo. Motho ya ikokobeditseng. Mohl. pontsho. Ketso ya ho okamela batho mosebetsing. Bonthiti (bont-hi-ti) /blundness/ Hoa thipa kapa lerumo: e hlokang motsu. Bontsha (bo-nts-ha) /to show/ Ketsiso ya ho bona. Bobotheha).

e bontshang mohau. Bophara (bop-ha-ra) /width/ Boemo ba ntho efe kapa efe ha e lekangoa ka ho isa ka mahlakoreng kapa botenya ba yona. jj. Bophahamo (bop-ha-ham-aw) /height/ Boemo ba ntho efe kapa efe ha e lekangoa ka ho isa kapa isoa hodimo. /bon. Maburu ka boona. Ho etsa hore sebupuwa se be teng. Bophatshoana (bop-hats-hwa-na) /female animal colour: black and white/ Boteng ba mmala o mosoeu le o motsho phoofolong e tshehadi. (bap. Majoe ka boona. Bookholoane) Booki (bu-oki) /nursing/ Boemo ba mooki kapa motho ya okang bakudi kokelong. create/ Ho etsa sebopeho ka matsoho ka ho kopanya ntho tse ngatanyana. (bap. bomo) Boona (bu-aw-na) /selves/ Seemedi se bontshang mabitso kapa mareho a ka bongateng. Bosotho. Bopedi (bo-pe-di) /of north sotho (bapedi)/ Ka boemo kapa tsela ya Sesotho sa Lebowa. (bap. mosebetsi wa paki kapa motho ya hlahisang nnete. (bap. Bopeha (bu-pe-ha) /forming/ Ketsahalo ya ho bopa kapa ho fihlella ho etsa ntho ka matsoho hore e thole sebopeho. Sebaka se ka lebowa sa Afrika Boroa seo ho dulang teng kapa ho tsoang teng Basotho ba sebaka seo. Tlhokeho ya lerato. kutloelo bohloko kapa ho etsa wa heno hampe. /bon. Bolele ka ho phahama. Mooki). (bap. Bopa (baw-pa) /stiffen face or neck/ Ho etsa hore sefahleho se be thata kapa se tie ka ho satallisa molala. ho ba le mekgoa e metle. Boemo ba mopapaedi kapa motho ya balehang ka ho matha haholo. fulfilment/ Ketso ya ho phetheha kapa ho fihlela boemo bo felletseng. Mosotho). Ntho e nepahatsang ketsahalo ka ho hlahisa ntho e itseng. boikgodiso). Bootsa (bu-o-tsa) /slothfulness/ Ketso ya seotsa kapa motho ya sa batleng ho sebetsa. /bon. Mohl. mamelo le kutloelo bohloko. (bap. Ho ba boemong baho phethahatsa le ho etsa dintho ka ho bontsha toka. Sebaka se shebaneng le nqa ya bochabela. Bophetheho (bop-het-he-aw) /completion. seotsa). affidavit/ Se bontshang bonnete kapa nnete ya taba. (bap. Tlhaloso ya boemo ba motho ha bo bapisoa le diketsehalo tse mabapi le yena. Ka mokgoa o nahannoeng wa ho etsa ketso e itseng. (bap. Ho phela lefatsheng. Boholo ba lehlakore. boemo ba motho ya sa batleng ho hula ka thata kapa ho theohela. Tokafalo). (bap. integrity. Bophethehi (bop-het-he-hi)/perfectionism. Bophelo (bop-hil-aw) /life/ Boteng ba ntho tsohle tse phelang lefatsheng. Bophara) /bon. Bopaki (bo-pa-ki) /evidence. intentionally/ Ka tsela e supang kapa e bontshang boikemisetso. Bosoeu le botsho ho ntho e le nngwe. Bapapaedi/. 0/. meokgoloane/ (mm. Bopelompe (bu-pi-lu-mpi) /cruelty/ Boteng ba ho hloka mohau. prove. Phirimana). Ho se be le lerato.Tlhokahalo ya botle ho motho kapa ntho e itseng.52 Bookgolane (bu-o-kgo-la-ni) /type of grasshoper/ Mofuta wa lerutle kapa tsie eo hangata e tholahalang naheng ebile e jewa. Khemeselo ya batho. Seo paki e se buang. bakudi kapa batho ba lemetseng sepetlele kapa bookelong. Bophatshoa (bop-hats-wa) /black and white colour format/ Mmala o kopantseng bosoeu le botsho. Sepedi. 0/ (bap. Bophirima (bop-hi-ri-ma) /west/ Sebaka seo letsatsi le dikelang teng. Lesotho. phatshoana). Bopela (bo-pe-la) /to make face or neck stiff/ Ketsiso ya ho bopa. Bolelele) /bon. 0/. diphoofolo le dikokoana hloko. precision/ Ketso ya ho phetheha: ho ba boemong ba ho loka: ho ba boemong ba maikutlo le pelo e ntle. 52 . Boemo ba ho akaretsa sephetho. Bopa (bup-a) /form. Bopapaedi (bo-pa-pa-e-di) /fugitiveness/ Ketso ya ho papaela kapa boemo ba motho ya mathang a sa kgaotse. mosebetsi wa motho ya shebanang le bababi. Boomo (bu-omo) /deliberatly.

Bopotlopotlo (bu-pu-tlu-pu-tlu) /clumsiness/ Boemo ba mmele bo boholo haholo. E putsoa ka mmala. Boemo ba mosadimoholo kapa leqhekoana le dilemong tse hodimo haholo. Boqaqi (bo-qa-qi) /clarity/ Boemo ba ho qaqa kapa ho qaqisa: ho etsa hore se buuwang se utloahale. Bolori. bo botenya hofeta dilemo tsa motho. Bophoofolo (bop-haw-awf-awl-law) /animalism. Mokgoa le kgopolo ya mophofi kapa sephofi. Boqhekoana (bo-qhe-kwa-na) /agedness of a woman/ Boemo ba motho e motshehadi ya tsofetseng. (bap. (bap. (bap. Ha ho thoe motho o moputsoa ho boleloa hore o ditshila joalo ka molora kapa mobu. bo holang hofeta dilemo tsa monga ona. Boqaba (bo-qa-ba) /primitive. Mokgoa wa moqapi kapa seqapi. Boqhekwana). Boputsoa (bo-puts-wa) (boputswa) /dirty/ Boteng ba ho se hloeke kapa ho ba tshila. (bap. outdatedness/ Boemo ba leqaba kapa ketso tsa motho ya sa rutehang. Mokgoa wa moprofeta kapa motho ya bonang kapa ya tsebang tse tlo etsahala ka thuso ya moya o halalelang. Sebaka se shebaneng le nqa ya bochabela. ho qhaqholla bothata ba se hlalosang. Bopoho (bo-paw-haw) /masculinity/ Boemo bo bontshang hore motho ke e motona kapa wa monna ka sebopeho se itseng sa diketso. Moo ho dulang batho ba bophirima. Boputsoa (bo-puts-wa) /blue like/ Boteng ba mmala o moputsoa. Ketso ya phoofolo ha e etsoa ke motho. leqai).53 Bophirimela (bop-hi-ri-me-la) /west/ Sebaka seo letsatsi le dikelang teng. Lentsoe le nepahentseng ke “bokakalope” hofeta “boqaqalope”. pudutsoana). Bokakalope). Boqaqalope (bo-qa-qa-lup-e) /vagabonce. Bopotlapotla (bo-pu-tla-pu-tla) /hastiness/ Ketso ya ho phakisa kapa ho potlaka ha ho etsoa dintho kapa diketso tse itseng. ho hlalosa kapa ho hlakisa ka tsela e bobebe. (bap. toro). Mokgoa wa motho ya phelang sekgale. Boqhetseke (bu-qhe-tse-ke) /flair/ Pontsho ya kguba. (bap. boqheku) (mm. Ketso ya poho. Tem. (bap. ho fumana se batloang ka tsela ya ho jalletsa. drop out/ Ketso ya seqaqalope kapa motho ya sollakang hohle. Tloaelo le mokgoa wa motho ya hlolehileng dithutong tsa hae ebile a etsa diketso tse mpe haholo. brutality/ Boemo ba ho fihleloa kapa ho etsa diketso tsa phoofolo. Bopile (bo-pi-le) // Bokgale ba ho bopa. Boqheku (bo-qhe-ku) /agedness of a man/ Boemo ba motho e motona ya tsofetseng. Bophofi (bop-ho-fi) /hallucination. boemo ba monnahoholo kapa ntatemoholo ya dilemong tse hodimo haholo. Boqai (bo-qa-i) /being uncircumcised/ Boemo ba motho ya sa bollang kapa ya etsang diketso tsa leqai. delusion/ Ketso ya ho phofa kapa ho bona dintho borokong. Phirimana). Boqhekanyetsi (bo-qhe-kan-ye-tsi) /fraud/ Ketso ya ho qhekanyetsa: ho nka le ho hapa ka tsela e mpe. qaqo). Boemo ba ho bona ntho tse sio. Ketso e bontshang lepotlapotla kapa ho potlaka. e utloang ke bohle. Lepotlapotla). kguba). (bap. setsohatsana). Boemo ba leqheku. ya mmala wa lehodimo le hlakileng kapa le seleng le bohoeng ba ntja. Senohi. Tlh. ho ba joalo ka lerole. bo sephara. (bap. Boqapi (bo-qa-pi) /invention/ Ketso ya ho qapa kapa ho ba motho wa pele wa ho etsa ntho e itseng. Boporofeta (bo-pro-fe-ta) (boprofeta) /prophecy/ Boemo ba motho ya tsebang ho bona ntho tse tlang ho etsahala ka moso ka semoya. Leqaba). morumuwa wa Modimo ya hlalosang tse tlang ho etsahala. Tsebo kapa boiphihlelo ba ho etsa ketso e itseng ka ho bontsha menyakoe. (bap. 53 . (bap. Mokgoa kapa boemo ba ho utloahala puong: ho etsa puo e utloang ke kelello. (bap. senohe).

kgubedu le o mosehla. E hlokang lekukuno ha e thetsoa. Ntja e nyane. Borahane (bo-ra-ha-ne) /Waxbill/ Mofuta wa nonyana e nyane.. Borapedi (bo-ra-pe-di) /worship/ Tloaelo ya ho rapela kapa ho kgumamela Modimo kapa ntho e itseng. e jang peo. Leqhoetha). Borikgoana (bo-ri-kgwa-na) /short(s)/ Borikgoe bo bonyane bo fihlang ka hodima mangoele kapa mangoleng. Borata (bu-ra-ta) /voluntarily/ Hoa ketso kapa ketsahalo ya mmele: ka tsela e hlokang taolo ya kelello kapa mmele. (bap. royal/ Boemo ba morena kapa motho ya busang. Ketso ya ho ba sera kapa mohlouwa. Marikgoana/. Boretli (bo-re-tli) /slaughter. Boranti (bo-ran-ti) /brandy/ Joala bo bohale bo entsoeng ka ho tlhotla kapa ho ritela feini. direng). Boraki (bo-ra-ki) /puppy. /bon. amputation/ Mokgoa wa ho retla: ho ntsha setho sa mmele ka ho se poma kapa ho buwa mmele ka morero wa ho fodisa kapa ho lokisa. (bap. little dog/ Ngoana ntja. Maborahane/. /bon. Tlholeho ya ho etsa dintho tse itseng ka baka la boemo ba mmele kapa kelello e hlokang bophelo bo botle. /bon. antagonism/ Boemo ba ho hloka setsoalle kapa puisano le motho kapa ntho e itseng. Boreletsana (bo-re-le-tsa-na) /very smooth/ E thellang haholo ha e thetsoa. E hlokang lekukuno ha e thetsoa. Boreledi (bo-re-le-di) /smooth/ E thellang ha e thetsoa. marakana/ (bap. (bap. butchery/ Ketso ya ho retla kapa ho bolaya ka ho poma setho sa mmele. eo hangata e bonahalang nakong tsa mocheso. ka tsela ya dibini tse tharo. ntja e nyane. e dulalng dithoteng le dibaka tsa masimo. e jang dithotse kapa peo. Borikgoe (bo-ri-kgwe) (borikgwe) /trouser/ Seaparo seo hangata se aparoang ke motho e motona. Boretli (bo-re-tli) /operation. Bobong ba majoala a bohale a sekgowa. maborane/. Mosebetsi wa morena. /bon. ntjanyana). kingship. Boqolotsi (bu-qaw-law-tsi) /journalism/ Boemo ba ho qolotsa ditaba kapa ho batla ditaba tse ngoloang ho lesedinyana. /bon. Mararo/. mokga kapa sechaba sa habo naheng kapa sebakeng seseng. e tsahalang ntle le boikemisetso. sealemoya kapa khasong e itseng. /bon. 54 . Borakana (bo-ra-ka-na) /puppy/ Ngoana ntja. Boqhoetha (bo-qhwet-ha) /ambassadorship/ Mosebetsi wa leqhoetha kapa motho ya emelang naha. e mebala e mengata ho kenyeletsoa o mothokoa. e sefuba sa mmala wa namune. Tharo) /bon. Ketso ya moqolotsi kapa motho ya batlang ditaba bakeng sa ho di hasa. E lelemelang ha e jewa kapa e koenyoa. marikgoe/. Ketso ya ho rena kapa ho busa batho kapa ntho tse itseng. e tholahalang haholo Afrika Borwa le Lesotho. Ketso ya seqhoala. /bon. batho kapa mokga. Borane (bo-ra-ne) /Orange-breasted Waxbill/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la borahane. e mokobolo o monyane. Borata (bu-ra-ta) /as it likes. as he/she wishes/ Hoa ketso ya motho: e hlokang taolo. Boraro (bo-ra-ru) /triple. ledinyane).54 Boqhoala (boq-hwa-la) /paraplegia/ Boemo ba seqhoala kapa motho ya sa tsebeng ho sebedisa setho se itseng sa mmele. Maranti/ (bap. Borena (bu-re-na) /chieftainship. Sera. Boemedi ba naha. e nang le nako e nyane e tsoetsoe. extermination. Ratas). maraki/ (bap. e etshalang ha ho rata monga yona. Boemo ba morapedi. ledinyane la ntja. le ha ka nako tse ding e ka nka mmala o mong. (bap. Bodumedi). Bora (bu-ra) /enemty. E lelemelang ha e jewa kapa e koenyoa. (bap. Moqopothi). rivalty. trio/ Ka tsela ya palo e fetang bobedi e le ka tlase ho bone. serena). Seaparo se qalang thekeng ho isa maqaqailaneng. (bap.

Boseberoane (bo-se-be-rwa-ni) /meagre. Robong). seka kokoanahloko. masawana/ (bap. Ha hona kgomo ya boroko: ha ho motho ya dumelletsoeng ho ja feela ntle le ho sebetsa. Tshutshumetso ya satane e bontshang bokgopo. Boemo ba ho ba le leruo. Mariki/ Tlh. mohlape kapa dintho tse ngata haholo. Morui. E nang le makgutla kapa ntlha tse robedi. Bosadi (bos-adi) /act of staying/ Ketso ya ho sala hae kapa ho dula ntle le ho se ye moo ho uwang teng. pastorship/ Boemo ba ho ba moruti kapa motho ya fanang ka thuto ya sedumedi kapa tumelo e mabapi le Modimo. (bap. Moruti). Boruti (bo-ru-ti) /priesthood. ho ba diphateng kapa moalong ka sepheo sa boroko. Bohobe). pupil/ Boemo ba ho ba tlasa thupello ya sekolo tlasa mosuwe kapa mosuwetsana. Sekgoba. maborokgo. se etsang hore ntho e tsamayang e eme kapa e se tsoele pele ka ho thella. bosaooana). Boroku (bo-ro-ku) // Mofuta wa kokoanyana. /bon. Bokako) (mm. Bosadi (bo-sa-di) /womanhood/ Boemo ba mosadi bo tletseng. academic. Boroko (bu-raw-kaw) /sleep/ Boemo ba ho robala kapa ho kgaleha: ho kena dikobong bakeng sa ho kgaleha. frivolousness/ Ketso e hlokang botio kapa boikemisetso. Bosatane (bo-sa-ta-ni) /satanism/ Ketso tsa satane kapa mokgoa wa ho etsa dintho ka tsela e mpe ka ho fetisisa. Sejo sa hlama ya koro e phehiloeng. Borobedi (bo-ro-be-di) /octagon/ Ka tsela ya mahlakore kapa palo e fetang bosupa e le ka tlase ho robong. dimunitiveness/ Bonyane ba ntho e itseng ha e fiwa motho kapa e etsoa. E nang le makgutla a robong. ka botlalo le nnete. (bap. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “sekgini” kapa “haneo”. boroku/. (bap. Mael. /bon. /bon. e nyane haholo e hlaselang mahlaku kapa makgapetla a dimela ka ho a ja. chelete. Mael. Borutoana (bo-ru-twa-na) /being a student. Morutwana). Borobong (bu-ru-bu-ng) /nonagon/ E nang le mahlakore kapa palo e fetang borobedi empa e le ka tlase ho leshome. /bon. Borwa (bu-rwa) (boroa) /south/ Sebaka se shebaneng le lebowa kapa se ka lehlakoreng le letshahadi la bochabela kapa le letona la bophirima. Morutoana) (mm. Robedi). (bap. Marotho/ (bap. nonsensical. lehloyo le diketso tsohle tse mpe.55 Boriki (bo-ri-ki) /brake/ Se kginang ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. Ketso e tletseng papadi ebile e hloka maikemisetso le botio bo hlokahalang. Borurusi (bo-ru-ru-si) /swelling/ Boemo ba ho topa kapa ho kokomoha hoa setho seseng sa mmele ka baka la kotsi kapa bokudi. thuto) . lepella le ho matha. 0/. marokgo/. o keke o fuwa feela ntle le ho sebetsa. Borui (bo-ru-i) /wealth/ Boemo ba morui kapa motho ya nang le thepa. (bap. /bon. Bosawana (bo-sa-wa-na) /nonsense. Borutehi (bo-ru-te-hi) /being learned. ho ya le sephume. (bap. bosoto. leruo). ka ho phethahala ntle le leshano. /bon. /bon. Bosa (bo-sa) /is true/ Kannete. 55 . Kgomo ya boroko: motho ya botsoa haholo. Moaho o sebedisoang ke makoloi le batho bakeng sa ho tshela le ho tsamaya ho ya sebakeng seseng. Borotho (bu-rawt-haw) /bread/ Sejo se entsoeng ka phofo ya koro. Moo Basotho ba Lesotho ba dulang kapa ba tsoang teng ho Afrika e ka borwa. intellectual/ Boemo ba ho tseba kapa ho ba le tsebo e ngata ka baka la ho kena sekolo kapa ho rutoa. Diketso tsa satane. 0/. Borokgo (bo-raw-kgaw) /bridge/ Sebaka se ka hodima noka kapa ntho e itseng se sebedisoa bakeng sa ho tshela kapa ho ya ka nqa enngwe. ho phomotsa kelello ka ho kgaleha le ho se nahane tse etsahalang nakong ya ho robala. Boemo ba motho e motshehadi ka mora bosetsana kapa bongoanana.

Tlh. boswe). dutla). (bap. Mosebetsi wa leshodu kapa motho ya utsoang. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. tlhokeho ya nnete kapa bonnete. (mm. /bon. (bap. joking/ Ketso ya ho soasoa kapa ho etsa motlae. Boshano (bo-sha-nu) /untruthfullness. Bosedi (bu-se-di) /carefulness. nako ka mora shoalane ha letsatsi le diketse kapa ho le lefifi ho isa hoseng pele letsatsi le chaba. (bap. 56 . (bap. (bap. Tlh. moharo). Bosesane (bo-si-sa-ni) /narrowness/ Boemo ba mmele kapa sebopeho se hlokang botenya kapa boholo. Ketso ya ho ba lekgonatha. meso) Tem. Ketso ya ho ba sio kapa ho se be teng. Boseka (bo-se-ka) /cable/ Thapo e kgolo e tsamaisang motlakase. tshebo). (bap. “bosio” le “bosiu” a na le tlhaloso e fapaneng haholo. Bosio (bo-si-aw) /absence/ Tlhokahalo kapa ho se be teng hoa motho kapa ntho e itseng. lie/ Ketso ya leshano. Ketso ya ho hlokomela se etsahalang kapa se etsoang. seshemane). Maseka/ Bosekana (bo-se-ka-na) /wire/ Thapo e sesane (tshetshane) eo hangata e sebedisoang le disebedisoa tsa motlakase. (bap. Boshodu (bo-sho-du) /stinginess/ Boemo ba ho tima dijo kapa ntho e itseng. leshano) Boshemane (bo-she-ma-ne) /boyishness/ Mokgoa le sebopeho sa moshemane kapa motho e motona ya so beng monna kapa ntate. leshano). Mohl. ho hana nyenyenye. bojabotsheha). (mm. Ho ota. mongobo). thinness/ Tlhokeho ya botenya le bophara ba mmele kapa sebopeho sa ntho e itseng. (bap. Ketso ya ho phaphamala hodima metsi kapa ho tsitsinyeha ka hodima metsi ntle le ho kgaqa. Ho se tholahale. Boshako (bo-sha-ku) /fallacious. Bosoasoi (bu-swa-swi) /joke. (bap. Lentsoe le nepahetseng ke “boshano”. (bap. shoalane. Leshodu). Bohobe bosele. jj. tlhokeho ya nnete kapa bonnete. Sefe. Tem. Moketa). meticulousness/ Ketso ya ho ba sedi kapa maikutlo a kelohloko e kgolo. Bosefesefe (bo-se-fe-se-fe) /porosity/ Boemo ba ho ba sefesefe kapa ho kena metsi kapa moya dipakeng tsa ntho e itseng. Bosehla (bo-se-hla) /yellowish/ Boemo ba mmala wa mothoebe o hlakileng wa lehe kapa kopanyo ya botala le mmala wa namuni. ho tsamaya metsing ka mpa le ho sebedisa matsoho ho thibela ho qoela. Puo e hlokang botio. stealing/ Boemo ba motho ya nkang tseo kapa seo eseng sa hae ka tsela e sa amoheleheng kapa eseng molaong. Boshodu (bo-sho-du) /theft. Ho latola bosehla: ho hana ka botlalo. Bosoe (bo-swe) /dampness/ Boteng ba mongobo kapa metsi nthong e itseng. puo e tshehisang. Bosele (bu-se-le) /different one/ Seemedi qollo se emelang mantsoe kapa mareho a qalang ka “B”. “bosio” le “bosiu” a na le tlhaloso e fapaneng haholo. Boswaswi). lesoe. Boshoabotsheha (bu-shwa-buts-he-ha) /die-smiling-person/ Motho kapa ntho e shoang e bososela kapa e tsheha. Bosiu (bo-si-u) /night/ Nako eo letsatsi le diketseng ka yona. /bon. Mael. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. fallacy/ Ketso ya leshano. mashoaatsheha/ (bap. Tshehla). ketso ya ho seba: mosebetsi wa ho utsoa kapa ho choatla moaho bakeng sa ho nka tse kahare le ho qhekanyetsa batho ka dikgoka ho ba nkela tsa bona. Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. Bosesanyane (bo-si-san-ya-ni) /lankiness. boemo bo metsi. Lentsoe le nepahetseng ke “boshano” hofeta “boshako”. Bosesi (bo-se-si) /swimming/ Ketso ya ho sesa: ho kena metsing a mangata kapa ho bapala metsing ntle le ho kgaqa.bohlankana. Botle bosele.56 Bosebi (bu-se-bi) /crime/ Tloaelo ya ho utsoa le ho nka dintho ntle le tumello. (bap. Ntle le bo bong.

manyala). kguba le moetlo wa Mosotho. linguism/ Boemo ba motho ya nang le neo ya ho bua dipuo tse ngata tsa merabe emeng. /bap. boemo ba ho ba supa. motsamao le monahano wa Mosotho. (bap. Mosuwe) Bosweu (bo-swe-u) (bosoeu) /whitishness/ Boteng ba mmala wa lehloa. lefetoa). (bap. (bap. dikoloi kapa mechini e tseng. Botebi (bo-te-bi) /intricacy. Boteng (bu-teng) /availability/ Ketso ya ho ba teng kapa ya ho tholahala: boemo ba ho fumanoa ha bobebe ntle le bothata. (bap. Bolemengata). sootho). Botei (bo-tei) /mechanics/ Tokiso ya makoi. Bosuwe (bo-su-we) /of a teacher/ Boemo ba ho ba mosuwe kapa motho ya rutang makoloane mophatong. Bosona (bo-saw-na) /itself/ Seemedi se sebedisoang le mantsoe kapa mabitso a qalang ka tlhaku “S”. puo. (bap. profound. Ho tsheha hanyane ho bontsha kamohelo kapa lerato la. Mokgoa. Mohl. boemo ba letawa kapa diketso tsa letawa. boemo ba ho fumana ha bonolo. Bosotho (bu-sut-hu) /sutuism/ Boemo ba ho ba Mosotho. taka. Sefate ka bosona. Sephinya). drunkardness/ Ketso ya ho tawa ke joala kapa seno se tahang. (bap.tshweu). Tala). Botemengata (bu-ti-mi-ng-ata) /multilingualism. (mm. (bap. orisi). dilatsoa. Bosollakgoale (bo-sul-la-kgwa-li) // ?? (mm. Letawa. Boteng (bu-te-ng) /presence/ Ponahalo ya ntho e itseng haufinyane. Bosudu (bo-su-du) /silent farting/ Sephinya se thotseng kapa se hlokang lerata. tsebo ya ho bua dipuo tse ngata tse fapaneng. Botebo (bo-tib-aw) /depth/ Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e bapisoa ka bolelele ka ho ya tlase tlasa metsi. Bosula (bo-su-la) /abominable. Boemo ba motho ya rutang bana ba sekolo. Boemo ba ntho e sootho kapa ya mmala wa se hadikiloeng. (bap. deep. Boyona). (bap. Ponahalo ya mmala o mosoeu kapa mmala wa lehloa. jj. Tlhokeho ya mosa le lerato. (bap. abomination/ E mpe e sa kgahlising. Boemo bo tebileng ba ho hlalosa ketsahalo kapa ketso. phasoloha). Mokgoa o thata bakeng sa ho utloisisa ke kelello. Mosebetsi wa motaki. Botawa (bo-ta-wa) /alcoholism. bosolla-khoale).57 Bosoha (bo-su-ha) /bachelorship/ Boemo ba lesoha kapa motho ya so nyaleng. tsebo ya ho etsa setshoantsho ka ho ngoapa kapa ho ngola hodima ntho e itseng ka tsela e ntle haholo. monko wa sephinya se hlokang lerata. unfathomableness/ Boemo ba ketsahalo eo kelello e hloloang ho e hlalosa. 57 . nonsense/ Sephinya sa pere se nkgang ha bohloko haholo. tai. Boteng ba bopelompe. (bap. Sefebe ka bosona. Bososedisa (baw-saw-se-la) /cause to smile/ Ketsiso ya ho bososela kapa ho etsa hore motho a bososele. (bap. Bosupa (bo-su-pa) /seventh/ Palo e fetang botshelela empa e le ka tlase ho robedi. Ketso ya ho teba kapa ho kenella hare tlhalosong ya ntho e itseng. Puo e hlokang moelelo kapa e se nang kelello. bonono). Botaki (bu-ta-ki) /art/ Mokgoa kapa tsebo ya ho ngola setshoantsho jwale ka motaki. makgetlo a masupa. Bosootho (bo-saw-ot-aw) /brownish/ Mmala wa Mosotho. ramaleme/. Botala (bo-ta-la) /greenishness/ Boteng ba mmala wa semela kapa setlama. Bosoto (bo-su-tu) /cruelty/ Ketso ya ho ba soto kapa ho ba pelo e mpe. Bososela (baw-saw-se-la) /smile/ Ho tsheha ntle le ho keketeha kapa ho ahlamisa lehano. boemo ba monna ya so beng le molekane kapa mosadi. Lesoha. (bap. Boemo ba ho ba pelothata. Bosolla-kgwale. Supa). motaki. latsoeheng kapa batlahaleng. Bosudu-pere (//) /horse fart. Ponahalo ya mmala o joalo. Soto) Bosowa (bo-so-wa) /erupt/ Hoa seretse se chesang: ho tsoa mokoting kapa fatshe hanghang.

Mael. Botelele (bo-te-le-le) /height/ Boemo kapa sebopeho sa ntho ha e lebisoa hodimo kapa e bapisoa le bohodimo. (bap. subscription/ Ketso ya ho nka karolo kapa ho ba setho sa mokga kapa mokgatlo o itseng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. Ketso kapa mokgoa wa letekatsi. Se bakang hore diketso tse ntle di bonahale ho motho. haholo motho e motshehadi. decency. Botho (but-hu) /benevolence. ho ba boemong ba ho ba mabothobotho. Mebala). Bothaka (but-ha-ka) /peer/ Boemo ba ho lekana ka dilemo: ho tsoaloa ka nako e tshoanang le motho emong. E mabothobotho ha mmele o e thetsa. Kamano le tshebeletso e itseng e akgang ngollano le thomello ya dintho tse itseng ho moetsi. (bap. Phelo ya borurusi kapa ho ruruha. (mm. roarious. (bap. Bothata (bot-ha-ta) /difficulty. (bap. ramosa). setho. e bohale. sefebe).58 Botekatsi (bo-te-ka-tsi) /prostitution/ Boemo ba letekatsi kapa motho e motshehadi ya febang bakeng sa chelete. Ketso ya ho ba tenya kapa mafura. Botha (bot-ha) /lie down/ Ho dula fatshe kapa hodima ntho e itseng ka mpa bakeng sa ho phomola. Mathata). Bolelele). Botho (but-haw) /membership. tharasa. Bothokwa) (sheb. sponginess/ Ketso ya ho bothosela: ho ba boemong ba ho ba bonolo ho ya ka thetso ya letsoho. Bothile (but-hi-le) // E boemong ba ho botha. (bap. E mabothobotho ha mmele e thetsa kapa ho ya ka kutlo ya thetso. Bokgale ba ho botha. bokanang kapa kotanang le motho ya tshoanang le yena ka botona. fatness/ Boemo ba mmele o moholo haholo. Lethisa). predicament/ Boemo bo etsang hore ho se be bonolo ho etsa ketso e itseng. Bothosela (bawt-haw-se-la) /soft. /bon. Paqama. Bothisa (bot-his-a) /undisciplned woman/ Boemo le mokgoa wa motho e motshehadi ya sa bollang: mosebetsi wa lethisa kapa mosadi kapa ngoanana ya sa bollang. (bap. spongy/ E bonolo ha e thetsoa ka letsoho. Bothobotho (bawt-haw-bawt-haw) /spongy and soft/ E bonolo haholo ha e thetsoa ka letsoho. Ketso ya ho ba thata. /bon. Bothokoa (but-hu-kwa) /greyish/ Hoa mmala: o tshoanang le molora o fifetseng kapa e botsho bo hlakileng haholo. tharasi. wayward/ Mokgoa wa ho phela joalo ka thamaha: tloaelo ya motho ya phelang ka tsela e hlaha. boholo ha bo hlalosoa ka mahlakore. letharaso). Thobalano e sa hloekang mahlong a Modimo: e pakeng tsa monna le monna. decrease/ Ho kokobela hoa ntho e itseng. Bothisa (but-hi-sa) /cause to lie down/ Ketsiso ya ho botha. mabothobotho). (bap. Dithaka/ Bothamaha (bot-ha-ma-ha) /brutishness. Letekatsi. (bap. Boitshoaro bo botle ba ntho e phelang. letharaso) Botharaso (but-ha-ra-saw) /homosexuality/ Boemo ba motho ya robalang. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. hospitality/ Boemo ba motho ha a phedisana le batho ba bang. philanthropism. Boemo ba ho ba setho sa sehlopha mabapi le tshebedisano. Tloaelo ya ho hoeba ka mmele. Bothobotho. Botenya (bo-ten-ya) /obesity. ebile a sa tsotelle letho. Botharasi (but-ha-ra-si) /hermaphroditism/ Boemo ba motho kapa phoofolo e nang le ditho tsa botshehadi le botona mmeleng o le mong. kakalla/. motho. Botenya (bo-ten-ya) /width/ Bophara ba ntho ha e bapisoa ka ho phatlalla kapa ho nama hoa yona. setho). Bothoselo (bawt-haw-se-law) /softness. brutish. (bap. Bothela (bawt-hel-a) /dwiddle. 58 .

lephaka). tlolo. firmness/ Ketso ya ho tia. Ketso tsa sethoto. Ho etsa hore motho abe le letsoalo kapa a tshohe. it will/ Seemedi se sebedisoang mmoho le mareho. Letlaila). qhothomo. mistake/ Ketso ya diphoso ka ho se tsebe ho bua hantle kapa ho sebedisa mantsoe a sa lokang. setlanyi). Botlokotsebe (bo-tlu-ku-tse-be) /deliquence. Botla (bu-tla) /it shall. ho hlekefetsa kapa ho tlola molao ofe kapa ofe wa naha le wa lelapa. Botlokwa). tjethemo. mabitso kapa mantsoe a qalang ka “B”. Botlolo (baw-tlaw-law) /bottle/ Setshelo se entsoeng ka kgalase ho sebedisoa ho tshela dintho tse metsi kapa tse itseng. Tlola. ho bua ntle le ho bapala kapa ntle le papadi. haholo ya monyane dilemong. Kgahleho e bonoang ke leihlo. Ketso ya letlaila. ho ba sebopehong se thata kapa se thatafetseng sa mmele kapa sa puo. Botla fela bosiu. Setlatla). ho seba. Botlatla (bo-tla-tla) /asinity. Borena ba hae botla fela haufi. mokgeng. Ho kgineha boko. Botlololli (bo-tlu-lul-li) /acrobatic/ Papadi ya ho etsa hlanaphetho le ho tsoetla ditho tse itseng tsa mmele. Ho ba boemong bo tsitsitseng ba mmele. (bap. Mohl. Botlanyi (bo-tlan-yi) /typing/ Tshebediso ya mochini wa ho ngola ho etsa mantsoe afe kapa afe. /bon. ho qhoma. kapa ya nahanang ka tsela e fosahetseng. completely/ Ketso ya ho tlala kapa ho phetheha hoa ntho e itseng. Botona (bu-tun-a) /masculinity/ Boemo ba ho ba motona kapa ponahalo ya bonna bo feletseng ho motho. (bap. ho jethema. tshosa). Ka mokgoa o felletseng. Botle (bo-tle) /beauty/ Chebahalo e ntle ya sefahleho. jj (bap. dullness/ Boemo ba setlatla. ho qhothoma le ho pelekanya ditho tsa mmele. brainlessness. tlolo. Boteng ba setho sa bonna mmeleng. crime. setlodi). (bap. Botlaila (bo-tla-i-la) /inability to sing/ Boemo ba ho se tsebe ho bina. Tlholeho ya ho bina. (bap. sehlopheng kapa sechabng ka lebaka la diketso le dipuo tse itseng. Ketso ya ho etsa dintho kapa diketso tse hlokang bohlale kapa masene. Botlola (bo-tlo-la) /intimidate/ Ho tshosa ka mantsoe a boima kapa ka diketso tse tshosang. setla). Botla tsamaya bohloa. setumo). (bap. qhomo). Botloaelehi (bu-tlwa-ele-hi) (botlwaelehi) /populism/ Mokgoa wa ho tsebahala haholo mokgatlong. kelello kapa motsamao. Sethoto).59 Bothoto (but-haw-taw) /stupidity/ Boemo ba motho ya etsang diketso tse hlokang tlhaloso e nepahetseng. Botlokoa (bu-tlaw-kwa) /place of Motlokoa/ Sebaka seo ho dulang Batlokoa teng. tlolaka. Tlokoeng) (mm. sebopeho sa ntho kapa mmele wa motho. (bap. Botlalo (bo-tla-law) /completeness. Mokgoa wa ho ngola ka seetsoa seo ho tobetsoang dikonopo tsa sona bakeng sa ho ngola mantsoe kapa ditlhaku. Botlaila (bo-tla-i-la) /blundering. Dibotlolo/ (bap. boitshoaro le mekgoa ya setlokotsebe: boemo ba motho. kapa motho eo kelello ya hae e notlelehang hangata. (bap. (bap. vandalism/ Ketso. ya phelang ka ho utsoa. ho ya ka lehlakoreng leleng la ntho ka ho jethema kapa ho qothoma se mahareng. mokgoa wa motho eo ketso tsa hae di sa kgahlising. Tlhodisano ya papadi ya hlanaphetho. moipelekanyi) (mm. Letlaila). Botlodi (bu-tlu-di) /jumping/ Ketso ya ho tlola: mosebetsi kapa tloaelo ya ho tloha ka nqena ka morero wa ho ya ka nqane. (bap. botshehadi). tlololla. Botio (bo-ti-aw) /seriousness. kapa ho bontsha bosio ba papadi ketsong e itseng. (bap. 59 . blunder. Boemo bo supang boikemisetso. ya nang le tshutsumetso bongateng ba batho ka baka la puo tsa hae tse ikgethang. moo ho tsoang Batlokoa teng. setumo sa motho ya tsebahalang mokgatlong. ya boitshoaro le diketso tse mpe. (bap.

motshepuwa). (bap. (bap. 60 . Boemo ba motho eo papadi ya hae eleng ho hloella dithaba le dilomo. boemo ba motho ya fumanang boemo bo bonolo bo le thata. Botsetsa (bu-tse-tsa) // Ketsetso ya ho botsa. dibotoro/ (bap. (bap. Boteng ba mahlakore a fetang bohlano empa ale ka tlase ho bosupa. Botshelela (bots-hi-le-la) /hexagon/ Palo e ka hodimo ho bohlano empa e le ka tlase ho bosupa. setumo). Botshepehi (bots-hep-e-hi) /trustworthiness. Boteng kapa ponahalo ya mmala o motsho wa motho e motshehadi. (bap. travelling/ Ketso ya motsamai kapa motho ya chakelang sebaka ka morero wa ho tseba sebaka kapa ho ya phomolong. Setsetse. Botsana (bo-tsa-na) /ask each other/ Ketsetsano ya ho botsa. Botsamai (bo-tsa-ma-i) /tourism. tshelela). celebrity.60 Botoro (baw-taw-raw) /butter/ Mafura a sebedisoang ho neta kapa ho tlotsa bohobe ba koro kapa sejo sa koro. renown. Boemo ba ho robala matsekela kapa tloaelo ya ho robaletsa moo eseng haeno. Botshelo (bots-hel-aw) /container/ (Sheb. lazy/ E sa kgoneng ho sebetsa. tshaetshae). Botshaetshae (bots-ha-ets-hae) /stupidity/ Boemo ba tshaetshae: tloaelo kapa mokgoa wa motho ya hlokang tlhalefo le bohlale ba ho etsa ntho tse bonolo kapa tse tloaelehileng. ngoanana. (bap. wa sebapadi kapa ya tummeng ka ketso e itseng. wandering/ Ketso ya setsetse. nkgono kapa phoofolo e tshehadi. setshelo bakeng sa tshebediso). Boemo ba ho etsa diketso tsa nnete ka nako e beiloeng. Ho ba le setho sa mosadi. boqhetseke bakeng sa tshebediso). eo ha e le mothong e bakang ho ingoaya kapa botsikinyane bo boholo. thepa yohle kapa tsamaiso ya mafa a mosebeletswa kapa ramosebetsi. Sephoqo. Botshepuwa (bots-he-pu-wa) (botshepuoa) /trusteeship/ Tloaelo ya ho ba mosebeletsi ya ikarabellang ho matlotlo. Bosadi). Botsoa (bots-wa) /slothful. Bohlohloni). 0/ (bap. tshela. Botshekalle (bots-hik-kal-le) /mountaineering. eminence. /bon. Botsitso (bo-tsi-tswa) /stability/ Boteng ba kgutso le taolo. ability/ (Sheb. Botsikinyane (bo-tsi-kin-ya-ne) /itchiness/ E bakang kapa e etsang hore motho kapa ntho e ingoahe kapa e ipikitle. Botshwana). Botumi (bo-tu-mi) /stardom. bononnori). Ketso ya ho tsikinyetsa. Potsano). (mm. Botsetse (bu-tsi-tsi) /itinerancy. 0/ (mm. /bon. Potsetso). boemo ba ho tsebahala sebakeng le sechabeng ka baka la mosebetsi o itseng. Botsikoane (bo-tsi-kwa-ne) /fowl flea/ Mofuta wa kokonyana seka nta eo hangata e tholahalang ho dikgoho. (bap. Botswa). public esteem/ Boemo ba ho tsejoa kapa ho tloaeleha sechabeng kapa bathong ka baka la ketso tse itseng. Botsetseke (bu-tse-tse-ke) /flair. E tsoafang ho iketsetsa kapa ho hula ka thata. senonnori. tloaeleho ya motho ya binang. Mafura a ka sebedisoang ho hadika sejo kapa dijo tse itseng bakeng sa ho di natefisa. Tloaelo ya ho etsa diketso tsa setsetse. setshoana) (mm. (bap. Tsebahalo sechabeng le naheng ka bophara. Botshehadi (bots-he-ha-di) /feminity) Boemo ba motho e motshehadi kapa ponahalo ya bosadi bo tletseng. Ketso ya ho tsitsa kapa ho laola maemo ka tsela e ntle. (bap. Botsa (bo-tsa) /ask/ Ho batla karabo bakeng sa ketsahalo kapa lebaka le itseng. Phediso mmoho le bosio ba morusu le pherekano. cliffhangering/ Papadi kapa tloaelo ya motho ya tshekallang: wa tloaelo ya ho tsamaya methating ya dithaba le ho hloa dilomo. reliability/ Ketso ya ho tshepeha kapa pontsho ya ho tshepjoa. phatlalatsang ditaba. /bon. Botsikwane). Botshoana (bots-hwa-na) /dark female complexion/ Boemo ba mmala wa motho e motshehadi o motsho. (bap. bohahlaudi). Sereledi). (bap.

bolona). burghership/ Boemo ba ho tsoalloa sebakeng. Boyabatho (bu-ya-bat-hu) /death. (bap. tleroloha. qhekanyetsa. Booena). Naha e jele boya: kotsi di hohle naheng. diboutu/ (bap. Bouna (bo-u-na) /to make shine (shoes)/ Ho etsa hore seeta se phatsime ka ho se pikitla ka lesela ka mora ho se kenya boka (polish) (bap. Tloaelo ya seotsa. lefu). Botsotsi (bo-tso-tsi) /thuggery/ Boemo kapa mokgoa wa tsotsi kapa motho ya phelang ka ho utsoa. ho hapa ka dikgoka le ho bolaya ka ho hlokofatsa bakeng sa ho thola se batloang. phasoloha. Bowena (bu-we-na) /yourself. ho hlahisa modumo o kgonang ho hlalosoa ke tsebe ka thuso ya boko. Botsona (bo-tsaw-na) /of things: themselves/ Seemedi se sebedisoang mmoho kapa bakeng sa mabitso a qalang ka “DI” ka bongateng. buisoe kapa a qoqe le batho babang ntle le mabaka a utloahalang. Botsona/ (bap. Bokebekwa. pepeta. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “boyena” hofeta “boena”. /bon. Bonohe). ntle le mmuiswa. antigue/ Boemo ba motho wa kgale kapa ya nang le nako e telele a phela. botswahatsana). botsona. Ho nahanela moratuwa wa hao hore o ratana le mangmang empa ho se joalo. Motsofe). setsohatsana). Botsofe (bo-tsu-fe) /old-age/ Boemo ba motho ya hodileng haholo dilemong kapa eo e seng e le leqheku kapa leqhekoana. Boemo ba seotsa. boyona). Boya (baw-ya) /wool/ Bolepu bo tholahalang letlalong la diphoofolo kapa bathong boo sepheo sa bona eleng ho tshireletsa letlalo. letsoalla) Botsoetse (bots-we-tse) /new motherhood/ Boemo ba motho ya sa tsoa tsoala lesea. shoashoatha. Boemo ba motsofe. self/ Seemedi se supang kapa se emelang wena ntle le motho emong kapa babang. (bap. Boyena (bo-ye-na (boena) /self/ Motho ntle le ba bang. jj. (bap. phatsimisa). boemo ba seotsa. homohomotha. botlokotsebe bo tletse kapa bo atile naha yohle. Dihole ka botsona. Boemo ba motsoetse kapa mosadi kapa ngoanana ya antshang lesea. Dintja ka botsona. Boulela (bo-u-le-la) /to be jealous/ Ho bontsha lerato ka tsela ya ho hloya motho ya ratang kapa eo ho nahanoang hore o rata moratuwa wa moetsi. parental. Tlh. Boupelli (bo-u-pel-li) // Boemo ba seupelli kapa motho ya upellang. qoqa. (bap. tsotsi). Botsoafi (bots-wa-fi) /slothfulness. Botsofadi (bo-tsu-fa-di) /acience. Botswa). Ketso ya ho tsoafa. paternal/ Boemo ba ho ba motsoadi. Botsoallo (bots-wal-law) /citizenship. (bap. pota. Botsoahatsana (bots-hwa-tsa-na) (botsohatsana) /antic/ Boemo ba setsohatsana kapa motho ya tsofetseng haholo hofeta tekanyo. homotha. Maboya/ Mael. tsetsela). Ho se batle hore moratuwa wa hao a bue. Sebaka sa mofu. Leqheku kapa leqhekoana le hodileng haholo. Ho etsa modumo o bitsoang puo. bolona. mmamaotoanafinyela. sepekere). tiisa. maternal. Mmuuwa ka botlalo. bosona. Bua (bu-a) /talk/ Ho etsa molaetsa ka ho ahlamisa molomo le ho ntsha lentsoe. (mm. 61 . Ketso ya ho tsoala kapa ho ba le bana ba tlhokomelong ya motsoadi. Boutu (bo-u-tu) /screw. Lebitla. /bon. Boyona (bo-yaw-na) /itself/ Seemedi se bontshang kapa emelang lebitso la ntho e le nngwe ha e qolloa hara tseding. bolt/ Mofuta wa tshepe e sebedisoang ho kopanya. laziness/ Ketso ya ho tsoafa ho sebetsa: ya kapa e tshabang ho sebetsa. (bap. /bon. Boemo ba ho ba moahi wa sebaka ka tlhaho. laziness/ Boemo ba ho tshaba ho sebetsa kapa ba ho baleha mosebetsi. (mm. kgomathetsa kapa tsitsisa dintho tse pedi kapa tse fetang moo ka ho e potapotisa lesobeng la moo e tlangoang teng. inhabitance. Botsoadi (bots-wa-di) /parenthood. Mohl. bebera. graveyard/ Sebaka seo motho kapa ntho e shoeleng e yang teng. Dihoete ka botsona. (bap. (bap.61 Botsoa (//) /slothfulness. a nyantsha. (mm. Ka botsona di keke tsa bua.

boithabiso kapa ho batla bohlale le tsebo e itseng. Budula (bu-du-la) /blow/ Ho sebedisa moya ho atolasa ntho e itseng. Tlh. ho qoqa ka tsela e hlokang botio. Ho kenya moya ka hara ntho e sarolohang. converse/ Ketsetsano ya ho bua. Ho etsa lemati le kenye ya kenang kapa ya tsoang. sent back/ Bokgale ba ho busetsa. butsoela). Ho amohela motho kapa ntho e itseng ka ho bula monyako kapa ka ho mo dumella sebakeng sa hao. reign. Buang (bu-ang) /talking/ Tsoelopele ya ho bua: ho etsa molaetsa ka ho ya pele. poma. eo sepheo sa ho e bala eleng ho fana ka thuto. Busa (bu-sa) /govern. Buletsoe (bu-lets-we) // Boetsuwa ba ho bulela. moemedi. Buretsa (bu-re-tsa) /hit hard/ Ho otla ha bohloko. Ho ba le dipuisano bakeng sa ho rarolla qaka kapa bothata bo itseng. Bureditse (bu-re-di-tse) // Bokgale ba ho buretsa. Busa (bu-sa) /rule/ Ho ba le taolo ya mmuso. (bap. patlamantsoe). Bulela (bu-le-la) /welcome/ Ketsetso ya ho bula. Buduletse (bu-du-le-tse) /blew/ Bokgale ba ho budula. superintend/ Ho ba le matla a ho laela lapeng. Ho butsoela ka moya. Puisano).62 Bua (bu-a) (buwa) /operate/ Ho qhaqha mmele wa phoofolo bakeng sa ho ntsha dikahare. Buile (bu-i-le) // Bokgale ba ho bua. Buseletsa (bu-se-le-tsa) /compensate. Buketsa (bu-ke-tsa) /to produce bad smell/ Ho ntsha monko o mobe haholo ka setho seseng sa mmele. Bukantswe (bu-ka-nts-we) (bukantsoe) /dictionary/ Buka e hlalosang mantsoe a puo ho ya ka mongolo wa sechaba sa teng. tlhokomediso. Budulela (bu-du-le-la) /blow air towards/ Ketsetso ya ho budula. ho lokisa bokahare ba motho ya kulang ka ho rokolla. Ho etsa hore moaho kapa sebaka se secha se qale ho sebedisoa semmuso. Ho ba le taolo ya dintho. (bap. ho fa 62 . (bap. lesedi. ho lefa seo motho a se lahlehetsoeng mosebetsing. reimburse/ Ho kgutlisa ka baka la ditshenyehelo. Ho laola sechaba. Ho ba moetapele wa sechaba. Bula (bu-la) /open/ Ho etsa hore monyako kapa bokeno bo amohele ba kenang le ba tsoang. Buisana (bu-isa-na) /negotiate. Ho buela nonyana mollong: ho senya ditaba kapa ho ntsha sephiri pele ho nako. Fuama). emela). kapa ka ntho e thata. /bon. Buletse (bu-le-tse) // Bokgale ba ho bulela. /bon. Buseditse (bu-se-di-tse) /returned. Ho ba le puo pakeng tsa batho ba babedi kapa ba fetang moo. Lentsoe le nepahetseng ke “buwa” eseng “bua”. Buresitsoe (bu-re-di-tswe) // Boetsuwa ba ho buretsa. Buisa (bu-is-a) /talk to. dibuka/. Ho etsa hore mosebetsi o qale ka ho fana ka puo. (bap. Ho etella naha pele. Bula (bu-la) /open/ Ho etsa hore meaho ya ditshebeletso e qale ho sebetsa. dibukantswe/ (bap. dominate. refund. (bap. converse/ Ketsiso ya ho bua: ho etsa moqoqo. Ho nkgisetsa ka monko o bohale. Buella (bu-el-la) /to advocate/ Ho ba moemedi wa motho lekgotleng la dinyewe kapa ho emela motho nyeweng. Ho dula hodima. amohela). Buduletsoe (bu-du-lets-we) /blown/ Boetsuwa le bokgale ba ho budulela. Burama (bu-ra-ma) /lay over/ Ho robala kapa ho paqama hodima ntho ka mpa kapa mmele o moholo. mosebetsing kapa sebakeng se itseng. Buka (bu-ka) /book/ Pampiri e hatisitsoeng enang le maqhephe. cuase to talk. Buabua (bu-a-bu-a) /to chat/ Ho etsa moqoqo o hlokang bohlokoa. Buela (bu-ela) (buella) /talk about/ Ketsetso yaho bua. qhaqha le ho roka mmele wa motho ke ngaka e itseng. ka thata. Mael. naha le moruo wa yona. Mmuelli. atone.

(bap. kgakapa di a buseletsana). (bap. butle-butle). Lentsoe le nepahetseng ke “buwa” eseng “bua”.63 chelete kapa phahlo ka baka la boemo ba se kgutlisitsoeng bo sa lokang. ho lefa bakeng sa ditshenyehelo. regurgitate/ Ho hlafunisa joang kapa se jewang ke diphoofolo ha di phomotse. Sebaka kapa setereke se ka lebowa ba bochabela ba Lesotho. Butle (bu-tle) /slowly/ Ka tsela e lenama kapa e sa tatang. Mael. (mm. Busolla (bu-sul-la) /chew cud. (bap. Busolosa (bu-so-lo-sa) /chew cud. Buseletsana (bu-se-le-tsa-na) /reciprocate/ Ketsetsano ya ho buseletsa: ho kgutlisa se entsoeng ho ya se entseng. Buuwang (bu-uwang) // Boetsuwa ba ho bua ka ho tsoela pele. 63 . Butsoella (buts-wel-la) /pump towards/ Ketsetso ya ho butsoela. (bap. said/ Boetsuwa ba ho bua. Busetsoa (bu-sets-wa) /returned/ Boetsuwa ba ho busetsa. Butle (bu-tle) /exclamation: wait a minute!/ Lekgotsa le laelang ho emisa ketsahalo kapa boemo bo itseng. (mm. Lentsoe “Bua” le hlalosa puo le molaetsa o itseng. ka tsela e iketlileng empa e bontshang hore ketsahalo e tla fela. pusuloso). ho lokisa bokahare ba motho ya kulang ka ho rokolla. Butsoela (buts-we-la) /pump/ Ho sebedisa moya bakeng sa ho etsa hore mollo o tuke. Butswela). boemo ba batho ba etsetsanang tse ntle ka ho kgutlisetsana botle mmoho. Tem. Butle (bu-tle) /gently/ Ka tsela e bonojana e sa kgehlepetseng. poma. Busetsa (bu-se-tsa) /return. (mm. Ho kgutlisetsa morao moo ntho e tsoang teng. Putsoiso). Mael. hlapisa). Lentsoe le nepahetseng ke “putsoiso” hofeta “butsoiso”. (bap. Butsoiso (buts-wi-saw) /ripening/ Ketso ya ho butsoisa. Butle hle monna! Butle o nkutloisa bohloko! Butlebutle (bu-tle-bu-tle) /slow but show/ Hanyane hanyane. (bap. Ke sefe se buuwang moo? Ho buuwang mole ha Moletsane? Buwa (bu-wa) /to operate. thuisa. (mm. Mohl. Pitsetso ya semelo e nepahetseng ya lebitso lena ke Botha-Bothe. Buuwa (bu-u-wa) /talked. Khutlisa) (bap. hangata bosiu. Tlh. hangata bosiu. Buuwang). Tlh. thunya) (mm. qhaqha le ho roka mmele wa motho ke ngaka kapa motho ya itseng. Butsoa (buts-wa) /ripe/ Ho ba boemong ba ho jewa kapa ho koenyoa. Butsoela (buts-we-la) /shoot/ Ho thunya ka sethunya. regurgitate/ Ho hlafunisa joang kapa se jewang ke diphoofolo ha di phomotse. Butha-buthe (but-ha-but-he) (Botha-Bothe) /Butha-Buthe/ Setereke sa Lesotho se pakeng tsa Mokhotlong le Leribe. Kgalapa di a buseletsana: Motho ya kileng a etsoa hantle ke emong le yena o etsa joalo. butlebutle). Buang). Ho busetsa molamu sefateng: ho iphetetsa kapa ho etsa se entsoeng ho wena ho moetsi. Butsoisa (buts-wi-sa) /ripen/ Ketsiso ya ho butsoa. extradite/ Ho kgutlisetsa moo ntho kapa motho a tsoang teng. Butswisa). butcher/ Ho ntsha kapa ho sebetsana le dikahare tsa motho kapa phoofolo. Ho qhaqha mmele wa phoofolo bakeng sa ho ntsha dikahare. Ho isa ntho kapa motho morao sebakeng sa hae kapa sa yona. Ho etsetsana botle. Mohl.

tjhabile). Chaba (cha-ba) /of sun (to rise)/ Ho hlaha hoa letsatsi bochabela. ha ho lebaka la hore e bitsoe “tj” le utloahalang. 64 . tjhaba).64 Ccc PALE: Tlhaku ya boraro (3) Sesothong. (mm. Chaba (cha-ba) /of male animal: white face with black. Etsoe le Basotho ba Leboa ba a e sebedisa mantsoeng a mangata. tjhabana). Cha (cha) /burn/ Ho otloa ke mollo. (mm. mochochonono le ba bang. Sesotho se etseditsoe Basotho eseng baqapi ba Sesotho ba dichaba. shapa=chapo. Chabisa (cha-bi-sa) // Ketsiso ya ho chaba. Tjha). (mm. kapa o mosehla. Chalametsa). Chabeloa (cha-be-law) Boetsuwa ba ho chaba kapa ho chabela. Chabela (cha-be-la) // Ketsetso ya ho chaba. Chacharo (cha-cha-raw) /trouncing. Re ka re ena le dikgang (controversy) hobane batho ba neng ba re ba nchafatsa Sesotho ba ile ba e fetolela ho “tj”. tjhabela). tjhabiswa). kapa o mosehla. Ebang ho fosahetse ho Mosotho ho sebedisa “C”. shahlisa=chahliso. (mm. Ho bonahala hoa kganya ya letsatsi. tjhomane tjhomane. yellow or red/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e hlooho kapa sefahleho se sesoeu le mmala wa mmele o motsho. ha ho phoso ka yona. kapa o mokgunong. beating. Mohlala: sheba=chebo. bo-Mochochoko. Chalametso bakeng sa tshebediso). ba tlameha ho fetola mabitso a bona ho bo-motjhotjhoko. Chabile (cha-bi-le) /of the sun: shining/ Ketsahalo ya ho chaba. C (si). (mm. ha ho lebaka la hore e se sebedisoe. Chachametsa (cha-cha-me-tsa) /run swiftly/ (sheb. (mm. kapa o mokgunong. Chabana (cha-ba-na) /white face with black. (mm. Ketso ya ho otla ha bohloko ka ho tlontlolla pontsheng ya bohle. Hantlentle. Chomane Chomane. (mm. Ho hlaha hoa letsatsi kapa boteng ba letsatsi. Chabetse (cha-be-tse) // Ketsetso le bokgale ba ho chaba. (mm. (mm. (mm. Hape. Chabetsoe (cha-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chaba. Ho salang ke hore “C” etla dula e le teng Sesothong hobane e nepahetse. tjhaba). (mm. Chitja. tjhabisa). Tlhokomediso: bongata ba maetsi a qalang ka “Sh” bongata ba mareho kapa mabitso (nouns) a ona a fetohela ho “C”. mantswe a qalang ka “tj” a kenyeleditswe patlamantsweng ena ho etsa hore mmatli wa mantswe a seke a sokola. tjhabetse). jwalo jwalo. yellow or red body/ Hoa mmala wa phoofolo: e hlooho kapa sefahleho se sesoeu le mmala wa mmele o motsho. tjhabelwa). tjhabetswe). Chabisoa (cha-bi-swa) // Boetsuwa ba ho chaba. Chachametso (cha-cha-me-tso) // (sheb. Lebakabaka e le ho kgotsofatsa (appease) Bakone (nguni speaking people) hobane tlhaku ena e bitsoa ka tsela e nngwe ho morabe wa Bakone. Ho otla ka tsela e phoqang ya shatjoang kapa ya otloang. Ho utloa mocheso wa lelakabe kapa mofuthu o moholo wa mollo. shoba=chobo. tjhatjharo). Le ha hole jwalo. to give a hiding/ Ketso ya ho shashara kapa ho hlola ka ho shapa ha bohloko pontsheng.

Chaka (cha-ka) /visit/ Ho etela motho kapa ho ya sebakeng se itseng. (mm. ho dumella hore ketso e itseng e etsahale. Mael. Ho etsa kotsi ya makoloi. Chaiso (cha-i-so) /collision/ Ketso ya ho chaisa: ho thetsa. thula) (mm. tjhaiswa). (mm. (mm. (bap. “chase” hase sothofatso ya lentsoe lena ka lebaka la moelelo o fapaneng wa lona. Chaela (cha-e-la) /approve/ Ho dumella ketso e itseng hore e tsoele pele. Chahliso (cha-hli-saw) /robustness/ Ketsiso ya ho shahlisa: ho etsa hore motho kapa ntho e be le mmele kapa sebopeho se phetseng hantle se batsi. Chakela (cha-ke-la) /to visit/ Ketsetso ya ho chaka. Ho nahanela motho. thula kapa ho otlana ka mmele ka baka la kotsi e sa reroang. Chai (cha-i) /yield. Palesa ya semela sa poone ha se le maemong a ho beha. taemane. Ho dumella hore ketso e itseng e etsahale kapa e phethahale. Chaisitse (cha-i-si-tse) /collided/ Bokgale ba ho chaisa. tjhaelo). Ketso ya ho tadima kapa ho sheba. Chaelo (Cha-el-aw) /approval/ Ketso ya ho chaela kapa fana ka tumello. Lentsoe la senyesemane. tjhaka). Chadimisiso (cha-di-mi-si-so) /examining/ Ketso ya ho shadimisisa: ho sheba ka ho batlisisa kapa ka ho etsa diphuphutso. abundance/ Boteng ba kgora ka mora kotulo. Chakile (cha-ki-le) // Bokgale ba ho chaka. Tjhaisano). tjhaisa). (mm. Tjhaela. Bongata ba se kotutsoeng. mashala. (mm. Chadimeho (cha-di-me-haw) /lookable/ Ketso ya ho shadimeha kapa ho ba le sebopeho se setle sa sefahleho kapa mmele. (mm. Ha ho motsoadi ya ka chaelang taba ena monoana. Chaisana (cha-i-sa-na) // Ketsetsano ya ho chaisa. tjhakatsa).65 Chadimano (cha-di-ma-naw) // Ketso ya ho shadimana kapa ho shebana: ho shadima emong mme le yena a shadime ya mo shadimileng. tjhaisitswe). Chadimo (cha-di-maw) /staring/ Ketso ya ho shadima kapa ho lebisa mahlo ho ntho e itseng. Tem. ho sheba ho tloha qalong ho isa qetellong. moo ho chekoang le ho epolla dirafjoang tse tsoanang le gauta. Ho chaela taba monoana: ho dumellana le seo ho buuwang ka sona kapa se koptjoang (mm. Chakatsa (cha-ka-tsa) /to flower/ Ho etsa palesa ke semela sa poone ha e le boemong ba ho beha kapa ho bontsha kholo. (bap. Lentsoe lena ha le utloahale joalo ka lentsoe la Sesotho le ha le hloka sothofatso e ka bapisoang le lona. ponahalo ya mmele o matla. (mm. tjhadimelo). tjhadimo). ho natlafala hoa mmele. Chahlo (cha-hlaw) /body strength. tjhadimiso). Mohl. (mm. thula kapa ho otlana ka mmele ka baka la kotsi e sa reroang. robust/ Ketso ya ho shahla: ho ba le mmele o matla o phetseng hantle. chaella). (mm. (mm. Chafo (cha-fu) /mining/ Sebaka se ka tlasa lefatshe seo ho rafjoang dirafjoa teng: mokoti oo ho ona ho fumanoang dirafjoa. tjhadimeho). (mm. (mm. Chadimiso (cha-di-mi-so) /browsing/ Ketso ya ho shadimisa: ho sheba ka bonngwe ka hloko e kgolo. (mm. tjhakatsa). Boteng ba se hlokahalang ka bongata. Chaisa (cha-is-a) /collide/ Ho thetsa. Ho hlahisa palesa kapa thunthuru. o batsi. tjhafo). tjhahliso). tjhadimisiso). Chakatsa (cha-ka-tsa) /maize flower/ Thunthuru ya semela sa poone. tjhakile). Letona le chaela kakanyo ya rona monoana. Chadimelo (cha-di-mel-aw) // Ketsetso ya ho shadimela: ho bona ntho ka tsela e nngwe le ho e nahana ka tsela e fapaneng. dichafo/ (mm. 65 . (mm. Ho rateha tshobotsi. tjhaisana). (mm. polathinamo le tse ding. /bon. Ho etsa kotsi ya makoloi. Chaisitsoe (cha-i-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chaisoa. Chaisano (cha-is-an-aw) /collision/ Ketso ya ho chaisana: thulano ya makoloi kapa dipalangoang mmileng. tjhaisitse). thulano) (mm. tjhakela). Chaisoa (cha-i-swa) // Boetsuwa ba ho chaisa. Mokoti kapa sekoti seo ho epjoang dirafjoang teng. (mm.

Chata (cha-ta) /to make marriage ceremony/ Ho etsa mokete wa lenyalo. tjhalametso. Chapatsa (cha-pa-tsa) /perjure/ Ho bontsha phetoho tshepisong e entsoeng pejana: ho bua leshano ka mora ho tshepisa ho bua nnete. tshetshetha ) (mm. Batho babang ba sebedisa lentsoe. tjhapaletso). tjhakiswa). tjhata). (bap. Solla. ketsetso ya ho chapatsa. Ho nka molekane ka ho etsa mokete wa lenyalo. Chankana (cha-nka-na) /jail. refutability/ Ketso ya ho shanotsa kapa ho bontsha hore ntho e itseng e hloka bonnete. Chalametsa (cha-la-me-tsa) /to go in and out. ho kgitla ka molamu. (mm. Chapo (cha-paw) /beating. (mm. Chanotso (cha-nuts-aw) /falsification. Chalakisitsoe (cha-la-ki-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho chalaka. Chakisa (cha-ki-sa) /to make a visit/ Ketsiso ya ho chaka. Chapaletso (cha-pa-lets-aw) // Ketso ya ho chapaletsa. Chakisoa (cha-ki-swa) // Boetsuwa ba ho chaka. tjhatjhametsa. Ho batla taba ka ho sollaka. here and there/ Ho tsamaya ka ho kena le ho tsoa mona le mane ka sepheo se sa tsejoeng. (mm. mamola ka seatla kapa ka setebele. (mm. ho ntsha leshano le buuwang ka ho hlalosa nnete. (mm. Boemo ba ho supa tlhokeho ya nnete. tjhalakile). to give a hiding. Chalametso (cha-la-me-tso) /going in and out. (mm. visit/ Ketso ya ho chaka kapa ho etela motho kapa ntho e itseng. Ho ya sebakeng se itseng ka sepheo sa ho bona kapa ho kopana le mangmang. dichankana/. Chalaka (cha-la-ka) /roam/ Ho tsamaya ka sepheo sa ho sheba kapa ho batlisisa se etsahalang. tjhankana) /bon. Chalakisa (cha-la-ki-sa) // Ketsiso ya ho chalaka. (mm. tjhakisa). (mm. tjhalakisa). tjhapano). thwacking/ Ketso ya ho shapa: ho natha ka ho utloisa mmele kapa setho sa mmele bohloko. (mm. Moaho wa batho ba tlotseng molao kapa ba ahlotsoeng lekgotleng la dinyewe ka baka la tlolo ya molao. Chalakaka (cha-la-ka-ka) // Phetako ya ho chalaka. ho mula ka thupa kapa phafa. (mm. (mm. ho hlola ka papadi. tjhalakaka). tjhalakiswa). Chapano (cha-pa-naw) // Ketso ya ho shapana: ho shapa emong mme le yena a shape ya mo shapang. “chachametsa” bakeng sa “chalametsa”. puo e hananang le tshepiso e entsoeng pejana. ho lokisa puo e hlokang nnete kapa bonnete. Chapatso (cha-pa-tso) /perjury/ Ketso ya ho chapatsa: puo e hlokang nnete.66 Chakelo (cha-ke-law) /visitation. nyala) (mm. ho bontsha emong hore seo a se etsang ha se sona. 66 . (mm. tjhalakiswa) Chalako (cha-la-kaw) /roaming/ Ketso ya ho chalaka kapa ho tsamaya hohle ka sepheo se itseng. ho shashara ka letsoho. Chalakile (cha-la-ki-le) // Bokgale ba ho chalaka. tjhalaka). Tjhakelo). (bap. Ho otla kaofela ntle le kgethollo. (bap. teronko) (mm. tjhanotso). (mm. Chalakisoa (cha-la-kiswa) // Boetsuwa ba ho chalaka. tjhalametsa). prison/ Sebaka seo ho koalloang motshoaruwa kapa moo setlokotsebe se koalloang teng. tjhathjametso). tjhapo). Chapaletsa (cha-pa-lets-a) /perjure/ Ho bontsha phetoho tshepisong e entsoeng pejana. here and there/ Ketso ya ho chalametsa: boemo kapa mokgoa wa ho tsoa le ho kena le ho ya mane le mona ntle le botsitso. Tem. Chapello (cha-pel-law) /indiscriminate beating/ Ketso ya ho shapella: ho otla ntle le ho kgetholla kapa ho natha le motho kapa ntho e hlokang molato. (mm. (mm. tjhalakisitswe).

(mm. ebile o kelello e chatsi haholo. Che (che) /no/ Lentsoe le sebedisoang ho bontsha khanyetso kapa ho hana seo ho buuwang ka sona kapa se etsahalang. shesheello) (mm. chahlo) (mm. Mohl. /bon. ho se dumellane ka ho hana. an idea/ Ketso ya ho sheba kapa ho bontsha maikutlo ka ketsahalo kapa ntlha e itseng. Chechella (che-chel-la) /retreat. e mafolofolo ka ho bua le ka seemo sa kelello. nonopetse. lenyalo). Chatile (cha-ti-le) /married/ Bokgale le ketsahalo ya ho chata. tjhatiso). (bap. (mm. Chechisa (che-chi-sa) /reverse/ Ketsiso ya ho checha kapa ho etsa hore ntho e ye morao. ho suthisa mmele ohle kapa karolo ka ho lebisa nqa enngwe. tjhatile). Chatisoa (cha-ti-swa) // Boetsuwa ba ho chata. Dicheche/ (mm. tjhetjhisana). Chebello (che-bel-law) /watching. (mm. Chebo (che-baw) /view point. tjhetjha). (mm. (mm. tjhetjhisa). E tle e che feela ke tla o lokisa. viewing/ Ketso ya ho shebella kapa ho lebisa leihlo ketsahalong e itseng kapa nthong e itseng. Checheello (chi-chi-el-law) /indiscriminate/ Ketso ya ho shesheella kapa ho nka kaofela ntle le ho kgetha. Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa puo kapa ketsahalo e itseng. Hohang! Checha (che-cha) /withdraw. hohang) (mm. Ho baleha ka ho kgoecha. Ha e che hobane mollo o tuka hantle. Re batla hore sefate sena se che.67 Chatelo (cha-te-lo) (shatelo) /intransigence/ Ketso ya ho shatela: ho bua mantsoe a ho hana. tjhetjhe). tjhebello). Chechello (che-chel-law) /retreat/ Ketso ya ho chechella: ho kgutlela morao ka baka la ho baleha ntoa. (mm. go backward/ Ho ya morao kapa ho tsamaya ka santhao. ho batlisisa ka mahlo. Chebo (che-baw) /a look/ Ketso ya ho sheba: ho bula mahlo bakeng sa ho tadima. tjhe). tjhetjhile). tjhatiso). Chechile (che-chi-le) // Bokgale ba ho checha. shape/ Ketso ya ho shebeha kapa ho ba boemong ba mmele ba ho kgahla leihlo ka baka la botle kapa ho apara hantle. (bap. tjhatelo). ho suthisa mmele ohle kapa karolo ka ho lebisa nqa enngwe. tjhetjheello). tjhebisiso). leucosidea sericea/ Mofuta wa sefate o nang le bofubedu o hlahang kapa melang dithabeng kapa letsoapong le pela dilomo. Chatisa (cha-ti-sa) // Ketsiso ya ho chata. (bap. ebile se sebedisoa haholo bakeng sa patsi . 67 . Chebeho (che-be-haw) /lookable. (mm. Ho latola kapa ho latolela. no!/ Lekgotsa le bontshang ho hana ka botlalo seo ho buuwang ka sona. tjhebo). Chatiso (cha-tis-aw) /marriage/ Ketso ya ho chatisa. ho bula mahlo bakeng sa ho a lebisa nqa ya se bonoang. (mm. ho rateha ka baka la botle le sebopeho. Ngoana enoa ha a mmele o batsi feela. (mm. Chechisana (che-chi-sa-na) // Ketsetsano ya ho checha (mm. Chebisiso (che-bi-si-saw) /analysis/ Ketsisiso ya ho sheba kapa ho sheba hantle ka hloko e kgolo. ho qotsa kapa ho ngoatha mmoho le ho sa batlahaleng. Cheche (chi-chi) /old or red wood. le motho a lebisa leihlo ho wena. ho bontsha pelaelo le khanyetso kgahlanong le se buuwang ke emong. tjhe). Ho kgoechisa kapa ho isa morao. (mm. (mm. Ho nka ntle le ho kgetholla. Che-bo (che-bo) /exclamation: no. Chebahalo (che-ba-ha-law) /attractiveness. tjhebahalo). tjhebeho). gorgeousness/ Ketso ya ho shebahala: ho ba boemong bo hohelang ba sebopeho sa mmele le tshobotsi ya sefahleho. (mm. ho rateha ka baka la bohloeki le moaparo o motle. (mm. (mm. tjhebano). (bap. pono e ntle e kgotsofatsng mahlo a mmohi. tjhatsi). Che (//) /burn/ Mohl. batsi. go backward/ Ho kgutlela morao ka baka la ho baleha ntoa. Chatsi (cha-tsi) /vivicious/ E tletseng bophelo le matjato. Chebano (che-ba-naw) // Ketso le ketsetsano ya ho shebana: ho lebisa leihlo ho motho.

dichefu/ (bap. tjhetjhisano). Chele (chi-le) /horny. tjhella). Chekolloa (chi-kul-lwa) /exhumed/ Boetsuwa ba ho chekolla. tjhello). tjhekollo). (mm. tjheko). (mm. (bap. Chehollotsoe (che-hul-luts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho cheholla. tjheha). (mm. ya nang le takatso ya pokano kapa thobalano. tjheko). (mm. Chehile (che-hi-le) // Bokgale ba ho cheha. (mm. tjheholla). tjhefu). ho ba boemong ba ho tsoa ditlamong. Dichelete/ (bap. Cheka (chi-ka) /dig/ Ho etsa mokoti fatshe kapa ho tlosa mobu ka ho sebedisa sesebedisoa se itseng. tjheka). Chehoa (che-hwa) // Boetsuwa ba ho cheha. Ho etsa hore ntho e tshoaroe ke leraba kapa sefi. Chella (chel-la) /lust for/ Ho ba le takatso ya mosadi kapa monna. (mm. Chechisoa (che-chi-swa) // Boetsuwa ba ho checha. Mohl. Chele (chi-le) /burnt/ Bokgale ba ho cha. Cheholloa (che-hul-lwa) /untrapped/ Boetsuwa ba ho cheholla. ya lakatsang ho kopana le motho e motshehadi kapa e motona bakeng sa motabo. Chekollotse (chi-kul-lo-tse) /exhumed/ Bokgale ba ho chekolla. concupiscence/ Ketso ya ho chella. tjhekolla). Chehiloe (chehiloe) // Boetsuwa ba ho cheha. Chekolla (chi-kul-la) /exhume/ Ho ntsha tlasa mobu ka ho epa. 68 . (mm. (mm. Chemola (che-mu-la) /get away/ Ho kgona ho baleha ka lebaka la ho lokolloa. tjhetjhiswa). Cheho (che-haw) /trapping. (bap. (bap. Chekollo (chi-kul-law) /exhumation/ Ketso ya ho chekolla. Ho tshoasolla kapa ho hakolla lerabeng. makgekgeba) (mm. lokoloha. /bon. (mm. Chehollotse (che-hul-lu-tse) // Bokgale ba ho cheholla. sefi) (mm. o entsoeng ka ho kopanya meriana e kotsi bakeng sa mmele wa motho kapa ntho e phelang. tjhelete). (mm. tlamoloha kapa ho tlamolloa. Cheha (che-ha) /trap/ Ho etsa hore ntho kapa motho a tshoasehe. lustful/ Hoa maikutlo a takatso ya thobalano: ya batlang ho boka kapa ho bokoa. digging/ Ketso ya ho cheka kapa mosebetsi wa ho etsana le mokoti. tjheho). Kepo ka ho baka lesoba fatshe. Ketsollo ya ho cheka. toxin/ Motsoako o nang le makumane a ka bolayang kapa a ka holofatsang mmele ha a jewa kapa a newa. sejeso) (mm. se emelang moruo wa naha ha ho bapisoa le dirafjoa kapa dihlahisoa tsa naha tse kenang naheng le tse tsoang naheng ka phapanyetsano. (mm. Chefu (che-fu) /poison. Chello (chel-law) /lust. Ho tshoasolla kapa ho hakolla lerabeng. ensnaring/ Ketso ya ho cheha: ho etsa hore ntho kapa motho a tshoasehe. Cheko (chi-kaw) /excavation. Takatso ya pokano kapa thobalano. tjhehollo). /bon. Ho epolla se tsetetsoeng kapa se kentsoeng tlasa mobu. Ho etsa hore ntho e tshoaroe ke leraba kapa sefi. diketo) (mm. Ebe ke nnete hore monna ha a chele a ka hlokometsa bana ba masea? Chelete (che-le-te) /money/ Se sebedisoang bakeng sa ho reka kapa ho fapanyetsana ka se nkuwang le se fanoang. tjhehwa). Ho epa ka ho baka lesoba fatshe. Chehollo (che-hul-law) /untrapping/ Ketso ya ho cheholla: mokgoa wa ho etsa hore sefi se seke sa tshoasa.68 Chechisano (che-chi-sa-naw) // Ketso ya ho chechisana. Chekollotsoe (chi-kul-lots-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho chekolla. Cheholla (che-hul-la) /untrap/ Ketsollo ya ho cheha kapa ho etsa hore sefi se seke sa tshoasa. chele) (mm. aroused. Kepollo ya se tsetetsoeng kapa se kentsoeng tlasa mobu. se sebedisoang bakeng sa ho lefa. Motsoako o bolayang. Cheko (chi-kaw) /girls’ game/ Papadi eo hangata e bapaloang ke banana ka ho thala mela e nang le masakana fatshe ebe ba sututsa sementu ka leoto leleleng ho se lebisa masakaneng ohle. lustfullness.

(mm. Chesehela (chi-se-he-la) /crave for. Chesa (chi-sa) /burn. Chesele (chi-si-li) /chisel/ Se sebedisoang bakeng sa ho petsola. (mm. Chesetso (che-sets-aw) /ignition. (mm. Ho etsa hore ntho e che. (mm. Patlo ya ntho e itseng ka tsela eseng ntle. epa). Chesela (che-si-la) /to chisel/ Ho thuba. (mm. Chesehelo (chi-se-hel-law) /covetousness. Ho etsa hore naha kapa sebaka se apareloe ke mollo. Chepo (chi-paw) /excavation/ Ketso ya ho chepa. (mm. 69 . ignite/ Ho hotetsa kapa ho etsa hore ntho e tuke. (bap. Ho labalabela haholo. cheko) (mm. Ho ba phateng tse chesang: ho kula haholo ka tsela eo mokudi a hlolehang ho tsoha moalong. Chesela (chi-se-la) /weld/ Ho kopanya tshepe le tse ding ka sesebedisoa sa ho kgomathetsa kapa ho mamaretsa ditshepe mmoho. Chesitse (che-si-tse) // Bokgale ba ho chesa. Chichiriso (chi-chi-ri-so) // (bap. thella) (mm. tjheselo). desire. Tjhentjhe). Ho baka kubello. masalla a chelete ka mora theko ya thepa. (bap. (mm. pshemola). Chesela (che-se-la) ) // Ketsetso ya ho chesa. burning/ Ho etsa hore ntho e apareloe ke mollo kapa lelakabe. Chepa (chi-pa) /dig/ Ho etsa mokoti ka ho epa fatshe. lakabetsa kapa ho tuka. Tabatabelo e sa lokang. Mael. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “thella”. desire/ Ketso ya ho chesehela: tabatabelo kapa takatso e kgolo haholo. /bon. Tlh. (mm. thello) (mm. Ho lakatsa ka tsela e kgolo. (bap. tjhesetsa). (mm. Mael. tletleranya kapa ho thuba ka ho se otla ka hamore. (mm. Cheseho (chi-se-haw) /covetousness/ Boemo ba ho batla kapa ho labalabela ntho e itseng ka tsela e kgolo. ho phutha ka ho etsa nyane. ho etsa hore ntho e tuke kapa e hotele. (mm. lokoloha. Chesitsoe (che-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho chesa. (mm. moo a robetseng teng. tjheso). Bo tsholoa bo chesa.tjhenano). Chi (chi!) /exclamation: completly burnt/ Lekgotsa le bontshang boemo kapa tsela eo ntho e cheleng ka teng. tjheseho). lore!) (mm. Cheseletsa (chi-se-le-tsa) /to weld/ Ho kopanya tshepe le tse ding ka sesebedisoa sa ho kgomathetsa kapa ho mamaretsa ditshepe mmoho. tjhitjhiriso). (mm. Cheseletso (chi-se-le-tso) /welding/ Mosebetsi wa ho cheseletsa kapa ho kopanya ditshepe le disebedisoa tse tshoanang le tshepe. dichesele/ (mm. Chichirisa (chi-chi-ri-sa) // Ho thella motheong kapa theledisaneng. (bap. tjhesehela). tjhepo). Ketso ya ho etsa mollo hore o senye ntho e itseng. Cheseho (chi-se-haw) /eagerness/ Mokgoa le maikutlo a ho batla ntho e itseng ka matla. (mm. tjheseletsa). (mm. bo tsohe bo fodile: maikutlo a khalefo a kokobela ha nako e ntse e tsamaya. Dichenche/. tjheseho). hotetsa) (mm. (mm. tjheno). ablazing/ Ketso ya ho chesetsa kapa ho hotetsa: ho etsa hore naha kapa sebaka se apareloe ke mollo. tletleranya kapa ho thuba ka chesele. Tjhesetso). Cheka.69 Chemolo (che-mu-law) /getting away/ Ketso ya ho chemola: ho kgona ho baleha ka lebaka la ho lokolloa. tabatabelo ya monahano e kgolo. covet/ Ho batla ntho e itseng ka mokgoa o moholo. Ho cha ka botlalo. Chesisa (che-si-sa) /cause to burn/ Ketsiso ya ho chesa. tjheseletso). /bon. tlamoloha kapa ho tlamolloa. (bap. tjhesitswe). tjhesela). Cheselo (chi-se-law) /welding/ Ketso ya ho chesela. ho ba boemong ba ho tsoa ditlamong. Chesetsa (chi-se-tso) /ablaze. tjhi!). Cheno (chi-naw) // Ketso ya ho shena: ho phutha kapa ho honyetsa lesela kapa ntho e itseng ka ho e etsa hore e be nyane. tjhesela). tjhesele). Chesetsa) (mm. tjhesehelo). tjhitjhirisa). Cheso (chi-saw) /burning/ Boemo ba ho chesa. Chenano (che-na-naw) // Ketso ya ho shenana: ho phutha ka tsela eo ntho ebang nyane haholo. (bap. Chenche (chin-chi) /change/ Chelete e kgutlisetsoang ho moreki ka mora ho reka. tjhesitse).

tjhobe!). eo manaka a yona a leng sio. Chitjana (chit-ja-na) /of a cow: hornless/ Hoa kgomo e tshehadi: e hlokang manaka. Thuba. tjhwatla). tjhwatleha). Chobelo (chu-be-law) /elopment/ Ketso ya ho shobela kapa ho tsamaya hoa ngoanana le mohlankana ka sepheo sa ho dula mmoho. tjhobatjhoba). joalo ka monna le mosadi ntle le tumello ya batsoadi. koetela) (mm. thubeha) (mm. breaking/ Ketso ya ho choatleha: mokgoa wa ho thubeha kapa ho petsoha ka dikoto. (bap. (bap. (bap. (bap. tjhitja). Ho etsa hore motho a tsitsinye mmele bakeng sa mmino. tjhwatla). tjhwatjhwaselo). tjhwatjhwasela). Chobachoba (chaw-ba-chaw-ba) /devious. mokoting kapa hara ntho e itseng. bohale bo hlokang kelello. e hlooho e hlokang manaka. Ho kena poteletsaneng. ho se dulesehe sebakeng seleseng. Choatleha (chwa-tle-ha) /breakable/ Ketsahalo ya ho choatla. tjhwatjhwasela). (mm. Chobediso (chu-be-dis-aw) /elopment/ Ketso ya ho shobedisa kapa ho nka ngoanana ke mohlankana ka sheshe ho mo etsa mosadi. tletleranya) (mm. Ho nka motho wa mosetsana ka dikgoka ho ya mo etsa mosadi. (mm. (bap. kwetelo). Chobela (chaw-be-la) /disappear/ Ho nyamela ka mokoting kapa hara ntho e itseng ka potlako. Lenyalo le sa hlohonolofatsoang ke batsoadi. nyame!) (mm. Chobola (chaw-bu-la) // Ho bua hampe le motho ka ho se bontshe tlhompho le kgetho e ntle ya mantsoe. nyamela) (mm. 70 . Ho nyamela hanghang mokoting kapa poteletsaneng. Motho eo kgetho ya hae ya mantsoe e hlokang tlhompho. Ho nka ka dikgoka. tjhobediso). Choachoaselo (chwa-chwa-sel-aw) /dancing/ Ketso ya ho choachoasela kapa ho tsitsinya mmele ka ‘baka la mmino wa diletsa. Cho (chaw) /say/ Ho tla ka taba. Chitja (chit-ja) /oval like. Hoa thaba: e sedikadikoe. Chobachobo (chaw-ba-chaw-baw) /deviousness/ Ketso ya ho chobachoba kapa ho hloka botsitso ka ho se arabe potso hantle kapa ho se dulesehe sebakeng seleseng. tjho). (bap. Chochoasedisa (chwa-chaw-se-di-sa) // Ketsiso ya ho choachoasela kapa ho etsa hore leqeba le be bohloko. (bap. Mokete wa bosiu wa bacha ba metsaneng. (mm. round/ E sebopeho se sedikadikoe. Chobe (cho-be!) /exclamation: sudden disappearance/ Lekgotsa le bontshang ho nyamela hoa ntho e itseng ka potlako. tjhitjana). Mohobelo. Choachoaselo (chwa-chwa-sel-aw) /painfulness/ Ketso ya ho choachoasela kapa ho utloa bohloko bo boholo hoa leqeba. Choatlo (chwa-tl-aw) /breakage/ Ketso ya ho choatla kapa ho arola ka ho thuba ntho e itseng. evasive/ Ho hloka botsitso ka ho se arabe potso hantle. tshebediso ya mantsoe a mabe kgahlanong le motho. Bochobolo). tjhitja). Boemo ba ho thubeha kapa ho petsoha ka dikoto. sedikadikoe) (mm. (bap. Choachoasela (chwa-chwa-se-la) /painful/ Ho ba bohloko haholo hoa leqeba. tjhobela). ho bua hona joale. jive/ Ho thothometsa mmele kapa ditho tsa mmele bakeng sa mmino. Ho fochosela bakeng sa mmino wa diletsa. hornless/ Hoa kgomo: e hlokang manaka kapa e senang manaka. (bap. mokgibo) (mm. Choatla (chwa-tla) /break. (mm. Choatleho (chwa-tle-haw) /breakage. (bap. (mm. Chitja (chit-ja) /without horns. tjhobola). Choachoasela (chwa-chwa-se-la) /dance.70 Chifona (chi-fo-na) /rural youth night party/ Timiti ya bacha ba mahaeng. Chobolo (chaw-baw-law) /wild woman/ Motho e motshehadi ya sa tsebeng ho bua hantle le batho. Echo) (mm. Chobolo (chaw-baw-law) /rudeness/ Ketso ya ho chobola: pontsho ya puo e mpe kgahlanong le motho emong. thubo) (mm. (mm. e nang le mahlakore a senang sekgutlo kapa lekgutla. crash/ Ho petsola ka ho otlanya fatshe kapa ka ho otla ka ntho e boima. Ho tjeka ka lebaka la pina kapa mmino. (bap.

Choelello (chwel-lel-law) // Ketso ya ho shoelella: ho shoa mmoho le batho ba tlamehang ho bolawa. tjhomi). (mm. Choeso (chwe-saw) /killing of/ Ketso ya ho shoesa kapa ho bolaya. /bon. Ho lokoloha ka sepheo sa ho baleha. tjhomatjhomano). ho etsa setsoalle kapa kamano ya botsoalle. ho etsa setsoalle kapa kamano ya botsoalle. Chomana (chaw-ma-na) /befriend each other/ Ho ba motsoalle le motho emong. tjhopoho). Ho lokoloha kapa ho itokolla ka sepheo sa ho baleha. Chopoha (cho-pu-ha) /slip/ Ho tsoa matsohong ka baka la ho thella. (bap. /bon. tjhweisa). (mm. tjhopola. (bap. Chopola (cho-pu-la) /escape/ Ho tsoa ditlamong ka sepheo sa ho baleha kapa ho ja fatshe. Chomachomana (chaw-ma-chaw-ma-na) /to form friendship/ Ho etsa setsoalle hanghang le motho emong. morutuwa kapa morutwana. sututsaka). Ho ba chomi ya motho emong. Choeisa (chwe-is-a) /laxative/ Ketsiso ya ho choeha: ho etsa hore motho a nyele masepa a metsi kapa a thapileng haholo. 71 . Chofa (chaw-fa) /push/ Ho sututsa ka matsoho. Chofachofana (chaw-fa-chaw-fa-na) /to push repeatly/ Ketsetsano ya ho chofa. Chofiloe (cho-fi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho chofa. (bap. Motsoalle wa motho. Chofaka (chaw-fa-ka) // Phetako ya ho chofa. ho nyela masepa a thapileng haholo. Ho lokoloha matsohong ka lebaka la ho thella. Cholo (chu-law) /said so/ Bokgale ba ho cho. Chopodisoa (cho-pu-di-swa) // Boetsuwa ba ho chopola (mm. ho isa pele ka matsoho. Chomane (chaw-ma-ne) /befriended. tjholo). tjhopodisa). ho ba metsoalle ka nako e kgutshoane. Boemo ba ho ntsha moya mothong kapa ho fedisa bophelo ba ntho e itseng. chopotse). acquinted to/ Bokgale ba ho chomana. (mm. tjhofa). Lentsoe le nepahetseng ke “choeha” kapa “choea”. tjhoko). Choello (chwel-law) // Ketso ya ho shoella: ho shoa bakeng sa motho ya tlamehang ho bolawa. befriend/ Ketso ya ho chomana: mokgoa wa ho kgema mmoho le motho emong bakeng sa setsoalle. bochomi/ (bap. tjhopoha). Chopoho (cho-po-haw) /slipery/ Ketso ya ho chopoha kapa ho tsoa matsohong ka baka la ho thella. Chomachomano (chaw-ma-chaw-ma-naw) /friendship making/ Ketso ya ho chomachomana: mokgoa wa ho etsa setsoalle le motho emong kapelenyana. Chomano (chaw-ma-naw) /acquintance. phoso kapa ntle le boikemisetso. baleha) (mm. (mm. acquintance/ Motho eo le amanang le yena ka setsoalle feela empa ese wa heno kapa wa leloko. Chopohile (cho-pu-hi-le) // Bokgale ba ho chopoha. Chofile (cho-fi-le) // Bokgale ba ho chofa.71 Choeha (chwe-ha) (choea) // Ho ntsha masepa a metsi ka sebono. dichoko/ (mm. Chomi (cho-mi) /friend. Chofako (chaw-fa-kaw) // Ketso ya ho chofaka. (mm. Choeya (chwe-ya) // Tlh. tjhwea. (mm. Chofana (chaw-fa-na) // Ketsetsano ya ho chofa. Ho ba chomi ya motho emong. tloaelo ya ho ba chomi ya motho emong ntle le bothata. phoso kapa ntle le boikemisetso. ho nka sebaka sa eo a loketsoeng ke lefu. ho ba motsoalle le motho emong. (bap. chopola) (mm. chopolo) (mm. tjhweso). tjhwello). Chopodisa (cho-pu-di-sa) // Ketsiso ya ho chopoha kapa ho chopola. motsoalle) (mm. tjhwello). (mm. mosuwetsana. (mm. Chofachofano (chaw-fa-chaw-fa-naw) /repeat pushing/ Ketso ya ho chofachofana. ho shoa ka phoso ka baka la molato wa batho kapa motho emong. Chofano (chaw-fa-naw) // Ketso ya ho chofana. tjhopohile). tjhweha). (mm. mokgotsi wa motho emong. Choko (chaw-kaw) /chalk/ Se se sebedisoang bakeng sa ho ngola leboteng ke mosuwe.

Chuchisa (chu-chi-sa) // Ho etsa mosebetsi wa mochuchisi. tjhopotse). (mm. o molelele. (mm. phoofolo kapa ntho e tsamae. tjhutjhumakgala). oo seemo sa ona se otlolohileng hantle. Mohl. terene. Chorile (chaw-ri-le) // Bokgale ba ho chora. mochuchisi). o tsamayang ka matla a mashala le metsi. (mm. tjhutjhiso). Chuchiso (chu-chi-saw) // Ketso ya ho chuchisa. se nang le materoko. Chorisitsoe (cho-ri-si-tswe) // Boetsuwa ba ho chora. /bon. dichuchumakgala/ (bap. paleho) (mm. Chorisa (cho-ri-sa) // Ketsiso ya ho chora. mafongfonyane) (mm. Chopotse (cho-pu-tse) // Bokgale ba ho chopola. tjhoriswa). (bap. o molelele. (bap. tjhoro). chopoho. Chorisitse (cho-ri-si-tse) // Bokgale le ketsiso ya ho chorisa. (mm. locomotive/ Mofuta wa sepalangoang se seholo. (mm. Chorisoa (cho-ri-swa) // Boetsuwa ba ho chora. Chuchumakgala (chu-chu-ma-kga-la) /steam train.72 Chopolo (cho-pu-law) /an escape. breakout/ Ketso ya ho chopola kapa ho tsoa ditlamong ka sepheo sa ho baleha kapa ho ja fatshe. tjhorile). Ho lokoloha ka sepheo sa ho baleha. (mm. Choro (chaw-raw) // Ketso ya ho chora: ho ba le mmele o emeng hantle. oo seemo sa ona o otlolohileng. tjhorisa). Chora (chaw-ra) /well postured/ Ho ba le mmele o emeng hantle. Chuo (chu-o) /exclamation: go away!/ Lekgotsa le sebedisoang ho laela hore motho. Chuo! Ha e tloe mona! Chuo! Ha e ye! 72 . (mm. tjhopolo). tjhora).

ho tlosa mmuso ka dikgoka ka sepheo sa ho kenya o mmuso omong. A ngatafatsa mantswe a dintho tse itseng. Lebitso lena. Tem. pitsa=dipitsa. Ha se nnete. ho ntse hona le mantswe a semelo/tlhaho a mangata a ka bonngweng a qalang ka tlhaku ena. Diabanneng (di-a-ban-ne-ng) /man’s confrontation/ Ketso e thata kapa e boima eo ho nahanoang hore e tshoanetse banna feela. Dia (di-a) (diha) /cause to fall. ho isa boemong bo tlase ka ho tlosa boemong ba boetapele. Mohlala: katse=dikatse. dula. Di teng kaofela. Jj. Baqapi kapa bangodi ba pele ba Sesotho ba ne ba nahana hore tlhaku “D” ha e sebediswe ka Sesotho. (bap. Daniele (ta-ni-e-le) /Daniel/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi le metso e tsheletseng (26) testamenteng ya kgale. Batho ba ngangellang hore tlhaku ena ha e sebediswe Sesothong ba phelekanyeditswe (indoctrinated) ke badichaba ba neng ba ngola Sesotho ka mora selemo sa 1833!! Tlhokomediso: ha ngata mantsoe a qalang ka “D” ke mangatafatsi (pluralizer). pere=dipere. Dia kenyeletsoa le tsona. Tlhaku ya bone ya puo ya Sesotho e ya sebediswa. plunge. Dia bonahala. Bothata boo motho a kopanang le bona bophelong.73 Ddd PALE: Tlhaku ya bone (4) ya Sesotho. Dia tsamaya. E sebediswa ke Basotho mantsweng a mangatahadi jwalo ka: disa. amang a mantsoe a qalang ka tlhaku ena a sebedisoa a le ka bongateng. Hape. jj Di (di) /they (things)/ Seemedi se sebedisoang ho emela mabitso a ka bongateng a dintho. Deuteronoma (di-ute-raw-naw-ma) /deuteronomy/ Buka ya bohlano (5) ya bibele testamenteng ya kgale. diha). dikanyetsa. sefate=difate. dutla. Ho etsa hore eng kapa eng e wele. tlou=ditlou. sepekere=dipekere. Tlh. Lentsoe le nepahetseng haholo la puo ya Sesotho ke “ diha” hofeta “dia”. stumbe/ Ho isa fatshe ka sepheo sa ho loana. natha kapa ho otloa. D (di) //. duba. Mohl. liabanneng). jwalo jwalo. Di ntle ha di dutse fatshe. poone-dipoone. “Dia baba”. Di kgutlile di kgathetse haholo. 73 . Ho molemo ho kopanya lentsoe lena ho qoba tlhaloso e sa utloahaleng ya lentsoe “a” ha e arotsoe ho “di” joalo ka “di a” bakeng sa “dia”. Lentsoe “dia”(they) le sebedisoa haholo joalo ka seemedi se hlalosang dintho ka bongateng joalo ka: “dia tsamaya”. Mohl. pene=dipene. kgomo=dikgomo. Mohl. (bap. Di tsamaile le rangoane. ntja=dintja. diabolosi. tjepa=ditjepa. “deuteronoma” le bolela “tshoantshiso ya molao” ka puo ya Sesotho. Di (di) /pluralizing preffix/ Sehlongoapele se ngatafatsang lentsoe kapa mantsoe a dintho kapa diphoofolo. Ditshoantsho tsa mefuta ya dinonyana tse phatlaladitsoeng bukeng ena ha dia hatisoa kaofela. Dia (dia) /of things: they are/ Seemedi kapa leemedi le bontshang ntho tse ka bongateng. Tem. seabanneng) (mm. dintho le dimela. haholo diphofolo. jwalo jwalo. Le ha ho le jwalo.

liela). hoseng ka meso kapa ka madungoadungoane. Diela (di-e-la) (dihela) /deceive/ Ho etsa hore motho emong a lahlehe ka dipuo kapa diketso tse hlokang nnete. Diehisitsoe (di-e-hi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho dieha. Diehile ( di-e-hi-le) // Bokgale ba ho dieha. liehisitsoe). luxation/ Ketso ya ho didibolotsa kapa ho mamarolla se mamaretseng ka ho se hotsula kapa ho se ntsha moo seleng teng. mahlo a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe. eo ka nako tse ngata a dulang a le dikgathatsong. tielo) (mm. lilietsa). liepeepe). Didibolotsoe (di-di-bo-lots-we) /detached/ Boetsuwa ba ho didibolotsa. wela. mistakes/ Ketso e tsoileng tseleng kapa e sa nepahalang. Ketso ya ho ntsha bafu mabitleng.(mm. Diehisa (di-e-his-a) /to delay/ Ketsiso ya ho dieha. liehisoa. diha. ho ba madiela. ho baka ho wela. diengwane. seengwane). Didietsa (di-di-ets-a) /ululate/ Ho etsa modidietsane kapa modumo wa tlholo ka molomo. Diana (di-a-na) /cause each other fall/ Ketsetsano ya ho dia. Diela (di-e-la) /cause to fall/ Ho wisa kapa ho etsa hore ntho kapa motho a wele fatshe. botlaila bo etsahalang. (mm. Difanya (di-fan-ya) /errors. /bon. Ka puo ya Sekone (nguni) lebitso lena le bolela “ntombifuthi” kapa “ntombizodwa”. diehiswa). Kepollo) (mm. Diengoane (di-eng-wa-ne) /a girl born during noise of the crickets/ Ngoana ngoanana ya hlahileng nakong eo seongoane kapa diongoane di neng di bakile lerata le leholo. lieketseng). botsitso ba batho lefatsheng. (bap. (bap. Lengeloi le leholo la tahleho le qapileng boikgohomoso le tshenyeho. howa. Qaqapolotsa) (mm. (mm. /bon. Mael. Lebitso la ngoanana eo eleng keketso ho banana ba teng lapeng labo. Didibolotso (di-di-bu-lo-tso) /detachement. Diabolosi (dia-bo-lo-si) /satan/ Moya o kgahlanong le Modimo. dia). Difanya/ (bap. lifanya). liehile) . ho emisa ho sebetsa ka lebaka la boqheku. (mm. seongoane) (mm. liepollo). phoso e entsoeng. qhekanyetsa). Ho fihla ka mora nako e beiloeng. /bon. dihana). mme o eketsa bokudi le bomadimabe. luxate/ Ho mamarolla se mamaretseng ka ho se hotsula kapa ho se ntsha moo seleng teng. (bap. Didibolotsa (di-di-bo-lo-tsa) /detach. Ka meso. Diala (di-ala) // Se kgonang ho sheba ka ho phatlalla ntle le tshiro.74 Diabenya (di-a-ben-ya) /lightning/ Kganya e etsoang ke maru a pula nakong ya dipula tsa letsolo. Bodiepeepe/ (bap. (mm. liabenya). (bap. Ho ba lenama ho etsa ketso e itseng. Didibolotse (di-di-bo-lo-tse) /detached/ Bokgale ba ho didibolotsa. Moya o sa batleng toka. (bap. Diehisoa (di-e-hi-swa) /delayed/ Boetsuwa ba ho dieha. ho lahlehisa ka puo e fosahetseng. (mm. Mmadiepetsane) Diepollo (di-ep-ul-law) /exhumation/ Ketso ya ho epolla kapa ho ntsha ntho e epetsoeng tlasa mobu. wisa. Ho etsa mohowo wa tlholo ka molomo. Dieketseng (di-eke-tse-ng) /girl after girl/ Lebitso la ngoana e motshehadi ya hlahileng ka mora bana ba banana habo. (mm. mohowo) (mm. Diepetsane (di-epe-tsa-ne) /trouble maker/ Motho e motona ya masene. (bap. liabolosi). Diela (di-e-la) /retire/ Ho lesela mosebetsi ka lebaka la botsofe. ha ka puo ya setswana ba re ke “ngwanyanakgape”. mehlolo e meholo ka tsela e makatsang. liehisa). Dialla (di-al-la) /before daybreak/ Nako pele letsatsi le chaba. bodiengoane/ (bap. /bon. Lilibolotsa). fanya) (mm. (bap. potolohisa) (mm. 74 . (bap. Dieha (di-e-ha) /delay/ Ho se fihle ka nako e nepahetseng. (mm. Diepeepe (di-e-pe-e-pe) /marvel(s)/ Boemo ba diketsahalo tsa meka le mehlolo. lieha). Mahlo ke diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho e ntle kapa e mpe. Bodieketseng/ Tem.

ho isa boemong bo tlase ka ho tlosa boemong ba boetapele. Dikae/ Mohl. (bap. Dihibo/ (bap. ntja e ja ntja. hiba) (mm. Diketekete (di-ke-te-ke-te) /multitude. natha kapa ho otloa. (bap. Dikela (di-ke-la) /to set/ Hoa letsatsi: ho nyamela bophirima. Tem. Jj. Nako eo tlala e kgolo eneng e rena ka yona: motho a ja motho. masses/ Palo e kgolo ya batho e tlileng sebokeng. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako e ngata.75 Difaqane (di-fa-qa-ni) /great slump. Ho phirima hoa letsatsi. /bon. Diha (di-ha) /cause to fall. enclose/ Ho potapota ka mahlakore ohle. Dihele/. likanyetsa). haka) (mm. (mm. plunge. Tem. Ho etsa hore eng kapa eng e wele. Dikae (di-kae) /date/ Lebotsa kapa lentsoe le bontshang hore moetsi o batla ho tseba nako kapa letsatsi la kgoedi ho ya ka alemanaka. /bon. bolemi ba karolelano boo sepheo sa bona eleng ho thusa monga tshimo ya sa kgoneng. Ding). Ebe o tla fihla ka dikae? Kajeno ke diake. Dihaba/ (bap. lika). ngoaneso? (bap. mehleng ya morena Moshoeshoe le Chaka. Dihaba (di-ha-ba) /vegetable leaf/ Lekgapetla kapa makgapetla a moroho kapa semela se sebedisoang joalo ka sejo. stumble/ Ho isa fatshe ka sepheo sa ho loana. (bap. dia). sehoro). nako) (mm. mahlaku) (mm. (bap. pitsong kapa kopanong e itseng. Dihalefote (di-ha-le-fo-te) /share cropping/ Bolemi kapa temo eo batho ba babedi ba dumellanang ho lema tshimo ya emong ka sepheo sa ho fumana chai mmoho. mehlolo. /bon. Dika (di-ka) /surround/ Ho ba ka mahlakoreng ohle a motho kapa ntho e itseng. Dikadika (di-ka-di-ka) /encapsulate. papading. “Dia baba”. Dihaka (di-ha-ka) /wisdom teeth/ Meno a hlahang motho ya hodileng kapa ya fetileng bongoana. Dihloho (di-hlaw-haw) /news head lines/ Selelekela sa ditaba tse phatlalatsoang. Dihoro (di-haw-raw) /ricketts/ Ponahalo ya masapo a maoto a sa emang hantle ka baka la lefu le bakoang ke tlhokeho ya lebese kapa bosio ba dijo tse akgang khalesiamo (calcium). skeptic. (bap. Tlh. ho tlosa mmuso ka dikgoka ka sepheo sa ho kenya o mmuso omong. (bap. Dihlong (di-hlo-ng) /shy. Dihibo (di-hi-baw) /touch game/ Papadi ya ho thetsana ka matsoho mme ya thitsitseng pele a balehe. meka. Ho loana kapa ho loantsha ka sehlopha. lifaqane). Lentsoe le nepahetseng haholo la puo ya Sesotho ke “ diha” hofeta “dia”. dihalefote/ (bap. (mm. /bon. ho le hobe. tribal wars/ Nako tsa kgale tsa dintoa tsa merabe tseo di neng di etsahala Afrika e ka Borwa. blockade/ Ho futuha ka bongata kapa mmoho. Dihele (di-he-le) /hell/ Sebaka seo ho dumeloang hore satane o dula teng. lihibo). Dife (di-fe) (difeng) /which ones/ Lebotsa le sebedisoang bakeng sa ho tseba tseo ho buuwang ka tsona di le ka bongateng. (bap. moo rafifi a dulang teng kapa a tla isoa teng ka tsatsi la kahlolo. tsilatsila). Sekete). (mm. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng ha le hlalosa boemo ba batho ba bangata. Lehae la satane. likalika). 75 . Tshoteho ya masapo ka baka la phepo e mpe. shyness/ Ponahalo ya ho tshaba ho bua kapa ho etsa ketso e itseng. likae). ho ba ka mahohle hoa ntho kapa motho. seahlolo). Dikanyetsa (di-kan-yets-a) /besiege. /bon. Lentsoe “dia”(they) le sebedisoa haholo joalo ka seemedi se hlalosang dintho ka bongateng joalo ka: “dia tsamaya”. encircle. Haeya bakeng sa tshebediso). diepeepe) (sheb. ho ba ka nqa tsohle tsa ntho. Tlholeho ya ho nka mohato ka baka la ho tshoha kapa ho tshaba batho. doubtfull/ Ho bontsha pelaelo kapa ho se dumele ka ho etsa kapa ho bua kgahlanong le. Ho hlasela sera ka ho futuha ka sehlopha kapa bongata. lihaka). lihaba). faqana) (mm. ya thitsitsoeng a mathise ya mothitsitseng ho fihlela le yena a mo thetsa. Meno a hlahang dilemong tse pakeng tsa 16 le 20. Dikadika (di-ka-di-ka) /sceptic. Dihaeya (di-ha-e-ya) /miracles/ Boteng ba ketsahalo tse makatsang mmohi kapa mobohi. (bap.

Motho ya jang batho ba bang. likoloha). ya makaditseng batsoadi ka ho hlaha ho sa lebelloa pele ho nako kapa kgoedi eo a neng a tlameha ho tsoaloa ka yona. “ditatellano”. lilatsoa. Tlh. Ketso ya ho kgetha moetapele kapa baetapele. Dimakatso (di-ma-kats-aw) /miracles and wonders/ Ketso tse makatsang motho ya tadimileng. likhetho). limakatso). Dillo (tsa Jeremia) (//) /lamentations/ Buka ya bomashome (24) a mabedi le metso e mene testamenteng ya kgale. (mm. (mm. (bap. leba) Mael. 0/ Dikgetho (di-kget-haw) /elections/ Boemo ba ho kgetha motho kapa ntho etlang ho etella pele babang ka moso. lila). /bon. /bon. Dilatsoa (di-lats-wa) /liquor red lips syndrome/ Bofubedu bo hlahang dipuonama ka lebaka la ho noa joala bo bohale haholo. lilala). (mm. bodimakatso/ (bap. haholo wa ngoanana. Bonngwe ba lona ke kgoka. Motho ya jang nama ya batho. ngangello kapa matla a bosula a ho etsa ntho. (mm. Dilala (di-la-la) /type of Basotho blanket/ Mofuta omong wa kobo ya Basotho. madimo/ (bap. /bon. Dila (di-la) /paint/ Ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu kapa pente ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. (mm. Diketso (di-ke-tso) /acts/ Buka ya bohlano (5) ya bibele testamenteng e ncha. Dikoloha (di-ku-lu-ha) /to go around in circle/ Ho potapota sebakeng seleseng ntle le ho ya pele. liketo). Dimakatso (di-ma-kats-aw) /girl born by surprise/ Ngoana. dilatswa). offering/ Karoloana ya chai kapa se kotutsoeng seo ho fanoang ka sona ntlong ya thapelo. lilopotsia). Lentsoe lena. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako e ngata. bofubetsoana bo bonahalang puonameng bo bakoang ke dino tai tse bohale. tikoloho). Ho tsamaya ka ho potoloha sebaka. 76 . (mm. dilala/ (mm.pongpong). Leha batho ba rata ho sebedisa lebitso lena le le ka bongateng bakeng sa ntho e le nngwe. orisi) (mm. Ho hlahisa se ratoang ke bongata ba batho. monehelo o isoang tlung ya thapelo. Dilatsoa/ (mm. (bap. Dikgoka (di-kgu-ka) /by force/ Tsela ya ho etsa ntho ka ho sebedisa matla kapa manganga. Tem. ledimo) (mm. Ho ipha dimenyane: ho baleha ka ho nyamela. Dikronike (di-kro-ni-ke) /chronicles/ Buka ya bibele ya leshome le metso e meraro (13) testamenteng ya kgale. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng nako tsohle. (bap. limo). Dikoloha (di-ku-lu-ha) /to be uncertain/ Ho se tsebe se tlamehang ho etsoa ka ho bua dipuo tse sa utloahaleng le ho etsa diketso tse hlokang botsitso. likhoka).76 Diketo (di-ke-taw) /playing stones/ Papadi ya ho bapala ka majoana a boreledi (haholo batho ba batshehadi) a kapjoang ka ho a isa hodimo le tlase ka letsoho. /bon. Boemo ba ho itahla kapa ho nyamela ka sepheo sa ho qoba kahlolo. /bon. Ha ho tsebahale hantle hore hobaneng bangodi ba bibele ya puo ya Sesotho ba ne ba sebedisa lentsoe lena “dikronike” ha hona le kgetho ya lentsoe kapa mantsoe. (mm. lillo). Tem. “dilopotsia” le sebedisoa lele ka bongateng hangata. Dilopotsia (di-lo-po-tsi-a) /tithing. Dimo (di-mu) /fairy tale monster/ Sebupuwa sa ditshomong se tshosang ebile se tshabeha haholo. Karolo e fumanoeng ka mora ho kotula e lebisoang kerekeng. Dimenyane (di-men-ya-ni) /escape/ Ketso ya ho baleha chankaneng kapa ho balehela bobodu bo entsoeng. Tlh. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. (mm. Tlh. Ketso tsa mehlolo tseo monahano o sa di utloisising hantle. limo). “tlhatlhamano” kapa “ditlhatlhamano”. semakaleng) Dimenyamenya (di-men-ya-men-a) /sweets/ Sejo se nang le motsoako wa tsoekere se sa jelloeng ho kgora empa se jelloa monate kapa boithabiso. (bap. Dilatswa) Tlh. Dimo (di-mo) /cannibal/ Seja batho. Bodimo/ (mm. /bon. bonngwe ba kobo ena ke “selala”.

sesene) (mm. (bap. Diqhenqhe (di-qhen-qhe) // Seka metsi se tsoang molomong ka baka la ketsahalo e itseng ya mmele kapa bokudi. Lentsoe lena le dula le le ka bongateng. (bap. bohlale) Mohl. liqi). Seqi) (mm. heat markings/ Seka mongoapo o hlahang mmeleng ka baka la lefu le itseng. Ntho tse feng. Diswa). in between/ Hara dintho tse pedi kapa tse fetang palo eo. neo) (mm.77 Dineo (di-neo) /gifted female/ Lebitso la ngoanana kapa motho e motshehadi eo ho dumeloang hore ona le neo. Le tlile le ding kajeno? Ding (di-ng) /what things/ Seemedi se bontsang kapa se sebedisoang joalo ka lebotsa. boithapoloso kapa tlholo. modisa) (mm. Lefapha la thuto le itshetlehileng ho botei. Diprovebia (di-pro-fe-bia) /proverbs/ Buka ya bibele ya bo mashome a mabedi ka mora buka ya Dipesalema. Tlh. osele. Lesebo). mosetsana eo ho nahanoang hore o filoe batsoadi ke badimo. Dipalo (di-pa-law) /abilities/ Tsebo ya ho etsa dintho kapa ho nahana kapele ka ho rarolla mathata a itseng. Tlh. bosele. (mm. Diqi (di-qi) /foot steps/ Modumo wa direthe kapa maoto a motho a sa bonoeng. Ke batla tse ding. kopanyo. stats/ Bongata ba dintho ha di balloa bakeng sa dipatlisiso kapa ho fana ka dikarabo. Disele (di-se-le) /different ones/ Seqolli se hlakisang ntho tseo ho buuwang ka tsona ka bongateng ka ho kgetholla hara tse ding. lesele) (mm. keketso le katiso ya palo tse itseng. sesele. Disa (di-sa) /guard/ Ho shebana le mohlape kapa diphoofolo tse ruuwang. Dipesalema (di-pe-sa-le-ma) /psalms/ Buka ya bibele ya leshome le metso e robong ya testamente ya kgale. lisa). (mm. ling). Dipapadi (di-pa-pa-di) /sport/ Ketsahalo tsa ho ithabisa ka ho sheba. Dipalopalo (di-pa-law-paw-law) /statistics. (bap. bohlale ba tokiso le tlhaloso ya dintho ka sehlale. bodineo/ (bap. lisetsa). Seka lemina se tsoang molomong ka lebaka la bokudi kapa ketsahalo e itseng ya mmele. lisene). Ke monna wa dipalo tse hodimo. palotshoano. Disebo (di-se-baw) /gods’ given baby girl/ Ngoana ngoanana eo batsoadi ba hae ba dumelang hore ke mpho ya badimo. (bap. lisitse). Ding (di-ng) /which ones/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa dintho haholo ha di le ka bongateng. 0/ (bap.Tse fapaneng le tse bonoang kapa tse boleloang. Tse ding ntle le tseo ho buuwang ka tsona. (mm. (bap. /bon. Basele. Hara mahlakore a mabedi. /bon. lipala). Ntle le meno kapa leino. Dife) Mohl. (bap. palo. /bon. Disetsa (di-se-tsa) /to guard for/ Ketsetso ya ho disa. (bap. eng) (mm. Seka mongaopo o bakoang ke botenya kapa ho ipikitla pela mollo kapa mofuthu wa mollo. palomola. Disitse (di-sits-we) // Bokgale ba ho disa. toothless/ E hlokang meno. Lentsoe kapa lebitso la Sesotho ke Maele. Disoa (di-swa) // Boetsuwa ba ho disa. Disene (di-se-ni) /teethless. lipalopalo). maths. mosele. Ketso ya ho fana ka palo ya dintho bakeng sa ho bapisa kapa ho etsa dipapiso. Lesako. palohare. Ditaba (di-ta-ba) /news/ Maemo a tikoloho ha a phatlalatsoa ke boraditaba. (mm. (bap. (bap. Dipalo (di-pa-law) /mathematics. lerata la direthe kapa bohato ba leoto. Phatlalatso ya diketsahalo tsa 77 . Bodisebo/. (mm. Ho alosa kapa ho etsa mosebetsi wa moalosi. masedinyana. lineo). Dipakeng (di-pa-ke-ng) /between. e senang meno. lisele). bapala kapa ho nka karolo ketsong eo sepheo sa yona e ka bang tlhodisano. arethmetics. pakeng). palopatlo). esele. physics/ Lefapha la thuto le sebetsanang le tloso. sealemoya le tse ding tse phatlalatsang. Dipala (di-pa-la) /silver stripes. Tharollo ya marangrang ka ho sebedisa bohlale.

(mm. (mm. Tebela. (mm. Dubisa (du-bi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho duba. matlakala. litaba). Ho duba thankga: ho kopakopanya maemo a dintho ka lebaka la pherekano. bo etse hore mmetso o hlolehe ho koenya hantle. luba). (mm. (mm. dubiswa). (bap. ho ferekanya maikutlo. Mael. liteboho). tolara). (mm. 0/ Ditemetoane (di-te-me-twa-ni) /tonsils. Tlh. lenya). fatshe kapa ntho e itseng. ho isa koana le koana. Lentsoe lena “dula” ke lentsoe la semelo la Sesotho. ka hodimo ka tlase. lubiloe. Didolara. Dudisa (du-di-sa) /detain/ Ho koalla chankaneng hofihlela letsatsi la nyewe kapa la lekgotla ha le kopana. lubakanyo. (mm. (mm. sebaka le lefatshe. tonsilitis/ Bokudi bo bakoang ke kokoana hloko bo ruruhisang mmetso. Ho kena ditaba ka sehlotho: ho ba ditabeng tse sa o ameng ebile o sa mengoa. Ditheohelang (dit-he-u-he-la-ng) /good news/ Hoa ditaba kapa diketsahalo: tse monate ebile di thabisa haholo. Ditaba/ (mm. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. luba). Ho ferekanya ka diketso tse hlokang taolo. Dula (du-la) /sit/ Ho beha marao hodima setulo. ditolara/ (mm. Ditebele (di-te-bi-li) /boxing/ Papadi ya ho otlana ka makotofa. luka). teboho) (mm. Ho etsa hore metsi a be mabe. Mael. (bap. (mm. Ditolobonya (di-to-lo-bon-ya) /female Basotho musical/ (sheb. Dudiso (du-dis-aw) /detention/ Ketso ya ho dudisa kapa ho koalla chankaneng hofihlela letsatsi la nyewe kapa la lekgotla ha le kopana. Diteboho (di-te-bu-haw) /compliments/ Takaletso ya mahlohonolo. Ho ferekanya ka diketso tse hlokang taolo. tubakanyo). Dubakanya (du-ba-kan-ya) /disarrange/ Ho kopanya dintho ka tsela e mpe e hlokang makgethe. lubisa). ka hoo lentsoe “setulo” hase lentsoe la 78 . Mael. Dolara (do-la-ra) (to-la-ra) /dollar/ Chelete ya United States ya Amerika eo e sebedisoang hape ke dinaha tse ding tsa lefatshe. setebele) (mm. Dubiloe (du-bi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho duba. lubaluba). (mm. Ho dubisa thankga. Dubisoa (du-bi-swa) // Boetsuwa ba ho dubisa. (mm. Dubile (du-bi-le) // Bokgale ba ho duba. litemetoane). (mm. Ditema (di-te-ma) /Basotho mural decoration/ Mekgabo le mekgabiso ya Basotho e etsoang matlong a mahaeng ka ho dila. Dithole (dit-hu-le) /rubbish. letlakala. (mm. lithole). Duka (du-ka) /to impurify water/ Ho tshilafatsa metsi ka ho a kenya tshila kapa ntho e sa hloekang. Tlh. katleho le ntho tse ntle. Basotho ba dula setulong. (bap. garbage/ Tshila ya ntlo e fielehang kapa e fieloang ho isoa thotobolong. Mael. Dudisa (du-di-fsa) /stay with/ Ketsiso ya ho dula. /bon. Dula (du-la) /stay/ Ho ba sebakeng se itseng ntle le ho tsamaya. Duba (du-ba) /mess up/ Ho kopanya dintho. Dubakanyo (du-ba-kan-yaw) /disarrangement/ Ketso ya ho dubakanya kapa ho kopanya dintho ka tsela e mpe e hlokang makgethe. lubiso). ho phara le ho kenya mebala e metle matlong. Ho kopakopanya ka tsela e sitisang. litebele). (mm. /bon. lubile). Duba (du-ba) /mix/ Ho isa ka tlase ka hodimo. /bon. Mohl. dubilwe). Tse sa jeseng ditheohelang: ditaba kapa diketsahalo tse mpe ebile di sa utloise monate. Ho dubisa thankga: ho kopakopanya maikutlo a emong ka ho ferekanya kelello.78 tikoloho. Mathemalodi). Ho ba sebakeng moo o ahileng teng kapa moo o tsoaletsoeng teng. (bap. ho neta. Setebele ha se sebedisoa joalo ka papadi ya ho hlodisana. lula). Ho etsa motsoako o kopane hantle. Letolobonya bakeng sa tshebediso). Dubaduba (du-ba-du-ba) /besmirch/ Phetako ya ho duba. lubakanya). lubisoa. Mekgabiso ya ditshoantsho e etsoang ke Basotho matlong a bona.

(mm. luma) Dumedisa (du-me-di-sa) /greet/ Ho botsa motho ka tsa maphelo ha o kopana le yena kapa ha o fihla sebakeng sa habo. moahisane kapa motho ofe kapa ofe. (bap. concur/ Ketsetsano ya ho dumella kapa ho ba ntsoeleng. ho hloleha ho dula sebakeng seleseng. Boitshoaro ba hao ha bo dumelehe mohlankana tooe! Ha ho dumelehe ho sotla bana le basadi. Mohl. e molaong kapa e ka buang kapa ya etsoa ka tloaelo. (mm. Ho utloana ka puo le. Ho ba le mokgoa o bontshang tshepo ho ntho e itseng kapa ho ketso e itseng. Ho dumellana le qeto e entsoeng. lumaela). Ho hlodia. lumela). Ho ananela molato kapa phoso. (bap. Dumela (du-me-la) /good morning. lumedisa). Dulesehe (du-li-se-he) /unstable. Dumelang/ (bap. dumelletswe). Dumedisitsoe (du-me-di-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho dumedisa. Dumaela (du-ma-e-la) /groan. deputise/ Ho etsa mosebetsi wa motho ya sio. (mm. Dumellane (du-mel-la-ne) /disagreeing. 79 . (mm. lumella). e hanyetsanang le se buuwang kapa sephetho se nkuwang. belief/ Ho ba le kananelo ka ho tshepa seo motho a nahanang hore se tla etsahala. lumellana). Ho ba moetapele nakoana e itseng ka baka la bosio ba ya tshoereng marapo. Ho bua mantsoe a tumediso. Dumelang (du-me-la-ng) /good morning! Good day!/ Lentsoe le bontshang ho ananela batho bao o phelang le bona joalo ka baahisane kapa batho bafe kapa bafe. Thabo one a sa dulesehe. Mona ha ho dulesehe ka baka la mocheso. Ho etsa mosebetsi wa moetapele ka baka la bosio ba hae. /bon. Dumedisitse (du-me-di-si-tse) // Bokgale ba ho dumedisa. hi. lumelloa). (mm. lumelletsoe. (mm. Fonaneng). permitted/ Boetsuwa le bokgale ba ho dumella. ka ho ba buisa ha o kopana le bona nako efe kapa efe ka puo ya Sesotho. good day. lulesehe). Ho ba mahata mmoho. (mm. (mm. E boemong bo hananang le nepahalo kapa tokafalo. (mm. emela) (mm. lumellane). ha ka nqe nngwe ba na le lebitso la bona la se Dutch le bolelang setulo. lumela). Dumedisoa (du-me-si-swa) // Boetsuwa ba ho dumedisa. Dumelletsoe (du-mel-lets-we) /authorised. ka ho mmuisa ha o kopana le yena. e hananang le se batloang. Dumela (//) /to have faith. tumediso) (mm. Dulela (du-le-la) /represent. Mohl. lumelisoa). lumeleha). Dumeleha (du-me-le-ha) /acceptable/ E amohelehang. Dumellana (du-mel-la-na) /agree amongst. Dumellane (du-mel-la-ni) // Bokgale ba ho dumellana. lulela). (mm. Dumelloa (du-mel-lwa) /given permission/ Boetsuwa ba ho dumella. Duma (du-ma) /to make sound/ Ho etsa modumo kapa lerata. agree/ Ho ananela kapa ho amohela ntho ka tsela eo eleng ka teng. Dumelehe (du-me-le-he) /unacceptable/ E sa amoheleheng: e sa hlokahaleng kapa e sa ratoeng. incompatible/ Tse sa etseng qeto e tshoanang. lumedisitse). Dumella (du-mel-la) /give permission/ Ketsetso ya ho dumela kapa ho fana ka taelo ya ho etsa ketso e itseng ntle le ho hana. (mm. Dumela (du-me-la) /accept. Dumelehile (du-me-le-hi-le) /permissible/ E ka etsoang hobane taelo ya ho e etsa ho fanoe ka yona. reckless/ Ho hloka botsitso ka baka la ho kula kapa boemo bo hlokang monate. (mm. Tshepa) (mm. e ananeloang. lumelehile). (bap. hellow/ Lentsoe le bontshang ho ananela motho eo o phelang le yena. Ka mora ho joetsoa ditaba tse bohloko. (bap. Bokgale ba ho dumeleha. murmur/ Ho etsa modumo kapa lerata la motho ya kulang kapa ya bohlokong bo boholo.79 seafrokanse “stoel” empa ba le adimile Sesothong ha ba fihla ka mora selemo sa 1652. Fonaneng) (mm.

lutlisoa. modupa. tupo) Dupella (du-pel-la) // Ketsetso ya ho dupa. (mm.80 Dumisa (du-mi-sa) /cause sound/ Ketsiso ya ho duma. Dupa (du-pa) /diagnose/ Ho thola. (mm. Dumisetsa (du-mi-sets-a) // Ketsetso ya ho dumisa kapa ho duma. hoa haholo phoofolo kapa motho e motshehadi. dutliswa). Ho tsoa metsi lesobeng. Dutlisa (du-tli-sa) / to cause to leak/ Ketsiso ya ho dutla. lumisa). lutlisa). hore peleho ya lesea kapa namane e ka ba neng kapa. dumiswa). fumana kapa ho bona bohloko bo tshoereng motho kapa ntho e kulang. Ho tseba kapa ho akanya se tla etsahala. (mm. (mm. (mm. (mm. (bap. lumisetsa). (mm. lutla). Dumisoa (du-mi-swa) // Boetsuwa ba ho duma. lupella). 80 . ho ba boemong ba ho bontsha. lusa) Dutla (du-tla) /leak/ Ho tsoa metsi ka baka la lesoba kapa mokoti nthong e itseng. Dutlisoa (du-tli-swa) // Boetsuwa ba ho dutla. lumisoa. (mm. lutlile). Dutlile (du-tli-le) // Bokgale ba ho dutla. Dusa (du-sa) /to show labour signs/ Ho ba le sesupo sa phoofolo e tshehadi hore e ka tsoala neng kapa neng. (mm.

utsoa=utsoe. “to ebb” le ha lona e se sothofatso ya ho eba. O bonahala a phetse hantle ka mora ho eba hoa lehlaba. kokobela). natha=nathe. Kebokebo). E fapaneng le tseding. Ntho eo eleng ya mmuwi kapa moetsi. fade. Ebe (i-be) /so that. utloa=utloe. Ebanyaneng (e-ban-ya-ning) /if by then/ Ka lebaka la. Yaba). e bohale. eka=keko. decline. thereafter/ Ka mora moo. e haufi. Eba o tla kgutla neng? Eba re tla mo fumana tje? Eba le maikemisetso ha o batla ho atleha. ha ho tshoane le ha ho thoe ha a “nahane”. ho fokotseha hoa ketsahalo e itseng. E (e) // Tlhaku e bakang hore amang a maetsi a puo ya Sesotho a fetohele ho malatodi ha e kenyeletsoa qetellong ya leetsi. Ekare bokudi ba hae bo a eba. Eba (e-ba) /dwidle. O lokeloa ke ho ja pele ebe o wa tsamaya. “eba” le batlile le tshoana le la senyesemane. Ea (ya) /of/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa seo eleng sa motho kapa ntho e itseng. yaka). (mm. ho latele. edibanya=kedibanyo. Moelelo o fapana haholo ka lebaka la tlhaku “E” e qetellong ya lentsoe. (bap. jwalo jwalo. thola=thole. Ea ntate. mareho le tse ding ka ho lekana. Eba le mohau hle ngoaneso. Tshaba=tshabe. diminish/ Ho fokotseha hoa boemo bo boholo. elahloko=kelohloko. Ebaeba (eba-eba) // Ho leketla hoa makala a ditholoana ka baka la ho beha hoa sefate. E (i) /is/ Mohl. Sena se bolela hore ha ho thoe motho o wa “nahana”. Eaka (ya-ka) /my. E (e) /this one/ Lesupa le bontshang ntho efe kapa efe e le ka bonngweng. (mm. (bap. ho felloa ke sekgahla sa ho etsa ketso. have/ Mohl. Ya). (mm. E (e) /ee/. Eba (i-ba) /be. ho fela ka ho ya tlase. ka mora moo. Leetsi le qalang ka “E” hangata le fetohela ho “K” ha eba lereho/lebitso. Ea hao. E bonahalang e le ntle haholo. nahana=nahane. mine/ Seemedi se bontshang thuo e mabapi le mmuwi ntle le motho e mong kapa mmuuwa. (mm. ho tla etsahala se. E ratang ho loana ka lebaka le sio. Ea ka. bona=bone. O tlameha o qale ka ho hlapa ebe o wa ja. matha=mathe. Yona e tshoere mahokahanyi. and then/ Ho tloha moo. Ebang (e-ba-ng) /if/ Ka lebaka la. Mohl. ebola=kebolo. Ho tloha moo. hers/ Seemedi se emelang mmuuwa kapa se bontshang thuo ya motho emong ntle le mmuwi. jj. tsabo) (mm.81 Eee PALE: Tlhaku ya bohlano (5) ya Sesotho. etsetsana=ketsetsano. 81 . Mohl. e ntle. E (e) /that which/ Mohl. Ntho eo eleng ya mmuuwa. eketseha=keketseho. maetsi. ho leketla hoa lekala ka baka la boima ba ditholoana sefateng. Mohl. Tlh. Lentsoe lena. Yabo). diemelo. Mohlala: ema=kemo. Eabo (ya-baw) /his. Ho imeloa ke peho ya ditholoana. Mohl. E (e) /objective concord/. etsisa=ketsiso. ho tla etsahala se itseng kapa sena. eketsa=keketso. enta=kento. Eaba (ya-ba) /henceforth.

/bon. mokgathala kapa boroko. Che. Dife/. Ha re eeng hle banna nako e tsamaile. Mohl. Bua). (bap. Ebolaka (e-bu-la-ka) /to peel repeatly/ Phetako ya ho ebola kapa ho ntsha kapa ho tlosa lekgapetla kgafetsa. Eboleloa (e-bu-le-lwa) // Boetsuwa ba ho ebolela. Boemo ba tlholeho bo bakoang ke phepelo ya moya. che bo). (sheb. (bap. ho bua se lebeletsoeng kapa seo eleng sona se batlahalang. (bap. Eeng (ye-ng) (yeng) /lets go/ Lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ho laela kapa ho kopa babuwiswa ho tsamaya kapa ho tloha sebakeng ho ya ho seseng ka bongata. Ebotse (e-bu-tse) // Bokgale ba ho ebola. ahlama). 82 . Edimoloha (edi-mu-lu-ha) /to yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. Efe (e-fe) /which one/ Lebotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho batla karabo ka ho qolla ntho hara tse ding. (bap qaqapolotsa). lentsoe le bontshang ho dumellana le polelo ya mmuwi kapa taelo ya mmui. Efela (e-fe-la) (efeela) /indeed/ Lentsoe le netefatsang se boleloang kapa ketsahalo e etsahalang. Edimola (edi-mu-la) /yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. Mohl. Edimoloho (edi-mu-lu-haw) /yawning/ Boemo ba ho edimoloha: Puleho ya lehano e etsahalang ka boyona. Puleho ya lehano e etsahalang ka boyona. Eboloa (e-bu-lwa) // Boetsuwa ba ho ebola. Ehee (e-he-e) /exclamation: thus it! of course yes!/ Lekgotsa le bontshang kananelo ya nepahalo ya ketsahalo. Ho ebola hangata ka potlako. Re kopa hore re eeng bohle. Mohl. abile). Mantsoe “abile” mmoho le “ebile” a na le phapang e kgolo ka meelelo. /bon. Ebe u tla khutla? Ebe bohle ba teng? Ebe see o se buisoa ke eng? Ebe thato ya hae e tla phethahala tje? Ebile (e-bi-le) /consequently. Ebolela (e-bu-le-la) /to peel for/ Ketsetso ya ho ebola. Ebileng (e-bi-le-ng) /consequently/ Hofeta moo. ho tlosa se aparetseng bokantle ba tholoana kapa sejalo se nang le bokantle. Rona re tsamaya le eena.82 Ebe (e-be) /interrogative pronoun: are you? Is it?/ Lebotsa le batlang ho tseba se tlang ho etsahala kapa se etsahetseng. hape ho le ka tsela e itseng. Ee (ye) /yes/ Lentsoe le bontshang ho dumela se buuwang kapa se hlalosoang. kedimoloho). (bap. Eena (ye-na) /him. Eena le nna rea utloana. (bap. yena). no/ Lentsoe le bontshang ho hanyetsana le se buuwang kapa se hlalosoang. (bap. and. Ho itsoe lona le eeng ka ho panya hoa leihlo. E-e (air-air) /no. Eena o tsamaua le bona. mokgathala kapa boroko. Difeng/. (bap. Tem. she/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho e motshehadi kapa e motona. Efeng (e-fi-ng) /which one/ Lebotsa le qollang ka ho botsa ho batla karabo ho enngwe ya ntho tse boletsoeng. Ho ebola bakeng sa. ahlama) . hodima moo. Ebotsoe (e-buts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ebola. hodima moo. Ketsahalo ya ho ahlama hoa molomo ntle le ho o ahlamisoa ke moetsi. Echo (i-chaw) /say it/ Ho bolela se batloang. Boemo ba tlholeho bo bakoang ke phepelo ya moya. yeng bakeng sa tshebediso). moreso/ Hofeta moo. Ebola (e-bo-la) /to peel/ Ho ntsha kapa ho tlosa lekgapetla: ho ntsha bokahodimo ba tholoana. lentsoe le bontshang ho se dumellane le se etsahalang kapa se buuwang ke mmui. Ketsahalo ya ho ahlamisa molomo ntle le ho o ahlamisa ka bowena. Lejoale. Lentsoe le netefatsang nepo ya ketso.

ehee). Eisoa (ei-swa) // Boetsuwa ba ho eisa. Ho lahlehisa motho emong ka ho mo kenya kotsing. Eketsa (e-ke-tsa) /increase/ Ho etsa hore ntho kapa dintho di be ngata. (mm. Eiseha (e-i-se-ha) // Ketsahalo ya ho isa kapa ho se ratoe ke batho kapa ntho tse itseng ka baka la seemo se itseng. Ho phaella ho seo se seng se le teng. Ho baka boemo ba ho eka pakeng tsa batho ba babedi kapa ba fetang moo. nkeke. Ekareng (i-ka-ri-ng) /as if is/ Kakanyo ya ho lebella ketsahalo e itseng pele e etsahala kapa ntle le ho tseba. Ekeditse (e-ke-di-tse) // Bokgale ba ho eketsa. Eitse (e-i-tse) /when he/she/it. rekisa). Mohl. keiseho). Mohl. tse mpe. Eketsana (e-ke-tsa-na) /to multiply (of leaving things) / Ketsetsano ya ho eketsa: ho etsa hore ntho kapa dintho di be ngata. (bap. Ekana (e-ka-na) /betray each other/ Ketsetsano ya ho eka: ho isa motho boemong bo bobe mme le yena a etse ya mo entseng ketso e joalo ka ho mo qhekanyetsa kapa ho mo phelekanyetsa. (bap. ntho. after he/she/it/ Lentsoe le bontshang ketsahalo ka mora ketso e itseng. ba sala ba bua ka yena. can be/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa ka boikokobetso ka sepheo sa ho kopa ntho e itseng.83 Eisa (e-i-sa) /to outcast/ Ho nyenyefatsa ka dipuo le diketso kapa ho nyefola motho ka lebaka la boemo ba hae bo tlase. Ekaba o mosadi kapa monna?Ekaba o tla ja hona joale kapa ka phirimana? Ha ho tsotelehe hore ekaba moruti kapa tsotsi empa re batla nnete. nkekebe). Ho phaella ho seo se seng se le teng. (bap. Ho etsa hore motho a hlaheloe ke tsietsi ka baka la diketso tsa moetsi. ketso kapa ketsahalo e itseng etla hloleha ho phethahala. Ho nkela motho fatshe ka baka la boemo ba hae bo fatshe kapa diketso tsa hae tse itseng. Eisitse (ei-si-tse) // Bokgale ba ho eisa. (bap. 83 . seemingly/ Lentsoe le supang ketsahalo e makgatheng a ho etsahala kapa e kannang ya etsahala ho tloha hona joale. Ekeke (e-ke-ke) /it will never/ Lentsoe le bontshang hore motho. Mohl. Eka (e-ka) /betray/ Ho isa motho boemong bo bobe ka ho mo qhekanyetsa kapa ho mo phelekanyetsa. Monyetla wa hore se itseng se ka etsahala kapa sa bolela ntho e itseng. Eiye (e-i-ye) /onion leaf/ Lehaba la ananyese le sebedisoang joalo ka senoko se natefisang dijo kapa ho etsa kgodu e monate motsoakong wa dijo tse phehiloeng. /bon. atisana). Ho akanya ketsahalo ya dintho kapa boemo ba ketso ntle le bonnete bo felletseng. Mohl. Ekeditsoe (e-ke-dits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho eketsa Ekee (e-kee) /exclamation: thus it! of course yes!/ Lekgotsa le netefatsang bonnete ba puo kapa ketsahalo e itseng. Boemo bo etsahetseng ka mora ketsahalo e itseng. ho ngatafatsa kapa ho atisa ho tse teng. ananyese). Ke eng ekareng o wa re tella tje monna! Eke (e-ke) /thus it!/ Lentsoe le sebedisoang ho nepahatsa seo ho buuwang ka sona ka ho dumellana le sona ka ho kgotsa. Eisitsoe (ei-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho eisoa. Eke! O nepile! Eke! O tla hantle. Eka (ik-a) /as if/ Lentsoe le akanyang ketsahalo ya dintho kapa boemo ba ketso. Mohl. Eiswa) . Ekaka (i-ka-ka) /it seems. Ekare pula e tla na kajeno. lehaba la semela sa ananyese. (bap. Ekare (i-ka-ri) /looks like/ Kakanyo ya ho lebella ketsahalo e itseng pele e etsahala kapa ntle le ho tseba. dieiye/ (bap. Ho ngatafatsa ho tse teng. Ekang (i-ka-ng) /as if/ Ponahalo ya ketsahalo e batlang ho etsahala ka ho akanya kapa ho nahana ntle le ho tseba. Eitse hobane a tsamaye. may you. Ekaba (i-ka-ba) /if possible.

Lentsoe lena. laya). Ha ele nngwe e lokile. Eksoda (ek-so-da) /Exodus/ Buka ya bibele ya bobedi testamenteng ya kgale e lateloang ke buka ya Genese. (bap. Elahloko (e-lwa-hlaw-kaw) /be cautious.84 Eketsang (e-ke-tsa-ng) Bongata kapa taelo ya ho eketsa. Le ha lentsoe lena. “elahloko” le bonahala le ho utloahala joalo ka mantsoe a mabedi. Eketsoa (e-kets-wa) // Boetsuwa ba ho eketsa. (bap. Eloa (e-lwa) /that one over there/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang motho ya hojana kapa hole. empa e ne ele ho tella feela. e le nngwe kapa e ka bonngweng. (bap. Mohl. (bap. kgaruma. Sena se bolela hore ho ka sebedisoa lentsoe la Sesotho. “exodus” ka Sesotho e bolela phallo e kgolo ya batho ba bangata ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. “eksoda”. Tem. “ele” le ka sebedisoa ka tsela tse pedi: le arohantsoe joalo ka. kutlo kapa kelello. Eleng (i-le-ng) /that which is/ Ka tsela e itseng ha e hlalosoa ka ho e fapanya le tse ding. Ho sheba ka leihlo le nchocho kapa ho sebedisa boko ketsong e itseng. Eketseha (e-ke-tse-ha) /to increase/ Ketsahalo ya ho eketsa. ka mokgoa o itseng ka tlhaloso enngwe. Eleditse (e-le-di-tse) // Bokgale ba ho eletsa. Ela (e-la) /go for/ Ketsetso ya ho ya: ho ya sebakeng sa. Elelloa (e-lel-lwa) /realise. Ele (i-le) // Mohl. “e le” kapa le sa arohanyoa joalo ka “ele” ntle le ho sebedisoa joalo ka lesupa. Elahloko hore o se etse phoso e tshoanang le ya ntatao. (bap. Ele (e-le) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. kelello). aware of/ Ho hlokomela ketsahalo kapa ketso e itseng ka mahlo. Eloahloko (elwa-hlaw-kaw) (eloa-hloko) /noticed/ Boetsuwa ba ho elahloko. hlokomela) Mohl. Lentsoe lena. Tem. Lebaka ele ho etsa kgang. ele). Eloi (e-lo-i) /elohim/ Lebitso le bolelang hore Modimo waka o ntahletseng na? Ema (e-ma) /stand up!/ Ho tloha fatshe moo ho dutsoeng ka sepheo sa ho hata ka maoto fatshe. meticulous/ Ho ba hlokolosi kapa ho ba malala a laotsoe bakeng sa ketsahalo e itseng. Eletsa (e-le-tsa) /advice. Tlh. Ha ele nna le wena re tla bua Sesotho. Mohl. Ho otlolla sebopeho sa mmele ka ho 84 . “ele” le sebedisoa le kopane ha e le lesupa feela. tharollo kapa bohlale. Re bua ka qoabi eleng ngoanabo mosia. ka tsela enngwe. reprove/ Ho fana ka keletso kapa maele ho motho bakeng sa ho mo thibela ho etsa phoso kapa sebe. Ele (i-le) /when it is/ Ha se itseng se le ka tsela e hlalosoang ka tsela e fapaneng. Ela (e-la) /that one/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang ntho e hojana. “ela”. Ela (e-la) /be cautious/ Ho bontsha motho kapa ntho hore e hlokomele ketso kapa ketsahalo ya bohlokoa kapa kotsi e ka etsahalang. Tem. kelohloko). Re dula Mashaeng eleng Fouriesburg ka puo ya Seburu. genese). Eletsoa (e-lets-wa) // Boetsuwa ba ho eletsa. (bap. Ebang ele tshehadi ke ya e batla. Eleditsoe (e-le-dits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho eletsa. Ho phahamisa mmele o dutseng. Ho ne ho se lebaka la ho rohakana. Eletsana (e-le-tsa-na) // Ketsetsano ya ho eletsa. ho molemo ho le sebedisa leleleng ho qoba pherekano ya lentsoe. Eletsang (e-le-tsa-ng) /advisory/ Eo mosebetsi kapa sepheo sa hae eleng ho fana ka keletso. Ho fana ka maele kapa bohlale ka ho bua kapa ho omonya. admonish. Tlhaloso ya lentsoe kapa lebitso lena. “phallo” kapa “bofalli” bakeng sa lebitso.

a se tsitsinyehe kapa a se tsamaye. Emisa (e-mi-sa) /to halt. Emelletse (e-mel-le-tse) // Bokgale ba ho emella. ima). Ho ema ntle le ho tsamaya. diemere/. Emeloa (e-me-lwa) // Boetsuwa ba ho emela. Mohl. Emola (e-mu-la) /conceive. Mael. Ema (e-ma) /stop!/ Ho laela ntho kapa motho hore a se tsamaye kapa a se buwe. Ho etsa mosebetsi wa moetapele ka baka la bosio ba hae. leqheka kapa kakanyo ya motho emong ho phethahatsa morero wa hao. Ho ba moetapele nakoana e itseng ka baka la bosio ba ya tshoereng marapo. (bap. Emong (e-mu-ng) /another one. (bap. dulela). Emara (e-ma-ra) /conceive. Ho beleha ngoana ka mora ho emara. setshelo se sebedisoang bakeng sa ho beha metsi. lekgabunyane kapa bophelo ba sebupuwa ka popelong. to be pregnant/ Ho ba le ngoana. Ho ema ka ditshetshekoane: ho ba le mmele o motle. bane). Mohl. Emetsoe (e-mets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho emeloa. whilst/ Ha ka lehlakoreng leleng ho le ka tsela e fapaneng le eo ho buuwang ka yona. Emella (e-mel-la) /torture/ Ho bua mantsoe a bohloko ho motho kgafetsa. Emarisa (e-ma-ri-sa) /impregnate/ Ho etsa hore motho kapa phoofolo e be le ngoana. Motho a tla re emella! Ke enoa monna o emella mosadi ka mantsoe a tshabehang. Sesebedisoa se sebedisoang ho tshela metsi sa tshepe kapa polasetiki. Enana (e-na-na) /this one here/ Lesupa le bontshang ntho e haufi e le ka bonngweng kapa e le nngwe ka ho toboketsa. Emela (e-me-la) /represent/ Ho etsa mosebetsi wa motho ya sio. Babang/ Mael. o molelele hantle. Emellaka (e-mel-la-ka) // Ketsisiso kapa phetako ya ho emella. Ho aha ka tshiba tsa emong: ho sebedisa bohlale. /bon. ho etsa hore motsamao wa ntho e tsamayang o se tsoele pele. Mohl. (bap. Emela (e-me-la) /wait for/ Ketsetso ya ho ema. to stop/ Ho etsa hore ntho kapa motho a eme. lekgabunyane kapa bophelo ba sebupuwa popelong. ho etsa diketso tse mpe nako e telele hofihlela motho kapa ntho e utloa bohloko. (bap. (bap. o otlolohileng. Ka palo e fetang bonne empa e le ka tlase ho tshelela. O bonahala a kula le ha empa a kgona ho tsamaya. Ena (e-na) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. babang/. ima). Emelletsoe (e-mel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho emella. Empa nna ha ke dumellane le wena. tsoala). Emelloa (e-mel-lwa) // Boetsuwa ba ho emella. leano. Emisana (e-mi-sa-na) // Ketsetsano ya ho emisa. (bap. yane). Ho ema hofihlela motho kapa se emetsoeng se fihla. Morena Moshoeshoe ene ele motho ya mosa haholo. Empa (im-pa) /while. Empa (im-pa) /but/ Le ha ho le joalo ka tsela e itseng. to give birth/ Ho tsoala kapa ho ba le ngoana. ka tsela e fapaneng le eo emong a e hlalosang ka teng. Emere (e-me-re) /bucket/ Lekotikoti le sebedisoang ho tshela metsi. Ene ele mang ya tsebang hore naha ya Lesotho e ka thola boipuso? 85 . Mohl. Orata ho bua puo ya senyesemane le ha empa a badile Sesotho haholo. mpa ka). Empa nna ha ke riatso. other one/ Seemedi se supang kapa se bontshang motho ka ho mo qolla ho ba bang. lekgabunyane kapa ledinyane popelong ka mora kemaro.85 beha maoto fatshe. (bap. /bon. /bon. Ene (in-ne) /was/ Lentsoe le bontshang bokgale ba seo ho buuwang ka sona. Emang (e-ma-ng) // Bongata kapa taelo ya ho ema.

enono). (bap. Ho bolella mmuiswa ho koenya metsi kapa lero. Erekisi (e-re-ki-si) /pea/ Mofuta wa semela seka nawa. Ente (en-te) /injection.86 Eng (e-ng) /what!/ Lebotsi kapa lentsoe le botsang ka ho batla karabo ka tsela e hlokang tlhompho. Episoa (e-pi-swa) // Boetsuwa ba ho epa kapa ho episa. Enoa (e-nwa) (enwa) /this person/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa supang motho ya haufinyane haholo. etsa). neng-kapa-neng) Eng-le-eng (ing-le-ing) /anything/ Ho hong le hohong ho teng. Entsoe (ents-we) /done/ Bokgale le boetsuwa ba ho etsa. Isaia ke moprofeta ya phetseng dilemong tsa bo 740. etsahatsa). kgale ho tloha nako e fetileng. Enoa (in-wa) /drink/ Taelo ya ho noa. ho fumanehang kapa ho tholahalang. ese nko. hoo ho buuwang ka hona. /bon. se polokoe. needle/ Sesebedisoa se jarang moriana o itseng. Eno (e-nu) /that one/ Lesupa kapa lentsoe le bontshang kapa ho supa motho kapa ntho e hojana (bap. Eng-kapa-eng (ing-ka-pa-ing) /anything/ Ho hong le hohong ho teng. se setala se hlahang ka nako tse ngata tsa selemo. ho cheka mobung ka sepheo sa ho ntsha se ka tlasa mobu kapa se epetsoeng. Eona (yaw-na) /it (anything)/ Seemedi se bontshang ntho kapa se sebedisoang bakeng sa lebitso la ntho e itseng ntle le ho le bitsa. Episa (ep-is-a) /to cause to dig/ Ketsiso ya ho epa. syringe. hoo ho buuwang ka hona. (bap. ho fumanehang kapa ho tholahalang. Eo (e-o) /that person/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa le supang motho ka ho bontsha tello kapa ho se hlomphe Eohle (yo-hle) /whole/ Lentsoe le bontshang kakaretso ya ntho ka botlalo ba yona. Enngwe (en-ng-we) (enngoe) /another one/ Lentsoe le bontshang ntho ka ho e qolla ho tse ding tse ngata. Mohl. nawa). neng-kapa-neng). Enono (e-nu-nu) /exactly that one/ Lesupi kapa lentsoe le bontshang kapa ho supa motho kapa ntho e hojana ka ho toboketsa. Ho pata tlasa mobu. se sebedisoang ho hlaba mokudi kapa motho ya nang le bohloko bo itseng. pele ho tlhaho ya Morena Jesu. O bua ka molomo. inject. Lebotsa la tello kapa la ho halefa. Sesebedisoa se thusang ho enta mokudi ka sepheo sa pheko kapa motho ya batlang ho kenya sethethefatsi mmeleng. mme a ruta dilemo tse mashome a mane nakong tseo. Esale (e-sa-li) /ever since/ Ho tloha nakong e itseng e sa boleloeng. (bap. Tem. Enta (ent-a) /immunise. tseding/. Epa (ep-a) /dig/ Ho etsa mokoti. done/ Bokgale ba ho etsa. (bap. Esdrase (es-dra-se) /Ezra/ Buka ya bibele ya leshome le metso e mehlano kamora dikoronike. (bap. (bap. (bap. Epela (ep-el-a) /bury/ Ho kenya tlasa mobu. Epolla (epul-la) /exhume/ Ketsollo ya ho etsa mokoti. Diente/. eno). Esaia (e-sa-ya) /Isaiah/ Buka ya bibele ya mashome a mabedi le metso e meraro ka mora buka ya Sefela sa difela. kento). Ese (e-si) /not/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa kapa le sebedisoang joalo ka lelatodi kapa lefetodi. Jerusalema. Ho kenya mofu tlasa mobu ka lekese kapa ntle le lona. Ketsetso ya ho epa. ho cheka mobung ka sepheo sa ho etsa mokoti kapa ho bula fatshe. seseng). /bon. Entse (en-tse) /did. Ke batla joala ese lebese. (bap. 86 . inoculate/ Ho hlaba ka nale kapa nalete ka sepheo sa ho fedisa mafu kapa lefu le itseng. emong.

Tlh. ka tsela enngwe. Eso (e-saw) /not yet/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsana le ketsahalo kapa boemo bo sa phethahalang ka ho hanyetsana le bona. message by cellular phone/ Ho romella molaetsa ka fonofono ya letheka. /bon. Ho chaka. Rona re ja dihoapa le mantatana. Ke re bohle ha re a loka esita le mopapa. ho ba boemong ba ho ba pulamadiboho ka mokgoa o itseng. O tlameha ho rapela ka nako tsohle esebeng wa keneloa ke satane. Etetsoe (e-tets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho etela. Seruuwa. Etela (e-te-la) /to visit/ Ketsetso ya ho eta. Mohl. Mohl. Mohl. Eseng (I-si-ng) /not that/ Lentsoe le sebedisoang ho bontsha khanyetso mabapi le ketsahalo kapa boemo bo itseng: lehanyetsi. Re batla eso tshilafatsoeng. empa se le kgutshoanyane hofeta pitsi. Ha re batle esong ho hole. Seo eseng Sesotho se a utloahala. an ass/ Mofuta wa phoofolo ya hae e thokoa kapa thokoana ya sebopeho sa pitsi empa yona e le nyane. Eso (e-saw) /mine: of a thing/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya mmuwi kapa ya bo mmuwi. Eta (e-ta) /visit/ Ho ya sebakeng se itseng. Esong ho fihle hona joale e kgutlele morao. Etella (e-tel-la) /precede/ Ho ba ka pele kapa wa pele ho etsa ketso e itseng. Esong ho loke yona e ka kgutlela ho monga yona. Mohl. pokola. 87 . Eso lokeng yona e ka kgutlela ho monga yona. Esitana (e-si-ta) /even/ Le ha ho le joalo. Di-esemese/. Esthere (ese-the-re) /Esther/ Buka ya bibele ya leshome lemetso e supileng (17) testamenteng ya kgale. Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. Mohl. E fapaneng le e batloang kapa e lebeletsoeng. Etile (e-ti-le) // Bokgale ba ho eta. le ka tsela e tshoanang le ya. Seo se seng teng ha re bue ka sona hona joale. Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsa kapa le sebedisoang joalo ka lelatodi.87 Esebeng (e-se-be-ng) /only to find that/ Lentsoe le sebedisoang hore ha ntho kapa ketsahalo e itseng e sa etsoe ho tla etsahala se itseng. Eteloa (e-te-lwa) // Boetsuwa ba ho etela. Re itse re batla joala. Esemesa (e-se-me-sa) /to SMS. ho ngola molaetsa o fitisoang ka fonofono ya letheka. Esemeso (e-se-me-saw) /SMSing/ Ketso ya ho esemesa: ho romella puo kapa tsebiso ka fonofono ya lethaka. ho ba moetapela wa boemo. Etetse (e-te-tse) // Bokgale ba ho eta. Mohl. Esere (e-se-re) /maybe not/ Ka mohlomong. Lentsoe kapa ditlhaku tsena ke tsa sejoalejoale tse tsamaisanang le theknoloji ya kajeno. Re batla esong ho tshilafatsoe. Mohl. se sebedisoang bakeng sa ho belesa meroalo e boima. seka pitsi. (bap. Ha re batle eso holeng. se se thokoa kapa se se sootho ka mmala. Bohle ha re a loka esitana le moruti wa heno. eseng pere. le ka tsela e tshoanang le ya. O tlameha ho dula o le malala a laotsoe esere dira tsa fihla o robetse. Esele (i-si-li) /different one/ Enngwe ntle le e lebeletsoeng. Esele (e-se-le) /donkey. Esekiele (ese-ki-ele) /Ezekiel/ Buka ya bibele ya bomasheme a mabedi le metso e mehlano (25) testamenteng ya kgale. ho ngola molaetsa o fitisoang ka fonofono ya letheka. Esita (e-si-ta) /even/ Le ha ho le joalo. ho romella puo kapa tsebiso ka fonofono ya lethaka. tonki). Esong (e-saw) /not yet/ Lentsoe le sebedisoang ho hanyetsana le ketsahalo kapa boemo bo sa phethahalang ka ho hanyetsana le bona ka ho toboketsa. eseng lebese.

(bap. Etlong bohle monyako o butsoe. Etseletsa (etse-le-tsa) /accuse falsely/ Ho buela wa heno leshano. ho bolella bongata ba batho ho atamela haufinyane. implemented/ Bokgale ba ho etsahatsa. fall/ Ho ya fatshe ka lebaka la ho diwa ke ntho e itseng. Eu (e-u) /exclamation: is that so!/ Lekgotsa le bontshang ho makatsoa ke taba kapa ketsahalo e boleloang. se bonoang ke mmohi kapa babohi ka mahlo a bona ha se tsoela pele kapa se etsahala. Mohl. Etsoa. Keng se etsahalang mo? Ho etsahalang mona lapeng. Etlere ha o ntse o bala buka ena. (bap. Mohl. Etlo (e-tlo) /come. Etlere (e-tle-ri) /while/ Nakong eo ho ntseng ho etsahala se itseng. tlong/. Mohl. Etsahatsa (etsa-ha-tsa) /implement. Ho hlaha hoa ketso e sa lebelloang kapa e lebelletsoeng. etswa. ka tsela eo. Etlere ha o ntse o bua. Etsahala (etsa-ha-la) /happen/ Ho hlaha hoa boemo bo hohelang mahlo. Ewa (e-wa) (eoa) /collapse. ntho kapa ho sebetsa ka tebello le sepheo sa ho fumana se itseng. Etlo koano wena ngoanana tooe! Etlong (e-tlo-ng) /come all/ Bongata kapa taelo ya ho tla. fulfilment/ Ho etsa hore ntho e itseng e bonahale ka ho nka mohato kapa ho sebetsa. (mm. come on/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. Etsolla (etsul-la) /undo/ Ho etsa ketso kapa boemo bo kgutlele maemong a sona a pele kapa setloaeding. 88 . Etlang (e-tla-ng) /come all) Bongata kapa taelo ya ho tla: ho bolella bongata ba batho ho atamela haufinyane. E tla etsuwa neng? E tla etsuwa hosane. ho bontsha ketsahalo ka dipuo kapa ka mosebetsi. entsoe). o se lebale ho pheha. Boemo ba se nkang sebaka kapa se tsoelang pele. Etsuwe (ets-u-we) (etsuoe) /done/ Boetsuwa ba ho etsa. Etsoe (ets-we) (etswe) /moreover/ Ho tloha moo. (bap. ka hofeta ka moo ho boleloang kapa ho hlalosoang kateng. Ena yona e tla etsuwa hona joale kapa hosane.88 Etla (e-tla) /it will. Etla bonahala hosane. etlang/. Etsoa (ets-wa) /done/ Boetsuwa ba ho etsa. /bap. Etsa (ets-a) /do/ Ho bopa ketso. ho etsa ketso e itseng bakeng sa motho kapa ntho enngwe. Etla (e-tla) /come/ Ho etsa hore ntho kapa motho a atamele haufi. ho wela fatshe. entswe). Ho laela mmuiswa hore a atamele ke mmuwi. shall/ Lentsoe le bontshang ketsahalo e etsahalang nako e tlang kapa kamoso. Etsetsa (etse-tsa) /do for/ Ketsetso ya ho etsa. Etsahetse (e-tsa-he-tse) /happened. Etsuwa (ets-u-wa) (etsuoa) /being done/ Boemo ba ho etsa nakong ya honajoale kapa kamoso . Etlare (e-tla-re) /when. entsoe). Re utloile hore etla hosane. ebe le tla hae. Ho fetola boemo ka ho bua kapa ho sebetsa. /bap. ntle le moo. Ho phethahatsa se lebeletsoeng. Etlare ha le bona maru a mangata. Ho bua leshano ka motho emong hose joalo. ho tloha moo kapa ka mora moo. Mohl. Mohl. Mohl. Mohl. otla). Ho laela mmuiswa hore a atamele ke mmuwi. hofeta moo. Etsahalang (etsa-ha-la-ng) /what is happening?/ Se itshetlehileng hodima ketsahalo. thereafter/ Ka mora ketsahalo e itseng.

Fafola (fa-fu-la) // Ho hula letsoho kapa leoto ha bohloko ka tsela eo ekang mosifa kapa lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. ho wa hoa marothodi a manyenyane haholo a pula. ho neha ka ho arola. Fafoleha (fa-fu-le-ha) // Ketsahalo ya ho fafola: e boemong ha ho fafoloa ha bobebe. obstruct. to be vigilant/ Ho dula mahlo a butsoe ntle le ho robala. Kopanyo ya phofo le metsi a belang. ho tshela senoko hodima sejo. Yona e akga ka mareho le maetsi. ho tshira leihlo kapa mahlo ho bakang pono e fokolang ya nakoana. fapanya=phapanyo. fapohela=phapohelo. /bon. ho kgopisa. Fafi (fa-fi) /gambling/ Boemo ba ho bapala ka chelete ka sepheo sa ho e thola ese ele ngata kapa e phaellane ka mora ho fana ka dipalo (numbers) tse itseng ho mochaena. Fadimeho (fa-di-me-haw) /sleeplessness. ho abela ka ho neha. Fafoloa (fa-fu-lwa) // Boetsuwa ba ho fafola. Kopanyo ya phofo le metsi a belang. Fafotsoe (fa-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fafola. phadimeho). ho otla hoa lefafatsane. Fafatsa (fa-fa-tsa) /drizzle/ Ho na hoa pula e nyane haholo. Mael. Ho hula ka ho hotsula. faola=phaolo. ho hlabehisa. 89 . ho koatisa. vigilance/ Ketso ya ho fadimeha kapa ho dula mahlo a butsoe ntle le ho robala. F(ef). difaboriki/. Fadile (fa-di-le) // Bokgale ba ho fala. Mohlala: fana=phano. (bap. Faboriki (fa-bo-ri-ki) /factory/ Moaho o moholo oo ho hlahisoang kapa ho etsoang dintho teng. Amang a mareho a thatafatsa modumo ha eba mareho. Tlh. ho tshela moriana hodima ntho e itseng. Faha (fa-ha) /water and meal mixture/ Ho kenya phofo metsing a belang ka sepheo sa ho pheha bohobe kapa ho etsa papa. ho sithabetsa pelo. Ho fahla mmuso ka lehlabathe: ho kgentsha. (bap. ho bapala diketo ka chelete ka ho efa mochaena. Faea (fa-ya) /mix/ Ho kenya phofo metsing a belang ka sepheo sa ho pheha bohobe kapa ho etsa papa. Fahla (fa-hla) /obscure. ho se robale ka baka la mosebetsi kapa morero o itseng. Sebaka sa tlhahiso ya dintho tse itseng. unseeing/ Ho tshiroa hoa leihlo kapa mahlo ka lebaka la se keneng hara ona. ho ba malala-alaotsoe. eo holeng bonolo ho hula letsoho kapa leoto la yona ha bohloko ka tsela eo ekang mosifa kapa lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. ho utloisa bohloko bo boholo. Fafotse (fa-fu-tse) // Bokgale ba ho fafola. (mm.89 Fff PALE: Tlhaku ya botshelela ya Sesotho. Fadimeha (fa-di-me-ha) /to be sleepless. fadilwe). Fafatsa (fa-fa-tsa) /springle/ Ho tshela metsi ka letsoho kapa ntho e itseng hodima. Fafolaka (fa-fu-la-ka) // Phethako ya ho fafola. Fa (fa) /give/ Ho neha ka letsoho. Fafoha (fa-fu-ha) // Ketsahalo ya ho fafola: Ho hula letsoho kapa leoto ha bohloko ka tsela eo ekang lesapo le hotsutsoe manoanyetsong. Lentsoe le nepahetseng ke “faha” eseng “faea”. Foufala). Fadiloe (fa-di-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fala. ho hlokofatsa maikutlo. jwalo jwalo.

Ho thota sebakeng seseng kapa bodulong bobong ka sepheo sa ho ya batla bodulo tulong kapa sebakeng seseng. 90 . ho ya nqa enngwe ka mosebetsi. (bap. Pitsa ho fahoa e belang: motho ya diehang ho nyala kgarebe o tla rakoa mme mohlankana emong a mo nyale pele. sejo. Fallisoa (fal-li-swa) /evicted. Fanoa (fan-wa) // Boetsuwa ba ho fana. Ho neha ka lerato. (bap. auction/ Ketso ya ho fantisa: ho etsa dinyehlisetso tse kgolohadi. ho theola theko tsa ntho tse rekisoang. Fantse (fan-tse) /erred/ Bokgale ba ho fanya. Ho sotha nko. ho rekisa ka theko e tlase haholo. ho theola theko tsa ntho tse rekisoang. Fantsha (fants-ha) /confuse/ Ho etsa ntho kapa motho hore a etse diphoso. (bap. Fantisi (fan-ti-si) /sale. Ho batla sebaka se secha sa bodulo. Mael. Fana (fa-na) /generous/ Ho nehelana ka phahlo. relocated/ Boetsuwa ba ho falla: ho tlosa motho moo a dulang teng ho mo isa sebakeng seseng. Fahloa (fa-hlwa) /obscured/ Boetsuwa ba ho fahla. e sothileng kapa e butseng masoba a dinko. Bokgale ba ho famola. ntho efe kapa efe ntle le ho tsilatsila. tonosetso). Ketsiso ya ho fanya. (bap. ho ba mmoho le motho leetong. chelete. (mm. Fahoa (fa-hwa) // Boetsuwa ba ho faha. Fantshoa (fan-ts-hwa) // Boetsuwa ba ho fanya. Fallaka (fal-la-ka) /immigrate repeatly/ Phetako ya ho falla: ho falla hoa batho ba bangata. Ho bula nko. Felehetsa (fe-le-he-tsa) /escort/ Ho tsamaya le motho emong ka sepheo sa ho mmontsha tsela kapa ho mo thusa. Sebaka seo ho letsoang diletsa tsa mmino kapa moo ho nang le mmino wa ho fochosela kapa wa ho tjeka. Ho thota sebaka sa ho dula se fapaneng le seo ho tsuwang teng.90 Fahlile (fa-hli-le) /obstructed/ Bokgale ba ho fahla. Moo ho nang le dinyehlisetso tse kgolohadi. Falla (fal-la) /relocate/ Ho ya sebakeng seseng ho tloha ho seseng ka lebaka la mosebetsi. Fala (fa-la) /scratch/ Ho ntsha masalla a dijo a thata pitseng ka sefalo. focho. Phalo). Fallela (fal-le-la) // Ketsetso ya ho falla: ho etsa hore motho kapa ntho e tlohe sebakeng ho ya ho seseng ntle le morero wa ho chaka. Famola (fa-mu-la) /nasalise/ Ho bua ka nko. ho rekisa ka theko e tlase haholo. Fantisa (fan-ti-sa) /put for sale/ Ho etsa dinyehlisetso tse kgolohadi. Mosetsana ya tsilatsilang a ka rakoa ke babang mme ba qetelle ba nkile mohlankana wa hae. ba tsitsinya matheka le marao haholo. Famotse (fa-mu-tse) // Ketsahalo ya ho famola: e butseng masoba a dinko. focho). Fanana (fa-na-na) // Ketsetsano ya ho fana. Fahliloe (fa-hli-lwe) /obscured/ Boetsuwa le bokgale ba ho fahla. ho sebedisa sefalo ho ntsha ntho e itseng. Fallisa (fal-li-sa) // Ketsiso ya ho falla. (bap. theolelo. ho tlaidisa le ho etsisa difanya. (bap. Fanne (fan-ne) // Bokgale ba ho fana. fanwa). moo ba tjekang. mohobelo. Falla (fal-la) /immigrate/ Ho tloha sebakeng ho ya ho seseng ntle le morero wa ho chaka. Famong (fa-mu-ng) /disco/ Sebaka sa ho fochosela kapa ho tjeka. Famotsoe (fa-muts-we) // Boetsuwa ba ho famola. Famo (fa-mu) /type of Basotho dance/ Mofuta wa motjeko wa Basotho o hlaha. filoe). choachoasela). Moqapo. ebile ba famola dinko. mofuta wa motjeko wa Basotho oo ho fochoseloang bakeng sa khoriana le dikupu tsa mmino. mokgibo. Tlhadietsoe).

Mmesa mohloane ha a fanye: motho ya lebeletseng ketso e itseng ya bohlokoa eo a sa tlamehang ho etsa phoso. ya pelo e mpe. ho fetolelana mosebetsi ka ho nka wa emong.91 Fanya (fan-ya) /err/ Ho etsa phoso. ho bua ntho e sa hlokahaleng kapa e sa amaneng le eo ho buuwang ka yona. ho fedisa bonna kapa botona. Fapanyetsa (fa-pa-nye-tsa) /interchange/ Ho beha emong kapa seseng sebakeng sa emong. Fanyehile (fan-ye-hi-le) // Bokgale ba ho fanyeha. Ho hloka tshebedisano mmoho qetong ya dipuisano kapa ditaba. ho lahla motho ka dipuo tse mpe. Fapanyetsana (fa-pa-nye-tsa-na) /exchange. Faoloa (fa-u-lwa) /castrated/ Boetsuwa ba ho faola. Fanyeha (fan-ye-ha) /swing. Mael. Fapoheloa (fa-pu-he-lwa) // Boetsuwa ba ho fapohela. Faolla (fa-ul-la) /to provide with saved food/ Ho ntsha dijo kapa mofao o neng o patiloe kapa o beiloe sebakeng se itseng se sa bonoeng. Faolletse (fa-ul-le-tse) // Bokgale ba ho faolla. Faola (fa-ul-a) /castrate/ Ho poma setho sa botona sa motho kapa phoofolo e tona. (bap. ho lahleha ka dipuo. Fapane (fa-pa-ne) /evil/ E mobe kapa ya diketso tse mpe. Fapana (fa-pa-na) /disagree/ Ho se dumellane ka puo. Fapoha (fa-pu-ha) /go astray. ho kopakopanya dintho ka ho beha madulong a fosahetseng. emong le yena a nke wa hao. fapanywa). Fapana (fa-pa-na) /come across/ Ho kopana le motho kapa ntho tseleng empa ho sa uwe sebakeng seleseng. Faotsoe (fa-u-tswe) /castrated/ Boetsuwa le bokgale ba ho faola. ho kgaohana le ntho e itseng ka lebaka la ho batla enngwe e tshoanang le yona kapa e batlileng e tshoana le yona. ho tlosa lerete. Faotse (fa-u-tse) /castrated/ Bokgale ba ho faola. Faolletsoe (fa-ul-lets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho faolla. interchange. hle! Fapantsha (fa-pa-nts-ha) /mislead/ Ketsiso ya ho fapanya: ho kgelosa ntho kapa motho kgahlanong le emong ka ho mmuwa hampe. swap/ Ho fana ka ntho bakeng sa ho fumana enngwe. Fanyehoa (fan-ye-hwa) // Boetsuwa ba ho fanyeha. Fanyehiloe (fan-ye-hil-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fanyeha. Fapantshitse (fa-pa-nts-hi-tse) // Bokgale ba ho fapantsha. leketlisa). Ho kopana tseleng. hohang. Fapohela (fa-pu-he-la) /sojourn/ Ho kena sebakeng pele ho fihloa moo ho uwang teng. Ngoana motho eo o fapane haholo. Faollela (fa-ul-le-la) // Ketsetso ya ho faolla. ho lahla motho ka dipuo tse mpe. Faolleloa (fa-ul-le-lwa) // Boetsuwa ba ho faollela. misfile/ Ho bea ntho moo e sa lokelang teng. Fapanya (fa-pan-ya) /mislead/ Ho kgelosa ntho kapa motho kgahlanong le emong ka ho mmuwa hampe. ho etela sebaka seo eseng seo ho uwang ho sona. 91 . Fapanya (fa-pan-ya) /misplace. sway/ Ho etsa hore ntho e leketle. irrelevent/ Ho tsoa tseleng. Fapanyoa (fa-pan-wa) // Boetsuwa ba ho fapanya. reciprocate. Fanyeha (//) /to hang/ Ho bolaya ka ho leketlisa ka thapo molaleng. Fapantshitsoe (fa-pa-nts-hits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fapantsha. Ho ngangisana ka mantsoe. ho nka sebaka sa emong. ho chakela tulo nakoana. Mohl. ho etsa ketso tse sa batleheng. ho tsoa lekoteng. Ho se utloane ka puo kapa ho hloka tumellano. Fanyeha (//) /suspend/ Ho bebofatsa kotlo ya kahlolo ka ho etsa hore ya molato a se dule chankaneng dilemo tse beiloeng. ya mekgoa e fosahetseng tse sa rateheng. (mm.

to fight/ Ho hula ka thata ka baka la tlala e kgolo. (mm. e sa kgoneng ho theoha ho tsoa sebakeng se hodimo. Fasitsoe (fa-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fasa. ho etsa hore ntho kapa motho a hloke ho phuthuloha. Fasa (fa-sa) /tie/ Ho tlama ka thapo kapa lerapo. (mm. Fariki (//) /Speckled Mousebird/ Mofuta wa nonyana e soothoana ka mmala. Fasolloa (fa-sul-lwa) // Boetsuwa ba ho fasolla. hoki). Fasitse (fa-si-tse) // Bokgale ba ho fasa.92 Fapohetse (fa-pu-he-tse) // Bokgale ba ho fapohela. ketsollo ya farela. bofa). Faredisa (fa-re-di-sa) // Ketsiso ya ho farela. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehileng tsa dihlahla. Faqisitsoe (fa-qi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho faqa. 92 . difariki/. Faseha (fa-se-ha) /stuck/ Ketsahalo ya ho fasa: ho ba boemong ba ho se kgone ho itshoasolla ka baka la ho tlangoa. fasitswe). Faqisa (fa-qi-sa) /overfeed/ Ho fa sejo haholo kapa hofeta tekanyo. Faqile (fa-qi-le) // Bokgale ba ho faqa. Fasisisa (fa-si-si-sa) // Ketsisiso ya ho fasa. Farelo (fa-re-law) /stuckness/ Ketso ya ho farela: ho dula kapa ho tshoaseha sefateng bakeng sa ho wela fatshe. Fata (fa-ta) /dig/ Ho etsa mokoti kapa lesoba mobung. ho se tsebe ho tsitsinyeha ka baka la ho tshoaseha hodima ntho e hodimo. (bap. e mafura. e jang joang. ho se tsebe ho tsitsinyeha ka baka la ho tshoaseha hodima ntho e hodimo. Fasoa (fa-swa) // Boetsuwa ba ho fasa. (bap. /bon. ho cheka lephao kapa sekgetshe fatshe kapa leboteng. cheka). Faretse (fa-re-tse) /stuck/ E tshoasehileng sefateng. Farolla (fa-rul-la) /untie/ Ho tshoasolla lerabeng. Ho fepa haholo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. (bap. equal/ Ketsetsano ya ho fasa: ho ba maemong a maleka. (bap. Faqisoa (fa-qi-swa) // Boetsuwa ba ho faqa. Fapohisa (fa-pu-hi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho fapoha: ho etsa hore motho a etse phoso kapa a fanye. Faqa (fa-qa) /to struggle. ho ntsha se hakehiloeng sefateng kapa sebakeng se hodimo. Fasisa (fa-si-sa) // Ketsetso ya ho fasa. e bohlasoa haholo. e phelang haholo ka ho ja mefuta ya ditholoana. Fariki (fa-ri-ki) /pig/ Phoofolo ya hae. kolobe. Fapohisoa (fa-pu-hi-swa) /misled/ Boetsuwa ba ho fapohisa. Fasolla (fa-sul-la) /untie/ Ketsollo ya ho fasa: ho etsa hore ntho kapa motho a phuthulohe. ho etsa hore ntho e se balehe ka ho e tlama. Faqisa (//) // Ketsiso ya ho faqa. pharelo). Fasoloha (fa-su-lu-ha) /to be free/ Ketsahalo ya ho fasolla: ho ba boemong ba ho phuthuloha kapa ho ba ntle le ho tlangoa kapa ditlamo. Faredisoa (fa-re-di-swa) // Boetsuwa ba ho farela Farela (fa-re-la) /stuck on a tree/ Ho dula kapa ho tshoaseha sefateng bakeng sa ho wela fatshe. fapohiswa). Fasolohile (fa-su-lo-hi-le) // Bokgale ba ho fasoloha. ho etsa hore ntho e kgone ho baleha ka ho e tlamolla. Faqana (fa-qa-na) // Ketsetsano ya ho faqa. Fasana (fa-sa-na) /to draw. nama kapa ntho tse ngatanyana tse jehang ho yona. ho ba teng hoa ntoa pakeng tsa batho kapa dinaha. ho lekana ka dintlha papading.

qetile). ho ba boemong ba ho bokana ka tsela e bobebe. /bon. Fechisa (fe-chi-sa) // Ketsiso ya ho fecha: ho baka ho fecha. Ho fatela morao joalo ka kgoho: ho sebetsa ntle le tema. “fever”. ho kota kapa ho boka ka tsela ya ho tsitsinya letheka. Ho etsa ntho e hlokang thuso. ho tsomana le botlalo ba taba. Ho hloekisa ka lesela kapa ntho e hloekisang. /bon. “feberu” ke sothofatso ya lentsoe. fornicate/ Ho bokana le batho ba bangata ntle le lenyalo. lehlakore le bapelaneng le le hodimo ka chebeho. Fedisana (fe-di-sa/na) // Ketsetsano ya ho fedisa. Fedisa (//) /to terminate service/ Ho emisa mosebetsi wa motho. Fechoa (fe-chwa) // Boetsuwa ba ho fecha. Faya (fa-ya) /mix water and mielie/ Ho tshela phofo metsing a belang. Ho tlohela kamano ya mosebetsi le ramosebetsi. Lentsoe lena. Fatshe (fats-hi) /on the ground. ketsetso ya ho feba kapa ho feba bakeng sa ho utloisa molekane bohloko.93 Fataka (fa-ta-ka) // Phetako ya ho fata. Fechana (fe-cha-na) // Ketsetsano ya ho fecha: ho fecha emong mme le yena a feche ya mo fechang. Fecha (fe-cha) /to move lecherously/ Ho sebedisa mmele ka tsela ya ho hohela thobalano. Feberu (fe-be-ru) /fever/ Mocheso o moholo wa mmele o bakoang ke lefu le itseng kapa boemo bo itseng ba bokudi. Fatisiso (fa-ti-si-saw) /investigation/ Ketso ya ho fatisisa: ho batla ka kelohloko bonnete kapa nnete ya taba e itseng. mabitso: “fatuki” le “sefatuki” a na le meelelo e tshoanang. lefatshe). faha). batlisisa). Febela (fe-be-la) /to be adulterous. Fatuka (fa-tu-ka) /wipe/ Ho tlosa metsi ka fatuku kapa sesebedisoa se jwalo. sefatuki) Tlh. Fedile (fe-di-le) /finished/ Bokgale ba ho fela. (bap. ho lesa tshebedisano kapa kamano le. unfaithfull/ Ketsetso ya ho feba: ho bokana le batho ba bangata ntle le lenyalo. Ho feba bakeng sa motho emong. Tem. Mael. Fedisa (fe-di-sa) /to end. Fatshe (fats-hi) /down/ Moo mahlo a shebang tlase ha a tadima. Fatela (fa-te-la) // Ketsetso ya ho fata. Fatuki (fa-tu-ki) /wiper/ Sesebedisoa sa koloi se tlosang metsi ha pula e na. difatuki/ (bap. Batho ba bang ba sebedisa lentsoe. Fechile (fe-chi-le) // Bokgale ba ho fecha. tlase). (bap. Seetsoa se sebedisoang ho tlosa metsi kgalaseng ya sepalangoang. (bap. ho tsitsinya mmele ka tsela ya ho feba kapa joalo ka sefebe. terminate/ Ketsiso ya ho fela: ho etsa hore ntho kapa boemo bo itseng bo emise. moo honang le mobu kapa sebopeho sa lefatshe. Feba (fe-ba) /promiscous. 93 . ho etsa hore ntho kapa motho a fate fatshe. Fatisisa (fa-ti-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho fata: ho batla ka kelohloko bonnete kapa nnete ya taba e itseng. (bap. sefatuki). patlisiso). difatuku/ (bap. “febere” bakeng sa “feberu”. ho tsomana le botlalo ba taba. ho dumela ho kotoa ntle le khanyetso. ho bolaya kapa ho tlosa bophelo. Ha ho tsuonyana phatela (fatela) nngwe: bophelong motho kamong o tlameha ho ipatlela tse hlokahalang bophelong ntle le ho tshepa babang. earth/ Moo dimelang di hlahang teng. /bon. Febisa (fe-bi-sa) // Ketsiso ya ho feba: ho baka bofebe. Fatuku (fa-tu-ku) /dish washer cloth/ Lesela la ho phumula sejana kapa sekotlolo ka ho tlosa mongobo kapa lesoe. Fatile (fa-ti-le) /dug/ Bokgale ba ho fata. ho ba bonolo ho dumela ho kota kapa ho kotoa. Tlh. Mael. Fatisa (fa-ti-sa) // Ketsiso ya ho fata: ho baka ho fata. Moo maoto a hatang teng. ho emisa ketsahalo. Fechaka (fe-cha-ka) // Phetako ya ho fecha. mafatshe/ (bap. (bap.

Fefenya (fe-fen-ya) /to speed a car/ Ho kganna sepalangoang ka lebelo le leholo haholo. ho tsamaisoa moyeng ke moya. ebe e tsoela pele. Fefolaka (fe-fu-la-ka) // Phetako ya ho fefola. Feelo (fi-e-law) /semicolon/ Letshwao le bontshang ho kgefutsa hoa polelo nako e telele. kgobohelloa). speed/ Lenakana le botshang lebelo leo sepalangoang se tsamayang ka lona. sakana). ebe polelo e tsoela pele. (bap. ( . Feheloa (fi-hel-wa) /to have rage/ Ho bontsha bohale bo boholo bo hlokang taolo. Fehelo (fi-hel-aw) /rage/ Ketso ya ho feheloa: pontsho ya bohale kapa ho kgena ho hlokang taolo.94 Feela (fe-el-a) /only. ho kgena ka tsela e sa tshoareheng kapa e sa laoleheng. Feeloana (fe-el-wana) /comma/ Mohl. ho fofisoa ke moya. ho sututsoa ke moya sepakapakeng. Fefohetse (fe-fu-he-tse) // Bokgale ba ho fefoha. (bap. letshwao le sebedisoang ho arola dipolelo kapa mantsoe a fetang bonngwe. Fefohela (fe-fu-he-la) // Ketsetso ya ho fefoha. kgutlo. Letshwao le arolang dipolelo tse serapaneng seleseng tse amanang. Fefotsoe (fe-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fefola. Fehlisa (fe-hli-sa) // Ketsiso ya ho fehla. Fehlile (fe-hli-le) // Bokgale ba ho fehla. ). ho etsa hore ntho di tsoakehe ka ho duba kapa ho tsitsinya motsoako. Fefenene (fe-fe-ne-ne) /perfect landing/ Lekgotsa le bontshang ho dula kapa ho fihla fatshe hoa sefofane ka mora ho fofa. (bap. Fefisa (fe-fi-sa) // Ketsiso ya ho fefa. Ketso ya ho fefenya. Fefoloa (fe-fu-lwa) // Boetsuwa ba ho fefola. sakana. (bap. Ho dula ho tsoa hodimo ka tsela e hlokang tshethiso. tsejana. Fehloa (fe-hlwa) // Boetsuwa ba ho fehla Feiki (fe-iki) /fig tree/ Mofuta wa sefate se senyane se behang ditholoana tse bitsoang ka lebitso la sefate seo. kgutloana. pepetla). kgobohello). Seroala-nkgoana). ka ho etsa ketso ntle le lebaka kapa khopolo e tsitsitseng. (bap. ho potlakisa koloi kapa sepalangoang. tjee). Fehla (fe-hla) /stir. Fefentse (fe-fen-tse) // Bokgale ba ho fefenya. (bap. just/ Ntle le maikemisetso amang kapa kgetho enngwe. (mohl. Fefenyo (fe-fen-yaw) /speedometer. ( . potso). tlami. ) Letshwao le bontshang ho kgefutsa hoa polelo nakoana. Fehlisoa (fe-hli-swa) // Ketsiso ya ho fehla. Ho dula hamonate ho tsoa hodimo. Fefoha (fe-fu-ha) /wind dispersal/ Ho tsamaya le moya. o dulang bakeng tse ngata ntle le boema fofane feela. mix/ Ho kopanya motsoako ka lefehlo. Fefentsoe (fe-fents-we) // Boetsuwa ba ho fefenya. (bap. Fefola (fe-fu-la) /to disperse by wind/ Ho nkoa ke moya. Fefotse (fe-fu-tse) // Bokgale ba ho fefola. duba). ka sepheo se sa tsitsang kapa se hlokang botio. Fefenyoa (fe-fen-wa) // Boetsuwa ba ho fefenya. difeiki/ 94 . /bon. (bap. Fehetsoe (fe-hets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho feheloa. ho ebola bokantle ba ntho e itseng ka ho hohla. Fefa (fe-fa) // Ho tlosa bokahodimo ba letlalo kapa ntho e mahoashe. makalo. Fefoleha (fe-fu-le-ha) // Ketsahalo ya ho fefoha: e kgonang ho nkoa. Fefenene (//) /helicopter/ Mofuta wa sefofane o hlokang mapheo a tloaelehileng. tsamaisoa kapa ho sututsoa ke moya sepakapakeng.

Mael. Re keke ra fella ka hara tekesi ena: ho tletse haholo. ho utloisa ba hlokang molato bohloko. “feditse” kapa “fetsa” eleng puo ya Setswana. ho kenya sejo ka molomong sa. boemo kapa ntho e hlokang pheletso. Fenethile (fe-net-hi-le) // Bokgale ba ho fenetha. papadi. (bap. Fela (fe-la) /end/ Ho emisa hoa ketsahalo. ho fokotseha ka botlalo. ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka. mosebetsi wa basebetsi ba bangata moo ho etsoang dihlahisoa tse ngata haholo bakeng sa thekiso. ho utloisa mmele wa motho bohloko ka ho etsa ketso e mpe. ho matlafatsa ka phepo kapa dijo. boemo bo qetang ho etsahala ba meka le mehlolo. molest/ Ho otla ka ho lematsa haholo. Mael. ho qhepha hoa ntho e teng. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke setebele. Tlh. molested/ Boetsuwa ba ho fenetha. Fella (fel-la) /to fit in. (bap. Fenetheha (fe-net-he-ha) /vulnerable/ Ketsahalo ya ho fenetha: ho ba boemong ba ho tlatlatjoa kapa ho fenethoa ha bobebe. Feme (fe-me) /firm/ Sebaka sa mesebetsi moo ho etsoang ditlhahisoa tse ngata. ho qetella kapa ho fihla qetellong. Ekare lejoana lena le tla fella kahare ho setshelo sena. “fela” le “feela” ha a bolele ntho e le nngwe. Feko (fi-kaw) /disaster/ Boemo bo tshabehang ba ho senya kapa ba tshenyeho e entsoeng. Ka puo ya Sesotho sa Borwa (boroa) o wa “qeta” kapa o “qetile”. puo. Kgetho enngwe ke ho “fedile”. Fenetheho (fi-nit-he-haw) /vulnerability/ Boemo ba ho fenetheha kapa ho ba seemong sa ho tlatlatjoa kapa ho fenethoa ha bobebe. ho fihla sekgutlong kapa pheletsong. Fekefa (fe-ke-fa) /dribble/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. Ho hlokometsa le ho sotla ba hlokang matla. (bap. Fenethiloe (fi-ni-thi-lwe) /molested/ Boetsuwa le bokgale ba ho fenetha. ho aneloa ke ntho e nyane kaofela. Fenethoa (fi-nit-hwa) /harmed. menyakoe ka ho pikitla. ho se tsoele pele. Fepa (fe-pa) /feed/ Ho fa dijo. /bon. Fekiso (fe-ki-so) /winning. sidila le ho thellisa bolo ka leoto. Se sa feleng se a hlola: ha ho ketsahalo. expire/ Ho fihla boemong ba qetelo kapa ba ho fela. Fella (fel-la) /end.95 Feisi (fe-isi) /fist/ Letsoho le koetsoeng ho sebedisoa joalo ka sebetsa. stop/ Hoa ketso kapa ketsahalo: ho emisa ka nako e itseng. Mohl. sidilaka le ho thellisa bolo. se hlokang metsi. (bap. ho fihla qetellong ya eng kapa eng. setebele). Felloa (fel-lwa) // Boetsuwa ba ho fella. Fenetha (fi-nit-ha) /harm. Fekisa (fe-ki-sa) /to win/ Ho hlola ditlhodisanong: ho feta bao ho phehisanoang le bona ka ntoa. Ho na le Basotho ba bitsang lentsoe lena. ho natha ka ho utloisa bohloko bo boholo. difemeng/. Felletse (fel-le-tse) // Bokgale ba ho fella. difelleng. Phenetho). 95 . phenetheho). Tem. se nang le dimela tse mmaloa. mafella/. tlhodisano kapa ketso tse itseng. a win/ Ketso ya ho fekisa: ho hlola ditlhodisanong kapa papading ya ho batla mohlodi. Felella (fe-lel-la) /cease. seatla ha se koetsoe se sebedisoa bakeng sa ho tebela kapa ho otla motho. Fekefo (fe-ke-faw) /dribbling/ Ketso ya ho fekefa: dikguba. Ha se mara ha se ho fela: ha se ho fela kapa qetello ya ketsahalo kapa ketso e itseng. Tlh. match in/ Ho ba boemong ba ho kena sebakeng seleseng kaofela. Mantsoe. ho fihla qetellong ya ntho. Felleng (fel-le-ng) /wilderness/ Sebaka sa dithaba tse tletseng lehlabathe. phekiso). qaleho ya letho. Fepeha (fe-pe-ha) // Ketsahalo ya ho fepa: e kgonang ho fepjoa kapa e kgonang ho ja dijo ha di lebisoa molomong. ho ba ka pele ka ho nepa. difeme. /bon.

(sheb. Ferekantsoe (fi-ri-ka-nts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ferekana. ho jala pherekano ka ho cheha diqhomane. penta). Ho etsa mosebetsi wa moferekanyi: ho kenya moferefere mmusong kapa sechabeng ka ketso tse itseng. Ho ferola dibete: ho beha maikutlong a mabe a bakang boikutlo kapa maikutlo a mabe a mmele kapa kelello. Fereha (fe-re-ha) /propose love to a girl/ Ho bua le motho ka puo ya ho etsa hore ebe kgarebe. provide/ Ho thusa ka ho fa kapa ho ekeletsa ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. Ferehisa (fe-re-hi-sa) // Ketsiso ya ho fereha. Ferekanya (fi-ri-kan-ya) /terrorise/ Ho baka morusu naheng le sechabeng. (bap. Ferefe (fe-re-fe) /paint/ Motsoako o sebedisoang bakeng sa ho nchafatsa ka ho dila. ho ekeletsa ho se fokotsehang kapa se ka fokotsehang. ho etsa diketso tsa moferekanyi le boferekanyi. Ferekantse (fi-ri-kan-tse) // Bokgale ba ho ferekanya. Fepile (fe-pi-le) // Bokgale ba ho fepa Fepiloe (fe-pi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fepa. dila. mohlankana kapa motsoalle ka tsa lerato. Diferene/. penta). Ferefa (fe-re-fe) /to paint/ Ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu kapa ferefe ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. ho kopakopanya hlooho ka mantsoe kapa diketso tse itseng. ho kopakopanya hlooho ka diketso le dipuo tse itseng. ho solla ntle le lebaka le tsitsitseng. Ferena (fe-re-na) /to wander/ Ho tsamaya hohle ka sepheo se sio. Mohl. dila. Fesetere (fes-te-re) /window/ Sebaka sa ntlo se nang le kgalase. Ho etsa diketso tsa ferene. Ho eketsa ho se fokotsehang. /bon. trigger/ Ho etsa hore mmele kapa setho seseng sa ona se tsitsipane ka baka la sejo se jeweng se sa latsoeheng hantle. Ferotsoe (fe-ruts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho ferola. /bon. furnish. Ferehiloe (fe-re-hi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fereha. ho joetsa motho hore o wa mo rata. ho kopanya kelello hore e se nahane hantle. Honeng o fereha kgarebe ena: ha a o batle hle monna! Ferehela (fe-re-he-la) // Ketsetso ya ho fereha. Kosene enang le kgalase e bonahatsang kantle. Ferola (fe-ru-la) /propel. endow. neto ka ferefe ya mmala o itseng ka sepheo sa ho e nchafatsa kapa ho ntlefatsa. Ferehoa (fe-re-hwa) // Boetsuwa ba ho fereha. ho bua puo ya ho ratana kapa ya baratani. Ferekanyoa (fe-re-kan-wa) // Boetsuwa ba ho ferekanaya. lesoba le leboteng la ho etsa hore ho bonoe ka ntle le 96 . Ferene (fi-ri-ni) /wanderer/ Motho ya tsamayang hohle ntle le sepheo se tsitsitseng kapa morero o sio. (bap. Fepjoa (fep-jwa) // Boetsuwa le ketsetso ya ho fapa. Ferekana (fi-ri-ka-na) /confuse/ Ho etsa hore ntho kapa motho a se nahane hantle. Ferehile (fe-re-hi-le) // Bokgale ba ho fereha. Ferotse (fe-ru-tse) // Bokgale ba ho ferola. Mael.96 Fepela (fe-pe-ha) /supply. ho tsitsipana hoa maikutlo ka lebaka la ditaba tse mpe tse boleloang. neta. ho ipuella ho kgarebe kapa mohlankana. Ferekanya (fi-ri-kan-ya) /to confuse/ Ketsiso ya ho ferekana: ho etsa hore ntho kapa motho a se nahane hantle. moferekanyi). ho kopanya kelello hore e se nahane hantle. se sebedisoang bakeng sa ho kgabisa ka ho neta kapa ho dila. Ferehisoa (fe-re-hi-swa) // Boetsuwa le ketsiso ya ho fereha. diferefe/ Ferefo (fe-re-faw) /painting/ Ketso ya ho ferefa: ntlefatso ka ho dila kapa ho neta lebota kapa ntho e itseng ka mobu wa mmala.

ho lebisa mmele nqa e nngwe. Ho lebisa boemong bo bocha. ho ba monahanong kapa kelellong e nngwe. Fetohaka (fe-tu-ha-ka) /restless/ Phetako ya ho fetoha: ho fetoha ha ngata kapa ho etsa hore mmele o shebe sebakeng seseng. ho fana ka karabo. ntle. ho ba maikutong amang. Fetisetsoa (fe-ti-sets-wa) /referred to/ Boetsuwa ba ho fetisetsa. overstate/ Ho hlahisa le ho phatlalatsa taba ka tsela eo ekang e kgolo. revolve/ Ho etsa sebopeho se secha. khasakhaso). folotsa. ho siana ka ho tsamaya. ho lebisa karabo ho mmuwi kapa motho ya botsang. Fetella (fit-el-la) /worsen/ Ho ba mobe hofeta pele. otherwise/ Ntle le moo. nyopisa). ho se tsamaisane le. Hofeta bakeng sa tshebediso). Fetoha (fe-tu-ha) /to turn/ Ho etsa hore mmele o shebe sebakeng seseng. Fetha (fit-ha) /to abort/ Ho bolaya lesea le so tsoaloeng kapa le boemong ba ho tsoaloa. Fetohile (fe-tu-hi-le) // Bokgale ba ho fetoha. Feteha (fe-te-ha) // Ketsahalo ya ho feta: ho ba boemong ba ho kgona ho feta ntho kapa motho ha bobebe. Fetola (fe-tu-la) /respond/ Ho araba potso. ka mokgoa o moholo hofeta emeng kapa yohle. ho ba boemng ba mpefalo e kgolo. Fetoha (//) /transform. Fetoha (fe-tu-ha) /to change. phetoho). /bon. Fetana (fi-ta-na) // Ketsetsano ya ho feta: ho tsamaya pela. ho ba boemong bo bong. ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong kapa le sa tsoa tsoalo. magnify. ho tsamaya kapele ka sepheo sa ho siana. difesetere/ Tlh. Fetho (fet-haw) /abortion/ Ketso ya ho bolaya lesea le so tsoaloeng kapa le boemong ba ho tsoaloa. ho etsa dinchafatso kapa maemo a macha. mpe kapa nyane hofeta kamoo eleng kateng. ho sia ka ho tsamaya. hosengjoalo). Fetelletse (fi-tel-le-tsi) (fetelletseng) /extreme/ Hoa boemo bo botle kapa bo bobe: bo hodimo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. (bap. Feta (fi-ta) /pass by/ Ho tsamaya pela. Fetisa (fe-tisa) /pass/ Ho tlosa ntho sebakeng seseng ho isa ho seseng. Ketsisiso ya hofeta: ka tsela e fetang tseding haholo. hoseng joalo. Ho feta ha bonolo ntle le tshitiso.97 hore moya o kene. ho tsamaya kapele ka sepheo sa ho sia. (bap. “fensetere”. ka boemo bo bontshang boholo hofeta amang. mokgoa le sebopeho sa ntho hofeta kamoo seleng kateng. (bap. ho fedisa bophelo pele bo ba teng. Fetisisa (fe-ti-si-sa) /most/ Ka tsela e kgolohadi hofeta tse ding. Feta (fi-ta) (hofeta) /beside. Fetisitsoe (fe-ti-sits-we) /referred/ Bokgale ba ho fetisetsa. ka ho siana. fenetha). ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka. hasahasa. (bap. repend/ Ho ba sebopehong seseng. Fetisa (fe-ti-sa-na) /to drible/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. ho lebisa mmele nqa e nngwe. Fetoa (fe-twa) // Boetsuwa ba ho feta: ho siwa ke nthoe itseng. 97 . bo fetang tekanyo. Ka lebaka leo le boleloang. (sheb. Ho etsa hore maemo a nke sebopeho seseng. Fetisetsa (fe-ti-se-tsa) /refer/ Ho isa taba pele bakeng sa tharollo ya bothata ba yona. siasiana). Fethoa (fet-hwa) /aborted/ Boetsuwa ba ho fetha. ka tsela e phahameng hofeta tsohle. ho ba ka pele ka ho tsamaya. mofethe). Feteletsa (fi-te-le-tsa) /exaggarate. ho etsa tse mpe hofeta pele. ho se etse ntho e batloang ke. sidilaka le ho thellisa bolo. Fetohela (fe-tu-he-la) /turn against/ Ho ba kgahlanong le. kgahleha. ho fedisa bophelo ba lekgabunyane le ka popelong. (bap. Batho babang ba sebedisa lentsoe. ho hodisa kapa nyenyefatsa chebeho. ho fana ka puo e batloang. (bap. Fetile (fi-ti-le) // Bokgale ba ho feta. (bap. ho nka tsela e lebisang tokolohong kapa boemong bo itseng.

Fetolaka (fe-tu-la-ka) // Phetako ya ho fetola. Filemone (fi-le-mo-ne) /Philemon/ Buka ya leshome le metso e robedi (18) ya bibele testamenteng e ncha. ho etsa puo e utloahale ka leleme leleng. Mohl. Fihlisa (fi-hli-sa) /bad welcome/ Ho ananela sebakeng ka tsela e sa lokang. ho ba boemong ba ho fumana se sebeleditsoeng. accomplish. 98 . amohela). hofihlela). Fetolela (fe-tu-le-la) /to translate/ Ho etsa mongolo kapa puo ya sechaba seseng ka puo ya bobedi kapa ya badichaba. seemo sa tlhokeho ya kganya ka botlalo. (bap. ho re balakatha! Fihlela (fi-hle-la) /achieve/ Ho thola boemo bo itseng ka mora mosebetsi o itseng. Fihlile (fi-hli-le) /arrived/ Bokgale ba ho fihla. Fifatsoa (fi-fa-tswa) /darkened/ Boetsuwa ba ho fifatsa. Maobane barutuwa ba kgale ba ne ba fihlisa ba bacha.98 Fetola (fe-tu-la) /translate/ Ho etsa puo e utloahale ka leleme leleng. Fetolana (fe-tu-la-na) /to communicate/ Ketsetsano ya ho fetola: ho buisana ka sepheo sa ho fana molaetsa. ho phomella ho atleha. Fihlella (fi-hlel-la) /achieve. obtain. /bon. attain. ho ba teng ka nako e lebeletsoeng. Fetotse (fe-tu-tse) // Bokgale ba ho fetola. Filoe (fi-lwe) /given/ Bokgale le boetsuwa ba ho fa kapa ho fana. Fika (fi-ka) /the rock/ Lejoe le leholo haholo. Fifala (fi-fa-la) /to be dark/ Ho fela hoa kganya. ho baka lefifi ka ho tima lebone kapa sesosa sa kganya. Fihlelletse (fi-hlel-le-tse) /achieved/ Se fumanoeng ka mora mosebetsi kapa boiteko bo etsoang. (bap. Fihla (fi-hla) /arrive/ Ho ba sebakeng ka nako e itseng. phifatso). ho ntshofala ka baka la tlhokeho ya letsatsi. ntshofatso. Fifatso (fi-fats-aw) /darkening/ Ketso ya ho fifatsa: ho etsa hore ho be lefifi kapa ho se be le kganya. mafika/ (bap. lefifi). kganya kapa lebone. lejoe la selomo. Fihlela (fi-hle-la) /reach/ Ketsahalo ya ho fihla. Ho atleha ho fihla sebakeng. ho ngola puo e itseng ka puo ya sechaba seseng. Ho baka lerotho. ho hloekisa ka lefielo. (bap. ho sututsa dithole mmoho le matlakala. kapa bokantle kahare. Fihlisoa (fi-hli-swa) // Boetsuwa ba ho fihla. Fifatsa (fi-fa-tsa) /darken/ Ketsiso ya ho fifala: ho fedisa kganya kapa ponahalo e ntle. Fiedisa (fi-edi-sa) /to sweep correctly/ Ketsiso ya ho fiela: ho tlosa dithole kapa matlakala moo a sa batlahaleng teng. ho ngola puo e itseng ka puo ya sechaba seseng. lefika). Fiela (fi-ela) /sweep/ Ho tlosa dithole kapa matlakala ka lefielo. File (fi-le) /gave/ Bokhale ba ho fa. Fetolela (fe-tu-le-la) /to turn inside out/ Ketsetso ya ho fetola kapa ho tlisa bokahare kantle. Fetotsoe (fe-tuts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fetola. Fi (fi!) /exclamation: sudden darkness/ Lekgotsa le bontshang boemo ba lefifi. lejoe la selomo. Lejoe le leholo haholo ka sebopeho sa bolelele ba ho ya hodimo. (bap. (bap. fanoa). (bap. toloka). Ho fedisa kganya kapa ponahalo e ntle. ketsiso ya ho fihla. ho amohela sebakeng ka ho phoqa. ho baka lefifi ka ho tima lebone kapa sesosa sa kganya. ho buisana ka sepheo sa ho utloana kapa ho utloisisana. thaba kapa lehaha le boima ka baka la boholo ba lona. fulfil. seo ho phomeletsoeng ho se fumana. procure/ Ho phethahatsa se batloang kapa se labalabeloang.

ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. Finahatso (fi-na-hats-aw) /firmness/ Ketso ya ho finahatsa: ho etsa hore boemo ba se buuwang bo se fetohe ha bobebe. Focho (fu-chu) /disco/ Sebaka sa ho fochosela kapa ho tjeka: moo ho fochoseloang teng. famo. Tlh. lentsoe le nepahetseng ke “fetisana” hofeta “fitisana”. Fina (fi-na) /fold/ Ho mena ka ho etsa nyane. e molala o mosweu. phinyello). Finoa (fi-nwa) /folded/ Boetsuwa ba ho fina. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisana” hofeta “fitisana”. fotjho). Finnoe (fin-nwe) (finnwe) /folded/ Bokgale le boetsuwa ba ho fina. (sheb. Finyela (fin-ye-la) /to duck/ Ho qoba se lahleloang ka ho qoba kapa ho suthisa karolo enngwe ya mmele kapa mmele ohle. Tlh. /bon. bofoba/ (bap. 99 . ho nyenyefatsa ka ho phutha bakeng sa ho etsa ntho e be kgutshoane kapa e be nyane. Fitisisa (fe-ti-si-sa) /more than/ Ka tsela e fetang e tloaelehileng. ho isa sebapadi seseng sa bolo hodimo le tlase ka ho pikitlaka le ho sidilaka bolo. soare). ho bontsha manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang. “finyela” le “finyella” a na le meelelo e sa tshoaneng hohang. (bap. mpe. ho lebisa se nang le bothata pele. (bap. Fochosela (fu-chu-se-la) /to dance/ Ho tsitsinya mmele bakeng sa seletsa tsa mmino. ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. Fineha (fi-ne-ha) /foldable/ E kgonang ho finoa kapa ho menoa ka ho etsoa nyane. Fitisana (fi-ti-sa-na) // Ketsetsano ya ho fetisa: ho fetisa emong mme le yena a fitise ya mo fitisitseng. moo ho tjekoang teng. /bon. e hlooho e thokoa. Tlh. haholo dihahabi le nonyana tseding tse nyane. koba). Lentsoe le nepahetseng ke “fetisa” hofeta “fitisa”. Fitisetsa (fi-ti-se-tsa) /refer/ Ho isa taba kapa ntho e itseng pele bakeng sa tharollo. e mahlo a masootho. ntle le ho fetoha. ntle kapa nyane hofeta tsohle. Lentsoe le nepahetseng ke “fetisetsa”. FIOLA YA MERU (GOSHAWK) Fitisa (fi-ti-sa) /pass/ Ho tlosa ntho sebakeng seseng ho isa ho seseng.99 Filoe (fi-lwe) /gifted/ E nang kapa ya nang le mpho ya tlhaho kapa tsebo ya ho etsa ketso tse itseng hofeta ba bang. ka tsela e kgolo. Tlh. Fiolo-ya-meru (//) /African Goshawk/ Mofuta wa nonyana e jang nama. Tlh. ho bontsha manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang ntle le ho fetoha. Finyella (fin-yel-la) /to arrive savely/ Ho fihla sebakeng ka kgotso. Mantsoe. Fitisetso (fi-ti-sets-aw) /referral/ Ketso ya ho fetisetsa. (bap. fetisisa). Foba (fu-ba) // Motho eo le nyetseng sebakeng seleseng le yena. fochong. phetisetso). e mokokotlo o mosootho le maoto a masehla. ho tsamaya hantle ho ya sebakeng seseng. Difiolo/. Lentsoe le nepahetseng ke “phetisetso”. Bokgale ba ho fina. Finahana (fi-na-ha-na) /to be firm/ Ho ba manganga ka ntlhakemo ya puo e fanoang ntle le ho fetoha. Finahatsa (fi-na-ha-tsa) // Ketsiso ya ho fina: ho etsa hore boemo ba se buuwang bo se fetohe ha bobebe. (bap. Tlh. ho fihla moo ho uwang ntle le mathata. ho ba le ntlhakemo e sa tsitsinyeheng. Finehile (fi-ne-hi-le) /folded/ E boemong ba ho fineha. Fitisana (fi-ti-sa-na) /drible/ Ho etsa menyakoe le dikguba ka bolo ya maoto. monna wa ngoana bo mosadi wa hao. motjeko) (mm.

ho sebedisa mapheo bakeng sa ho leba sepakapakeng. ho tsamaya le moya. Fodile (fo-di-le) // Bokgale ba ho fola. Fofa (fo-fa) /fly/ Ho tsamaya moyeng. Bo tsholoa bo chesa. ho etsa hore bokudi bo bakoang ke lehlaba. ho tlosa mahlaba kapa mahloko. Foka (fo-ka) /blow/ Ha moya o tsamaya. motjeko. ho tsitsinyeha hoa moya. e mahareng a mocheso le mohatsela. moqoqopelo. lehlabaphio.100 Fochoselo (fu-chu-se-law) /dancing/ Ketso ya ho fochosela. ho sebedisa lechoba bakeng sa ho tshela moriana. ho ba hodimo moyeng. Fofoneloa (fu-fu-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho fofonela. Foforoakoa (fo-fo-rwa-kwa) // Phethako ya ho foforoa. sekesa). bo tsohe bo fodile: maikutlo a khalefo a kokobela ha nako e ntse e tsamaya Fodisa (fo-di-sa) /to heal/ Ho etsa ntho kapa motho a fole. Fodisoa (fo-di-swa) /healed. Foforile (fo-fo-ri-le) // Bokgale ba ho fofora. Hloba. Fofonelwa). Fofisa (fo-fi-sa) /cause to fly/ Ketsiso ya ho fofa Fofisitse (fo-fi-si-tse) // Bokgale ba ho fofisa. Fodisa (//) // Ketsiso ya ho fola: Fodisa (//) /to cool/ Ho etsa metsi kapa ntho e chesang e bate. ho etsa ntho kapa metsi a hatsele. Foforisa (fo-fo-ri-sa) // Ketsisiso ya ho fofora. Meno masweu maloma a fodisa: motho ya tshehang empa a le kotsi kgahlanong le eo a tshehang le yena. Fohla (fu-hla) // Ho ntsha se mamaretseng hodima ntho e itseng ka ho otlanya kgahlanong le. Mael. ho tsitsinya semela hore mahlaku kapa ditholoana di wele fatshe. Foka (//) /sprinkle/ Ho tshela ka moriana wa setho ho thibela bokudi le meleko. Foforeha (fo-fo-re-ha) // Ketsahalo ya ho fofora: ho tloseha hoa mahlaku sefateng kapa semeleng. Fofonetsoe (fu-fu-nets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofonela. ho sebedisa nko ho batla moo monko kapa lephoka leleng teng. (bap. Fofisitsoe (fo-fi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofisa. (bap. Fofona (fo-fo-na) /sniff/ Ho batla monko kapa ho thola lephoka ka kutlo le thuso ya nko. Foforisoa (fo-fo-ri-swa) // Boetsuwa ba ho foforisa. Ho utloa ka nko. Fodisitse (fo-di-si-tse) // Bokgale ba ho fodisa. Foforwakwa). ho nyametsa bokudi. Foforoa (fo-fo-rwa) // Boetsuwa ba ho fofora. phophora). Fofora (fo-fo-ra) /shed (of leaves)/ Ho tlosa mahlaku a sefate kapa semela. Fodisitsoe (fo-di-sits-we) Boetsuwa le bokgale ba ho fodisa. tepid. e sa weleng ka lehlakoreng le itseng. Foforiloe (fo-fo-ri-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho fofora. Fofonetse (fy-fu-ne-tse) // Bokgale ba ho fofonela. Fohloa (fu-hlwa) // Boetsuwa ba ho fohla. Tsitsinyeho ya mmele bakeng sa mmino wa diletsa kapa wa focho. (mm. phlegmatic/ E sa bateng kapa e sa cheseng. Fofonela (fo-fo-ne-la) /sniff/ Ketsahalo ya ho fofona: ho batla se patehileng. nkhella). Fofisoa (fo-fi-swa) // Boetsuwa ba ho fofa Fofo (fu-fu) /luke warm. ho tsamaya ho se monate. (bap. Mael. cooled/ Boetsuwa ba ho fodisa. (mm. letetetso kapa bohloko bo fele. ho ntsha lehlaku la semela kapa sefate. Mael. tlhotlhora. 100 . Fofela (fu-fe-la) /fly at/ Ketsetso ya ho fofa Fofile (fo-fi-le) // Bokgale ba ho fofa. Ho tsoa ka ntshoe di sa fohloa: ho tloha sebakeng ka tsela e hlokang monate.

ho leba ka lebelo le leholo. ho ba le kelello e nyane. spy/ Ho etsa mosebetsi wa lefokisi kapa motho ya etsang dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. sehlopha kapa naha. ho arolela. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. ho se phomelle hoa morero o itseng. ho fa ka ho qotsa qubung kapa sehlopheng. Tlhapi folofela leraba hobane metsi a pshele o a bona: tlohela ho tletleba hobane baheno ba hlahetsoe ke kotsi kapa ba shoele o ba bona. ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. ho ikutloa o phetse hantle ka mora ho kula. ho se phele hantle. Tlh. Fokoleditse (fu-ku-le-di-tse) // Bokgale ba ho fokoletsa. Folotso (fo-lo-tso) /miscarriage. ho etela sebaka ka lebaka la phomolo kapa boithabiso. sefolotsoana). Fokotsa (fu-ku-tsa) /decrease/ Ho etsa ntho e be nyane. anaemic. ho hloka mafolofolo a mmele le kelello. Folodisa (fo-lo-di-sa) // Ketsiso ya ho folotsa: ho etsa hore ntho kapa motho a tsoale ngoana kapa ledinyane le shoeleng. Fokotseha (fu-ku-tse-ha) /dwiddle. ho hloka matla ka baka la bokudi. Lefokisi. ho se phomelle hoa morero o itseng. (mm. voyage/ Ho etela sebaka kapa naha ka sepheo sa dipatlisiso. Fokoletsa (fu-ku-le-tsa) // Ketsetso ya ho fokotsa: ho fa ka ho nka bongateng. Fokaelo (fo-ka-e-law) // Ketso ya ho fokaela. (bap. feeble. pholotso. folletse. Fola (faw-la) /heal. subside/ Ho eba hoa ntho e itseng. Fokola (faw-kaw-la) /weak. ho papaela lolololo.101 Fokaela (fo-ka-e-la) /to run continuously/ Ho matha ntle le ho ema. joalo ka sefaha. Folotsa (fo-lo-tsa) /abort/ Ho tsoala ngoana kapa ledinyane le shoeleng. Folofela (fu-lu-fe-la) // Ho kgotsofalla boemo bo itseng. Foloditse (fo-lo-di-tse) // Bokgale ba ho folotsa. Fokisa (fo-ki-sa) /detect. ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. ho se phomelle hoa morero o itseng. arolela). folletsoe). ho hloleha ho phethahala hoa ketso e itseng. qubung kapa sehlopheng. pholotso). (bap. Fokotsetsa (fu-ku-tse-tsa) /share/ Ketsetso ya ho fokotsa: ho abela ka ho nka qubung ya ntho tse ngata. detectiveness/ Ketso ya ho fokisa. ho ba motlotlo kapa ho ananela boemo bo itseng le ha ho le thata. ho nyenyefatsa. Fomeditsoe (fu-me-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fometsa. lefu kapa bohloko. Mantsoe. get well/ Ho fela hoa bokudi. leutloela). Tshebetso ya bofokisi kapa lefokisi. Fokiso (fo-kis-aw) /detection. ho abela ka baka la bongata ba dintho. “fokotsetsa” le “fokoletsa” a na le meelelo e fapaneng. Fokisoa (fo-ki-swa) // Boetsuwa ba ho fokisa. (bap. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. sickly. Fomeditse (fu-me-di-tse) // Bokgale ba ho fometsa. abortion/ Ketso ya ho folotsa: boemo ba ho tsoala ngoana kapa ledinyane le shoeleng. Mael. Fokaela (fu-ka-ela) /tour. (bap. thapong kapa lesikeng. ho se kule. 101 . Fokoletsoa (fu-ku-lets-wa) // Boetsuwa ba ho fokoletsa. lesela le bontshang mokga. frail. ho theola boteng kapa boleng ba ntho. Nyopa). ho fela hoa bongata ba ntho e itseng. (bap. Folla (fol-la) // Ho kenya ntho e nang le lesoba. Mosebetsi wa ho fokisa kapa ho etsa dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. shaky/ Ho ba boemong bo hlokang bophelo bo botle. ho beleha lekgabunyane le hlokang bophelo. Folakga (fu-la-kga) /flag/ Lesela le nang le mmala kapa mebala ya naha.

Fora (fu-ra) /Lesotho evangelical church/ Enngwe ya kereke tsa pele tsa naha ya Lesotho e theiloeng dilemong tsa bo 1833. 102 . Foro (fo-ro) /furrow/ Tsela e etseditsoeng ho tsamaya metsi. Fophisitse (fawp-hi-si-tse) // Bokgale ba ho fophisa. Foqa (fu-qa) /over eat/ Ho ja haholo. Mongolo o hlalosang modumo wa puo ya sechaba. Fopotlehile (fu-pu-tle-hi-le) /nugatory. (bap. (bap. Ho omisa kapa ho tlhotla ka mora ho hlatsoa ka metsi kapa mochini wa ho hlatsoa. ho otla ka thupa e metsi. Fometso (fu-me-tso) /rusting/ Ketso ya ho fometsa: pako ya mafome kapa ho etsa hore tshepe kapa ntho e tshoanang le tshepe e hlahe mafome. Lentsoe “rusa” ke sothofatso ya “rust”. lengope). ho etsa hore tshepe e tlhotlhorehe kapa e jehe bokahodimo ka baka la ngobiso kapa boemo bo itseng. sala-hantle. mohala). sesebedisoa sa ho fetisa molaetsa ho motho ya hole. (bap. Fometsoa (fu-me-tswa) // Boetsuwa ba ho fometsa. Tlh. Fopotla (fu-pu-tla) // Ho baka hore motho kapa ntho e be boemong bo tshoaneloang ke thohako kapa photolo. rusisa). rusiso. ho otla ka ntho e lesoe kapa mongobo. Ho baka ho eboha hoa tshepe ka ho e beha moo honang le mongobo. Hona le batho ba sebedisang lentsoe. /bon. (bap. rusisoa). ho otla ka thupa e metsi. (bap. Fophaka (fup-ha-ka) // Phetako ya ho fopha: ho otlaka ka lehlaka la semela. Ho baka ho eboha hoa tshepe ka ho e beha moo honang le mongobo. Fopotleha (fu-pu-tle-ha) /nugatory. Foqiso (fu-qi-saw) /gluttony/ Ketso ya ho foqisa: boemo ba senyofu kapa ho ja haholo hofeta tekanyo. /bon difora/ Fora (fo-ra) /france/ Naha ya mafora e tholahalang Yuropa. Fonetiki (fo-ne-ti-ki) (fonotiki) /phonetics/ Thuto ya medumo ya mantsoe ho ya ka puo efe kapa efe. “rusa” bakeng sa “fometsa”. Fophisitsoe (fawp-hi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fophisa. bonyofu). (bap. Photholeha). Fopha (fup-ha) /beat with a reed/ Ho otla ka lehlaka la semela. worthless/ Hoa sebopeho sa motho: eo mekgoa ya hae e mebe e mo etsang hore e be ntho feela kapa a tshoaneloe ke thohako kapa photholeho. worthless/ Ya mekgoa le ditloaelo tse mpe tse lokeloang ke photolo.102 Fometsa (fu-me-tsa) /rust/ Ho baka mafome: ho etsa hore tshepe kapa ntho e tshoanang le tshepe e hlahe mafome. ho etsa hore tshepe e tlhotlhorehe kapa e jehe bokahodimo ka baka la ngobiso kapa boemo bo itseng. Fophisa (fawp-hi-sa) /dry/ Ketsiso ya ho fopha: ho ntsha metsi seaparong kapa ho omisa ntho e itseng. Foqisa (fu-qi-sa) /over feed/ Ketsiso ya ho foqa: ho jesa hofeta tekano. ruso). Fopotleho (fu-pu-tle-haw) /nugatory state/ Ketso ya ho fopotleha kapa ho ba le mekgoa e lokeloang ke ho photholoa. Ya mobe hofeta satane. dumelang!). Fopha (fawp-ha) /to tumble dry/ Ho fedisa metsi seaparong. difonetiki/ Fonofono (faw-naw-faw-naw) /telephone/ Sesebedisoa se sebedisoang sa ho bua le motho a hole. Fonaneng (fu-na-ni-ng) /good night!/ Ho sadisa hantle bosiu kapa ha ho lo roabaloa. thuto e bontshang le ho hlalosa modumo wa lentsoe. salang hantle bosiong bona! (bap. ho otla ka ntho e lesoe kapa mongobo. ho nyofa. ho ja hofeta tekanyo. Fophile (fop-hi-le) // Ketsahalo ya ho fopha. (bap. Fopotlo (fu-pu-tlaw) // Ketso ya ho fopotla: ho baka hore motho kapa ntho e be boemong bo tshoaneloang ke thohako kapa photholo. ho tlhotlha metsi nakong ya ho hlatsoa diaparo. ho ntsha mongobo.

Fothotsoe (fut-huts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho fothola. ho latella ka ho qholotsa. qotsula). (bap. ho tlola molao. Fosa (//) /miss/ Ho otla ka thoko. Ho hloleha ho nepa. hotsula. Fosahatsa (fo-sa-ha-tsa) // Ho etsa hore boemo bo fosahale: bo hloke nepahalo kapa nnete e lebeletsoeng. Fota (fu-ta) /to irk/ Ho tena ka diketso tse itseng ka nako e latellanang. Fosahala (fo-sa-ha-la) /inaccurate. to wrong/ Ketsetso ya ho fosa: ho etsetsa motho phoso. Foufatsa (fo-u-fa-tsa) /to cause to be blind/ Ketsetso ya ho foufala: ho baka hore mahlo a se bone. Fosetso (fo-se-tso) /offence/ Ketso ya ho fosetsa: ho etsetsa motho phoso. inaccurate. Teleko e mpe e tshoanang le ya ho tebela ntja. Fotseke (fu-tse-k) /go away!/ Lekgotsa le bontshang ho tebela ntja kapa ho bua le motho hampe ka ho mo rohaka. ho siteloa motho. ho otla mafosi. ho ntsha setlamatlama kapa sefate le mothapo wa sona. Mohl. Hobaneng o re fa e fosahetseng? Ke bomamg babang ba thotseng e fosahetseng? Qeto ya bona e ne e fosahetse ka botlalo. Fotholaka (fut-hu-la-ka) /to weed out repeatly/ Phetako ya ho fothola. Re bone hore e fosahetse. wrong/ E sa lokang kapa e sebopehong se sa lokang. Fotholo (fut-hu-law) /weeding out/ Ketso ya ho fothola: qoqolo ya semela mmoho le motloang wa sona. Fotsekisa (fo-tse-ki-sa) /expel like a dog/ Ho tebela kapa ho leleka joalo ka ntja. ho se kgone ho bona ka baka la ho koaleha mahlo kapa ka lebaka la bokudi bo itseng. Fothodisa (fut-hu-di-sa) // Ketsisiso ya ho fothola. Fotheloa (fut-he-lwa) // Boetsuwa ba ho fotha. Fosahetse (fo-sa-he-tse) /invalid. Fosetsa (fo-se-tsa) /offend. Fothola (fut-hu-la) /weed out/ Ho ntsha semela mmoho le motloang wa sona. Fotholako (fut-hu-la-kaw) /repeat weeding out/ Ketso ya ho fotholaka. ho latella ka ho qholotsa. bo se ke ba loka joalo ka ha ho lebelletsoe. nepa). Foufala (fo-u-fa-la) /go blind/ Ho lahleheloa ke pono ya mahlo. eo eseng yona e lebeletsoeng. ketsetso ya fotha. (bap. Tem. ho etsa sebe. ho latella ka ho qholotsa kapa ho utloisa bohloko maikutlong. “voetsek”. ho fedisa pono ya mahlo. Le ha ho le joalo. lentsoe lena le se le sebedisoa ke bongata ba dipuo tsa batho ba batsho joalo ka ha e ka ke la bona. Fosana (fo-sa-na) // Ketsetsano ya ho fosa. invalid/ Ho ba boemong bo sa nepahalang. Fotha (fut-ha) // Motsoako o etsang lehadima ha o etsoa ke ngaka ya setho.103 Fosa (fo-sa) /to transgress. Motho a tla re fota hoseng! Fotakela (fu-ta-ke-la) // Ketsetso ya ho fota: ho ba setena ka ho etsa ketso e itseng ho motho ha ngata. Mohl. Fotsekiso (fu-tse-ki-so) /expulsion/ Ketso ya ho fotsekisa: tloaelo ya ho tebela kapa ho leleka joalo ka ntja. “fotseke” le tsoa puong ya Seafrokanse. sin/ Ho etsa ho sa lokang. Fotholela (fut-hu-le-la) // Ketsetso ya ho fothola. ho tsoa tseleng. Foufatsoa (fo-u-fats-wa) // Boetsuwa ba ho foufala. ho tlaila ka diketso kapa ka puo. Fosa (//) /err. Lentsoe lena ha se la puo ya Sesotho hantlentle: lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “ha e ye!”. Fothela (fut-he-la) // Ho etsa fotha. Tshitelo ya Modimo. Fotakelo (fu-ta-ke-law) // Ketso ya ho fotakela: ho ba setena ka ho etsa ketso e itseng ho motho ha ngata. Lentsoe. qoqola. mokgoa wa ho ntsha setlamatlama kapa sefate mmoho le mothapo wa sona. Fothotse (fut-hu-tse) // Bokgale ba ho fothola. Phosetso). mistake/ Ho etsa phoso. 103 . (bap.

ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. (bap. Fubedu (fu-be-du) /red/ E nang le mmala wa madi kapa lelakabe la mollo. ho sehla bakeng sa ho thola ntho e itseng. sotlehisa). Mael. phuamiso). kgubetsoana). ho ba mofumanehi. Fumanoa (fu-ma-nwa) /found/ Boetsuwa ba ho fumana. (bap. ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho le futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. (bap. ho sibolla. mofubedu. (mm. kgubetsoana). Fudisa (fu-di-sa) /cause to graze/ Ketsiso ya ho fula: ho etsa hore phoofolo e je joang. Fubetsoana (fu-be-tswa-na) /pink/ Mmala o bokgubedu bo hlakileng haholo. (bap. ho phela ka tshokolo le ho hlopheha. bokgubedu bo sa tlalang kapa bo sa loelang. (bap. ka baka la mocheso kapa bokudi bo itseng. Fufulela (fu-fu-le-la) /sweat/ Ho tsoa metsi a bodila masobeng a letlalo la mmele. ho phela ka tshokolo le ho hlopheha. ho ba mofumanehi. Qhotsa). struggle/ Ho sebetsa ka thata bakeng sa ntho e batloang. Fuamo (fu-a-maw) /laying/ Ketso ya ho fuama: ho dula hodima lehe ke kgoho. (bap. (bap. Fumanehisa (fu-ma-ne-hi-sa) /impoverish/ Ketsiso ya ho fumaneha: ho hlokisa dintho tse hlokahalang bophelong. sefubedu.104 Foufetse (fo-u-fe-tse) /blind/ Ketsahalo le bokgale ba ho foufala: ho se bone. Fuduhisa (fu-du-hi-sa) // Ketsisiso ya ho fuduha. hlophehisa. (bap. Ya mmala wa thunthuru ya sefate sa perekisi. (mm. ho ba boemong ba ho lahleheloa ke pono ya mahlo. Fufuleloa (fu-fu-le-lwa) /to sweat/ Boetsuwa ba ho fufulela: ho tsoa metsi a bodila masobeng a mmele. Fuduoile). Fufuletso (fu-fu-le-tso) /sweating/ Ketso ya ho fufuletsa: pako ya mofufutso. Fumane (fu-ma-ne) /found/ Bokgale ba ho fumana. Ho jesa joang. ho kopana le motho kapa ntho e itseng ka mora patlo. eo hoseng thata ho e fumana. ka baka la mocheso kapa bokudi bo itseng. bofubedu). Fumaneha (fu-ma-ne-ha) /poor/ Ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. Qhotsiso. ho phela ka dimela. sotleha). 104 . Fuamisa (fu-a-mi-sa) /cause to lay eggs/ Ketsiso ya ho fuama: ho baka hore kgoho e fuame kapa e dule hodima lehe kapa mahe. Fumaneha (fu-ma-ne-ha) /available/ Eo holeng bobebe ho e thola. Fudiswa). haholo sefahleho. Fula (fu-la) /graze/ Ho ja joang ke diphoofolo. kgubedu. e tholahalang ha bobebe. Phuamo). lefubedu. Mosha ha o fula oa qamaka: motho o tlameha ho elahloko ha a etsa eng kapa eng. Fuduha (fu-du-ha) /stir/ Ho kopanya ka lesokoana. Fuduwile (fu-du-wi-le) // Bokgale ba ho fuduha. Fudisoa (fu-di-swa) // Boetsuwa ba ho fula. Fuama (fu-a-ma) /lay eggs/ Ho dula hodima lehe ke kgoho. Fumanoe (fu-ma-nwe) /found/ Boetsuwa le bokgale ba ho fumana. Fuamiso (fu-a-mi-so) /eggs laying/ Ketso ya ho fuamisa: ho baka hore kgoho e fuame kapa e dule hodima lehe kapa mahe. Fubetsoana (fu-be-tswa-na) /of female animal colour: light red/ Ya mmala wa kgomo e tshehadi kapa motho e motshehadi: ya mokgubedu bo hlakileng haholo kapa ya mofubetsoana. Fuduwa (fu-du-wa) // Boetsuwa ba ho fuduha. hlopheha. Ho ba le se batloang ka mora ho lahleha. Fumana (fu-ma-na) /find/ Ho thola. haholo sefahleho. Fufuleloa (fu-fu-le-lwa) /to sweat for. Fufuletsa (fu fu-le-tsa) /to cause to sweat/ Ketsiso le ketsetso ya ho fufulela. ho etsa hore motsoako o be mmoho ka ho sebedisa lesokoana kapa ntho e sokang.

Futsa (fu-tsa) /inherit. (bap. mofuthu). ho ba mofutsana. mamarela.105 Fupara (fu-pa-ra) /clutch/ Ho tshoara ka ho tiisa ka letsoho. be like/ Ho tshoana ka sefahleho. Futhumatsa (fu-thu-ma-tsa) /to warm/ Ho etsa hore ntho ebe le mofuthu. Ho ba boemong bo tshoanang le motho emong wa lelapa. bofusi/. Fusi (fu-si) /born after twins/ Ngoana ya hlahileng ka mora mafahla. Futhumala (fu-thu-ma-la) /to be warm/ Ketsahalo ya ho futhumatsa: ho ba boemong bo nang le mofuthu. Fupere (fu-pe-re) // Ketsahalo le bokgale ba ho fupara. Futhumetse (fu-thu-me-tse) /warm/ E nang le mocheso o motle. batlisisa). Furalletse (fu-ral-le-tse) // Bokgale ba ho furalla. Futsanehile (fu-tsa-ne-hi-le) /poor/ Ketsahalo le bokgale ba ho ho futsaneha: ho ba boemong ba ho hloka. e sa cheseng haholo. Futhumatsoa (fu-thu-mats-wa) // Boetsuwa ba ho futhumatsa. mmele. Furaletse (fu-ra-le-tse) // Ketsahalo le bokgale ba ho furalla: ho ba boemong ba ho shebisa mokokotlo morao. Futhumetse (fu-thu-me-tse) // Bokgale ba ho futhumatsa. Furalla (//) /to show the back side/ Ho shebisa mokokotlo morao. patlidiso). Futhumaditse (fu-thu-ma-di-tse) /warmed/ Bokgale ba ho futhumatsa. ho bontsha mokokotlo kapa bokamorao. dijo tsa diphoofolo joalo ka joang bo hetsoeng. Ho ba le mocheso o monate. e ka kgonang ho oroa. Futhumaditsoe (fu-thu-ma-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho futhumatsa. ho lesela motho hore a iponele. ho ntsha se kentsoeng ka letsohong. (mm. (bap. ho phela ka thata. Furalla (fu-ral-la) /desert/ Ho tlohela ntho kapa motho ka ho mo sia ale mong. Fuparoa (fu-pa-rwa) // Boetsuwa ba ho fupara. ho etsa hore ntho e lahleheloe ke mohatsela. Furalletswe). /bon. (mm. (bap. Fupe (fu-pe) /probability game/ Papadi ya ho kgetha ka ho akanya hore se patiloeng se behiloe kae. Furaletsoe (fu-ra-lets-we) /deserted/ Boetsuwa le bokgale ba ho furalla. atlarela). Fuparolla (fu-pa-rul-la) /de-claw. Futsaneha (fu-tsa-ne-ha) /to be poor/ Ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. motho ya latelang mafahla. 105 . de-clutch/ Ketsollo ya ho fupara: ho tlohela se tshoeroeng ka letshoho. Phuthumalo). Fuparela (fu-pa-re-la) /to hold firmly/ Ketsetso ya ho fupara. Furalletsoe (fu-ral-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho furalla. Futhumalo (fu-thu-ma-law) /warming/ Ketso ya ho futhumala: boemo bo nang le mofuthu kapa mocheso o hantle. (bap. Furuletsa (fu-ru-le-tsa) // Ho lahlella ka majoe kapa ntho tse itseng. Fuputso (fu-puts-aw) /investigation/ Ketso ya ho fuputsa: mokgoa wa ho batlana le ntho e itseng. Ho ba boemong ba mohlophehi kapa mofutsana. Ho batla ka ho phopholetsa se patiloeng. Fuparisa (fu-pa-ri-sa) // Ketsiso ya ho fupara. ho batlana le ntho e itseng. ho hafa ka nkatana. Ho ba boemong ba ho lahloa ke batho ba heno. Fuputsa (fu-pu-tsa) /investigate/ Ho etsa dipatlisiso tsa ketsahalo e itseng. ho beha kapa ho kenya ka letsohong le koetsoeng. Futhumatso (fu-thu-ma-tso) /warming/ Ketso ya ho futhumatsa: ho etsa hore ntho ebe le mofuthu kapa e lahleheloe ke mohatsela. mekgoa kapa diketso. tloaelo ya ho tsomana le bonnete ba ketso e itseng. Furu (fu-ru) /hay/ Joang ha bo sebedisoa joalo ka sejo sa seruuwa. ho tsomana le bonnete ba ketso e itseng.

ho dula hodima lehe ka sepheo sa ho futhumatsa bakeng sa ho qhotsisa. dijo tse sa faneng ka bophelo bo botle. ho kopanya lebese kapa metsi le sejo se thatafetseng kapa se hlephileng. (bap. Futuhela (fu-tu-he-la) /attacking/ Ketsahalo ya ho futuha: ho ba boemong kapa makgatheng a ho hlasela kapa ho loana. ho newa. Futsoelletse (futs-wel-le-tse) // Bokgale ba ho futsoella. difutsoe/ (bap. sejo se hlokang dijo thollo. kapa nqa ya. mofutsana. Futsoelletsoe (futs-wel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho futsoella. Tlh. (bap. 106 . mofutsoela). Fuwa (fu-wa) /to be given/ Boetsuwa ba ho fa. fa). Fuwama (fu-wa-ma) /lay/ Ho dula hodima lehe ke kgoho. ho kopanya lebese kapa metsi le sejo se thatafetseng kapa se hlephileng. ho baka hore dijo ebe mofutsoela. Fuwamisa (fu-wa-mi-sa) /to make lay eggs/ Ketsiso ya ho fuwama. phutsanehiso). ho etsa hore ntho kapa motho a hloke. Futsanehisoa (fu-tsa-ne-hi-swa) // Boetsuwa ba ho futsanehisa. mobilise/ Ho hlasela naha enngwe ka sepheo sa ntoa. Futsoetse (futs-we-tse) /mixed/ Bokgale ba ho futsoela. Futsoela (fu-tswe-la) /to make a salad/ Ho kopanya dijo tsa mefuta e fapaneng sejaneng seleseng. (bap. Futsoe (futs-we) /junk food/ Sejo se hlokang phepo e ntle. (bap. Ho ba boemong ba ntoa.106 Futsanehisa (fu-tsa-ne-hi-sa) /impoverish/ Ketsiso ya ho futsaneha: ho baka bofutsana kapa ho hlopheha. Ho ba boemong ba ho se be le letho. Futsanehiso fu-tsa-ne-his-aw) /impoverishment/ Ketso ya ho futsanehisa: pako ya bofutsana. ho hlasela ntho kapa motho ka mantsoe kapa ntoa. /bon. Futuha (fu-tu-ha) /attack. Qhotsa). Futsoela (fu-tswe-la) /to mix/ Ho kopanya sejo seseng le seseng. Futsoelo (fu-tswe-law) /mixing/ Ketso ya ho futsoela: ho kopanya sejo seseng le seseng. Lentsoe le nepahetseng ke “phutsanehiso” hofeta “futsanehiso”. fumanehisa). Futsoella (futs-wel-la) // Ketsetso ya ho futsoela: ho futsoela bakeng sa. mofutsoela). (bap.

kgora. kgethollo. Genese (ge-ne-se) /genesis/ Buka ya pele ya testamente ya kgale. Tem. serafjoa se sebedisoang ho etsa masale. “Genesis” eleng sothofatso ha e bitsoa “Genese”. kgarebe. moo e qetellang lentsoe. nkoe=mankoeng. sheba=shebang. Sesotho se sebedisa tlhaku ena haholo empa eseng ho qala mantsoe. Golgotha (kgawl-kgawt-ha) /calvary/ Sebaka sa masapo a hlooho. kgona. puo ya Setswana ke yona e nang le mantsoe a mangatanyana a qalang ka “G” puong tsa lelapa la Sesotho (sotho speaking). direng. (bap. Hape. Gau (ga-u) /gold medal/ Tlotla ya gauta eo motho a e tholang ka ho hlola papadi e itseng kapa ditlhodisano tse itseng. jwalo jwalo. seo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. Mohlala: matshekga=matshekgeng. tau=taung. “qaleho” kapa “qalo”. sefaha le mabenyane amang a theko e hodimo. Gauteng (//) /Gauteng Province/ Enngwe ya diprofinsi tsa Afrika Borwa. Hona ho bolela hore moo “G” e sebedisoang hona le ditlhaku tse ding. e bohareng ba naha. Ho ya ka buka ya bibele ya Luka (23:33 mmoho le Mattheu 27:33): moo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. Re ka qolla haholo mantsoeng a qalang ka “K”. Gauteng (kga-u-te-ng) /place of gold/ Sebaka seo ho fumanoang gauta e ngata teng. Mohlala: bona=bonang. tsamaya=tsamayang.107 Ggg PALE: Tlhaku ya bosupa ya puo ya Sesotho. Sena se bolela hore mantsoe a mararo a boletsoeng a ka sebedisoa bakeng sa lereho molata. e a ngatafatsa. Gauta (kga-u-ta) /gold/ Serafjoa se tholahalang botebong ba lefatshe se boleng bo hodimo. lehata). Tlhaloso ya Genese (genesis) ho ya ka puo ya Sesotho ke “tshimoloho”. kgotso. mohlala: kgomo. 107 . Tlhokomediso: moo “G” e qetellang leetsi. jwalo jwalo. kganya. ke ha e bontsha sebaka. haholo a batho. utloa=utloang. Hantlentle. kgama.

Habanyo (ha-ban-yaw) /act of slight look/ Ketso ya ho habanya: ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebesisi hantle. ke ha di kgutla. Habakuke (ha-ba-ku-ke) /Habakkuk/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo le metso e mehlano (35) ya testamente ya kgale. ka botlalo. (bap. diemedi (maemedi). hlopha=tlhopho. “kgotsulo” le amang a qalang ka tlhaku “H” ha a rehofatsoa. ho). Moh. Mareho a tlhaho a tlhaku ena a sebedisa ditlhaku “K” le “T” ha eba mareho. ka mokgwa omong o fapaneng. hlola=tlholo. hotsula=khotsulo. Ha ke tsamaya. e sephara ebile e le tenya. Habela (ha-be-la) /cut vegetables/ Ho poma moroho kapa meroho ha sesane bakeng sa ho pheha le ho ja. hloekisa=tlhoekiso. Empa mantsoe a nepahetseng ke “khemeselo”. Ho bolelang hore ha ho lentsoe la Sesotho le bitsoang “kgemeselo”. jwalo jwalo. /bon. Maetsi a bobedi a sebedisa “T” ha a rehofatsoa. jj. Lebitso lena. Ke tla o bona ha ke ntse ke phela. Mohlala: hlapisa=tlhapiso. Ha (ha) /whereas/ Ka tsela enngwe e itseng. (bap. (bap. Habelaka (ha-be-la-ka) /to cut vegetables repeatly/ Phetako ya ho habela. Tem. ho tsamaya kapele bakeng sa ho ya kaekae. Haba (ha-ba) /go swiftly. 108 . nakong eo se itseng se ntse se etsahala. Ha (ha) /whilst. hela=khelo. Habahaba (ha-ba-ha-ba) /collosal. (bap. Mohlala: haba=khabo. Yona e akga ka maetsi. “habakuke” (habakkuk) ke lebitso la seheberu la moprofeta ya neng a dula Jerusalema le bolelang ho “imamaretsa ka thata ho” kapa “ho mamarela kapa ho itshetleha ho”. habanya=khabanyo. when they. huge. habela=khabelo. Habedisa (ha-be-di-sa) // Ketsisiso ya ho habela: ho habela hantle.108 Hhh PALE: Tlhaku ya borobedi ya Sesotho. H (eich) //. Maetsi a pele a sebedisa “K” e lateloang ke “H”. Haba (ha-ba) /to depress a tummy/ Ho honyetsa mpa ka ho hula moya. ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. (ho tsoa ho hemesela) “khotsulo” (ho tsoa ho hotsula). sebaka sa moetsuwa kapa mmuuwa. hlompha=tlhompho. Dihabahaba/. hloya=tlhoyo. Ha (ha) /at someone’s/something’s place/ Lentsoe le bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuuwa. makgotsa le mareho. Habanya (ha-ban-ya) /slight look/ Ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebesisi hantle. haeletsa=khaeletso. Habedi (ha-be-di) /twice/ Ka makgetlo a fetang bonngwe. Mmadi a ele hloko hore ke setlamo hore tlhaku “K” e lateloe ke tlhaku “H” ebang “H” e lateloa ke sedumi joalo ka mehlala e fanoeng kahodimo. hema=khemo. hoeshetsa=khoeshetso. hurry/ Ho potlakela sebakeng se itseng. ho sheba ntle le botio. while/ Ka nako eo ho etsahalang se itseng. e bophora bo boholo. Mohl. hemesela=khemeselo hula=khulo. qekotsa). when it/ Lentsoe le bontshang ho etsahala hoa ketsahalo ka ho bontsha nako. pedi. e kgolohadi. Ha (ha) /when I. bobedi). ka makgetlo a ka tlase ho boraro kapa tharo. ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo. hola=kholo. Khabanyo). stupendous/ E kgolo haholo. ho sheba ntle le botio.

Tlh.Ya hae e teng. ka lehlakoreng leleng ho tla etsahala se itseng ebang se sa phethahale. (bap. ho etsa modumo wa letsolo. Lekgotsa lena le sebedisoa ke Basotho le morabe wa Bakone (nguni) ka ho tshoana: ha se le Bakone feela. ho tsamaya kapelenyana. o ntsha bonyane boo a nang le bona ho nyala eo a mo ratang. Hase ya hae . Haela (ha-e-la) /build for/ Ketsetso ya ho haela. ketsahalo e itseng e tla etsahala. ebang) . ka lehlakoreng leleng la boemo bo etsahalang ka lebaka la ketsahalo e itseng. Habuhabu (ha-bu-ha-bu) /oversize trouser/ Seaparo. bohabeletsane/ Habile (ha-bi-le) /headed for. bodulo ba lelapa kapa batho. Habo (ha-baw) /at his or her place/ Seemedi se supang lehae la mmuuwa. ho tlabola sejo ka mollo hore se butsoe. jj. Habola (ha-bu-la) // Ho noa ka ho kgefutsa. ho besa nama ka mollo feela ntle le metsi. Botle=Botlehadi. Haebanyaneng (ha-e-ban-ya-ni-ng) /if/ Lentsoe le bontshang. (bap. Ebe o habile kae hoseng tje? Ba tsoile mona ba habile nqa ya mosou wane. ka ho toboketsa. ketsahalo e itseng e tla etsahala. Hadikisa (ha-di-ki-sa) /to show scary signs/ Ho bontsha letsoalo ka ho shebisa mahlo koana le koana. lentsoe le bontshang hore sebaka ke sa mmuuwa kapa moetsuwa. Nonyana e haela ka ditshiba tsa enngwe: motho o hloka thuso ya babang ho atleha kapa ho phethahatsa seo a batlang ho se etsa. dihabuhabu/ (bap. Hadi (ha-di) /suffix/ Sehlongoanthao se hokeloang qetellong ya lereho kapa lebitso ka sepheo sa ho bontsha boholo. mahae/ (bap. Ha a di hadikela ho di ja: o etsa ntho tse sa tloaelehang kapa tsa motho ya sa phelang hantle. (bap. ho ba boemong bo lebisitseng sebakeng se itseng ka ho bontsha matjato. Sebaka sa bo mmuuwa kapa moetsuwa. Monyala-ka-pedi o nyala wa hae: motho le ha e le mofutsana joang. Hae (ha-i) /his. lapeng). phahlo e kgolo haholo hofeta motho ya e apereng. Hae (ha-e) /home/ Sebaka seo ho dulang motho ho sona. Hadika (ha-di-ka) /fry/ Ho pheha sejo ka mollo ntle le metsi. Mael. (bap. Moh. ebang). tlabola). repherephe). going towards/ Ho potlakela nqa e itseng kapelenyana kapa ka potlako. Mohl. heso. Hadima (ha-di-ma) /to thunder/ Ho duma hoa maru nakong tsa pula. motho ya matjato motsamaong wa hae. (bap. /bon. ho supa tshabo ka diketso tsa tsitsinyeho ya mahlo. motho=mothohadi. haholo borikgoe. ho aha sebakeng se mabapi le sa ntho kapa motho emong. 109 . hers/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa ntho ya motho e motshehadi kapa e motona. (bap. haka). mpe=mpehadi. Hadikela (ha-di-ke-la) /fry for/ Ketsetso ya ho hadika. (bap. Haelana (ha-e-la-na) /to be a neighbour/ Ho ba mabapi ka bodulo. moaho oo ho fumanoang batho ho ona. Bokgale ba ho haba. Haebo (ha-e-bo) /exclamation: phew!/ Lekgotsa kapa lentsoe le bontshang ho makalla puo kapa ketsahalo e makatsang kapa e mpe. Ngata=ngatahadi. /bon. lehadima. Haeba (ha-e-ba) /if/ Ha ho sa etsahale ntho kapa ketso e itseng. Mael. hore ha ho sa etsahale ntho kapa ketso e itseng. ahela).109 Habeletsa (ha-be-le-tsa) /hurry/ Ho tsamaya ka potlako. ho amana ka bodulo. Haela (ha-e-la) /to build a nest/ Hoa nonyana: ho aha ntloana. haba) Habeletsane (ha-be-le-tsa-ni) /swift walker/ Motho ya tsamayang ka potlako. Mael. Ke ya mang? Ke ya hae. Mohl. (bap. /bon. letsolo). se seholo hofeta monga sona. hao). ho noa ka ho emisa ka mora ho koenya. Lentsoe le bontshang hore thuo ke ya mmuuwa ha ho bua mmuwi. ho nyathoha ka matjato.

(bap. Hahlametse (ha-hla-me-tse) // Bokgale ba ho hlahlamela. hanyane). mohaeso). Hahaba (ha-ha-ba) /creep. Hahlamela (ha-hla-me-la) /to have an effect on/ Ho ba le tshutshumetso nthong e itseng. haholwanyane). (mm. Tem. arolela). Hafolela (ha-fu-le-la) /divide for/ Ketsetso ya ho hafola. ka ho feta bonne kapa nne. Mael. 110 . Haelloa (ha-el-lwa) /to be short of/ Boetsuwa ba ho haella. Lentsoe lena. /bon. Haeso (ha-e-su) /at my place/ Seemedi se supang thuo ya sebaka ke mmuwi kapa moetsi. (bap. limited. Haholoanyane (ha-hu-lwan-ya-ni)/more especially when/ Ka tsela eo eleng bohlokoa haholo halatela se batloang. se batloang ho tsejoa kapa se hlalosoang ebile ho buuwa ka sona. never before/ Ho tloha ka nako e itseng. Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. dimakatso le meka mmoho le boqhetseke. Hafola (ha-fu-la) /halve. fifth/ Ka palo e fetang bonne empa e le ka tlase ho tshelela. crawl/ Ho tsamaya ka mpa. Lentsoe lena ke leetsi molata: hase lentsoe la Sesotho le ha batho ba bangata ba rata ho le sebedisa. Mael. Haeloa (ha-el-wa) // Ketsetso ya ho haela: ho haha kapa aha bakeng sa. Haeya (ha-e-ya) /phenomenon. Kgahlamela). heno. (bap. Hahabo (ha-ha-baw) /at her or his village or place/ Sebaka sa bo mmuuwa. struggle/ Ho hula ka thata. kgasa). nyane). few/ Ho hlokahala hoa ntho ya bohlokoa. Heno. ho ba le tlhotlholetso. ho ba sio hoa ntho e molemo. Haggai (ha-ka-i) /haggai/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo a metso e supileng (37) testamenteng ya kgale. Hafa (ha-fa) /to battle. ka ho etsa ka tsela e kgolo kapa e fetang tekanyo. Hahlano (ha-hla-nu) /five times. wonder/ Ketso kapa ketsahalo e akgang mohlolo. nanarela. nwanyetsa).110 Haella (ha-el-la) /scarce. Tlh. (bap. e hlokang bonyane hohang. Lentsoe le bontshang ho makalla ketsahalo e lebeletsoeng nako e telele empa esa etsahale. Mohl. (bap. Haelletsoe (ha-el-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho haella. greatly/ Ka tsela e tletseng sebaka. Mohl. Hahabela (ha-ha-be-la) /ambush/ Ho noanyetsa motho kapa ntho e itseng ka ho hahaba. Hahabisa (ha-ha-bi-sa) /to drag down/ Ketsiso ya ho hahaba. Haelletse (ha-el-le-tse) // Bokgale ba ho haella. Tlh. ho kgotsa boemo ba ketso kapa ketsahalo e makatsang. (bap. “haeya” le sebedisoa le le ka bongateng hangata. Lentsoe le botshang thuo ya sebaka sa moetsuwa kapa mmuuwa. Haeno (ha-e-nu) /at your place/ Seemedi se supang sebaka sa mmuuwa kapa moetsuwa ntle le ho se hlalosa. ho sokola. Ha ke so bone bokgabane bo tjena haesale. ho ba ntle le. Haggai ke lebitso la moprofeta ya phetseng dilemong tsa bo 520 pele ho tsoalo ya Kreste. mohaeno). (bap. Ho hafa ka nkatana: ho hula ka thata. dihaeya/ (mm. haholoholo). a hlahetseng kapa a tsoang teng. more. Haeno ntja tooe! Haesale (ha-i-sa-le) /ever since. (bap. Haholo (ha-ho-lo) /too much. Heso. Moo eleng sebaka sa mmuwi kapa moetsi. Haeno (//) /exclamation: go away!/ Lekgotsa le bontshang ho leleka kapa ho tebela motho ka bohale. Ketsetso ya ho hahaba. divide/ Ho arola ka ho lekana. Haeea). e tsahalang ka ho fetisisa. moo mmuwa a dulang. kgale. (bap. Ka makgetlo a mahlano. (bap. ho hosha ka bokatlase ba mmele. Bohlano).

Mohl. Tlh. Haisa (ha-is-a) // Ketsiso ya ho aha: ho thusa ho aha. Hakalekale (ha-ka-le-ka-le) /this manner. Hakaalokalo (ha-ka-alo-ka. mamarela). “hug” ho ya ka tlhaloso e fanoeng. A ko bone hore e kgolo hakaakang! (bap. Haka (ha-ka) /connect. motsotso. very much. ketso ya ho ba moahisane kapa motho eo le phelang sebakeng seleseng. hakanakana. Haidisitsoe (ha-idi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho haidisa. haholo dijo thollo. tlapurela. how much/ Lebotsi le bontshang makgetlo a ketsahalo ya ketso e itseng. Haidisa (ha-i-di-sa) /granulate repeatly/ Ketsisiso ya ho haila. hokela). Hajoale (ha-jwa-le) (hajwale) /now/ Ka ona motsotsoana. Dihaka. Mohl. ho thuba ka ho etsa makumane a manyane haholo. sephethephethe. (mm. hakalokalo). (bap. thapo kapa ntho e itseng. hakaalo). Ha o wa tlameha ho tella le ha o le motle hakalo. Haka (ha-ka) /my place/ Moo mmuwi kapa moetsi a dulang teng. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa nakong e fetileng. Che eseng hakalekale. Hakaakang (ha-ka-a-ka-ng) /how much/ Lentsoe le sebetsang joalo ka lebotsi le batlang ho tseba ka sebopeho seo ntho e tlamehang ho etsahala ka yona. bohlanya le dimakatso ka tsela e eketsehileng. (bap. (bap. bersek. Haisana (ha-is-a-na) /to be neighbourly/ Boemo ba ho ahisana. Haidisitse (ha-idi-si-tse) // Bokgale ba ho haidisa. (mm. Hakaalo (ha-ka-alo) /that much/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso. hakaalokalo). Tje ka ha re bua. Haila (ha-i-la) /granulate/ Ho sila kapa ho etsa ntho. atlarela. moreso/ Lentsoe le hlalosang boemo bo boholo ba ntlha kapa ketsahalo eo ho buuwang ka yona ka ho toboketsa. Haka (ha-ka) /embrace/ Ho beha letsoho lehetleng la motho ka sesupo sa ho thaba kapa lerato. meno a tlhalefo. letsatsi kapa nako yona ena eo ho buuwang ka yona. hore di be phofo. sila). (bap. moahisane. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane. ho fela kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso. Motho eo hobaneng a ne a otloa hakaalokalo? Ha ke so bone tsotsi e muloa hakaalokalo! Hakae (ha-ka-e) /how many times. Hakalokalo (ha-ka-lo-ka-lo) /that much & that more/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. fuparela. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa. trap/ Ho tshoasoa ke leraba. Haka (ha-ka) /wisdom tooth/ Leino le hlahang mothong pakeng sa dilemo tsa boleshome le metso e tsheletseng (16) ho ya ho dilemo tse mashome a mabedi (20). Mohl. (bap. hakalo). ka tsela e makatsang ha e hlalosoa. hora. ho hokela leteroko koloing bakeng sa ho huloa. ke kgathetse! Ha ke so bone motho ya noang joala hakalekale. Ketsetsano ya ho ahisa. 111 . Haka (ha-ka) /ensnare. Honajoale. Mohl. Che. sebaka sa mmuwi. sidisisa). /bon. lentsoe le botsang makgetlo a ketso e itseng.lo) /that very much/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa. Ho hula ka ketane kapa thapo e thata. mmoho. frenzy/ Ho bua kapa ho etsa diketso tsa tshenyo. Mohl. tow/ Ho kopanya leteroko le mofuta o itseng wa sepalangoang.111 Haholoholo (ha-hu-lu-hu-lu) /especially. Hakalo (ha-ka-lo) /that much/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo. ka tsela e makatsang. maniacally. O batla ho kgalemeloa hakae? Ke hakae o joetsoa ntho e le nngwe mosadi tooe? Hakala (ha-ka-la) /amok. hakalekale. this way/ Ka tsela e bontshang boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. Mohl. ke ne ke sa re o e sututse hakaalo hle! (bap. boahisane).

disconnected/ Boetsuwa ba ho hakolla. Halaala Mandela halaala! Halaala Moshoeshoe halaala! (bap. nonne. Nqenqethia). hokela). Halala-halala (//) /exclamation: hala-hala-hala-hala!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha phetoho ya ketsahalo ka mora tlholo e itseng ka ho hoelehetsa. ho etsa ketso tsa semoya. “hakana” le araba lentsoe. ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso e thata. hlohonolofatsa) (mm. (bap. (bap. Halakahla (ha-la-ka-hla) /exclamation: is a goal!/ Lekgotsa le bontshang ho kena ntlha ya tlholo papading ya bolo. Ho thusa ho fasa bakeng sa ho hula ka ketane kapa thapo e thata. (bap. hakalokalo). Mohl. Tlh. (bap. Halala(ha-la-la) /exclamation: viva!/ Lekgotsa le sebedisoang nakong tsa boipelaetso kapa mehoanto ka ho le bitsa bakeng sa ho tshihetsa motho kapa mokga o itseng. Khalaletso). ho ba boemong bo phethahetseng ba sedumedi. Nqenqethia). ho nkela tlase haholo. Hakollo (//) /correction/ Ketso ya ho hakolla kapa ho thusa ho lokisa phoso. Hakotsa (ha-ku-tsa) /fatten/ Ho etsa hore ntho kapa motho a be motenya. Mohl. Hakea (ha-ke-a) /trapped/ Ho tshoaseha kapa ho tshoasoa ke leraba kapa thapo kapa ntho e itseng fatshe. 112 . Halala Mandela halala! halala Leabua halala! (bap. (bap. lokolla). Hakanakana (ha-ka-na-ka-na) /this much & this more/ Ka tsela e bontshang ho supa boholo kapa bonyane ba ketsahalo kapa ketso ka ho toboketsa haholo. Halalela (ha-la-le-la) /holy/ Ho ba le moya wa Modimo. ka tsela e makatsang ha e hlalosoa hona joale. Hakolla (//) /correct/ Ho thusa ho lokisa phoso. Mohl. e nonneng. Che-bo monna heso. ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso e thata. Haketse (ha-ke-tse) /bersek. Mohl. Khakollo). Ke mang ya tla o hakolla ha o sa hakolloe ke nna? Hakollo (ha-kul-law) /disconnection/ Ketso ya ho hakolla: ho etsa hore ho tshoarana kapa ho kopana ho fele. she is!/ Lekgotsa le sebedisoang ho mohlodi ho toboketsa tlholo ya hae ka ho hoeletsa. Hakotse (ha-ku-tsi) /fat/ E tenya. e shahlilng sebopehong sa mmele. Halaletsa (ha-la-le-tsa) /to make holy/ Ho etsa hore motho a halalele. Halaala (ha-laa-la) /exclamation: there it is! He is. e nang le mmele o motenya. (mm. ka sebopeho se hlalosoang ho ya ka boholo kapa bongata ba sona. Hakolla (ha-kul-la) /disconnect/ Ketsollo ya ho haka: ho etsa hore ho tshoarana kapa ho kopana ho fele. “hakae”. Hakollotse (ha-kul-lo-tse) // Bokgale ba ho hakolla. Lentsoe lena. Hala-halaala mmampodi!! Halala (ha-la-la) /undermine/ Ho nyatsa ka baka la bonyane kapa boemo. e re ke o hakolle. ho bontsha lenyatso. Hakollotsoe (ha-kul-lots-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hakolla. lokolla). Hakolloa (ha-kul-lwa) /corrected. (bap. ho nontsha kapa ho ba le mmele o moholo. ketsiso ya ho halalela. in frenzy/ Bokgale ba ho hakala: e bontshang ho hakala. (bap. Hakisa (ha-ki-sa) // Ketsiso ya ho haka: ho thusa ho kopanya leteroko le mofuta o itseng wa sepalangoang. Hala-halaala (ha-la-ha-laa-la) /exclamation: what an event!/ Lekgotsa le sebedisoang ho mohlodi ya qetang ho fihla ka ho toboketsa tlholo ya hae ka ho hoelehetsa. Hakoa (ha-kwa) // Boetsuwa ba ho haka. khakollo. lalla!).112 Hakana (ha-ka-na) /this much/ Ka tsela le mokgoa o boleloang. tenya).

kwata). Mohl. ho se dumellane le puo kapa taelo. /bon. Hamole (ha-mu-le) /ram/ Nku e kgolo e tona. /bon. antsha. Dihamole/ ?? Hamorao (ha-mu-ra-u) /later/ Nako e latelang ya joale: ka mora metsotso. Hang ka mora hore a hlokahale. Sekgini). mmamorao. Hampe (ham-pe) /badly/ Ka tsela e hlokang botle. sutha kapa ho tsitsinyeha. Ho hlokisa monyaka. (bap. ho a haneha ngoaneso! Hanela (ha-ne-la) /refuse. puo. senne). “hanghang” mmoho le “hang” a na le meelelo e fapaneng haholo. Hana (ha-na) /by the way/ Ka tsela kapa sesupo se itseng se botsang mmuiswa kapa moetsuwa. lepella le ho matha. Hana wena o wa ha mang? Hana lona le batla eng mona Basothong? Hana Sesotho se na le mantsoe a makae ka palo? Hana ke mang ya neng a re Basotho ba hloka patlamantsoe? Hanana (ha-na-na) /incompatible. morusu wa qala hape. ho etela sebaka kgafetsa kapa nako le nako. ho bua ka ho phahamisa lentsoe ka baka la ho kgena. infuriated/ Boetsuwa ba ho halefa. Se kginang ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. Haneha (ha-ne-ha) /unable/ Ketsahalo ya ho hana: ho sa loke. ho pepeta letsoele bakeng sa ho ntsha lebese. Ho etsa hore motho a sale a hloka ka ho mo nkela. nku ya poho. Mantsoe. disallow/ Ho thibela motho kapa ntho ho etsa ketso e itseng. ho le thata kapa ho sa kgonahale ho phethisa ketso e itseng. Hang ka mora hore dipuo di nyahlatsoe. Ho se kgeme mmoho. (bap. Hamore (ha-mu-re) /hammer/ Sesebedisoa sa tshepe se boima se sebedisoang bakeng sa ho kokotela kapa ho thuba. morao). kwatisa). ho ba kgahlanong le ketso e itseng. Halefela (ha-li-fe-la) // Ketsetso ya ho halefa. Che. Hama (ha-ma) /to milk/ Ho ntsha lebese kgomong kapa phoofolong e ruuwang. Mohl. tax/ Ho ja motho chelete. Hanne. Dihaneo/ (bap. Dihalefote bakeng sa tshebediso). many times/ Ka makgetlo a mangata kapa a fetang bonngwe. ho se fane ka tumello. ka tsela e sa kgahlising kapa e sa rateheng. Hana (ha-na) /to refuse/ Ho se dumele. ka ho etsahala nako le nako kapa joalo joalo. in disagreement/ Ketsetsano ya ho hana: ho se dumellane ka ketso. (bap. bonne. Hanella (ha-nel-la) /bar/ Ho dula sebakeng ka ho se batle ho tloha. Hanetse (ha-ne-tsi) /refused/ Bokgale ba ho hanela. Haneo (ha-ne-aw) /exclamation: stop cow stop!/ Lekgotsa le sebedisoang ho laela seruuwa kapa kgomo e pannoeng ho ema ho se tsoele pele ka ho tsamaya. Hangata (ha-ng-ata) /frequently.113 Halefa (ha-li-fa) /to go angry/ Ho hloka thabo ka ho bua ka bohale. Halefote (ha-le-fo-te) /share cropping/ (sheb. Hane (ha-ne) /four times/ Ka makgetlo a fetang boraro. anyisa). Haneo (ha-ne-aw) /brake/ Tshepe e emisang sepalangoang. Hang (ha-ng) /immediately after/ Kapelenyana ka mora ketso kapa ketsahalo eo ho buuwang ka yona. (bap. (bap. Mohl. ka tsela e mpe. Halefisoa (ha-le-fi-swa) /angered. se etsang hore ntho e tsamayang e eme kapa e se tsoele pele ka ho thella. Halefisa (ha-le-fi-sa) /infuriate/ Ketsiso ya ho halefa: ho etsa hore motho kapa ntho e halefe kapa e hloke thabo. 113 . mokgoa le tloaelo. ho bontsha bosio ba monyaka ka diketso le dipuo tse itseng. /bon. chesele). Hama (ha-ma) /to drain. dihora. Tlh. ho jalletsa ka ho nkela chelete kapa ntho hofihlela motho a hloka. Hamela (ha-me-la) // Ketsetso ya ho hama: ho etsetsa ho hama. ka makgetlo a ka tlase ho bohlano kapa hlano. mosadi wa hae a nyaloa. dihamore/ (bap. matsatsi kapa beke e tlang kapa e tla latela.

ka nako le nako ntle le kgefutso. Hapile (ha-pi-le) // Bokgale ba ho hapa. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. Haula (ha-u-la) /poignant. ho baka hore emong a etse ketso a sa ikemisetsa. ho ba kgahlanong le. Hapjoa (hap-jwa) /conquered/ Boetsuwa ba ho hapa: ho nkoa ka mahahapa. ka mokgoa o nepahetseng. (bap. fine/ Ka tsela e lokileng. (bap. Hanetsa (ha-ne-tsa) /oppose/ Ho thibela ho etsa ketso e itseng. Wa hao moratuwa. “hanghang” mmoho le “hang” a na le meelelo e fapaneng haholo. Ho kolla ntshi hanong: ho sotleha kapa ho fumaneha haholo. Lentsoe lena le utloahala joalo ka la puo ya Setswana kapa Sepedi. niecely. objected/ Bokgale ba ho hana. seize/ Ho hlola ntoeng. mohaodi. Bonne.114 Hanghang (ha-ng-ha-ng /immediately. Mael. revoked/ Boetsuwa ba ho hana: ho se batloe kapa ho latoleloa. mohahlaodi). counter. Hanyetsa (han-ye-tsa) /contradict. lentsoe le bontshang hore ntho ke ya mang. defy. timeously/ Ka lekgetlo leleng le tenang kapa le nang le setena. kahare ho molomo. (bap. Ngoana enoa o wa haula bathong! Hapa (ha-pa) /conquer. Hapehape (ha-pe-ha-pe) /time and again. ka tsela e bontshang ho hloka matjato le botio. Mohl. Hanyane (han-ya-ne) /little way. Hapiloe (ha-pi-lwe) /conquered/ Boetsuwa le bokgale ba ho hapa. ho kena dipakeng pele mmuwi a qeta puo ya hae. ho nka ka ntoa kapa dikgoka. at once/ Kapelenyana ka ho potlaka. Hantlentle (han-tle-ntle) /actually/ Ka tsela ya nnete kapa bonnete. Hanne (han-ne) /refused. Hanong (ha-nu-ng) /mouth inside/ Bokahare ba lehano. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. Hape (ha-pe) /again/ Lekgetlo leleng. Mohl. qobella). suddenly. Hanoa (han-wa) /rejected. ka ho etsetsana kapa ho etsisana. Tlh. Hanyetsana (han-ye-tsa-na) /contradict. Tlh. coerce/ Ho etsisa ka nkane kapa ka dikgoka. subjugate. slowly/ Ka tsela eseng kgolo. (bap. ka sebopeho se hlokang phoso kapa bobe. ho nka ka mahahapa mmoho le. (bap. hane). mohanuwa). perfecly. ka sesupo se bontshang bonnete kapa nepahalo ya ketsahalo le puo. Wa hao ngwana Hao (ha-u) /exclamation: is it! Is that so!/ Lekgotsa le bontshang ho makala kapa ho makatsoa ke sephetho sa ketsahalo. ho se dumellane le. against/ Ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. puo kapa ketso e itseng. Hanong (ha-nu-ng) /interruptingly/ Ho bua pele mmuwi a qeta ho bua. ka makgetlo a ka tlase ho bohlano kapa hlano. hona joale ntle le tshenyo ya nako. Hapella (ha-pel-la) /conquer with/ Ho nka mmoho le. Moh. ho ba kgahlanong le. kganyetso. Hapisa (ha-pi-sa) /help to conquer/ Ketsiso ya ho hapa: ho thusa ho hapa. Mohl. (bap. ka ho panya hoa leihlo. naha kapa sebaka ka sepheo sa ho batlana le ntho e itseng. less. Hao banna. Hapeletsa (ha-pe-le-tsa) /force. khanyetso). Mosala o hlokahetse re ne re na le yena maobanyana moo! Haola (ha-o-la) /trek/ Ho tsamaya le dithota. ka tsela e nyane. Hao (ha-u) /yours/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya mmuwisoa kapa moetsuwa. Mantsoe. Ke ha a nkena hanong pele ke qeta. capture. ka mora nako e latelang. Hantle (han-tle) /well. resist. against. hlola). senne. ho nka ka ntoa kapa dikgoka mmoho le. sad/ Ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa ketsahalo e etsahalang ho motho. ho nka ka mahahapa. ho latoloa kapa ho ntshoa. ho bakela kutloelo bohloko. oppose/ Ketsetsano ya ho hanyetsa: ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. ho se dumelle ho nka bohato. 114 . Hanne (han-ne) /four times/ Ka makgetlo a fetang boraro.

pakeng). sesebedisoa seka kgoele se sebedisoang le nalete bakeng sa ho roka kapa ho etsa diphahlo. ka makgetlo a ka tlase ho leshome. ho bua ka lebitso la motho. ho bua ka lebitso la motho hampe ntle le nnete kapa bonnete. (bap. ka makgetlo a ka tlase ho bone kapa nne. seka koro. tse tletseng hohle. diletsa). khasakhaso. ho bua hantle ka mokgatlo kapa mokga wa heno le ha nnete e le sio. Hare (ha-re) /deep end/ Sebaka se potelletsaneng kapa se hole bakeng sa ho fihleloa. (bap. moetapele kapa naha. ho isa dibakeng tse ngata. Haraka (ha-ra-ka) /to rake/ Ho tlosa dithole kapa matlakala ka haraka. Ho jala ditaba tse molemo kapa tse mpe dibakeng tse fapaneng. bohareng ba dintho tse itseng. fold/ Ho phutha maoto ka tsela e itseng. Hasahasa (ha-sa-ha-sa) /to gossip/ Ho bua hampe ka motho kapa ntho bosiong ba yona. /bon. sebaka se ipatileng kapa se patehileng.115 Hara (ha-ra) /amongst. among/ Sebaka se pakeng tsa ntho tse pedi. Harola (ha-ru-la) /devour/ Ho hlasela ka ho ntsha dinama. (bap. Hasaka (ha-sa-ka) /spread repeatly/ Phetako ya ho hasa. Borobong). e bonoang hohle moo leihlo le bonang teng. diharaka/. ho hlasela ka ho sebedisa meno a bohale. ho bolaya ka ho kopakopanya ditho tsa mmele. sesebedisoa. pheteletso). /bon. Harobong (ha-ru-bu-ng) /nineth/ Ka makgetlo a fetang borobedi kapa robedi. ho dika ntho e itseng. seo hlooho tsa sona kapa dithotse di sebedisoang joalo ka sejo kapa ho etsa mofuta wa joala. 115 . Hareng (ha-ri-ng) /cotton/ Sesebedisoa sa ho roka kapa ho kopanya seaparo. dihase/ (bap. Harela (ha-re-la) /roll around/ Ho pota mmele ohle kapa karolo. Hararo (ha-ra-ru) /thrice/ Ka makgetlo a fetang bobedi kapa pedi. Harese (ha-ri-si) /barley/ Semela. ho tloha ka ho ya dibakeng tse fapaneng. feteletsa. phasalla). Harobedi (ha-ru-be-di) /eight times/ Ka makgetlo a fetang bosupa kapa supa. bohareng ba ketsahalo kapa ketso. (bap. Hase (ha-se) /orphan animal/ Phoofolo ya kgutsana: e hlokang mma yona mmoho le ntata yona. Hasa (ha-sa) /spread/ Ho isa hohle ka bongata. /bon. ho sothaka maoto ka ho dula. Ho hlahisa puo e mabapi le ketsahalo e itseng ka ho bolella bongata ba batho. dihareng/. ka makgetlo a ka tlase ho borobong kapa robong. seka lefielo se sebedisoang ho fiela ka ho hohola matlakala kapa dithole. Hasane (ha-sa-ne) /scattered/ E boemong bo tletseng sebaka kaofela. diharepa/ (sheb. ho ba nqa tsohle kapa sebakeng se itseng sa mmele ka ho thatela. Harepa (ha-re-pa) /harp/ Seletsa sa mmino se entsoeng ka maballo a kgutlo tharo mmoho le maseka le sekupu. Hasanya (ha-san-ya) /disperse/ Ketsetso ya ho hasa: ho baka hore dintho di hasane. Ho lebisa nqa tse fapaneng ka moya kapa ka ntho e itseng. Hasane (ha-sa-ne) // Bokgale ba ho hasa. /bon. /bon. Hara (har-a) /enfold. hampe ntle le nnete. sebaka se hole ka baka la ho se fihlellehe hoa sona. (bap. Hasana (ha-sa-na) /disperse/ Ketsetsano ya ho hasa: ho tloha kapa ho tsamaya ka ho arohana. Haraka (ha-ra-ka) /a rake/ Sesebedisoa sa ho tlosa matlakala le dithole. Hasahasa (//) /propagandize/ Ho bua kgahlanong le mokga o mong wa sepolotiki hampe ka ho etsa hore mokgoa wa heno o hlole. Harolaka (ha-ru-la-ka) /to devour repeatly/ Phetako ya ho harola: ho harola ka makgetlo a mangata. diharese/. kgutsana). Borobedi). ho dula ka ho sotha maoto.

Haufi (ha-u-fi) /near/ Pela ntho kapa motho. bukeng kapa pampiring ka ho etsa qopitso tse ngata. Baahi ba naha ya Zimbabwe ba haulana ka lebaka la maemo a naha ya bona ya joale. Hatoha (ha-tu-ha) /untrample/ Ketsollo ya ho hata: ho tlosa leoto kapa boima ho se hatiloeng kapa se hatelletsoeng. e llisang ka baka la boemo kapa chebahalo ya teng. Lentsoe le nepahetseng haholo ke. Haufiufi (ha-ufi-ufi) /sooner. ho hloka mofuthu kapa mocheso o hlokahalang. hlomola). Hatisa (//) /print/ Ho etsa mongolo wa lesedinyane. sooner. recent/ Ya nako eseng hole: e ka etsahalang neng kapa neng. (bap. 116 . Ho hloekisa seatla. Ngoana enoa o wa haulana ka baka la ho lahleheloa ke batsoadi. Eo eleng nakoana e etsahetse. Hatisa (ha-ti-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho hata: ho etsa hore motho kapa ntho e etse diketso tse tsoileng tseleng. poignant/ Ketsahalo ya ho haula: ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa sebopeho se itseng. Bosupa). Hatisisa (ha-ti-si-sa) // Ketsisiso ya ho hatisa. “hatsetsa” hofeta “hatsedisa”.116 Hasupa (ha-su-pa) /seventh/ Ka makgetlo a fetang botshelela kapa tshelela. Hauha (ha-u-ha) // Ho utloela bohloko ka ho etsetsa ketso e itseng. Hatakoa (ha-ta-kwa) // Boetsuwa ba ho hataka: ho hatoa hangata kapa ka makgetlo. pela ntho kapa motho haholo. Hatsela (ha-tse-la) /to be cold/ Ho ba le kutlo kapa maikutlo a ho bata kapa ho phola. Hatsedisa (ha-tse-di-sa) // Ketsiso ya ho hatsela: ho etsa hore ntho kapa motho a hatsele kapa a hloke mofuthu o hlokahalang. mabapi le. (mm. tekena). ho etsa mongolo wa boitlhaloso. (bap. depress. Hatikela (ha-ti-ke-la) // Ketsisiso ya ho hata: ho netefatsa ho hata. Haufi (//) /soon. Hata (ha-ta) /to step/ Ho tsamaisa leoto ka tsela e kgahlang. recently/ E ka etsahalang hona joale ka ho panya hoa leihlo. (bap. Mohato. bopaki kapa boitsebiso. Hatsetsa (ha-tse-tsa) /to cause to be cold/ Ketsiso kapa ketsetso ya ho hatsela: ho etsa kapa ho baka hore motho kapa ntho e hatsele: e be le ho bata. ho beha mmele kapa boima hodima. Haulana (ha-u-la-na) /miserable. Haula (ha-u-la) /poignant/ E utloisang bohloko ka baka la boemo ba yona. Hatlela (ha-tle-la) /wash hands/ Ho hlatsoa matsoho: ho etsa hore matsoho kapa letsoho le hloeke ka ho potisa kapa ho pikitla ka metsi. Hatakelwa). e sa tsoa etsahala kapa e makgatheng a ho etsahala neng kapa neng. Tlh. ho hodisa motho ka thata. (mm. Hatakeloa (ha-ta-ke-lwa) /defeated/ Boetsuwa ba ho hatoa: ho hloloa ntoeng kapa papading ya tlhodisano ka tsela e mpe haholo. ho tsamaya ka bokgabane kapa ka potlako. Mohl. Haufinyana (ha-u-fin-ya-ne) /nearer/ Haufi haholo. Hatella (ha-tel-la) /oppress. (bap. Hauhela (ha-u-he-la) /to pity/ Ketsetso ya ho hauha. e ka nnang ya etsahala ho tloha hona joale. Hatisa (//) /sign/ Ho ngola ka ho etsa sesupo sa hore o mang. Haufinyane (ha-u-fin-ya-ni) /sooner. sehatsetsi). crutch/ Ho phedisa ha bohloko ka ho isa tlase kapa ho etsa diketso tse hlokang botho kapa setho. (bap. Hatoa). Ho bontsha mohau kgahlanong le. a bakang mahlomola. seqi) Hatakela (ha-ta-ke-la) // Phetako ya ho hata: ho hata ha ngata. Ho ama maikutlo ke pono e mpe e etsahalang ho motho emong. Ho bontsha mosa kgahlanong le. very soon/ E ka etsahalang hona joale ka ho panya hoa leihlo. Hata (ha-ta) /trample/ Ho beha leoto hodima. Hauhelana (ha-u-he-la-na) // Ketsetsano ya ho hauhela. ka makgetlo a ka tlase ho borobedi kapa robedi. e makgatheng a ho etsahala neng kapa neng.

(bap. phefumoloha). Heletsoa (he-lets-wa) // Boetsuwa ba ho heletsa. “he” hangata le sebedisoa ho bontsha tello. Lentsoe lena. Helehelele (hele-he-lele!) /exclamation: here comes the winner!/ Lekgotsa le bontshang tlholo ya motho ya sa tsoa hlola. (bap. mokoallo). cut grass. tloha moo o tla wela! Helang (he-la-ng!) /exclamation: what a surprise!/ Lekgotsa le sebedisoang. e tenya ka sebopeho. Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho ithoka. Helang-bo (he-la-ng-bo!) /exclamation: guess who is talking!/ Lekgotsa le sebedisoang. Hei wena Motlatsi. (bap. majoe kapa mafika thabeng. ho bontsha bophelo ka ho phefumoloha. haebo). Hela (he-la) /prune. susumetsa). ketsahalo kapa ketso e itseng. ho diela moaho fatshe. Mohl. Ke tla tsamaya he! Nka chelete ya hao he! Hebehebe (he-be-he-be) /broad. banna-we! Basadi!). (bap. wide/ Hoa mmila kapa tsela: e sephara ka mahlakoreng. kgidi! Kgele!). majoe kapa mafika thabeng. He-banna (he-ban-na!) /exclamation: oh boy!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla puo. ya tla ba ntle taemane ena! Hele! Ngoana a tla ba motle basadi! Hele! Ha ke so bone botle bo bokalo! (bap. ho tsosa motho ya makgatheng a ho shoa ka ho fa moya.117 He (her) /so/ Lebotsa le qetellang potso ka ho toboketsa le ho bontsha puo e hlokang tlhompho. Helea (hi-li-a) /slide/ Ho wa hoa mobu. Mohl. o reng he? He (her) // Le ha ho le joalo. haholo ke motho e motshehadi. ho bontsha ho makatsoa ke ketso kapa puo e itseng ka ho toboketsa. Helang-bo! Bonang ke mang ya buang hle! Helang-bo le wena o tseba sekgowa! Hele (he-le) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho ananela taba tse monate kapa tsa bohlokoa. /bon. hela). selomong. Hema (he-ma) /breath/ Ho ntsha le ho kenya moya ka nko. lengopeng kapa letsoapong. ho faola mohloa. 117 . Heletsaka (he-le-tsa-ka) /to demolish repeatly/ Phetako ya ho heletsa. Mohl. lengopeng kapa letsoapong. Heleha bakeng sa tshebediso). Heleditse (he-le-di-tse) /demolished/ Bokgale ba ho heletsa. Hemela (he-me-la) /resusitate/ Ketsetso ya ho hema: ho phedisa motho kapa ntho ka ho fa moya. (bap. Hehla (he-hla) /orate/ Ho bua ka bokgabane kapa ka makgethe. Hele banna. Heleha (he-le-a) (helea) /slide/ Ho wa hoa mobu. (bap. moo ho kenoang teng ha ho uwa lapeng. haholo ke motho e motshehadi. atamela koano! Heke (he-ke) /gate/ Sebaka seo ho kenoang ho sona sa motero kapa serapana. Hemela (he-me-la) /influence/ Ho etsa hore ntho kapa motho a etse diketso tsa emong. (bap. wela). Hela (he-la) /exclamation: hey you!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bitsa motho ka ho bontsha tello. ho bontsha ho makatsoa ke ketso kapa puo e itseng. ho susumetsa motho ho etsa tloaelo le mokgoa wa emong. Mohl. Mohl. Hei (he-i) /exclamation: hey!/ Lekgotsa le bontshang ho bitsa motho a le hole ka ho bontsha tello. Mohl. diheke/ (bap. Helele moshana! Helele weso! Heletsa (he-le-tsa) /demolish/ Ho dia kapa ho isa fatshe ka sepheo sa ho senya moaho. Mohl. Heletsako (he-le-tsa-kaw) /repeat demolition/ Ketso ya ho heletsa. wela) (sheb. Tem. Mohl. Hela wena Mopheme. e bulehileng ka mathoko. selomong. mow/ Ho poma joang. Helehelele wena kgethedi ya nkgethe sekgetha makgetha! Le ha lona ba ha makgetha le kgethile! Helehelele wena mosia motobatsi! Helele (he-le-le) /hi! Hallow!/ Lentsoe le sebedisoang ho dumedisa ka tsela e sa bontsheng botio nako efe kapa efe.

e iphepang haholo ka ditholoana le dikokoanyana. Hiba (hi-ba) /touch and go/ Ho thetsa motho ka letsoho ebe ya thetsang o wa baleha hofihlela le yena a thetsoa. e mahlo a makgubedu. se hlahisang dithunthuru tse kgubetsoana. e mapheo a matshoana. sebaka sa mmuiswa kapa moetsuwa. trouble. ho etella pele ka ho kenya ntlha papading tsa ditlhodisano kapa tsa boithabiso. hlopa). Hibile (hi-bi-le) // Bokgale ba ho hiba. ho tsosa motho ya idibaneng ka ho mo fa moya. Henaka (he-na-ka) // Phetako ya ho hena: ho hena ka makgetlo a mangata. pruned/ Bokgale ba ho hela. homestead/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuwi kapa moetsi. ho hema joalo ka motho ya nang le lefu la matshoafo. Heno (he-nu) /at your place.118 Hemesela (he-me-se-la) /short breath. dihibo). Hlabahlabane (hla-ba-hla-ba-ne) /mexican poppy/ Mofuta wa semela se hlaha sa naheng. meddle/ Ho sokodisa motho ka ho mo tshoara tshoara. HETLANTSHO (HETLA-NTSO) Hetse (he-tse) /mowed. Ho hema haholo ka mora ketsahalo e tshosang. ho tadima se ka morao. (bap. lerumo kapa ntho e motsu. /bon. /bon. homestead/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa sebaka sa mmuiswa. mmala wa phoofolo e kgubedu e kopantseng le botsho. Henngoe (hen-ng-we) /breathed. Hlaba (hla-aba) /red and black colour/ Mmala o motsho le o mokgubedu. seo mahlaku a sona a nang le meutloa. ho lebisa molala le hlooho morao. hlopa). Ka hla ka hana. (bap. tse kgolo. (bap. Hibiloe (hi-bi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hiba. Ho etsa papapadi ya dihibo. ho ama kapa ho thetsa motho ka tsela e tenang ka ho pheta ketso eo. dihetlantsho/. Henahena (hi-na-hi-na) /to irk repeatly/ Phetako ya ho hena: ho sokodisa motho ka ho mo tshoara tshoara ka makgetlo. Hlaba (hla-ba) /score a goal/ Ho kenya ntlha papading. 118 . stab/ Ho kenya thipa. Heso (he-su) /at my place. retoloha). Bokgunong bo kopantseng le botsho. pruned/ Boetsuwa le bokgale ba ho hela. dihlabahlabane/. seo hangata se sebedisoang joako ka moriana. Hetlantsho (he-tlan-ts-hu) /Eurasian Golden Oriole/ Mofuta wa nonyana e tshehlana. Hla (hla) // Moh. ho matha kapa ka mora ho loana. Ka hla ka potlaka. Henahenana (he-na-he-na-na) // Ketsetsano ya ho henahena. ho ama kapa ho thetsa ka tsela e tenang. Hemisa (he-mi-sa) /resusitate/ Ketsiso ya ho hema: ho fana ka moya ho motho ya akgehileng. sebaka sa mmuwi kapa moetsi. e fumanoang haholo merung ya difate tse telele. Hena (hi-na) /irk. to pant/ Ho felloa ke moya. Hlaba (hla-ba) /slaughter. inhaled/ Boetsuwa ba ho hema. (mm. Hibana (hi-ba-na) /to touch each other/ Ketsetsano ya ho hiba. e bolayang nameng ya phoofolo kapa ntho e phelang ka sepheo sa ho bolaya. sebabolehetlantso). habo). Hetsoe (he-tswe) /cut. Hetla (he-tla) /look back/ Ho sheba morao. ebile e rata metsi haholo. (bap. (bap. mowed.

119 Hlabaka (hla-ba-ka) /stab repeatly/ Phetako ya ho hlaba: ho hlaba ka makgetlo a mangata ka sepheo sa ho bolaya. Dihlaha/ (bap. ho sheba ka ho tadima se patiloeng kapa se patehileng. ho fedisa tloaelo e mpe ya lekgoba la sethethefatsi kapa tai. nako ya selemo ya mocheso le dipula tse ngata e lateloang ke Hoetla ha e hlalosoa ka boroa ba lefatshe. ho beha keletso e ka thusang. Ho etsa sehlabelo. Hlabolla (hla-bul-la) /rehabilate. ho hloka monate pelong. (bap. Hlabela (hla-be-la) /to make an offering/ Ketsotso ya ho hlaba: ho etsa mokete wa badimo ka ho hlaba seruuwa. Hlahafala (hla-ha-fa-la) // Ketsahalo ya ho ba hlaha: ho ba boemong bo hlokang setsoalle. /bon. ferocious. bo sa thapang kapa bo bohale haholo. fihla). Hlabehisa (hla-be-hi-sa) /to anger. ho hlaha ka mora ho nyamela. ho sila sejo ka meno le thuso ya leleme. Ke motho ya ratang ho hlahella ka mahetla ka baka la setumo sa papadi ya bolo. Hlabisoa (hla-bi-swa) // Boetsuwa ba ho hlaba. reintergrate. Hlabana (hla-ba-na) /slaughter each other/ Ketsetsano ya ho hlaba: ho hlaba moetsuwa ke moetsi. ho bonahala ka mora ho nyamela. emerge/ Ho bonahatsa tshobotsi kapa sebopeho. infuriate/ Ketsiso ya ho hlabeha: ho utloisa emong bohloko ka ho etsa diketso tse sa rateheng. le moetsi a hlabe moetsuwa. joang bo boholo bo omeletseng. Hlabana (hla-ba-na) /of a female animal: red and black colour/ Mmala wa kgomo kapa phoofolo e tshehadi o kopantseng botsho le bokgubedu kapa bokgunoana le botsho. Hlahisa (hla-hi-sa) /suggest. oo ho ona ho hlajoang kgomo mme ba bo mosadi le monna mmoho le bamemuwa ba keteke ka ho etsa diketso tse amanang le keteko eo. Hlaha (hla-ha) /appear. Hlabisa (hla-bi-sa) // Ketsetso ya ho hlaba: ho thusa ho hlaba. reinvigorate/ Ho tlisa maemo a lokileng ho motho ya kgohlahetseng. Hlahafisa (hla-ha-fi-sa) /cause to be wild/ Ketsiso ya ho hlahafala: ho etsa hore phoofolo kapa motho a be bohale. papadi. ho kgentsha ka mantsoe a mabe. Hlafuna (hla-fu-na) /chew/ Ho thuba kapa ho choatla sejo ka meno. ho bonoa ka mora nako e telele. Ho hlabisa bohadi: mokete wa lenyalo ka mora hore monyadi a qete tefello (bohadi) ho ba ha bo monyaduwa. nyarela). Ho lahleheloa ke thabo. 119 . eo e sa thapiseheng. (bap. ya pelompe haholo. Bohadi (bo-ha-di) /dowry ceremony/ Mokete wa ho ntsha tefo ya lenyalo. ho bua polelo e ka thusang ba mametseng. ho lokisa boemo bo bobe ba senokoane. e sa tloaeleng batho kapa hae. lehoko). (bap. fierce/ E hlokang setsoalle. beckon/ Ho beha ntlha eo ho ka nahanoang ka yona. Hlaha (hla-ha) /dry grass/ Joang bo ommeng boo ha bo chesoa bo tukang ha bonolo. Hlaha (hla-ha) /wild. koenya). ho kwata kapa ho lahleheloa ke lethabo. mmino kapa setumo. Hlahella (hla-hel-la) /popular/ Hoa motho: ho tsebahala bathong ba bangata ka baka la maemo a hodimo a boetapele. Hlabeha (hla-be-ha) /get angry/ Ho kgena kapa ho hloka thabo. Hoa motho: ya diketso tsa naha. Hlahella (//) /re-appear/ Ho bonahala ka mora ho ipata. Mohl. ho tlisa botle ho motho ya mekgoa e mebe. Hladuwe (hla-du-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlala. e kotsi ebile eka bolaya. ya hlokang botsoalle. Hlahela (hla-he-la) /stare/ Ho sheba ka ho hlodisa se sa bonahaleng hantle. Hlabula (hla-bu-la) /summer/ Nako ya selemo e pakeng tsa kgoedi ya Tshitoe le Tlhakola. Mael.

Hlahloba (hla-hlu-ba) /examine. Hlahlamisitse (hla-hla-mi-si-tse) // Bokgale ba ho hlahlamisa. letsoalo kapa ho makala. ntle le ho jalletsa. ho bula mahlo ka lebaka la tshabo. (bap. e phelang haholo ka ditholoana le dikokoanyana. Tlhako). (bap. Tlhatlhobo). ka mokgoa kapa tsela e sa bontsheng tlhophiso e ntle. analyze/ Ketsisiso ya ho hlahloba: ho hlahloba haholo ka sepheo le morero wa ho fumana nnete ya ketso. Hlajoa (hla-jwa) /stabbed/ Boetsuwa ba ho hlaba. Hlahlela (hla-hle-la) /imprison. e tlang ka mora enngwe ka tatelano kapa tatellano. (bap. Hlahlella (hla-hlel-la) /assist/ Ho fa motho ya hlokang ntho e itseng. ho tsamaya hlatheng moo ho tletseng joang le mofero. mokgoa kapa boemo ba ketsahalo kapa ketso e itseng. Hlahlangwa). reload/ Ho kenya kulo sethunyeng kapa sebetsa se thunyang. ho tsamaisa hlatheng moo ho tletseng joang. Hlahla (hla-hla) // Ho bula mahlo haholo ka baka la ho tshoha. ho utloahala ditsebeng. haphazardly/ Ka tsela e hlokang makgethe. ho utloisiseha polelong le mantsoeng a buuwang. hampe ntle le ho hlophisa. (mm. Hlakahlothoana (hla-ka-hlut-hwa-na) /African red-eyed Bulbul/ Mofuta wa nonyana e mahlo a makgubedu. Hlahlamana (hla-hla-ma-na) /consecutive/ Ho tla ka mora ntho enngwe: tse etsahalang ka ho latellana. Hlahlangoe (hla-hla-ng-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlahlama. ho tsamaya hlatheng moo ho tletseng joang le mofero. Hlahlobisa (hla-hlu-bi-sa) /examine extensively. Hlahisitse (hla-hi-si-tse) /suggested/ Bokgale ba ho hlahisa. ketsahalo kapa boemo ba ntho e itseng. ho sebetsa ka sepheo sa ho bontsha tema. (bap. majoe le mofero mmoho le mangope. ho koalla teronkong. Hlahlame (hla-hla-me) // Bokgale ba ho hlahlama. sebopeho. Wa hlahla matlo tje molato keng? Hlahlafethe (hla-hla-fi-thi) /haphazard. Ho tsamaya nahathote. ka botlalo. 120 . Tlhatlhobiso). /bon. Mohl. Hlahlathisa (hla-hla-thi-sa) // Ketsiso ya ho hlahlatha: ho etsa hore ntho kapa motho a tsamaye moo tsela eleng sio. ebile e rata metsi haholo. Hlahlela (//) /refile. inspect/ Ho shebisisa sephetho. Hlahlathile (hla-hla-thi-le) // Bokgale ba ho hlahlatha.120 Hlahisa (//) /produce/ Ho etsa hore ntho ebe teng. Hlahlatha (hla-hlat-ha) // Ho tsamaya moo tsela eleng sio. Hlahlathisoa (hla-hla-thi-swa) // Boetsuwa ba ho hlahlatha. Hlahlathela (hla-hlat-he-la) // Ketsahalo ya ho hlahlatha: ho tsamaya moo tsela eleng sio. (mm. Hlahlamisa (hla-hla-mi-sa) // Ketsiso ya ho hlahlamana: ho etsa hore ntho di latellane kapa di etsahale ka tatellano. Hlahisoa (hla-hi-swa) // Boetsuwa ba ho hlahisa. dihlakahlothoana/. qhafutsa). Hlahlamisitsoe (hla-hla-mi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlahlamisa. e masiba a mmala o bosoothoana bo hlakileng le setono se sesehla se kopaneng le botsho. Hlajuwa). apprehend/ Ho kenya kapa ho isa chankaneng. ho ekeletsa motho ntho eo a e qetileng. Hlahlangoa (hla-hla-ng-wa) // Boetsuwa ba ho hlahlama. ho tlisa ditholoana kapa ntho e itseng. Hlaka (hla-ka) /clear/ Ho utloahala kelellong. ho ekeletsa ntho e felang kapa eka nnang ya fela. ho isa ntloana-tshoana. Hlahlellana (hla-hlel-la-na) // Ketsetsano ya ho hlahlella.

Motho wa pele wa ho hlala lefatsheng ke mang? Hlalana (hla-la-na) // Ketsetsano ya ho hlala: ho hlala ka ho etsetsana. Hlakola (//) /february/ Kgoedi ya bobedi ya selemo ho ya ka alemanaka ya lefatshe la kajeno. ho baka ho tsamaya ka ho hlahlathela. lehlaku la semela sefe kapa sefe. Hlalefela (hla-li-fe-la) // Ketsetso ya ho hlalefa: ho hlalefa bakeng sa. Hlakola (hla-ku-la) /erase/ Ho tlosa ka ho phumula. Hlakothile (hla-kut-hi-le) /swerved/ Bokgale ba ho hlakotha. intelligent/ E. ketsiso ya ho hlaka. (bap. lehlakametsa). Hlakametsa (hla-ka-me-tsa) /meet half way/ Ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. e hlahang mahlakoreng a lekala la semela. (bap. Nqa tseding tsa naha kgoedi ena e bitsoa “Tlhakola”. Hlakubele (hla-ku-be-le) /march/ Kgoedi ya boraro ya selemo ho ya ka alemanaka ya lefatshe la kajeno. Lentsoe lena. ho tsamaya ka ho hlahlathela.121 HLAKAHLOTHOANA. ho nyametsa ponahalo ya ntho e itseng. mahlaku/ (bap. Tem. (bap. ho lesa kopano ya lenyalo e amang batho ba babedi ba nyalaneng. kgoedi e tlang ka mora Hlakola. tlhakotho). polelo. Hlalefile (hla-le-fi-le) /clever. (bap. ho ya nqa ya motho ya tlang. Enngwe ya dikarolo tsa semela. Hlakothisa (hla-kut-hi-sa) /cause to swerve/ Ketsiso ya ho hlakotha: ho baka ho tsamaya ka thoko ho tsela. 121 . ho ya kapa ho tsamayela nqa ya motho ya tlang. ‘hlaku. Hlakodisa (hla-ku-di-sa) // Ketsiso ya ho hlakola: ho baka ho hlakola kapa ho qobella motho emong ho hlakola. kgahlametsa). Hlakisa (hla-ki-sa) /clarify. kapa e lateloang ke Pherekgong. kgoedi e tlang pele ho Hlakubele. Hlakothisoa (hla-kut-hi-swa) /swerved/ Boetsuwa ba ho hlakothisa. tlhakubele). Lehlaku) Tem. ho ba boemong ba ho tseba hofeta babang. ho baka ho tsamaya ka potlako ntle le kotloloho ya tsela. kgahlametsa) Tem. tlhaku). /bon. (bap. ho fedisa kamano ya lenyalo. ketso kapa ketsahalo e utloahale. (bap. ho ba le bohlale ba ho etsa dintho tseo babang ba sa kgoneng ho di etsa. (bap. (bap. kapa ya bontshang tlhalefo: ya bontshang ho tseba hofeta babang. Hlaku (hla-ku) /leaf/ Lekgapetla la semela. Hlalefa (hla-li-fa) /clever/ Ho ba le tsebo eo batho babang ba e hlokang. “hlakametsa” (hlangameza) ha le sebedisoe ke Bakone feela: Basotho ba Maluting mmoho le ba Natala (Nquthu) ba le sebedisa haholo hofeta ba mabalane. ho tsamaya ka potlako ntle le kotloloho ya tsela. eo hangata eleng tala ka mmala. Tlhakametso. Hlakotha (hla-kut-ha) /swerve/ Ho tsamaya ka thoko ho tsela. ho phumula ntho hore ese bonahale. e sebopeho se sephara. Hlalefetse (hla-li-fe-tse) // Ho ba boemong ba hofeta babang ka ho etsa diketso tse itseng. tlhakola). Pontsho ya ho hlalefa kapa bohlale. Lentsoe le nepahetseng ke “lehlaku” hofeta “hlaku” le ha le lona le lokile ha ho kenyeletsoa sehonyetsi. (bap. specify/ Ho etsa hore puo. Tlhakiso). kgoedi e tlang ka mora ya pele. hlakubele yona e bitsoa “Tlhakubele”. Hlala (hla-la) /to divorce/ Ho tlohela mosadi kapa monna eo le nyalanang le yena ka molao. Hlakametso (hla-ka-me-tso) /meeting half way/ Ketso ya ho hlakametsa: ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. tlhakothiso). ho beha taba pepeneneng. Mohl.

bohlanya). Hlanaphetho (hla-nap-het-hu) /tumbling/ Ketso ya ho tlola ka ho isa maoto hodimo. Mohl. ho fetoha diketsong kgahlanong le boemo bo itseng. ho loana ntoa ya kgumamela. Hlanolla (hla-nul-la) /to make outside in/ Ketsollo ya ho hlanola: ho etsolla ho ntsha bokahare ka ntle. tse ka tlase ho botshelela kapa tshelela ka palo. ketso kapa ketsahalo e se bolelang. ho tshoaroa ke bokudi ba kelello. tlhanyetso). assiduous. Hlanya (hlan-ya) /insane. Dihlanaphetho/. Hlanasetse (hla-na-se-tse) // Bokgale ba ho hlanasela. ho etsa ketso tsa lehlanya. unappetising. ho fetola bokantle ka hare. diligent/ E kapa ya yang hodimo le tlase ka lebaka la mosebetsi o tlamehang ho phethoa kapele. (bap. hlooho fatshe. Hlano (hla-nu) /five/ Tse fetang bonne kapa nne ka palo. Hlanaphethoho (hla-nap-het-hu-haw) /tumbling/ Ketso ya ho hlanaphethoha: ho tlola ka ho isa maoto hodimo. Ya potlakileng haholo ka seo a se etsang. mmuso kapa mokga. ho loana ka botlalo. lentsoe. ho loana samannete. rebel. describe. Ho ba boemong bo bocha bo fapaneng le ba pele. lehlanya. ho bolela seo lentsoe le se buang. ho fana ka lebaka leo ketso kapa ketsahalo e etsahalang ka lona.122 Hlaloa (hla-lwa) /divorced/ Boetsuwa ba ho hlala: ho leseloa kapa ho tloheloa ke molekane. mokgoa wa ho phethola mmele moyeng ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. turn against/ Ho fetola maikutlo. brisk. (mm. haholo moyeng. Hlantsha (hla-nts-ha) /make mad. mentally disturbed/ Ho ba boemong bo sa itekanelang ba hlooho kapa kelello. ya bontshang morolo le matjato a seo a se etsang. mokgoa wa ho phethola mmele moyeng ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. Ketsiso ya ho hlanya. expound/ Ho fana ka moelelo wa seo polelo. mohatsa kapa moratuwa. Hlanasela (hla-na-se-la) /busy/ Ho etsa mosebetsi kapa ketso e itseng ka ho bontsha matjato le potlako e kgolo. elucidate. Papadi e joalo. hlooho fatshe. mad. bohlano. /bon. (bap. Hlanolela (hla-nu-le-la) // Ketsahalo ya ho hlanola. Hlama (hla-ma) /distasteful. Hlanasela (hla-na-se-la) /active. Ke mang ya qadileng ho hlaloa pele? Hlalosa (hla-lu-sa) /define. Hlanola (hla-nu-le-la) /to make inside out/ Ho beha kapa ho ntsha bokahare ka ntle. ho utloisa motho bohloko a bonahale joalo ka ha eka o wa hlanya. infuriate/ Ho utloisa motho bohloko. Hlanohela (hla-nu-he-la) /against/ Ketsetso ya ho hlanoha: ho fetohela kapa ho ba kgahlanong le. ho fetola bokantle ka hare. sejo se bosula. ho bua ntho tse tsoileng tseleng. unpalatable/ Sejo se sa butsoang hantle. Hlantshoa (hla-nts-hwa) // Boetsuwa ba ho hlanya. (bap. phathahane). Hlanyetsa (hlan-ye-tsa) /mad at/ Ketsetso ya ho hlanya: ho hlanya bakeng sa. masutsa). (bap. mokgoa wa ho phethola mmele ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. ho bua mantsoe a mabe kgahlanong le motho emong. sehlano). explain. Hlanoha (hla-nu-ha) /change mind. Tlhanako). Hlanoha (hla-nu-ha) /metamorphose/ Ho fetoha sebopeho sa tlhaho ka ho nka seseng se sa tshoaneng le sa pele. ya matasatasa haholo ebile a bontsha kelohloko. Phathahana. 122 . (Bap. ho fetohela motho. hlooho fatshe. Ho sebetsa kgahlanong le. sejo se sa phehoang hantle. Hlanaphethoha (hla-nap-het-hu-ha) /to tumble/ Ho tlola ka ho isa maoto hodimo. Hlanaka (hla-na-ka) /to fight seriously/ Ho loana ka boikemisetso.

ho lefa bakeng sa ditshenyehelo. undertaking/ Ketsiso ya ho hlapanya: ho etsa hore motho a hlapanye kapa a nke kano. ho ja bohashana ba sejo ka sepheo sa ho matlafatsa mmele. Hlapollotse (hla-pul-lu-tse) /diluted/ Bokgale ba ho hlapolla. ho eketsa metsi motsoakong o itseng bakeng sa ho fedisa bohale ba tatso ya sejo kapa seno. lentsoe le nepahetseng ke “tlhapa” hofeta “hlapa”. ho intlefatsa ka ho tola. Hlaphola (hlap-hu-la) /snack eating/ Ho ja sejo se senyane se nang le senoko se bohale. Hlapanya (hla-pan-ya) /vow/ Ho ikana ho bua kapa ho etsa ketso ya nnete. Hlaotse (hla-u-tse) // Bokgale ba ho hlaola. ho tsoha mokgathaleng kapa borokong. Ya ntle le ho tawa kapa botawa. Tlh. Hlaphodisa (hlap-hu-di-sa) // Ketsiso ya ho hlaphola: ho etsa hore motho a je sejo se senyane se nang le senoko se bohale. Ya maikutlo le kelello e phodileng. ho lefa seo motho a se lahlehetsoeng mosebetsing. refund/ Ho kgutlisa ka baka la ditshenyehelo. boikutlo ba ho matlafala. Ho tsoha morolo.Tlh. soberness/ Ketso ya ho hlaphoha: boemo ba ho tsoha bokuding. Hlaola (hla-u-la) /to hoe/ Ho tlosa lehola tshimong kapa serapeng sa dijalo. Hlapisoa (hla-pi-swa) /washed.123 Hlaodisa (hla-u-di-sa) /help to hoe/ Ketsiso ya ho hlaola: ho etsa hore motho a tlose lehola ka mohoma. Hlaphoha (hlap-u-ha) /recover/ Ho tsoha bokuding. Hlaphoheloa (hlap-u-he-lwa) /to recover/ Boetsuwa ba ho hlaphoha. Hlaodisa (//) /penalise/ Ho fana ka kahlolo ka ho lefisa ya entseng molato ntle le ho mo koalla chankaneng. rohaka). 123 . ho kula kapa bohloko. Lentsoe “hlapolla” le “hlapolosa” ha a bolele ntho e le nngwe ka puo ya Sesotho. (bap. Bokgale ba ho hlapa. ho fa chelete kapa phahlo ka baka la boemo ba se kgutlisitsoeng bo sa lokang. Hlapile (hla-pi-le) /clean/ E kapa ya boemong ba bohloeki ka baka la ho tola kapa ho itlhatsoa ka metsi. cleansed/ Boetsuwa ba ho hlapa. ho sebedisa thohako kgahlanong le. nonindulgence. Ketsetso ya ho hlapa. (bap. Hlapaola (hla-pa-u-la) /insult/ Ho bitsa mantsoe a mabe ho motho. Ho ba ntle le tai kapa sethethefatsi. to cleanse part of the body/ Ho hloekisa mmele ka ho hlapa ka metsi le sesepa. Hlapollotsoe (hla-pul-lu-tswe) /diluted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlapolla. ho rera ho tsamaisana le se batloang le ho phethisa nnete e batlahalang. Hlapisa (hla-pi-sa) /compensate. (bap. Hlaphohetsoe (hlap-hu-ets-we) /sober/ Ya boemong ba kelello le mmele bo hlokang tai. ho tsoha mokgathaleng kapa borokong. Ho tsoha morolo. puo e mpe e utloisang mmuuwa kapa moetsuwa bohloko. sethethefatsi. Ho thusa ho hlaola. Hlapolla (hlap-ul-la) /dilute/ Ho tshela metsi senong se matla ka tatso. Hlapisitsoe (hla-pi-si-tswe) /cleansed/ Boetsuwa ba ho hlapisa. buseletsa). ho etsa puo kapa ketso ya tshepiso e sa tlamehang ho koeneheloa. Hlapa (hla-pa) /insult/ Lentsoe kapa puo e rohakang. (bap. atone. Hlapisitse (hla-pi-si-tse) /cleansed/ Bokgale ba ho hlapisa. Hlaphoho (hla-phu-haw) /sobriety. ho lebisa tlhapa ho motho kapa ntho e itseng. ho ntsha semela se sa batlahaleng tshimong kapa serapeng sa dijalo. ho nka kano ka ho ipofa. Hlaphohetsoe (hlap-hu-ets-we) /recovered/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlaphoha. ho lefisa moetsi wa phoso tefo e itseng. tlhapa). boikutlo ba ho matlafala. ketso kapa polelo e akgang tlhapa. Hlapantsha (hla-pa-nts-ha) /make an oath. hlapolositse). Hlaotsoe (hla-uts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlaola. Hlapisa (hla-pi-sa) /bath.

ho omanya ka dipuo tse mpe. Hlapolositse (hla-pu-lu-si-tse) /softened/ Bokgale ba ho hlapolosa. Hlasela (hla-se-la) /invade. e hlooho e ntsho le molala o mosweu. Hlatsoa (hlats-wa) (hlatswa) /wash/ Ho etsa hore diphahlo. lentsoe le bontshang ho raoha borokong hanghang. Lentsoe lena ha le sebedisoe bathong hohang hobane ke tlhapa ha le sebediso ho bona: le amana le diphoofolo. Hlathe (hlat-he) /jungle/ Sebaka seo ho sa duleng batho ho sona. Mael. dijana kapa ntho tse itseng di hloeke ka ho sebedisa metsi le sesepa. ho kotana hoa dintja. thoteng). attack/ Ho futuha bakeng sa ntoa. Tlh. ho ntsha tse tsoang ka maleng ka molomo ka baka la bokudi. /bon. mollo o thunyang lelakabe. (mm. Hlatsetsa (hla-tse-tsa) /vomit at/ Ketsetso ya ho hlatsa. Hlasetsoe (hla-sets-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho hlasela. Hlasetse (hla-se-tse) /attacked/ Bokgale ba ho hlasela. ho etsa seno se thatafetseng repherephe. HLATSINYANE Hlatsisa (hla-tsi-sa) /cause to vomit/ Ketsiso ya ho hlatsa: ho baka ho hlatsa. Hlatsoa (hlats-wa) // Boetsuwa ba ho hlatsa. Hlatha (hlat-ha) /to mate/ Ho boka hoa dintja. Tlhatsinyane). lekumane la leshala la mollo. le sefuba se sekgunong mmoho le setono se masiba a matsho. Ka puo ya Sekone (nguni) le na le moelelo o mong. Hlatsinyane (hla-tsin-ya-ne) /African Stonechat/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang Afrika e ka Borwa mmoho le naha ya Lesotho. seka motoho o tiileng. to be conscious/ Ho dula kelello e le batsi. Dihlathe/ (bap. Dihlatsinyane/. Hlapolositsoe (hla-pu-lu-si-tswe) /softened/ Bokgale le boetsuwa ba ho hlapolosa. ho ja motho ka bohale. Hlaseloa (hla-se-lwa) /attacked/ Boetsuwa ba ho hlasela. ho futuhela ka mantsoe a bohale. ho hloekisa ka ho suwa ka matsoho le thuso ya metsi mmoho le sesepa. Hlatsitse (hla-tsi-tse) // Bokgale ba ho hlatsa. dihlahla le diphoofolo. ho dula ka kutlo le tlhokomelo ya se etsahalang tikolohong kapa sebakeng. sebaka se hlaha. Hlasimoloha (hla-si-mo-lo-ha) /vigilant. Hlatsa (hla-tsa) /vomit/ Ho ntsha dijo ka molomo ka baka la motsoako o sa dumellaneng. Hlathe e lelekisa tsebe: ponahalo ya ho thaba kapa ho bontsha ho kgotsofala ha ho etsahala ketso e itseng. Lentsoe le nepahetseng ke “tlhase”. /bon. Tlh. kapa seno se tiileng se hlephe ka ho tshela metsi kapa ho kenya motsoako o itseng. e hlokang ditshila ka lebaka la ho hlatsoa. Hlatsoehile (hlats-we-hi-le) /washed/ Ketsahalo ya ho hlatsoa: e nang le ponahalo ya bohloeki. Tlh. sebaka sa meru. Hlathaka (hlat-ha-ka) // Phetako ya ho hlatha.124 Hlapolosa (hlap-ul-lu-sa) /to soften solid liquid/ Ho etsa sejo. Lentsoe “hlapolla” le “hlapolosa” ha a bolele ntho e le nngwe. 124 . thota. Hlasi (hla-si) /exclamation: sudden awaking/ Lekgotsa le bontshang ho tsoha hanghang borokong. Hlase (hla-se) /spark/ Leqhome la lelakabe la mollo. ho kena sebakeng ka sepheo sa ho loana.

lephoto). eo ha e jewa e theohelang ha bonolo mmetsong ka baka la ho hlepha hoa yona. (bap. ho hloekisa ka ho tlosa ntho tse sa hlokahaleng. ketso ya ho bapala. Hlena (hli-na) /of fire: to be bright. Hlatsoitsoe (hlats-wits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlatsoa. shapa). (bap. trot/ Ho tsamaya butle ka ho ikonka. ho tsamaya hanyane ka ho iketla. sort out/ Ho tlosa dintho tse ka etsang bohlasoa. ho hlophisa ka ho beha madulong. /bon. Mohl. Hlehla (hle-hla) /stroll. boitlhetlheello). papa e metsi kapa e bonojana haholo. lathasela). Hlenhlenyane (hlen-hlen-ya-ne) /baby porridge/ Motoho wa lesea kapa lekgabunyane. mofuta wa motoho wa mabele o thotseng oo hangata o etsetsoang bana ba banyane. to take a vacation/ Ho ba ntle le mosebetsi kapa ho hula ka thata. Hlehla (hle-hla) /to rest. Hle (hle) /please/ Lentsoe le sebedisoang ho kopa ka boikokobetso. Hlephesela (hlep-he-se-la) // Ho tsamaya joalo ka motho ya nang le mmele o mafura. lekgotsa le sa sebedisoeng bakeng sa ho kgotsa. Hlehlile (hle-hli-le) /day off. (bap. Hlekehloa (hle-kehl-wa) // Boetsuwa ba ho hlekehla. (bap. otla. kgefuditse). Bokgale ba ho hlehla. o motenya. Hlepheselo (hlep-he-se-law) // Ketso ya ho hlephesela: boemo ba ho tsamaya joalo ka motho ya nang le mmele o mafura. (bap. Hlekehliloe (hle-ke-hli-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlekehla. Mosuwe a fihla a qhala hlenhlenyane. ntle le ho phakisa kapa ho potlaka. Hleka (hle-ka) /arrange. ponahalo e kgubedu ya mashala a mollo. motsamao wa motho e motenya kapa ya nang le ditho tsa mmele tse tsitsinyehang ha a tsamaya. mohlehlisa). (mm.125 Hlatsoitse (hlats-wi-tse) // Bokgale ba ho hlatsoa. Hlenne (hlen-ne) // Bokgale ba ho hlena. Ho iphepa ka ho fetisisa. Hlehleellaka (hli-hli-el-la-ka) // Phetako ya ho hlehleella: ho fepa kgafetsa. o motenya. tlhepheselo). natha. ponahalo ya ho se bontshe botio. motsamao wa motho e motenya kapa ya nang le ditho tsa mmele tse tsitsinyehang ha a tsamaya. off duty/ E kapa ya boemong ba phomolo ka mora mosebetsi. tomotomo). Hleka ke wena mmelaelloa polaong ya maobane. Hleka (//) /seemingly/ Eka ho tla. Hlepha (hlep-ha) // Hoa sejo: ho ba bonolo kapa metsi. ya kgefuditseng ka mora ho sebetsa. Mohl. (bap. Hlephella (hlep-hel-la) /to go down loosely/ E koenyehang ha bonolo. (bap. ho phomola ka mora mosebetsi. Phehla). Hlenhlenyane (//) /frivolity/ Boemo ba ketsahalo e hlokang botio. kgefutsa. Hlekehlwa). ho nolofetseng kapa ho hlokang bothata ha ho jewa. Hlekehla (hli-ki-hla) /shake/ Ho tsitsinya ka sepheo sa ho kopanya motsoako. ho tsitsinya mmele kapa ntho e itseng. (bap. Hlekehlile (hle-ke-hli-le) // Bokgale ba ho hlekehla. ho bonahala eka ho tla. injure. ho utloisa bohkoko ka dipuo tse utloisang pelo bohloko. harm/ Ho utloisa bohloko ka ho etsa diketso tse lematsang mmele. Hleka o rata basadi hofeta mosadi wa hao. Hlehleella (hli-hli-el-la) /to overdose/ Ho fa. ho noa kapa ho ja hofeta tekanyo. Hlentsha (hli-nts-ha) /brighten/ Ketsiso ya ho hlena. Hlepha (//) /soft pap/ Bohobe ba poone bo bonolo haholo. blaze/ Ho ba kgubedu hoa mollo. ho kganya bokgubedu ba mashala a mollo o tukang. Hlehlisa (hle-hli-sa) /cause to stroll or trot/ Ketsiso ya ho hlehla: ho etsa hore ntho e tsamaye hanyane ka boikonko kapa ntle le ho potlaka. Hlekefetsa (hli-ki-fe-tsa) /hurt. 125 . Dihlenhlenyane/ (bap.

ho tlolela ka hodimo ho. Hlobaetsa (hlu-ba-e-tsa) /pathetic/ Hoa ketsahalo kapa boemo ba motho: e kgathatsang maikutlo ka diketso tse sa tshepiseng katleho. to be naked/ Ho ntsha seaparo mmeleng. E boemong bo sa bontsheng katleho. ho bua ka ho hoelehetsa. ho tlosa ‘tshiba tsa nonyana mmeleng wa yona. Hlobola (hlu-bu-la) /undress. matasatasa) (mm. Hlephotsoe (hlep-huts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlephola. (mm. ho etsa hore motho a tsole kapa a be ntle le diaparo. Hlobaetsa (hlu-ba-e-tsa) /to cause to be sleepless/ Ketsetso ya ho hlobaela: ho etsa hore motho a felloe ke boroko. ho aroha hoa karoloana e nyane ho tsoa ho e kgolo. noisy/ Ho baka modumo o moholo. (bap. (mm. ngoatha kapa ho choatla. Hlephotse (hlep-hu-tse) /extracted/ Bokgale ba ho hlephola. tahiloe). look into/ Ho sheba kapa ho nyarela ka sepheo sa ho batlisisa. Hloaya (hlwa-ya) /select/ Ho nka ka ho kgetholla. Hlepholo (hlep-hu-law) /extraction/ Ketso ya ho hlephola: ho ntsha karoloana e nyane ho e kgolo ka ho thuba. Hlobaetswa). ho se kgone ho robala. Hlodisa (hlo-di-sa) /enquire into. Hloahloa (hlwa-hlwa) /active. ho nka karolo kapa ho etsa ketso e itseng ka sepheo sa ho hlola kapa ho ba mohlodi. e kgotsheng joala hofeta kamoo ho hlokahalang kateng. Hlwahlwa). e mafolofolo mmeleng le bokong. ho batla ho tseba ka ho sheba ntho e itseng. Hleutse (hle-u-tse) /drunk/ Boemo ba ho tawa: e tauweng ka mora ho noa joala haholo. Hleutse (//) // Bokgale ba ho hleula. Ho ba boemong ba ho hloka boroko kapa ho kgaleha. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. ho tsola diaparo. Hlodisa (hlu-di-sa) /to help to win/ Ketsiso ya ho hlola: ho baka hore motho a hlole. ho etsa lerata. bofeela). (bap. Ketsiso ya ho hlobola. Hlepholeho). Hleula (hle-u-la) /to be drunk with beer/ Ho tawa ke joala. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. loosen/ Ketsiso ya ho hlepha. ho etsa hore mmele o be fela. ngoatha kapa ho choatla. Hlobaetsoa (hlu-ba-ets-wa) // Boetsuwa ba ho hlabaetsa. (mm. Hlephola (hlep-u-ha) /extract. ho supa ka ho totobatsa se batloang kapa se kgethoang.126 Hlephile (hlep-hi-le) /loose/ Ketsahalo le bokgale ba ho hlepha. Hlephoha (help-u-ha) /extractive/ Hoa lejoe kapa ntho e thata: ho tsoa lekumane. Hloa (hl-wa) /climb/ Ho ya ka hodimo ho. abstract/ Ho ntsha karoloana e nyane ho e kgolo ka ho thuba. (bap. ngoatha kapa ho choatla. Hlobodisa (hlu-bu-di-sa) /to cause to strip/ Ho etsa hore motho a ntshe seaparo mmeleng. Hloboha (hlo-bu-ha) /shed/ Ho lahla mahlaku a sefate nakong ya Lehoetla kapa Mariha. best/ E matjato kelellong le mmeleng. Hlabaelwa). 126 . Hlobaela (hlu-ba-e-la) /to be sleepless/ Ho felloa ke boroko. effectual. ketsahalo ya ho hlephola. (bap. Hlobaetse (hlu-ba-etse) // Bokgale ba ho hlobaela. (mm. Ho se hlothe boroko. tauwe. tlhepholo). Hlwaya) Hloba (hlu-ba) /to remove feathers/ Ho ntsha masiba a kgoho kapa nonyana. ho sitoa ho kgaleha. Hlepholeha (hleo-hu-le-ha) /extractable/ E kgonang ho ntshoa karoloaneng ya ntho e kgolo ka ho thuba. Hlobaeloa (hlu-ba-e-lwa) // Boetsuwa ba ho hlobaela. ho tloha hoa mahlaku a sefate nakong e itseng ya selemo. Hlodia (hlo-di-a) /make noise. ho ntsha lekumane karolong ya ntho e kgolo. lerata). (bap. ho noa joala. Hlodisana (hlu-di-sa-na) /to compete/ Ketsetsano ya ho hlola: ho bapala. Hlephisa (hlep-hi-sa) /soften. ho nka e le nngwe hara tse ngata. ho kalama. e makgatheng a sa tshepiseng ka lebaka la ho etsa diphoso.

127 Hloeba (hlwe-ba) (hlweba) /float with foam/ Hoa lekoeba: ho phophoma ka hodimo. Mohl. ho baka hore ketsahalo e itseng e etsahale ka ho jalletsa emong ka dipuo. selomo. e batlang ho pikitloa ka baka la botsikinyane. tsoheloa. empa ntho tseo ho uwang ka hodima tsoana ha di tshoane. Hlohloneloa (hlaw-hlaw-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho hlohlonela. a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. letsoapo. kapa setshelo. kalama. Hlohlolingoane). Papadi ya ho jethema moyeng le ho jethoha ka ho ema ka maoto fatshe. Dihlohlodingoane/ (mm. jj. Hlohlontsha (hlo-hlo-nts-ha) /to cause to itch/ Ketsiso ya ho hlohlona. Palama. sefofane. ho sosobanya sefahleho ka baka la bohloko bo itseng. Hloekisa (hlwe-ki-sa) /to clean/ Ho tlosa ditshila kapa dithole. qhangoa). ntlo. Dia bela dia hloeba. Hlohlonne (hle-hlon-ne) // Bokgale ba ho hlohlona. Mael. 127 . Hlohlonetsoe (hlo-hlo-ne-tswe) // Bokgale le boetsuwa ba ho hlohlona. sekepe. e batlang ho ngoauwa. Hlohlelletsa). e le kgeleke. Hlohleleditse (hlo-hle-le-di-tse) /incited. /bon. (bap. ka ho e katela ka bongata hore e tlale haholo. Hloelletse (hlwel-le-tse) Bokgale ba ho hloella. koloi. Hloenya (hlwen-ya) // Ho fetola tshobotsi ya sefahleho ka ho e mpefatsa. ho lakatsa ka mokgoa o mobe. Hlohlodingoane (hlo-hlo-ding-wa-ne) /tumble/ Mokgoa wa ho phethola mmele ka ho isa hlooho fatshe le ho phahamisa maoto. fiela kapa ho phumula. Hlohlonela (hlaw-hlaw-ne-la) // Ketsahalo kapa ketsetso ya ho hlohlona: ho hlohlona bakeng sa. hloelletse). kalla). thaba. O hloella ntho e emeng joalo ka sefate. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. matla. Mael. O kalama ntho e tsamayang joalo ka pere. hloentsa). a tseba ho bina. Hloeka (hlwe-ka) /clean/ Ponahalo ya makgethe. Hlwentsha. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. ho bontsha ho butsoa hoa joala ba Sesotho. ho etsa hore ho be makgethe ka ho hlatsoa. hloele). Hlohleleditsoe (hlo-hle-le-dits-we) /incited/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlohleletsa. bosio ba tshila. selomo. Hloele (hlwi-le) // Bokgale ba ho hloa kapa ho hloella. (bap. (bap. (bap. ho batla ho boka. jj. Hloella (hlwel-la) /climb on/ Ketsahalo ya ho hloa: ho ya ka hodima thaba kapa sefate kapa ntho enngwe le enngwe ya tlhaho. Ho “hloella” le ho “kalama” ke mantsoe a bontshang ho ya ka hodima ho ntho e itseng. Hlohla (hlaw-hla) /to fill/ Ho kenya ntho e itseng ka hara mokotla. Hlohleletsoa (hlaw-hle-lets-wa) /to be influenced/ Boetsuwa ba ho hlohleletsa. (bap. influenced/ Bokgale ba ho hlohleletsa. ho sosobanya sefahleho ka baka la bohloko bo itseng. incite/ Ho etsa hore motho a etse ketso e itseng a sa ikemisetsa. (mm. Hloela (hlwe-la) /inspect/ Ho chakela ka sepheo sa ho lekola. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. Hloekisisa (hlwe-ki-si-sa) /purify/ Ketsisiso ya ho hloekisa. bo nang le tatso ya ho butsoa le tokafalo. Hloebile (hlwe-bi-le) // Hoa joala: bo bontshang ho butsoa ka baka la ho phophoma makoeba. Hlohleletsa (hlo-hle-le-tsa) /to influence. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. ho ba ntle ka ‘baka la ho hlatsoa. ho ba boemong ba ho batla ho ingoaya. Tlhotlheletso) (mm. Tlh. makgulo ho psha a matala. Hlohloneloa (hlaw-hlaw-ne-lwa) /lustfull/ Ho ba le takatso ya thobalano e sa lokang. Hlohlona (hlaw-hlaw-na) /itchy/ Ho ba botsikinyane. haholo ho kgena. Hloentsha (hlwe-nts-ha) // Ketsiso ya ho hloenya: ho etsa kapa ho baka ho hloenya: ho baka ho fetola tshobotsi ya sefahleho ka ho e mpefatsa. Ho ba ntle le sekodi kapa tshilafatso.

/bon. sekebekoa. Dihloho/ Hlohoana (hlo-hwa-na) (hloohoana) (hlowana) // Mofuta wa bokudi o bonahalang haholo ho lesea. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. Mohl. anoint. tlhotlhotso). mokgehlepetsi. Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /headline(s)/ Taba e etellang pele. ebile e le ka sehlohlolong ha e phatlalatsoa. o bakang boemo bo sa tsitsang ba bokahodimo ba hlooho ya lona. Hlohlora (hlu-hlu-ra) /shake/ Ho tsitsinya ntho ka sepheo sa ho ntsha kapa ho tsholla se ho yona. bokudi bo amang botsitso ba hlooho ya motho. ho timela kapa ho emisa ho hema. Mohl. Hlohlotso (hlo-hlo-tso) /provocation/ Ketso ya ho hlohlotsa: ho qala ntho ka mokoting ka ho e kgotha ka thupa. Hlokahala (hlo-ka-ha-la) /die/ Hoa motho: ho felloa ke bophelo. Hlohlotsa (hlo-hlo-tsa) /provoke/ Ho qala ntho ka mokoting ka ho e kgotha ka thupa. shoa). setho sa mmele se ka hodima molala. tlhohonolofatso). Re utloa hothoe o hloka boitshoaro. sefahleho. jj. Hlohonolofatso (hlaw-haw-naw-law-fa-tso) /blessing. Hloka (hlo-ka) /to be without/ Ho ba ntle le ntho e itseng. Mpho ya lehlohonolo. Mael. ho fela hoa moya nameng. Mael. Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /leader/ Motho eo eleng yena ya ka sehlohlolong. Hlohonolofaditse (hlaw-haw-naw-law-fa-di-tse) // Bokgale ba ho hlohonolofatsa. ( bap. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. Ke hloka chelete haholo. phuwana). (bap. diketso kapa monahano wa hae o atlehe ka ho bua. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. lehata.128 Hlohlonya (hlo-hlon-ya) /stir. ho qholotsa ka ho kgotla ka ntho e itseng. motho ya ka hodimo ka boikarabelo. sefahleho). senketse. Pako ya ho tsitsinyeha hoa ntho e neng e eme. Hangata lentsoe le nepahetseng bakeng sa motho ke ho “hlokahala” ha ka nqe nngwe “shoele” e sebedisoa bakeng sa phoofolo kapa motho ya kgesehang joalo ka tsotsi. tlhohonolofalo). ho tsitsinya ka matla. Lentsoe le nepahetseng la puo ya Sesotho ke “tlhotlhora” hofeta “hlohlora”. seo eleng mmoko taba wa letsatsi. activate/ Ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e nyarohe. e be o hlokang eng eo re ka o etsetsang yona? O hloka mosadi monna enoa. ho shoa. /bon. Ho baka tsitsinyeho. Hloka (hlo-ka) /to need. Hlohonolofala (hlaw-haw-naw-law-fa-la) /to consecrate. Hlohonolofatsa (hlaw-haw-naw-law-fats-aw) /bless. (bap. 128 . motho ya eteletseng lelapa pele. Hlohonolofaditsoe (hlaw-haw-naw-law-fa-dits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlohonolofatsa. tlhotlhora) Tlh. kapa se itshetlehileng ka molala. want/ Ho batla ntho e itseng e hlokahalang bakeng sa ho sebedisoa. ho etsa hore motho a be le lehlohonolo. diketso kapa monahano wa hae o atlehe ka ho bua mantsoe a katleho. consecrate/ Ho etsa hore motho mmoho le mohopolo. dihloho/ (bap. (mm. Tlhotlhonyo). /bon. bless/ Ketsahalo ya ho hlohonolofatsa kapa ho thola tsohle tse lakatsoang kapa tse labalabeloang. ho qholotsa ka ho kgotla ka ntho e itseng. Hlohlonyo (hlo-hlon-yo) /activation/ Ketso ya ho hlohlonya: ho etsa hore maikutlo a phahame. phatla le ditsebe. Hlohonolofalo (hlaw-haw-naw-law-fa-law) // Ketso ya ho hlohonolofala: boemo ba ho fumana tsohle tse ntle le tse labalabeloang. benediction/ Ketso ya ho hlohonolofatsa: ho etsa hore motho mmoho le mehopolo. ho se be le ntho e batlahalang kapa e labalabeloang. Hloho (hlaw-haw) (hlooho) /head/ Setho sa mmele se akgang boko. (bap. (bap. (bap. Hlohonolofatsoa (hlaw-haw-naw-law-fats-wa) // Boetsuwa ba ho hlohonolofatsa. Dihloho/. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. Tlh. moriri. ho etsa hore maikutlo a phahame.

Hlokofatsa (hlu-ku-fa-tsa) /to wound. Hlokahetse (hlo-ka-he-tse) // Bokgale ba ho hlokahala: e felletsoeng ke bophelo. ho hlokisa thabo moyeng kapa nameng. ho feta bao ho phehisanoang le bona ka ntoa. puisano kapa ka molaetsa. kapa ya makgatheng kapa boemong ba ho elelloa taba. papadi. Ketsetsano ya ho hlola. Hlola (hlaw-la) /stay/ Ho dula sebakeng se itseng. ho ba boemong bo hlokang monate. tlhokofalo). essential. Ho ne ho sa hlokahale hore o ahlamise molomo ha kana. e malala a laotsoe. ho sitoa ho phethahatsa. eo ho pheloang ka yona. e sa kgonang ho phethisa se lebeletsoeng ho tsoa ho yona kapa ho yena. Hloko (hlaw-kaw) /careful. eo eleng yona ya bohlokoa. e shoeleng kapa e sa pheleng. 129 . Ketsetso ya ho hlola. moyeng kapa mmeleng. Hlokomela (hlaw-kaw-me-la) /care. e dulang e itukisitse. ho mamedisisa se buuwang. ho etsa diketso tse bolelang ho hlaha hoa ntho e itseng. Hlokahale (hlo-ka-ha-la) /unnesessary. Hlola (hlaw-la) /create/ Ho tlisa bocha sebupuwa kapa sehlodiloeng. Hlolana (hlu-la-na) /miscommunicate/ Ho se dumellane ka menahano. Hlolla (hlawl-la) /to outrage. Se sa feleng se a hlola: ha ho ketsahalo. Hlokometse (hlaw-ko-me-tse) /aware. (bap. Bokgale ba ho hlokomela. ketsahalo kapa boemo bo itseng. Hlola (hlu-la) /defeat. win/ Ho ba mohlodi. to hurt/ Ho utloisa bohloko moyeng. ho etsa hore motho a elelloe ketso kapa ketsahalo e itseng. Tebello e sa tshoaneng ya batho ba babedi kapa ba fetang moo. Ho rohakana ha ho hlokahale. ho hanyetsana kapa ho se ye mmoho. Hlokolosi (hlo-ko-lo-si) /vigilant. ho tsoela pele ka ho etsa ketso kapa ketsahalo e itseng. e leihlo le nchocho. ho ba leihlo le nchocho. puo. alert. Mohl. carefull/ Ho ba boemong ba ho bona le ho sheba ketso kapa ketsahalo e itseng.129 Hlokahala (//) /necessary. ho fapana ka menahano kapa dipuo. nameng kapa kelellong. batlahala). kelo-hloko). (mm. tlhodisano kapa ketso tse itseng. ho ba ka pele ka ho nepa. Hlokofala (hlu-ku-fa-la) /hurt/ Ho utloa bohloko pelong. Hlola (hlaw-la) /symbolic/ Ho etsa diketso tse bolelang ho tla hoa ntho e mpe kapa e ntle. boemo kapa ntho e hlokang pheletso. e sa dumelehang. baffle/ Hoa ketso: e makatsang. indispensable/ E batlahalang bophelong. Hlokomedisa (hlaw-kaw-me-di-sa) /to notice. meticulous/ Ho ba hlokolosi kelellong. unimportant/ E sa batlahaleng. re batla dipuisono feela mokgatlong mona. Hlolehile (hlu-le-hi-le) /unsuccesful/ E sa kgonang ho atleha. (bap. Hlolletse (hlawl-le-tse) // Bokgale ba ho hlolla. e shebisisang le ho utloisisa se ka etsahalang. e sa tloaelehang kapa e kgesehang. bosio ba bokgoni kapa ho phomella. Hlolana (hlu-la-na) /disagree between. eo boteng ba yona bo sa batloeng. Mael. empa taba ya hao ha e hlokahale. Hloleha (hlu-le-ha) /unsucceed. warn/ Ketsiso ya ho hlokomela: ho fana ka keletso. cautious/ E sedi. Che kea utloa. unwanted. Hlokometsoe (hlaw-ko-me-tswe) /protected/ E kapa ya boemong ba ho baballoa: eo tlhokomelo e lebisoang ho yona. fail/ Ho se kgone ho etsa kapa ho phetha ketso e itseng. Hlolehile (hlu-le-hi-le) // Bokgale ba ho hloleha. ho bopa kapa ho etsa ntho ‘kgetlo la pele. conscious/ E. hlokometswe). cognizant. (bap. Lehola ha le hlokahale mona. amongst/ Ho bontsha ho se dumellane. ho se utloane ka tsamaiso kapa tsamaisano mmoho. ho shebana le ntho kapa motho ka sepheo sa ho mo tshireletsa kapa ho mo boloka. e bontshang tello.

Hlomphiloe (hlomp-hi-lwe) // Boetsuwa ba ho hlompha. Ho ratana ka ho bontshana le ho buelana mantsoe a matle. poignant/ Ho bontsha ho hlonama. “to arm”. Hlompheha (hlom-pe-ha) /respectful/ Ya kapa e loketsoeng ke tlhompho ka baka la boikokobetso kapa boemo ba yona. Hlometse (hlu-me-tse) /armed/ Bokgale ba ho hlomela. Ho na le batho ba sebedisang lentsoe. miss/ Ho hopola motho kapa ketsahalo e itseng. Mael. Hlolohetsoe (hlu-lu-hets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlolohela: ho ba boemong ba ho batla ho bona motho eo eleng kgale a sa bonoe. ho rata wa heno. e itokiseditseng ntoa le ho hlasela. Pulo ya mosebetsi wa ho beha moetapele kapa morena. boitlhompho. ho hloka monate moyeng. equip. ho se etse boithatelo. ho mamela molao le ho bua nnete. 130 . Ho hloma lehlaka: ho etsa sesupo sa hore ntlong e itseng ho na le ngoana ya sa tsoa tsoala le motsoetse. e bontshang tlhonamo kapa masoabi. ho ngatafala hoa leruo la motho. Hlomphana (hlomp-ha-na) /respect each other/ Ketsetsano ya ho hlompha: ho bontsha boikokobetso ho emong. Tlh. Hlomohile (hlo-mo-hi-le) /sad/ E bontshang ho se thabe. Hlolohetse (hlu-lu-he-tse) // Bokgale ba ho hlolohela: ya boemong ba ho hopola haholo. ho etsa ketso tse lokileng. Ho hlaha mobung. ho hlonamisa ka diketso tse sa rateheng. Mael. ho bea kapa ho tshetleha ntho bokahodimo bo le pontsheng. Hloma (hlu-ma) /bud/ Ho mela hoa peo e jetsoeng. disconsolate. “ama” eleng sothofatso ya lentsoe la senyesemane. ho lakatsa ho bona motho eo eleng kgale a sa bonoe. ho mamela batsoadi le batho ba baholo. ditlholo/ Tlh. letshwao le bonthsang boteng ba lekgabunyane le sa tsoa hlaha. ho se tlole molao. Ho bontsha mahlomola. ho ananela taelo ya emong. Bokgale ba ho hlomoha. ho rateha. Hlomamisa (hlu-ma-mi-sa) /inaugarate/ Ho etsa mokete wa ho beha motho ya itseng maemong a hodimo a borena kapa boetapele. ho etsa ketso tse lokileng. Hlompha (hlomp-ha) /respect/ Ho bontsha boikokobetso. ponahalo le qalo ya kholo ya semela. (bap. Ho tshoara hlolo ka boya: ?? Hlolohela (hlu-lu-he-la) /long. Hlomela (hlu-me-la) /germinate/ Hoa semela: ho bontsha ho mela. ya batlang ho bona motho kapa ntho eo eleng kgale e sa bonoe. ho hlaha hoa semela mobung ka baka la peo e teng ho ona. Hloma (hlaw-ma) // Ho tsetela thupa mobung kapa nthong e itseng ka ho hlahisa bokahodimo ba yona. Hlolo (//) /type of animal/ Mofuta wa phoofolo?? /bon. ho eketseha hoa thuo. ho hlonamisa pelo. e hlokang thabo kapa monyaka. Tlhompheho. Hloloheloa (hlu-lu-he-lwa) /long for/ Boetsuwa ba ho hlolohela. hlonama). to prosper/ Ho ba le leruo. Hlometse (hlo-me-tse) /armed/ E boemong ba dihlomo: e bonahalang ka dibetsa tse ngata tsa ntoa. Ho bontsha lerato ka ho bua mantsoe a matle. to stress/ Ho utloisa bohloko ka diketso tse itseng. ho sareloa kapa ho hloka thabo. tlhompho). Hloma (hlu-ma) /to get rich. Hlomela (hlaw-me-la) /to arm. ho se etse boithatelo. (bap. ho mamela batsoadi le batho ba baholo. ho rata wa heno. ho ananela taelo. Ho mpefatsa boemo ba motho emong. ho se tlole molao. Hlomola (hlo-mu-la) /to depress. ho bontsha tabatabelo. Hlomphile (hlomp-hi-le) // Bokgale ba ho hlompha.130 Hlolletsoe (hlawl-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlolla. ho ba le keketseho ya monono le nala. Batho babang ba bitsa phoofolo ena “tlholo”. Hlomoha (hlo-mu-ha) /sad. array/ Hoa sebetsa: ho bokella kapa ho nka sebetsa kapa dibetsa tse ngata bakeng sa ntoa.

Hlopha (hlup-ha) /to irk. ho sisa pelo. ho sisa pelo. /bon.131 Hlomphisa (hlomp-hi-sa) // Ketsiso ya ho hlompha: ho etsa hore motho a hlomphe. lehata. Hlora (hlaw-ra) /sad/ Ho hloka monyaka. Mael. ho ba mofutsana. (mm. Hlonama (hlu-na-ma) /sad/ Ho lahleheloa ke thabo. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. moriri. ho futsanehisa. Dia bela dia hloeba. Hloname (hlu-na-me) /sad/ Bokgale ba ho hlonama: ya hlokang thabo ka lebaka la ho utloa bohloko pelong. ho latella ka makgetlo a mangata. Hlophisa (hlo-pi-sa) /to arrange. 131 . ho beha ka lenane kapa ka tlhatlhamano e makgethe. e le kgeleke. Hlonchoa (hlon-chwa) (hlontjhwa) /respected. Hlophehile (hlu-phe-hi-le) // Bokgale ba ho hlopheha. ho tena maikutlo a motho. Ketsiso ya ho hlopheha. ho ba mofutsana. Hlooko (hlaw-aw-kaw) /careful/ Ho ba leihlo le nchocho. Tlhomphollo). Mael. Hlopha (hlawp-ha) /arrange. phatla le ditsebe. dihloho/ (bap. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. Hlophisitsoe (hlo-phi-si-tswe) /organised/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlophisa. (mm. Mael. Hlopholla (hlop-hul-la) /dismantle. Lentsoe le nepahetseng ke “tlhopollo” hofeta “hlophollo”. ho hloka motlotlo. (bap. Hloko). misfiling/ Ketso ya ho hlopholla: ho etsolla se hlophisitsoeng kapa se lokisitsoeng. Hlophisetsa (hlo-pi-se-tsa) /to prepare/ Ketsetso ya ho hlopha. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. ho hloka monyaka. Hlophehisa (hlu-pe-hi-sa) /impoverish/ Ho etsa hore motho a futsanehe. tena). tlhopollo). Hlophehile (hlu-phe-hi-le) /poor/ Ho ba boemong ba ho hloka dintho tse hlokahalang bophelong. ho ba tsebe lethoethoe. a hloke monyaka. ho se be le monate pelong. (bap. ho mamedisisa le ho utloisisisa. ho etsa hore motho a hlophehe. a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. Hlooho (hlaw-haw) (hloho) /head/ Setho sa mmele se akgang boko. tse tsoileng tseleng. Hlophisoa (hlo-phi-swa) /arranged/ Boesuwa ba ho hlophisa. ho hloka monate wa ho tsheha. hlonamela). a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. to make ready. Hlophisitse (hlo-phi-si-tse) /arranged/ Bokgale ba ho hlophisa. ho se be le monate pelong. Hlophollo (hlop-hul-law) /dismantling. to file/ Ketsiso ya ho hlopha: ho lokisa ka tatellano. Hlophehisoa (hlu-pe-hi-swa) // Boetsuwa ba ho hlopheha. kgahlanong le. honoured/ Boetsuwa ba ho hlompha. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. misfile/ Ketsollo ya ho hlopha: ho etsolla se hlophisitsoeng kapa se lokisitsoeng. Hlonamisa (hlu-na-mi-sa) /sadden/ Ketsiso ya ho hlonama: ho baka hore motho a lahleheloe ke thabo. setho sa mmele se ka hodima molala. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. trouble/ Ho tshoenya ka diketso. Hlopheha (hlup-he-ha) /to be poor/ Ho hloka ntho tse hlokahalang bophelong. makgulo ho psha a matala. Hlompholla (hlom-pul-la) /disrespect/ Ketsollo ya ho hlompha: ho bontsha tello ka ho etsa diketso tse mpe. park/ Ho lokisa ka tatellano. kapa se itshetlehileng ka molala. ho ba mofumanehi. sefahleho). ho dula molaleng. a tseba ho bina. sefahleho. matla. Tlhonamo). Hlorela (hlaw-re-la) /long for/ Ketsetso ya ho hlora: ho hlora bakeng sa. ho futsaneha. ho beha ka lenane kapa ka tlhatlhamano e makgethe. (bap. senketse. ho hula ka thata. (bap. ho lahleheloa ke ho tsheha.

132

Hlorile (hlo-ri-le) /sad/ Ho ba boemong ba ho hloka monyaka; ho lahleheloa ke ho tsheha; ho hloka monate wa ho tsheha; ho hloka motlotlo. Hlorisa (hlo-ri-sa) /persecute/ Ho sotla motho ka ho mo phedisa ha bohloko; ho mo kgakgatha, ho mo otla, ho mo jarisa moroalo o boima kapa ho etsisa ketso tsohle tse mpe tse boima. Hlorisitse (hlo-ri-si-tse) /persecuted/ Bokgale ba ho hlorisa. Hlorisitsoe (hlo-ri-si-tswe) /persecuted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hlorisa. Hloro (hlaw-raw) /pinnacle, apex/ Qhoweng ya thaba kapa moaho; qetellong ya bophahamo ba thaba, moaho kapa ntho e phahameng haholo. (bap. tlhoro). Hlotha (hlu-ta) // Ho ntsha masiba kgohong kapa nonyaneng; ho hlokisa masiba ka ho a poma. (bap. hloba). Hlothaka (hlu-ta-ka) // Phethako ya ho hlotha. Hlotheha (hlu-te-ha) // Ketsahalo ya ho hlotha: ho tsoa masiba ntle le ho a ntsha; ho lahleheloa ke masiba. Hlothile (hlu-thi-le) // Bokgale ba ho hlotha. Hlothola (hlu-tu-la) /clutch, grip, seize/ Ho nka ka ho phamola; ho nka hampe ka ho hula matsohong a motho emong; ho nka ntle le tumello. Hlotholaka (hlu-tu-la-ka) // Phetako ya ho hlothola. Hlotsa (hlo-tsa) /limping/ Ho tsamaya ka ho qhiletsa; ho bontsha temalo motsamaong; ho qhuqha mohatong. Ho se tsamaye hantle ka baka la ho lemala. Hlotse (hlu-tsi) /irreparable, incurable, irremediable/ E sa lokiseheng; e kekeng ya loka; e hlolehang ho fola kapa ho loka. E boemong bo thata ba ho lokiseha. (bap. baehlotse). Hlotse (hlu-tsi) // Bokgale ba ho hlola. Hlotse (hlaw-tse) /Leribe town in Lesotho/ Enngwe ya ditoropo tsa setereke sa Leribe e naheng ya Lesotho e mahareng a setereke sa Berea le Butha-Buthe. Hlotsisa (hlo-tsi-sa) /to limb/ Ketsiso ya ho hlotsa. Ho qhiledisa. Hlotsoe (hluts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hlola. Hloya (hlo-ya) /hate/ Ho hloka lerato. Ho se rate motho kapa ntho e itseng. Ho bontsha bobe kapa tlhokeho ya mosa kgahlanong le motho kapa ntho. Ho (hu) /to/ Mohl. Lentsoe le etsang hore leetsi ebe lereho kapa lebitso; lentsoe le tlang pele ho leetsi ho hlalosisa se etsahalang kapa ho hlalosa ketsahalo. Ho tsamaya. Ho bua. Ho thola feela ntle le lebaka. Ho ngangisana ka puo ya Sesotho lolololo. Ho (hu) /by/ Mohl. O tsamaya ka ho noanya. O bua ka ho kenya ditlhapa tse tshabehang. Ke phela ka ho thusoa. Ho (ho) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. (bap. hoane). Ho (ho) /exclamation: stop it! Wait!/ Lekgotsa le laelang ho emisa kapa ho kgina. Hoa (hwa) (hwa) /of/ Ya motho kapa ntho e itseng. Seemedi se bontshang thuo ka ho supa seo eleng sa mmuwi kapa mmuwiswa. Mohl. Ho ke hoa mang? Che, ke hoa ka. Hoaka (hwa-ka) /mine/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa hoo eleng hoa moetsi kapa mmuwi. Hoo eleng hoa nna. Hoo ho leng boikarabelong baka. (mm. Hwaka). Hoama (hwa-ma) /of oil: solidify/ Ho thatafala hoa ntho e mafura. (bap. qhibidiha). Hoamisa (hwa-mi-sa) /to solidify/ Ho etsa hore mafura a thatafale. Hoamisitse (hwa-mi-si-tse) // Bokgale ba ho hoama. Hoamisitsoe (hwa-mi-sits-we) // Boetsuwa ba ho hoamisa. Hoamme (hwam-me) // Hoa mafura: a thatafetseng; a tiileng kamora ho hatsela. Hoane (hwa-ni) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. (mm. Hwane). Hoanene (hwa-ni-ni) /that one over there/ Lesupi le bontshang ntho e hojana ka ho toboketsa. (mm. Hwanene).

132

133

Hoanta (hwa-nta) /march, rush, haste, hurry/ Ho tsamaya ka potlako le boikonko; ho tsamaya ka motsamao o hlophisitsoeng joalo ka wa sesole. (mm. Hwanta). Hoantaka (hwa-nta-ka) // Ho tsamaya ka boikonko. Phetako ya ho hoanta. Hoatalla (hwa-tal-la) /persue/ Ho latella ka sekgahla. Ho sala morao ka ho batlisisa se itseng; ho latellisa ka ho botsa dipotso tse latellanang. (mm. Hwatalla). Hoatallela (hwa-tal-le-la) /persue repeatly/ Ho sala morao ka mokgoa oseng motle. Hoayahoaya (hwa-ya-hwa-ya) /internal discomfort/ Ho se be monate ka maleng ka baka la sejo kapa seno se itseng se bakang lesokolla kapa bohloko bo itseng; lekukuno le utloahalang karolong enngwe ya mmele. (mm. Hwayahwaya, hoaeahoaea). Hoba (hu-ba) /because/ Ka lebaka la; ka mora ketsahalo e itseng. Mohl. O na le lehloyo hoba re nyatsa mekgoa ya hae. Re a lla Hoba re utloile ka lefu la hae. O keke wa lematsa kgarebe hoba fela o batla ho kgaohana le wena. Hoba (hu-ba) /after/ Ka mora hore. Mohl. Hoba re tsamaye, ba sala ba tsheha. Hoba (hu-ba) /brink of boiling point/ Ho ba makgatheng a ho bela hoa metsi; ho etsa modumo wa metsi a batlang ho bela. Hobane (hu-ba-ne) /because/ Ka lebaka la; lebakeng la; ka hore ho le joang? ho araba potso kapa lentsoe “hobaneng”. Mohl. Hobaneng o rata leshano tje? Hobane ke tshaba ho bua nnete. Hobaneng o le motenya hakana? Hobane ke ja haholo. Hobaneng (hu-ba-ne-ng) /why/ Ka lebaka lefeng? lebakeng lefe? Ho araba potso kapa lentsoe “hobane”. Mohl. Hobaneng o rata leshano tje? Hobane ke tshaba ho bua nnete. Hobaneng o le motenya hakana? Hobane ke ja haholo. Hobe (ho-be) /so that, in order to/ Hore ho be ka tsela e itseng. Mohl. Re batla hore hobe monate mona lapeng. Tlh. Hangata lentsoe lena “hobe” le ya arohangoa, ho be. Empa ho molemo ho le kopanya ho phema pherekano ya ho hlalosa mantsoe “ho” mmoho le “be” a arohane. Hobe (hu-bi) /bad/ Hoa boemo: bo hlokang monate kapa botle; bo sa kgahliseng; ho hlokahala hoa monate kapa botle. Mohl. Ho hobe ntja di neka maloala. Ho hobe haholo hobanepula e na ka sefako. Hobela (hu-be-la) /dance/ Ho fochosela ka ho phahamisa maoto; ho etsa motjeko wa setho wa banna ba Basotho. (bap. mohobelo). Hobela (//) /batter, cane, thwack/ Ho natha ka phafa kapa ka kubu; ho mamola ka kubu kapa phafa. (bap. otla, shapa). Hobula (ho-bu-la) /bark/ Hoa ntja: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja; ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. (bap. bohola). Hobutse (ho-bu-tse) /barked/ Bokgale ba ho hobula. Tem. Bongata ba Basotho ba re lentsoe le nepahetseng haholo ke “bohola” le “bohotse” hofeta “hobutse” le “hobula”. Hochang (ho-cha-ng) /fellow, chap, guy, bloke/ Motho eo ho buuwang ka yena ha a etsa ketso e kgethehileng; motho, haholo e motona, ha ho hlalosoa seo a se etsang se itseng ka tsela ya bosoasoi. /bon. Bachang/ Tlh. Le ha lentsoe lena “hochang” le utloahala joalo ka mantsoe a mabedi eleng “ho” le “chang”, ho molemo ho le sebedisa le kopane ho fana ka moelelo o utloahalang. (bap. moeka). Mohl. Hochang ha ho utloisisi hore seo a se etsang ha se ya loka. Ke ha hochang ho mo tsipa ka lenala. Hodima (hu-di-ma) /on top of/ Ka nqa ya sebaka se phahameng; moo ho phahameng; ka nqa e hodimo ya lehlakore; lelatodi la tlasa. Hodimo (hu-di-mu) /high/ Bophahamong kapa moo mahlo a lelalang ha a tadima; sebakeng kapa lehlakoreng le phahameng. Mael. Ho ya le kgongoana hodimo: ho itebala kapa ho lebala ka se kotsi se ka etsahalang. Mael. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe.

133

134

Hodimo (hu-di-mu) /up/ Nqa ya sebaka se phahameng; lehlakoreng le yang bophahamong ntle le tlase. Mael. Mathata a hloele manolo hodimo: ho boima hofeta kamoo ho neng ho lebeletsoe kateng. Ha ho bonolo ho ya ka tsela eo eneng e nahannoe. Hodisa (hu-di-sa) /enlarge, extand, expand/ Ho eketsa boholo, bophara, botenya kapa bolelele; ho etsa hore ntho e be kgolo. Hodisa (//) /raise/ Ho kokomosa hlama kapa sejo se itseng; ho eketsa boholo. Hoeba (hwe-ba) /trade/ Ho sebetsana le tsa kgoebo; ho etsa mosebetsi wa ho reka le ho rekisa; ho etsa mosebetsi wa mohoebi. (mm. hweba). Hoebisa (hwe-bi-sa /trade in/ Ketsiso ya ho hoeba: ho rekisa le ho reka. Hoechetsa (hwe-che-tsa) /murmur, whisper/ Ho bua ka ho etsa modumo o sa utloahaleng; ho buela fatshe ka lentsoe le tlase. (mm. Hwetjhetsa). Hoeela (haw-ye-la) (hweela) /mate: of animals/ Ho kotana hoa diphoofolo; ho bokana kapa ho kopana ka ho emarisana hoa diphoofolo. (bap. hoela). Hoehla (hwe-hla) /wave hand/ Ho phahamisetsa letsoho ka sepheo sa ho dumedisa kapa ho bitsa motho ya hojana. (mm. Hwehla). Hoela (hwe-la) /of animals: to mate/ Ho kotana hoa diphoofolo ho bakoang ke ho palesa hoa e tshehadi. (mm. hwela) Tlh. Mmadi a ele hloko hore mantsoe, “hoela” (hoeela) le “hohela” a na le meelelo e fapaneng. Hoelehetsa (hwe-le-he-tsa) /yell, shout/ Ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng; ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. Hoeleketsa (hwe-le-ke-tsa) /stammer, stumble/ Ho bua ka tsela e sa hlakang ka baka la bokudi bo itseng; ho bua joalo ka lehoeleketsi kapa lehoelea. (bap. lehoelea). Hoeleketso (hwe-le-ke-tso) /stammering, stumbling/ Ketso ya ho hoeleketsa: ho bua ka tsela e sa hlakang ka baka la bokudi bo itseng; ho bua joalo ka lehoeleketsi kapa lehoelea. (bap. lehoeleketsi). Hoeletsa (hwe-le-tsa) (hoelehetsa) /yell, shout/ Ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng; ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. Hoeloa (hwe-lwa) // Boetsuwa ba ho hoela. (mm. hweelwa). Hoerea (hwe-ri-a) /to disagree, quarrel, wrangle/ Ho hanyetsana: ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. (bap. ngangisana) Hoereana (hwe-ri-ana) /disagree, quarrel, wrangle/ Ketsetsano ya ho hoerea: ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. Hoereano (hwe-ri-a-naw) /disagreement, wrangling/ Ketso ya ho hoereana: boemo ba ho se dumellane ka dipuo kapa ka maikutlo; ho loantshana ka diketso le ka dipuo. Hoeso (hwe-su) /my thing/ Seemedi se bontshang thuo ka ho supa hore ntho ke ya mmuwi kapa moetsi; ntho eo eleng ya mmuwi kapa moetsi. (mm. hweso). Hoetla (hwe-tla) (hwetla) /autumn/ Nako ya selemo e tlang ka mora Lehlabula pele ho Mariha; nako ya selemo e qalang ka kgoedi ya Tlhakubele hofihlela ka kgoedi ya Motsheanong ka boroa ba lefatshe. (bap. lehlabula, mariha, selemo). (mm. hwetla). Hoetse (hwe-tse) // Bokgale ba ho hoela. Hoetsoe (hwe-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho hoela. Hofe (ho-fe) /which one/ Lebotsa le bontshang ho batla ho tseba ka ho qolla ntho eo ho buuwang ka yona. Mohl. Ke hofe hona ho? O batla hofe? Hofeng (ho-fe-ng) /which one/ Lebotsa le bontshang ho batla ho tseba ka ho qolla ntho eo ho buang ka yona ka ho toboketsa. Mohl. Ke hofeng hona ho? O batla hofeng? O bua ka hofeng? Hofeta (hu-fe-ta) /more than/ Ka tsela e ka hodimo ho enngwe; ka tsela kapa mokgoa o motle kapa o mobe ha ho bapisoa le omong o boleloang. Tem. Lentsoe

134

135

lena, “hofeta” le utlohala joalo ka karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho feta”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho qoba pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “feta” le ikemetse. Empa moo le sebedisoang leleleng ke ha le hlalosa motsamao joalo ka ha re ka re: “a feta pela sefate”. “A feta ho se ya mmonang”. Mona lentsoe lena le hlalosa ho tlohela ka morao; ho matha haholo ka sepheo sa ho feta motho kapa ntho. (bap. feta). Hofihlela (ho-fi-hle-la) /untill, till/ Ka nako e hlalosoang ka mora potso; ka nako e boleloang ka ho hlalosa. Tem. Lentsoe lena, “hofihlela” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho fihlela”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho qoba pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “fihlela” le ikemetse. (sheb. fihlela bakeng sa tshebediso). Hofola (hu-fu-la) /pull roughly/ Ho hula ha bohloko ka thata; ho hula ntle le qenehelo ka ho utloisa bohloko. (bap. tsukutla, hulaka). Hofolaka (hu-fu-la-ka) // Phetako ya ho hofola: ho hofola ha ngata. Hofotse (hu-fu-tse) // Bokgale ba ho hofola. Hofotsoe (hu-futs-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hofola. Hoha (ho-ha) /hi, hello! Hola!/ Tumediso kapa tumedisano ya banna; lekgotsa le sebedisoang ho dumedisa motho e motona. Mohl. Hoha monna heso!! Hohang (ho-ha-ng) /of course no!/ Lekgotsa le bontshang khanyetso kapa ho se dumella le ketso kapa ketsahalo e itseng. (bap. Lekgale) Mohl. Nkekebe ka tsamaya hohang! Che, hohang ha ho joalo! Hohela (haw-he-la) /attract, attractive/ Ho nkeha kapa ho bitsa ka baka la chebahalo e ntle; ho kgahla leihlo; ho ba le chebeho e ntle. (bap. hoeela). Hohetse (ho-he-tse) // Bokgale ba ho hohela. Hohetsoe (ho-he-tswe) /attracted/ Boetsuwa le bokgale ba ho hohela. Hohla (hu-hla) /abrase/ Ho etsa hore ntho e mahoashe e be boreledi; ho tlosa lerole kapa dithole nthong e itseng ka ho e otlanya le lebota. Ho sebedisa sefalo ho tlosa mahoashe. Hohla (//) /thwack/ Ho shapa kapa ho natha ka ho kopanya le mabota. Hohle (ho-hle) /everywhere/ Sebakeng sohle; kae le kae moo mahlo a finyellang teng; sebaka ka botlalo le bophara ba sona. (bap. kae-kapa-kae). Hohle-hohle (//) /everywhere/ Sebakeng sohle; kae le kae moo mahlo a finyellang teng; sebaka ka botlalo le bophara ba sona. (bap. kae-kapa-kae). Hohlehohle (ho-hle-ho-hle) /by all means/ Ka tsela yohle eo ho kgonahalang ka yona; ka mekgoa yohle e teng. Mohl. O tlamehile ho fihla ka hohlehohle! Hohola (hu-hu-la) /erode/ Hoa mobu: ho nkoa ke metsi kapa moya nakong tsa pula ya sekgohola le moya o mongata; ho tsamaisa mobu le metsi kapa moya; ho nkoa ke metsi . (bap. kgohola). Hohola (hu-hu-la) /eradicate, efface, root out/ Ho tlosa ka sefefo; ho fedisa ka sekgohola; ho ntsha kapa ho timetsa ka sefefo. Hoholeha (hu-hu-le-ha) /effaceble/ Ketsahalo ya ho hohola: ka tsela ya ho tsamaisa mobu le metsi kapa moya; ho nkoa ke metsi. Hoholella (hu-hu-lel-la) /efface with/ Ho hohola mmoho le; ho nkoa hoa mobu ke metsi kapa moya mmoho le. Hohong (ho-hu-ng) /another one/ Seemedi se bontshang ntho ka ho e qolla hara tse ding. (bap. Emong, babang, tseding, enngwe, lethonyana). Hoja (ho-ja) /if/ Ebang ka; ebang wa, ebang ra; ebang tsa; ebang ya. (bap. ebang) Hojana (hu-ja-na) /further/ Hole hanyane; bohole bo fetang bo tloaelehileng.

135

136

Hojane (ho-ja-ni) only if/ Ebang ke ile ka; ebang o ile wa, ebang re ile ra; ebang di ile tsa; ebang e ile ya (bap. ebang). Hojaneng (ho-ja-ni-ng) /only if/ Ebang ke ile ka; ebang o ile wa, ebang re ile ra; ebang di ile tsa; ebang e ile ya (bap. ebanyaneng). Hoka (hu-ka) /connect/ Ho kopanya ntho kapa sebaka le; ho etsa hore ntho di kopane; ho etsa hore dintho di be mmoho. Hokae (hu-ka-e) /where/ Lesupa le bontshang sebaka ka ho botsa; lentsoe le batlang ho tseba sebaka. Mohl. O ya hokae ha o tloha mo? Ke motho wa hokae eo? Hokahana (hu-ka-ha-na) // Ketsahalo ya ho hokahanya. Hokahantse (hu-ka-han-tse) // Bokgale ba ho hokahanya. Hokahantsoe (hu-ka-hants-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho hokahanya. Hokahanya (hu-ka-han-ya) /amalgamate, combine, connect/ Ho etsa hore dibaka di kopane; ho etsa hore dintho tse itseng di be mmoho tlasa taolo e le nngwe. Ho etsa hore bongata e be bonngwe. (bap. kopanya). Hoki (ho-ki) /pig/ E nngwe ya diphoofolo tsa hae eo hangata e bang tenya, e jang dimela kapa nama, ebile e le bohlasoa haholo. /bon. dihoki/ (bap. kolobe). Hoko (ho-ko) /pig-sty/ Ntlo ya hoki; lahae la kolobe; moaho wa fariki. Hola (hu-la) /grow/ Ho eketseha hoa mmele ka bolelele kapa botenya; ho eketseha hoa kelello ka baka la dilemo tse phetsoeng. Hola (ho-la) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hole; lentsoe le supang ntho e hole. (bap. hoane). Hole (hu-le) /far away, distance/ Sebaka seo ho nkoang nako e telele ha ho uwa ho sona; sebaka seo seseng haufi kapa haufinyana. Holea (hu-le-a) /to tie an animal/ Ho tlama ka thapo, ketane kapa ropo; ho tlama ntho, motho kapa phoofolo hore e se balehe. (mm. Kholeo). Holea (hu-le-a) /enslave/ Ho etsa hore motho e be lekgoba; ho etsa hore motho a be ditlamong kapa chankaneng; ho etsa hore ntho kapa motho a se lokolohe, itaole kapa a se ipusi. (bap. kgolehong) (mm. Kholeo, kholehong). Holeng (hu-li-ng) /that is, the way that is/ Ka tsela eo ntho, ketso, mokgoa, tlhaloso kapa boemo bo etsahalang ka teng. Mohl. Ka tsela eo holeng thata ka yona. Ka tsela eo holeng hole ka teng ha ke bone hore ke tla fihla. (bap. oleng, seleng). Holo (haw-law) /hall/ Moaho o moholo oo ho etsetsoang mokete o itseng teng. Holoba (haw-law-ba) /creep/ Ho tsamaya joalo ka ntho e hlokang maoto; ho hosha ka mpa fatshe. (bap. hahaba, kgasa, huhuba). Holobela (haw-law-be-la) /creep towards/ Ketsetso ya ho holoba. Holobile (ho-lo-bi-le) // Bokgale ba ho holoba. Holobisa (ho-lo-bi-sa) /to creep down/ Ketsiso ya ho holoba. Holobisoa (ho-lo-bi-swa) // Boetsuwa ba ho holoba. Holofaditse (haw-law-fa-di-tse) /crippled/ Bokgale ba ho holofatsa. Holofaditsoe (haw-law-fa-di-tswe) /crippled/ Boetsuwa le bokgale ba ho holofatsa. Holofala (haw-law-fa-la) /crippled/ Ho se tsebe ho sebedisa setho kapa ditho tse itseng tsa mmele ka baka la kotsi; ho hloleha ho sebedisa ditho tsa mmele ka baka la temalo ya boko kapa bokudi bo itseng. Holofatsa (haw-law-fa-tsa) /to cripple/ Ho etsa hore ntho kapa motho a hlolehe ho sebedisa setho sa mmele, kapa kelello ka baka la bokudi, temalo kapa kotsi e itseng. Holofatsoa (haw-law-fa-tswa) /crippled/ Boetsuwa ba ho holofatsa. Holofetse (haw-law-fe-tse) /crippled/ E boemong ba kholofalo: e sebopehong se sa kgoneng ho sebedisa setho kapa ditho tse ding tsa mmele ka lebaka la ho lemala kapa ho tsoa kotsi. (bap. omelletse, kokobane).

136

137

Homa (hu-ma) // Ho kuta moriri hanyane; ho poma moriri kapa boya ka hodimo feela; ho se kutisisi moriri. Homa (hu-ma) // Ho etsa eka o shapa motho ka ntho e itseng empa hose joalo; ho etsa eka ntho e itseng e ya otloa empa ho se joalo. Homahoma (hu-ma-hu-ma) // Phethako ya ho homa: ho etsa, ka makgetlo, eka o shapa motho ka ntho e itseng empa hose joalo. Homela (hu-me-la) // Ho apareloa ke bohome: ho potapotoa ke peo ya semela se homelang. (bap. bohome). Homeloa (hu-me-lwa) // Boetsuwa ba ho homela. Hometse (hu-me-tse) // Bokgale ba ho homela. Hometsoe (hu-mets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho homela. Homme (hum-me) /consequently/ Ka hoo; ka baka leo kapa ketsahalo eo. Hommeng (hum-ming) /consequently/ Ka hoo; ka baka leo kapa ketsahalo eo. Homohomo (haw-maw-haw-maw) /confabulate, confabulation/ ho ba le puo kapa puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Mohl. Ha re ke re re homohomo nna le wena. (bap. lehomohomo). Homohomotha (haw-maw-haw-mut-ha) /to confabulate/ Ho bua le motho kapa ho ba le puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Homohomotho (haw-maw-haw-mut-haw) /confabulation/ Ketso ya ho homohomotha: puisano e hlokang botio; puo ya bosoasoi. Homohomotsa (haw-maw-haw-maw-tsa) (confabulate) Ho bua le motho kapa ho ba le puisano e sa tsitsang kapa e hlokang botio. Homohomotso (haw-maw-haw-maw-tso) (confabulation) Ketso ya ho homohomotsa kapa ho ba le puisano e hlokang botio. Homotha (hu-mu-ta) /chat/ Ho bua le motho emong ka thoko ho kopano; ho bua thoko ho sehlopha kapa kopano. (bap. lehomohomo). Homotho (haw-mut-haw) /chatting/ Puisano kapa puo ka thoko ho kopano kapa sehlopha sa batho. (bap. lehomohomo) . Hona (ho-na) /this one/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyana; lentsoe le supang ntho e haufinyana. (bap. hoane, hola) Mohl. Ke batla hona ho hotlenyana. Hona (haw-na) /this/ Mohl. Hona ho batla ho lokisoa. Hona ho monate. Hona (hu-na) /there is, are/ Lentsoe le supang le ho bontsha ho teng, se teng, ba teng kapa tse teng, Mohl. Hona le monyenyetsi wa hore sefefo se tla kgutla. Hona le puo e itseng. Hona le batho ba ratang ho etsa ngangisano ka puo ya Sesotho. Honajoale (haw-na-jwa-le) /now/ Ka sona sebaka sena; ka nako yona ena; ntle le kgale kapa hosane; eseng maobane kapa kamoso. (bap. hanghang, hajoale, nengneng, neng-kapa-neng) (mm. Honajwale). Honana (ho-na-na) /this one here/ Lesupi le bontshang ntho e haufinyana ka ho toboketsa; lentsoe le supang ntho e haufinyana ka ho toboketsa. Honela (ho-ne-la) /giant/ Motho ya mmele o moholo, o phahameng, o nang le ditshika tse kgolo, ebile o le matla haholo; motho ya nang le matla a maholo a mmele; lekejakejane la motho. (bap. senatla). Honeneng (hu-ni-ni-ng) /untill when/ Ho fihlela neng; keneneng. (bap. Keneneng). Honeng (hu-ni-ng) /how long, untill when/ Ho fihlela neng. (bap. keneng). Hong (hu-ng) /what thing/ Lebotsa le botsang ka ho qolla diemedi kapa lesupa joalo ka hona, hono, jj. Mohl. Ke hong hoo? Hoo ba buang ka hona ke hong? Hong (hu-ng) /coincidental, coincidence, happening same time/ Ka nako e le nngwe; ka nako e tshoanang.Tsela eo diketsahalo kapa ketso e etsahalang ka nako e le nngwe. Ho etsahala ka nako e le nngwe. (bap. sehong).

137

138

Hono (ho-nu) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana. Honohela (hu-nu-he-la) /to envy/ Ho bontsha maikutlo a lehloyo la ho se kgotsofale ke ketso e itseng e amanang le lerato la yona. Honono (ho-nu-nu) /that one over there/ Lesupa le bontshang ntho e hojana ka ho toboketsa. Honya (hon-ya) // Ho kenya ntho e motsu leihlong ka sepheo sa ho le ntsha. Honye (hon-ye) /exclamation: inside it goes!/ Lekgotsa le bontshang ho nyamela kapa ho honyela ka potlako. Honyela (hon-ye-la) /shrinking, to contract/ Ho etsa hore ntho e be nyane ka sebopeho; ho nyenyefatsa ka tsela e itseng. Honyella (hon-yel-la) /hide/ Ho ipata kgocheletsaneng; ho tshirela ka morao ho ntho e itseng; ho se bonahale nakoana. Honyellisa (hon-yel-li-sa) // Ketsiso ya ho honyella. Honyetsa (hon-ye-tsa) /to shrink/ Ho etsa hore ntho ebe nyane; ho nyenyefatsa. Honyetso (hon-ye-tso) /shrinkage/ Ketso ya ho honyetsa: ho etsa hore ntho ebe nyane kapa e nyenyefale. (bap. khonyetso). Hopola (hu-pu-la) /remember/ Ho tlisa kelellong; ho etsa hore ketso kapa ketsahalo e se lebalehe; ho beha monahanong. Ho kgutlisa monahano wa ketsahalo ya pejana. Hopola (hu-pu-la) /commemorate/ Ho etsa sehopotso sa ketsahalo ekileng ya etsahala kgale; ho tlisa bocha pale e etsahetseng kgale. (bap. Sehopotso, khopolo). Hopotsa (hu-pu-tsa) /remind/ Ketsiso ya ho hopola: ho etsa hore motho a hopole. Hora (haw-ra) /an hour/ Metsotso e mashome a tsheletseng; metsotsoana e dikete tse tharo le makgolo a tsheletseng. /bon. dihora/. Hora (//) // Ho tlosa masalla a dijo, pitseng kapa sejaneng, ka letsoho kapa ntho e itseng. ho fatuka bohlasoa. Hore (hu-ri) /so that/ Ka tsela e tla lebisa ketsahalong enngwe e itseng; ka mokgoa o tla baka ketsahalo enngwe e boleloang. Mohl. Hore o tsebe ho atleha, o tlameha hore o ithute haholo. Hore o seke wa lemala, o tlameha ho itlhokomela. Hore (//) /that explains the reason/ Se hlalosang seo ho buang ka sona; se bolelang ntho e etsahalang kapa seo ho buuwang ka sona. Mohl. Ho etsa hore mollo o tuke. Ho etsa hore ntho di loke. Ho bua hore ho kgaowe moo ho kgoehlang. Ho bina hore lentsoe le che kapa le fele. Horeng (hu-ri-ng) /why/ Lebotsa le batlang ho tseba lebaka leo ntho e etsahalang ka lona; lentsoe le sebedisoang ho batla ho tseba lebaka la ketsahalo kapa ketso. Ka lebaka lefeng? lebakeng lefe? Mohl. Horeng wena o re sia? Tem. Hangata Basotho ba Borwa ha ba sebedise lentsoe lena “horeng” empa ba kgetha lentsoe “hobaneng”. Horisa (ho-ri-sa) /to remove remnants, efface/ Ketsiso ya ho hora: ho tlosa masalla a dijo, pitseng kapa sejaneng, ka letsoho kapa ntho e itseng. Horoto (haw-raw-taw) // Lerapo kapa lesela le thata le sebedisoang ho tshehetsa sale ho potoloha mpa ya pitsi e qhanehoang e tlo kalangoa. /bon. dihoroto/. Horula (ho-ru-la /to drain/ Ho tlosa masalla a metsi kapa ntho e metsi ka hara pitsa kapa setshelo; ho metsa se salletseng ka setshelong ka letsoho kapa ntho e itseng. Horuloa (ho-ru-lwa) /drained/ Boetsuwa ba ho horula. Horutse (ho-ru-tse) /drained/ Bokgale ba ho horula. Horutsoe (ho-ru-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho horula. Hosa (ho-sa) /sillyness/ Ho etsa ketso tse mpe; ho bua dipuo tse tshabehang; ho hloka boitshoaro bo botle. Tlh. lentsoe lena le utloahala joalo ka popo ya mantsoe a mabedi eleng “ho” le “sa”. (bap. sele).

138

139

Hosane (hu-sa-ni) /tommorow/ Letsatsi le latelang la kajeno; letsatsi le tlang ha ho fela la kajeno; kamoso. Hosanna (ho-san-na) /hosanna/ Mohoo o moholo wa ho rorisa Modimo kapa Morena Jesu; pina ya thoriso e binoang ka modumo o moholo. /bon. Dihosanna/. Hosasa (ho-sa-ni) /tommorow/ Letsatsi le latelang la kajeno; letsatsi le tlang ha ho fela la kajeno; kamoso kapa letsatsi le hlahlamang la kajeno. (bap. bokamoso). Hose (hu-si) /not, without, opposite of/ Lehanyetsi kapa lefetodi le supang ho hanana kapa ho hanyetsana le boemo bo itseng: ntle le; eseng. Tem. Lentsoe lena, “hose” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “ho le se”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho fedisa pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa lentsoe, “se” le ikemetse. (sheb. “se” bakeng sa tshebediso). (bap. Ntle). Hosea (ho-se-a) /Hosea/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi le metso e robedi (28) testamenteng ya kgale. Hosele (hu-si-li) /elsewhere, something else/ Sebakeng seseng se sa tshoaneng le seo ho buuwang ka sona. Ho fapaneng le se batloang kapa se hlokahalang. Hoseng (hu-se-ng) /in the morning/ Nako pele letsatsi le chaba kapa ka mora hore le chabe; nako e qalang letsatsi. Hosengjoalo (hu-si-ng-jwa-lo) /otherwise/ Ka tsela enngwe; ka lebaka leleng; ka mokgoa omong. Ebang hose joalo. Ebang ho sa be ka tsela e itseng.Tem. Lentsoe lena, “hosengjoalo” ke karolo ya mantsoe a mabedi a fapaneng: “hoseng le joalo”. Sepheo sa ho a kopanya ho etsa lentsoe leleleng ke ho fedisa pherekano e ka hlahang ya ho hlalosa mantsoe, “hoseng” le “joalo” a ikemetse. Hosha (ho-sha) /to move with a belly/ Ho tsamaya ka mpa; ho tsamaya ka ho phesha. Hosha (ho-sha) /sound of river water/ Ho etsa modumo wa metsi a noka a sa phalleng ka potlako. Hoshe (haw-she) /I love you!/ Lekgotsa le bontshang hore motho e motona o rata e motshehadi; lentsoe le sebedisoang ho joetsa kgarebe hore e ya ratoa. (bap. Sechu, senyamo). Hosho (ho-shu) /exclamation: sudden emptying!/ Lekgotsa le bontshang ho tshela kapa ho tsholla, ho tsoa mokotleng kapa setshelong, hoa ntho e itseng. Hosholetsa (hu-shu-le-tsa) /give one’s share/ Ketsetso ya ho hoshotsa: ho tshella, arolela kapa ho tshollela. Hoshotsa (hu-shu-tsa) /give by emptying/ Ho fa kapa ho arolela ka ho tshela sohle, tsohle kapa hohle ho ka mokotleng kapa setshelong. Hotela (ho-te-la) /igniting/ Ho tuka hoa mollo; ho bontsha lelakabe le mosi hoa mollo. Ho lakabela hoa mollo. Hotetsa (ho-te-tsa) /to ignite/ Ho etsa hore mollo o tuke. (bap. lakabetsa). Hothoe (hut-hwe) /it is said/ Ho fanoa ka taelo ya hore; ho bolela hore. Tlh. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le arohane: “ho thoe”. Sena se baka hore lentsoe, “thoe” le hlalosoe leleleng, eleng ntho e sa kgonahaleng hobane “thoe” kapa “thwe” e le nngwe hae fane ka moelelo o utloahalang. (mm. Hothwe). Hotsula (ho-tsu-la) /disconnect from the soil, root out/ Ho ntsha semela mobung; ho epolla sejalo ka ho se hula mobung mmoho le methapo ya sona. Ho tlisa bokatlase ba semela kahodimo. (mm. Khotsulo). (sheb. Motsula bakeng sa tshebediso). Hotsulaka (ho-tsu-la-ka) // Phetako ya ho hotsula. Hotsulo (ho-tsu-law) /rooting out/ (sheb. Khotsulo bakeng sa tshebediso). Howa (hu-wa) /uproar/ Ho bontsha mohoo; ho tletleba hoa sechaba kapa batho ba bangata ho bontshang boipelaetso bo boholo kgahlanong le ketso e mpe.

139

140

Howa (//) (hooa) /grievance noise/ Ho etsa mohoo: ho buela hodimo ka ho se kgotsofale ke ketsahalo e itseng; ho etsa sello sa tletlebo kapa boipelaetso. Hube (hu-be) /exclamation: birds expelling/ Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho tebela le ho balehisa dinonyana tse senyang masimong; lentsoe le sebedisoang ho leleka ka ho kgotsa dinonyana serapeng sa dijalo. Huhuba (hu-hu-ba) /of a dress or trouser: to dangle to the ground/ Hoa seaparo, haholo mose kapa borikgoe bo boholo: ho leketlela fatshe kapa ho thetsa fatshe. Huhubile (hu-hu-bi-le) /dangled/ Bokgale ba ho huhuba. (bap. leketlisa). Huhubisa (hu-hu-bi-sa) /cause to dangle on the ground/ Ketsiso ya ho huhuba. Huhubisoa (hu-hu-bi-swa) /dangled/ Boetsuwa ba ho huhuba. (bap. leketlisoa) Hula (hu-la) /pull/ Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele; ho atametsa kapa ho bula ka ho sututsa nqa ya moetsi. Hulahula (hu-la-hu-la) /to pull irksomely/ Ho tosa kapa ho hula motho ka tsela e sa kgotsofatseng; ho hula ka makgetlo a mangata, hampe. (mm. khulakhulo). Hulahulanya (hu-la-hu-lan-ya) // Ketsiso ya ho hulahula. (mm. khulakhulanyo). Hulaka (hu-la-ka) // Phetako ya ho hula: ho tsitsinya ntho e boima, e thata, ka ho sebedisa matla a mangata; ho tsitsinya ntho e itseng hampe. (bap. tsukutla, hofola). Hulakanya (hu-la-kan-ya) // Ketsisiso le phetako ya ho hula. Hulakanyoa (hu-la-kan-wa) // Boetsuwa ba ho hulakanya. Hulanya (hu-lan-ya) // Ketsahalo ya ho hula: ho hula ka makgetlo, hampe kapa ka tsela eo eseng ntle.

140

141

Iii

PALE: Tlhaku ya borobong (9) ya Sesotho. Bongata ba mantsoe a qalang ka “I” ke maetsi a bitsoang maiketsi kapa leiketsi. Hona ho bolela hore tlhaku efe kapa efe enang le leetsi eka qala ka “I”. Hona ho bontsha hore ketso e etsahala ho moetsi. Mohlala: bona=ipona, sheba=icheba, tsamaya=itsamayela, hlanya=itlhantsha, araba=ikaraba, ruta=ithuta. Sena se etsa hore tlhaku “I” e be le mantsoe a mangata ao eseng a semelo. Hape, leiketsi kapa lentsoe le qalang ka tlhaku “I” le ka etsa pokeletso ya mantsoe (vocabulary) a fetang leshome leleleng. Mohl. Lentsoe “utloa” le tsoala mantsoe a latelang: ikutloa, utloella, utloang, utloahala, utloahatsa, utloanang, utloe, utloile, utloileng, utloana, utloisisa, utloisa, kutlo, kutloano, kutloisiso, kutloiso, kutloahalo, kutloahatso, maikutlo, moikutloi. Mantsoe ana kaofela a ka fana ka meelelo e fapaneng ha a hlalosoa. Tlhokomediso: hase maetsi ohle a qalang ka tlaku “I” a bitsoang maiketsi (leiketsi). Ho ntse hona le maetsi a semelo a qalang ka tlaku ena. Mohl. idibanya, ila, ine, inolla, inetse, jj. Bongata ba maetsi a qalang ka “I” a fetohela ho “BO” ha eba mareho. Mohlala: ikarabela=boikarabelo, ipona=boipono, itsamaisa=boitsamaiso, Ikaha=boikaho, ikisa=boikiso, ikarabela=boikarabelo, jwalo jwalo. Ha se mantsoe kaofela a bitsoang maiketsi a kenyeleditsoeng tlhaku ena- empa ho kgethiloe mantsoe a tloaelehileng feela. I (ae) /i/. I (i) /prefix/ Sehlongoapele se etsang hore leetsi ebe leiketsi ka ho hokeloa qalong ya lentsoe. Mohl. Ichapa=shapa, ipolaya=bolaya, icheba=sheba, inamolela=namolela, itsamayela=tsamaya, ikgalema=kgalema, ikgalemela=kgalemela, ithuta=ruta, inahanela= nahanela, ipoba=bona, ichadima=shadima, ipuella=buella, jj. Ichadima (i-cha-di-ma) // Leiketsi la ho shadima. Ho sheba bowena (mm. boichadimo, chadimo, shadimana, shadimile, shadimisisa, shadimme, shadinngoe). Ichahlisa (i-cha-hli-sa) // Leiketsi la ho shahlisa. (mm. boichahliso, shahlile, shahlisoa, shahlisitse, shahlisitsoe, moichahlisi). Ichapa (i-cha-pa) // Leiketsi la ho shapa. (mm. boichapo, shapeha, chapeho, shapile, shapiloe, shapana, chapano, shapisa, shapisoa, chapiso, moichapi). Icheha (i-che-ha) // Leiketsi la ho cheha. (mm. boicheho, chehile, chehiloe, chehoa, cheholla, chehollo, cheholloa, chehana, chehano, mochehi). Ichekela (i-che-ke-la) /dig for oneself/ Leiketsi la ho chekela. (mm. boichekelo, chekeloa, cheketse, cheketsoe, chekile, chekiloe, mocheki). Ichena (i-che-na) // Leiketsi la ho shena. (mm. boicheno, shenela, sheneloa, shenne, shennoe, cheno, shenana, chenano, moicheni). Ichii (i-chi) / exclamation: ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla ka modumo o tshoanang le lentsoe lena.

141

142

Ichoehela (i-chwe-he-la) /to mess up oneself/ Leiketsi la ho choehela. (mm. boichoehelo, choehisa, choehisoa, choehiso, choehile, lechoeha, lechoeya, machoeya). Ichoesa (i-chwe-sa) /to pretend to be dead/ Leiketsi la ho shoesa. (mm. boichoeso, shoele, shoa, shoella, shoelletse, shoelella, choello, choelello, choeso, moshui). Ichopodisa (i-cho-pu-di-sa) /self freeing/ Leiketsi la ho chopodisa. (mm. chopolo, boichopodiso, chopodiso, chopodisoa, chopohile, chopotse, chopola, mochopohi, moichopodisi) . Ichu (i-chu) /exclamation: ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla haholo. Ichuwi (i-chu-wi) /exclamation: ouch! ouch!/ Lekgotsa le bontshang ho utloa bohloko ka ho ntsha seboko ka ho toboketsa; lentsoe le sebedisoang ke moitsuwa ho bontsha bohloko ka ho hoeletsa kapa ho lla. Idibana (i-di-ba-na) /faint/ Ho lahleheloa ke kutlo ya kelello ka baka la ketsahalo e itseng; ho wela fatshe ke bohloko kapa tshabo. (bap. akgeha). Idibane (idi-ba-ne) /fainted/ Bokgale ba ho idibana: e boemong ba ho lahleheloa ke kutlo ya kelello ka baka la ketsahalo e itseng; ho wela fatshe ke bohloko kapa tshabo. Idibanya (idi-ban-ya) // Ketsiso ya ho idibana. Idibanyoa (idi-ban-wa) // Boetsuwa ba ho idibana. Idimola (i-di-mu-la) (edimola) /yawn/ Ho ahlamisa molomo ka baka la mokgathala, tlala, boroko kapa ketso e otsedisang. (bap. ahlama). Ifo (if-aw) /fireplace/ Sebaka sa ntlo kapa moaho moo ho besoang mollo teng; sebaka sa ho besa mollo. /bon. maifo/. Ikabela (i-ka-be-la) /self allot, to claim/ Leiketsi la ho abela. (mm. boikabelo, kabelano, kabo, kabelo, abeloa, abetse, abetsoe, abelana, seabo, seabi, moabi). Ikaha (i-ka-ha) /self develop/ Leiketsi la ho aha. Ho ipeha boemong bo loketseng ho etsa ntho e batloang. (mm. kaho, kahelano, kahelo, kahisano, ahoa, ahela, ahelana, ahile, ahiloe, ahetse, ahetsoe, ahisa, ahisana, moahisane, moahi, moaho). Ikahela (i-ka-he-la) // Leiketsi la ho ahela. (mm. kaho, kahelano, kahelo, kahisano, ahoa, ahela, ahelana, ahile, ahiloe, ahetse, ahetsoe, ahisa, ahisana, moahisane, sehai, moahi, moaho). Ikahlola (i-ka-hlu-la) /self judging, self judgement/ Leiketsi la ho ahlola: ho iponahatsa molato ka diketso; ho ipona mafolomabe. Mael. Letsoalo le molato lea ikahlola: Motho ya molato o wa iponahatsa ka diketso. (mm. boikahlolo, kahlolo). Ikakata (i-ka-ka-ta) // Leiketsi la ho kakata. (mm. kakatano, kakato, kakatana, kakatoa, kakatile, kakatiloe, sekakata). Ikakela (i-ka-ke-la) /to shit oneself/ Leiketsi la hokakela. (mm. makaka, lekaka, kakile, kaketse, kaketsoe, kakela, kakelo, boikakelo, moikakedi). Ikaketsa (ika-ke-tsa) // Ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng; ho ruta seo o sa se etseng; ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete; ho etsa diketso tse hananang le seo o se buang. /bap. moikaketsi/ Ikalolela (i-ka-lu-le-la) // Leiketsi la ho alolela. (mm. kalolo, kalo, alotse, alotsoe, aloletse, aloletsoe, moalo). Ikama (i-ka-ma) /to comb/ Leiketsi la ho kama. (mm. mokamo, kamana, kamme, kanngoe, kamisisa, kamisisoa, kamisiso). Ikama (i-ka-ma) /to touch oneself/ Leiketsi la ho ama. (mm. kamano, amana, amme, anngoe, angoa).

142

143

Ikana (i-ka-na) /to swear/ Leiketsi la ho kana: ho hlapanya kapa ho bua puo e bolelang nnete; ho itlama ka ho bua nnete. (mm. kano, kanne, kantsha, kantshoa). Ikanya (i-kan-ya) // Leiketsi la ho anya: ho anya menoana hoa ngoana kapa motho ya tloaetseng ho etsa joalo. (mm. antsha, antshoa, antse, anyisa, anyisoa, moanyi). Ikanyesa (i-kan-ye-sa) // Leiketsi la ho anyesa: ho anya ntle le thuso ya mang kapa mang. (mm. kantsho, kanyeso, antsha, antshoa, antse, anyisa, anyisoa, moanyi). Ikapa (i-ka-pa) // Leiketsi la ho kapa: ho lematsa setho seseng sa mmele ka phoso ka ho otla ka ntho e itseng. (mm. kapo, kapana, kapano, kapjoa, kapile, kapiloe, kapela, kapelo, mokapi, moikapi). Ikapara (i-ka-pa-ra) /to be poor/ Leiketsi la ho apara: ho bantle lediaparo; ho futsaneha ka tsela eo ho bonahalang ka ho hloka diaparo. (mm. boikaparo, ikapere, apere, apesa, apesoa, apesitse, apesitsoe, moaparo). Ikapesa (i-ka-pe-sa) // Leiketsi la ho apesa: ho apara ntle le ho thusoa. (mm. boikapeso, kapeso, apesoa, kapesano, apesana, apesitse, apesitsoe, moaparo). Ikapola (i-ka-pu-la) /undress oneself/ Leiketsi la ho apola: ho hlobola diaparo ka bowena ntle le thuso. (mm. boikapolo, apotse, apotsoe, apoloa, kapolo, moapodi). Ikaraba (i-ka-ra-ba) // Leiketsi la ho araba: ho ipha karabo ya potso kapa dipotso tse botsoang. (mm. boikarabo, boikarabelo, boikarabello, karabo, karabelo, karabiso, arabela, arabella, arabeloa, arabetse, arebetsoe, arajoa, arabisa, arabisana, moikarabelli, moikarabedi, moikarabi). Ikarabella (i-ka-ra-bel-la) /accountable, responsible/ Leiketsi la ho arabela: ho fana ka karabo mabapi le potso tse botsoang ka bowena. (mm. boikarabo, boikarabelo, boikarabello, karabo, karabelo, karabiso, arabela, arabella, arabeloa, arebetse, arebetsoe, arajoa, arabisa, arabisana, moikarabelli, moikarabedi, moikarabi). Ikarola (i-ka-ru-la) /separate oneself/ Leiketsi la ho arola: ho ya nqa tse fapaneng ka ho ya koana le koana. (mm. boikarolo, karolo, karolelano, karolelo, arotse, arotsoe, arolela, aroleloa, aroloa, moarodi). Ikarolela (i-ka-ru-le-la) /share for oneself/ Leiketsi la ho arolela: ho ipha dintho tse tlamehang ho aroloa ntle le ho laeloa joalo. (mm. boikarolelo, boikarolo, karolo, karolelano, karolelo, arotse, arotsoe, arolela, aroleloa, aroloa, moarodi). Ikatametsa (i-ka-ta-me-tsa) /approach/ Leiketsi la ho atametsa: ho atamela haufinyane. (mm. boikatametso, katamelo, katametso, katamelano, atametsoa, atametse, atameditse, atameditsoe, atamela, atamelana, atamelane, moikatametsi). Ikatela (i-ka-te-la) /to be alert/ Ho ba boemong ba ho itukisa kapa malala a laotsoe kgahlanong le tsietsi e ka etsahalang. (mm. Boikatelo). Ikatela (i-ka-te-la) // Leiketsi la ho katela: ho ithatela haholo ka dikobo nakong ya ho robala. (mm. boikatelo, katetse). Ikatisa (i-ka-ti-sa) /self produce/ Leiketsi la ho atisa: ho ikekeletsa ka ho ipha bongata ba ntho e itseng; ho ikhudisa kapa ho iketsa kgolo. (mm. boikatiso, katiso, katisano, atisoa, atisitse, atisitsoe, atile, atisana, seatisi, moatisi). Ikatisetsa (i-ka-ti-se-tsa) // Leiketsi la ho atisetsa: ho ikekeletsa ka ho ipha bongata ba ntho e itseng. (mm. boikatisetso, boikatiso, katiso, katisano, atisoa, atisitse, atisitsoe, atile, atisana, seatisi, moatisi). Ikatolosa (i-ka-tu-lu-sa) /self expanding/ Leiketsi la ho atolosa: ho ata ntle le ho atisoa; ho eketseha ntle le ho eketsoa. (mm. boikatoloso, katoloso, atolosoa, atolotse, atolotsoe, atolla, atolloa, seatolosi). Ikebolela (i-ke-bu-le-la) // Leiketsi la ho ebolela: ho ebola ntle le ho thusoa kapa ho etsetsoa joalo. (mm. boikebolelo, kebolo, kebolelano,ebolelana, kebolela, eboleloa,

143

144

eboletse, eboletsoe, ebotse, ebotsoe) Mael. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho ja hamonate le ho phela hamonate ka boiketlo. Ikekeletsa (i-ke-ke-le-tsa) /self enrich/ Leiketsi la ho ekeletsa: ho ipha bongata ba se teng; ho ipha maruo a teng. (mm. boikekeletso, boikeketso, kekeletso, kekeletsano, keketso, keketseho, ekelesitse, ekeleditsoe, ekeletsa, ekeletsana, eketsa, eketsoa, eketseha, eketsehile, leeketsi, moeketsi). Ikeketsa (i-ke-ke-tsa) // Leiketsi la ho eketsa: ho ikatisa ka ho etsa boholo. (mm. boikeketso, boikekeletso, kekeletso, kekeletsano, keketso, keketseho, ekelesitse, ekeleditsoe, ekeletsa, ekeletsana, eketsa, eketsoa, eketseha, eketsehile, leeketsi, moeketsi, dieketseng). Ikela (i-ke-la) /to die/ Leiketsi la ho ela: ho shoa kapa ho lahleheloa ke bophelo; ho fela hoa moya nameng ya motho. (mm. boikelo, boyabatho). Ikela (i-ke-la) /to go, to leave/ Leiketsi la ho ela: ho ya ntle le ho romeloa; ho ikisa ka bowena. (mm. boikelo, elana, kelano, eloa, ile, ileng). Ikelelloa (i-ke-lel-lwa) /self realization/ Leiketsi la ho elelloa: ho hlokomela bowena ba hao. (mm. Kelello, boikelelloi, elelletsoe, elellisoa). Ikemela (ike-me-la) /self representing/ Leiketsi la ho emela: ho ba ntle le thuso ya mang kapa mang; ho ba ntle le mothusi. (mm. boikemelo, kemelo, kemelano, emelana, emeloa, emetse, emetsoe, seemedi, moemedi). Ikemetse (ike-me-tse) /independent, liberated/ Leiketsi la ho emetse: e sa hlokeng thuso kapa ho thusoa. (mm. boikemelo, kemelo, kemelano, emelana, emeloa, emetse, emetsoe, seemedi, moemedi). Ikemisa (i-ke-mi-sa) // Leiketsi la ho emisa: ho ema ntle le ho thusoa; ho raoha ka bowena ntle le thuso. (mm. boikemiso, kemiso, kemisano, emisa, emisana, emisoa, emisitse, emisitsoe, eme, emela, emelana, moemo). Ikemisetsa (i-ke-mi-se-tsa) /prepared, ready/ Leiketsi la ho emisetsa: ho ba makgatheng a ho etsa ketso e itseng ka bowena. (mm. boikemisetso, boikemiso, emisetsoa, emisitse, emisitsoe, moikemisetsi). Ikepela (i-ke-pe-la) // Leiketsi la ho epela: ho ikenya tlasa mokoti kapa tlasa mobu ka bowena. Mael. Kea shoa kea ikepela: ke o rata haholo feela. (mm. boikepelo, kepelo, epeloa, epetse, epetsoe, epile, epiloe, moepi). Iketla (i-ke-tla) /relax, laze/ Ho dula ntle le ho sebetsa; ho dula ka boiketlo ntle le mosebetsi; ho se etsa letho le boima; ho ithabisa ka mora mosebetsi; ho phomola hamonate. Leiketsi la ho ketla. (mm. Ketla). Iketlile (i-ke-tli-le) /relaxed/ E boemong bo hlokang mosebetsi; e phomotseng hamonate ebile e sa sebetse ka thata. Iketlile (i-ke-tli-le) /relaxed/ Bokgale ba ho iketla. Iketsetsa (i-ke-tse-tsa) /self help/ leoketsi la ho etsa: ho etsa ntle le ho thusoa; ho etsa se itseng ka bowena. Ikgabisa (i-kha-bi-sa) /self decorate/ Leiketsi la ho kgabisa: ho ikenya mekgabo le ntho tse ding tse ntle. (mm. boikgabiso, kgabiso, kgabisoa, kgabisitse, kgabisitsoe, kgabile, mokgabo, moikgabisi). Ikgahla (i-kha-hla) /self admiring/ Leiketsi la ho kgahla: ho ipona botle kapa ho iphumana o le motle. (mm. boikgahlo, kgahleho, kgahlo, kgahloa, kgahlile, kgahliloe, kgahlana, kgahlano, moikgahli). Ikgahlisa (i-kha-hli-sa) /self gratifying/ Leiketsi la ho kgahlisa: ho etsa diketso tse ratoang ke bowena ba hao feela. (mm. boikgahliso, boikgahlo, kgahlisana, kgahliso, kgahlisoa, kgahlisitse, kgahlisitsoe, moikgahlisi).

144

145

Ikgakanya (i-kha-kan-ya) /disguise, comouflage/ Leiketsi la ho kgakanya: ho iketsa eka ha o utloe kapa bone letho empa ho se joalo. (mm. boikgakanyo, kgakanyo, kgakantsho, kgakantse, kgakantsoe, moikgakanyi). Ikgalefisa (i-kha-le-fi-sa) // Leiketsi la ho halefisa: ho kgena kapa ho halefa ntle le lebaka le utloahalang. (mm. boikgalefiso, kgalefo, kgalefelo, halefela, halefeloa, halefelana, halefetse, halefetsoe, mohalefi). Ikgalema (i-kha-le-ma) /self restrain/ Leiketsi la ho kgalema: ho itjoetsa ho tlohela phoso kapa sebe. (mm. boikgalemelo, boikgalemo, kgalemo, kgalemano, kgalema, kgalengoa, kgalemme, kgalemetse, kgalemetsoe, kgalemile, moikgalemi). Ikgalemela (i-kha-le-me-la) /self control/ Leiketsi la ho kgalemela: ho itjoetsa ho tlohela phoso kapa sebe ka bowena ntle le ho joetsoa. (mm. boikgalemelo, boikgalemo, kgalemo, kgalemano, kgalema, kgalengoa, kgalemme, kgalemetse, kgalemetsoe, kgalemile, moikgalemi). Ikgama (i-kha-ma) /self hanging, suicide/ Leiketsi la ho kgama: ho ipolaya ka ho kenya lerapo molaleng. (mm. boikgamo, kgamano, kgamme, kganngoe, kgamana, kgamisisa, moikgami). Ikgana (i-kha-na) (ikhana) /self denying/ Leiketsi la ho hana: ho se dumellane le seo oleng sona; ho se ipatle. (mm. boikhano, khanano, khano, hanoa, hannoe, hanela, haneloa, hanetse, hanetsoe, mohanyetsi). Ikgaqisa (i-kha-qi-sa) /drown oneself/ Leiketsi la ho kgaqisa: ho kena metsing a mangata ntle le ho tseba ho sesa. (mm. boikgaqiso, kgaqiso, kgaqisoa, kgaqisitse, kgaqisitsoe, kgaqa, kgaqile). Ikgara (i-kha-ra) (ikhara) /roll oneself/ Leiketsi la ho hara: ho ithatela ka ho harela thapo kapa lerapo mmeleng. (mm. boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe) (bap.ikhara). Ikgarela (i-kha-re-la) /roll oneself/ Leiketsi la ho harela: ho ithatela ka ho harela thapo kapa lerapo mmeleng. (mm. boikharelo, boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe) (bap. Ikharela). Ikgaruma (i-kha-ru-ma) (ikharuma) /self restrain, self shouting/ Leiketsi la ho kgaruma: ho ikgalemela ka thata ka bowena. (mm. boikharumo, kgarumo, kgarumana, kgarumme, kgarungoa, kgarunngoe). Ikgasa (i-kha-sa) /self disperse/ Leiketsi la ho hasa: ho hasana hoa peo kapa ntho tse kgonang ho haseha ntle le thuso ya motho. (mm. boikhaso, khaso, khasano, hasoa, hasana, hasitse, hasitsoe, hasetsa, hasetsoa, mohasi) (bap. Ikhasa). Ikgasanya (i-kha-san-ya) /self spread/ Leiketsi la ho hasanya: ho ya dibakeng tse fapaneng ntle le ho joetsoa kapa ho laeloa ke batho babang. (mm. boikhasanyo, khasanyo, hasanyoa, hasitse, hasitsoe) (bap. Ikhasanya). Ikgata (i-kha-ta) /self stepping/ Leiketsi la ho hata: ho itematsa ka leoto la hao ka phoso. (mm. boikhato, khato, khatano, khathisiso, hatoa, hatana, hatile, hatiloe, hatisa, hatisisisa, mohato) (bap. Ikhata). Ikgatsetsa (i-kha-tse-tsa) // Leiketsi la ho hatsetsa: ho dula serameng ka bowena ntle le ho qojoelloa. (mm. boikhatsetso, khatsetso, khatsetsano, hatsetsoa, hatsetse, hatsetsana, mohatsela) (bap. Ikhatsetsa). Ikgauhela (i-kha-u-he-la) /self pity/ Leiketsi la ho hauhela: ho ikutloela bohloko ka bowena. (mm. boikhauhelo, khauhelo, khauhelano, hauheloa, hauhetse, hauhetsoe, haula, hauha, mohau). Ikgaula (i-kha-u-la) // Leiketsi la ho haula: ho itlhomola kapa ho ba boemong ba mahlomola bo bakoang ke bowena. (mm. boikhaulo, khaulo, khaulano, haulana, hautse) (bap. Ikhaula).

145

146

Ikgentsha (i-khin-ts-ha) /anger pretence/ Leiketsi la ho kgentsha: ho kgena ka bowena kapa ho iketsa eka o kgenne ho se joalo. (mm. boikgentsho, kgentsho, kgeno, kgentshoa, kgenne, kgenela, kgenelo, kgenetse, kgenetsoe, moikgentshi). Ikgesa (i-khe-sa) /self isolating/ Leiketsi la ho kgesa: ho ba ntle le batho babang; ho ikarola sehlopheng kapa mokgatlong. (mm. boikgeso, kgeso, kgesano, kgesoa, kgesana, kgesitse, kgesitsoe, mokgesi). Ikgetha (i-khet-ha) /self appoint, select, nominate/ Leiketsi la ho kgetha: ho kgetha bowena ntle le ho etsoa joalo. (mm. boikgetho, boikgethelo, kgethana, kgethano, kgetho, kgethelo, kgethano, kgethoa, kgethile, kgethiloe, kgethetse, kgethetsoe, kgetholla, kgetholloa, kgethollotse, kgethollotsoe, kgethollo, mokgetholli, dikgetho, lekgethi, mokgethi, mokgethoa). Ikgitla (i-khi-tla) /self inflicting, beating/ Leiketsi la ho kgitla: ho ikotla ka phoso ntle le boikemisetso. (mm. boikgitlo, kgitlo, kgitloa, kgitlile, kgitliloe, kgitlana, kgitlano, mokgitli). Ikgoabetlella (i-kgwa-be-tlel-la) // Ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang; ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Leiketsi la ho kgoabetlella. Ikgoabitla (i-khwa-bi-tla) /scratching/ Leiketsi la ho kgoabitla: ho ngoaya bowena kapa karolo enngwe ya mmele haholo ka thata. (mm. boikgoabitlo, kgoabitlo, kgoabitloa, kgoabitlile, kgoabitliloe, moikgoabitli). Ikgoaella (i-khwa-el-la) /saving/ Leiketsi la ho kgoaella. (mm. boikgoaello, kgaelo, kgoaelano, kgoaeloa, kgoaetse, kgoaetsoe, kgoaolla, kgoaollo, moikgoaelli). Ikgoasetsa (i-khwa-se-tsa) /hunting/ Leiketsi la ho kgoasetsa. (mm. boikgoasetso, kgoasetso, kgoasetsoa, kgoasitse, kgoasitsoe, mokgoasi). Ikgodisa (i-kho-di-sa) /proving for oneself/ Leiketsi la ho kgodisa: ho inoesa ka nkgo; ho ya iponela ka bowena. (mm. boikgodiso, kgodiso, kgodisoa, kgodisitse, kgodisitsoe, moikgodisi). Ikgodisa (i-kho-di-sa) /rewarding oneself/ Leiketsi la ho kgodisa: ho itefa ka mora mosebetsi; ho ipatala ka ho etsa ketso e itseng. (mm. boikgodiso, kgodisano, kgodiso, kgotse, mokgolo, mokgodi). Ikgohomosa (i-kgu-hu-mu-sa) /egocentric/ Leiketsi la ho kgohomosa: ho bontsha boinahanelo le maikutlo a bowena feela. (mm. boikgohomoso, kgohomoso, kgohomosoa, kgohomositse, kgohomositsoe, moikgohomosi). Ikgoka (i-kgo-ka) /self forcing/ Leiketsi la ho kgoka: ho etsa diketso tse sa tlamehoang ho etsoa ka ho iqobella. (mm. kgokeho, kgokeha, kgokile, kgokiloe, kgokoa, sekgoki, kgokehile). Ikgoleha (i-khu-le-ha) /self bondage/ Leiketsi la ho holeha: ho ipeha boemong ba bokgoba ka bowena. (mm. boikholeho, kholeho, holehoa, holehile, holehiloe, moikgolehi) (bap. Ikholeha). Ikgona (i-kgo-na) /self dependant/ Leiketsi la ho kgona: ho ba boemong ba ho tseba ho iketsetsa eng kapa eng. (mm. boikgono, bokgoni, kgonahalo, kgonoa, kgonne, kgonnoe, kgonahala, kgonahetse, moikgoni). Ikgonyetsa (i-khon-ye-tsa) /shrinking oneself/ Leiketsi la ho honyetsa: ho iketsa bonyane ka sebopeho sa mmele kapa chebahalo. (mm. boikhonyetso, khonyetso, honyetsoa, honyetse, honyeditse, honyeditsoe, moikhonyetsi) (bap. Ikhonyetsa). Ikgopola (i-khu-pu-la) (ikhopola) /self centred/ Leiketsi la ho hopola: ho nahana ka bowena feela ntle le batho babang. (mm. boikhopolo, khopolo, hopoloa, hopotsa, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi).

146

147

Ikgopolela (i-khu-pule-la) /selfish/ Leiketsi la ho hopolela: ho inahanela wena feela ntle le babang. (mm. boikhopolelo, khopolelo, khopolo, hopoloa, hopotsa, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi, moikhopodi) (bap. Inahanela, ikhopolela). Ikgopotsa (i-khu-pu-tsa) /remind oneself/ Leiketsi la ho hopotsa: ho tlisa monahanong hape; ho hopotsa bowena se neng se lebetsoe. (mm. boikgopotso, kgopolo, kgopotso, hopotsoa, hopotse, hopotsoe, mohopolo, mohopodi, moikgopodi). Ikgothatsa (i-kho-tha-tsa) /self consoling/ Leiketsi la ho kgothatsa: ho bua mantsoe a matle kgahlanong le bowena; ho bua botle mabapi le bowena. (mm. boikgothatso, kgothatso, kgothatsano, kgothatsana, kgothatsoa, kgothetse, kgothalla, kgothallo, kgothaletsa, kgothaletso, kgothaletsoa, kgothaleditse, kgothaleditsoe, moikgothatsi). Ikgotsa (i-kgu-tsa) /refrain/ Leiketsi la ho kgotsa: ho itaela le ho itjoetsa ho tlohela mokgoa o itseng; ho itshoara kapa ho ikeletsa. (mm. boikgotso, kgotsoa, kgotsitse, kgotsitsoe, moikgotsi). Ikgotsofatsa (i-kgaw-tsaw-fa-tsa) /self gratifying/ Leiketsi la ho kgotsofatsa: ho etsa se kgotsofatsang bowena feela. (mm. boikgotsofatso, kgotsofatso, kgotsofatsano, kgotsofaditse, kgotsofaditsoe, kgotsofatsoa, kgotsofetse, moikgotsofatsi). Ikgukgumetsa (i-kgu-ru-me-tsa) /self covering/ Leiketsi la ho kgukgumetsa: ho ikoahela ka ntho e itseng. (mm. boikgukgumetso, kgukgumetso, kgukgumetsoa, kgukgumetsano, kgukgumetsana, sekgukgu, moikgukgumetsi). Ikgula (i-khu-la) (ikhula) /withdraw/ Leiketsi la ho hula: ho lesa ho etsa se neng se tshepisitsoe pejana; ho kgaotsa ho tsoela pele ka morero. (mm. boikhulo, khulo, khulano, hulana, huloa, hutse, hutsoe, hudisa, hidisoa, sehulahulane, moikhudi). Ikgumamela (i-khu-ma-me-la) /self adoring, worshiping/ Leiketsi la ho kgumamela: ho ithata hofeta tekanyo; ho rata bowena haholo. (mm. boikgumamelo, kgumamelo, kgumamelano, kgumameloa, kgumametse, kgumametsoe, kgumame, kgumamisa, kgumamisoa, moikgumamedi). Ikgutlisa (i-kgu-tli-sa) // Leiketsi la ho kgutlisa: ho kgutla moo ho neng ho uwa teng ka bowena ntle le thuso ya babang. (mm. boikgutliso, kgutliso, kgutlisetso, kgutlisoa, kgutlisitse, kgutlisitsoe, kgutlile, mokgutli). Ikhalefisa (i-kha-le-fi-sa) // Leiketsi la ho halefisa: ho bontsha khalefo e sio; ho halefa bohata kapa leshano. (mm. boikgalefiso, kgalefo, kgalefelo, halefela, halefeloa, halefelana, halefetse, halefetsoe, mohalefi). Ikhara (i-kha-ra) /roll oneself/ Leiketsi la ho hara: ho etsa hore mmele o thateloe ke ntho e itseng ka bowena. (mm. boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe). Ikharela (i-kha-re-la) /roll oneself/ Leiketsi la ho harela: ho etsa hore mmele o thateloe ke ntho e itseng ka bowena. (mm. boikharelo, boikharo, kharo, kharelano, haroa, harelana, harelane, haretse, haretsoe). Ikhasa (i-kha-sa) /self disperse/ Leiketsi la ho hasa: ho iphepola kapa ho ya dibakeng tse fapaneng ntle le thuso ya eng kapa eng. (mm. boikhaso, khaso, khasano, hasoa, hasana, hasitse, hasitsoe, hasetsa, hasetsoa, mohasi). Ikhasanya (i-kha-san-ya) /self spread/ Leiketsi la ho hasanya: ho hasana ntle le ho bakoa ho hasoa. (mm. boikhasanyo, khasanyo, hasanyoa, hasitse, hasitsoe). Ikhata (i-kha-ta) /self stepping/ Leiketsi la ho hata: ho itematsa ka phoso ka ho beha leoto hodima karolo enngwe ya mmele. (mm. boikhato, khato, khatano, khathisiso, hatoa, hatana, hatile, hatiloe, hatisa, hatisisisa, mohato). Ikhatsetsa (i-kha-tse-tsa) // Leiketsi la ho hatsetsa: ho baka ho hatsela ka ho dula moo ho batang haholo kapa ka ho se apare diaparo tse futhumetseng. (mm. boikhatsetso, khatsetso, khatsetsano, hatsetsoa, hatsetse, hatsetsana, mohatsela).

147

kokobetsoa. haula. boikobo. boimana. matha. (mm. kokobetse. kibollotsoe. kibollotse. boikibo. moikgopodi). omantse. imetsoe. kimelo. omangoa. kobile. sekibakibane). imetse. (mm. Ikomanya (i-ko-man-ya) /self scolding/ Leiketsi la ho omanya: ho ikgalema ka thata. kibile. boikhauhelo. kokano. hodile. khaulano. komiso. kitlaeditse. komo. (mm. boikhaulo. (mm. Ikobolla (I-ko-bul-la) /self unbending/ Leiketsi la ho kobolla: ho koboloha ntle le ho kobolloa. boikhodiso. kitlaeditsoe. (mm. omisitsoe). nurse oneself/ Leiketsi la ho oka: ho iphodisa ntle le ho fodisoa. kitlaetso. kitlaetsoa. boikoahlaho. boikokobetso. Ikiba (i-ki-ba) /blocking/ Leiketsi la ho kiba: ho fedisa phallo ya metsi ka ho iketsa. boikimelo. boikobollo.148 Ikhauhela (i-kha-u-he-la) /self pity/ Leiketsi la ho hauhela: ho ikutloela bohloko. kimelano. boikomoso. isitse. kisano. ho ba fatshe ka diketso. Ikoahlaha (ik-wa-hla-ha) /regret/ Leiketsi la ho koahlaha: ho bontsha ho inyatsa kapa ho ipona phoso ka se entsoeng pejana. omme. isoa. ho ipona bobe ka sebe se etsahetseng pejana. mohopolo. (mm. (mm. kgopolo. khauhelano. kibano. omositse. kibolotse. sekibakibane). isana. booki. komello. koboloha). humble oneself/ Leiketsi la ho kokobetsa: ho bontsha maikutlo a tlhompho a fatshe. boima. Ikitlaetsa (ik-itla-e-tsa) /an attempt/ Leiketsi la ho kitlaetsa: ho bontsha tjantjello ya ho etsa ketso e itseng ntle le ho laeloa. moikoahlahi). khodiso. (mm. (mm. omositsoe). okoa. kokobetsana. kibollano. boikgopotso. haulana. kokobetso. kobolloa. Ikisa (i-ki-sa) /to go personally/ Leiketsi la ho isa: ho ya ntle le ho mengoa kapa ho bitsoa. moikhodisi). kibolloa. kobehile. khodisano. moimana). imeloa. kobano. kobollotse. omisitse. Ikoka (I-kaw-ka) /heal oneself. omanyoa. kibana. kibo. moikokobetsi). kokobeditsoe. koko. hautse). Ikibolla (i-ki-bul-la) /self unblocking/ Leiketsi la ho kibolla: ho tlosa se kibileng lesoba ntle le thuso ya eng kapa eng. hopotse. boikibollo. khauhelo. mohau). (mm. khaulo. hodisitse. exercise/ Ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. komoso. (mm. Ikhopotsa (i-khu-pu-tsa) /remind oneself/ Leiketsi la ho hopotsa: ho tlisa monahanong hape. hotse. okiloe. Ikomosa (i-ko-mu-sa) /self warming/ Leiketsi la ho omosa: ho ora mollo ka sepheo sa ho iphuthumatsa. (mm. omosoa. boikomiso. hopotsoa. (mm. hopotsoe. kibollo. boikitlaetso. kibiloe. omisoa. Ikomisa (i-ko-mi-sa) /self drying/ Leiketsi la ho omisa: ho oma ntle le thuso ya eng kapa eng. kobeho. 148 . koahlaho. Ikhaula (i-kha-u-la) // Leiketsi la ho haula: ho ba boemong ba ho haulana ka ho iketsa. komang. boikomanyo. imelana. kobollo. Ikimela (i-ki-me-la) /overweight/ Leiketsi la ho imela: ho ba le mmele o boima haholo hofeta monga ona. kokobeditse. kobollotsoe. isitsoe. ho iqenehela. ho kgaotsa phallo ya lero ho ntho e itseng ntle le ho etsoa joalo. (mm. mooki. boikiso. hauha. hauhetse. Ikokobetsa (i-ko-ko-be-tsa) /meek. hauheloa. boikoki. kobana). sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. hauhetsoe. hodisitsoe. mohopodi. Ikhodisa (ik-hu-di-sa) /expand oneself/ Leiketsi la ho hodisa: ho ikeketsa kapa ho atisa sebopeho sa mmele ka bowena. isetsana). kobiloe. kind. Ikoba (I-ko-ba) /self bending/ Leiketsi la ho koba: ho kobeha ntle le ho kojoa. (mm. komoso. omantsoe). kibolotsoe. kgopotso. moikitlaetsi). Ikoetlisa (ikwe-tli-sa) /train. (mm. (mm. hodisoa. bookelo). okile. komano.

opela. utloahetse. a kapa ya. Ke mang emong hape a ileng Gauteng? Che bohle re ile ra iponela. opisitse. kotlo. mokorotlo. otlana. meeting/ Leiketsi la ho kopanya: ho ya bona motho kapa ntho e itseng ka bowena ntle le ho romeletsa. kotoa. korotlisoa. utloisisa. utsoeditse. utloella. boikotlo. utloahala. kotano. sekulane). kotaka. boikotsediso. kutile. kutloahalo. otlaka. mokuti). Ile (i-le) /was/ Bokgale ba wa. mokudi. otsedisana. ho makala ho sio. Ile (i-le) /gone/ Bokgale ba ho ya kapa eya. kutloiso. Ikotsedisa (i-ko-tse-di-sa) /pretend to be sleepy/ Leiketsi la ho otsedisa: ho etsa eka boroko bo teng empa ho se joalo. kotiloe. boikutso. Ikotla (i-kaw-tla) /self thwacking/ Leiketsi la ho otla: ho natha bowena ka phoso kapa ka morero. Ikota (i-kaw-ta) /self fucking. kulela. (mm. (mm. (mm. utsoetsa. Ikutloa (i-ku-tlwa) /feel/ Leiketsi la ho utloa: ho ba le maikutlo. bokudi. Ikuta (i-ku-ta) /hair cutting/ Leiketsi la ho kuta: ho tlosa moriri hloohong kapa mmeleng ka bowena ntle le thuso ya motho emong. makatso. kutloello. kudisoa. Mantsoe. kopano. moikonki). Ikopisa (i-ko-pi-sa) /self troubling/ Leiketsi la ho opisa: ho ipakela mathata ka ntho e hlokang molemo kapa e senang thuso. kutsetso. kutana. kutsetsano. kopiso. utloahatsa. kudiso. kopanyoa. opisitsoe. kutiloe. kotana. boikuto. Imakatsa (i-ma-ka-tsa) /pretent/ Ho etsa eka ho makala ho teng empa ho seo. Ke ile ka shatjoa. kutloano. boikudiso. kotako. mautsoe). mokorotli). konketsoe. kutso. ne. E ile ya boela ya wela fatshe. utloana. bile). konketse. utloela. ho ichapa ka tsela e itseng. masturbate/ Leiketsi la ho kota: ho bapala ka ho pikitla ditho tsa botshehadi kapa tsa botona. utloisisana. kotsedisano. kopane. Mohl. kotsediso. mootli). utsoitse. ho ba le ngoana ka popelong. (mm. mokuto. (mm. leutsoe. kutano. otseotse). kutloahatso. maikutlo. ho tsamaya ka ho etsa dikguba. Ikutsoa (i-ku-tswa) // Leiketsi la ho utsoa: ho etsa ketso e itseng sephiring kapa poteleng. boikorotliso. kutisisa. ho apara botsho kapa ho thola bakeng sa ho bontsha tahlehelo ka lefu la motho ya ratoang. utsoetsoa. korotleloa. konkile. kopanyo. “ikukela” mmoho le “inkela” a na le meelelo e fapaneng haholo. kutoa.149 Ikonka (i-kon-ka) /proud/ Leiketsi la ho konka: ho tsamaya joalo ka mohlodi. Leiketsi la ho makatsa. 149 . kuto. (mm. otsedisoa. ho tsamaya ka ho etsa boqhetseke. (mm. korotlelano. (mm. Ikorotlisa (i-ko-ro-tli-sa) /complaning/ Leiketsi la ho korotlisa: ho etsa eka ho korotla ho teng empa ho se joalo. korotlo. otsetse. Ke ile ka kgutlisoa. kotlano. boikutlo. O ile morena Seeiso. mokopanyi). Ikudisa (i-ku-di-sa) /sickness pretence/ Leiketsi la ho kudisa: ho baka bokudi bo sio: ho iketsa eka o wa kula empa hose joalo. otliloe. ho ba le bokgoni ba ho emara. kutlo. boikoto. (bap. moikutloi). Mohl. moikoti). konkisa. boikopiso. utloisoa. opeloa). a keke a hlola a kgutla. korotlelana. kutse. (mm. konko. boikonko. makatsoa. ho iphahamisa ka lebaka la ho ikutloa. Ila (i-la) /moan/ Ho ba bohlokong ba ho lahleheloa ke motho ka ho etsa diketso tse bontshang bohloko. Tlh. konkiso. O ne o ile kae maobane? Ima (i-ma) /to be pregnant/ Ho ba le lesea ka popelong. otlile. otloa. konkela. kutisiso. Ikopanya (i-kaw-pan-ya) /self uniting. opisoa. boikopanyo. (mm. boimakatso. Ikukela (iku-ke-la) /egocentric/ Ho iphahamisa kapa ho ipeha maemong a hodimo ka lebaka la maemo a hodimo. boikutlo kapa monahano o ka hlalosoang ke wena feela. (mm. (mm. utloisa. korotlile. korotlela.

Inama (i-na-ma) /bow down/ Ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la tumelo e itseng. monahani). mameloa. nahanana. mamolo. ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la ho rorisa Modimo. mitigate. mathisano. (bap. Imollotsoe (im-mul-lu-tswe) // bokgale le boetsuwa ba ho imolla. Imatahanya (im-ata-han-ya) /to associate oneself with/ Ho etsa kamano le motho. nahanelano. mamotsoe). mathisana. Imetsa (i-me-tsa) /to burden/ Ketsiso ya ho imela: ho etsa hore ntho e imele. Imathisa (i-mat-hi-sa) /run after/ Leiketsi la ho mathisa: ho matha ntle le lebaka le utloahalang. monahano. Ho matha ntle le ho mathisoa. semakaleng. momakadi). Mohl. ho nyenyefatsa kapa ho bebofaletsa moroalo kapa mathata. mamolako. Imollotse (im-mul-lu-tse) /alleviated. makaditsoe. makalla. e tshehadi e nang le bophelo ka popelong. momamedi). ho nahana ka bowena. mokga. ho ngobisa. makaditse. moimathedi). mathetsoe. ho fokotsa kotlo kapa kahlolo e thata e fanoeng. mamedisoa.150 makalo. matheloa. mitigated/ Bokgale ba ho imolla. moinahanedi). Ketsello ya ho imetsa. Inahanela (i-na-ha-ne-la) Leiketsi la ho nahanela: ho nka matsapa a ho nahana ntle le ho nahaneloa. e ka tsoalang ka mora dikgoedi tse itseng ka lebaka la kemaro. mathisitse. Inahana (i-na-ha-na) // Leiketsi la ho nahana: ho nahana ntle le ho bakoa ho nahana. thinking about/ Ho etsa mohopolo mabapi le qeto kapa puo e sa tsoa buuwa. mathelo. Inahana (i-na-ha-na) /reconsidering. boimamelo. E nang le boima bo boholo. mathisitsoe. e sitang eo a e kukang. ho kgema mmoho le. makallana. monahano o itshetlehileng ho bowena feela. boimathelo. mathile. mokga kapa mokgatlo omong ntle le ho qobelloa. mamotse. ho bebofaletsa kahlolo e fanoeng. semathi). 150 . mametse. nahannoe. Imme (im-me) /pregnant/ E boemong ba ho bontsha kemaro. mamelano. plunge/ Ho kenya ka metsing. monahano. nahanne. to take it easy/ Ho dula fatshe le ho nahana kapa ho thuisa se sa tsoa boleloa ka sepheo sa ho nka qeto. selfish/ Ho ba le maikutlo a mabapi le bowena a fetelletseng. mamedisa. Imamela (i-ma-me-la) /to relax. ikamahanya). Imatahantse (im-ata-han-tse) /associated. maketse. makalloa. pherekano kapa moferefere. nahantsha. nahanetse. mamelana. disburden. nahanelana. Imolla (im-mul-la) /alleviate. mamoloa. momakalloa. boinahanelo. Imamola (i-ma-mu-la) /self thwacking/ Leiketsi la ho mamola: ho mamoloa ke wena ntle le ho mamoloa ke emong. Ina (in-a) /wet. e kgolo bakeng sa ho kukoa kapa ho phahamisoa. nahantsho. ho etsa hore ntho e itseng ebe mongobo kapa e be metsi. boimamolo. (mm. Imamela (i-ma-me-la) Leiketsi la ho mamela: ho ba boemong ba ho se be sesosa sa morusu. (mm. mathetse. nahanetsoe. sehlopha kapa ntho e itseng. mathisoa. nahanoa. jogging/ Leiketsi la ho mathela: ho matha hantle ka sepheo sa ho ikoetlisa. mathiso. ho ba motsoalle kapa mmate wa. Imollela (im-ul-le-la) /to mitigate/ Ketsollo ya ho imetsa: ho fedisa boima ba kotlo kapa kahlolo. affiliated/ Bokgale ba ho imatahanya: ho ba boemong ba ho ipapisa le motho. (mm. boinahano. Imathela (i-mat-he-la) /running. mametsoe. Inahanela (i-na-ha-ne-la) /inconsiderate. ho matha mahala. semaka. (mm. mamediso. ho fedisa ya boima kapa bohloko. boimathiso. Imela (i-me-la) /heavy/ E moroalo o boima. (mm. ho ipapisa le boemo bo itseng. mollify/ Ho fokoletsa bothata kapa boima. (mm. mamolaka.

boinamolelo. succumb/ Ho lahla tshepo ka se tlamehang ho phethahala kapa ho etsahala. Inetsoe (in-ets-we) // Boetsuwa ba ho inela. Ingoapa (ing-wa-pa) /self scratching/ Leiketsi la ho ngoapa: ho ikgoabitla ka bowena ntle le ho etsoa joalo. ngamangamile. netano. Inamolela (i-na-mu-le-la) /to apply self defence/ Leiketsi la ho namolela: ho loana ka ho itshereletsa kgahlanong le sera kapa motho ya hlaselang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. ho ja fatshe. (mm. (mm. Ingamangama (ing-ama-ng-ama) /complaining. netoa. boineko. ngatafaditsoe. (mm. (mm. Inetse (in-e-tse) // Bokgale ba ho inela. ngatafaditse. (mm. nekoa. nekeha. monamodi). netjoa. nehellana. Inamela (i-na-me-la) /bow for. nepile. netana. nepahatso. Ineka (i-ne-ka) /self licking/ Leiketsi la ho neka: ho sebedisa leleme ho tlosa se ho wena. ngamangamisa. Inehela (i-ne-he-la) /give up.151 Badumedi ba Mamoseleme ba rata ho inama ha ba rapela. namotse. ngoapana. worship/ Ketsetso ya ho inama: ho isa hlooho fatshe kapa tlase ka baka la tumelo e itseng. Ineta (in-ita) /self messing. nehelloa. Iname (ina-me) /bowed/ E boemong ba ho inama: e shebisitseng hlooho fatshe ka lebaka la ho rapela kapa tumelo e itseng. moinehedi. ho itshela ka ntho e netang. boingoapo. nepahaditsoe. nepahaditse. revere. boineto. (mm. ho itseba ntle le ho tsejoa. (bap. boinehelo. namoletsoe. ngatafatso. ho etsa hore ntho ebe lesoe ka ho e thapisa hara metsi. ho ikatisa ka bongata. boingamangamo. ho itseba ka sebele. Mael. Ho tshoarela. ngoapile. namolako. Ineha (i-ne-ha) Leiketsi la ho neha. ngamangamisoa. neko. ngoapo. ho etsa hore ntho e be mongobo. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. boinepo. to mess up oneself/ Leiketsi la ho neta: ho itshela ka seretse kapa pente. Mael. nehoa. ho ipolela hofeta mang kapa mang. (mm. mongoapo. ngamangamo. Ho tletleba molebe. nekile. ho fa bobe kapa tlholeho monyetla. ngatafatsana. nepo. namolaka. namolelo. senepe). Inela (i-ne-la) /to wet/ Ho kenya ka metsing. ngoapeho. Leiketsi la ho nehella. nekano. Ho tshola tlhako morong: ho nyamela ka ho baleha. Ingatafatsa (ing-ata-fa-tsa) /self multiplying/ Leiketsi la ho ngatafatsa: ho iketsa bongata. nehello. nepano. ho ipha sera. Ketsollo ya ho inama. Mael. boineho. mongatafatsi). ho phahamisa hlooho ka mora thapelo kapa ho rorisa Modimo. neile. ho isa hlooho fatshe kapa tlase bakeng sa ho rorisa Modimo. nehelletsoe. (mm. nekeho). ho ipelaetsa lolololo. Inamoloha (i-na-mu-la-ha) /un-bow/ Ho isa hlooho hodimo ka mora ho inama. netiloe). netile. nehellano. ho ngobisa. boinehello. nekana. namotsoe. ho fa sera tlholo. Ho ineha naha: ho baleha. 151 . Selepe sa bohoeng se ratha se iname: mokgoenyana o thusa ka tsohle tseo anang le tsona moo a nyetseng teng ho sa tsotellehe boima ba seo a tlamehang ho se etsa. ngatafatsano. nekiloe. lengatafatsi. Inehella (ine-hel-la) /addicted/ Ho ba lekgoba la sethethefatsi kapa mokgoa o mobe. sengatafatsi. nepahatsa. mongamangami). neto. moinehelli). Inepa (i-ne-pa) /self understanding/ Leiketsi la ho nepa: ho kgona ho itlhalosa ntle le ho hlalosoa. (mm. o sa kgonahaleng ho tloheloa ha bonolo. nehelo. boingatafatso. nehelletse. ngoapano. nehelano). namoletse. ngoapiloe). ngatafatsoa. (mm. Kinamelo). Ineha (i-ne-ha) /escape/ Ho baleha. neiloe). nagging/ Leiketsi la ho ngamangama.

Leiketsi la ho nka. ngoathetsoe. nyeko. ngoathile. Leiketsi la ho noesa. nyadisoa. nyalano. Inyadisa (in-ya-di-sa) // Ho nyala ntle le ho thusoa. boingoathelo. Ho inoesa ka nkgo: ho ipatlela bonnete ba taba e boleloang kapa e etsahetseng ntle le ho joetsoa. Inyametsa (In-ya-me-tsa) /disappearing/ Leiketsi la ho nyametsa: ho ba boemong ba ho nyamela. Leiketsi la ho nyahamisa. nyekile. (bap. ikukela). (mm. Mael. boinyakalliso. noele. Ho ntshana se inong: ho thusana ka tsela efe kapa efe. ho beha kantle ho metsi. ho ba sebopehong sa ho se bonoe. nyametso. boinyatso. ho beha kantle ho metsi. nyatseha. deplore. nyatso. nyekiloe. boinyefolo. ho ipona mafolomabe. (mm. (mm. nyefolako. nyantshoa. noesano. Leiketsi la ho nyadisa. monono. nyefoleho. nyakallisoa. Inolla (i-nul-la) /de-wet. nyefolaka. ngoathelo. noeso. (mm. boinyadiso. Mantsoe “inola” le inolla” a bolela ntho e le nngwe. monyeki) (bap. ngongorehisoa. put out of water/ Ho ntsha ka metsing. nyadiso. Inoesa (in-we-sa) /drink by oneself/ Leiketsi la ho noesa: ho noa seno ntle le ho noesoa. ngoatheloa. monyamedi). boinyametso. ho itefella ditshenyehelo tsa lenyalo. nyefolo. nyefolana. monyanyi).152 Ingoathela (ing-wat-he-la) /self serving/ Leiketsi la ho ngoathela: ho ipha dijo ntle le ho emela ho thusoa. nyekana. Inontsha (in-onts-ha) /self fatning. (mm. boinoeso. nyefotsoe. nyakalliso. omisa) Tlh. nyatsitse. nyatsitsoe. sengoathana. nyatsoa. lenyalo. Mantsoe “inola” le inolla” a bolela ntho e le nngwe. Inyeka (in-ye-ka) /self licking/ Leiketsi la ho nyeka: ho sebedisa leleme ho phumula ntho e ho wena. Inola (i-nu-la) /de-wet. boinyeko. ho arolelana ditaba tsa bohlokoa. (mm. nyametse. (mm. nyefolano. noesitse. ngoathelana. monyaka). nyefotse. ngoathelano. nyahame. remorse/ Leiketsi la ho nyatsa: ho ipona phoso. ho ba monyakeng o bakoang ke wena. (mm. nyetsoe. noeloe. Inyatsa (in-ya-tsa) /repent. nyekano. nontshoano. ho ipeha boemong ba ngongoreho ka bowena. Inyefola (in-ye-fu-la) /self insulting/ Leiketsi la ho nyefola: ho ithohaka kapa ho lebisa tlhapa ho wena. nyekoa. noesana. Mael. Inyantsha (in-yan-ts-ha) /self feeding/ Leiketsi la ho nyantsha: ho ba boemong ba ngoana ya kgonang ho sebedisa letsoele ka boyena. monontsha. nyahamiso. ngoathetse. nyetse. monyaduwa).boinyahamiso. Ingongorehisa (ing-ong-o-re-hi-sa) /self worrying/ Leiketsi la ho ngongorehisa: ho ipakela ngongoreho. Inkela (in-ke-la) /to claim/ Ho fumana se itseng ka lebaka la tokelo. nyantsho. (mm. nonne. nyakalletse. lenyatso. Inkela (in-ke-la) // Ho nka ntle le ho laeloa ho etsa joalo. boinontsho. nyalana. senoi). moinyatsi). ho ipatlela nnete ntle le ho bolelloa ka yona. (mm. nyahamisoa. mongoathi). Inong (i-no-ng) /friendliness/ Lerato la ho etsetsana dintho tse ntle. (bap. Inyakallisa (in-ya-kal-li-sa) /self entertaining/ Leiketsi la ho nyakallisa: ho ithabisa ntle le ho thabisoa. put out of water/ Ho ntsha ka metsing. mongongorehi). nontshoa). monyatsi. (bap. nyametsoa. nyametsano. nyefoloa. notsho. monyahami). ngongoreho. boingongorohiso. 152 . boinyantsho. monyadi. nyatseho. Inoesa (in-we-sa) /prove/ Ho batla bonnete ba taba ntle le ho joetsoa. ho nka ntho. (mm. omisa) Tlh. nyantse. ngongorehile. (mm. Inyahamisa (in-ya-ha-mi-sa) /self dicouraging/ Ho ipeha boemong bo fokodisang matla a kelello. thepa kapa moputso ka lebaka la ditshoanelo. monyefodi). self raising/ Leiketsi la ho nontsha: ho iphepa ka tselang e bakang botenya le nonopelo. ineka).

paballo. lepere. moipeodi) Ipeperanya (i-pe-pe-ran-ya) /cracking oneself/ Leiketsi la ho peperanya: ho qhetsoha ntle le ho qhetsoloa. moinyolli) (bap. peolo. protecting/ Leiketsi la ho baballa: ho phema kotsi e ka o hlahelang ka bowena. nyesitsoe. nyollela. behoa. sebapadi). Ipaqamisa (i-pa-qa-mi-sa) // Leiketsi la ho paqamisa: ho paqama ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. paqamisitse. moipaballi). monyedi). nyontsho. boipaqamelo. paqamisoa. bapadisana. monyonyi). Ipeola (i-pe-u-la) /shaving oneself/ Leiketsi la ho beola: ho tlosa moriri ka bowena ntle le ho thusoa. nyelano. pentse. boinyelo. moipati. (mm. Ipeha (i-pe-ha) /self electing. bapetse. bapadisoa. ikgodisa). patetse. ho soasoa kapa ho etsa motlae. boipeperanyo. peperanyo. papadi. bebofaleditse. monyollo. paqame. Ipebofaletsa (ipe-bu-fa-le-tsaw) /easening. papadi. (mm. e tholahalang hohle. pebofaletso. nyolloa. Ipata (i-pa-ta) /hiding/ Leiketsi la ho pata: ho nyamela pontsheng ya batho. bapadisa. boipeho. (mm. Ipapalla (i-pa-pal-la) /joking/ Leiketsi la ho bapalla: ho etsa ketso e hlokang botio. (mm. Ipatala (i-pa-ta-la) /to reward oneself/ Leiketsi la ho patala: ho itefa ka lebaka la ho se leshoe ke ramosebetsi: ho inkela dintho ka baka la ho se leshoe. Selemong sena chai e ya ipapala. peperane. sepenya. semonyollane. e ngata haholo hofeta ka moo e batlahalang. patano. ntle le ho thusoa. moipenyi). patetsoe. paqame). ho paqama ntle le lebaka le utloahalang. Ipabola (ipa-bu-la) /to lead the proceeding/ Ho itlhoma pele ka se etsoang. Ipenya (i-pen-ya) /squash oneself. seipeperanyi). patalana. compress oneself/ Leiketsi la ho penya: ho itsha kotsi ka ho ikhatella ka ntho e itseng. moipehi). patile. beolana. sebapadi). pebofaletsano. (mm. nyelo. nyollana. beotsoe. peperantse. bapalloa. paqamisoa. peolano. ho nyela diaparo tsa hao. paballano. patiloe. baballoa. mopatadi) (bap. nyesoa. boipaqamiso. ho etsa boipapadiso bo sio. patoa. boipeolo. nyesitse. baballetsoe. beotse. paqamisitsoe). bapetse. monyolla. nyollano. nyele. paqamisano. Ipapala (i-pa-pa-la) /abundant. Ipaqamela (i-pa-qa-me-la) // Leiketsi la ho paqamela: ho paqama ntle le ho thusoa. bapadisitse. ho nolofatsa maemo bakeng sa hao kapa bowena. nyontshitse. moipebofaletsi). plenty/ E tletseng hohle. nyolleloa. bebofaletsoa. nyontshitsoe. patalo. ho ba sio sebakeng nako e telele. ho se bonoe nakoana. bapadisitsoe. ho itematsa. boipapadiso. (mm. paqamisana. (mm. iphahamisa). peperantsoe. (mm. nyollo. Ho ba pejana kapa wa pele ho etsa se lebisang tlholong. ho iphahamisa ntle le ho phahamisoa. nyollelo. manyela. behiloe. (mm. pentsoe. Inyonya (in-yon-ya) // Leiketsi la ho nyonya: ho itlhoya ka lebaka la bobe bo ho wena. patana. (mm. patalano. (mm. Patala. boipenyo. papadisano. (mm. penyoa. monyolloa. pebofatso. nyonyeho.153 Inyela (in-ye-la) /self messing up/ Leiketsi la ho nyela: ho ntsha mantle a tshilafatsang bowena ntle le boikemisetso. simplifying/ Leiketsi la ho bebofaletsa: ho etsa dintho di be bobebe bakeng sa bowena. paqamiso. boinyonyo. boinyollo. seipati). (mm. Inyolla (in-yul-la) /self exalting/ Leiketsi la ho nyolla: ho ipeha boemong bo hodimo. (mm. Ipaballa (i-pa-bal-la) /self preserving. bebofaleditsoe. nyesa. paqamisa. nyonyoa. Ipapadisa (i-pa-pa-di-sa) /entertain oneself/ Leiketsi la ho bapadisa: ho etsa eka o wa bapala empa ho se joalo. Ho nka ketapele. (mm. paqamo. 153 . boipato. papadiso. appointing/ Leiketsi la ho beha: ho ipeha maemong a hodimo ntle le ho bewa. paqamo. peho. nyontsha. boipapallo. boipatalo. behile. baballetse. boipaballo. boipebofaletso. Mohl.

file. (mm. Iphapanya (ipa-pan-ya) /ignore/ Ho etsa eka ketso e itseng ha e bonoe kapa ha e utloe. Ipepisa (i-pe-pi-sa) // Leiketsi la ho pepisa: ho beha ngoana kapa moroalo hodima mokokotlo wa hao ka bowena. phahametsoe. phekotse. (mm. pepiloe. phatso. moiphatsi). pepile. (mm. phatsitsoe. lepatso. phahamisano. mophiti). phetse. mofani) Mael. fedisana. petsotsoe. Iphatsa (ipa-tsa) /self inoculating. boipepeto. boiphediso. moiphaphamisi). fanne. petsolo. pepesoa. Ipetsola (i-pe-tsu-la) /self cleaving. boiphaphamiso. phatsitse. pepetiloe. petetso. fetana). petsotse. ho ba boemong ba ho iketsetsa eng kapa eng ka bowena. (mm. phahamisoa. boiphediso. phetoa. (mm. boipheto. moiphahamisi). Iphaphamisa (ipa-pa-mi-sa) /self awakening/ Leiketsi la ho phaphamisa: ho tsoha borokong ka bowena ntle le ho thusoa. petetsana. lepetso) (bap. phatsano. boipepeso. fana. (mm. phedisano. bophahamo. pepeto. (mm. 154 . pepeso. pepetile. moipepeti). boipheto. ho tloha ka ho nyamela. phatsana. (mm. pepesiloe. boipetetso. injecting/ Leiketsi la ho phatsa: ho kenya moriana mmeleng ka lehare ka ho iketsa joalo. moiphedisi). fedile. boipepiso. phekolo. phahame. seso kapa ntho e itseng ka bowena. fedisitsoe. fannoe. pepeteho. Iphedisa (ipe-di-sa) /self destroying. pepisana. boiphahamiso. to commit suicide/ Leiketsi la ho fedisa: ho fedisa bophelo ba hao ka bowena. petsolana. ho ipolaya. pepiso. pepesile. phatsoa. ipeperanya). moiphekodi). moipetetsi).154 Ipepesa (i-pe-pe-sa) /show off. phediso. Ipha (ip-ha) /give oneself/ Leiketsi la ho fa: ho fumana ntho ntle le ho fuwa kapa ho newa. boiphekolo. Iphehlela (ip-he-hle-la) /stir. Mael. publicising/ Leiketsi la ho pepesa: ho iponahatsa pontsheng ya bohle. boiphaphanyo). bophelo. phekoloa. boiphatso. to heal self/ Leiketsi la ho phekola: ho ikoka le ho iphodisa ka bowena ntle le ngaka kapa mooki. fetoa. peteditsoe. Ipepeta (i-pi-pi-ta) /squeezing oneself/ Leiketsi la ho pepeta: ho penya kapa ho hatella leqeba. ho etsa lekgetlo la bobedi kapa hofeta moo. boipetsolo. fedisoa. pheto. ho lesa ka boomo. Iphedisa (ipi-di-sa) /survive by oneself/ Leiketsi la ho phedisa: ho phela ntle le ho phedisoa. Ho ipha dimenyane: ho baleha ka ho nyamela. (mm. Mohl. Ipheta (ipe-ta) /self repeating/ Leiketsi la ho pheta: ho etsa ketso e itseng kgetlo leleng. splitting/ Leiketsi la ho petsola: ho buleha ka lehare ntle le ho etsoa joalo. (mm. Iphahamisa (ipa-ha-mi-sa) /self exalting/ Leiketsi la ho phahamisa: ho ineha maemo a hodimo le ho ithorisa ntle le ho etsoa joalo. pepetoa. moiphedisi). phediso. Ho iphehlela lesheleshele. Ipetetsa (i-pe-te-tsa) /compressing oneself/ Leiketsi la ho petetsa: ho ikutloisa bohloko ka ho otlanya setho seseng sa hao sa mmele kgahlanong le ntho e thata e itseng. pepisano. petsoloa. (mm. ho ipontsha bohle ba o shebileng. mix for oneself/ Leiketsi la ho fehla: ho fuduwa kapa ho tsitsinya lero kapa motsoako o nang le metsi ntle le ho etsetsoa. phaphame. phedisano. phaphamisoa. phetiloe. phaphamiso. (mm. (mm. phetile. phekolano. petetsoa. filoe. phahametse. fetile. phekolana. (mm. fedisitse. phahamela. Iphekola (ipe-ku-la) /self healing. pheko. moipepesi). Ipheta (//) /oversize/ Leiketsi la hofeta: ho ba boemong ba ho etsa diketso tse kgolo hofeta bowena. pepisoa. Ho ipha naha: ho baleha sebakeng. phaphamo. peteditse. phahamo. phano. petetsano. phedisoa. mopepi). phekotsoe. (mm.

(mm. phinahano. moiphetodi). phollotse. (mm. Iphetola (ipe-to-la) /masquerading. fetetse. finana) Iphitisa (ipi-ti-sa) /pretent to be passing/ Leiketsi la ho fetisa: ho etsa eka o wa feta empa ho se joalo. photlo). fetisetsoa. boiphotlo. Iphetola (ipe-tu-la) /overthrow oneself/ Leiketsi la ho fetola: ho ipeha maemong a ho diwa ditulong tsa boetapele ka bowena. phetolo. (mm. phopholeditse. phopholetsano. boiphitiso. (mm. fodisetsoa. boiphodiso. boiphomotso. phoqile. (mm. disguising/ Leiketsi la ho fetola: ho nka sebopeho seseng sa chebeho ya mmele kapa sebopeho. realisation/ Leiketsi la ho fumana: ho ba boemong ba ho thola se etsahalang ka bowena. Ipholla (I-pul-la) /self massaging. phetolano. iphomoletse). photlano. ipheteditse. fetolana. finne. phetiloe. boiphetetso. Iphumana (ip-hu-ma-na) /self footing. fetoloa. phopholetsana. moiphetetsi). phopholetsoa. phomoditsoe. Iphopholetsa (ip-hup-hu-le-tsa) /self touching / Leiketsi la ho phopholetsa: ho itshoara ka tsela ya ho tsamaisa letsoho mmeleng mona le mane. Iphina (ipi-na) // Leiketsi la ho fina: ho iketsa bonyane kapa sekokotoana. iphomoletse. phollana. Iphotla (ip-haw-tla) /face washing/ Leiketsi la ho photla: ho tsamaisa metsi sefahlehong ka lesela ka ho iketsetsa. moiphodisi. photlana. phomotse. moiphofisi. phollako. boiphodiso. ho iketsa ntho e nyane. (mm. Iphomolela (ipu-mu-le-la) /to be on dead status/ Ho ba boemong ba mofu kapa moshui (moshoi): ho hloka bophelo ka lebaka la ho hloka phefumoloho. moiphomotsi. fetotsoe. fetolana. phoqeha. fetotse. fetisetsa. Photla. (mm. mophopholetsi). pholo. phopholetso. fumane. (mm. phetetsoa. Ho busetsa molamu sefateng. Iphoqa (ipo-qa) /self embarassing. photlile. photloa. boiphomolelo. mophofi). disappointing/ Leiketsi la ho phoqa: ho etsa diketso tse tlontlollang bowena ba hao. boiphollo. fodile. phoqeho. mofiti). fetile. Iphetetsa (ipe-te-tsa) /revenge. phollo. Iphodisa (ipo-di-sa) /self healing/ Leiketsi la ho fodisa: ho itlosa mahloko le mahlaba ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. phetolano. fetela. boiphetolo. Iphodisa (//) /cooling oneself/ Leiketsi la ho fodisa: ho tlosa mocheso mmeleng wa hao ka ho etsa diketso tse itseng. phofisoa. ka ho etsa diketso tse bakang seo. phomolo. (mm. moiphoqi). phino. vengeful/ Ho etsa se kileng sa etsoa ke moetsi ho moetsuwa. (mm. phofile. phumano. Leiketsi la ho phetetsa. moiphetodi). senomaphodi. phetile. phofiso. mofodisi. Iphofisa (ipu-fi-sa) /to pretent to be dreaming/ Leiketsi la ho phofisa: ho baka ho phofa ho sio. fetisitse. boiphopholetso. vindictive. Iphomolela (ipu-mu-le-la) /resting/ Leiketsi la ho phomola: ho ba boemong ba ho phomola kapa ho phomotsa mmele le kelello ya hao ka bowena. maphodi). phetiso. phodiso. (mm. boiphumano. phodile. finahana. phodisano. phomoditse. phoqano. (mm. phodiso. moipholli). mophomodi. fetotse. phomotsoa. mofiti).155 Iphetela (ipe-te-la) /just passing/ Leiketsi la ho fetela: hofeta ka tsela ntle le ho shebana le ntho tsa batho. boiphino. fumanoe. phollaka. (mm. fodisoa. fodisetsa. phetolo. fetisoa. phollotsoe. (mm. boiphetelo. fetiloe. phomotsa. brushing/ Leiketsi la ho pholla: ho tsamaisa letsoho mmeleng wa hao ka bowena ntle le ho thusoa. fetisitsoe. phopholeditsoe. ho ithola ka mora ho ipatla. ho feta ntle le ho natsa ntho tse ka mahlakoreng. boiphoqo. fetotsoe. ho etsa hore mmele o phole. phoqana. boiphetolo. moiphumani) 155 . phollano. finnoe. phofo. boiphofiso. phetetso. (mm. ho utloisa bohloko ya kileng a utloisa emong bohloko. moiphotli) (bap. mafodisa). fetoloa. fodisoa. phoqoa.

phuthehile. boipolo. mmolai. bofollotsoe. phunyoa. phuthedisoa. (mm. (mm. (mm. sebolai). (mm. (mm. bofollotse. Ipolela (i-po-le-la) /confess/ Leiketsi la ho bolela: ho hlalosa seo o se entseng kapa seo oleng sona. pitlano. bipetsoa. pikitloa. (mm. phunyeho. Iphutha (ip-hut-ha) /gather/ Leiketsi la ho phutha: ho ya sebakeng sa phutheho kapa kopano ka bolona. bolelletsoe. polaiso. bolayana. seboka). (mm. pikitlano. pikitlana. phutheloa. bokelletsoe). bipeditsoe. bokelleloa. boiphunyo. bolaetse. (mm. boiphutho. mophuthi). boipitlo. Iphunya (ip-hun-ya) /piercing/ Leiketsi la ho phunya: ho etsa lesoba karolong enngwe ya mmele ka bowena. boipikitlo. boipofo. (mm. phumudisoa. bokelletsoe. moipoledi). bolelletse. phumutse. phuntsoe. (mm. bokelletse. bjatlantse. bipeditse. phutheha. bofa. pofollo. Ipokella (ip-ukel-la) /self gathering/ Leiketsi la ho bokella: ho ba boemong ba ho kopana ka bolona ntle le ho laeloa joalo. polao. (mm. pikitliloe. bipetsana. 156 . pjatlanyo. pomeha. boipjatlanyo. phuthetse. phuntse. phumuloa. polayano. (mm. phunyo. boipipetso. Ipola (i-pu-la) /self hitting/ Leiketsi la ho pola: ho inatha ka lebaka la ho kgena haholo ka lebaka la phoso e entsoeng. pitliloe) Ipjatlanya (ip-ja-tlan-ya) // Leiketsi la ho bjatlanya: ho ikoisa fatshe ka lebaka la ho kgena. pipetsano. pitloa. (mm. ho ikarola ka ho arohanya ka dikoto tse fetang bonngwe. (mm. Ipikitla (ipi-ki-tla) /rubbing oneself/ Leiketsi la ho pikitla: ho sebedisa monoana kapa manala ho ngoaya kapa ho tshasa moriana karolong enngwe ya mmele. bolelloa. boletsoe. bofile. phuthetsoe. bokelletse. bolawa. pomo. boipofollo. (mm. boipono. phumudiso). ipofile). bokellisoa. ho iketsetsa lethonyana le lengata. polo. boiphumulo. Ipoma (i-pu-ma) /self cutting/ Leiketsi la ho poma: ho ikgaola setho seseng sa mmele ka phoso kapa ka bothoto. pitla. boleloa. bolella. phuthelo. pomaka. pomako. bjatlantsoe. pikitlile. pipetso. moipipetsi. boipolelo. bjatla!). pomme. Ipona (i-paw-na) /selfish/ Leiketsi la ho bona: ho etsa diketso tse bontshang ho ipona bowena feela. pitlile. boletse. pomano. phumulo. pokello. bolaile. bokelloa. mophunyi). Ipitla (ipi-tla) /self injuring/ Leiketsi la ho pitla: ho ikotla ka lejoe le leholo ka phoso kapa ntle le boikemisetso. sephutheloana). sepolo). Ipokellela (i-puk-el-le-la) /accumilating for self/ Leiketsi la ho bokellela: ho iketsetsa pokello ya ntho tse ngata ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. Ipofa (ip-aw-fa) /engaging. Ipofolla (ip-of-ul-la) /untie/ Leiketsi la ho bofolla: ho intsha ditlamong kapa ho iphuthulla ho seo se o tshoasitseng ka bowena. bjatlanyoa. pikitlo. ponngoe. boipolao. phuthediso. bofolloa. bolaetsoe. phunyeha. boiphutho. pokello. lesoe kapa mongobo. pitlana. bokellisa. polelo. pokellelo.156 Iphumula (ip-hu-mu-la) /drying/ Leiketsi la ho phumula: ho tsamaisa lesela le ommeng sefahlehong ka sepheo sa ho tlosa metsi. (mm. phutheho. pomana. (mm. Ipolaya (i-pu-la-ya) /to commit suicide/ Leiketsi la ho bolaya: ho iphedisa kapa ho fedisa bophelo ba hao. pomeho). mobipetsi). boipokellelo. bonoa. phumudisa. Iphuthela (ip-hut-he-la) /wrapping self/ Leiketsi la ho phuthela: ho koahela ka ho kenya hara ntho kapa ho potapotisa ntho e itseng mmeleng ka bowena. moipone). commiting/ Leiketsi la ho bofa: ho ikana ho etsa ketso e itseng ntle le ho kopjoa kapa ho laeloa joalo. bolaisa. phumutsoe. boiphuthelo. boipokello. sepikitlane) Ipipetsa (ipi-pe-tsa) /smothering self/ Leiketsi la ho bipetsa: ho ithiba phefumoloho ka phoso kapa ka lebaka la bowatla. boshoa ). bolailoe. boipomo.

seputsoe). bontshitsoe. Ipusa (ipu-sa) /independent/ Leiketsi la ho busa: ho lokoloha hoa naha. busitsoe. Ipudufatsa (i-pu-du-fa-tsa) /filthing oneself/ Leiketsi la ho pudufatsa: ho itshilafatsa ka lerole kapa tshila. pontshano. pudufatso. potisoa. buisoa. potetsoe. mopoto. bopiloe. (mm. poqiloe). (mm. bulela. bopile. botsetsoa. pudufaletsoa. puso. (mm. puisano. mopoto. poqo. bontshitse). lebotsi. Ipontshahatsa (i-po-nts-ha-tsa) /proving a point/ Leiketsi la ho bontshahatsa: ho hlalosa bowena ka ho toboketsa seo oleng sona. potolohisoa. mmotsi. buisana. botsetsa. busoa. sepotane). boipontshahatso. potapota. pulo. boipopo. (mm. Iponele (i-paw-ne-le) /see. Ho ba ntle le khatello kapa hlekefetso ya mohatelli. popo. Ipula (ipu-la) /self opening/ Leiketsi la ho bula: ho buleha hoa ntho e itseng ntle le ho buloa. (mm. buabua. pudufaditse. lebotsa. bopeloa. pudufaleditsoe. boipudufaletso. boiqabanyo. botsitse. potile. moipudufatsi. busitse. (mm. buloa. bulelana. botsitsoe. pulelano. mmuisoa. qanano. bontshana. sebulabulane). (mm. Ipopa (ipu-pa) /self moulding/ Leiketsi la ho bopa: ho iphetola sebopeho ka ho iketsa ntho e itseng. bopela. lebusa). look for yourself/ Bona ka bowena ntle le emong. qabang. (mm. Ipudufaletsa (i-pu-du-fa-le-tsa) /spoil/ Leiketsi la ho pudufaletsa: ho itshenyetsa letsatsi ka diketso tse sa hlokahaleng. popelo). sebonoang. (mm. bua. (mm. puo. qabanya. moqabanyi). pulelo. sebotsi). mmoni). poqano. Ho iponahatsa bowena ba hao ba semelo. seboni. Ipotisa (i-pu-ti-sa) /pretending to err/ Leiketsi la ho potisa: ho etsa eka o wa pota empa ho se joalo. qabantsho. showing off/ Leiketsi la ho bontsha: ho hlalosa ka bowena seo oleng sona. pontsheng. poqoa. pontsho. potolohiloe). butse. boipulo. boipololohiso. potso. potisano. motho kapa ntho e itseng ho bakang boipuso kapa tokoloho. boipuso. buelloa. Ipotsa (i-pu-tsa) /self questioning/ Leiketsi la ho botsa: ho ipakela dipotsoa ka se etsahalang kapa se mametsoeng. empa o bona tsa babang. boipudufatso. Iqabanya (iqa-ban-ya) /conflicting/ Leiketsi la ho qabanya: ho baka diqabang ka bowena. pontshano. mmusa. sebui). ho baka maemo a hlokang tsamaisano mmoho. poteloa. puophara. potile. potetse. filthing/ Leiketsi la ho poqa: ho ikenya lepoqong kapa mobung o ditshila. potsano. qabanyoa. bontshitse. boipotiso. Ho ipeha boemong ba mpefalo kapa ho hlora ka bowena. buile. poqana. qabane. bontshoa. (mm. pusano. Ipotela (i-pu-te-la) /jesting/ Leiketsi la ho pota: ho ipuela feela ka bosoasoi ntle le ho natsa hore ho etsahalang. (mm. potoloho. butsoe. potelo. Tshoene ha e ipone lekopo: motho ha a bone diketso tsa hae tse mpe. buleloa. puello. pudufaleditse. qabantsha. mmuuwa. Mael. potisana. poqile. pontshahatso. boipotelo. mmuwi. botsana. Ipoqa (i-pu-qa) /self defiling. ho iponahatsa ka tsela e sa tloalehang kapa ho fetoha sebopeho se tsebahalang. mmusi. bontshana.157 Iponahatsa (i-po-na-ha-tsa) /transfigure/ Ho itlhahisa ka tsela e sa tloaelehang. potolohile. boipontsho. seputsoe). Ipotolohisa (i-paw-tu-lu-hi-sa) /taking long way/ Leiketsi la ho potolohisa: ho nka tsela e telele ha e kgutshoane e le teng. ho etsa mopoto wa boiketsiso. (mm. pudufatsoa. boipoqo. sebona. Ipone (i-po-ni) // Bokgale ba ho ipona. Ipuella (ipu-el-la) /self representing/ Leiketsi la ho buella: ho bua ntle le ho batla moemedi. bontshahatsoa. busana. (mm. boipotso. sebonelahole. pudufaletso. sepotane). mmusisi. potela. 157 . boipuello. pudufaditsoe. Ipontsha (i-po-nts-ha) /demostrating. mmuso.

qabotsoe. boiqhotho. seqapi). qetile). qapelo. moqapi. qhetsolaka. qhaneha. boiqhetsolelo. qaqisisa. qaketsana. moiqeki). qhetsolelano. qakehile. ka ho e beha hodima pitsi kapa bodulong ba yona. Iqhoaela (iq-hwa-ela) // Leiketsi la ho qhoaela: ho sebedisa lemao kapa sepelete bakeng sa ho apara kobo ntle le ho thusoa. qapile. qaqiso. leqhetso. (mm. qothetse. (mm. Iqhotha (iq-hut-ha) // Leiketsi la ho qotha: ho itlosa manala ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. boiqetello. qhoediso. (mm. (mm. Iqhena (iq-hi-na) // Leiketsi la ho qhena. qhoaelana. qekoa. qela. qaketsano. moqaphi). qhoedisana. qhennoe). qabolana. qaketsoa. Modumo wa lentsoe lena “qaphela” o tshoana le wa puo ya Sekone ha o bitsoa joalo ka “xaphela” le ha moelelo le tshebediso di sa tshoane ho ya ka dipuo. qaqisitsoe. ho ikopela tshoarelo ka mora ho fuwa kahlolo. qeko. boiqello. Iqhetsolela (iq-he-tsu-le-la) /to cut for oneself/ Leiketsi la ho qhetsola: ho iketsetsa kapa ho intshetsa lekumane ka bowena ntle le thuso. boqaqi. Iqaqisa (i-qa-qi-sa) /self clarifiying/ Leiketsi la ho qaqisa: ho ipeha seemong se utloahalang sa ho bua kapa ho hlalosa. qekiloe. qhetsolo. qaqisoa. qetello. qhatseditse. (mm.158 Iqabola (iqa-bu-la) /self entertaining/ Leiketsi la ho qabola: ho etsa diketso tse tshehisang le ho natefisa bowena. qetellana. Iqhoedisa (iq-hwe-di-sa) // Leiketsi la ho qhoedisa: ho noa metsi kapa seno ka tsela e bakang hore a o kgame. (mm. qobello. (mm. qhetsoloa. qetse. qaketso. qhetsotse. boiqhatsetso. qeloa). qaqisiso. qothela. qothiloe). boiqhoaelo. qhatsetso. qheno. Iqobella (iqu-bel-la) /forcing oneself/ Leiketsi la ho qobella: ho etsa ketso e itseng o rata kapa o sa rate. qapheloa. leqhetsoana). boiqaqiso. seqabolane). qhoetsoe). qabolo. boiqapelo. qabolano. qaphetse. qetsoe. qelloa. qaphelo. boiqaphelo. qaboleho. Iqhanehela (iq-ha-ne-he-la) // Leiketsi la ho qhanehela: ho itokisetsa qhana ka bowena. (mm. Iqeka (iqe-ka) /slow moving/ Leiketsi la ho qeka: ho itsamayela hantle ntle le ho tata kapa ho potlaka. boiqaketso. 158 . qothelana. qabotse. qhoaelano. qobellano. qapelano. moqobelli). (mm. qobelloa. qekile. qhanehiloe. qhoedisano. moqaqi. qhetsotsoe. Iqetella (iqe-tel-la) /finish off oneself/ Leiketsi la ho qetella: ho ipolaya ka mora ho hloleha la pele. qhoetse. boiqabolo. qhoaetsoe). qobellana. Iqella (iqel-la) /clemency or pardon seeking/ Leiketsi la ho qella: ho ba mokgoeng wa ho kopa tshoarelo ka phoso kapa molato o entsoeng pejana. qetellano. qobelletsoe. qothetsoe. qhoaetse. moiqaketsi). Ho qaphela ke ho bontsha boinyatso kapa ho nyatsa ka ho bua dipuo tse bontshang ketso eo. Iqapela (iqa-pe-la) /inventing for oneself/ Leiketsi la ho qapela: ho iketsetsa leano. qakile. qaqile. qello. (mm. (mm. (mm. qakeho. qothile. qotho. qetelloa. Iqhatsetsa (iq-ha-tse-tsa) /pour for oneslef/ Leiketsi la ho qhatsetsa: ho tshela metsi kapa lero ntle le thuso kapa taelo ya mang kapa mang. (mm. qhetsolelana. qhenne. tshibollo kapa ntho e itseng kgetlo la pele. boiqhoediso. (mm. qhatsetsoa. qhetsolako. boiqhanehelo. qaka. qaphetsoe. qaboleha. qapeloa. qothelano. qhanehoa. Tem. boiqobello. moqaqisi). qaqisitse. Iqaphela (iqap-he-la) /self blaming/ Leiketsi la ho qaphela. Iqaketsa (iqa-ke-tsa) /causing self predicament/ Leiketsi la ho qaketsa: ho ipakela maemo a thata. qobelletse. qhaneho. boiqheno. qapelana. qhanolla. qhana). qhanehile. qhoaelo. boiqeko. qapiloe. (mm. qhatseditsoe). (mm.

flee. taolo. laoleha. qoqelano. lapisoa. boitabolelo. Isitsoe (i-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho isa. Mael. lapile. (bap. qotsetso. qoetse. boitaho. tahiloe. transfer/ Ho tlosa sebakeng seseng ho ya ho seseng. (mm. selemo se latelang sona sena. boitaelo.159 Iqoedisa (iq-we-di-sa) /self drowning/ Leiketsi la ho qoedisa: ho kena tlasa metsi nakong ya ho sesa ka bowena. ho ba teng ntle le ho laeloa . free/ Leiketsi la ho laola: ho iketsetsa thato ya hao ka lebaka la ho lokoloha. moqotsi). lapisa. moitapisi. lematsang. Isana (is-ana) // Ketsetsano ya ho isa. Itaisa (ita-is-a) /to pretent to be drunk/ Leiketsi la ho taisa: ho etsa eka o tauwe empa ho se joalo. tabanyo. qotsetsoa. molahluwa). (mm. tahisoa. lahleloa. botawa. tahile. taoleho. qoqetsoe). boitaolo. ho ba ditabeng ntle le ho bitsoa. Itabolela (Ita-bu-le-la) // Leiketsi la ho tabolela: ho itshenyetsa seaparo ka phoso kapa ka baka la bohlasoa ba hao. (mm. Isetsa (i-sets-a) /send someone something/ Ketsetso ya ho isa: ho tlosa sebakeng seseng ho ya ho seseng. monongoaha. borata. ratas). ho nkela nqa enngwe. ho ja fatshe. tahleho. tapiso. tahlehiso. laetse. Isa (is-a) /send. Isoa (is-wa) /sent/ Boetsuwa ba ho isa Itabanya (ita-ban-ya) // Leiketsi la ho tabanya: ho itahlela fatshe ka bowena ntle le ho etsoa joalo. tahlehelo. Iqoqisa (i-qo-qi-sa) /pretending to converse/ Leiketsi la ho qoqisa: ho etsa eka o wa qoqa le ha ho se joalo. boitaiso. Ho etsa thato ya hao. Isao (isa-o) /next year/ Selemo se tlang. Iqotsetsa (iqo-tse-tsa) /accumilating for oneself/ Leiketsi la ho qotsetsa: ho inkela bongateng ka ho iketsetsa qubu kapa mokato. letawa). laotse. lapisoa. lahlile). tabolelo. seqoedi). moqoqo. tahoa. boitahlo. boitahlelo. escape/ Leiketsi la ho lahla: ho ipha naha. neng kapa neng. lahlehelana. boitapiso. laotsoe. qoqelana. lahlehetsoe. (mm. moitabanyi). tauwe. qoqisoa. taisoa. (mm. fallisa). moqoqi. Itaha (ita-ha) /toxin oneself/ Leiketsi la ho taha: ho sebedisa tai kapa sethethefatsi ka sepheo sa ho fihlella boemo ba tlheulo. (mm. molaodi) (bap. qoedisitsoe. laetsoe) (bap. tahlelo. qotseditsoe. lahlisoa. (mm. ho baleha. qoediso. (bap. lahlehetse. lahlisa. qoelo. (mm. (mm. Itaola. taelo. tabotsoe. Ho itahlela ka setotsoana: ho kena ditaba o sa mengoa. qoqela. letawa. tabotse. Isitse (i-si-tse) /sent/ Bokgale ba ho isa. ngoahola). boiqoediso. Itaela (ita-el-a) /liberated/ Leiketsi la ho laela: ho iketsetsa borata ka baka la ho lokoloha kelellong le monahanong. botawa. qotseditse. boiqotsetso. (mm. tahlehelano. lahlehisa. qoqetse. 159 . itokolla). taboleloa. Itahla (ita-hla) /go away. qoqeloa. (mm. tayo. taiso. ho nkela nqa enngwe e fapaneng le ya pele. tahiso. Itapisa (ita-pi-sa) /fasting/ Leiketsi la ho lapisa: ho itima dijo ka baka la tumelo kapa ho fihlella boemo bo itseng. lahleheloa. tabolo. Itahlela (ita-hle-la) /throw oneself down/ Leiketsi la ho lahlela: ho ikisa fatshe ka tsela e mpe. tabanyoa. laeloa. molahlehi. selapane). lahlehisoa. motabodi). tabano. qoela. tabantse. tai. (mm. qoedisitse. boitabanyo. tabantsoe. Itaola (ita-ul-a) /independent. boiqoqiso.

(mm. tatiso. boitefello. boitekanyo. ho itsamaisa kapele ho sa hlokahale. (mm. (mm. Mael. weigh for oneself/ Leiketsi la ho lekanyetsa: ho etsa dintho ka tsela e nang le kelello. raditebele). lekanyoa. tefellano. teko. tatolano. lekile. lekanyeditse. 160 . boitebatso. e leketlang. boitebelo. lebetsoe. molefe. latoloa. telletsoe). ebile e sa fete bowena ba hao. moiteki). lekolana. tellisoa. lekoloa. Moketa ho tsosoa o itekang: motho ho thusoa ya etsang bonyane bo itseng. malefane). lebohile).boitatolo. lekana. leketlisoa. lebetsoe. molebadi). Itebela (ite-bil-a) /to box oneself/ Leiketsi la ho tebela: ho inatha ka setebele ka boomo kapa ka lebaka la ho itenehela. ho bua dipuo tse hohelang tello kapa ho se hlomphuwe. lebatsoa. boitebalo. tekanyo. Itatola (ita-tu-la) /deny. boiteko. Iteboha (ite-bu-ha) /reward oneself/ Leiketsi la ho leboha: ho ipha lethonyana bakeng sa mosebetsi kapa ketso eo o e entseng. tebetsoe). Iteka (ite-ka) /attempt. tebalo. endeavour/ Leiketsi la ho leka: ho bontsha boikgathatso ba ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata kapa ho sa kgonahale. tatetsoe. Itebela (ite-bel-a) /to guard oneself/ Leiketsi la ho lebela: ho ba boemong ba ho ba molebedi wa hao kapa bowena. (mm. lefisana. (mm. latotse. telletse. tekolo. Itefisa (ite-fi-sa) /pretent to be spoilt/ Leiketsi la ho lefisa: ho bontsha ho tefa le ha ho le sio. (mm. motati). moleketla). (mm.160 Itatisa (ita-ti-sa) /hurry oneself/ Leiketsi la ho tatisa: ho ipotlakisa ntle le mabaka a utloahalang. (mm. lekanyeditsoe). lebohisitsoe. Itebala (ite-ba-la) /mindfulessness. setebele. tebohiso. lefelletsoe. lebatsoa. latolana. lekiloe. tefello. Motho ho thusoa ya itekang kapa ya etsang lethonyana. lefisitsoe. lebohisitse. latotsoe. lebetsoe. tebelako. lebetse. molebedi). boitatiso. tekanyetso. tatisoa. lekelloa. bolebedi. (mm. tekano. tello. tebelano. boitekolo. boitebelo. boitekanyetso. tateloa. lebohisa. dry. telliso. tatolo. tebelo. e ntle. lebatsa. teketliso. molekodi). (mm. (mm. Itellisa (itel-li-sa) /invite disrespect/ Leiketsi la ho tellisa: ho baka tello e kgahlanong le bowena ka ho etsa diketso tse itseng. tefisano. tatetse. lebaloa. Itekanyetsa (ite-kan-ye-tsa) /size. tebelo. lekotse. lefellana. tebatso. molebatsi) Itebela (ite-be-la) /to leave voluntarily/ Leiketsi la ho tebela: ho itsamayela ntle le ho lelekoa. tatela. tebetse. lekella. lebetse. tebelaka. tebetsoe. tatile. molatodi). lefelletse. Itekola (ite-ku-la) /introspect/ Leiketsi la ho lekola: ho icheba ka mora diketsahalo tse mpe tse sa tsoa etsahala kgahlanong le bowena. leketlile. boiteboho. teboho. tebelo. Itekanya (ite-kan-ya) /to fit for oneself/ Leiketsi la ho lekanya: ho apara seaparo ka tebello ya ho bona hore na ebe se a o tshoanela. (mm. boitelliso. lefelloa. Itefella (iti-fel-la) /to pay for oneself/ Leiketsi la ho lefella: ho lefa chelete bakeng sa bowena ntle le ho etsetsoa joalo. (mm. lekantshoe). (mm. tebetse. lefisitse. lefisoa. tellano. boiteketliso. boitebelo. bolebadi. lekotsoe. molefi). lekantshe. tefiso. molefi. lebetse. tebelana. (mm. lebeloa. unattentive/ Leiketsi la ho lebala: ho ba makgatheng a ho se natse se ka etsahalang. ho itlhatlhobisisa. leketla. tekolano. disagree/ Leiketsi la ho latola: ho bua puo e hananang le seo ho thoeng o se entse. Itebatsa (ite-ba-tsa) // Leiketsi la ho lebatsa: ho iketsa eka o lebetse empa ho se joalo. (mm. boitefiso. lebohisoa. tebeloa. Iteketlisa (ite-ke-tli-sa) /dangle oneself/ Leiketsi la ho leketlisa: ho itshoareletsa ka lekala kapa ntho e hodimo. tellana.

rahile. tepellisitsoe. raelana). leoletsoa. tematso. tetsetso. moithabisi). letsitsoe. temohiso. Iteoletsa (ite-u-le-tsa) /sharpen for oneself/ Leiketsi la ho leoletsa: ho etsa hore thipa kapa lerumo la hao le be motsu. tereko. tetekoa. (mm. boitentsho. Iteteka (ite-te-ka) /thwack oneself/ Leiketsi la ho teteka: ho ichapa ka lebaka la ho kgena kapa ho kgentshoa ke bobe boo o bo entseng. (mm. temo. Itepellisa (ite-pel-li-sa) /spoil oneself/ Leiketsi la ho tepellisa: ho bontsha ho tefa ka ho etsa diketso tsa tefo. Leiketsi la ho teta. tentsho. tetekana. thabisitsoe. lematsana. thaho. Iteteella (it-ite-el-la) /to overdress/ Ho apara diaparo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. molemadi). itetile). ho lebana le kotsi ntle le tshabo. boitesello. (mm. (mm. boithabiso. (mm. boitemelo. Leiketsi la ho tereka. Ithabisa (it-ha-bi-sa) /entertain oneself. seleotsi). (mm. teselo. thakadisoa). (mm. leoditsoe. tesellano. thabisano. rahoa. thabiso. (mm. rapaletse. (bap. molemi). raela. Itetile (ite-ti-le) // Bokgale ba ho iteta. (mm. (mm. teto. bolemi. Itemoha (ite-mu-ha) /realise oneself. Iteteelletse (it-ite-el-le-tsi) /overdressed/ E kapa ya apareng diaparo tse ngata mmeleng hofeta tekanyo. Ithapallisa (it-ha-pal-li-sa) /to pretent to have fallen/ Leiketsi la ho rapallisa: ho etsa eka o rapalletse empa ho se joalo. thabisana. lemohile. tetekano. lemohisoa. lesetse. Titiella). leoditse. raetse. thabisitse. Titielletse). rapalletse. boitetsetso. rapallisoa. tennoe. tetekile. thakadisa. lenngoe. temoho. molemohi). letsitse. boiteoletso. (mm. raetsoe. ho bua kgahlanong le motho ya tshajoang. Itereka (Ite-re-ka) /to dress nicely/ Ho apara hantle haholo. (mm. tetekiloe). tepellisitse. Ithakadisa (it-ha-ka-di-sa) /to pretent to limp/ Leiketsi la ho thakadisa: ho etsa eka o wa qhiletsa empa ho se joalo. lemetse. moteno). (mm. ho apara diphahlo tse ncha. boithapalliso. Ithaha (it-ha-ha) /kick oneself/ Leiketsi la ho raha: ho itematsa ka leoto ka phoso ntle le boikemisetso. boitematso. lesallana. boiteto. temoso. terekoa). boitereko. (mm. tetsetsano. tse ntle. letsetsoa.161 Itematsa (ite-ma-tsa) /injure oneself/ Leiketsi la ho lematsa: ho intsha kotsi ka phoso. rahiloe. molesedi) (bap. lematsoa. boithakadiso. ho kenya diaparo mmeleng wa hao ka bowena. Itemela (ite-me-la) /plough for oneself/ Leiketsi la ho lema: ho lema ntle le thuso ya mang kapa mang. boitepelliso. boitemoho. boithaho. tepello. lemohisa. inehela). boiketsiso ba ho thakasa. letsetsana. boiteteko. tenne. thakadiso. face. thakasa. Iteta (ite-ta) /to brave. lemala. Itentsha (ite-nts-ha) /dress oneself/ Leiketsi la ho tentsha: ho ikapesa ntle le ho thusa. moitepellisi). (mm. lesetsoe. teoletso. lemisa. tesello. lemme. 161 . thapallo. lemisoa. tematsano. tepellisoa. Itesella (ite-sel-la) /catipulate. moraparapa). teteko. tentshoa. revel/ Leiketsi la ho thabisa: ho iketsetsa monate kapa monyala ka ho bapala. tepelliso. to be audacious/ Ho ba le sebete sa ho loana kgahlanong le se tshajoang. (bap. seletsa). give up/ Leiketsi la ho lesella: ho itlohella feela ntle le ho itlhokomela. tsheha kapa ho etsa diketso tsa nyakallo. lemela. Itetsetsa (ite-tse-tsa) /play music for oneself/ Leiketsi la ho letsetsa: ho etsa modumo wa mmino ka bowena bakeng sa hao. confront. retrospect/ Leiketsi la ho lemoha: ho ikelelloa ka mota hore ho etsahale bobe ho wena.

rehelletsoe. Ithata (it-ha-ta) /neat/ Ho ba makgethe. /bon. theolo. theotse. reriloe. thetsitsoe. thapile. ratetse. (mm. Ithera (it-he-ra) /caucus/ Ho bua mmoho ka thoko pele ho seboka kapa kopano ya dipuisano. boitheto. thekelo. rekelana. theoloa. boithatelo. Ithetsa (it-he-tsa) /deceive oneself/ Ho bua leshano kgahlanong le bowena. Ithatafatsa (it-ha-ta-fa-tsa) /harden oneself. Ithatela (it-ha-te-la) /to like. ho rata bohloeki. thapisoa. (mm. 162 . Itheha (it-e-ha) // Leiketsi la ho reha: ho ipha lebitso ntle le ho emela ho rewa kapa ho fuwa lona. (mm. thetso thetseho. ratisisoa. Ithetsa (it-hits-a) /touch oneself/ Leiketsi la ho thetsa: ho sebedisa letshoho bakeng sa ho tshoara mmele kapa seseng sa ditho tsa ona. thetsitse. Ithatisa (it-ha-ti-sa) /to fake to love/ Leiketsi la ho ratisa: ho iketsa eka o ratana le mangmang empa ho se joalo. rekiloe. ho qenehela motho ya entseng phoso. Itheola (it-he-u-la) /climb down by voluntarily/ Leiketsi la ho theola: ho ya tlase ho tloha hodima ntho e hodimo ntle le ho thusoa. Ithiba (it-hi-ba) /control oneself/ Leiketsi la ho thiba: ho kgona ho itshoara kgahlanong le ho etsa phoso kapa ketso e mpe. Ithapisa (it-ha-pi-sa) /lenient. thato. thetsoa. Maithero/ (mm. ho iketsetsa thapelo e mabapi le wena. easy going/ Ho ba bonolo kgahlanong le. Leiketsi la ho rekisa. thapisitsoe. (mm. thatolloa). moithekisi) (bap. Ho nahana hore boemo bo ka tsela e itseng empa ho se joalo. boithibo. rateha. thetha. moreri. thehello. rehellana. market oneself/ Ho bua ka bowena bakeng sa ho fumana mosebetsi kapa ho etsa kgoebo e itseng. boithetso. ratiloe. thekiso. e sa dumeleheng. boithapello. reketse. Ithatolla (it-ha-tul-la) /unroll oneself/ Leiketsi la ho thatolla: ho ithusa ho harolla ntho e thatetseng mmele. thatiso. boithero. boithapiso. moithehi) . moithapisi). rehelletse. boithatafatso. Ithekela (it-he-ke-la) /buy for oneself/ Leiketsi la ho rekela: ho ntsha chelete bakeng sa ho ithekela se batloang ntle le ho etsetsoa joalo.162 Ithapella (it-ha-pel-la) /pray for oneself/ Leiketsi la ho rapella: ho rapella bowena ba hao. rehella. lerato. therano. rapetse. thatelana. (mm. thetsana. moratani. thatetsoe). rerile. moitheri) (bap. reketsoe. (mm. boithatelo. thero. morapedi). thatetse. prefer/ Ho rata ka ho kgesolla kapa ho kgetholla hara babang kapa tseding. thapiso. boithati. thatelano. theolelo. boitheho. ratisitsoe). moithati). ratisitse. Leiketsi la ho ratela. rekeloa. (mm. thatafatso. thetehile. rekisoa. thatafatsoa. (mm. (mm. theto. Itheta (it-he-ta) /self rolling/ Leiketsi la ho theta: ho ikisa tlase le motheo ka ho lepella fatshe. thapisitse. (mm. morati. (mm. rapeloa. motheo). thetsitsoe. (mm. Ithekisa (it-he-ki-sa) /sell oneself. thekelano. Leiketsi la ho thetsa. boithetso. rapela. ratisoa. boithatiso. thatelo. thetsana. thetsano). thato. ratisisa. (mm. thetsano. rateloa. theolela. serati). ratoa. (mm. ho sala morao ha ho etsoa ketso tse itseng. theotsoe. boithekelo. thetsitse. reroa. boitheolo. theteha. rapelletsoe. become stubborn/ Leiketsi la ho thatafatsa: ho bontsha manganga ka ho satallisa molala kgahlanong le ho nka taelo kapa ho mamela lebaka le utloahalang. (mm. Boithekiso). rapelletse. thetiloe). thapelo. thatafaditse. morero. moreki). thatafaditsoe). thetile. Ithatela (it-hat-el-a) /to roll oneself/itself/ Leiketsi la ho thatela: ho iphutela ka ntho e itseng. ratetsoe. rekile. Leiketsi la ho rera. thatollo. (mm. boithatollo. boithekiso. rerana. theho. Boithero). rapellana. Leiketsi la ho thapisa. thateloa. thapello. Leiketsi la ho rata. ratile. moithetsi). theteho. rapella. thehellano.

thunyano. rokile. Ho iphahamisa ka dipuo. thibiloe. (mm. thibollotsoe). (mm. ronngoa. e tshehadi e nang le bophelo ka popelong. (bap. thijoa. morumuwa). Ho thola feela tje. tholano. (mm. sethibathibane). boithimodiso. seritama). Leiketsi la ho thola. e ka tsoalang ka mora dikgoedi tse itseng ka lebaka la kemaro. thuntse. boithitamiso. rotile. ritamisoa. (mm. Ithoma (it-hu-ma) /to shit oneself/ Ho nyela bowena: ho ntshetsa masepa diaparong tse aperoeng. ritamisana. boithibollo. rometsoe. thimodisitse. thoeso. bo sa tloaelehang. thimosisitsoe. thuntsoe. thomano. 163 . (mm. thonkgile. thoko. ritamisa. Ithibolla (it-hi-bul-la) /unblock oneself/itself/ Leiketsi la ho thibolla: ho ba boemong ba ho tlosa se thibileng lesoba ntle le thuso ya eng kapa eng. Ithimodisa (it-him-odi-sa) /pretent to sneeze/ Leiketsi la ho thimodisa: ho etsa eka ho thimola ho teng empa ho se joalo. thomo. thibetsoe. roetse. rohakile. thotelo. ho ba le bophelo ka popelong. boithoeso. (mm. morohaki). ho fihlella sepheo sa hao. romme. Ithoka (it-haw-ka) /to make poet. Ithoetse (it-hwe-tse) /pregnant/ E boemong ba ho bontsha kemaro. thonkgoa. moithoki). mmeleng). thonkgeha. Ithotela (it-hu-te-la) /self pissing/ Leiketsi la ho rotela: ho rotela diphate kapa diaparo ka lebaka la bokudi kapa boemo bo itseng. (mm. boithoalo. rometse. to praise sing/ Leiketsi la ho roka: ho rorisa ka dipuo le mmino. (mm. thimodiso. ritamela. thibollotse. thibeloa. romana. thitamisano. ho beha hodimo ka mantsoe a lokileng a pina kapa thothokiso. moroto. romeloa. boithomo. Ithonkga (it-hun-kga) /to aggravate an injury/ Leiketsi la ho thonkga: ho etsa hore leqeba le be bohloko ka phoso ka ho le thetsa hampe. ronngoe. ithomile) Ithoma (//) /send oneself/ Leiketsi la ho roma: ho ya ntle le ho isoa. Ithunya (it-hun-ya) /shoot oneself/ Leiketsi la ho thunya: ho tobetsa konopo ya sethunya ka phoso kapa ka boikemistso ka tsela e bakang hore kulo e tsoe mme e o bolaye kapa e o ntshe kotsi. (mm. rotetse. thonkgiloe). roesana. Itholela (it-hu-le-la) /to be neutral/ Ho se bontshe tshekamelo kapa lehlakore ka ho thola kapa ho se ntshe maikutlo. thibela. moroalo) Ithoesa (it-hwe-sa) /burden oneself/ Leiketsi la ho roesa: ho kgona ho beha nkgo kapa ntho e itseng hloohong ntle le ho thusoa. imme. thonkgeho. Ithohaka (it-haw-ha-ka) /insult oneself/ Leiketsi la ho rohaka: ho lebisa tlhapa kapa thohako ho bowena. thunyana. tholoa. to praise self. serota). thonkgehile. Ithorisa (it-ho-ri-sa) /self praise. boithunyo. ho inyela. (mm. Leiketsi la ho roala. roala. thoesano. boithonkgo. boitholo. (mm. thotse). Ithoala (it-hwa-la) /to be pregnant/ Ho ba moimana: ho ba le lesea ka popelong. boast/ Ho fana ka thoriso bakeng sa bowena ntle le ho etsoa joalo. Leiketsi la ho rorisa. thitamiso. (mm. rokoa. rohakiloe. boithotelo. rokiloe. thohakano. thibetse. thonkgo. thibollo. roaloa). thibangthibang. boithomo. roteloa. moroki. romela. thimodisoa. ho nyela diaparo tse aperoeng. thibile. rotetsoe. thoalo. emere. (mm. ho phahamisa ka mantsoe a monate a nang le thoriso. ho ikisa kaekae ka bowena ntle le ho romeletsa kapa ho roma emong. thibeloa. rohakana. sethunya). thibolloa. thohako. ritame. Ithola (it-haw-la) // Leiketsi la ho thola: ho iphumana ka mora ho se tsebe se tlamehang ho etsoa.163 thibo. thimola). mothibi. boithoahako. boithoko. Ithitamisa (it-hit-a-mi-sa) // Leiketsi la ho ritamisa: ho tlosa masalla a masepa lesobeng la dibono ka bowena ntle le ho thusoa.

hlapaolana. Leiketsi la ho ruta. tlameha. ho phakisa ka lebaka la ho fihla pele. boitlhabo. boitlhakiso. ngola kapa ho ikoetlisa. tlhakoleho. hlapaotsoe) (bap. madiela) (bap. tlatlarieditse. ho ipha tsebo ka ho leka ho etsa ketso e itseng. itihela). Itlhapaola (itl-ha-pa-ula) /insult oneself/ Leiketsi la hohlapaola: ho lebisa thohako ho wena. erase/ Leiketsi la ho hlakola: ho itlosa maphemphe kapa bohlasoa bo bonahalang. hlakoloa. tlefetsana. hlabela. hlakisitsoe. tlhabano. imbile/ Ho batla tsebo e ncha ka ho bala. itlhahanetse) (bap. moitlami). potlaka). ho nka maikarabelo a itseng ntle le ho qobelloa kapa ho laeloa joalo.164 Ithuta (it-hu-ta) /learn. tinngoe. (mm. ho hlahisa seo oleng son ntle le ho pata. (mm. tlefetsano. moitlhakisi). (mm. dietse. boitio. tlhahisano. hlapaotse. mohlabi). tlangoa. hlabile. Itlhahanela (itl-ha-ha-ne-la) /rush. manifest oneself/ Leiketsi la ho hlahisa. hlahisana. hlahisitse. Itlefetsa (itle-fi-tsa) /clobber. hlakisitse. vociferous complaining/ Ho belaela ka ho etsa lerata le leholo. tlhakisetso. dielana. hlapaola. hlaha. Itlhakisa (itl-ha-ki-sa) /clarify. tlhakola. tlhapaolano. boitlamahanyo. (mm. (mm. tielano. (mm. diela. tlhakiso. hlajoa. boitlhakolo. timana. (mm. tlhapaolo. Itlamahanya (itla-ma-han-ya) /associate. Itlhahisa (itl-ha-hi-sa) /show off. sebetsa. dielana. affiliate/ Leiketsi la ho tlamahanya: ho ipapisa le mokga. Itlama (itla-ma) /commit oneself/ Leiketsi la ho tlama: ho ipeha boemong ba ho phethahatsa morero o itseng. boitlefetso. ithohaka). hlahafatsoa. (mm. boitimo. Leiketsi la ho tlatlarietsa. timme). setlamo. (mm. (mm. (mm. hit oneself/ Leiketsi la ho tlefetsa: ho inatha sefahleho ka lebaka la ho kgena haholo. moitlatlarietsi). elucidate oneself/ Leiketsi la ho hlakisa: ho bua ka tsela eo se buuwang se utloahalang hantle. boitlamo. boitlhahafatso. boitio. tielo. Leiketsi la ho hlahanela. tlamahantse. (mm. Itima (iti-ma) /to fast/ Leiketsi la ho tima: ho ba ntle le dijo. tlamo. tielo. dietse. hlakisoa. tlamahantsoe. hlahafaditsoe. sehlopha kapa leano le itseng ka bowena ntle le ho qobelloa. tlhabo. Itlhahafatsa (itl-ha-ha-fa-tsa) /to be ferocious. tlefetsoa). Itlhakola (itl-ha-ku-la) /dust oneself. phakisa. diela. (mm. bohlaha). tlatlarietsoa. tlhakolo. boitlhahanelo. hlakile. hurry up/ Ho tsamaya nako e sa dumela. boitlatlaritso. boitlhapaulo. tlatlarietso. tlefetso. hlakisetsoa. tlhahanelo. hlakotsoe. mohlakola). boitlhahiso. tlamahanyoa. boast/ Ho bontsha bowena. Itia (i-ti-a) /fall oneself/ Leiketsi la ho dia: ho itahlela fatshe. ho ba teng hape ka mora ho ba sio. hlakotse. hlakisetsa. tlameho. boitlamo. tlatlarieditsoe. tielano. hlakoleha. madiela). ho hana kapa ho tlohela sejo kapa seno. Itlhaba (itl-ha-ba) /stab oneself/ Leiketsi la ho hlaba: hi ikenya thipa kapa ntho e motsu ka phoso kapa ka boomo. Itihela (iti-he-la) /cust down oneself/ Leiketsi la ho dihela: ho itahlela fatshe ka phoso kapa ka baka la ho teneha le ho kgena. tlamme. Ho fumana bohlale bo bocha lekgetlo la pele ka ho etsa ketso e itseng. moitlhahisi). ho tsamaya nako e sa le teng. hlabana. diela. 164 . ho ipontshahatsa kapa ho iponahatsa pepeneneng. hlahafaditse. ho ithohaka. Ithutile (it-hu-ti-le) /learned/ Bokgale ba ho ithuta. hlahisitsoe. timano. tlhahiso. diela. wild/ Leiketsi la ho hlahafatsa: ho ipheha maemong a hlokang setsoalle. tlhahafatso. moitlamahanyi) Itlatlarietsa (itla-tla-ri-etsa) /complain loudly. Itlhahisa (itl-ha-hi-sa) /appear.: ho iponahatsa ka mora ho nyamela. (mm. tlanngoe.

hlodisana. (mm. tlhoeko. Itlhatlhella (itl-hatl-el-la) /arming oneself/ Leiketsi la ho hlahlella: ho ipha bongata ba se hlokahalang bakeng sa tshebediso e eketsehileng ya kamoso. tlhatlhellano. hlomphiloe. hlobotse. 165 . moitlhapisi) (bap. tse bontshang boithati. tlhokomelo. tlhompho. moitlhomi. (mm. moitlhokomedi). boitlhomphollo. moitlhetlheelli) . Itlhokofatsa (itl-hu-ku-fa-tsa) /infuriate oneself/ Leiketsi la ho hlokofatsa: ho ipeha makgatheng a ho kgena haholo ntle le mabaka a utloahalang. boitlhobodiso. tlhobolo. (mm. moitlheketlhi). boitlhodiso. tlheketlho. tlhetlheelo. hlomisa. hloekisitsoe. hlahlobile. Itlhobodisa (itl-hu-bu-di-sa) /undress oneself/ Leiketsi la ho hlobodisa: ho ntsha diaparo mmeleng ka bowena ntle le ho thusoa. hlomphollotse. hlompheha. hlapisana. hloekisoa. hlapisitse. tlhodiso. tlhatlhobano. hlahlobana. hlobodisitsoe. tlhatlhello. hlekehlana. hlomile. tlhomo. Itlhoma (itl-haw-ma) /to lead/ Leiketsi la ho hloma: ho etella pele dipapading tsa ditlhodisano. tlheketlhano. Itlhokomela (itl-haw-kaw-me-la) /care for oneself/ Leiketsi la hohlokomela: ho netefatsa hore bowena ba hao bo hlokomelehile kapa bo tlasa tlhokomelo e kgolo haholo. (mm. moihlomphi.165 Itlhapisa (itl-ha-pi-sa) /bath oneself/ Leiketsi la ho hlapisa: ho kena ka metsing bakeng sa ho itodisa ntle le ho etsetsoa joalo. boitlhoekiso. hlobodisitse. Itlhomapele (itl-haw-ma-pi-li) /to lead/ Leiketsi la ho hloma-pele: ho etella pele dipapading tsa ditlhodisano. (mm. moitloma-pele) Mohl. Itlhoekisa (itl-hwe-ki-sa) /clean oneself/ Leiketsi la ho hloekisa: ho itlosa ditshila mmeleng ntle le ho etsetsoa joalo. tlhatlhobo. inspect oneself. hlokometsoe. moitlhobodisi). tlhomopele. Mohl. hlokometse. Itlhodisa (itl-hu-di-sa) /self defeat/ Leiketsi la ho hlodisa: ho etsa diketso tse bakang hore bokgoni ba ho loana bo fele. moitlhomphi). hlahlojoa. hlodisitsoe). hlapile. boitlhatlhobo. mohlahlobi). hlobodisoa. hlodisoa. tlhomphano. Itlhetlheella (itl-hitl-hel-la) /overdose oneself/ Leiketsi la ho hlehleella: ho iphepa hofeta tekanyo. hlokofaditse. Itlhompha (itl-homp-ha) /respect oneself/ Leiketsi la ho hlompha: ho etsa diketso tse hlokang tello. boitlhetlheello. boitlhompho. hlomme-pele. tlhodisano. hlokofaditsoe. hlekehliloe. hlahlallena. boitlhomo. (mm. hlehleelletse. hlehleelletsoe. hlomphile. hlompholloa. boitlhokofatso. itodisa). hlehleelloa. hloekisitse. (mm. hlomisoa. boitlhatlhello. hlomme. introspect/ Leiketsi la ho hlahloba: ho itekola kapa ho icheba bakeng sa ho tlosa phoso. hlapisitsoe. (mm. mohlomphehi. (mm. boitlhapiso. tlhompheho. hlobotsoe. tlhomphollo. (mm. Itlhompholla (itl-homp-ul-la) /disrespect oneself/ Leiketsi la ho hlompholla: ho etsa diketso tse bakang tello e mabapi le bowena. mohlomo). tlhoekiso. moitlhoekisi). (mm. Sehlopha sa Orlando Pirates se rata ho itlhoma pele ha se bapala le sa Kaiser Chiefs. Itlhekehla (itl-he-ke-hla) /shake oneself/ Leiketsi la ho hlekehla: ho itsitsinya bakeng sa mmino kapa pina. (mm. hlongoa-pele. tlhapiso. tlheketlheho. tlhobodisano. hlokomeloa. hlobodisana. hlahlelletse. hlekehloa. hlodisitse. boitlhomo-pele. hlahlobiloe. Ho nka maemo a pele. Ho etsa diketso tse bakang hore moetsi a hlomphehe. tlhobodiso. (mm. hlokofatsoa. hlomphana. hlekehleha. Itlhatlhoba (itl-hatl-hu-ba) /examine. Ho nka maemo a pele. moitlhokofatsi). boitlhokomelo. hlahlelletsoe).boitlheketlho. ho itjesa haholo. tlhokofatso. (mm. ho tjeka bakeng sa mmino. hlekehlile. hlongoa. tlhapo. Sehlopha sa Orlando Pirates se rata ho itlhoma pele ha se bapala le sa Kaiser Chiefs. hlomphollotsoe).

tlosoa. hlophisetsa. tlohellano. boitlhophehiso. lokisitse. loantshitse. (mm. boitoanelo. tlosetso). lokisitsoe. succumb/ Leiketsi la ho tlohella: : ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng ka bowena. ho tloaelana le mokgoa o itseng. brace oneself/ Leiketsi la ho lokisa: ho ipeha boemong ba malala a laotsoe. hlophehisoa. tlosetsa. moitloaetsi). (mm. tlhophehiso. hlophehile. hlophisetsoa. Itlotsa (itl-o-tsa) /anoint. todisana. todiso. bolokisi). rantoa. motlotsuwa). loantsana. (mm. tlohelana. loanne. loantsha. grease or embrocate oneself/ Leiketsi la ho tlotsa: ho ineta ka setlolo kapa mafura. boitlhopiso. (mm. lokisetsana. moitlontlolli). Itlohela (itl-u-he-la) /give up. bolohi. ho ba seemong se loketseng ketsahalo e itseng. tlotso. toantsho. (mm. Itlhophisa (itl-hop-hi-sa) /arrange. loaneloa. totse). (mm. hloname. lohile. tlosano. todisoa. boitlohello. mohlonami) Itlhophehisa (itl-hup-he-is-a) /impoverish oneself/ Leiketsi la ho hlophehisa: ho baka diketso tsa tlhopheho ka bowena. ho bua dipuo kapa dipolelo tse hanyetsanang. tlohellana. loantshitsoe. lokisetsa. tokiso. tokisetso. toanelo. Ho ba sebakeng ntle le ho qobelloa kapa ho susumetsoa. todisitsoe. succumb/ Leiketsi la ho tlohela: ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng ka bowena. toantsho. hlophiseditsoe) (bap. boitliso. Itokisetsa (itu-ki-se-tsa) /fix by oneself/ Leiketsi la ho lokisetsa: ho etsa hore se robehileng kapa se sa lokang se loke ka ho se lokisa ka bowena. ho itesella bakeng sa tlholo kapa ho hloleha. boitlohelo. (mm. ho iphoqa ka diketso tse kgesehang. Itlohella (itl-u-hel-la) /give up. mmantoa. Itlisa (itli-sa) /bring oneself/ Leiketsi la ho tlisa. seloani). tlhopisetso. (mm. tloaetsoa. loantshitse. tlositsoe.166 Itlhonamisa (itl-hu-na-mi-sa) /sadden oneself/ Leiketsi la ho hlanamisa: ho ipeha boemong ba tlhonamo ka bowena ntle le ho etsoa joalo. Itoha (it-u-ha) /braid oneself/ Leiketsi la ho loha: ho lokisa moriri ka ho etsa moloho o motle ka bowena. tlohelano. tohano. tlontlolleho. tlisoa. tlosana. toantshano. Itoanela (it-wa-ne-la) /fight for oneself/ Leiketsi la ho loanela: ho loana ntle le ho thusoa. moloanedi. tloae. (mm. tlhonamiso. ho loana ka bowena feela ntle le thuso ya mang kapa mang. itukisa). Itodisa (it-o-di-sa) /bath oneself/ Leiketsi la ho todisa: ho hloekisa mmele ka ho kena ka metsing ka bowena ntle le ho etsetsoa. tlisitse. 166 . boitlotso. ho itesella bakeng sa tlholo kapa ho hloleha. boitodiso. mohlophehi). lohiloe. ho itsamayela ntle le ho joetsoa. moloani. tlhonamo. hlophehisitse. boitloso. tlohello. tlontlolleha. ho bontsha ho hlonama ho sio. Itloaetsa (itl-wa-etsa) /accustom oneself. (mm. ntle le thuso ya emong. hlonamisoa. tlotsoa. moitlotsi. tlisitsoe). Itoantsha (it-wa-nts-ha) /contradict self/ Leiketsi la ho loantsha: ho ba boemong ba ho ba kgahlanong le seo o se buang ka mantsoe a sa tshoaneng. prepare for oneself/ Leiketsi la ho hlophisa: ho ipeha boemong bo loketseng ho etsa ketso e itseng. tloso. (mm. tlohelloa. boitlhonamiso. tlontlollo. (mm. oil. todisano. tloaetso. hlophiseditse. (mm. boitoantsho. Itlosa (itl-u-sa) /move oneself/ Leiketsi la ho tlosa: ho tloha ka bowena ntle le ho tlosoa. acquint oneself/ Leiketsi la ho tloaetsa: ho itsebahatsa ho boemo bo itseng. tlohelletse. (mm. todisitse. tliso. loantshitsoe). Itokisa (itu-ki-sa) /to prepare oneself. boitoho. tloheloa. Itlontlolla (itl-on-tlul-la) /embarrass oneself/ Leiketsi la ho tlontlolla: ho etsa diketso tse o phoqang. boitloaetso. lokisoa. tokisetsano. boitlontlollo. lohana. tlotsitsoe. tlohelletsoe). moloho. tlhopiso. (mm. tlohelo. boitokisetso. (mm. tlotsitse. tlositse. molokisi. molohi). boitokiso. tlohetse).

setsebi. introduce/ Leiketsi la ho tsebahatsa: ho itlhalosa kopanong. tsebisa. tokisetso. tsamaisano. tokisetsano. lokisoa. tsebello. Itotobisa (ito-to-bi-sa) /stroll for oneself/ Leiketsi la ho totobisa: ho itsamayela ntle le ho tsamaisoa. totobisoa. lokisetsana. Ba entse diketso tse ngatanyana tse itseng. tsebisana. lomahanya. (mm. lomme. tsekoa. Itshaba (its-ha-ba) /frightened of oneself/ Leiketsi la ho tshaba: ho ba le letsoalo ha o icheba kapa o nahana ka seo o se entseng pejana. totobello. boitomo. tsamaisitse. (mm. lokisitsoe. Itokisetsa (itu-ki-se-tsa) /prepare oneself/ Leiketsi la ho lokisetsa: ho ipeha boemong ba ho lokela ho phetha mosebetsi kapa ketso e itseng. ho ba ntle le ho laoloa ke naha kapa motho emong. boitsebahatso. lokisetsa. tsamaisana. tshabo. (bap. Morena Masupha o ne a bua le batho ba itseng. motsamao. (mm. topodisitsoe). tsebano. boitsebiso. tsebana. moitsebahatsi) Itseka (its-ek-a) /to fight for freedom/ Leiketsi la ho tseka: ho loana kgahlanong le mohatelli. tokiso. (mm. boitsamaiso. (mm. totobela. tsamaisana. tshabehisitsoe). boitshabo. lokisitsoe. tsamaisitsoe. Itsamaisa (its-a-ma-is-a) /go. tomo. tshabisa. (mm. totobo. tshajoa. molokisi. mototobi). tshabehisano. tsamaile. tomako). Itsebahatsa (its-eba-ha-tsa) /make oneself known. something/ Hoa boemo. tsamaisano. tomano. tsamaiso. totobile. topotse. totobiso. (mm. boitopodiso. boitsamaiso. topo. longoa. tsebiloe. ho se tsoelepele ka ho sebetsa. Itokolla (it tu-kul-la) /resign/ Ho lesa mosebetsi. ho ipolela seo oleng sona. tsebile. Itse (itse) (its-e) /said/ Bokgale ba “ore”. boitseko. tsebo. tsebahaditsoe. Itsebisa (its-e-bi-sa) /introduce oneself/ Leiketsi la ho tsebisa: ho ipolela seo oleng sona. tshabehisitse. tsebisoa. tsamaisitsoe. move dependently/ Leiketsi la ho tsamaisa: ho ba boemong ba ho itaola. boitshabehiso. tsejoa. tsebiso. Mohl. O itse o tla tsamaya mantsiboya. (mm. Mohl. moitsebahatsi). motsamao. ntho kapa ketsahalo: enngwe e sa hlalosoeng. bolokisi). motshabi). lokisitsoe. tsamaiso. tshabehisana. matseba). motsamai).) Itsamaisa (its-a-ma-is-a) /to be independent. (mm.167 boitokiso. Itopodisa (it-o-pu-di-sa) /pretent to be angry/ Leiketsi la ho topodisa: ho iketsa eka o kgenne empa ho se joalo. Itoma (it-u-ma) /bit oneself/ Leiketsi la ho loma: ho ja leleme la hao ka meno ka phoso kapa ntle le boikemisetso. tsekisa. molokisi. tomeho. lokisitse. ho tlohela tshebeletso. lomeha. tsebella. lokisitse. itseng). boitokiso. lokisitse. tsebisoa. motsamai. lokisoa. tsebiso. tsekisoa. tsekisana. enngwe eo ho ka buuwang ka yona. (mm. tsebisano. Itseng (its-eng) /certain. Bokgale ba ore. tsebahaditse. boitotobiso. Itshabehisa (its-ha-be-hi-sa) /worsen oneself/ Leiketsi la ho tshabehisa: ho impefatsa ka diketso tse itseng. boitsebo. topodisoa. particular. ore) (mm. tsamaile. tsebahatsoa. (mm. mokgehlepetsi kapa mmuso wa khatello. tshabile. tokisetso. boitokisetso. tsekisano. walk by oneself. lomana. tokisetsano. Itseba (its-e-ba) /know oneself/ Leiketsi la ho tseba: ho ikutloisisa bowena. itself/ Leiketsi la ho tsamaisa: ho leba kapa ho nyathoha ka bowena ntle le ho laeloa joalo. tshabehiso. totobella. 167 . tshabisoa. bolokisi). (mm. tseko. botho le tloaelo tsa hao. lokisetsana. Che ore o tsamaya honajoale. pitsong kapa sechabeng ntle le ho etsoa joalo. ho iketsa mobe. ho ba bohlokong bo sio. ho iqeka ka bowena ntle le ho etsetsoa joalo. topolo. totobelo. lomaka. lokisetsoa. moitseki). tomahanyo. tsamaisitse. topodisitse. tsabahatso.

ho tshoha kapa ho qeaqea. motshehoa). tshellano). tshetlehile. tshedisitsoe. tshehile. ho imetsifatsa kapa ho iketsa mongobo kapa lesoe. (mm. Itshela (its-he-la) /springle. tshepile. ho sebeletsa bowena ntle le ramosebetsi. tshetlano. tshella. Itshidisa). motshedisi) (bap. tshetse. boitshebediso. Itshepisa (its-hep-is-a) /promise oneself/ Leiketsi la ho tshepisa: ho ipeha boemong ba ho lebella seo ho senang bonnete ba hore se tla etsahala. sebedisitsoe). Ho tshepa tshepedi ya mmantshepe: ho ba le tebello e sio kapa e kekeng ya etsahala. (mm. ho iketsetsa eng kapa eng bakeng sa ho fumana moputso. (mm. boitshebeletso. Itshetla (its-he-tla) /to eat nicely/ Ho ja hamonate haholo. (mm. tshebetso.. tshetjoa. tshehiloe. boitshepiso. tshellano. Itshedisa (its-hi-di-sa) (itshidisa) /cross by oneself/ Leiketsi la ho tshedisa: ho ya ka mosoung omong wa sebaka ntle le ho thusoa. Itshetla (its-he-tla) /hit oneself/ Leiketsi la ho setla: ho ikotla ka lebaka la ho koata haholo. tshepisana. tshelloa. tshetlehiloe. sebedisitse. Itshella (its-hel-la) /pour for oneself/ Leiketsi la ho tshella: ho tshela ntle le ho etsetsoa joalo. (mm. ho tshela ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. tshellana. tshepiso. tshelo. tshepisoa. (mm. tshepo. boitshehlo. Tshello. (bap. boitsheho. tshetleho. boitshelo. ho iqabola ka diketso tse bakang setsheho. boitshediso. sebedisana. tshedisoa. setsheho. tshehlano. (mm. boitshebetso. (mm. (mm. tshetsoe. tshetlehoa). Itshebedisa (its-he-be-di-sa) /pretent to work/ Leiketsi la ho sebedisa: ho etsa eka mosebetsi o wa etsoa empa ho se joalo. tshelletsoe. tsheloa. setloa. boitshetlo. sehlana. botshelo. sebetsile. mosebetsi. setshelo). tshebediso. (mm. Itsheha (its-he-ha) /laugh oneself/ Leiketsi la ho tsheha: ho baka diketso tse qabolang bowena. Itshebeletsa (its-he-be-ke-tsa) /work for oneself/ Leiketsi la ho sebeletsa: ho etsa tsohle ka bowena ka sepheo sa ho fihlella boemo ba batloang. motshepisi). tshepisitsoe. Nyofa). tshetlo.168 Itshabisa (its-ha-bi-sa) /to pretent to be afraid/ Leiketsi la ho tshabisa: ho etsa eka tshabo e teng empa ho se joalo. Itshepa (its-hep-a) /confident/ Leiketsi la ho tshepa: ho bontsha maikutlo a boitshepi. ho ingoapa ka phoso. tshebeletso. tshabo. boitshepo. motshepuwa). tshelletse. tshabisoa. sehliloe) . tshehisa). ho etsa ketso ka ho bontsha boitshepo. wet oneself/ Leiketsi la ho tshela: ho ingobisa ka ntho e metsi. tshehano. tsheloa. ho koenya ka bongata sejo se monate. tshabiso. setlile. tshepana. mosebeletsi). (mm. tshehana. tshehisitsoe. setlana. boitshabiso. Mael. boitshetleho. sebeletsoa. (mm. sebeletsana. motshabi). tshetsoe. tshepano. tshepiloe. Itshebetsa (its-he-be-tsa) /self employed/ Leiketsi la ho sebetsa: ho hlahisa kapa ho phethahatsa boemo bo itseng ba mosebetsi ntle le ho etsetsa emong. Itshehisa (its-he-hi-sa) /pretend to laugh/ Leiketsi la ho tshehisa: ho etsa eka o wa tsheha empa ho se joalo. (mm. (mm. tshelo. ho etsa tshebesto e sio. tshehisitse. tshehisoa. ho tshaba ntho e sio. tshepisano. tshebeletsano. tshello. 168 . mosetli). boitshehiso. tshehiso. tshetse. ntle le ho belaela. tshedisitse. sebeleditsoe). Itshetleha (its-he-tle-ha) /lean against/ Leiketsi la ho tshetleha: ho ema ka ho ba mabapi le lebota kapa ntho e emeng. Itshehla (its-he-hla) /scratch oneself/ Leiketsi la ho sehla: ho iphumula ka ntho e mahoashe ka phoso kapa ka boikemisetso. tshellana. setliloe. tshebedisano. sehlile. tshepisitse. ho qhatsa metsi kapa seno bakeng sa ho inoesa.

Itshoarella (its-hwa-rel-la) /hold firm/ Leiketsi la ho tshoarella: ho iteketletsa ka thata hodima ntho e itseng ho phema ho wa kapa ho dieloa. (mm. tshoarello. tshoariso. sitisitsoe. boitshoaro. (mm. tshoarisitsoe). tshihlollelo. masoabi). tshirana. tshiro. sitile. tshoareletso. setshoantsho. sitisitse. tshiruha. tshitelo. mosito. sitisana. matshidiso. tshoabiso. tshoedisitsoe). Itshoantsha (its-hwa-nts-ha) /imitate something or someone/ Leiketsi la ho tshoantsha: ho iketsa seo oseng sona. tshirano. ho itlhokisa ponahalo e phethahetseng. boitshidiso. sitiseha. mositisi). sitelana. tshireletso. boitshihlollo. tshoarelletse. moitshoantshi). tshitisano. soabile. tshoantshisa. tshireletsano. Itshoara (its-hwa-ra) /touch oneself/ Leiketsi la ho tshoara: ho ikama setho seseng sa mmele. tshito. tshoere. tshoantshiso. Itshoabisa (its-hwa-bi-sa) /shame oneself/ Leiketsi la ho soabisa: ho iphoqa ka ho etsa diketso tse tlontlollang bowena. tshidisano. (mm. tshoehlisoa). tshidisoa. tshoarelletsoe). ho ithetsa karolo enngwe ya mmele. sihlollotsoe. tshoehlisana. boitshoabiso. boitshoehliso. tshireleditsoe. sitisoa. tshoedisitse. tshoarana. Itshireletsa (its-hi-re-le-tsa) /protect oneself/ Leiketsi la ho tshireletsa: ho ipeha boemong ba ho loantsha tlhaselo kgahlanong le bowena. (mm. boitshoantsho. tshidisana. tshoedisana. Itshiteloa (its-hit-el-wa) /sin for oneself/ Leiketsi la ho siteloa: ho etsa sebe kgahlanong le bowena. boitshoaro. motshoaruwa). tshoehlisitse. soabisitse. abstain/ Leiketsi la ho tshoara: ho ipeha boemong ba ho laola maikutlo a hao ka ho thibela seo o batlang ho se etsa. tshoarano. (mm. tshoarana. tshoedisano. soabile. tshoabelano. tshoaro. (mm. tshiriloe. tshidiso. tshirile. tshoaro. sitoa. sitelane. (mm. tshitiseho. boitshoariso. sihlollotse. sitetsoe. tshoehlisitsoe. 169 . tshihlollo. motshedisi). moitshihlolli). (mm. sitetse. sitiloe). tshoarisano. ho iketsetsa diphoso. tshidisitse. (mm. boitshireletso. boitshoediso. ho etsa diketso tse bakang hore o tlale masoabi. ho itoanela ka ho netefatsa tshireletso ya hao. soabisitsoe). (mm. motshoari. Itshoehlisa (its-hwe-hli-sa) /dirty oneself/ Leiketsi la ho tshoehlisa: ho ipakela ditshila meleng wa hao ka bowena. Itshoabela (its-hwa-be-la) /ashamed of oneself/ Leiketsi la ho soabela: ho bua dipuo tse ka etsang hore o soabe. expose oneself/ Leiketsi la ho tshoarisa: ho etsa diketso tse lebisang tshoarong ya hao. tshoareletsa. (mm. mositui). tshaontshitsoe. tshidisitsoe. sihlolloa. boitshiro. tshoeroe. soabisoa. boitshoabelo. motshireletsi. tshoere. tshitelano. soabeloa. tshoabelo. (mm. tshireleditse. tshoantshitse. tshoantshoa. tshoediso. hamper oneself/ Leiketsi la ho sitisa: ho baka boemo kapa seemo se kgahlanong le se tlamehang ho phethoa. Itshoarisa (its-hwa-ri-sa) /imprison. tshoarano. motshoaruwa). tshoarisana. tshoarisitse. Itshoedisa (its-hwe-di-sa) /pretend to spit/ Leiketsi la ho tshoedisa: ho etsa eka o wa tshoela empa ho se joalo. Itshira (its-hi-ra) /obstruct oneself/ Leiketsi la ho tshira: ho sitisa pono bakeng sa bowena. tshiruho). tshoeroe. (mm. tshoabeho. moitshireletsi. tshitiso. Itshoara (its-hwa-ra) /control oneself.169 Itshidisa (its-hi-di-sa) /console oneself/ Leiketsi la ho tshidisa: ho ikgothatsa ka mora ho lahleheloa kapa ho hlaheloa ke bohloko. tshireletsana. motshoari. ho fumana lekgabunyane nakong ya ho beleha. boitshitelo. (mm. boitshoarello. soabelana. Itshihlolla (its-hi-hlul-la) /to conceive/ Leiketsi la ho sihlolla: ho ba le ngoana ka mora kemaro. tshoehlisano. (mm. sihlollela.) Itshita (its-hit-a) /overweight/ Leiketsi la ho sita: ho ba boemong le sebopeho sa botenya bo boholo. Itshitisa (its-hit-is-a) /hinder. (mm. boitshitiso. boitshito.

sokoletsoe. tshoenyeha. (mm. ho rata ditaba tse sa o ameng. supana. sothiloe). boitshotlo. Itshuwa (its-hu-wa) /to tame oneself/ Leiketsi la ho suwa: ho etsa diketso tse bakang hore o thape o felloe ke bohale ka bowena. sokoleloa. Itshunyatshunya (its-hun-yats-hun-ya) /interfere. tshokodiso. tshotlo. tshoenyoa. Itshosetsa (ist-hu-se-tsa) // Leiketsi la ho tshosetsa: ho etsa diketso joalo ka ha eka o wa tseba empa o sa tsebe letho. ho ba teng moo o sa hlokahaleng. boitshosetso. sunyasunyile. moitshohlometsi). tshokolo. tsholetse. ho etsa ketso e kekeng ya tsoela molemo ka ho ikenya ho yona. (mm. letshoho. tsholela. sothoa. tshohile. tshosana. tshotetsi. mosotedi). tshoenyeho. Itshosa (its-hu-sa) /scare oneself/ Leiketsi la ho tshosa: ho ipeha boemong bo ka bakang hore letsoalo le be teng ka bowena. ho etsa diketso tse ngongorehisang bowena. tshoenyano. joang. meddle/ Ho kena ditaba tse sa amaneng le wena. sotheha. sotleha. sothehile. sotloa. intrude. boitsipo. tshotlehiso. setshosa. tshosano. tshosane). tsholetsoe. supisa. sokotse. tshotsoe). (mm. boitshunyatshunyo. tshosetso. supiloe. suwisa. tshositsoe. ho bua ntle le ho fuwa sebaka. tshuwano. tshokolelo. bother oneself/ Leiketsi la ho sokodisa: ho ipeha boemong ba ho sokola ka bowena. soteditse. tshosane). tsitjoa. boitsholelo. sohlometsoa. sothile. Itshotetsa (its-hot-ets-a) /approach by oneself/ Leiketsi la ho sotetsa: ho ikatametsa pela ntho kapa motho ka bowena. Itshupa (its-hup-a) /prove oneself/ Leiketsi la ho supa: ho ipontshahatsa hore wena o mang. sokoleha. tshupano. tsipile. wa hokae. Leiketsi la ho sunyasunya. Itshokolela (its-hu-ku-le-la) /struggle by oneself/ Leiketsi la ho sokolela. ho ikgoabitlella kapa ho iketsetsa dintho tse batloang. mosuwi) . boitshupo. lesupa. suwile. boitshokolelo. (mm. (mm. moitshosetsi. boitshotetso. sokodisana. Itsholela (its-hu-le-la) /provide food for oneself/ Leiketsi la ho tsholela: ho ipha dijo ntle le ho etsetsoa joalo. tshosoa. (mm. tshupiso. suwisisa. tshoseditsoe. (mm. (mm. (mm. moitshunyatshunyi). matsipatsipane). tshoenyana. ho ipatlela ditlhoko tsa bophelo ka bowena ntle le ho thusoa. tshokodisano. sotetsoa. mosokodi). tsholo. sotlehisa. boitshuwo. tsipana. sokodisitse. tshuwiso. boitshoso. sohlomeditsoe. Itshotla (its-hu-tla) /trouble oneself/ Leiketsi la ho sotla: ho ipeha boemong ba tshotleho ka bowena. tshosetsoa. tshositse. tshoentse. Itshokodisa (its-hu-ku-di-sa) /strife. sotlehile. (mm. ho iketsa tsebanyane empa ho se joalo. tshuwo. matsipane. mosotli. sokodisitsoe. boitshotho. tshohlometso. supisoa. soteditsoe. tsipano. sokodisoa. tshupo.170 Itshoenya (its-hwen-ya) /trouble oneself/ Leiketsi la ho tshoenya: ho nka matsapa a ho etsa ketso e itseng le ha ho sa hlokahale. (mm. lesupi). tshunyatshunyo. tshotheho. tshokoleho). tshotleho. tsholelo. tsipiloe. Itshotha (its-hot-ha) /distort oneself/ Leiketsi la ho sotha: ho ipelekanya setho seseng sa mmele ha bohloko. suwana. tshoso. tshotetso. tshoentsoe. ho etsa se hlokang thuso. boitshohlometso. sohlomeditse. boitshoenyo. tshokolo. tshoenyo. tshotse. boitshokodiso. 170 . supile. (mm. tshoseditse. Leiketsi la ho sohlometsa. matshoenyeho). sokoletse. (mm. supjoa. tshotheho. Itshohlometsa (its-hu-hlu-me-tsa) /to interrupt/ Ho kena feela ntle le ho joetsoa. Itsipa (its-ip-a) /sting oneself/ Leiketsi la ho tsipa: ho ikenya lenala mmeleng kapa sethong seseng sa ona. moitshotli). tshotho. suwiloe. (mm. sunyasunyoa. tsipo.

lentsoe le sebedisoang ke motho ya makaletseng boemo bo tshosang kapa bo makatsang. setumo. Leiketsi la ho tsukunya. tutulo. boitsitsinyo. tutudisoa. tshukutlo. setsukunyi). ho choachoasela bakeng sa mmino ka tsela ya ho sothaka mmele haholo. jive/ Ho thothometsa mmele bakeng sa mmino kapa diletsa tsa mmino. tumisoa. tutudiso. tsitsinyeho. boitumiso. tumme. tsukuntsoe. sway oneself/ Ho itsitsinya ka tsela ya ho se qenehele mmele. setutula). tsukutleha. tsukutlile. tsitsinyoa. tsukuntse. Iyo (i-yo!) /exclamation: unbelievable!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso e makatsang. tsukutloa. (mm. Leiketsi la ho tsukutla. (mm. tsukutleho. botumi.171 Itsitsinya (its-its-in-ya) /shake. tsukutliloe. tsitsintsoe. Hape le sebedisoa ke mefuta e mengata ya batho ba batsho ntle le Basotho. Itsukutla (its-u-ku-tla) /bump. moitsukutli) . tsitsintse. quake. Itumisa (it-u-mi-sa) /glorify. renown. tsitsinya) (mm. boitsukutlo. move oneself/ Leiketsi la ho tsitsinya: ho hlekehla le ho thothometsa mmele ka bowena. reputate oneself/ Leiketsi la ho tumisa: ho etsa hore o tsejoe naha ka bophara ka ho etsa diketso tse ntle. tututsoe. moitsitsinyi). (mm. tsitsinyeha. tutuloa. tutulana. (bap. itsitsinya. Lekgotsa lena. tsukunyoa. ho choachoasedisa mmele bakeng sa mmino. Itsukunya (its-u-kun-ya) /to brush teeth/ Ho hlatsoa meno ka ho tsitsinya metsi le sesepa sa meno ka hanong. le sebedisoa haholo ke batho ba mabalane kapa metseng ya ditoropo. 171 . ho itsebahatsa lefatshe ka bophara. tutulano. Itsitsinya (its-its-in-ya) /to dance. motumi) Itutula (it-ut-ul-a) /asshole cleansing/ Leiketsi la ho tutula: ho ithusa ho ritama kapa ho tlosa masalla a masepa lesobeng la dibono. boitsukunyo. tsukunyo. (mm. Tem. “iyo”. boitutulo. quake. tututse.

Tem. Ho ja ho akga diketsahalo tse mmaloa tse akgang ho lahlela ka hanong. Jahiswa). Jabelaka (ja-be-la-ka) /clab repeatly/ Phetako ya ho jabela. Moja morao o tshoana le moja pele: motho ya jeleng morao o tla kgora joalo ka ya jeleng pejana. Jaha (ja-ha) /speed/ Ho tsamaya ka pele.172 Jjj PALE: Tlhaku ya leshome (10) ya Sesotho. jethemisa=tjethemiso. ho natha ka mpama. Ya lapileng o ja tsohle. eseng “jakobo”. Jahile (ja-hi-le) // Bokgale ba ho jaha. ho dula sebakeng nako e nyane. ho bontsha potlako ka ho tsamaya ka pele. ho hlafuna le ho koenya. jeha=tjeho. Jakisoa (ja-ki-swa) // Boetsuwa ba ho jaka. Jabetsoe (ja-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho jabela. Mael. Motsamai o ja noha: motho ya leetong ya lapileng o ja eng kapa eng eo a e fuwang kapa eo a kopanang le yona. Jala (ja-la) /to plant. Tlh. Jahella (ja-hel-la) /speed after/ Ho tsamaya ka pele ka mora ntho kapa motho. “james” le sothofaditsoe ho “jakobo” ha sothofatso ya lebitso “jacob” le yona e le “jakobo”. “hire” ba le bitse “hirile” kapa ho “hira”. Ho ja tsuo: ho jalletsa motho emong. Tem. Batho ba bangata ba sothofatsa lentsoe la senyesemane. Bongata ba maetsi a tlhaku yena a fetohela ho “T” ha a isoa marehong/mabitsong. Jakisa (ja-ki-sa) // Ketsiso ya ho jaka: ho etsa hore ntho kapa motho a jake. Ho ba mojaki. ho dula sebakeng ka tefo. (mm. Tebello e ne e le hore sothofatso ya “james” ekaba “jamese”. Ja (ja) /eat/ Ho kenya sejo ka molomong. Ha a di hadikela ho di ja: o etsa ntho tse sa tloaelehang kapa tsa mahlanya. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho dula le ho phomola hamonate ntle le mosebetsi o boima. Ha ho tsebahale hantle hobaneng lebitso lena. Jabelana (ja-be-la-na) /clab each other/ Ketsetsano ya ho jabela. 172 . Jakile (ja-ki-le) // Bokgale ba ho jaka. Mael. Jahisa (ja-hi-sa) /to hurry/ Ketsiso ya ho jaha: ho etsa ntho kapa motho a jahe. Jaka (ja-ka) /sojourn/ Ho etela sebaka nakoana. Jadiloe (ja-di-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho jala. germinate/ Ho kenya peo mobung ka sepheo sa hore e etse sejalo kapa semela. Ho ja sa mpana phahloha: ho ja hofeta tekanyo. Jabeloa (ja-be-lwa) // Boetsuwa ba ho jabela. Jabela (ja-bel-a) /to clab/ Ho otla ka bohare ba letsoho. ho lema sejalo ka ho tsetela peo. jesa=tjeso. Mael. Jakobo (ja-ko-bo) /james/ Buka ya leshome le metso e mmedi (12) ya bibele testamenteng e ncha. ho se hlafuna le ho se koenya. jara=tjaro. Ho roba monakedi. Jadile (ja-di-le) // Bokgale ba ho jala. Mohlala: jala=tjalo. jalletsa=tjalletso. Mael. Jaka (ja-ka) /hire/ Ho lefella chelete bakeng sa bodulo. Jahisoa (ja-hi-swa) /sped/ Boetsuwa ba ho jaha. Jabetse (ja-be-tse) // Bokgale ba ho jabela. jj. Mael. Mael. Yona e akga ka maetsi le mareho a tloahelehileng a puo ya Sesotho. J (jei) /jei/. Ho ja haholo. jabela=tjabelo. Se setle se etsahetseng ho emong pejana se tla etsahala ho emong hamorao.

seaparo se seholo se fihlang tlasa magoele. e hlafunehang. Jesana (je-sa-na) // Ketsetsano ya ho jesa. Jeha (je-ha) /edible. Jele (ji-le) /ate/ Bokgale ba ho ja. Jehofa (je-haw-fa) /Jehovah/ Lebitso leleng la Modimo. Jeme (je-me) /jam/ Mofuta wa sejo sa motsoako wa ditholoana o tsoekere. eatable/ Ketsahalo ya ho jeha: e koenyehang. e latsoehang. Jarisa (ja-ri-sa) // Ketsiso ya ho jara. Jase (ja-se) // Baki e kgolo. Jalla (jal-la) // Ketsetso ya ho jala. Jarile (ja-ri-le) // Bokgale ba ho jara. /bon. Mmopi wa lefatshe le batho le tsohle tse hlodiloeng ka bophara ba lefatshe. ya seng lekgonatha. JEREMANE Jeremia (je-re-mia) /Jeremiah/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi a metso e meraro (23) testamenteng ya kgale. Jarella (ja-rel-la) /persevere/ Ho mamella bohloko kapa boima. 0/. Metsotso e jele babedi: nako e ile. jewe). Dijeremane/. Jeremane (je-re-ma-ne)/Red-headed Finch/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang Lesotho le dikarolong tse ding tsa Afrika e ka Borwa. kapa ho nkela motho emong boima ba hae. /bon. botlokotsebe bo tletse kapa bo atile naha yohle. Jalleditse (jal-le-di-tse) /cheated/ Bokgale ba ho jalletsa. ho pepa ntho e boima mahetleng. mmele o mosoothoana le matheba a masweu a masiba. Jarisana (ja-ri-sa-na) // Ketsetsano ya ho jara. Jalleditsoe (jal-le-di-tswe) /cheated/ Boetsuwa le bokgale ba ho jalletsa. Jariloe (ja-ri-lwe) // Boetsuwa ba ho jara. Mael. (bap. Jara (ja-ra) /load over/ Ho beha moroalo lehetleng. ya etsang dintho ka bolokolohi. ya fanang ha bobebe. Jesa (je-sa) /feed/ Ketsiso ya ho ja: ho etsa hore motho a koenye kapa a hlafune sejo. Naha e jele boya: kotsi di hohle naheng. Jesu (je-su) /Jesus/ Mora Modimo ya shoetseng baetsadibe safapanong. Jalajetse (ja-la-je-tse) // Bokgale ba ho jalajala. Jalletsoa (jal-lets-wa) /cheated/ Boetsuwa ba ho jalletsa. hohle hohle. Jalletsa (jal-le-tsa) /to cheat/ Ho qhekanyetsa ka ketso kapa puo.173 Jalajala (//) /defame. /Bon. Mohl. dijeme/. Jalletse (jal-le-tse) // Ketsetso ya ho jalla: ho jala bakeng sa. nako e se e re sihile haholo Jeloe (ji-lwe) (jelwe) /eaten/ Boetsuwa le bokgale ba ho ja. jelwe). ho tsamaisa le ho hasa leshano. Jarolloa (ja-rul-lwa) // Boetsuwa ba ho jarolla. spread gossip/ Ho bua ka lebitso la motho emong hampe. eo ba dumelang ho Yena ba tla fumanang bophelo bo sa feleng. (mm. Baroetsana ba rata monna ya jesang. e hlafunehang. Jarolla (ja-rul-la) /off load/ Ketsollo ya ho jara: ho beha moroalo fatshe. Mael. nako e tsamaile haholo. Jarela (ja-re-la) // Ketsetso ya ho jara. Jesa (je-sa) /generous/ E fanang. o matheketheke. o latsoehang hamonate. Re utloa ba re Motlatsi Mochochoko o wa jesa ka mmino. dijase/ Jea (je-a) /edible/ Ketsahalo ya ho jeha: e koenyehang. /bon. eo ho thakgisoa hoa hae ho 173 . e hlooho e kgubedu.

Joala (jwa-la) (jwala) /alcohol/ Seno se bohale sa tomoso le mmela se noelloang ho tawa kapa ho ithabisa. /bon. eseng nako e fitileng kapa e tlang. Jewa (je-wa) /eaten/ Boetsuwa ba ho ja. Jethoho (jet-hu-haw) /alighting. /bon. Jethohile (jet-hu-hi-le) /disembarked/ Bokgale ba ho jethoha. ho kalamolla. jwana). e lateloe ke Buka ya Amose. ho qhothoma ka ho tlolela fatshe. Joalojoalo (jwa-lo-jwa-lo) /so on and so forth. Joang (jwa-ng) (jwang) /grass/ Semela ka kakaretso se sa qolloe ka ho se bitsa ka lebitso. Joana (jwa-ana) /like this/ Ka tsela e boleloang. Mael. Joele (ju-we-le) /Joel/ Buka ya bibele ya bomashome a mabedi a metso e robong (29) testamenteng ya kgale e tlang ka mora buka ya Hosea. majwala). Jethoha (jet-hu-ha) /alight.174 itshetlehileng leratong la batho bohle. ka sebopeho se itseng. bo bohale haholo. Marabe o jewa ke bana: ebang ho na le dijo tse nyane tse setseng lapeng. batsoadi ba tla di tella bana ba bona ho di arolelana. ho kgaola lekala la sefate le ommeng. jelwe). Jeoa). Seno se tawang. jwalo). jwanong). lefu. qhothoma). Eo a kgonang ho lopolla bohle bokgobeng ba sebe. “jwanong” bakeng sa “joale” le ha lentsoe la pele e le la puo ya Setswana. ho tloha ka hodima se kalletsoeng. (mm. ka mokgoa o hlalosoang kapa o bontshang ketsahalo kapa ketso. Jethemisa (jet-him-is-a) /cause to jump/ Ketsiso ya ho jethema. jwalo jwalo. Majoang/. moriana kapa ho etsa ntho e itseng. (bap. Jethemela (jet-him-el-a) /jump towards/ Ketsetso ya ho jethema. ka mokgoa omong o tshoanang kapa o bapelaneng le o boleloang. ka mokgoa o itseng. mokgoa wa ho etsa ntho e itseng. semela se ka sebedisoang joalo ka sejo sa phoofolo. Kalamollo). joalo-joalo). (mm. Seno sa letawa. (mm. mokgoa wa ho tloha ka hodimo ho se kalletsoeng. Jobo (jaw-baw) /Job/ Buka ya bibele ya leshome le metso e robedi (18) testamenteng ya kgale. /bon. disembarkment/ Ketso ya ho theoha kapa ho theoha sepalangoang. hona tjena. (bap. Basotho ba mabalane ba rata ho sebedisa lentsoe. majoala/ (mm. Jini (ji-ni) /gin/ Mofuta wa joala bo hloekileng ka chebeho. lentsoe le bontshang ho tlola moeng. etc. get off/ Ho theoha ho se kalangoeng. Jesu/. (bap. Joang (jwa-ng) (jwang) /how?/ Lebotsa le batlang ho tseba tsela eo ketso e etsahalang ka yona. e lateloang ke Buka ya Dipesaleme. Joaqa (jwa-qa) /exclamation: stick cutting/ Lekgotsa le bontshang modumo wa thupa e ommeng e kgaoloang kapa e robehang hanghang. bokudi le tsohle tse mpe. (bap. Joalo (jwa-lo) /like that/ Lesupa le bontshang tsela eo ntho kapa ketso e tlamehang ho etsahala ka yona. Kalamollo. lentsoe le batlang ho tseba kamoo ketsahalo e etsahalang ka teng. (mm. tjena) (mm. Jewe (je-we) /eaten/ Boetsuwa le bokgale ba ho ja. Joale (jwa-le) (jwale) /now/ Ka sona sebaka sena. Jethe (jet-he) /exclamation: sudden jumping!/ Lekgotsa le bontshang ho tlola kapa ho jethema hanghang. Joaqatsa (jwa-qa-tsa) /to cut a dry stick/ Ho roba thupa e ommeng. 174 . etc/ Ka tsela e tjena le e latelang e tshoanang le yona. disembark. nako yona ena. Joang-joang (jwa-ng-jwa-ng) /somehow/ Ka tsela e itseng. eseng hosane kapa maobane. Jethema (jet-him-a) /jump downward/ Ho tlola kapa ho isa mmele ho tloha hodimo ho ya tlase ka ho sebedisa maoto. Tem.

Joshua (jo-shu-a) /Joshua/ Buka ya botshelela (6) ya bibele testamenteng ya kgale e tlang ka mora Deuteronoma. (bap. jonna. lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho tshosoa ke ketsahalo e itseng. Jonase (jaw-na-si) /Jonah/ Buka ya bibele ya bomashome a mararo a metso e mmedi (32) testamenteng ya kgale e tlang ka mora Buka ya Obadia.175 Joetsa (jwe-tsa) /tell. Joko (jo-ko) /yoke/ Lefatsa le betliloeng hantle ho sebedisoa bakeng sa ho pana dikgomo ho hula ntho e itseng e boima. Mael. Ho joetsa sefahlamahlo: ho bolella motho taba ka ho mo toba ntle le tshabo. a hoeletsa ho bontsha bohloko kapa letsoalo la ketsahalo e itseng. Jonnanna (jon-nan-na) /exclamation: poor me/ Lekgotsa le bontshang bohloko ka ho hoeletsa ke moetsuwa. le bewang molaleng wa diphoofolo tse itseng ka ho di pana bakeng sa ho hula moroalo. joo). Jowe (jo-we!) /exclamation: help me please!/ Lekgotsa le bontshang hore se etsahalang se a tshosa kapa se bohloko. ho hlalosetsa ketsahalo kapa polelo. relate to/ Ho bolella motho taba. Jonna-we (jon-na-we) /exclamation: please. Johanne 1 (jaw-han-ne) /John 1/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e meraro (23) ya bibele testamenteng e ncha. Jowe (ju-we) /defeated/ Hoa papadi kapa tlhodisano: ho hloloa ke sehlopa seseng kapa motho emong. Lentsoe le sebedisoang ke moetsuwa. please!/ Lekgotsa le sebedisoang ke motho ya hlokofatsoang ho bontsha hore moetsi a emise ka ketso ya hae. don’t!/ Lekgotsa le sebedisoang ke motho ya hlokofatsoang ho bontsha hore moetsi a emise ka ketso ya hae. Jowe (ju-we) /eaten/ Boetsuwa ba ho ja. le betliloeng. 175 . Jonna (jon-na) /exclamation: poor me! Oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho tshosoa ke ketsahalo e itseng e tshosang. Joo (jo-oo) /exclamation: poor me!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha ho makala kapa ho makalla ketsahalo e itseng. Lentsoe le bontshang khoeletso bakeng sa ho utloa bohloko. Johanne (jaw-han-ne) /John/ Buka ya bone (4) ya bibele testamenteng e ncha. Jonnanna-we (jon-nan-na-we) /exclamation: poor me. lentsoe le sebedisoang ho bontsha ho tshoha. (bap. lekala la sefate le leholo. Johanne 2 (jaw-han-ne) /John 2/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e mene (24) ya bibele testamenteng e ncha. jonna-we!). a lateloe ke buka ya Baahlodi. lentsoe le sebedisoang ho hoeletsa ka baka la bohloko bo utloang ke moetsuwa. Johanne 3 (jaw-han-ne) /John 3/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e mehlano (25) ya bibele testamenteng e ncha. Juda (ju-ta) /jude/ Buka ya bomashome a mabedi le metso e tsheletseng (26) ya bibele testamenteng e ncha.

Ka nyakalla. jwalo jwalo. Ka boikgantsho. Ke rata ho bua ka puo ya Sesotho. kolotisa=kolotiso. (bap. lekabasa). tlhaku ena e lateloa ke “H” mantsoeng a mangatanyana jwalo ka: khomo. ho laola ka lebaka la bonatla kapa dikgoka. khothatsa. ho natha ka ntho e thata e ommeng. boemo ba ho ba ka sehlohlolong ka baka la boemo kapa boetapele. Mohl. hodisa=khodiso. E akga ka mareho. Mohl. Ka (ka) (ka mora hore) /preposition: after/ Lebopi le bontshang se etsahalang ha ho feta ketsahalo e itseng ebile le lateloa ke lentsoe “mora” hangata. Mael. kwala=kwalo. (bap. Ha ka Sesotho sa Afrika Borwa e lateloa ke “G” mantsoeng a mangatanyana jwalo ka: kgomo. Kabela (ka-be-la) /thwack/ Ho natha. Ka boraro ba lona. Ke mo otlile ka molamu. kgiba. by/ Mohl. Kabasa (ka-ba-sa) /dominate. Ka (ka) /preposition: with/ Lebopi: lentsoe le bopang polelo ka ho hokela lentsoe qalong ya lona ho fana ka moelelo o phethahetseng kapa o tletseng. Ka (ka) /an adverb following an adjective/ Lethusi le nepahatsang moelelo wa lekgethi kapa lehlalosi. Mohlala: kapa=kapo. khona. kena=keno. kalama=kalamo. seemo kapa sebopeho sa sona se tlamehang ho lebana le mathata. Ka boomo. hola=kholo. ho laola ka lebaka la bonatla kapa dikgoka. jwalo jwalo. Mohl. 176 . hulaka=khulako. kgaba. Ka bona. Empa ha ngatanyana moo eleng setlamo hore e latelloe ke “H” ke ha e reofatsa leetsi/maetsi a qalang ka “H” jwalo ka: hela=khelo. ke). K (khei) /kay/. Mohl. Ka mora hore ba tsamaye. khiba. Ka matla ohle. shapa kapa ho otla ha bohloko ka thupa e ommeng. jwalo jwalo. O bua ka eng monna heso? Hobaneng o bua ka Thabo kajeno? Che ke kgotsofetse ha o mpha tlhaloso ka thuto ena. dominance/ Ketso ya ho kabasa: taolo ka lebaka la ho tshajoa. preside/ Ho laola ka baka la ho tshajoa. ra sala re ithuta hohong ka bona. jj. Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. ho ba ka sehlohlolong ka lebaka la boemo kapa boetapele. hemesela=khemeselo. Kabaso (ka-ba-so) /domination.176 Kkk PALE: Tlhaku ya leshome le motso o lemong (11) ya puo ya Sesotho. reign. kgona. maetsi. Kabela-manong (ka-be-la-ma-no-ng) // Seo ka lebaka la tlhaho. Ka tsamaya. motho eo ho dumeloang hore o lokeloa ke mathata. Ka molamu ona. kgothatsa. hiba=khibo. khaba. kopa=kopo. maemedi le mekgabo emeng ya Sesotho. Ka (ka) /with. Ka nnete. Tlhokomediso: ka Sesotho sa Lesotho. Maetsi a qalang ka tlhaku ena ona a sebedisa yona tlhaku ena ha eba mareho. Ka (ka) /personal pronoun “I”/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho a le ka bonngweng nakong e fetileng. Ka (ka) /about/ Lebopi le bontshang kamano le seo ho buuwang ka sona. Ke sebeditse ka mochini o moholo. kupetsa=kupetso. Ke e nngwe ya ditlhaku tse nang le mantsoe a mangatahadi a puo ya Sesotho.

Kae-kapa-kae (ka-e-ka-pa-ka-e) /anywhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona empa ho sa hlalosoe lebitso la sona. on top. ho arolela ka ho lekana. Tlh. nako e tla latela ya hosane. ho neha motho seo a se hlokang nakoana. bokahare). Hangata lentsoe lena “kahodimo” le arohangoa ho ya ka tshebediso. ho nyela. (bap. Ebe ke nnete hore lenyalo ke kabelo? Che. Kabo (ka-baw) /sharing/ Ketso ya ho aba: ho arola ka ho fa emong le emong. hence/ Ka lebaka leo. Mohl. Kadilwe). Hohle hohle. Kaekae (ka-e-ka-e) /somewhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona empa se sa hlalosoe ka lebitso. Kadimo (ka-di-maw) /borrowing/ Ketso ya ho kadima: tloaelo ya ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana. boemo ba ketsahalo ya dintho e sa reroang ke motho. Kafore (ka-fu-re) /kaffir/ Lebitso la thohako le (neng le) sebedisoang bakeng sa motho e motsho kapa MoAfrika ya dulang Afrika Borwa ke mmuso wa kgethollo nakong eo. Mael. Kadile (ka-di-le) /measured/ Bokgale ba ho kala. Tlh. Kahare (ka-ha-re) /inside/ E dutseng kapa e behiloeng sebakeng se bohareng ba ntho e itseng. moaho). ka tsela eo. Kaho (ka-haw) /building/ Ketso ya ho aha: ho etsa moaho o phahame. hohle). Ho kadima tsebe: ho mamela. nyela). Tlh. ho phela kapa ho phedisana mmoho. Llentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “nyela”. (bap. kasheko). Kahisano (ka-hi-sa-naw) /coexistance. at the top/ E ka lehlakoreng le hodimo: e boemong ba nqa ya bophahamo. proportion/ Ketso ya ho aba: boemo ba ho fa karolo. (bap. 177 . lentsoe le nepahetseng ke “kajeno” hofeta “kasheko” le ha batho babang ba kgetha ho sebedisa “kasheko”. boahisane). Kahodimo (ka-ho-di-mu) /above. shit/ Ho ntsha masepa ka sebono. Kae-le-kae (ka-e-le-ka-e) /everywhere/ Sebaka seo ho buuwang ka sona ka ho supa bophara ba sona ntle le ho bitsa lebitso la sona. allotment/ Ketso ya ho abelana: ho arolelana kapa ho fana ka ho lekana pakeng tsa batho ba fetang bonngwe. Kadiloe (ka-di-lwe) /measured/ Boetsuwa le bokgale ba ho kala. sebaka se sa tsejoeng. (bap. ha ke dumele hore ho sotleha ke kabelo. Keakea). eo ponahalo ya yona eseng kantle. (bap. Kakaladitse (ka-ka-la-di-tse) /knocked down/ Bokgale ba ho kakalatsa. moputso kapa mpho ka ho lekana. /bon. Kabeloa (ka-be-lwa) // Boetsuwa ba ho kabela. lentsoe le sebedisoang ho botsa ka ho batla sebaka seo ho buuwang ka sona. (bap. ho etsa hore ntlo kapa sebaka se be le tshobotsi ka ho aha. Kabetse (ka-be-tse) // Bokgale ba ho kabela. se hlalosoang ka ho ba hohle. Kaka (ka-ka) /excret. Kahoo (ka-ho-u) /therefore. (bap. neighbourhood/ Ketso ya ho ahisana: tloaelo ya ho dula mmoho. allowance. e bapelaneng le ka tlase. mokgoa wa ho ba sebakeng seleseng. Kakaladitsoe (ka-ka-la-dits-we) /knocked down/ Boetsuwa ba ho kakalatsa. se etsahalang ntle le boikgethelo. ka mokgoa oo. fate/ Ketsahalo e tlang ho etsahala ho motho ho ratoa kapa ho sa ratoe. Kabelo (ka-be-law) /allotment. (bap. Kadima (ka-di-ma) /borrow/ Ho fa ka sepheo sa ho kgutlisetsoa ka mora nakoana. (mm. Kabelo (ka-be-law) /destiny. kamoso.177 Kabelana (ka-be-la-na) // Ketsetsano ya ho kabela: ho kabela emong mme le yena a kabele ya mo kabelang. Kajeno (ka-je-nu) /today/ Letsatsi la hona joale. Hodimo). dikafore/. Kabelano (ka-be-la-naw) /sharing. Kabetsoe (ka-bets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kabela. letsatsi le latelang maobane. Kae (ka-e) /where/ Lebotsa le batlang ho tseba sebaka seo ho buuwang ka sona. empa e susumetso ke tlholeho. ho neha motho seo a se hlokang nakoana.

Motsamao le mokgoa wa sekakalope. Kakalatso (ka-ka-la-tso) /knocking down/ Ketso ya ho kakalatsa: ho dia fatshe ka ho otla ka setebele kapa ntho e itseng. Kakaretso (ka-ka-rets-o) /generalisation. /bon. Kakasitse (ka-ka-si-tse) // Bokgale ba ho kakasa. kakarapa. ho tshoara ha boima ka seatla. meander/ Ho tsamaya ntle le morero kapa sepheo se sa bonahaleng. Ho mamolaka sefahleho. Ho tsamaya joalo ka sekakalope. ho diela ka ho natha kapa ho mamola. kakatlela). tshobotsi. ho tshoara ha boima ka seatla. (bap. Kakana (ka-ka-na) /heavy dagga smoking/ Mokgoa wa ho tsuba matekoane ka ho a hula fatshe leifong la ona ka lehlakana. mmampodi). ho shapa ka ho mamola. Kakarapa (ka-ka-rap-a) /superstar/ Motho ya tsebahalang lefatshe ka bophara ka baka la mmino kapa ketso tse itseng tsa ho tuma. /bon. disfigure/ Ho otla ka ho senya tshobotsi. ka nako e le nngwe. Kakata (ka-ka-ta) /to severe. machismo/ Motho e motona ya nang le ponahalo ya ditshika. ka nako e le nngwe. mmele o shebile hodimo. Kakatiloe (ka-ka-ti-lwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho kakata. Kakasitsoe (ka-ka-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kakasa. Kakasoa (ka-ka-swa) // Boetsuwa ba ho kakasa. Mmele o matla o motle ka lebaka la ho ikoetlisa ka kakaso. ho sollaka ntle le sepheo sa bohlokoa. Kakalla (ka-kal-la) /lie down/ Ho dula fatshe ka mokokotlo. ho paqama ka mokokotlo kapa ka ho sheba hodimo nakong ya ho robala. ho phahamisa ntho e boima. conclusion/ Ketso ya ho akaretsa: ho kgutsufatsa puo ka botlalo ka ho kenyeletsa ntlha tse itseng. paqama). (bap. Tloaelo ya ho jara meroalo e boima. Kakatela (ka-ka-te-la) /cleave firmly/ Ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho. 178 . Kakapa (ka-ka-pa) /macho.178 Kakalatsa (ka-ka-la-tsa) /to knock down/ Ho dia fatshe ka ho otla ka setebele kapa ntho e itseng. ho tshoara ha boima ka seatla. Kakalopa (ka-ka-lu-pa) /to wander. Kakasana (ka-ka-sa-na) /lift each other/ Ketsetsano ya ho kakasa. Kakatano (ka-ka-ta-naw) // Ketso ya ho kakatana. Kakaso (ka-ka-saw) /weight lifting/ Ketso ya ho kakasa: ho phahamisa ntho e boima. mmele le mokgoa wa senna. “Kakapa” le “kakarapa” ke mantsoe a mabedi a nang le meelelo e fapaneng. (bap. kakatlelo). Kakatetse (ka-ka-te-tse) // Bokgale ba ho kakatela: e boemong ba ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho ka nako e le nngwe. Kakaso e se e le papadi e tloaelehileng haholo metseng ya ditoropo. motho ya nang le boiphihlelo ka ho etsa ntho kapa ketso e itseng. Kakalatsoa (ka-ka-la-tswa) /knocked down/ Boetsuwa ba ho kakalatsa. /bon. Dikakarapa/ Tem. Kakatile (ka-ka-ti-le) /disfigured/ Bokgale ba ho kakata. ho diela ka ho natha kapa ho mamola. Kakallo (ka-kal-law) /liying down/ Ketso ya ho kakalla: ho paqama ka mokokotlo fatshe. Kakasa (ka-ka-sa) /weight lift/ Ho nka ntho e boima. Mohl. Kakasano (ka-ka-sa-naw) // Ketso ya ho kakasana. Kakatana (ka-ka-ta-na) /severe each other/ Ketsetsano ya ho kakata. Ho ya koana le koana. ho qetella puo ka ho e phethela ka bokgutshoanyane. Kakalopo (ka-ka-lu-paw) /wandering/ Ketso ya ho kakalopa kapa ho tsamaya ntle le morero kapa sepheo sa bohloka. dikakana/. Kakatelo (ka-ka-te-law) // Ketso ya ho kakatela: ho tshoara ntho tse ngata tse boima ka letsoho. Dikakapa/ (bap. Kakalletse (ka-kal-le-tse) // Bokgale ba ho kakalla.

(bap. atlara). selomo. Tlh. ho ba diketso tse hananang le seo o se buang. ho wela fatshe ke bohloko kapa ketsahalo e itseng. mamarela). bohloko ba mmele kapa bokudi bo itseng bo fele kapa bo fokotsehe. Kakatletso (Ka-ka-tle-tso) /stambling/ Ketso ya ho kakatletsa: ho etsa modumo o tshoanang le wa kgoho e qeta ho behela mahe. moikaketsi. ho thatafalloa ho bua hantle. nursing. “kakatlela” le ho “kakatela” a na le moelelo o tshoanang. treatment/ Ketso ya ho alafa: ho thusa hore leqeba. sefofane. nyediso). hloa. Kakatlelo (ka-ka-tle-law) // Ketso ya ho kakatlela: ho tshoara ntho ka ho e tlapurela ka thata.179 Kakato (ka-ka-to) /severence. phoofolo kapa motho. lekanya kapa ho hlalosa boima kapa bofefo ka ho beha sekaleng. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe. boikaketsi. dikalafong/ (bap. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona: motho o bontsha seo a se entseng ka dipuo. ho bua joalo ka ha eka motho o koenya mantsoe. Maikaketso/ (bap. (bap. hloella). ketso ya ho aka ka baka la lerato kapa tumediso. ho ruta seo o sa se etseng. hoeleketsa). Kako (ka-kaw) /kissing/ Ketso ya ho aka. Kakatletsa (ka-ka-tle-tsa) /stamble/ Ho etsa modumo o tshoanang le wa kgoho e qeta ho behela mahe. Kaketsa (ka-ke-tsa) // Ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng. Mantsoe ana a mabedi. (bap. /bon. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe kapa balehe. tshuno). ikaketsa. Ho suna motho. ho bua joalo ka ha eka motho o koenya mantsoe. Tlh. nyedisa). ntlo. thaba. (bap. ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete. (bap. Ho thetsana ka puonama. Kakgeho (ka-kge-haw) /fainting/ Ketso ya ho akgeha: ho lahleheloa ke kutlo ka baka la ketsahalo e bohloko. empa ntho tseo ho uwang ka hodima tsoana ha di tshoane. meto. koloi. Kala (ka-la) /measure/ Ho nka. ho thetsana ka molomo ho bontsha tumediso. ho atlarela ka letsoho ka thata ka ho etsa hore ntho e se chopohe kapa balehe. 179 . Kakelo (ka-ke-law) /shitting/ Ketso ya ho kakela. ho hloka nnete empa o batla ho joetsoa nnete. Kakatla (ka-ka-tla) /cleave. Kalafo (ka-la-faw) /healing. moikaketsi/. /bon. boikaketso. Mael. ho bua diketso tse hananang le seo o se buang. (bap. O hloella ntho e emeng joalo ka sefate. Kakatlela (ka-ka-tle-la) /cleave firmly/ Ketsahalo ya ho kakatla: ho tshoara ntho ka ho e tlapurela ka thata. Ho otla ka sefene. bookelong). letsoapo kapa thaba. ikaketsa). (bap. disfiguring/ Ketso ya ho kakata: kotlo ka ho senya tshobotsi. Kaketso (ka-ke-tso) /hypocrisy/ Ketso ya ho ikaketsa kapa ho kaketsa: ho etsa le ho bua dipuo tsa moikaketsi: ho bua seo o sa se etseng. thatafallo ya ho bua hantle. Ho hlalosa boima kapa bofefo ka sekala. (bap. jj. ho shapa ka ho mamola ditho tsa mmele. clinch/ Ho tshoara ntho ka ho tlapurela ka thata. Ho “hloella” le ho “kalama” ke mantsoe a bontshang ho ya ka hodima ho ntho e itseng. Kakela (ka-ke-la) /to shit someone/ Ketsetso ya ho kaka. Kalaka (ka-la-ka) // Seka phoshoana e tshoeu ka mmala e sebedisoang bakeng sa ho hloekisa metsi ka sepheo sa ho bolaya dikokoanahloko. /bap. Mohl. O kalama ntho e tsamayang joalo ka pere. mamarela). Sebaka sa batho ba kulang kapa ba lemetseng se amohelang batho ba bangata hofeta. Kalafong (ka-la-fo-ng) /hospital/ Sebaka se seholo seo bakudi ba okeloang kapa ba alafafjoang teng. ho thetsana ka dipounama ho bontsha lerato. Kakatoa (ka-ka-twa) // Boetsuwa ba ho kakata. ho ruta seo o sa se etseng. Kalama (ka-la-ma) /ride on/ Ho ya ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. sekepe.

shoashoaila). hloa. Kaleng (ka-le-ng) /separately/ Ka ho hlahloba. Kalamolla (ka-la-mul-la) /alight. Kalamisitsoe (ka-la-mi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kalama. thloello). (bap. Kalamo (ka-la-maw) /a ride/ Ketso ya ho kalama: boemo ba ho ya ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. /bon. Boemo ba ho kalama. disembark/ Ketsollo ya ho kalama: ho theoha ntho e kalangoeng joalo ka sepalangoang kapa pitsi. hlalosa lekola kapa ho sheba ka bonngwe ntle le ho akaretsa bongata. e kalameng ntho e tsamayang kapa e leetong. kalame). /bon. analogy/ Ketso ya ho amahana: ho bapisa ntho tse pedi kapa tse fetang moo ka sepheo sa ho bapisa ho tshoana hoa tsona. (bap. sentele). Kama (ka-ma) /a comb/ Sesebedisoa se hlophisang le ho lokisa moriri hore o be motle. dikamano/ (bap. Kalana (ka-la-na) /measure each other/ Ketsetsano ya ho kala. Kalamisa (ka-la-mi-sa) // Ketsiso ya ho kalama. phoofolo ya leloko la pitsi ya lehoatata. O tlameha ho hlalosa lentsoe kaleng. ntloana. (bap. Bokgale ba ho kalla. tolarance/ Ketso ya ho amoheleha: ho amohela kapa ho ananela boemo ba motho le sebopeho sa hae.dikama/. /bon. Kalla (kal-la) /to stick fight/ Ho loana kapa ho bapala ka melamu. ho ba leloko le. pokola ya mahoatata. Kalamisitse (ka-la-mi-si-tse) // Bokgale ba ho kalama. Kamoheleho (ka-mu-he-le-haw) /acceptability. Kalame (ka-la-me) // Bokgale le ketsahalo ya ho kalama. Kamele (ka-me-le) /camel/ Phoofolo ya mahoatateng e sebedisoang joalo ka koatola. joalo ka pere kapa pokola. Kalamollo (ka-la-mul-lo) // Ketso ya ho kalamolla: ho theoha ntho e kalangoeng joalo ka sepalangoang. Kalamisoa (ka-la-mi-swa) // Boetsuwa ba ho kalama. phoofolo kapa motho. moo nonyana e ratang ho dula teng nakong tse ngata. Moo ho dulang ntho. ho otlana ka melamu. dikamele/. /bon. Kamahanyo (ka-ma-han-yaw) /comparison. dikamahanyo/. beola. lekanya kapa ho hlalosa boima kapa bofefo ka ho beha sekaleng. ho ba seng le. joalo ka pere kapa pokola. phoofolo kapa motho. Kalana (ka-la-na) /habitat/ Sebaka kapa ntlo ya nonyana kapa phoofolo. Kama (ka-ma) /comb/ Ho lokisa moriri. Kalla (kal-la) /ride on/ Ho ba ka hodima phoofolo. nako e ngata. 180 .180 Kalame (ka-la-me) /riding/ E ka hodimo ho ntho e tsamayang joalo ka sepalangoang. Kallo (kal-law) /riding on/ Ketso ya ho kalla: ho ba ka hodima phoofolo. analogy/ Ketso ya ho amahanya: ho bapisa ka ho bontsha kamano kapa ho tshoana. Kamahano (ka-ma-ha-naw) /comparison. Kamisa (ka-mi-sa) /to make comb/ Ketsiso ya ho kama. ho etsa hore moriri o be motle ka ho o hlophisa hore o shebahale. Mohl. Kalamollotse (ka-la-mul-lu-tse) // Bokgale ba ho kalamolla. Kaletse (ka-le-tse) /riding/ E kahodimo ho sepalangoang. dikalana/ (bap. Kamo (ka-maw) /combing/ Ketso ya ho kama: tlhopiso ya moriri. (bap. leqhama). kotlano ka melamo. Kalo (ka-law) /measurement/ Ketso ya ho kala: ho nka. haholo nonyana. Kamano (ka-ma-naw) /relationship/ Ketso ya ho amana: ho ba le papelano le. mokamo). Kallana (kal-la-na) // Ketsetsano ya ho kalla: ho loantshana kapa ho bapala ka melamu mmoho. Kallano (kal-la-naw) /stick fighting/ Ketso ya ho kallana: ho loantshana kapa ho bapala ka melamu. /bon.

Kampela (kam-pe-la) /barricade/ Ho etsa hore ntho e potapotoe ke ntho e itseng. Kananelo (ka-na-ne-law) /abiding. Mohl. O motle hofeta kamoo a boleloang. Kamoo a leng motle kateng ekare ha a e ntloaneng. “kamoo” le sebedisoa mmoho le “hofeta” ho fana ka moelelo o utloahalang. Kamollotsoe (ka-mul-lu-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kamolla. sebaka seseng sa bodulo sa ntlo kapa moaho. ho dikadika ka ho etsa motero kapa lebota ka sepheo sa ho thibela bokeno. Se mo hlahetseng se seholo hofeta kamoo re neng re nahana kateng. /bon. karolo ya ntlo eo ho duloang ho yona e nang le lebitso. swear/ Ho etsa tshepiso ka botio: ho fana ka mantsoe a tiisang morero oo ho dumellanoang ka ona. Kamollo (ka-mul-law) /un-combing/ Ketso ya ho kamolla: tshenyo ya moriri o kangoeng. Kalangoe (ka-la-ng-we) // Boetsuwa ba ho kalama. Kampelo (kam-pe-law) /barricading/ Ketso ya ho kampela: mokgoa wa ho etsa hore sebaka se potapotoe ke ntho e itseng. Kankere (kan-ke-re) /cancer/ Lefu le hlaselang karolo enngwe ya mmele mme e ngatafale ho setho se hlasetsoeng ka ho se senya le ho baka seqaqa. Re batlile hofeta kamoo re neng re tshoanela ho batla. Kampetse (kam-pe-tsi) /barricaded/ E potapotiloeng ke motero. Kana (ka-na) /undertake. (bap. Mohl. Kamolla (ka-mul-la) /un-comb/ Ketsollo ya ho kama: ho etsa hore moriri o senyehe ka ho o hlotholla kapa ho etsa o bonahale o sa kangoa. le bohloko bo boholo. kapa). tshebediso kapa tlhaloso e sa tshoaneng le tse ding. mofetshe). Mohl. Bokgale ba ho kampela. “kampo”. Kamollotse (ka-mul-lu-tse) /uncombed/ Bokgale ba ho kamolla. Tlh. dikamore/ (bap. (bap. Kamoo (ka-mo-u) /that side/ Lesupa le bontshang sebaka seseng seo ho buuwang ka sona se ka lehlakoreng leleng. (mm. Ke a tla kamoo ka mokgorong. it can/ Lentsoe le bontshang ho ka etsahalang neng kapa neng ho tloha hona joale. Kamoho (ka-mu-haw) /dispossesion/ Ketso ya ho amoha: ho nkela kapa ho hapa ka tsela e mpe. acknowledgement/ Ketso ya ho ananela: Ho amohela sepheto kapa ntlha e hlahisoang kapa e hlahisitsoeng. mme e ka bolaya ha e sa phekoloe kapa e sa hlokomeloa pejana. phaposi). Kampo (kam-paw) /or/ Lentsoe le kopanyang mantsoe kapa dipolelo tse fetang bonngwe. Lentsoe lena. Ke bona eka a kanna a tsamaya neng kapa neng. pele e ata. by the way that/ Ka hofeta. Tlh. Kampo (kam-paw) /camp/ Sebaka seo ho dulang masole kapa batshoaruwa ho sona. moaho wa sesole kapa batshoaruwa o kampetsoeng. E kgolo hofeta kamoo re nahanang. compliance. seka motopa. Kanna (kan-na) /it may. Kamoo (ka-mo-u) /more than. Ha ke batle ho tsamaya le motho ya kannang a mphoqa. /bon. Pontsho ya kananelo. kampetsoe). dikankere/ (bap. O rata ho ya kamoo ho sa dumelloang ka teng.181 Kamohelo (ka-mo-he-law) /welcome. ho hlothola seo motho kapa ntho enang le sona. Ikana). (mm. Hobaneng o ya kamoo? Kamore (ka-mu-re) /room/ Enngwe ya moaho wa ntlo e nang le bodulo bo fapaneng le emeng. ho dikadika ka ho etsa motero kapa lebota ka sepheo sa ho thibela bokeno. reception/ Ketso ya ho amohela: ho dumella ho fihla hoa motho kapa ntho e itseng. Lentsoe le nepahetseng ke “kapa” le ha batho babang ba sebedisa lentsoe. ka mokgoa omong. that can/ Hoo ho ka etsahalang neng kapa neng ho tloha hona joale. ka tsela enngwe e fapaneng le e hlalosoang. Mohl. tlhophollo ya moriri o hlophisitsoeng hantle. Kalangwe). Kannang (kan-na-ng) /that may. 181 .

ho noesa lekgabunyane kapa ngoana lebese ka ho antsha. (sheb. Kapa (ka-pa) /or/ Lentsoe le kopanyang mantsoe kapa dipolelo tsa serapana tse fetang bonngwe. ka tlhokeho ya leshano ka ho phethahala. ka thoko le bokahare. batho bohle ho sa kgethoe. ka ho bontsha botio. leballo le leholo le sebedisoang bakeng sa ho tshihetsa thupa tse nyane tsa ho rulela. ka bonnete kapa ntle le leshano. bosa). Kantle (//) /outside/ Sebaka seo se seng kahare. O tseba ho itsamaisa kantle le moo. e hlooho e ntsho le setono se seleletsana se se kgunong. Kaparelo (ka-pa-re-law) /surrounding. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha ale hole kanthe o mosoeu. (bap. (mm. Dikapantshi/. Kanthenyane o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! Kanthenyane wena o motho ya joang? (bap. yohle. dikanono/ (sheb. ka thoko ho moo kapa lebaka le itseng. Mohl. kea inkgona. anthenyane). ntho yohle. Mohl. (bap. boitlamo). /bon. O tla tsamaya le bona kapa le rona hosane? Che. ka ho bontsha botio ka ho toboketsa. Mohl. Kaofela (ka-u-fe-la) /all/ Dintho tsohle ho sa kgethoe. Kanono (ka-nu-nu) /canon/ Sebetsa sa kgale se sebedisoang bakeng sa ho ntsha diqhomane ho ba direng kapa kgahlanong le bona. Nnete. Kahare). encircle. pampiri kapa ntho e koahelang. (bap. Hantlentle. Kantle le moo. yohle. ke tla tsamaya le morena hoseng kapa mosadi waka mantsiboya. nyantsho). vow/ Ketso ya ho netefatsa hore se buuwang ke nnete feela. Kapa (ka-pa) /trussel/ Thupa ya sefate e sebedisoang bakeng sa ho rulela. Mohl. sebetsa). Dikapa/ (bap. karoloana kapa sekoto. bohle). (bap. ka bonnete kapa ntle le leshano. Mosetsana enoa o bohahala a le motshoana ha ale hole kanthenyane o mosoeu. truly/ Ka ho bontsha nnete kapa bonnete ba ketsahalo kapa ketso e itseng. Kapa (ka-pa) /chop/ Ho poma ka sepheo sa ho dia. besiegement/ Mokgoa wa ho potapota ka mahlakore ohle: ho ba ka nqa tsohle tsa ntho. Kanthe wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie kanthe ha ho joalo. Ditshoantsho tsa dinonyana). leballo). Ke batla ho kapa patsi ena honajoale. bohle le tsohle ntle le ho sia tse ding. (bap. Kantle (kan-tle) /beside/ Ntle le moo. Ntle le) Mohl. ka tlhokeho ya leshano. ho poma ka sepheo sa ho etsa lekumane. naha kapa motho ya bohareng kapa ya hare. Kaparelo (ka-pa-re-law) /covering/ Ketso ya ho aparela: ho koahela ka lesela. Tsohle ka ho toboketsa. 182 . Kanthe (kant-he) /actually/ Hantlentle. Kannetenete (kan-ni-ti-ni-ti) /verily verily. bohle. (bap. /bon. Kanthe o tsotsi ya matarapane: ke ne ke sa tsebe! Kanthenyane (kant-hen-ya-ni) /in actual fact/ Lentsoe le supang bonnete ba taba ka ho toboketsa. Kano (ka-naw) /undertaking. kapantsi). Kaofela-fela (ka-u-fe-la-fe-la) /all and all/ Hohle. (bap. /bon. Kapantshi (ka-pan-tsi) /African Paradise-Flycatcher/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo mapalapaleng le merung ya Afrika e ka Borwa. nyantsho). Kantsho (kan-ts-haw) /lactation/ Ketso ya ho antsha: ho fa lesea lebese la letsoele. maemo ohle ntle le ho kgetholla. Kanthenyane wena omang? Ke neke nahana hore Mugabe ke motsoalle wa Letsie kanthenyane ha ho joalo. very true/ Ka ho bontsha nnete kapa bonnete ba ketsahalo kapa ketso e itseng ka ho toboketsa. Kanyo (kan-yaw) /milk sulking/ Ketso ya ho anya: ho noa lebese ke ngoana kapa phoofolo ka ho momorotsa lebese la letsoele. tshupo ya boitlamo le nnete.182 Kannete (kan-ni-ti) /realy. tsohle.

wearing/ Ketso ya ho apara: mokgoa kapa tsela ya ho tena diphahlo kapa ho kenya seaparo. Kapiwe (ka-pi-we) // Bokgale ba ho kapa. ho fana ka se batloang ke potso. Karabo (ka-ra-baw) /answer/ Ketso ya ho araba: ho fetola potso kapa polelo e batlang ho fetoloa. Kapolelo (ka-pu-le-law) // Ketso ya ho apolela: ho fana ka diaparo. ka tsela e bontshang ho potlaka. ka lehlakoreng leo mmele o tobaneng le lona. Kapeso (ka-pe-so) /dressing/ Ketso ya ho apesa: tentsho ya seaparo. Kapjoa (kap-jwa) // Boetsuwa ba ho kapa. “kapelanyana” mmoho le “ka pelenyana” le ona a sebedisoa joalo. quickly. /bon. Ho iphuthela ka diaparo bakeng sa ho pata bofeela kapa ho tsola. fastly. e sebedisoang ho bapala le ho etsa ditlhodisano tsa boithabiso. pelenyana). disbanding. Kapi (ka-pi) /baby hat/ Katiba ya ngoana. ho se dule mmoho. /bon. Ho na le phapang e kgolohadi pakeng tsa mantsoe.183 Kaparo (ka-pa-raw) /dressing. /bon. /bon. ebile le se kamorao. dikarabo/. Karete (ka-re-te) /card/ Enngwe ya dipampitshana. faster/ Ka tsela e bontshang matjato a maholo. Dikarete/. (bap. (mm. ho se be sebakeng seleseng. “kapele” le “ka pele”. Tem. Kapoho (ka-pu-haw) // Ketso ya ho apoha: ho tloha hoa maru. Kata (ka-ta) /guard/ (sheb. Karabiso (ka-ra-bi-saw) /argumentativeness/ Ketso ya ho arabisa: ho etsa kgang kapa ho ngangisana ka puo. Ka pele mmoho le kapele bakeng sa tshebediso). Karolo (ka-ru-law) /division/ Ketso ya ho arola: Ho etsa hore ntho di fete bonngwe. “kapele” ke lentsoe leleleng le bontshang potlako ya ho etsa ketso e itseng. Kapioe). ho fana ka ho lekana. portion/ Karolo e nyane ya ntho. Kapiloe (ka-pi-lwe) // Boetsuwa ba ho kapa. Ka pele (ka-pi-le) /infront. ha “ka pele” e le popo ya mantsoe a bontshang sebaka se latelang kapa seo ho uwang ho sona. ka ho bontsha mafolofolo a maholo. division/ Ketso ya ho arohana: boemo ba ho se be mmoho. mmoulo kapa pokola. lehlakore la ntho e itseng e sa tshoaneng le enngwe. ka ho bontsha mafolofolo a ho etsa. ho poma kapa ho seha ka tekanyo kapa dikotoana. sekotoana sa ntho. seka lebokese. ka tsela e bontshang ho potlaka. Karohanyo (ka-ru-han-yaw) /spliting. dikapi/ (bap. Mantsoe. Karolo (ka-ru-law) /part of/ Sekoto sa ntho e itseng. Kariki (ka-ri-ki) /cart/ Sepalangoang sa maiketsetso se huloang ke koatola. Karolelano (ka-ru-le-la-naw) /sharing/ Ketso ya ho arolelana: ho abelana ka ho lekana. api). ho fana ka karabo bakeng sa potso. Lebela bakeng sa tshebediso). dikaroloana/ Kase (ka-se) /cheese/ Sejo se entsoeng ka ho arohanya diqaqa tsa mafi mme tsa thatafatsoa ho etsa sejo se sehlana sa lebese. faster/ Ka tsela e bontshang matjato a maholo. ho etsa hore kamano e fele. Korolo e nyane. /bon. Karabelo (ka-ra-be-law) /responsiveness/ Ketso ya ho arabela: ho fetola seo ho buang ka sona. Kata (ka-ta) /compress/ Ho etsa bothata ka ho hatella fatshe. fore/ Ka lehlakoreng leo ho shebanoeng le lona. Kapolo (ka-pu-law) // Ketso ya ho apola: ho ba ntle le diaparo. Kapele (ka-pi-le) /quick. ho fetolana ka mantsoe ka tsela e sa lokang. 183 . Karohano (ka-ru-ha-naw) /separation. quickly. Kapelenyana (ka-pe-lin-ya-na) /quick. Se senyane se arotsoeng ho se seholo. dikase/. /bon. ho etsa hore fatshe kapa lebala le tie ka ho hata ka ntho e itseng. ho se dumellane. /bon. Dikarolo/. (sheb. Karoloana (ka-ru-lwa-na) /feature. ho tsola. fastly. disunity/ Ketso ya ho arohanya: ho etsa hore ntho kapa batho ba se be mmoho. dikariki/. ho poma ka ho lekana.

dikatara/. Famong kapa fochong. setsetse. epolla). Katiba (ka-ti-ba) /hat/ Seaparo sa hlooho: se roaloang hloohong bakeng sa ho kgaba kapa ho itshireletsa. succesfulness. Katametso (ka-ta-me-tso) /affiliation/ Boemo ba ho tlisa haufinyane le. tlokoa). dig up/ Ketsollo ya ho kata: ho chekolla se epetsoeng. (bap. Ha e boela naheng Basotho ba e bitsa setsetse: ho bolelang katse e balehileng hae ka mora ho thapisoa. (bap. /bon. Ho ba boemong bo lokileng bakeng sa eng kapa eng e ka etsahalang. mosia. dikatakata/. Ha qoabi e tlisoa hae. boikatametso). bophahamo kapa bophara. success. ho ba mabapi le. (bap.184 Katakata (ka-ta-ka-ta) /compressing machine/ Mochini o sebedisoang ho kata fatshe kapa lebala ka ho etsa khatello. dikatiba/. qoabi. Katse (ka-tse) /cat/ Mofuta wa phoofolo e thapileng ya hae wa lelapa la nkoe kapa lengau. /bon. Ha diruuwa di ntse di ata. boemo ba ho ba pela motho kapa ntho e itseng. affluence/ Ketso ya ho atleha kapa ho phomella: boteng ba leruo kapa ho atleha ketsong e itseng. Katara (ka-ta-ra) /guiter/ Seletsa sa mmino se entsoeng ka maseka le lekopokopo seo modumo wa sona o laoloang ka ho tlanya leseka le kgethiloeng. Khodiso. ikatela). Katleho (ka-tl-haw) /prosperity. ho ba makgatheng a boitokiso. katleho e fumanoa ke ba nang le tiisetso bophelong. E ne e le phoofolo ya naheng e bitsoang “qoabi” ebile e tsongoa ke batsomi bakeng sa ho jewa joalo ka nama. Qoabi ena e thapisitsoeng ena le ho baleha hae ha e bolaisoa tlala. Katoloso (katu-lu-saw) /expansion/ Ketso ya ho atolosa kapa ho eketsa mathoko. Katolla (ka-tul-la) /exhume. Katela (ka-te-la) /prepare/ Ho dula o le malala a laotsoe. ho hodisa ka ho atolosa. e ile ya bitsoa “mosia” ho bolelang hore e “sia” boqoabi ba yona naheng. keketso kapa keketseho ya dintho. ho bapelana le. dikatse/ Tem. Katollo (ka-tul-law) /exhumation/ Ketso ya ho katolla. Katareng (ka-ta-re-ng) /disco/ Sebaka seo ho tjekoang teng. (bap. katse e ne e se phoofolo ya hae ebile e sa bitsoe ka lebitso leo. Ketso ya ho hodisa. Katollo (ka-tol-law) /enlargement/ Ketso ya ho atolla: ho etsa hore ntho e be kgolo. /bon. /bon. Ho epolla se epetsoeng. ho ba malala a laotsoe. Katametso (ka-ta-me-tso) /nearness/ Ketso ya ho atametsa: ho tlisa haufinyane kapa mabapi le ntho e lehlakoreng le nqa enngwe. e ile ya thapisoa ho dula le motho kapa ho ruuwa joalo ka seruuwa se fokotsang ditoeba malapeng. 184 . ho ngatafatsa. Dikatareng/. Mael. Katamelo (ka-ta-me-law) /approaching/ Ketso ya ho atamela: ho tla haufinyane. ho ba mmoho le mokga o itseng. Mamello e tsoala katleho: ho tiisetsa mathateng ho a putsa. ho fatolla ka sepheo sa ho batla ntho e ka tlasa mobu. boemo ba ho ba le kamano le. proliferation/ Ketso ya ho atisa: ho etsa hore ntho di be ngata. KATIBA/ DIKATIBA Katiso (ka-ti-so) /accumulation. Dilemong tsa pele ho 1800. mme e boele naheng hape. /bon. moo ho fochoseloang teng. boemo bo haufi le.

mokgathala kapa boroko. Kebeselo (ke-be-se-law) /shakiness/ Ketso ya ho kebesela kapa ho hloka botsitso ba ho ema hantle. emotional burden/ Boemo bo hlokang tharollo: bo sitisang tsoelopele ya maikutlo kapa phethahalo ya se hlokahalang le se labalabeloang. Ngoana mosia kapa katse. Kebolela). O kekebe wa kgetha ho tsamaya feela tjena ntle le ho sadisa hantle. e sa kgoneng ho tsitsa ka boemo kapa moemo. 185 . e sa kgoneng ho tshetlela. Ba keke ba utloisisa puo ena ya heso hobane ha ba ikemisetsa ho mamela. Kebesela (ke-be-se-la) /shaky. ho se ratoe ka baka la boemo bo tlase. mohlolo. leletho. (bap qaqapolotso). O keke wa kgetha ho tsamaya feela tjena ntle le ho sadisa hantle. Ke (ke) /is/ Mohl. Mael. Ke mang ya itseng le tsamaye? Ke mang ya reng Sesotho ha se puo e nonneng haholo ka mantsoe? Keakea (ki-a-ki-a) /enigma. Ke lehlanya la rona. dihaeya). Ebolela bakang sa tshebediso). Kekeletso (ke-ke-le-tso) /an increase. Ke mmone ebile ke kgotshe ke yena. Ho roba monakedi. Dikeakea/ (bap. Kekebe (ke-k-be) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo. increment/ Ketso ya ho atisetsa moputso. /bon. /bon. seo ho buuwang ka sona se tla hloleha. Nkekebe) Mohl. seeiso. (mm. seeiso. (bap. Kedimoloho (ke-di-mu-lu-haw) /yawning/ Ketso ya ho edimoloha kapa ho ahlamisa molomo ka baka la tlala. leletho. Boemo ba seeiso kapa motho ya sa ratoeng ka mabaka a itseng. Ho se natse ka baka la ho nyatseha. Ho se ratoe kapa ho se natsoe ka lebaka la boemo bo tlase kapa bo kgesehang haholo. Ba kekebe ba utloisisa puo ena ya heso hobane ha ba ikemisetsa ho mamela. boemo kapa moemo o sa tsitsang. ho leketla hoa lekala ka lebaka la boima ba ditholoana sefateng.185 Katsekatse (//) /kitten/ Ledinyane la katse. Kebolo (ke-bu-law) /peeling/ Ketso ya ho ebola kapa ho tlosa lekgapetla: ho ntsha bokahodimo ba tholoana. unstable/ E hlokang botsitso ba ho ema hantle. (bap. mosiana). (bap. moeisi). Ke (//) /I/ Seemedi se sebedisoang bakeng sa motho ka bonngweng nakong ya joale ka ho hlalosa boemo bofe kapa bofe. Kebokebo (ke-baw-ke-baw) // Ketso ya ho ebaeba: ho leketla hoa makala a ditholoana ka baka la ho beha hoa sefate. Ke motho e moholo. seo ho buuwang ka sona se tla hloleha. (bap. Keiseho (ke-i-se-haw) /outcast/ Ketso ya ho eiseha kapa ho kgesa motho ka baka la boemo ba hae bo itseng. eisa). Ke (//) /who/ Mohl. A keke a tsamaya. Nkekebe) Mohl. ho tlosa se aparetseng bokantle ba tholoana kapa sejalo se nang le bokantle. A kekebe a tsamaya. Ho ja monakaladi wa kebolela: ho dula le ho phomola hamonate ntle le mosebetsi o boima. (bap. dikatsekatse/ (bap. Kebolela (ke-bu-le-la) (sheb. Ho imeloa ke peho ya ditholoana tse ngata sefateng. Mohl. Puleho ya molomo e etsahalang ntle le thato ya monga ona. nkekebe). (bap. Ke ngoana ngoanana kapa wa moshanyana. edimoloho). Keiso (ke-i-so) /outcasting/ Ketso ya ho eisa. Keke (ke-ke) /never/ Ho tla hloleha ho ba joalo.

Keledi (ke-le-di) /tear/ Metsi a tsoang mahlong ka baka la ho lla kapa ho thaba. ho qaboleha haholo. Ho tsheha haholo. Keleketla (ke-le-ke-tla) /ooze. mokgoa le diketso tsa hae. Lentsoe. Kemo (ke-maw) /standing/ Ketso ya ho ema: ho emisa maoto. meticulousness/ Ketso ya ho elahloko kapa ho ba hlokolosi kapa ho ba malala a laotsoe bakeng sa ketsahalo e itseng. ho etsetsa emong diketso tse hlokang botshepehi. dikeketsa/. ketso kapa polelo e lebisoang ho motho emong ka sepheo sa ho eletsa kapa ho fana ka maele. Ho ba ngata. Keletso (ke-le-tso) /an advice. cessation. suspension/ Ketso ya ho emisa: ho lesa ho tsoela pele ka ketso e itseng.186 Keketeha (ki-ki-te-ha) /giggle/ Ho tsheha haholo. phano ya mantsoe a ahang kapa a kgalemelang. Dikeledi/ (bap. Boko). ho ba boemong ba ho ngatafatsoa kapa ngatafala. ho tsoa hoa ntho e metsi kapa madi mmeleng. /bon. Keleketlo (ke-le-ke-tlo) /oozing. kapa eo diphoofolo di e hlokang. qeto. ketso ya ho etsa diketso tse mpe nako e telele hofihlela motho kapa ntho e utloa bohloko. monyepetsi). Keketsa (ke-ke-tsa) /acacia dealbata/ Setlama sa naha se hlaha. karolo e nahanang ya boko ba motho hofeta ya diphoofolo. Boemo bo lebisang pelehong ya ngoana kapa ledinyane. (bap. stand/ Ketso ya ho bontsha kamoo motho a nahanang ka teng. seka metsi se hlahang leihlong. sello kapa bokudi ba mahlo. ntlha-kemo). Lentsoe. Mael. bokgachane. se bakong ke ditsheho. ho tsoa hoa ntho e metsi kapa madi mmeleng. ho ba leihlo le nchocho mabapi le ketsahalo e itseng. pontsho ya qeto eo motho a e nkileng. ho bona le ho utloa. e fapanyang motho ka monahano. ho otlolla maoto. mmeleng). admonition/ Ketso ya ho eletsa kapa ho lokisa. boemo. Kemello (ke-mel-law) /torture/ Ketso ya ho emella kapa ho bua mantsoe a utloisang bohloko ho motho kgafetsa. 186 . dikemaro/ Tlh. /bon. Kelello (ke-lel-law) /minding/ Ketso ya ho elelloa: ho hlokomela se etsahalang ka ho nahana. ho tlohela ho etsa ntho e itseng. boemo ba ho ba le lesea ka hara mmele wa mosadi kapa motho e motshehadi. ho tsamayela ka hare ho. Ho kena motsoetseng: ho ba sebakeng se sa dumelloang. “boimana” le sebedisoa feela ho batho. ha “kemaro” e sebedisoa ho diphoofolo le batho ka ho tshoana. thibelo ya ho sebetsa mosebetsing. /bon. karolo ya monahano wa motho e ikarabellang bakeng sa ho etsa dintho tsohle ka ho fapana le tsa batho babang. ho tsamayela moo ho nang le monyako ka sepheo sa ho tla kahare. (bap. Dikelello/ (bap. emit/ Ho tsoa hoa madi kapa keledi. Ho atisa. emittance/ Ketso ya ho keleketla: ho tsoa hoa madi kapa keledi. Ho kena ditaba ka sehlotho: ho ba ditabeng tse sa o ameng ebile o sa mengoa. Boimana. Keketeho (ke-ke-te-haw) /giggling/ Ketso ya ho keketeha. Kelohloko (ke-law-hlaw-kaw) /carefulness. tesello ya ho nka bohato. Kemiso (ke-mi-so) /stoppage. Keko (ke-kaw) /betreyal/ Ketso ya ho eka: ho se tshepahale kgahlanong le motho emong. Keketseho (ke-ke-tse-haw) /accumulation/ Ketso ya ho eketseha. Mael. Kemaro (ke-ma-ro) /pregnancy/ Boemo ba ho emara: ho ba le bophelo ka popelong. se fumanoang naheng ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana wa letshollo. Kena (ke-na) /enter/ Ho tla ka hare ho. Kemo (ke-maw) /position. mohopolo. Kelello (ke-lel-law) /mind/ Boemo ba boko ba motho bo hlalosang monahano. se bodila. /bon. Keketso (ke-ke-tso) /multiplication/ Ketso ya ho eketsa. Ho shebisisa se etsahalang.

Keneha (ke-ne-ha) /accessible/ Hoa sebaka. (bap. O kena sekolo kae? Ke kena mophatong wa boraro. Keneneng (ki-ni-ni-ng) /how long. Kento (ken-taw) /immunization/ Ketso ya ho enta: ho hlaba ka nale enang le moriana bakeng sa ho thibela boloetse kapa lefu le itseng. ho itahlela tabeng tse sa o batleng. Keneneng o kgalemeloa ka ntho e le nngwe. /bon. ketso ya hofeta lehlafing.187 Kena (//) /attend/ Ho ya sekolong bakeng sa ho ithuta. Honeng). nokelo). ho eketsa ka ho kenya hohong. diketso le mantsoe. se kengoang ho molao kapa molawana ka sepheo sa ho lokisa. (bap. insert/ Ho beha kahare ho ntho e itseng e seng e le teng. Boitshunyatshunyo). phetisetso). dikepa/ (bap. Kenyeletso (ken-ye-le-tso) /addendum/ Se atisoang ho lengolo la phatlalatso. e mokobolo o molelelehadi. honeneng). chesele). ho tlisa kahare. Keneiloe (ke-ne-il-we) /gifted female/ Lebitso la motho e motshehadi ya nang le neo kapa eo eleng neo batsoading ba hae. Kenakena (ke-na-ke-na) /interfere/ Ho itshunya ditabeng tseo eseng tsa hao. Mohl. ho eketsa ka ho kenya hohong. ho etsa mokoti. addition. Kenakeno (ke-na-ke-naw) /interference/ Ketso ya ho kenakena: ho itshunya ditabeng tseo eseng tsa hao. patsi kapa ntho e thata. Dikenyeletso/ (bap. Ho ya moo ho fanoang ka thupello teng. mane Hlotse. (bap. Kenyeletsa (ken-ye-le-tsa) /add. Keng (ke-ng) /what?/ Lebotsa le batlang ho tseba se etsahalang. ho itahlela tabeng tse sa o batleng. insertion/ Ketso ya ho kenyeletsa: ho beha kahare ho ntho e itseng e seng e le teng. Kenyo (ken-yaw) /insertion/ Ketso ya ho kenya kapa ho beha kahare. Mohl. Kenella (ke-nel-la) /harass/ Ho bua mantsoe le ho etsa diketso tse mpe ho motho. Motho a tla kenella ngoana batho. lehlafi. Keowe (ke-u-we) (Keooe) /Eurasian Curlew/ Mofuta wa Nonyana e bothokoa bo bosootho le mokokotlo o mosweu. /bon. e maoto a malelele hofeta setono. Ke kena sehlopha sa leshome mane Hlohloloane. Dikeowe/. (bap. keneilwe). monyako. Keno (ke-naw) /entrance/ Ketso ya ho kena monyako kapa ho tla ka hare. Mohl. 187 . Kenya (ken-ya) /put or place inside/ Ho beha kahare. (bap. bokeneiloe/ (mm. KEOWE (KEOOE) Kepa (ke-pa) /chisel/ Tshepe e thata e ka sebedisoang ho petsola lejoe. ho bua pele emong a qeta ho bua. Kenello (ke-nel-law) /harassment/ Ketso ya ho kenella: tlhekefetso ka mantsoe. eo ho leng bobebe ho tla kapa ho kena ka hara yona. seterekeng sa Leribe. ho hlekefetsa ka dipuo. since when/ Lentsoe le sebedisoang ho batla ho tseba bolelele ba nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona ka ho toboketsa. ho tsamayela nqa ya lehlafi. Kepo (ke-paw) /digging/ Ketso ya ho epa: ho cheka sekoti. bokeno). motero kapa ntlo: e kgonang ho kenoa. tulo. Kenyeletso (ken-ye-le-tso) /an insert. katiso ya molao wa phatlalatso ka ho kenya mantsoe amang. /bon. Keneneng re tsamaya. lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ka sepheo sa ho batla ho tseba ka ho botsa se etsahalang. ho bua pele emong a qeta ho bua. Keneng (ki-ni-ng) /how long? since when?/ / Lebotsa kapa lebotsi le sebedisoang ho batla ho tseba bolelele ba nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona. /bon. dipuo le diketso tse mpe.

bokudi bo bakoang ke ho nahana haholo hofihlla mokudi a ota hofeta tekanyo. Kepese (ke-pi-si) /cap/ Katiba eo bokapele ba yona boleng bolelele. kupu). Ha ho moo Bibele e bontshang hore morena Jesu o hlahile ka tsatsi leo. dikepese/ Kerese (ke-re-se) /candle/ Lebone le entsoeng ka sehlahisoa sa mofuta wa mafura a hotelang ho kenyeletsoa le kgoele e bonisang. Diketlele/. Ketapele (//) /foreword/ Serapana sa buka se hlalosang dintlha tsohle tsa buka. haholo wa ho ithabisa. skeletal. pontsho ya ho ba ka pele ha ho etsa ntho tse bontshang boetapele. /bon. cut/ Ho poma mohloa ka sekere. Keteka (ki-ti-ka) /celebrate/ Ho etsa mokete. Ho se hule ka thata. lelomolo). boemo ba ho ba moetapele kapa ho bontsha tsela. boiketlo). (bap. pruning/ Ketso ya ho kera: ho poma mohloa ka sekere. Ketekela (ke-te-ke-la) /celebrate for/ Ketsetso ya ho keteka: ho keteka bakeng sa. Sebaka sa thapelo. /bon. Ketapele (ke-ta-pe-le) /lead. Boemo ba ho ba moketa. ceremony/ Ketso ya ho keteka: ho etsa mokete ka ho nyanyaka le ho ithabisa bakeng sa ketsahalo e itseng. leadership/ Ntlha ya pele papading kapa tlhodisanong eo eleng yona e bakang sehlopha kapa motho hore a etelle pele. Keta (ke-ta) // Ho bapala ka diketo. underweight/ E kapa ya moketa haholo. Ketafetse (ke-ta-fe-tse) /bony. Ketafala (ke-ta-fa-la) /to become very thin/ Ho ba mosesane haholo ka lebaka la ho hloka se jewang kapa ho nahana haholo. dikereke/. diketane/. mosebetsi wa moetapele. boipuso kapa ketsahalo e itseng. /bon. Mokete wa. /bon. Ketello (ke-tel-law) /leadership/ Ketso ya ho etella: pontsho ya boetapele. e kapa ya otileng hofeta tekanyo. sesebedisoa sa tshepe se tlamang kapa se sebedisoang ho holea le ho hula ka ho hokela nthong enngwe. /bon. Ketello (ke-tel-law) /precedence/ Ketso ya ho etella: ho ba ka pele kapa wa pele ho etsa ketso e itseng. Keteko (ke-te-kaw) /celebration. Ntho kapa motho ya etellang pele. 0/. iketla. Ketla (ke-tla) /to relax. cutting. Ntlo kapa moaho wa phutheho ya sedumedi le badumedi. Ketane (ke-ta-ni) /chain/ Thapo ya tshepe e sebedisoang ho tlama kapa ho hula ntho tse boima haholo. Ntlo ya thapelo. Ketlele (ki-tli-li) /kettle/ Mofuta wa setshelo sa tshepe se sebedisoang ho futhumatsa metsi bakeng sa ho etsa tee kapa kofi. ho ba boemong ba ho ba pulamadiboho ya mokgoa o itseng. Mokete. Kero (ke-raw) /mowing. have leisure/ Ho phomola kapa dula ntle le mosebetsi kapa ho sebetsa. ho ba moetapela wa boemo bo etsoang. Diketle/ (bap. ka letsatsi la tsoalo. /bon. Diepollo/. Tem. (bap. ho faola semela ka sekere kapa mochini o etsang joalo. moo ho rapelloang le ho rorisa Modimo teng. ho faola semela ka sekere. /bon. /bon. 188 . Ketekelo (ke-te-ke-law) /celebration/ Ketso ya ho ketekela. Ketle (ke-tle) // Mofuta wa sefi se bolayang phofu ya sona ka ho otla kapa ho pola ka tshepe ho tsoa hodimo ha se chehiloe. Ketafalo (ke-ta-fa-lo) /melancholia/ Lefu le etsang hore mokudi e be moketa: a ote haholo.188 Kepollo (ke-pul-law) /exhumation/ Ketso ya ho epolla: ho cheka mobu ka ho ntsha se epetsoeng kapa se patiloeng tlasa ona. selelekela sa mongodi wa buka. Kereke (ki-re-ke) /church/ Moaho wa badumedi. dikerese/. Kera (ke-ra) /mow. Keresemese (ke-re-si-me-se) /christmas/ Letsatsi la bomashome a mabedi a metso e mehlano (25) la kgoedi ya Tshitoe leo bakreste babang ba dumelang hore Morena Jesu o hlahile ka lona. ho raha bolo ka ho bontsha boqhetseke.

diketo/. morena. shebana. boemo ba se nkang sebaka kapa se tsoelang pele. mme moetsuwa le yena o e etsa ho moetsi. shebisisa. 0/. coup detat/ Ketso ya ho ketola: ho diya mmuso ka dikgoka. Ketsahatso (ke-tsa-hats-aw) /animation/ Mokgoa wa ho kenya tsitsinyeho ho ntho e bonahalang e sa tsitsinyehe. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /adjective verb/ Leetsi le hlalosang polelo kapa boemo ba taba ntle le ho sebedisa lehlalosi la tlhaho (normal adjective). ho hlaha hoa ketso e sa lebelloang kapa e lebelletsoeng. Lentsoe le bontshang kapa hlalosang lereo kapa lebitso ka ho bontsha leetsi la semelo kapa la tlhaho. ketso ya ho etsa hore ntho e etse ketso. otlana. Puo e hlokang nnete kapa bonnete. boiketlo. leetsane). Ketsahalo (//) /action/ Ketso eo hangata e etsahalang ntle le tshutsumetso ya boemo ba moetsuwa. jj. Ketsiso (ke-tsi-saw) /causative verb/ Ketso e bontshang hore moetsi o baka hore ntho e etsahale ho motho kapa ntho e itseng. Ho wa hoa mmuso. rateha. dethrone. shebisa. jj. boiketlo) (mm. setulong. /bon. Ketsisiso (ke-tsi-si-so) /repetitive verb/ Ketso e bontshang hore se etsoang se etsoa hangata ho fihlela boemo bo batloang bo fihlelloa. morena. Ketso e etsahalang ka boyona ntle le moetsuwa. Ketotse (ke-tu-tsi) /overthrown/ Bokgale ba ho ketola. Ho wa hoa mmuso. setulong. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /scene. utloela. ngoleha. /bon. iketle. Ketolo (ke-tu-law) /dethronement. ousting. moetapele kapa naha le boruwi ba yona. Hatikela. (bap. chakelano: ketso ya ho chakelana. nepisisa. leetsisi). (bap. jj. /bon. joalo ka morena. ngangisana. chakelana. moetapele kapa naha le boruwi ba yona. ho tlosa motho wa maemo a hodimo. jj. Mohl. Hatisa. Iketla. jj. kapa ho toboketsa le ho hlakisa ntlha kapa sepheo sa moetsi. otlela. Mohl. boemo ba ho bontsha tema kapa ho phethahatsa. Ketsahatso (ke-tsa-hats-aw) /implementation. utloana. Ketotsoe (ke-tu-tswe) /overthrown/ Boetsuwa le bokgale ba ho ketola. shebela. lejoana le boreledi le sebedisoang ho bapala diketo. chakisa. Pontsho kapa sesupo sa hore moetsi o etsa ketso ho moetsuwa. Pako ya ketso kapa ketsahalo. Ketso ya ho etsisa kapa ho baka hore motho kapa ntho e etse ketso e itseng. oust. phetako. situation/ Ketso ya ho etsahala: ho hlaha hoa boemo bo hohelang mahlo. Boemo ba ho ithabisa ka mora mosebetsi. bonahala. Mohl. downfall/ Ho diya mmuso ka dikgoka. Ketso e bontshang hore motho o thusa e mong ka ho mo etsetsa ntho e itseng. otlisisa. utloisisa. diketso/. kutlisiso: ketso ya ho utloisisa. lekgethi). tlontlolla. Khato: ketso ya ho hata. Ketola (ke-tu-la) /overthrow. chakisa. iketlile) Keto (ke-taw) // Ketso ya ho keta: ho bapala ka diketo. fulfilment/ Ketso ya ho etsahatsa kapa ho etsa hore ntho e etsahale. (bap. (bap. nyatseha. (bap. se shebiloeng kapa se mametsoeng. Maka a tletseng kapa a nonneng. Ketsetsano (ke-tse-tsa-naw) /reciprocal verb/ Ketso e bontshang hore se etsahalang se pakeng tsa moetsi le moetsuwa. kotlano: ketso ya ho otlana. (bap. Mohl. scenerio. hatela. Ketseletso (ke-tse-le-tso /accusation/ Ketso ya ho etseletsa kapa ho buela motho emong leshano. Mohl. chebano: ketso ya ho shebana. leetsetso). utloahala. mathisana. utloisa. ho raha bolo ka ho bontsha boqhetseke. nepisa jj. Hatana. ho tlosa motho wa maemo a hodimo. 189 . Ketso (ke-tso) /act of/ Tlhaloso ya lereo kapa lebitso lefe kapa lefe ha eba leetsi (verb). episode/ Boemo ba se etsahalang. diketsahalo/. relaxation/ Ketso ya ho ketla kapa ho phomola. etsahala. Ketsetso (ke-tse-tso) // Ketso e bontshang hore moetsi wa ketso o etsa se itseng ho moetsuwa. Mohl. nepela. shebahala. phetola). Keto (ke-taw) /playing stone/ Lejoe le sebedisoang papading ya diketo. /bon. otlisa. Ketsahalo (ke-tsa-ha-law) /event. joalo ka morena.189 Ketlo (ke-tlaw) /leisure.

fuduha le ho ja dijo. mokgabodi). Lentsoe lena. chop/ Ho poma moroho hore o be dikotoana. phellong kapa pheletsong ya ketsahalo kapa ketso e itseng. pomme). nengneng. Kgabo (kga-baw) /embellishment. Kgabedisa (kga-be-di-sa) /cut/ Ketsisiso ya ho kgabela: ho kgabela hantle. (bap. Kgabo (kga-bo) /ape/ Mofuta wa tshoene seka motho. ho etsa hore ntho e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. ho bontsha sejo kapa ntho e itseng ka ho qholotsa kapa ho phoqa. (bap. ho hela hampe. (bap. Kgaba (kga-ba) /decorative. (bap. koba=kobolla. Kgabela (kga-be-la) /cut. Kgabetlo (kga-be-tlaw) /whacking. ho hela hampe. khabolo). Ketso ya ho etsolla se entsoeng kapa se etsahalang. (bap. dikgabana/. (bap. ornamentation/ Ketso ya ho kgaba: ho ba ntle kapa motle ka ho kenya mokgabiso. /bon. Kgabutla (kga-bu-tla) // Ho hata lekgaba la poone kapa la dijalo ha bohlasoa. sethathong). le sefuba se sephara. kgaba). 190 . Kga (kga) /to scoop. Tlh. haka=hakolla. ho habela semela se jewang hore se kgone ho phehoa kapa ho jewa. Bongata ba lebitso lena. Kgabella (kga-bel-la) // Ho kgabela mmoho le. opposite/ Ketso e bontshang hore boemo ba ketsahalo e itseng bo a fetoloa hore bo fapane le ba pele. Kgabane (kga-ba-ni) /gentleman/ Motho wa metsamao e metle ya iphotlileng. “kgabane” ha se “dikgabane” empa ke “makgabane”. /bon. Kgabetsoe (kga-be-tswe) /cut/ Boetsuwa le bokgale ba ho habela.190 Ketsollo (kets-ul-law) /undo. (bap. /bon. e matsoho a malelele. ka tsela e hlokang kelo hloko. mokgabiso). (sheb. Mokgabo). Kgabutlo (kga-bu-tlo) // Ketso ya ho kgabutla: ho hata lekgaba la poone kapa la dijalo ha bohlasoa. habola. ho ntlefatsa sebopeho kapa tshobotsi ka ho kgabisa. Kgabola (kga-bu-la) /mangle/ Ho tsenkolla ka meno ke phoofolo e hlaha kapa e kgolo. Kgadi (kga-di) // Ho kgadisetsa motho emong ka ho bontsha seo moetsi a nang le sona. jj. Hata=hatoha. dikgaba/. Kgabetse (kga-be-tse) /cut/ Bokgale ba ho kgabela. habela). ka tsela e hlokang kelo hloko. Kgabisa (kga-bi-sa) /decorate/ Ho ntlefatsa ka ho kenya mokgabo. kgadikgadi bakeng sa tshebediso). ho etsa hore ntho e be ntle ka ho kenyeletsa mokgabo. dikgabo/. walloping/ Ketso ya ho kgapetla: kotlo e bohloko ka letsoho kapa ntho e itseng hampe haholo. ho senya tshobotsi kapa setho sa mmele ka ho ranthanya. decorate/ Ho ba ntle kapa motle ka ho kenya mokgabiso. Mohl. Kgabareng (kga-ba-re-ng) /eventually/ Qetellong ya ketsahalo kapa puo. Kgabetla (kga-be-tla) /whack. undo verb. (bap. ketsetso ya ho kgabela. ho ntlefatsa ka sebopeho kapa tshobotsi ka ho kgabisa. Kgabiso (kga-bi-saw) /decoration/ Ketso ya ho kgabisa: ho ntlefatsa ka ho kenya mokgabo. “kgadi” le sebedisoa joalo ka lekgotsa moelelong o hlalositsoeng. Kgabolo (kga-bu-law) /mangling/ Ketso ya ho kgabola: ho tsenkolla ka meno ke phoofolo e hlaha kapa e kgolo. fuduha le ho ja dijo. Kgabana (kga-ba-na) /teaspoon/ Sesebedisoa se senyane se sebedisoang ho ngoatha. wallop/ Ho otla ka letsoho kapa ntho e itseng ha bohloko hampe. Makgabane/ Tem. ho senya tshobotsi kapa setho sa mmele ka ho ranthanya. ho nka metsi ho tloha sedibeng kapa nokeng ho a tshela ka nkgong kapa setshelong. motho wa boitshaoro bo lokileng. Kgaba (//) /table spoon/ Sesebedisoa se sebedisoang ho thusa ho ngoatha. pluck/ Ho nka ka sekgello: ho nka metsi ka setshelo ho tloha setshelong seseng. ho nathaka le ho shapaka. /bon.

Kgadi). haholo sejo. haholo sejo. Mantsoe. kgaphukgaphu). (mm. each time/ Ka nako tsohle. se sebedisoang haholo joalo ka mokgabiso wa diotloana kapa dirapana. ho leka kapa ho etsa hore motho a batle ho etsa ketso e itseng ka ho mmontsha se kgahlehang. Kgafo (kga-fu) /tax/ Karolo ya chelete ya moputso e fuwang mmuso ke motho ya sebetsang. (bap. Mael. haholo sejo. Ho ya kopana le motho ya tlang empa a so fihle moo a tlang teng Tem. Kgahlamela (kga-hla-me-la) /have an effect on/ Ho ba le tshutshumetso ho. Kgafetsa (kga-fe-tsa) /often. enticement/ Ketso ya ho kgadisa: ho etsa hore ntho kapa motho a lakatse ka ho mmontsha ntho e itseng. Kgadikgadi (//) /exclamation: look what I have!/ Lekgotsha le bontshang hore moetsi o kgadisa moetsuwa ka seo a nang le sona. (mm. e etsahalang ka mora nako e kgutshoanyane kapa nako le nako. kgahliloe). /bon. tantalize/ Ho etsa hore ntho kapa motho a lakatse ka ho mmontsha ntho e itseng. Kgahlameditse (kga-hla-me-di-tse) /met half way/ Bokgale ba ho kgahlametsa. sewelo). Seo motho a se fumanang bakeng sa ho hlompjoa le boemo ba hae ba tlholo. ho lefisa kapa ho etsa hore motho a ntshe chelete bakeng sa lekgetho kapa ntho e rekiloeng. (bap. abundant/ E ngata haholo. ho fana ka tlotla bakeng sa tlholo. Ho hohela ka sejo kapa ketso e itseng. Kgahlang. mafura a besitsoeng mme a omella ho sebedisoa joalo ka sejo. Kgahlakgahla (kga-hla-kga-hla) /abundance. Dikgadikana/. (bap. Kgafa (kga-fa) /to pay/ Ho lefa. Lentsoe lena “kgafetsa” le na le ho sebedisoa le iphetha nako e ngata ho toboketsa se boleloang joalo ka: “kgafetsakgafetsa”. /bon. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. Kgafetsa-kgafetsa). Kgahla (kga-hla) /attract. Tem. Kgahlamelo (kga-hla-melaw) /repercussion. Kgahlameditsoe (kga-hla-me-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgahlametsa. /bon. Dikgahla/. Dikgafo/ Kgafola (kga-fu-la) (khafola) /eject/ Ho tshoela ka baka la khulo ya moya e bakoang ke ho kgohlela. (bap. content/ Ho hohela ka botle. Ho rolela motho katiba bakeng sa ketso e ntle eo a e entseng. chelete e sebedisoang ho lefa mmuso. Kgahlametsa (kga-hla-me-tsa) /meet half way/ Ho atamela pela motho kapa ntho e tlang. Moqeqeko. Ho hohela ka sejo kapa ketso e itseng. /bon. e phophomang. ho fana ka chelete bakeng sa ho reka.191 Kgadikana (kga-di-ka-na) /fried fat/ Mafura a hadikeloeng. hlakametsa). ho baka hore phetoho e itseng e ame boemo. e tletseng haholo ha e fanoa. Kgafolo (kga-fu-law) (khafolo) /ejection/ Ketso ya ho kgafola: ho tshoela ka baka la khulo ya moya e bakoang ke ho kgohlela. kgahlile. “kgahlametsa” mmoho le “hlakametsa” a na le meelelo e tshoanang le ha lentsoe la bobedi le utloahala joalo ka la puo ya Sekone hofeta Sesotho. Seaparo sa hlooho se setle haholo. kgafo). kgahlisa. Ho rolela kgaebane: ho bontsha tlhompho ho motho ya entseng ntho e ntle haholo. Kgaebane (kga-eba-ni) /hat/ Se roaloang hloohong joalo ka katiba. kgahlisoa. Kgahla (kga-hla) (Khahla) /gladiolus/ Mofuta wa semela se behang dithunthuru tse kgubetsoana le mahaba a matenya a matalana. nako le nako. 191 . ho ya nqa ya motho ya tlang. blacklash/ Se bakang phetoho ya boemo: se bontshang ditlamorao tse itseng (tse mpe kapa tse ntle). Kgadisa (kga-di-sa) /entice. Kgadiso (kga-di-saw) /tantalization. Kgafiso (kga-fis-aw) /taxation/ Ketso ya ho lefisa lekgetho: tefo ya karoloana ya chelete e lefjoang mmusong. ho leka kapa ho etsa hore motho a batle ho etsa ketso e itseng. Kgafisa (kga-fi-sa) /to tax/ Ketsiso ya ho kgafa. (bap. everytime. dikgaebane/.

Kgahlela (kga-hle-la) /bang. Boemo ba ho baka ho ratoa. Kgaitsedi (kga-its-e-di) /sister/ Ngoaneso e motshehadi. Kgahlana (kga-hla-na) /come accross/ Ho kopana tseleng ka tshohanyetso kapa ka kotsi: ho kopana ntle le ho rera. Kgahliso (kga-hli-so) /gratification/ Ketso ya ho kgahlisa: mokgoa wa ho etsa hore motho a kgotsofale ka ho etsa ketso e ntle. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. Kgahlile (kga-hli-le) /attracted/ Bokgale ba ho kgahla. “ousie” le ha ho sena bonnete ba hore ebe ke lentsoe la tlholeho la puo eo hobane ba sebedisa lentsoe. banging. ho batanya monyako hampe ha o koaloa. otlanya). (bap. Kgahlanong (kga-hla-nu-ng) /against/ Se. (bap.192 Kgahlametse (kga-hla-me-tse) // Bokgale ba ho kgahlamela. Kgajoane (kga-jwa-ne) /Steppe Buzzard. e fumanoang haholo dilomong 192 . “suster” bakeng sa kgaitsedi. Kgahlana (kga-hla-na) /attract each other/ Ketsetsano ya ho kgahla. Kgahlisitse (kga-hli-si-tse) /gratified/ Bokgale ba ho kgahlisa. e mokokotlo kapa bokahodimo bo botsho le bokatlase bo bosweu. /bon. Kgahleledi (kga-hle-le-di) /clay balls game/ Letsopa le entsoeng pitikoe. Kgahlisitsoe (kga-hli-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgahlisa. ho utloisisana ka tsa lerato. ya. ba sa dumellaneng le ketso kapa ketsahalo e itseng. slamming/ Ketso ya ho kgahlela: mokgoa wa ho otlanya lehlafi ha bohloko. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. bump. jackal buzzard/ Mofuta wa Nonyana ya lelapa la phakoe. attractiveness/ Ketso ya ho kgahla: ho hohela ka botle. slam/ Ho otlanya lehlafi ha bohloko. e mapheo a matla le setono se sekgunong. abuti/. /bon. Kgahleha (kga-hle-ha) /lovely/ Ketsahalo ya ho kgahla: ho hohela ka botle. kgotsofatsa). coming accross/ Seboka sa batho ba bangata. dikgahleledi/. Kgahlisa (kga-hli-sa) /gratify/ Ketsiso ya ho kgahla: ho etsa hore motho a kgotsofale ka ho etsa ketso e ntle. (bap. e jang nama. Ngoanana ya moholo kapa ya monyane ho nna eo re amanang ka batsoadi le yena. la omisoa ka mora ho kengoa thutsoana. kopana). Kgahleho (kga-hle-haw) /loveliness/ Ketso ya ho kgahleha: boemo ba ho hohela ka botle. Kgahloa (kga-hlwa) /attracted/ Boetsuwa ba ho kgahloa. “ausi” le ha le utloahala joalo ka lebitso la Afrikaans. Kgahlisoa (kga-hli-swa) /gratified/ Boetsuwa ba ho kgahla. boemo ba ho se dumellane le ketso e itseng. Kgahlano (kga-hla-naw) /meeting. bokgaitsedi/ Tem. Kgahlo (kga-hlaw) /attraction. bash. Kgahlametsoa (kga-hla-me-tswa) /met half way/ Boetsuwa ba ho kgahlametsa. Ngoababo moshenyana e motshehadi. ho. Kgahlametso (kga-hla-mets-o) /meeting half way/ Ketso ya ho kgahlametsa: tloaelo ya ho ya kopana le motho ya tlang empa a so fihle moo a tlang teng. Kgahlano (kga-hla-naw) /attraction/ Ketso ya ho kgahlana: ho ratana hoa batho ba babedi. ho batanya monyako hampe ha o koaloa. mme ho bapaloa ka lona ka ho le potapotisa hodima letlapa kapa sebakeng se thatafetseng. Ponahatso ya ketso e ntle ka sepheo sa ho kgotsofatsa. (bap. Papadi ya dipitikoe tsa matsopa a omisitsoeng kapa a thatafetseng. Motho e motshehadi eo mmae le ntatae eleng batsoadi baka. ausi. Kgahlelo (kga-hle-law) /bang. Boemo ba ho kopana tseleng ka tshohanyetso kapa ka kotsi: ho kopana ntle le ho rera. Kgahliloe (kga-hli-lwe) /attracted/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgahla. Bongata ba batho ba Basotho ba sebedisa lentsoe. chebahalo e ntle kapa diketso tse ratehang. kopano ya batho sebakeng se itseng.

ho iketsa ntho eo eseng yona. ikgakantsha). Ho iphapanya. Mokgoa wa ho leboha ka matsoho ka sepheo sa ho dumela se fanoang. Ho amohela se tsholohang ka matsoho kapa ka setshelo. teboho). ho nathaka ka sepheo sa ho lematsa. dikgaka/ (mm. ho iketsa seo o seng sona. /bon. ho baka maikutlo kapa mokgoa o fapaneng le oo eleng ona. ho natha ntle le ho emisa. ho iketsa seo o seng sona. Kgakgathaka (kga-kgat-ha-ka) /to disfigure repeatly/ Phethako ya ho kgakgatha: ho kgakgatha molebe. Kgakgathile (kga-kga-thi-le) // Bokgale ba ho kgakgatha. Kgaketsoa (kga-kets-wa) // Boetsuwa ba ho kgaketsa. Kgakanyo (kga-kan-yaw) /disguise/ Ketso ya ho kgakanya: ho etsa eka ho ka tsela e itseng ho se joalo. ho iketsa ntho eo eseng yona. (bap. Mokgoa wa ho leboha ka matsoho. bokantle bo thata ba letlalo la phoofotsoana tse itseng. dikgaketla/. Ho etsa eka motho ha a utloe letho. Kgakgatha (kga-kgat-ha) /disfigure/ Ho senya sefahleho ka ho shapa. Kgakanya (kga-kan-ya) /to disguise/ Ho etsa eka ho ka tsela e itseng ho se joalo. Ho etsa eka motho ha a utloe letho. 193 .193 tsa dithaba le matsoapo a malelele. Kgakgathako (kga-kgat-ha-kaw) /double disfiguring/ Ketso ya ho kgakgathaka: ho kgakgatha molebe. e kopantseng mebala e mesoeu le e metsho. khaka). Kgakeditse (kga-ke-di-tse) /acceded/ Bokgale ba ho kgaketsa. (bap. accedence/ Ketso ya ho kgaketsa: ho bontsha kananelo ka matsoho ka ho amohela seo ho fanoang ka sona. Dikgajoane/. Kgakgathiloe (kga-kga-thi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgakgatha. ho otla ka makgetlo a mangata. ho natha ntle le ho emisa. ho baka maikutlo kapa mokgoa o fapaneng le oo eleng ona. e senyang tshobotsi. Kgakantsha (kga-ka-nts-ha) /masquerade/ Ketsiso ya ho kgakanya: ho baka boemo boo eseng bona. boikgakantsho). /bon. KGAJOANE (KHAJOANE) Kgaka (kga-ka) /guinea fowl/ Mofuta wa nonyana e tsamayang ka ho thoena. (bap. Kgatajoe). empa a utloa ka botlalo. (bap. ho bontsha tlhompho ka matsoho ka ho leboha seo ho fanoang ka sona. ho otla ka makgetlo a mangata. /bon. ho otla ka tsela e bohloko. Kgakantsho (kga-kants-haw) /masquerading/ Ketso ya ho kgakanya: pako ya boemo boo eseng bona. Kgakeletso (kga-ke-le-tso) /bearing up/ Ketso ya ho kgakeletsa: ho beha setshelo kapa matsoho sebakeng seo ho nkoang kapa ho amoheloang se tsheloang kapa se fanoang. (bap. (mm. Ho amohela se tsholohang ka matsoho kapa ka setshelo. Kgaketla (kga-ke-tla) /shell/ Bokantle ba peo ya semela bo nang le letlalo le thata. Kgakeletsa (kga-ke-le-tsa) /bear up/ Ho beha setshelo kapa matsoho sebakeng seo ho nkoang kapa ho amoheloang se tsheloang kapa se fanoang. ho bontsha tlhompho ka matsoho ka ho leboha seo ho fanoang ka sona. Khajoane). Ho iphapanya. leboha). Kgaketsa (kga-ke-tsa) /to be gratefull. accede/ Ho bontsha kananelo ka matsoho ka ho amohela seo ho fanoang ka sona. empa a utloa ka botlalo. Kgaketso (kga-ke-tso) /hand gratitude.

ho fa maele ka baka la lerato. e pelo e telele. /bon. e kgonang le ho tsamaya naheng. (bap. Dikgakgaulane/ Kgala (kga-la) /greedy/ E moharo. nako e ka mora maobane kapa hona joale. /bon. reprimand. dijo kapa ntho e fanoang ka lebaka la ho leboha ya faneng ka tse itseng pejana. sebini se hloahloa. star/ Setsebi sa mmino.194 Kgakgatho (kga-kgat-haw) /disfiguring/ Ketso ya ho kgakgatha: tshenyo ya sefahleho ka ho shapa. Dikgalase/. Kgalapa di a buseletsana: batho ba etsetsanang tse ntle ba kgutlisetsana botle mmoho. Kgalehisoa (kga-le-hi-swa) // Boetsuwa ba ho kgaleha. Mael. Kgeleke. nako e morao haholo. stale/ Nako e fitileng. qoqotho kapa lehano. Kgalekgale (//) /very long time ago/ Mehleng ya boholoholo pele ntho tsa kajeno di etsahala. remonstrate/ Ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. Kgalema (kga-le-ma) /rebuke. Kgakgathoa (kga-kgat-hwa) // Boetsuwa ba ho kgakgatha. Ya kapa e boemong ba ho rata dijo haholo. nako e fetileng. /bon. Kgalemelo (kga-li-me-law) /remonstration. ho fa maele ka baka la lerato. Kgakgatsa (kga-kga-tsa) /gargle/ Ho kenya motsoako wa moriana o metsi ka hanong ebe o wa tsitsinyoa bakeng sa ho fedisa bokudi ba mmetso. Kgalehisa (kga-le-hi-sa) /cause to sleep/ Ketsiso ya ho kgaleha: ho baka boroko. Kgalemana (kga-le-ma-na) /advice each other/ Ketsetsano ya ho kgalema. /Bon. ho eletsa ka thata. olden. 194 . /bon. Kgakgaulane (kga-kga-ula-ne) /iron rod/ Molamu wa tshepe. Kgale (kga-le) /long time ago. motsotso le motsotsona o fetileng. Kgalabolokoe (kga-la-bu-law-kwe) /dung beetle/ Mofuta wa kokoanyana e kgaketla e thata e phelang ka ho theta mantle a diphoofolo kapa a batho bakeng sa ho a etsa pokeletso ya dijo. e batlang dijo tse ngata. e senyang tshobotsi. Kgalapa (kga-la-pa) (khalapa) /compliment food/ Sejo. Metsi a macha a ntsha a kgale: bokgoni ba mohlankana kapa morati ya kgonang ho nkela emong moratuwa kapa kgarebe ya hae ka tsa marato. dikgalabolokoe/ (mm. Kgalase (kga-la-se) /glass/ Seetsoa se entsoeng ka motsoako wa lehlabathe o thubehang oo hangata o kgonang ho bontsha bokahare ba sona. scolding/ Ketso ya ho kgalemela: tloaelo ya ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. Kgalemela (kga-le-me-la) /remonstrate/ Ho joetsa motho ka thata ho tlohela diketso tse mpe. Kgalehile (kga-le-hi-le) /fast asleep/ Ketsahalo le bokgale ba ho kgaleha: e kapa ya boemong ba boroko kapa ho phomotsa kelello ka ho kgaleha le ho se nahane tse etsahalang nakong ya ho tsoha. (bap. Mael. e hole haholo. Kgakgatso (kga-kga-tso) /gargling/ Ketso ya ho kgakgatsa: mokgoa wa ho kenya motsoako wa moriana o metsi ka hanong ebe o wa tsitsinyoa bakeng sa ho fedisa bokudi ba mmetso. Kgalabolokwe). qoqotho kapa lehano. keletso e thata. Sekgalekgale). nathako ka sepheo sa ho lematsa tshobotsi kapa mmele. old. kapa motho o tshireletsa seng sa habo. dikgalapa/ Mael. KGALABOLOKOE Kgalala (kga-la-pa) /of a person. ho ba boemong ba ho se utloe letho ka baka la boroko. Kgala (kga-la) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e maoto a mangata a hlabang. dikgalala/ (bap. kakapa). ho fa maele ka baka la lerato. se tsebahalang haholo. ho eletsa ka thata. Selemo kapa dilemo tse fetileng. e labalabelang dijo hofeta tekanyo. lekgala). Kgala e bidietsa ntsele: Bahlabani ba loana ka matla ho tshireletsa morena wa bona. e kgaketla e thata. Kgaleha (kga-le-ha) (kgalea) /fall asleep/ Ho robala ka botlalo: ho tshoaroa ke boroko kapa ho borokong. kotlo ka tsela e bohloko. kakarapa.

eo hangata e fumanoang dibakeng tse pela diphulana kapa dinokeng le moo holeng metsi. dikgamelo/ (bap. Dikgalodi/. Lentsoe le bontshang ho fapohela ka potlako. Kganathetsa (kga-nat-hets-a) /to stick/ Ho etsa hore ntho e mamarele kapa e dule hodima ntho e itseng ka ho ngoaparela. /bon. ho buisana le motho ka thata bakeng sa ho lokisa botlaila. mmolopita). (bap. nkgo ya lebese. adhesiveness/ Ketso ya ho kganathela: boemo ba ho dula hodima ntho ka ho mamarela. mamarela. Kgalemo (kga-li-maw) /a reprimand/ Ketso ya ho kgalema: ho omanya bakeng sa phoso e entsoeng. (mm. Kgamelo (kga-mel-aw) /milk container/ Emere ya lebese. Kganathetsoa (kga-na-the-tswa) // Boetsuwa ba ho kganathetsa. /bon. keakea ya taba e bakang kgang sechabeng kapa ba e mametseng. Kgang (kga-ng) /argument. (bap. (bap. e fapaneng. ho thibela phefumoloho. adhere/ Ketsahalo ya ho kganathetsa: ho mamareloa ke ntho e itseng. ho ba le maikutlo a fapaneng. phapano) /bon. ho thibela ho hema ka ho beha ntho e itseng molaleng kapa molomong. e nang le maoto a matsho. dikgama/ Tem. Kganathela (kga-nat-he-la) /stick to. ho thibela phefumoloho. mamaretsa. Letšoana-tšoana. Kgama (kga-ma) /tsessebe. Mmadi a ele hloko hore dikgama di na le mefuta e mengata. kgoakgoathelo). Kgalodi (kga-lo-di) (khaloli) /Mountain Wheatear/ Mofuta wa Nonyana e phatshoa (botsho le bosweu). seka nare. Letšoanafike). Dikgang/ Tem. Kgang (kga-ng) /controversy. Kganano (kga-na-naw) (khanano) /incompatebility/ Ketso ya ho hanana: ho se dumellane ka diketso kapa ditloaelo. setshelo se sebedisoang ho tshela lebese. throttle/ Ho koala moya ka ho bipetsa. Kgalo (kga-lu) /exclamation: sudden sojourning/ Lekgotsa le bontshang ho fapohela hanghang ntle le morero. /bon. controversial/ Ketso e bakang dipuo tse sa feleng ebile e ya lolololo. Kganathelo (kga-nat-hel-aw) /sticking to. Ka puo 195 . scolded/ Bokgale ba ho kgalema. qamathela. waterbuck/ Mofuta wa phoofolo ya naheng. Mokgoa wa ho mamaretsa ka thata.195 Kgalemetse (kga-le-me-tse) /remonstrated. e fumanong haholo dibakeng tsa dithaba tse majoe. Kgalemetsoe (kga-le-me-tswe) /reprimanded/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgalema. Dikgang/. puisano e hlokang mohlodi. Lekopotsi. mamaretso. Kganatheloa (kga-na-the-lwa) // Boetsuwa ba ho kganathela. Kganathetso (kga-nat-he-tso) /adherence/ Ketso ya ho kganathetsa: ho etsa hore ntho e mamarele kapa e dule hodima ntho e itseng ka ho ngoaparela. (bap. kgoakgoathela) Kganathetse (kga-na-the-tse) // Bokgale ba ho kganathetsa: e boemong kapa sebopeho sa ho kganathela. Kgamo (kga-maw) /strangling. throttling/ Ketso ya ho kgama: ho koala moya ka ho bipetsa. ho thibela ho hema ka ho beha ntho e itseng molaleng kapa molomong. debate/ Puo e hlokang tumellano kapa tharollo. boemo ba ho se utloane ka puo. ho se tshoane ka mekgoa. dilomo le mafika. /bon. kgoakgathela). KGALODI (KHALOLI) Kgama (kga-ma) /strangle. tabahadi e mpe e bakang dikgohlang le ho se utloane.

Kgaohile (kga-o-hi-le) // Bokgale ba ho kgaoha. ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. Kgannoa (kgan-nwa) // Boetsuwa ba ho kganna. Mael. Kgantsho (kga-nts-haw) /lighting/ Ketso ya ho kgantsha: ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. lehoduotsoana). ho etsa hore ntho e be dikoto tse ngata. makgantshi/ (bap. Tloaelo le boemo ba ho ba mohanyetsi. Kgantshi (kga-nts-hi) /goose/ Mofuta wa nonyana e maoto a ho sesa. Tlh. Kganyapa (kgan-ya-pa) /tornado/ Mofuta wa setsokotsane se matla ka ho fetisisa. Kgangwa). Kgaohana (kga-u-ha-na) /to separate/ Ketsetsano ya ho kgaoha. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka: ?? Kgang-kgolo (kga-ng-kgu-lu) /main theme. Kgaohane (kga-u-ha-ni) /separated/ E boemong ba kgaohano. Kgaoha (kga-u-ha) /cutting. ketso ya ho hlalana. pharela). /bon. bonisa). (bap. Ho felloa ke kamano ya kopano. dokganyapa/ (bap. ho etsa hore lefifi le fele. (mm. puo e ka sehlohong. haholo wa fonofono ya lethaka. Kganyeso (kgan-yi-so) /lighting/ (sheb. Lentsoe. topic/ Taba e ka sehlohlolong ya letsatsi. (mm. (bap. se tsamaisanang le pula e kopaneng le moya o fefolang le ho qoqola difate mmoho le ho heletsa meaho. e molala o molele. poneso). ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. ho tla ba boima ka lebaka la se tla etsahala. Kgangoa (kga-ng-wa) // Boetsuwa ba ho kgama. bosio ba lefifi kapa botsho ba bosiu. Kganyesa (kgan-yi-sa) /to light/ Ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. bonisa). ho etsa hore lefifi le fele. (mm. /bon. divorce/ Ketso ya ho kgaohana: boemo ba ho hloka kutloano ya ho ba mmoho. (bap. Kganyapa (kgan-ya-pa) /anaconda/ Mofuta wa sehahabi se seholohadi. Lentsoe le nepahetseng ke “kgantsha”. Ho felloa ke bommoho kapa botsoalle. “kganyesa” le tsamayelana ke la puo ya Sekone. Kganno (kgan-naw) /driving/ Ketso ya ho kganna: qhobo ya sepalangoang. kgoedi. phoofolo kapa motho. Ho isa pele. 196 . (bap. letata). tlhoare). ho hotetsa lebone kapa motlakase hore ho bonahale. ho tsamaisa phoofolo. Kganngoe (kgan-ng-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgama. Enngwe ya dinoha tse kgolo haholo. Kganya (kgan-ya) /light/ Boteng ba ponahalo ka baka la ho chaba hoa letsatsi. separate/ Ho felloa ke kutloano ya puisano mohaleng. tabahadi eo eleng yona e tshohloang sebokeng. /bon. Kgannile (kgan-ni-le) // Bokgale ba ho kganna.196 ya Setswana lentsoe lena “kgang” le na le moelelo omong. Kgantshetsa (kga-nts-he-tsa) /make light for/ Ketsetso ya ho kgantsha: ho etsetsa kganya ka ho bonisa kapa ho fedisa lefifi. ho qhoba motho kapa phoofolo ka ho tsamaya ka morao. khanyetso). Mael. Kganniloe (kgan-ni-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kganna. ho hlalana kapa ho arohana lenyalong kapa kutloanong. Kganngwe). Ho (tla) kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo. Kgaohano (kga-u-ha-naw) /separation. Kgantsha (kga-nts-ha) /light/ Ho etsa hore ho bonahale ka ho etsa kganya. empa yona e le kgolo hofeta letata kapa kgoho. dikganyapa/ (bap. Kgaola (kga-u-la) /cut/ Ho poma ka ho arola. Kgantsho bakeng sa tshebediso). dikgantshi. phelo ya lenyalo. eo ka nako tse ding e ka ruuwang hae joalo ka seruuwa. “khanyeza”. naledi kapa lebone. cut. Kganna (kgan-na) /drive/ Ho qhoba koloi kapa sepalangoang. sepalangoang kapa motho ka ho isa pele. Kganyetso (kgan-ye-tso) /opposition/ Ketso ya ho hanyetsa: mokgoa wa ho etsa diketso le dipuo tse kgahlanong le motho kapa mokgatlo omong. ho etsa hore lefifi le fele.

abundant. Kgapha (kga-pha) /tear/ Metsi a bodila a tsoang leihlong nakong ya sello kapa thabo.197 Kgaola (kga-u-la) /suspend/ Ho ntsha mokgatlong. Kgaphakgapha (kga-pha-kga-pha) /more than adequate/ Se sengata haholo hofeta kamoo ho hlokahalang ka teng. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka. Metsi a tsoang mahlong ka baka la ho lla kapa ho thaba. kgaotswe). e teng ka bongata. tlhaho kapa la lefu. Tem. (bap. boteng ka bongata. (bap. Kgaolelo (kga-u-le-law) /cutting for. Kgaotse (kga-o-tsi) // Bokgale ba ho kgaola. Dikgapha/ (bap. overflow/ Ketsahalo ya ho kgapatsa: e teng ka bongata. ho kgutsufatsa lengolo la lenyalo. temana) /bon. Kgaphatseha (Kgap-ha-tse-ha) /adeguate. (bap. Sebeso se entsoeng ka masepa a ommeng a kgomo. ho kgutsufatsa lengolo la lenyalo. Kgaoletsa (kga-u-le-tsa) /abridge/ Ho etsa hore pale kapa lengolo le lelelele le be lekgutshoanyane. Paroletsa). seka metsi se hlahang leihlong. /bon. qaka kapa bothata pakeng tsa batho kapa mekga e mmedi kapa hofeta. Kgaoletsa (kga-u-le-tsa) /make short cut/ Ho nka tsela e kgutshoanyane. ho thola ka bongata. e teng ka bongata. ho thola motho a etsa ketso e tshabehang ka boipato. short cut/ Ketso ya ho kgaoletsa: mokgoa wa ho etsa hore pale kapa lengolo le lelelele le be lekgutshoanyane. ho thola ka bongata. tholahalo ka bongata. Kgaoletso (kga-u-le-tso) /abridgement. sharing for/ Ketso ya ho kgaolela: thuso ya ho kgaola kapa ho poma. abundance/ Ketso ya ho kgapatseha: phumano kapa phumaneho ka bongata. ho fumana ka bongata. Mohl. Se tletseng hofeta tebello. e fumanoang ka bongata. Kgapatseha (Kga-pa-tse-ha) /adeguate. Sesu). Bobedi ba mantsoe a nepahetse. Pitsetso ya lentsoe lena e habedi. ho itlamolla ditlamong ka morero wa ho ja fatshe. boetapeleng kapa boemong bo itseng ka ho leleka nakoana kapa molebe. mosebetsing. Kgaola (//) /resolve/ Ho rarolla bothata. e fumanoang ka bongata. Kgapatsa (kga-pa-tsa) /to make abundant. dikgapane/ (bap. Kgaotsoe (kga-ots-wi) /excommunicated. overflow/ Ketsahalo ya ho kgapatsa: e teng ka bongata. Kgaolo (kga-u-law) /cutting/ Ketso ya ho kgaola: ho poma ka ho etsa dikoto. Ya kgaola ya ya! Kgaolela (kga-u-le-la) /cut for. Kgaotsoe (kga-ots-wi) // Boetsuwa ba ho kgaola. adequate/ Hoa leruo: ho ba teng ka bongata. 197 . share for/ Ketsetso ya ho kgaola: ho thusa ho kgaola kapa ho poma. se bodila. tlhaho kapa la lefu. se bakoang ke ditsheho. Mohl. sello kapa bokudi ba mahlo. (mm. Dikgaolo/. Kgapane (kga-pa-ne) /dry cow dung/ Masepa a kgomo a ommeng ha a sebedisoa joalo ka patsi kapa mashala a ho besa mollo. suspended/ Ho ntshoa mokgatlong kapa kerekeng. a ipatile. abundant. ho paroletsa. /bon. ho tsamaya ka tsela e sa potoloheng. Tshebediso ya tsela e kgutshoanyane kapa e kgaoletsang. Kgaolo (//) /chapter/ Enngwe ya dikarolo tsa buka enang le dirapana tse arohantsoeng ka ditemana. mohatla-kgoiti). ho fedisa kamano ya motho le mokgatlo kapa mokga. ho fumana ka bongata. se sengata ho anela bohle. Kgaoletsa (//) // Ho tsometsa motho a etsa ketso e mpe. Keledi). Kgapatso (kga-pa-tso) /abundance/ Ketso ya ho kgapatsa: ho ba teng ka bongata. Ya kgaola ya ya! Kgaola (kga-u-la) /escape/ Ho kgona ho itokolla ditlamong ka sepheo sa ho baleha. eleng “kgapatseha” kapa “kgaphatseha”. Kgapatseho (kga-pa-tse-haw) /adeguacy.

(mm. Kgare (kga-re) /head garment/ Sesebedisoa sa lesela kapa joang se bewang hloohong bakeng sa ho thibela kukunelo ya ntho e roetsoeng e boima. /bon. Kgarebe (kga-re-be) /girlfriend/ Mosetsana ya ratanang le mohlankana. Kgasa (kga-sa) /crawl/ Ho tsamaya ka mangole fatshe. (mm. Ho bua ka ho bontsha ho kgena kapa ho koata. Kgase (kga-se) /gas/ Enngwe ya disebedisoa tsa moya tse sebedisoang bakeng sa matla a ho kgantsha. ho tsamaya joalo ka ngoana ya so tsebeng ho tsamaya. rebuke/ Ketso ya ho kgarumo: puisano e bohale pakeng tsa batho ba babedi. aloe polyphylla/ Mofuta wa semela sa lelapa la lekgala se hlokang makala. /bon. 198 . ngoanana ya monyane dilemong ya ratanang le moshanyana. kgahlakgahla. motho e motshehadi ya utloanang le e motona ka tsa lerato. Kgaratsa (kga-ra-tsa) /spiral aloe. Kgaso (kga-saw) /broadcasting/ Ketso ya ho hasa: phatlalatso ya ditaba le diketsahalo tsa tikoloho ka sealemoya kapa thelefishini. e ngata hofeta kamoo ho hlokahalang. polao ka metsi. Kgasampa (kga-sam-pa) /belittle/ Ho nyenyefatsa motho ka dipuo ka baka la seemo kapa boemo ba mmele wa hae. qhaqa kapa ho bolaya ka ho qhoma moo se lebisoang teng. Kgarejana (kga-re-ja-na) /little girlfriend/ Mosetsana e monyane ya ratanang le mohlankana. ya monyane. Kgaruma (kga-ru-ma) /reprimand. mohlankana). /bon.198 Kgaphukgaphu (kga-phu-kga-phu) /abundance. ho batisa le ho etsa hore ho chese. chide/ Ho bua le motho kapa ntho e itseng ha bohloko kapa ka tsela ya lentsoe le phahameng. Dikgaratsa/. Mokgasampane. Kgasampo (kga-sam-paw) /belittling/ Ketso ya ho kgasampa: pontsho ya lenyatso ho motho ya mosesane kapa ya mmele o monyane. ho tsamaya ntle le ho hata ka bokatlase ba maoto. Khaso). ngoanana ya ratanang le moshanyana. se bonahalang haholo matsatseng a tletseng joang le mesiko ya dithaba tsa Lesotho ebile se kgona ho emela mefuta yohle ya maemo a lehodimo. dikgare/. abundant/ E ngata haholo. (bap. Kgaqa (kga-qa) /drown/ Ho kgangoa ke metsi. motasallane). tebisa). Kgaqisa kga-qi-sa) /make to drown/ Ketsiso ya ho kgaqa: ho etsa hore ntho e kgaqe kapa e kgangoe ke metsi. ho bipetsoa ke metsi. Kgaqiso (kga-qi-saw) /drowning/ Ketso ya ho kgaqa: pipetso ka metsi. dikgare/. ho kgangoa ke metsi. haholo mohatsela. (bap. Kgare (kga-re) /crown/ Seka katiba se roaloang hloohong ke marena kapa mafumahadi. dikgarejana/. /bon. Kgarumo (kga-ru-mo) /hauling/ Ketso ya ho kgaruma: puo le motho kapa ntho ka tshebediso ya lentsoe le phahameng. ho pheha. Kgarenate (kga-re-na-te) /grenate/ Seqhomane se senyane seo hangata se lahleloang ka letsoho ho thuba. e tletseng hofeta tekanyo e tletseng haholo ha e fanoa. rebuke. se mahlaku a matenya a tletseng lero. Moqeqeko. teba). (bap. motho e motshehadi. Kgarumano (kga-ru-ma-naw) /castigation. Kharatsa). mafumahadi kapa motho wa boemo bo hodimo. katiba ya boreneng ya dikgosana. se ka sebedisoang joalo ka moriana. mokato). Kgasisa (kga-si-sa) /to make make crawl/ Ketsiso ya ho kgasa: ho etsa hore ntho kapa motho a tsamaye ka mangole. (bap. marena. ya utloanang le e motona ka tsa lerato. dikgosatsana. castigate. e phophomang. (bap. Kgarumana (kga-ru-ma-na) /castigate each other/ Ketsetsano ya ho kgaruma: ho kgaruma motho emong mme le yena a kgarume ya mo kgarumang.

Kgathalloa (kgat-hal-lwa) // Boetsuwa ba ho kgathalla. considerate. (bap. Ya senang taba le hore ho etsahalang. Kgatampi (kga-tam-pi) // Sebaka sa mobu o tletseng majoe a koari le dikoti. Kgajoane). Mohetle). Kgathallo (kgat-hal-law) /minding. Kgathatsehile (kgat-hats-he-ile) /worried. Kgathalletsoe (kga-thal-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgathalla. Kgathatsa (kgat-ha-tsa) /exhaust. trouble/ Ketsiso ya ho kgathala: ho etsa hore motho kapa ntho e felloe ke matla ka baka la mokgathala. e kapa ya nang le maikutlo a ho ngongoreha. KGATAJOE (KHATAJOE) Kgatala (kga-ta-la) // Podi ya poho. Ho ama maikutlo a motho ka diketso tse sa kgahliseng. e bokatlase bo bokgubedu le bokahodimo bo bosoothoana bo nang le metsero e mesweu. Kgatello (kga-tel-law) (khatello) /pressure. Kgatello (kga-tel-law) (khatello) /oppression/ Ketso ya ho hatella: Ho phedisa ha bohloko ka ho isa tlase kapa ho etsa diketso tse hlokang botho kapa setho. (bap. irrespetively/ Ho etsahala hoa ketso e itseng ho sa natsoe boemo. Kgathala (kga-tha-la) /to get tired/ Ho felloa ke matla a mmele a ho sebetsa kapa ho tsoela pele ka mosebetsi. Kgathalla (kgat-hal-la) /to mind. Ho tsa tsoteloe hore na ho hotle kapa ho hobe. Kgathalletse (kga-thal-le-tse) // Bokgale ba ho kgathalla. Kgatajoe (kga-ta-jwe) (khatajoe) /Ground Woodpecker/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang haholo naheng ya Lesotho le Afika Borwa. insensitive/ E sa natseng ditlhoko tsa babang. 199 . Ho kgathala matla: ho ba boemong ba ho nyahama pelo ka lebaka la ketso e sa lebelloang kapa e sa thabiseng. Mohl. Re tla tsamaya ho sa kgathaletsehe hore pula e ya na kapa che. e fumanoang dibakeng tsa dithaba le matsatsa. ho mamela le lerato. e phelang ka ho ja dikokonyana tse fumanoang haholo patsing kapa difateng tsa naha. Mmuso ona ha o kgathalle ditletlebo tsohle tsa batho. ?? (bap. ho phedisa motho ka thata. Kgasong (kga-saw-ng) (khasong) /broadcating corporation/ Moaho kapa sebaka seo ho phatlalatsoang ditaba le diketsahalo tsa tikoloho teng. ya sa tsotelleng letho ka motho emong. perturbed/ E kapa ya bontshang ho kgathatseha. sebopeho kapa mokgoa. ho lahleheloa ke mafolofolo a mmele kapa kelello. Mael. /bon.199 Kgaso (kga-saw) /crawling/ Ketso ya ho kgasa: motsamao ka mangole fatshe. ho ba le maikutlo a sa thabang. compression/ Ketso ya ho hatella: ho isa tlase ka ho beha kapa ho hata ka boima kapa ntho e boima. Kgathalle (kga-thal-le) /inconsiderate. (mm. ho tsamaya ntle le ho hata ka bokatlase ba maoto. /bon. khakhabo). care/ Ho natsa motho kapa ntho e itseng ka baka la ho e rata. Kgathaletsehe (kga-tha-le-tse-hi) /irrespective. dikgasong/. ho tsamaya joalo ka ngoana ya so tsebeng ho tsamaya. Mohl. Bokgale ba ho kgathatseha. heeding/ Ketso ya ho kgathalla: pontsho kapa sesupo sa ho natsa ka ho bontsha tlhokomelo. Tshotlo ya motho kapa sehlopha sa batho. Dikgatajoe/. podi e tona e sa faoloang. e kapa ya hlokang monate monahanong kapa maikutlong. Kgathatseha (kgat-ha-tse-ha) /to worry/ Ho ba le maikutlo le monahano o hlokang monate. heed. Thotolo). ho keneloa ke mokgathala. mamela kapa ho batla ho e hlokomela.

200 Kgathatseho (kgat-ha-tse-haw) /worry. rejuvenate. kgohlopa). mme se be le boleng. Enngwe ya diprofinsi tsa Afrika Borwa e tummeng ka kgauta. Kgatholoha (kgat-hu-lu-ha) /relaxed/ Ketsahalo ya ho kgatholla: ho ba boemong bo lokolohileng le maikutlo mmoho le mmele o phomotseng. Kgauhelo (kga-u-he-law) /mitigation. Kgauta (kga-ut-a) (gauta)/gold/ Serafjoa sa maemo a hodimo se etsoang ka ho chesoa le ho phehoa ka mollo o moholo hore se fetole mmala. ho ya butle. laze. rest/ Ho phomola ka mora mosebetsi o boima. /bon. fatigued/ E boemong ba mokgathala: e felletsoeng ke matla a mmele a ho sebetsa kapa ho tsoela pele ka mosebetsi. kelello mmoho le mmele o phomotseng. mohau). Maikutlo kapa boikutlo ba ho se be monate ka lebaka la ketso tse itseng. mahepu). rested/ Bokgale ba ho kgefutsa. Kgati (kga-ti) /skipping game/ Papadi ya ho tlola thapo e tshoeroeng ke batho ba babedi ba e tsukutla. Kgauteng (kga-ut-eng) (gauteng) /place of gold/ Sebaka se tletseng kgauta. Morafo wa kgauta. (bap. trouble/ Ketso ya ho kgathatsa: phediso ya matla ka baka la mokgathala. Kgefuditse (kge-fu-di-tse) /relaxed. tshotlo ya maikutlo le mmele ka ketso tse sa rateheng. ho ya butle. /bon. (bap. lebese la phoofolo. Kgehlepetsa (kge-hle-pe-tsa) /to abuse/ Ho utloisa bohloko mmeleng le kelellong. perturbation/ Ketso ya ho kgathatseha: boteng ba maikutlo a ho ngongoreha. Kgefutsa (kge-fu-tsa) /relax. mme sebapadi se qhomaqhoma hodima yona. Kgathetse (kga-the-tse) /tired. (mm. (bap. phomolo ya mmele le kelello. e lahlehetsoeng ke mafolofolo a mmele kapa kelello. bo lokolohileng. /bon. Kgato (kga-taw) (khato) /step/ Boemo bo nkuwang bakeng sa ketsahalo e itseng. Kgefutso (kge-fu-tso) /relaxation. mmo ho rafjoang kgauta. Kgauho (kga-u-haw) /mercy/ Ketso ya ho hauha: pontsho kapa sesupo sa kutloelo bohloko ho motho ya entseng phoso. bolster/ Ho etsa hore mmele le kelello di be boemong bo phomotseng. dikgati/. Mohl. Matlafatso ya mmele le kelello. Kgau (kga-u) /gold medal/ Mpho. clemency/ Ketso ya ho hauhela: phano ya mohau ho motho ya tlotseng molao. Kgehlepetso (kge-hle-pe-tso) /an abuse. Kgathollo (kgat-hul-law) /invigoration. Khauho). ho qhanolla kapa ho roba monakedi. dikgato/. dikgau/. e qetang ho tsoala. exhausted. Ketso ya ho etsa lethonyana ka ketsahalo e itseng. kgaebane kapa sekola sa kgauta se fuwang mohlodi ya thotseng boemo ba pele tlhodisanong kapa papading. Kgathatso (kgat-hats-aw) /exhaustion. Kgato (kga-taw) /magnet/ Matla a khulo ya boima. Kgatholoho (kgat-hu-lu-haw) /relaxation/ Ketso ya ho kgatholoha: boemo bo lokolohileng le maikutlo. e kenetsoeng ke mokgathala ebile e keke ya hlola e thusa ka letho. motshoarua kapa setlokotsebe. Kgehlepetso ya bana le basadi ke ntho e atileng morao tjena. ho ema ntle le ho tsitsinyeha kapa ho thothomela. dikgato/ (bap. abusiveness/ Ketso ya ho kgehlepetsa: kutloiso bohloko ya mmele le kelello. Bohato). sebaka se tummeng ka kgauta. tse ronehang. Kgatsela (kga-tse-la) /first cow’s milk/ Lebese la kgomo e sa tsoa tsoala namane. Kgekgenene (kge-kge-ne-ne) /sudden stoppage/ Ho ema tsi. resting/ Ketso ya ho kgefutsa: boemo ba phomolo le ho roba monakedi ka mora mosebetsi. Kgatholla (kgat-hul-la) /invigorate. (bap. rejuvenation/ Ketso ya ho kgatholla. tshoarelo ya sekebekoa. tlhokeho ya monate maikutlong a motho. /bon. ho sotla maikutlo le mmele ka diketso tse mpe. mokgathala). haholo le jewang. 200 . motsididi.

divergence. Kgelo (kge-lu) /exclamation: sojourn instantly/ Lekgotsa le bontshang ho fapohela hanghang. backsliding/ Ketso ya ho kgeloha: boemo ba ho tsoa tseleng. Kgeloho (kge-lu-haw) /deviation. (bap. ho ba le kutloisisano le. Kgenne (kgin-ne) /angry. koatile). Kgemo (kge-maw) /togetherness/ Ketso ya ho kgema mmoho. kgele!). Kgelosa (kge-lu-sa) /mislead. ho tsanyaola ha monate haholo. flock together/ Ho tsamaya mmoho le. ho etsa ketso e sa batlahaleng. hobaneng? Keng ekare o nkgella fatshe. ho tsoa tseleng kapelenyana. swerve/ Ho tsoa tseleng. boemo ba ho ba sehlopha ka nako tse ngata. ho fa keletso e fosahatseng. 201 . gallop/ Hoa diphoofolo: ho fula mmoho. err. O rata ho kgella batho fatshe. herd. ho hloka monyaka. (bap. Kgema (kge-ma) /go together. Kakarapa ya mmino. Kgelele (kge-le-le) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketsahalo e ntle kapa e makatsang. ho thetsa wa heno ka ho mo lahlehisa. Kgemisa (kge-mi-sa) /make a flock. acrimonious/ Bokgale ba ho kgena: e hlokang thabo kapa monyaka. ho etsa ketso e sa batlahaleng. Kgeleketso (kge-le-ke-tso) /nice singing/ Ketso ya ho kgeleketsa: tsebo ya ho bina. Kgenela (kge-ne-la) /angry for/ Ketsetso ya ho kgena: ho kgena bakeng sa. ho etsa sebe ka mora botle. indignation/ Ketso kapa boemo ba ho bontsha ho kgena. kwata). Kgella (kgel-la) /undermine/ Ho nkela motho kapa ntho e itseng tlase. (bap. Kgeleke (kge-le-ke) /good singer/ Motho ya tsebang ho bina haholo. Kgeloha (kge-lu-ha) /deviate. Kgema (kge-ma) /flock. kgidi). dikgeleke/. ho fofa mmoho le ho etsa ketso tse tshoanang. Kgemiso (kge-mi-saw) /flocking/ Ketso ya ho kgemisa: tloaelo ya ho etsa hore ntho kapa batho ba tsamaye mmoho. bluff. Kgenelo (kge-ne-law) /fury. bommoho. ho lahla ka dipuo kapa diketso tse mpe. misdirect/ Ho etsa hore motho a etse phoso. Ho bua joalo ka ha eka o wa bina. Kgalala ya mmino /bon. (bap. ho etsa phoso ka ho tsoa tseleng e lokileng. puo seka pina. ho fa keletso e fosahatseng. expasperation. ho thetsa wa heno ka ho mo lahlehisa. Ke ile ka re kgelo mane motseng wa bona ha ke ntse ke tsamaya. deceive. herd/ Ketsiso ya ho kgema: ho etsa hore ntho kapa batho ba tsamaye mmoho. Kgella (kgel-la) // Ketsetso ya ho kga: ho thusa ho nka metsi kapa ho tshela metsi. ho etsa phoso ka ho tsoa tseleng e lokileng. Nonyana tsa siba leleleng di kgema mmoho: batho ba mofuta le moetlo olemong ba tsamaya mmoho le ho etsa ditloaelo tse tsoanang. Kgeloso (kge-lu-saw) /deceiption. ho lahla ka dipuo kapa diketso. ho etsa sebe ka mora botle. Mael. ho hloka monate moyeng. Mohl. ho bontsha lenyatso ho motho ka ho mo nkela fatshe. ho tsamaya mmoho. bluffing/ Ketso ya ho kgelosa: ho etsa hore motho a etse phoso. misleading. Kgeleketsa (kge-le-ke-tsa) /to sing nicely/ Ho bina ha monate. Mohl.201 Kgele (kge-le!) /exclamation: wow! Oh no!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso kapa ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. stray. Kgena (kge-na) /angry/ Ho bontsha bosio ba ho thaba. motho ya tsebang ho tsanyaola. huddle. drift. bohloko ba pelo. ho ba ntja pedi (mael). tlhokeho ya monyaka kapa bosio ba monate maikutlong. monna.

bias. kgetholla). ho bontsha tshekamelo ka ho fa kapa ho etsetsa. Kgeseho (kge-se-haw) /reprehension. Kgera (kge-ra) /to be off balance/ Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao ka baka la ho thella kapa ho thellisoa. ho se tsebe ho tshetlela. Kgentshoa (kgi-nts-hwa) // Boetsuwa ba ho kgena. Kgepoho (kge-u-haw) // Ketso ya ho kgephoha: ho tsoa boholong kapa karolong ya ntho ka ho wela kapa ho ngoatheha. ho lahleheloa ke taolo ya ho tshetlela ka baka la maoto a fokolang. disfavour/ Ho sebedisa leeme bakeng sa ho kgetha. a sa tsepamang. Kgesa (kge-sa) /isolate/ Ho baka ho ba ka thoko ho batho kapa sehlopha. Kgethahala (kget-ha-ha-la) /special. eo hoseng ya e ratang. ho sebedisa kgethollo. Kgethelo (kget-he-law) /choosing for/ Ketso ya ho kgethela. Kgethahalo (kget-ha-ha-law) /uniqueness. (bap. Kgethela (kget-he-la) /choose for/ Ketsetso ya ho kgetha: ho kgetha bakeng sa. vote/ Ho qolla se batloang hara tse ngata. Kgentsho (kge-nts-haw) /infuriation/ Ketso ya ho kgentsha: boemo ba ho etsa hore motho a se thabe. ho nka kapa ho tlosa boholong. mokgoa kapa sebopeho sa yona. Kgeseha (kge-se-ha) /disreputable. boemo ba ho se ratoe ka lebaka la bobe. Kgepoha (kgep-u-ha) // Ketsahalo ya ho kgephola: ho tsoa boholong kapa karolong ya ntho ka ho wela kapa ho ngoatheha. Kgeso (kge-saw) /prejudice. Kgeriso (kge-ri-so) /off balance/ Ketso ya ho kgera: tahlehelo ya taolo ya motsamao.202 Kgeno (kge-naw) /anger. a sa tsepamang. tlhokahalo ya ho lekana. Ho nka hara tse ding tse ngata. Kgesa (kge-sa) /single out. boikgethelo). inequity/ Ketso ya ho kgesa: pontsho kapa sesupo sa kgethollo e itshetlehileng kakanyong. ho supa se ratoang ka ho se qolla. Kgesolla (kge-sul-la) /discriminate/ Ho etsetsa ka ho se lekane. ho hlephoha hoa ntho e itseng. Kgentsha (kge-nts-ha) /anger. Kgesollo (kge-sul-law) /discriminatiom. nyontsha). special/ Ketso ya ho kgethahala: phapang boemong. acrimony/ Ketso ya ho kgena: pontsho ya bosio ba thabo. Kgepholo (kgep-hu-law) // Ketso ya ho kgephola: tloso ya ntho e nyane ka ho hlephola hanyane. ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko. inequality/ Ketso ya ho kgesolla: ponahatso ya leeme. ho fa ka tsela e hlokang tekano. mokgoeng kapa sebopehong. ho etsa hore motho a be le pelo e bohloko. e sa rateheng hohang. Kgerile (kge-ri-le) // Bokgale ba ho kgera. (bap. ho hlephoha ho ntho e itseng. infuriate/ Ketsiso ya ho kgena: ho etsa hore motho a se thabe. e lokeloang ke ho kgesoa. (bap. (bap. hlephoha). disrepute/ Ketso ya ho kgeseha: ho ba boemong bo lokeloang ke kgeso. kgethollo). ignominious/ Hoa puo kapa ketsahalo: e mpe haholo. (bap. Kgerisa (kge-ri-sa) /to make off balance/ Ketsiso ya ho kgera: ho etsa hore ntho kapa motho a kgere. 202 . Kgero (kge-raw) /off balance/ Boemo ba ho kgera: tahlehelo ya taolo ya motsamao kapa tsepamo ya mmele. ho lahleheloa ke taolo ya ho tshetlela ka baka la maoto a fokolang. (bap. hlephoha). unique/ E sa tshoaneng le tse ding ka baka la boemo. segregate. Kgephola (kgep-hu-la) // Ho ngoatha kapa ho tlosa ntho e nyane ka ho hlephola hanyane. (bap. Kgetha (kget-ha) /choose. kwatisa). ho nka kapa ho tlosa boholong. boteng ba leeme le bakoang ke kakanyo kapa ho se tsebe hantle. monyaka kapa monate.

morabe kapa bodulo. nyele). ebile di sa imele. hanghang. Kgethollotse (kge-thul-lu-tse) /discriminated/ Bokgale ba ho kgetholla. root out/ Ho tlosa lehola kapa joang ka kgarafu kapa mohoma. loosening/ Ketso ya ho kginolla: ho etsa hore ntho e emisitsoeng e tsamaye kapa e thetehe ka ho hatolla sekgini. Lekgetlo bakeng sa tshebediso). Kgirila (kgi-ri-la) /scrape. 203 . /bon. (bap. Kginollo (kgi-nul-law) /un-braking. ho supa se ratoang ka ho se qolla. Mohl. (Bap. Ke ne ke tsamaya ha ke tla re kgetshe ka mokoting! Kgetshemela (kge-ts-he-me-la) // Ho wela sekgetsheng. mahohola kapa ntho tse tsamayang le metsi botebong ba lewatle kapa moo honang le sekgetshe. Kgetshe (kge-ts-hi) /exclamation: sudden down fall/ Lekgotsa le bontshang ho wela mokoting kapa sekgetsheng. maemo. Sekgini). ho wela mokoting o tibileng haholo. hara mpa ya bosiu. Kgetsi (kge-tsi) /knapsack/ Mokotla wa modisana oo hangata o jaroang lehetleng. sekgetshe). botona. Kgetshemelo (kge-ts-him-el-aw) /sedimentation/ Pokeletso ya lehlabathe. Kgesolla). segregation/ Ketso ya ho kgetholla: boemo ba ho etsetsa ka ho bontsha leeme ho ya ka mmala. boriki). stop/ Ho emisa sepalangoang kapa ntho e tsamayang. (bap. sekgini. (bap. Kgetlo (kge-tlaw) // (sheb. Kgethollotsoe (kge-thul-luts-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgetholla. Kgiloe (kgi-lwe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kga. ho sebedisa kgesollo ho ya ka mmala. (bap. Kgidi! Ya tla ba ntle ntho! Kgididi (kgi-di-di) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketsahalo e ntle kapa e makatsang ka ho toboketsa. Tloso ya bokahodimo ba joang. Kgesollo). Kgisa (kgi-sa) // Ketsiso ya ho kga: ho thusa ho nka metsi sedibeng kapa moo a leng teng bakeng sa motho emong. Kginolla (kgi-nul-la) /unbrake. Dikgetsi/ Kgidi (kgi-di) /exclamation: wow!/ Lekgotsa le bontshang ho makalla ketso kapa ketsahalo ho ya ka boemo ba yona. (bap. botshehadi. ho wela lengopeng. Mohl. Kgisana (kgi-sana) // Ketsatsano ya ho kga: ho kgella emong metsi mme le yena a kgelle ya mo kgellang. bohare ba bosiu. Kgethollo (kget-hul-law) /apartheid. maemo. Kgirilo (kgi-ri-law) /scraping/ Ketso ya ho kgirila: tloso ya lehola kapa joang ka kgarafu kapa mohoma. Kgetholla (kge-thul-la) /discriminate/ Ho etsetsa ka ho se lekane. ho wela lengopeng. Kgino (kgi-naw) /braking/ Ketso ya ho kgina: kemiso ya sepalangoang kapa ntho e tsamayang kapa e ka thetehang. loosen/ Ketsollo ya ho kgina: ho etsa hore ntho e emisitsoeng e tsamaye kapa e thetehe ka ho hatoha sekgini. Kgina (kgi-na) /to brake. botshehadi. (bap. ho wela mokoting o tibileng haholo wa mofero. kgele). o tshelang ntho tsa bohlokoa tse nyenyane. botona. kgelele). Mohl. morabe kapa bodulo. Ho tlosa bokahodimo ba.203 Kgetho (kget-haw) /choice/ Boemo ba ho qolla se batloang hara tse ngata. Kgididi! Ya tla ba ntle ntho banna! Kgididi! A tla ba motle ngoana batho! Kgile (kgi-le) // Bokgale ba ho kga. Ke tla o kgisa metsi hobane ha o kgone. Mohl. Kgetholloa (kge-thul-lwa) /discriminated against/ Boetsuwa ba ho kgetholla. (bap. ho fa ka tsela e hlokang tekano. Kgetshemelo (kge-ts-him-el-aw) /quick sand trapping/ Ketso ya ho kgetshemela: ho wela sekgetsheng kapa mokoting. Ho kena hara sekgetshe. haneo. Kgitla (kgi-tla) /midnight/ Nako. weed out. ho thiba ntho hore e se tsamaya kapa e se thetehe.

(mm. ho ba boemong ba ho se dumellane ka dipuo. (mm. ho utsoa kapa ho nka ka ho pata kaekae. kgoatshana). e jewang ke batsomi kapa ba kgoasang ditadi. Kgoadi (kgwa-di) /of a colour of male animal:/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e maroborobo kapa e mebala e fapaneng letlalong leleleng. ho ngoaya ka thata kgafetsa kgafetsa. sticky/ Ho ba hodima ntho ka tsela e mamaretseng haholo. pata). kgoasolla) (mm. Kgwatjhola). khoabana). kgwatjhasela). dikgoahla/ (bap. Kgoakgoathetse (kgwa-kgwat-he-tse) /adhesive/ E boemong bo mamaretseng ka thata haholo. Kgwatjholo). ho se tsoelepele ka lebaka la ho hloka tumellano. Dikgoale/. Kgitlo (kgi-tlaw) /jabing. Kgoachasela (kgwa-cha-se-la) /creep towards/ Ho etsa modumo hoa ntho e hahabang hara joang kapa mofero empa e sa bonoe. (bap. (bap. ho hlahisa pepeneneng se neng se patehile. ho mamarela ka thata. Kgoabetlello (kgwa-be-tlel-law) /strive/ Ketso ya ho kgoabetlella: ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. poone e thata. haholo sejo. /bon. e sa kgoneng ho tloha ha bonolo moo e mamaretseng teng. Kgoacha (kgwa-cha) /creep/ Ho etsa lerata hara joang hoa ntho e hahabang. ho ngoaya ka thata kgafetsa kgafetsa. kganathetse. tabing/ Ketso ya ho kgitla: ho otla ka ho tebelaka. E mebala e qaqohaneng ebile e fapane ho sa natsoe mofuta wa mmala. Kgoacholo (kgwa-chu-law) // Ketso ya ho kgoachola: ho ntsha sebakeng se patehileng. (mm. /bon. Kgoaela (kgwa-el-a) /hide. Kgoabitla (kgwa-bi-tla) /to scratch vigorously/ Ho ngoaya ha bohloko ka makgetlo a mangata. ho tsamaya ka mpa ka ho etsa modumo hara mofero. lephurakgoahla). sekgoakgoathedi). ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. (bap. ikgoabetlella). Kgoakgoathetse (kgwa-kgwat-he-tse) // Bokgale ba ho kgoakgoathela. 204 . (bap. (bap. e loketsoeng ho kgotholoa. e ommeng. ho natha ka setebele. Mael. Kgoachaselo (kgwa-cha-sel-aw) /creeping/ Ketso ya ho kgoachasela: kutloahalo ya sehahabi kapa nyamatsana hara mofero kapa joang bo boholo. Kgoaello (kgwa-el-law) // Ketso ya ho kgoaela: mokgoa wa ho pata. conceal/ Ho nka ntho e itseng ka ho e pata mmeleng hore e se bonoe. Kgoakgoathelo (kgwa-kgwat-he-laa) /adhesiveness/ Boemo kapa ketso ya ho mamarela hodima ntho ka thata ntle le ho tloha ha bonolo. ho itshokolela ho fumana se batlahalang ntle le thuso ya motho emong. Kgoabetlella (kgwa-be-tlel-la) /to strive/ Ho etsa dintho le ho leka ho ipatlela tse batlahalang ka bowena ntle le thuso ya mang kapa mang. kgwatjhaselo). Kgoabana (kgwa-ba-ni) /of female animal: grey with white spots/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e thokoana enang le maroborobo a masoeu. (mm. kganathela). ka sepheo sa ho fana ka sona pele moo ho uwang teng. Kgoaba (kgwa-ba) /of animal colour: grey with white spots/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e thokoa enang le maroborobo a masoeu. Kgoale (kgwa-le) /field rat/ Mofuta wa tadi ya naheng e moreto. Ho kgitla lejoe: ho ba boemong ba ho hloka mohlodi. ho hlahisa pepeneneng se neng se patehile. Kgoachola (kgwa-chu-la) // Ho ntsha sebakeng se patehileng. ho natha ka setebele. tab/ Ho otla ka ho tebelaka. Kgoakgoathela (kgwa-kgwat-he-la) /adhesive. (bap. Kgoabitlo (kgwa-bitl-aw) /vigorous scratching/ Ketso ya ho kgoabitla: ho ngoaya ha bohloko ka makgetlo a mangata.204 Kgitla (//) /jab. punch. Kgoaella (kgwa-el-la) /hide for/ Ketsetso ya ho kgoaela. Kgoahla (kgwa-hla) /dry corn/ Poone e ommeng nakong tsa mariha.

(mm. Kgoathela (kgwat-he-la) // Ketsetso ya ho kgoatha: ho thusa ho kgoatha. Kgoasollo (kgwa-sul-law) /divulging/ Ketso ya ho kgoasolla: ho ntsha se patiloeng. ho hlahisa se patiloeng. Kgoao (kgwa-u) (kgwao) /sceptism. (mm. Kgoathisa (kgwat-hi-sa) // Ketsiso ya ho kgoatha: ho etsa hore motho a kgoathe. “qoakgatsa” kapa “qoakatsa” ha lentsoe le nepahetseng ka Sesotho sa mmankgonthe e le “kgoaqatsa” kapa “selatsa”. Dikgoathatha/ (mm. 205 . Khoana). Khoathatha). boteng ba ho se tshepe. Kgoapho (kgwa-phu) // Ketso ya ho kgoapha kapa ho kalama pere kapa phoofolo e kalangoang ka tsela eo mokalami a kekeng a wela: ka tsela ya ho manamisa kapa ho mamaretsa maoto mmeleng wa ntho e kaletsoeng. Kgoasitsoe (kgwa-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgoasa. /bon. /bon. Kgoapha (kgwap-ha) // Ho kalama pere kapa phoofolo e kalangoang ka tsela eo mokalami a kekeng a wela: ka tsela ya ho manamisa maoto mmeleng wa ntho e kaletsoeng. dikgoana/. e tholahalang dithoteng tsa joang naheng ya Lesotho le Afrika Borwa. Kgoasa (kgwa-sa) /to hunt little animals/ Ho tsoma diphoofolo. Kgoaqatsa (kgwa-qa-tsa) /yesterday beer/ Joala bo setseng maobane. Mael. Kgoathatha (kgwa-tha-tha) /cow rope/ Mofuta wa thapo. Kgoatha (kgwat-ha) // Ho nka kapa ho thetsa dijo. e jewang. tsoma). Kgoathiso (kgwat-hi-saw) // Ketso ya ho kgoathisa. /bon. Kgoasoa (kgwa-swa) (kgwaswa) /hunted/ Boetsuwa ba ho kgoasa. Bana ba kgoale ba bitsana ka molodi: moferefereng le bothateng bobong le bobong bana ba motho ba batlana mme ba thusane. mafura kapa ntho e itseng ka monoana. Tlh. e motsero mokokotlong. striped mouse/ Mofuta wa tadi ya naheng. Kgoaso (kgwa-so) /hunting of little animals/ Ketso ya ho kgoasa: patlo ya diphoofolo tse nyane naheng ka sepheo sa ho di bolaya bakeng sa dijo. ho lebisa monoana nthong ka sepheo sa ho nka kapa ho utloa tatso kapa sebopeho sa yona. e thokoa ka mmala. Khoao). Tem. (bap. ho lebisa monoana nthong ka sepheo sa ho nka kapa ho utloa tatso. ho batlana le diphoofolo naheng ka sepheo sa ho di bolaya bakeng sa dijo. Joala ba tsatsi le fetileng. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. doubt/ Ponahalo ya ho belaela.205 Kgoale (kgwa-le) (khoale) /grey-winged Francolin/ Mofuta wa nonyana e masiba a mathokoa a kenyeleditse le bosootho ebile e na le metsero e mesweu. KGOALE (KHOALE) Kgoana (kgwa-na) /edible rat. Kgoasolla (kgwa-sul-la) /divulge/ Ho ntsha se patiloeng. Batho babang ba bitsa lentsoe lena. dikgoale/. mafura kapa ntho e itseng ka monoana. Kgoasitse (kgwa-si-tse) /hunted/ Bokgale ba ho kgoasa. ho beha pepeneneng kapa phatlalatsa. haholo ya letlalo e sebedisoang bakeng sa ho tlama kgomo molaleng. ho beha pepeneneng kapa phatlalatsa. Kgoatho (kgwat-haw) // Ketso ya ho kgoatha: ho nka kapa ho thetsa dijo.

Ho qhanolla hamonate. Ho dula mmoho. bo etsahalang ntle le taolo ya moetsuwa kapa moetsi. Kgochela (kgaw-che-la) /go toward deep end/ Ho kena moo ho patisaneng teng kapa ho kena kgocheletsaneng. /bon. letsatsi leo basebetsi ba tholang chelete ya mosebetsi ka lona. tsoelopele ka morero o itseng le ha ho le boima. thabe). mamella. Kgoadi). kgoabetlella). kgoabetlello). raging/ Ketso ya ho kgoboella: tlhaselo ka bohale le thohakano kapa ho batla ho loana. ho tsoela pele ka ketso e itseng le ha ho haneha. (bap. kobeho). Ho dula mmoho. (bap. Kgoatshana (kgwa-ts-ha-na) /of a female animal: colourful/ Hoa mmala wa phoofolo e tshehadi: e maroborobo kapa e mebala e fapaneng letlalong leleleng. (bap. Kgoecha).Tem. Kgodiso (//) /pay day/ Nako ya ho fumana moputso ka mora mosebetsi. Ho hlaba kgobe ka lemao: ho iketla kapa ho ja hamonate. Ho kgoba matshoafo: ho kgutlisa maikutlo. Kgodiso (kgo-di-saw) /confirmation. Kgobokanyo (kgu-bu-kan-yaw) /gathering/ Ketso ya ho kgobokanya: ho etsa sekgotho kapa pokello sebakeng seleseng. patsi kapa tshepe ho etsa setshoantsho kapa sebopeho sa ntho e itseng. 206 . ho itshoara ka mora ho batla ho halefa Kgobe (kgaw-be) /cooked corn or sorghum seed/ Poone kapa mabele a potsoeng kapa a kgothotsoeng a phehoa. Kgobjoa (kgob-jwa) // Boetsuwa ba ho kgoba. (mm. mamello. boikgodiso). Kgoba (kgo-ba) /sculptoring/ Ho sebedisa letsopa. “kgocheletsane” le “kgoechelletsane” ana le meelelo e tshoanang. (bap. Mael. dikgobe/. (bap. Kgobokanya (kgu-bu-kan-ya) /to assemble. affirmation/ Ketso ya ho kgodisa: netefatso ya taba kapa boemo bo itseng. Kgodisa (kgo-dis-a) /hiccup/ Boemo ba ho hema eka moya o wa fela. E mebala e qaqohaneng ebile e fapane ho sa natsoe mofuta wa mmala. Kgoboella (kgu-bu-el-la) /rage/ Ho hlasela ka bohale bo boholo ka sepheo sa ho rohaka kapa ho itukisetsa ho loana. Kgoatlello (kgwa-tlel-law) /perseverence/ Ketso ya ho kgoatlella: tiisetso le ha ho le thata. ho tsitlallela ho phethisa qeto ya ketso leha ho le boima. mantsoe. Kgodisa (kgo-di-sa) /confirm. kobeha) Kgobeho (kgo-be-haw) /pliableness. Kgodisoa (kgo-di-swa) /renumerated/ Boetsuwa ba ho kgola. Kgoechelletsane). Kgobeha (kgo-be-ha) /pliable/ Ketsahalo ya ho kgoba: ho ba boemong bo kgonang ho fetola sebopeho kapa tshobotsi bakeng sa ho betloa. (bap. pliability/ Boemo ba ho kgobeha kapa ho kgona ho fetola sebopeho kapa tshobotsi bakeng sa ho betloa. Kgocheletsane (Kgaw-che-le-tsa-ne) /dead end. ho beha sebakeng seleseng ka ho etsa sekgotho kapa sehlopha. (bap. Kgodisoa (kgo-di-swa) /assured/ Boetsuwa ba ho kgodisa. Kgoborana (kgu-bu-ra-na) /gather/ Ho ba sebakeng seleseng hoa dikokoanyana kapa diphoofotsoana. cul de sac/ Sebaka se hare seo se patisaneng se sa tsoeleng ka nqa enngwe.206 Kgoatlella (kgwa-tlel-la) /persevere/ Ho tiisetsa le ha ho le thata. to gather/ Ho bokella mmoho. empa bo bakoa ke boemo ba ditho tsa mmetso le kodu. Kgoborano (kgu-bu-ra-naw) /gathering/ Ketso ya ho kgoborana kapa ho ba mmoho sebakeng seleseng hoa dikokoanyana kapa diphoofotsoana. Kgoboello (kgu-bu-el-la) /rage. prove/ Ketsiso ya ho kgoloa: ho etsa hore motho a dumele kapa a amohele se buuwang kapa se etsahalang. (bap. Mael. Bopaki.

ho etsa mosebetsi wa ho reka le ho rekisa. ho tloha ka ho tsamaya kapa tsitsinyeha ka santharo. Kgoeche (kgwe-che) /exclamation: sudden retreat!/ Lekgotsa le bontshang ho kgutlela morao hanghang ka sepheo sa ho qoba kotsi. Thekiso le theko ya thepa. moro. cumbersome/ Boemo ba ho thatafatsa dintho bakeng sa motho kapa ntho e itseng. Kgochela). Kgochela). ho tsamaya ka santhao. dinosaur/ Phoofolo enngwe ya tse kgolohadi ka ho fitisisa eo ho nahanoang ke boramahlale hore e kile ya phela dilemong tse ngata tse fitileng. tshokodiso ya motho ha a tlameha ho fuwa kapa ho etsetsoa ntho e itseng. ka tsela e thata e etsang hore motho a se lokolohe kapa ho be boima haholo ho phethahatsa se itseng. ho sutha ka ho checha. Dikgodumodumo/ (mm. Mmampodi o re jesetsa kgoebeleng. Khoebo). /bon.207 Kgodu (kgo-du) /vegetable soup/ Metsi a meroho o phehiloeng mmoho le motsoako wa lero la dinoko. Hoba ba bone ditau morung ba re kgoeche! (bap. Mohl. DIKGODUMODUMO MAMMOTH TYRANNOSAUR PTERODACTYL DINOSUAR TRICERATOP BRONTOSAURUS kgoebele (kgwe-bi-le) /akwardness/ Ka tsela eo motho a sa lokolohang. ho ba le kgoebo mmoho. Phoofolo ya ditshomo. sopho) Tlh. trade/ Ketso ya ho hoeba: Ho sebetsana le tsa thekiso le theko. /bon. 207 . Dikgoebo/ (mm. Mohl. Kgoecha (kgwe-cha) /retreat/ Ho ya morao ka sepheo sa ho baleha. Dikgodu/ (bap. ho checha ka sepheo sa ho sia kapa ho lesa. ho etsa mosebetsi wa mohoebi kapa rakgoebo. Kgoebisano (kgwe-bi-sa-naw) (khoebisano) /trading/ Ketso ya ho hoebisana: hoba le kamano ya ho rekelana le ho rekisetsana. Kgodumodumo (kgo-du-mo-du-mo) /dragon. Tshepe e jella kgoebeleng sebakeng seo ho tletseng ditau ho sona. (bap. Kgoebo (kgwe-bo) /business. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke “kgodu” hofeta “sopho”. Kgoechella (kgwe-chel-la) /to retreat/ Ketsahalo ya ho kgoecha: ho ya morao. khodumodumo). /bon. Kgoebeleng (kgwi-bi-le-ng) /awkward.

cry/ Ketso ya ho hoeletsa: boemo ba ho bontsha tlhokahalo ya ho kgotsofala. ho tloha ka ho tsamaya kapa tsitsinyeha ka santharo. Kgoetsa (kgwe-tsa) /baby necklace/ (sheb. ho roka kapa ho tlama ntho tse itseng. dikgofu/. ho sutha ka ho checha. Kgoeletso (kgwe-le-tso) (khoelehetso) /outcry. Ho (tla) kgaoha moo ho kgoehlang: ho tla senyeha ho be thata haholo. sewer. /bon. Ho sebedisa kgofu. kgafolo). Kgofola (//) /to crate/ Ho tlosa mobu mmoho le majoe a mangata mmileng ka ho sebedisa kgofu kapa mochini o etsang joalo. Kgoedi (//) /month/ Enngwe ya dikarolo tsa selemo tse leshome le metso e mmedi ho tloha ka Pherekgong ho isa ho Tshitoe. Kgofu (kgo-fu) /caterpillar/ Mofuta wa seboko se kgonang ho etsa mekoti ka potlako e kgolo se phelang ka ho ja dimela. /bon. choatla le ho epa mekoti. Kgweetsa. Sepalangoang). ho heletsa. ho sututsa ka moya. Kgocheletsane. Kgoechiso (kgwe-chi-saw) /sending back. commotion. e tsamayang dikotopong: metsi a sa hloekang a kopaneng le mantle kapa manyala ohle. Kgwedi). Kgoehlisa (kgwe-hli-sa) /loosen/ Ketsiso ya ho kgoehla: ho etsa hore ntho e se tie kapa e be boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. Kgofu (kgo-fu) /caterpillar machine/ Mochini o moholohadi. Hareng). ho tla ba boima ka lebaka la se tla etsahala. Kgofola (Kgu-fu-la) /to use cream for complexion/ Ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesoeu ka ho sebedisa setlolo se kgantshang letlalo. (bap. Kgoele (kgwe-le) /string. ho etsa hore ntho e be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe. qhefelo. morao). ho etsa hore ntho e be boemong ba ho tsitsinyeha ha bobebe. Dikgoerekgoere/ (mm. cord. Kgoedi (kgwe-di) /moon/ Sehlodiloeng se bonisang bosiu ka baka la ho chabeloa ke letsatsi. Kgoefelo (kgwi-fi-law) /blowing out/ Ketso ya ho kgoefela kapa ho sebedisa moya. o sebedisoang ho etsa ditsela ka ho fata. twine/ Thapo e tshetshane haholo eka sebedisoang ho loha. seka sepalangoang. /bon. refuse/ Tshila e kopaneng le metsi. return/ Ketso ya ho kgoechisa: ho lebisa morao. Kgoeetsa (kgwe-e-tsa) (kgoetsa) /baby necklace/ Seka sefaha se kengoang molaleng wa ngoana e monyane ka tumelo ya ho mo tiisa kgahlanong le meya e mebe kapa ntho tse mpe. dikgoeetsa/ (mm. sebaka seo ho ka kgoechellang ho sona. mohoo). Dikgoele/ (bap. Dikgoedi/ (mm. Kgofolo (kgu-fu-law) /usage of quinoline/ Ketso ya ho kgofola: ho etsa letlalo le kganye kapa le be lesoeu ka ho sebedisa setlolo se kgantshang letlalo. ho baka ho checha. khoeetsa). Kgoehlisoa (kgwe-hli-swa) /loosened/ Boetsuwa ba ho kgoehlisa. Kgoehla (kgwe-hla) /loose/ E sa tiang ka ho tlangoa: e boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. Kgoeetsa bakeng sa tshebediso). chechello morao. Kgoechello (kgwe-chel-law) /retreat/ Ketso ya ho kgoechella: ho ya morao. (bap. /bon. ho sututsa ka moya. /bon. Kgoechisa (kgwe-chi-sa) /send back/ Ketsiso ya ho kgoecha: ho isa morao. Dikgoedi/. /bon.208 Kgoechelletsane (kgwe-chel-le-tsa-ni) /back place/ Sebaka se morao haholo se patisaneng. Kgoerekgoere (kgwi-ri-kgwi-ri) (kgwerekgwere) /sewerage. tlhokeho ya monate ka ho etsa lerata kapa dipuo tse bontshang ho se rate ketsahalo e itseng. dikgwerekgwere). Kgoehliso (kgwe-hli-saw) /loosening/ Ketso ya ho kgoehlisa: ho etsa hore ntho e se tie kapa e be boemong bo bonolo ba ho tlamoloha kapa ho lokoloha. (bap. dikgofu/ (sheb. 208 . e kgonang ho tsitsinyeha ha bonolo. Kgoefela (kgwi-fi-la) /blow out/ Ho ntsha ka ho sebedisa moya. Mael. /bon.

ya diketso tse mpe haholo. ya boitshoaro bo bobe haholo. Kgohlahetse (kgaw-hla-he-tse) /bad. Kgohlahatso (kgaw-hla-hats-aw) /ruthlessness/ Ketso ya ho kgohlahatsa kapa ho etsisa motho kapa ntho ketso tse mpe tse sa batlahaleng. ho apara seaparo se seholo hofeta monga sona. Eo eseng molaong. Kgohlahalo (kgaw-hla-ha-law) /ruthlessness. o thata. Kgohlopo (kgaw-hlaw-paw) /boot/ Mofuta wa seeta se fihlang tlasa mangole. dubious/ Hoa boemo le sebopeho sa motho: ya mobe ka pelo. kgehlepetsa). Pako ya mokgohlela. oo hangata o sebedisoang ke badisana kapa batho ba sebetsang mosebetsi o moholo kapa o thata. Kgohlahatsa (kgaw-hla-ha-tsa) /to make ruthless/ Ketsiso ya ho kgohlahala: ho etsa hore motho a kgohlahale. Kgohlopa (kgu-hlu-pa) /to shake vigorously/ Ho tsitsinya ha bohloko ka tsela e hlokang bonolo kapa qenehelo. boitshoaro bo sa lokang. inhumane/ E sa lokang pelong. Kgohlahala (kgaw-hla-ha-la) /ruthless. mokgokgothoane. dikgohlopo/. (bap. callousness/ Ketso ya ho kgohlahala: mokgoa wa bopelompe. ho fata ka ho sebedisa mochini o joalo. 209 . e diketso tse mpe. Boemo ba ho ntsha moya le sekgohlela ka molomo ka baka la bokudi. a etse diketso tse sa lokang kapa tse mpe. ruthless. kgopo). Kgohlahetse (kgaw-hla-he-tse) /illicit. Kgohlelo (kgo-hle-law) /coughing/ Ketso ya ho kgohlela kapa ho kgafola moya ka baka la bokudi bo amang matshoafo kapa ho tshoaroa ke sefuba. mokgohlela). dikgohlo/ (bap. kapa ya etsang ho sa lokang. Tlh. callous. Ho baka mokgohlela. Kgohlediso (kgo-hle-di-saw) /causing a cough/ Ketso ya ho kgohledisa: ho baka hore ntho kapa motho a kgohlele. Kgohletse (kgo-hle-tse) /coughed/ Bokgale ba ho kgohlela. felonious/ Hoa ketso kapa ketsahalo: e. selomo). Kgohlopo (kgaw-hlaw-paw) /condom/ Sesebedisoa sa rekere se sebedisoang ho thibela tshoaetsano ya mahloko a ho bokana le ho thibela pelehi. Rekere e sebedisoang ka ho kengoa komeng ho thibela mafu a thobaloano le phamokate. dilomo le matsatsa a malelele. Kgohledisoa (kgo-hle-di-sa) // Boetsuwa ba ho kgohlela. ho hobe le ho sa lokang. ketso ya ntho tse mpe. Kgohloana (kgo-hlwa-na) /ring like seeds decoration/ Mofuta wa mokgabiso wa batho ba batshehadi o entsoeng ka dikaroloana tsa dithotse tse fapaneng. Mokgoa le tloaelo ya ho baka hore emong a be pelompe. ho kgafola moya le sekgohlela ntle le ho rera. E sa dumelloang. Kgohletsa (kgo-hle-tsa) // Ho kenya katiba e kgolo hloohong. e mpe. Kgohlela (kgo-hle-la) /cough/ Ho ntsha moya ka thata ka baka la bokudi bo itseng bo amang matshoafo. Kgohledisa (kgo-hle-di-sa) /cause to cough/ Ketsiso ya ho kgohlela: ho etsa hore motho a kgohlele. /bon. Kgohlopo (kgu-hlu-paw) /vigorous shake/ Ketso ya ho kgohlopa: ho tsitsinya ha bohloko ka tsela e hlokang bonolo. Mantsoe “kgofula” le “kgofola” a na le meelelo e tshoanang. unauthorised. (bap. /bon. Kgohletso (kgo-hle-tso) // Ketso ya ho kgohletsa: kaparo ya katiba kapa seaparo se seholo hofeta hlooho ya monga sona. (bap. Tsitsinyo e hlokang qenehelo. ya sa lokang hohang. Kgohlo (kgaw-hlaw) /goch/ Sebaka sa thaba moo ho nang le bophahamo bo boholo ba mafika.209 Kgofula (kgo-fu-la) /of caterpillar: to crate/ Ho epa kapa ho cheka ka ho sebedisa kgofu. empa ka lebaka la boemo ba lefu le itseng.

KGOHONOKA (KHOHONOKA) Kgoiti (kgwi-ti) /mole/ Phoofotsoana seka tadi. kuko ya mobu ka metsi kapa sefefo. Mael. /bon. Kgohomosa (kgu-hu-mu-sa) /egocentric/ Ho etsa diketso tse bontshang ho nahana ka bowena feela. ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. Mael. sethole) (sheb. ho beha bowena hodimo hofeta tekanyo. nonyana ya lapeng e ruuwang. e mapheo a malelele. Hohola. ho etsa ntho bakeng sa bowena ha ho rata wena ntle le ho nahanela ba bang. sethole le tsuonyana. e ratang dibaka tse metsi. e tshoeu bo kopaneng le mapheo a matsho. e masiba a matsho a kopantseng le bosootho bo nang le methoaela ya bosweu. Kgoholeha (kgu-hu-le-ha) /erodible/ Ketsahalo ya ho hohola: e nkuwang ke metsi kapa moya nakong tsa dipula tse ngata. Kgohonoka (kgo-ho-nu-ka) (Khohonoka) /Moorhen/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo dinokeng kapa dibakeng tse nang le metsi. dikgohotsadira. Kgohomoso (kgu-hu-mu-so) /egocetricity/ Ketso ya ho kgohomosa: boemo ba ho etsa diketso tse bontshang ho nahana ka bowena feela. e diphaposi. le ho etsa mekoti e mengata. Hoholeha). Maikgohomoso/. tlasa mobu. mokoko. /bon. (bap. nama ya seruuwa sa lapeng se nang le mapheo le masiba. (mm.210 Kgoho (kgu-hu) /fowl/ Mofuta wa nonyana ya hae e ruuwang. dikgoiti/. /bon. (bap. tsuonyana. Khoholeho). ikgohomosa). khoho-noka). Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona: motho o bontsha seo a se entseng ka dipuo. (mm. Ho fatela morao joalo ka kgoho: ho sebetsa ntle le tema. dikgoho/ (bap. kgohotsadira/. e akgang mokoko. e mahlo a manyane. sekgohola). (bap. (bap. khoho-ea-lira). kgohoya-dira. /bon. /bon. KGOHO Kgoho (kgu-hu) /chicken/ Nama ya nonyana ya hae. Kgoholeho). Ho etsa ntho e hlokang thuso. e mokobolo o mosehla le nko e kgubedu kapa kgubetsoana. 210 . e phelang tlasa mobu. seagull/ Mofuta wa nonyana e atileng lefatshe ka bophara. Kgoholo (kgu-hu-law) /erosion/ Ketso ya ho kgohola kapa ho hohola: boemo ba sekgohola. /bon. Kgohoadira (kgo-ho-ya-di-ra) /Spotted Thick-knee. Kgohola (kgu-hu-la) /erode/ Hoa mobu: ho nkoa ke metsi kapa moya nakong tsa pula ya sekgohola le moya o mongata. Dikgoholeho/ (mm. Kgoholeho (kgu-hu-le-haw) /soil erosion/ Ketso ya ho hoholeha: ho tsamaya hoa mobu le metsi nakong tsa dipula. Seruuwa). e nang le mapheo le masipa empa e sa fofe. ho etsa ntho bakeng sa bowena ha ho rata wena ntle le ho nahanela ba bang. dikgohonoka/.

seka lenaka. ho etsa kopano ya ntho tse ngata ka ho atametsa mmoho haholo. Kgokahane (kgu-ka-ha-ni) /coherent/ E nang le ponahalo kapa boemo ba kopanyo kapa kgokahanyo. marematlou). Kgokong (kgo-ko-ng) /blue wildebeest/ Mofuta wa kgama e putsoahadi e tholahalang haholo Afrika. dikgokong/ Kgola (kgu-la) /to harvest fruits/ Ho nka tholoana sefateng. kopanyo). Kgoleho (kgu-le-haw) /bondage/ Ketso ya ho holeha: boemo ba ho ba motshoaruwa. Kgokgotho (kgu-kgut-haw) /emptying/ Ketso ya ho kgokgotha: ho ntsha kaofela. Kgolo (kgu-lu) /big/ E sebopeho se setenya. cohesion/ Ketso ya ho kgokahanya: mokgoa wa kopanyo ka ho etsa ntho tse fapaneng ntho e le nngwe. Kgoitinyana (kgwe-tin-ya-na) /Little Bittern/ Mofuta wa nonyana e nyane e mokobolo o molelele le molala o mokgutshoane. se sephara kapa e nang le chebahalo e phahameng. (bap. /bon. tumelo). e phelang ka ho ja ditlhaphi. ho utloisa bohloko ka diketso tse tenang. /bon. sebaka sa mobu o nonneng bakeng sa ho jala le ho lema. dinqanqana le diphoofotsoana tse ding tsa metsing. Katametso ya ntho tse ngata e bakang bommoho. ho ba lekgoba. ka pitseng. mokotleng kapa setshelong. Kgoitimohlaka (kgwi-ti-mo-hla-ka) /Eurasian Bittern/ Mofuta wa Nonyana e kgolo e masiba a masootho bo maroboko. (bap. phophotha). ho nka ka letsoho ntho tse ngata tse nyane fatshe. Kgokgotha (kgu-kgut-ha) /to empty/ Ho ntsha kaofela. Kgokahantsoe (kgu-ka-hants-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgokahanya. mokotleng kapa setshelong. ka pitseng. /bon. Dikgola/. ho utloisa pelo bohloko ka ho phehella ho etsa ketso e itseng kgafetsa ho moetsuwa. /bon. kopano. Kgokahanyoa (kgu-ka-han-yoa) // Boetsuwa ba ho kgokahanya. e tletseng sebaka. ntho eo eseng metsi. Khoiti-mohlaka). Kgokolotso (kgu-ku-luts-aw) /collective picking up/ Ketso ya ho kgokolotsa: ho nka matlakala kapa dithole fatshe. Kgokanaphiri (kgu-ka-nap-hi-ri) /unity/ Boemo ba ho etsa dintho ka sehlopha. Dikgoitimohlaka/ (mm.211 Kgoiti (//) /arable land/ Naha e mobu o motle bakeng sa temo ya dijalo. bokgoba) (mm. e bokahodimo (mokokotlo) bo mmala o motsho le mapheo a nang le matheba a masweu ha e tshehadi e ka ba le mmala o mosoothoana. ho utloisa bohloko ka diketso tse tenang. ho dumellana le thero ya bodumedi e itseng. kopanya). Kgokeho (kgo-ke-haw) // Ketso ya ho kgokeha: ho teneha kapa ho tenoa. dikgokahanyo/. (bap. Kgola (//) /hoof/ Bohato ba leoto la phoofolo le thata. Kgokolotsa (kgu-ku-lu-tsa) /pick up from ground/ Ho nka matlakala kapa dithole fatshe. (mm. Khoitinyane) Kgoka (kgu-ka) /bore. /bon. /bon. thonaka). e imelang ka lebaka la botenya kapa bophara. ho nka ka letsoho ntho tse ngata tse nyane fatshe. Tsholla. dikgoiti/. (bap. Kgokeha (kgu-ke-ha) // Ketsahalo ya ho kgoka: ho teneha kapa ho tenoa. Dikgoitinyana/. tumellano ya batho ba bangata. e fumanoang haholo mehlakeng kapa bakeng tse nang le joang bo boholo. 0/ (bap. Kgokahanyo (kgu-ka-han-yaw) /coherence. (bap. e kapa tse atamelaneng mmoho. faith/ Ketso ya ho kgoloa: ho ba le tumelo ya. Ho kotula ditholoana sefateng. ho ba ditlamong kapa ntloanatshoana. Kgokahanya (kgu-ka-han-ya) /cohere/ Ho kopanya ka ho etsa ntho e le nngwe. (bap. ho hula kapa ho theola tholoana hodima sefate bakeng sa ho ja. ntho eo eseng metsi. Kgolo (kgu-law) /harvest of fruits/ Ketsoya ho kgola: ho tlhotlhora ditholoana sefateng. Kgolo (kgaw-law) /believe. kholeho). 211 . /bon. ho nka ditholoana sefateng. annoy/ Ho etsa hore motho kapa ntho e tenehe ka ho etsa diketso tse tenang.

kapa ho wela. Lepotlapotla le ja podi. Ha ho kgomo ya boroko: ha ho motho ya dumelletsoeng ho ja feela ntle le ho sebetsa. dikgomo/ Mael. Ho opa kgomo lenaka: ho bua se nepahetseng kapa se utloahalang. (bap. ho kgopjoa kapa ho thellisoa ke ntho eitseng. Mael. kganathela). lesisitheho le ja kgomo: ho se potlakele dintho ho tlisa katleho. Kgomathetso (kgu-mat-he-tso) /welding. /bon. lekgala) (mm. Mael. Kgolokgotheha (kgu-lu-kgu-te-ha) /stumble/ Ho thekesela ka baka la ho hakoa. Kgomo ya boroko: motho ya botsoa haholo. Kgopa. KGOMO 212 . kgopjoa). kgala. e kgonang le ho phela naheng ka nako tse ding. Kgomathetse (kgu-ma-the-tse) /attached. Ho boka dikgomo: ho dumedisa. haholo tshepe. e tsamayang ka lekeke. Kgomathelo (kgu-mat-he-law) /adhesiveness. Sekgomathetsi. Tahlehelo ya motsamao ka lebaka la ho kgopjoa ke ntho e fatshe. Kgomathetsa (kgu-mat-he-tsa) /adhere. kgoakgoathelo). motho ka dipuo: motho o tshoaroa ka dipuo tsa hae ho seo a se entseng. Mael. Kgomo (kgo-mu) /cattle/ Enngwe ya diphoofolo tsa hae. Makgolokoe/ (bap. ho tshepa hore se buuwang se tla etsahala. Kgolokgotho (kgu-lu-kgu-thaw) /dripping/ Ketso ya ho kgolokgotha: boemo ba ho batla ho wela.212 Kgoloa (kgaw-lwa) /to believe/ Ho dumela thero ya lentsoe kapa seo Modimo a se bolelang. Kgolokgotheho (kgu-lu-kgu-te-haw) /stumbling/ Ketso ya ho kgolokgotheha: thekeselo e bakoang ke thelliso kapa khako. kgoakgoathela. e ruuwang. Mael. Mael. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. Ho hokahanya ntho tse pedi kapa tse fetang moo. Ho ba modumedi. Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao. Kgomatheloa (kgu-mat-he-lwa) // Boetsuwa ba ho kgomathela. (bap. (bap. Kgomathela (kgu-mat-he-la) /adhesive/ E mamarelang ha e thetsana le ntho enngwe: eo boemo ba yona bo bakang ho tshoarana ka ho mamarela ntle le ho tloha ha bobebe. mamarela. glue/ Ho kopanya mmoho ka tsela e itseng. Ha le fete kgomo le je motho: kgomo e ka teloa ya neheloa bakeng sa ho lopolla motho. Kgomo ya lebese ha e itsoale: hangata ngoana ha a futse motsoadi. Mael. cheseletso). qamathela. Lekgoloa). Mael. weld. qamathelo. (bap. Kgomo ha enye bolokoe kaofela: motho ha a tlameha ho bua makunutu le ditaba tsohle tsa hae. Lekholokoe). (bap. /bon. (bap. Mael. joined/ Bokgale ba ho kgomathetsa. Mael. kapa ho wela. DIKGOMO. e manaka kapa e chitjana le mohatla. Motsoalle wa hlooho ya kgomo: motho eo emong anang le kamano e ntle haholo ya bokgotsi. mamareloa). Kgomo ha e fuleloe: ha ho ditshenyehelo ho ruwa kgomo. adhesion/ Ketso ya ho kgomathela: ho mamarela ka mora ho thetsana le ntho e itseng. Kgolokoe (kgu-lu-kwe) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e jewang. ho dumellana le se ngotsoeng bukeng ya bibele. Kgomo ha di na motloha pele: katleho ha e bakoe ke ho ba wa pele. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. Lebitla la kgomo ke molomo: kgomo ha e shoele ha e patoe lebitleng empa e ya jewa. e maoto a tsheletseng a hlabang. Sekgoba. Kgomo e tshoaroa ka dinaka. o keke o fuwa feela ntle le ho sebetsa. e maoto a mane. bind. Mael. binding/ Ketso ya ho kgomathetsa kapa ho kopanya mmoho dintho tse itseng. Mael. Kgolokgotha (kgu-lu-kgu-tha) /drip/ Ho batla ho wela. Mael.

sello sa kgomo e tona e itokisetsang ho loana le dipoho tse ding. Kgona (//) /able. ho itokisetsa ho reka thepa ntle le ho lefa hofeta chelete e teng. Kgonahatso (kgaw-na-ha-tso) /possibility making/ Ketso ya ho kgonahatsa: ho etsa hore tabatabelo e batloang e phethahale ka tsela e itseng. qoqotho le mmetso. (bap. /bon. borokong. (bap. lekgonatha. Kgono bakeng sa tshebediso). Mohl. ho itokisetsa ho reka thepa ntle le ho lefa hofeta chelete e teng. Ho ya le kgongoana hodimo: ho itebala kapa ho lebala kotsi e kannang ya etsahala ka ho se natse kapa ho lebala. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “kgono” hofeta “kgong” le ha ho na le batho ba sebedisang lentsoe “kgong” dibakeng tse ding tsa Basotho. ka molomo. Kgonahala (kgaw-na-ha-la) /possible/ Hoa boemo: boo holeng bobebe ho bo fihlella kapa ho bo phetha. bokgoni). (bap. Kgono (kgaw-naw) /snoring/ Ketso ya ho kgona: ho hema ka thata. Kgono (kgu-nu) /pumkin handle/ Mohele wa mokopu. bokgoni). Bongata ba batho ba batsho ha ba na nako ya ho kgonatha joalo ka makgowa. 213 . ho hema ho bakoang ke ho se robale hantle kapa ke lefu le itseng la mmopo. Ho bontsha tsebo kapa boqhetseke ba ho etsa ntho e itseng. Kgong (kgo-ng) // (sheb. Kgongwana (kgo-ng-wa-na) (khongoana) /deceived/ Boemo bo fosahetseng bo bakang hore motho a itebale. kgunu). (bap. (bap. Kgonathile (kgu-nat-hi-le) /budgeted/ Bokgale ba ho kgonatha. (bap.213 Kgomo (//) /beef/ Nama ya phoofolo e joalo. kgong). moo/ Ho lla hoa poho ya kgomo. bokgonatha. dikgono/ Tlh. Kgonatho (kgu-nat-ha) /budget/ Ketso ya ho kgonatha: tshebediso ya chelete ka ho lekanya se tlamehang ho rekoa ntle le ho sebedisa hofeta chelete e teng. (bap. ka molomo. Kgono (kgaw-naw) /ableness/ Ketso ya ho kgona kapa ho bontsha bokgoni: ho tseba ho etsa ntho e itseng hantle. Phethiso ya se batloang. Ho phethisa se batloang. Ho bontsha tsebo kapa boqhetseke ba ntho e itseng. Kgona (kgaw-na) /snore/ Ho hema ka thata. Mael. qoqotho le mmetso. Kgonahatsoa (kgaw-na-hats-wa) /achieved/ Boetsuwa ba ho kgonahatsa. borokong. boloka). ho hema ho bakoang ke ho se robale hantle kapa ke lefu le itseng la mmopo. capable/ Ho tseba ho etsa ntho e itseng. Kgonatha (kgu-nat-ha) /to budget/ Ho sebedisa chelete ka ho lekanya se tlamehang ho rekoa ntle le ho sebedisa hofeta chelete e teng. seo se ka fihlelloang kapa seo se ka etsahalang ntle le bothata. poloko). Ha o qala ho sebetsa o tlameha ho kgonatha pele o fumana moputso wa hao. Kgonahalo (kgaw-na-ha-law) /possibility/ Ketso ya ho kgonahala ho etsa hore boemo bo itseng bo etsahale ntle le bothata. Boitebalo). phihlello ya monyetla kapa ketso e batlong ho phethahatsoa. (mm. Bokgoni). Kgonya (kgon-ya) /roar. Kgonahetse (kgaw-na-he-tse) // Bokgale ba ho kgonahatsa. Kgonahatsa (kgaw-na-ha-tsa) /make possible/ Ho etsa hore tabatabelo e batloang e phethahale ka tsela e itseng.

Kgopo (kgaw-paw) /cruel/ E pelompe. boholo. (bap. dash/ Boetsuwa ba ho kgopa. ho hlokisa monate pelong. Kgopjoa (kgup-jwa) /dripped/ Boetsuwa ba ho kgopa: ho ba boemong ba ho wiswa kapa ho batla ho wela. Kgopeho (kgo-pe-haw) // Ketso ya ho kgopeha: thulano le lejoe ka leoto. ketso ya ho kgopama kapa ho hloka mohau le lerato. Leleng la masapo a tshireletsang 214 . (bap. le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. Kgopeha (kgu-pe-ha) /infuriated/ Ho utloa bohloko ka baka la ho kgentshoa. hlahafela). e hlahisang le ho bontsha tlhokeho ya setsoalle. tsie). Kgopi (kgo-pi) /grasshopper/ Mofuta wa tsie e hlooho e kgolo ya naheng. e hlokang mohau le lerato. Bohloko ba maikutlo. dikgopi/ (bap. ho utloisa bohloko ka diketso kapa dipuo. Kgopamile (kgu-pa-mi-le) /cruel/ Ketsahalo ya ho kgopama: e bontshang bokgopo kapa kgopamo. Kgopamo (kgu-pa-maw) /cruelty/ Boemo ba ho ba kgopo. Mael. Kgopamisoa (kgu-pa-mi-swa) // Boetsuwa ba ho kgopama. Rora) Kgopa (kgo-pa) /drip/ Ho batla ho wela. Kgopja (kgup-ja) /stumble. kgopisa). Kgopi e rahoa ke monono: motho ya hlokang teboho kapa ya nyedisang mothusi wa hae. dashing/ Ketso ya ho kgopja. Kgopiso (kgo-pi-saw) /infuriation. kgolokgotheha). ebile e jewa joalo ka nama. ditshila tse fumanoang mmeleng wa motho ya sa toleng kapa ya tshabang metsi. Mael. ponahalo ya lehloyo ka diketso kgahlanong le. ho ba pelompe. ho utloisoa bohloko ka baka la bobe ba diketso tsa motho emong. fury/ Ketso ya ho kgopeha: ho utloa bohloko ka baka la ho kgentshoa. ho utloisa bohloko ka diketso kapa dipuo. bonyane kapa bohlale ba hae. ho se be le kgauhelo kapa kutloelo bohloko. ho hloka mohau. hlabehisa). /bon. ho hlokisa monate pelong. Kgopisa (kgu-pi-sa) /infuriate/ Ho etsa hore motho a kgene. dikgopane/ Kgopeha (kgo-pe-ha) /dripping/ Ketsahalo ya ho kgopa: e batlang ho diwa ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe ka leoto. ho lesa botho kapa mohau kgahlanong le. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. exasperation/ Ketso ya ho kgopisa: ho etsa hore motho a kgene. Kgopeho (kgu-pe-haw) /infuriation. (bap. e sa utloeleng bohloko. /bon. Kgopane (kgaw-pa-ni) /body dirt/ Tshila ya mmele. (bap. Bokgopo) Mohl. Kgopjo (kgup-jaw) /stumbling. lerutle.214 Kgonyo (kgon-yaw) /roaring. Kgolokgotha. seka leballo. mooing/ Sello sa kgomo ya poho. bofutsana. e diketso tse hlaha. Kgopama (kgu-pa-ma) /to be cruel/ Ho bontsha bokgopo. Kgopamela (kgu-pa-me-la) /to be cruel against/ Ketsetso ya ho kgopama: ho etsetsa bokgopo kgahlanong le. kapa ho wela. Batho ba ditoropong ba na le kgopamo e kgolo kgahlanong le diphoofolo. /bon. Kgopamelo (kgu-pa-me-law) /cruelty against/ Ketso ya ho kgopamela: pontsho ya bokgopo kgahlanong le. (bap. kgentsha. Kgopamisitsoe (kgu-pa-mi-sits-we) // Bokgale le boetsuwa ba ho kgopama Kgopamiso (kgu-pa-mi-so) /causing cruelty/ Ketso ya ho kgopamisa: ho etsa hore motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau. ho utloisoa bohloko ka baka la bobe ba diketso tsa motho emong. (bap. sello sa kgomo e tona e itokisetsang ho loana le dipoho tse ding. Kgopo (kgu-paw) /rib/ Lesapo. ka baka la ho hakoa kapa ho thula lejoe kapa ntho e itseng fatshe. Makgopo/. Kgopamisa (kgu-pa-mi-sa) /to cause to be cruel/ Ketsiso ya ho kgopama: ho etsa hore motho kapa ntho e be kgopo kapa e hloke mohau. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang a ka etsa phoso ho sa natsoe boemo ba hae ba borui.

Mael. reminding/ Ketso ya ho hopotsa: ho etsa hore monahano o tshiretseng kelellong o kgutle. Kgoroheloa (kgu-ru-he-lwa) /attacked/ Boetsuwa ba ho kgorohela. ngoana morena le mofumahadi e motshehadi. Dikgoroana/ (bap.215 dikahare tsa mmele le bonahalang haholo nqa ya sefuba. Dikgopolo. phutuho kapa tlhaselo ka potlako e kgolo. ho etsa setshoantsho bokong kapa kelellong. kgofula. motho e motona ya laolang naha kapa motse. Makgosatsana/. 215 . Kgotha (kgut-ha) /scrape/ Ho tlosa joang kapa ditlamatlama tse ka hodima mobu. motho eo eleng wa ho qetela ka tlhaho baneng babo. (bap. morenana) /bon. Kgosana (kgo-sa-na) /prince/ Mora wa morena. Hangata Basotho ba Borwa ba sebedisa lentsoe “morena” bakeng sa “kgosi”. Puke). e hlooho e nyane. monna mofumahadi. le setono sa masiba a motsu haholo. Dikgoro/ (bap. Kgoroana (kgu-rwa-na) // Kgoro e nyane. phutuho kapa tlhaselo ka potlako e kgolo. Khoroana). ho futuha kapa ho hlasela ka potlako e kgolo. Kgorohetse (kgu-ru-he-tse) /attacked/ Bokgale ba ho kgorohela. kgofola). /bon. Kelello) Kgopotso (kgu-pu-tso) (khopotso) /reminder. tlhokahalo ya tlala. dikgopo/. Kgopolo (kgu-pu-law) /remembrance. motho ya okametseng ka borena e motona. Kgorula (kgaw-ru-la) /last born/ Ngoana ho fela lapeng. (bap. Leebakgoroana. hanghang. hanghang. ngoana wa morena e motona. (bap. mehopolo/ (mm. Kgoroho (kgu-ru-haw) /sudden attack/ Ketso ya ho kgoroha: phutuhelo kapelenyana. Kgorohelo (kgu-ru-he-law) /sudden attack/ Ketso ya ho kgorohela: phutuhelo kapelenyana. Dikgoroana/ (mm. nala) Kgoro (kgaw-raw) /outlet/ Sebaka seo ho tsuwang ho sona sehlabeng kapa thabeng. kgirila. presumption/ Ketso ya ho akanya kapa ho lekanya ka ho nahana hore ketso kapa ketsahalo e ka tsela e itseng empa ho se joalo. Morena. (mm. haholo ka mora ho bohla. Makgosi/ Tlh. Empa ha e le “kgosana” le “kgosatsana” ba di sebedisa nako e ngata. /bon. Kgorohela (kgu-ru-he-la) /to attack suddenly/ Ho futuha kapelenyana. Kgoroana (kgu-rwa-na) /pigeon/ Mofuta wa nonyana ya leloko la letsibana. Kgosi (kgo-si) /king/ Ntata kgosana le kgosatsana. Kgora (kgu-ra) /abundance/ Boteng ba dijo tse ngata. (bap. ngoana boreneng kapa ya tsoaletsoeng moreneng e motona. /bon. Khopolo). Lekgalo). Ho ya ka makgoro ha se ho lahlana: ho arohana ha ho bolele hore batho ba keke ba hlola ba kopana hape. ho fedisa lehola ka mohoma kapa kgarafu. bosio ba bofume. recall/ Ketso ya ho hopola: ho tlisa monahanong le maikutlong. /bon. /bon. Kgopolo (//) /assumption. lehlakoreng la pelo le matshoafo. o bohale o hlahang molomong. ho futuha kapa ho hlasela ka potlako e kgolo. eo hangata e tholahalang naheng hofeta pela hae. dikgopotso/ (bap. Makgosana/ Kgosatsana (kgo-sa-tsa-na) /princess/ Moradi wa morena kapa mofumahadi. sehopotso). Kgorohetsoe (kgu-ru-he-tswe) /attacked/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgorohela. Bokgorula/ (bap. /bon. Makgopo. Kgoshane (kgo-sha-ne)(khoshane) /bad mouth smell/ Ho bohla kgoshane: ho ba le monko o mobe. /bon. Dinonyana) Kgoroha (kgu-ru-ha) /attack suddenly/ Ho futuha kapelenyana. ngoana boreneng kapa ya tsoaletsoeng moreneng e motshehadi. /bon. /bon. tsela etsoang hara thaba kapa dilomo. boteng ba chai masimong. leeba) (sheb. Dikgora/ (bap. /bon. kguruha). matsibolo).

216 Kgotha (kgaw-tha) /to touch with/ Ho thetsa ka ntho e itseng ka tsela e tenang ya etsoang joalo. Kgothalo (kgu-tha-law) /courage/ Boemo kapa ketso ya ho kgothala: ho tsoelapele ntle le tshabo. dilligent/ E bontshang kgothatso: ya sebetsang ka tsela e bontshang morolo ka mora ho joetsoa ditaba tse monate kapa tse kgothatsang. Tem. Mohl. Kgothatso (kgut-hats-aw) /consolation. Ho lahleheloa ke taolo ya motsamao ka baka la ho kgopjoa. inspire/ Ho ba boemong ba tshutshumetso: ho thola morolo wa ho etsa ketso e itseng. Kgothomeditsoe (kgut-hu-me-di-tswe) // Boetsuwa ba ho kgothometsa. Kgothaletso (kgut-ha-le-tso) /encouragement. Kgothola (kgut-hu-la) /detach/ Ho ntsha ntho e itseng ho enngwe. ya hara tsietsi. Keneng o kgotha mosetsana eo! Tlohela ho nkgotha hle monna! Kgothala (kgut-ha-la) /encouraged. (bap. ho bebofaletsa bohloko ba pelo kapa moya ka dipuo kapa mantsoe a thobang maikutlo. Kgothaletsa (kgut-ha-le-tsa) /encourage/ Ho susumetsa ho etsa ketso e itseng. inspiration/ Ketso ya ho kgothaletsa: ho susumetsa ho etsa ketso e itseng. khothalo). inspiration/ Ketso ya ho kgothatsa: ho bua matsoe a monate ho motho ya mahlomoleng kapa ya lahlehetsoeng. ho bua puo e etsang hore motho a nke mohato kapa bohato. O keke wa kgothola mabele mmokong. Mohl. (bap. Kgotholo (kgut-hu-law) /detachment/ Ketso ya ho kgothola kapa ho ntsha ntho e itseng ho enngwe. Kgothatsa (kgut-ha-tsa) /console. ho tlosa ntho e mamaretseng ka tsela e itseng. ho bebofaletsa bohloko ba pelo kapa moya ka dipuo kapa mantsoe a thobang. Matla a pelo le maikutlo. Kgothometsa (kgut-hu-me-tsa) // Ho sututsa ka sepheo sa ho diela. Ho tlosa poone seqong sa yona. Kgothometseho (kgut-hu-me-tse-haw) // Ketso ya ho kgothometseha: ho sututseha ntle le ho sututsoa. Kgothometseha (kgut-hu-me-tse-ha) // Ketsahalo ya ho kgothometsa: ho sututseha ntle le ho sututsoa. Kgothatsoa (kgu-tha-tswa) /encouraged. Kgothetse (kgo-the-tse) /inspired. Mohl. Thoso). (mm. Ho ntsha poone seqong sa yona. ho ba le sepheo se sa tsitsinyeheng sa ho fihlella boemo bo itseng le ha ho le thata kapa ho sa kgonahale. 216 . ho bua mantsoe a monate ho motho ya tsietsing. Tahlehelo ya taolo ya motsamao ka baka la ho kgopjoa. inspire/ Ho bua mantsoe a monate ho motho ya mahlomoleng kapa ya lahlehetsoeng. Ke eo motho a fihla a re kgotho monyako a sa kokota le ho kokota. Batho ba bangata ba kgetha lentsoe “thoso” hofeta “kgotho”. consoled/ Boetsuwa ba ho kgothatsa. Kgothomeditse (kgut-hu-me-di-tse) // Bokgale ba ho kgothometsa. Kgothometso (kgut-hu-me-tso) // Ketso ya ho kgothometsa: tshututso ka sepheo sa ho diela. Ho ba makgatheng a ho batla ho wela. ka mora bothata. Kgotho (kgut-hu)/exclamation: sudden entering/ Lekgotsa le supang kapa le bontshang ho kena monyako ka ho kgothometseha hanghang. Lentsoe “kgotho” le tsoa ho leetsi “kgothometsa” eleng ho tsamaya kapa ho kena ka ho kgothometseha. Kgothalla (kgut-hal-la) /persist/ Ho latella ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. ho tlosa ntho e mamaretseng ka tsela e itseng. ho fumana matla a ho tsoelapele ka ho fuwa mantsoe a monate. ho bua puo e etsang hore motho a nke mohato. empa o ka a pola. Tlh. mokgoa wa ho ba le matla a ho etsa se itseng ntle le letsoalo kapa ho nyahama. Ho ba boemong ba ho batla ho wela. sebete). Kgothallo (kgut-hal-law) /persistance/ Ketso ya ho kgothalla: ho latella ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. Rona re qetile ho kgothola poone seqong. ho ba le sepheo se sa tsitsinyeheng sa ho fihlella boemo bo itseng le ha ho le thata. inspirited.

kapa tumediso e supang hore ha ho komang. ho ananela sephetho sa ketsahalo kapa puo e hlahisoang. fashion/ Mokgoa kapa ketso ya ho etsa dintho ka tsela e sa tloaelehang kapa e bontshang boqhetseke. (bap. Kgothotsoe (kgu-thu-tswe) /detached/ Boetsuwa le bokgale ba ho kgothola. (bap. Ho bopa kutloano. Kgotsofala (kgaw-tsaw-fa-la) /content. Kgotsofalo (kgaw-tsaw-fa-law) /gratification. e mohatla o molelele. Kgotsofatso (kgaw-tsaw-fa-tsaw) /satisfaction/ Ketso ya ho kgotsofatsa: ho etsa hore motho a thabele se etsahalang kapa se buuwang. mamello). kapa dikgohlang. Ho rena hoa toka le phethiso ya molao. kananelo ya sephetho sa ketsahalo kapa puo e hlahisoang. /bon. qaka. Ho phaphatha kgotso: ho etsa hore maemo a be setloaeding mme ho se be le ntoa kapa dikgohlang. ho kgotlakgotla. Kguba (kgu-ba) /style. ho thabela se buuwang kapa se etsahalang. Makgotla/. Mowa kgotla ha a tsekisoe: ?? Kgotla (kgaw-tla) /provoke/ Ho phephetsa ka ho kenya monoana kapa thupa sethong seseng sa mmele. happiness/ Ketso ya ho kgotsofala: pontsho ya motlotlo le kamohelo ya se etsahalang le se buuwang. Lentsoe lena le sebedisoa ka phetako hangata: Mohl. Mael. happy/ Ho bontsha motlotlo kapa kamohelo ya se tsoa etsahala. (bap. Kgotlo (kgaw-tlaw) // Ketso ya ho kgotla: phephetso ka ho sunya monoana kapa thupa sethong seseng sa mmele. tsoelopele ka mosebetsi o itseng le ha ho le boima. Kgotsofetse (kgaw-tsaw-fe-tse) /satisfied. lerata le dipuo. (bap. Kgotla (kgu-tla) /court. gratified/ Bokgale le ketsahalo ya ho kgotsofatsa: e boemong bo thabetseng sephetho sa ketso kapa ketsahalo. Kgotso (kgaw-tsaw) (khotso) /peace/ Boteng ba kgutso le tlhokeho ya dintoa. boteng ba tshebedisano mmoho le kutloano. Tlh. Kgotsong!/ (bap. /bon. dumelang). ho bua ka ho hoeletsa ka baka la ho kgalema kapa ho tshoha. Moro kgotla ha o okoloe: boemo ba ho beha ditaba pepeneneng ntle le ho patoa. lekgotla). /bon. Kgotsofatsa (kgaw-tsaw-fa-tsa) /satisfy. e senyang haholo. /bon. Mael.217 Kgothometsoa (kgut-hu-mets-wa) // Boetsuwa ba ho kgothometsa. kgotha). lebodi. lekgotsa). kgoana). Kgotsa (kgu-tsa) /exclaim/ Ho makala kapa ho makalla ka ho phahamisa lentsoe. gratify/ Ketsetso ya ho kgotsofala: ho etsa hore motho a thabele se etsahalang kapa se buuwang. tribunal/ Sebaka kapa moaho moo ho tshoareloang nyewe teng. Pontsho ya moaparo o mocha wa 217 . Kgotsong (kgo-tso-ng!) /greetings all!/ Lentsoe le sebedisoang ho dumedisa batho ba bangata ka nako efe kapa efe. Kgotso (kgaw-tsaw) /greetings!/ Tumediso e bontshang hore ntho di lokile. (bap. Kgotla (kgu-tla) /men’s meeting place/ Sebaka seo banna kapa batho ba batona ba robang monakedi le ho tshohla ditaba tsa bona teng. Kgoto (kgo-to) /huge home rat/ Mofuta wa tadi e kgolo ya hae. Kgotsi (kgo-tsi) /a friend/ Theneketso ya mokgotsi. Kgotsofatsoa (kgaw-tsaw-fats-wa) // Boetsuwa ba ho kgotsofatsa. kgutso). Kgothotse (kgu-thu-tse) /detached/ Bokgale ba ho kgothola. phethahatso ya lerato pakeng tsa sechaba. mamella) Kgotlello (kgo-tlel-law) /perseverence/ Ketso ya ho kgotlella hara mathata ho le boima. tadi. moaho oo batho ba qosoang ba ahloleloang teng. 0/. Sebaka sa ho rarolla ngangisano. dumela!). Kgotlella (kgo-tlel-la) /persevere/ Ho tsoela pele ka ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. Sebopeho sa kgotso. toka. Mael. (bap. Dikgoto/ (bap. (bap.

(bap. (bap. Kgukgumetsa (kgu-kgu-me-tsa) /cover/ Ho koahela ka ntho e itseng hore ntho e se bonoe kapa e se bonahale. Kgukgunne (kgu-kgun-ne) /ambushed/ Bokgale ba ho kgukguna. Thaha-khube. (mm. e phelang ka dikokoanyana mmoho le peo. sekgukguni). KGUBE (KHUBE) Kgubedu (kgu-be-du) /red. waylaying/ Ho tsamaya ka ho noanya tlasa ntho e itseng. Dikguba/ Tem. 218 . mapheo le setono se kopantseng masiba a masootho. dikgukgune/ (mm. bofubedu). bokgubedu. /bon. Kgukgumeditse (kgu-kgu-me-di-tse) /covered/ Bokgale ba ho kgukgumetsa. Kgukgumeditsoe (kgu-kgu-me-di-tswe) /covered/ Boetsuwa ba ho kgukgumetsa. Kgube (kgu-be) (khube) /Southern Red Bishop/ Mofuta wa Nonyana e fumanoang haholo bakeng tse metsi tse nang le joang bo boholo. Kgudu. Khukhune). “fashion” ka ho le bitsa “feshene” ha Sesotho se na le lentsoe la sona eleng “kguba”. se tsamayang ka lenama le leholo. bokgubedu bo sa tlalang kapa bo sa loelang. Kgukgunetse (kgu-kgu-ne-tse) // Bokgale ba ho kgukguna. Batho babang ba sothofatsa lentsoe. lehae la dikgukguni. e masiba a hlooho a makgubedu. Kgukgunela (kgu-kgu-ne-la) /ambush/ Ketsetso ya ho kgukguna: ho noanyetsa ntle le ho bonoa. ho hlasela ntle le ho bonoa. Kgukgumetso (kgu-kgu-me-tso) /covering/ Ketso ya ho kgukgumetsa: koahelo ya ntho kapa motho bakeng sa ho pata kapa ho tshireletsa bokantle. Thaha-khubelu). sekolopata). Kgumama (kgu-ma-ma) /kneel down/ Ho beha lengole kapa mangole fatshe. Kgukguneloa (kgu-kgu-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho kgukgunela. Kgukgumetsoa (kgu-kgu-mets-wa) // Boetsuwa ba ho kgukgumetsa.218 sejoalejoale. (bap. e fumanoang haholo makgabeng pela dinoka. Ho koahela bakeng sa ho tshireletsa kgahlanong le. Kgudu (kgu-du) /tortoise/ Mofuta wa sehahabi se kgaketla e thata eo se itshireletsang ka yona nakong tsa kotsi. bokgubetsoana). ho hlasela ntle le ho bonoa. Kgukgune (kgu-kgu-ne) /terrorist habitat or camp/ Sebaka sa sekgukguni: moo ho dulang dikgukguni teng. Kgubetsoana (kgu-bets-wa-na) /pink/ Ya mmala wa thunthuru ya sefate sa perekisi. Dikgube/. Kgubetsoana (kgu-bets-wa-na) /of a female: light redish/ Hoa motho e motshehadi: ya mokgubedu bo hlakileng ka mmala. bokatlase bo botsho. (bap. Kgukgunelo (kgu-kgu-ne-law) /an ambush/ Ketso ya ho kgukgunela: noanyetso ntle le ponahalo. Kgukgunetsoe (kgu-kgu-ne-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kgukguna. se phelang metsing kapa naheng. redish/ E mmala wa madi. noanyetso). /bon. Kgukguna (kgu-kgu-na) /ambuscade. (bap. (bap. noanyetsa). /bon.

e phelang ka dikokonyana mmoho le dithotse tsa dimela. Kgutlela (kgu-tle-la) /backslide/ Ho boela mokgoeng o mobe wa kgale. Kgutlelo (kgu-tle-law) /backsliding/ Ketso ya ho kgutlela: poelo mokgoeng le diketsong tse mpe tsa kgale. Ketsetsano ya ho kgutlela. ho utloana ka mora ho loantshana. Hobaneng batho ba sebedisang dithethefatsi ba na le kgutlelo? 219 . Kgumametsoe (kgu-ma-me-tswe) /worshiped/ Boetsuwa ba ho kgumamela. dark red/ Hoa mmala: o bokgubedu bo lefifi haholo. le mapheo a maphatshoa. Mohl. Kgutlelana (kgu-tle-la-na) /reconcile/ Ho ba mmoho ka mora ho qoaketsana. e boima. Ho loana ntoa ya kgumamela: ho loana ntoa e kgolo ka bokgabane. ho lesedisa namane kapa ngoana letsoele. tesediso ya ho anya letsoele. Kgutlelo ya Seeiso matekoaneng ha re e rate bohle. ho rata kapa ho hlompha ntho hofeta tekanyo. ho boelana ka mora qhoebeshano. Kgunong (kgu-no-ng) /of a male animal: dark red/ Hoa mmala wa phoofolo e tona: e mmala o mokgubedu bo lefifi.219 Kgumame (kgu-ma-me) // Bokgale le ketsahalo ya ho kgumama: e kapa ya beileng mangole fatshe. masiba a mokokotlo a masootho. e fumanoang haholo dithoteng tse tletseng joang le dibaka tsa temo. Kgunoana (kgu-nwa-na) /of a female animal: dark red/ Hoa phoofolo e tshehadi: e mmala o mokgubedu bo lefifi. Dikgupa/. o mokgubedu o batlileng o ba mosootho. Kgumamiso (kgu-ma-mi-saw) /causing to kneel down/ Ketso ya ho kgumamisa: ho baka kapa ho etsa hore motho a kgumame. Kgumamisa (kga-ma-mi-sa) /cause to kneel down/ Ketsiso ya ho kgumama: ho etsa hore ntho kapa motho a kgumame. Kgupa (kgu-pa) (Khupa) /Denham's Bustard/ Mofuta wa Nonyana e kgolo. Kgunong (kgu-no-ng) /maroon. Mael. Kgumamela (kgu-ma-me-la)/of war: tough one/ Hoa ntoa: e thata. e masiba a bokatlase le a molala a masweu. Kgumamela (kgu-ma-me-la) /to worship/ Ketsetso ya ho kgumama: ho rapela Modimo kapa motho ka ho otla ka lengole fatshe. ho dumellana ka mora phapang. KGUPA (KHUPA) Kgusa (kgu-sa) /wean/ Ho etsa hore ngoana kapa namane e tlohele ho anya lebese. kutloano ka mora toantshano. Kgumamelo (kgu-ma-me-law) /worship/ Ketso ya ho kgumamela: ho beha lengole fatshe bakeng sa borapedi. ya otlileng ka lengole fatshe. Kgumameloa (kgu-ma-me-lwa) /worshiped. sesupo sa ho rata tumelo e itseng ya sedumedi. Kgumametse (kgu-ma-me-tse) /worshiped/ Bokgale ba ho kgumamela. ho lesedisa namane kapa ngoana letsoele. /bon. Kgutla (kgu-tla) /return/ Ho boela moo o tsoang teng. tumellano ka mora diphapang. ho ya morao. Thato e fetang tekanyo ya ntho e itseng. revered/ Boetsuwa ba ho kgumamela. Kguso (kgu-so) /weaning/ Ketso ya ho kgusa: tlohediso ya ho nyanya letsoele. Kgutlelano (kgu-tle-la-naw) /reconciliation/ Ketso ya ho kgutlelana: poelano ka mora qhoebeshano.

/bon. ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa e be kgutsana. tse bontshang boraro ka sebopeho. /bon. feeloana). Kgutlisetso (kgu-tli-se-tso) /reject/ Ketso ya ho kgutlisetsa: ho isa ntho e sa lokang moo e tsoang teng. (Bap. Kgutlo (kgu-tlaw) /full stop/ Letshwao la sebopeho puo le bontshang ho emisa hoa polelo. Mohl. /bon. Kgutlotharo (kgu-tlaw-tha-ru) /triangle/ E nang le mahlakore a mararo. ho hana ka ho isa ntho e rekiloeng kapa e fanoeng morao. silent. Dikgutshoane/. (bap. dikgutsana. kolobe le tse ding tse ruuwang tse hlokang bophahamo kapa mmele o molelele. quiet/ Ho thola hoa modumo kapa lerata. ho hana ka ho isa ntho e rekiloeng kapa e fanoeng morao. ho etsa hore sephethephethe le tshubutlellano di emise. e hlokang bophahamo ba mmele. kgutshoane).220 Kgutlisa (kgu-tli-sa) /send back/ Ho etsa hore se adingoeng kapa se kadimiloeng se ye ho monga sona. Kgutlisetsa (kgu-tli-sa-tsa) /rebuff. Mohl. podi. Kgutliso (kgu-tli-saw) /return/ Ketso ya ho kgutlisa: ho etsa hore se adingoeng kapa se kadimiloeng se ye ho monga sona. tse tharo ka mahlakore. modumo o mongata. kgutshoanyane). /bon. /bon. Kgutsanehiso (kgu-tsa-ne-his-aw) /orphanage/ Ketso ya ho kgutsanehisa: ho etsa hore motho a hloke motsoadi kapa batsoadi. Ho isa ntho e itseng morao moo e tsoang teng. Kgutloana (kgu-tlwa-na) /colon/ Letshwao leo ka mora lona le bontshang ho hlalosa lentsoe kapa polelo e tlileng pele ho lona. Kgutsana (kgu-tsa-na) (ho tlosa kgutsana) /orphan ceremony/ Moetlo wa Basotho wa ho etsa mosebetsi wa bana kapa ngoana ya hlokaheletsoeng ke motsoadi kapa batsoadi. reject/ Ho isa ntho e sa lokang moo e tsoang teng. Kgutsa (kgu-tsa) /calm. ketsiso ya ho kgutla.) (bap. ka ho akaretsa ditaba ka tsela eo eseng telele. Ho isa ntho e itseng morao moo e tsoang teng. Kgutsanakgudu (kgu-tsa-na-kgu-du) /orphan/ Ngoana ya hlokaheletsoeng ke mmae le ntatae. Kgutlisoa (kgu-tli-swa) // Boetsuwa ba ho kgutlisa. ka tsela e kgutshoane kapa ka bokgutshoanyane. Kgutsanehisong (kgu-tsa-ne-hi-saw-ng) /orphanage/ Sebaka seo ho dulang dikgutsana teng. Kgutsanehisa (kgu-tsa-ne-hi-sa) /to orphan/ Ho etsa hore motho a hloke motsoadi kapa batsoadi. sephethephethe le tshubutlellano. motho ya hlokang bahabo. /bon. 220 . dikgutsanehisong/ Kgutshoane (kguts-hwa-ne) /short/ E hlokang bolele ba mmele. Kgutsiso (kgu-tsi-saw) /pacification/ Ketso ya ho kgutsisa: phediso ya lerata. ho etsa hore motho a hloke ba habo kapa e be kgutsana. Kgutlo (//) /the return/ Ketso ya ho kgutla: ho bateng ka mora ho nyamela. (bap. serapa kapa lentsoe. Dikgutsanakgudu/ Kgutsanakgutse (kgu-tsa-na-kg-tse) /ultimate orphan/ Motho kapa ngoana ya hlokang batsoadi bohle le ba habo ka botlalo. (. Dikgutlotharo/. /bon. Lelomolo la ho hlaba kgutshoane kapa kgomo le ho rathola joala bakeng sa ngoana ya lahlehetsoeng ke motsoadi kapa batsoadi. Kgutshoane (//) /of domestic animal: small/ Phoofolo tsa hae tse nyane joalo ka nku. moaho kapa ntlo ya dikgutsana. motho ya hlokang mme le ntate. calm/ Ketsiso ya ho kgutsa: ho etsa hore modumo kapa lerata le fele. decline. makgutsana/. Kgutsana (kgu-tsa-na) /orphan/ Motho ya hlokang motsoadi kapa batsoadi. Kgutsisa (kgu-tsi-sa) /pacify. ( : ) Ntja: ke phoofolo ya hae. Ketsiso ya ho kgutla. ho fela hoa sephethephethe le tshubutlellano. briefly/ Ka tsela eo eseng telele haholo. thola). Dikgutsanakgutse/. 0/. Kgutshoanyane (kguts-hwan-ya-ne) /in short.

Khadimo (kha-di-maw) /lightning. peace. grinding/ Ketso ya ho haila: ho sila poone. hotetsa=khotetso. hohola=khoholo. (bap. Haba=khabo. hula=khulo. 221 . braai/ Ketso ya ho hadika: ho besa nama kapa sejo ntle le ho sebedisa metsi kapa ho tshela metsi. Khaello (kha-el-law) /shortcoming. (bap. insufficiency/ Ketso ya ho haella: ho ba nyane hofeta kamoo ntho e hlokahalang kapa e batloang. hela=khelo. Khahlamelo (kha-hla-me-law) /effect. silent/ E boemong ba kgutso. Khabanyo (kha-ban-yaw) /slight look/ Ketso ya ho habanya: ho sheba ntho kapa motho ka ho se shebisisi hantle. bofokodi). hiba=khibo. Kgutso (kgu-tso) /harmony/ Boteng ba kgotso e phethahetseng.221 Kgutsitse (kgu-tsi-tse) /calm. drawback. letsolo. Kgahlamelo). (bap. nyenyefatso ya polelo kapa puo e telele. haella=khaello. qekotso. Khadiko (kha-di-kaw) /frying. Kgutsufala (kgu-tsu-fa-la) /shorten/ Ho ba kgutshoane ka sebopeho. dikhabeshe/ Khabo (kha-baw) /hurriness. ho ba le tlhotlholetso. /bon. Kgutsufaditsoe (kgu-tsu-fa-di-tswe) /abbreviated/ Boetsuwa ba ho kgutsufatsa. Mohl. Dikhadiko/ (bap. hadima=khadimo. polelo kapa puo e be nyane ka sebopeho. ho sheba ntle le botio. aftermath/ Ketso ya ho hahlamela: ho ba le tshutshumetso nthong e itseng. qamaka). hofola=khofolo. habanya=khabanyo. Hatsetsa=khatsetso. Ketso ya ho kgutsa. e bokantle bo botala le bokahare bo bosoeu. (bap. besa). /bon. modumo. Ka Sesotho sa naha ya Lesotho. (bap. (bap. silence/ Boteng ba kgotso: tlhokahalo ya lerata. ho nyenyefatsa ditlhaku tsa lentsoe. Kgutsufalo (kgu-tsu-fa-law) /shortening/ Ketso ya ho kgutsufala: nyenyefatso ya sebopeho sa bolelele le bophahamo. kgaoletso). ho ba nyane ka bolelele kapa bophahamo. kgaoletsa). Kgutsufatso (kgu-tsu-fa-tsaw) /abbreviation/ Nyenyefatso ya ditlhaku tsa mantsoe. ho tsamaya kapele. jj. (bap. sephethephethe le tshubutlellano. Khabelo (kha-be-law) /vegetable cutting/ Ketso ya ho habela: ho poma moroho hore o be dikotoana bakeng sa ho pheha. habela=khabelo. flaw/ Bofokodi ba motho: se bakang hore motho a hloke matla a ho tshetleha mabaka. kgotso). quiet. E hlokang lerata. hoanta=khoanto. tholo). boemo bo nang le kgotso: bo hlokang morusu kapa bokudi. scarcity. haela=khaello. Kgutsufatsoa (kgu-tsu-fats-wa) // Boetsuwa ba ho kgutsufatsa. (bap. habela). qekotsa. Kgutso (kgu-tso) /calm. Khabeshe (kha-bi-shi) /cabbage/ Mofuta wa moroho o holang ka ho etsa kotola e chitjana. Kh (kh) // Sehlongoapele seo hangata se thatafatsang maetsi a qalang ka tlhaku “H” ho a etsa mareho/mabitso. Khailo (kha-il-aw) /granulation. Tem. Kgutsufatsa (kgu-tsu-fa-tsa) /abbreviate/ Ho etsa hore lentsoe. lehadima). quitness. Khadikiso (kha-di-ki-so) /scary eye signs/ Ketso ya ho hadikisa: ho sotha mahlo kapa ho se be mahlong ka baka la letsoalo kapa tshabo. hulanya=khulanyo. haste/ Ketso ya ho habeletsa: ho tsamaya ka potlako. thundering/ Ketso ya ho hadima: ho bonesa hoa maru nakong tsa dipula tse matla. “Kh” e sebedisoa joalo ka “Kg”. Se bakang hore motho a se kgone ho etsa se itseng. Kgutsufaditse (kgu-tsu-fa-di-tse) /abbreviated/ Bokgale ba ho kgutsufatsa. hauhela=khauhelo. Khabeletso (kha-be-le-tso) /hastiness. haste/ Ketso ya ho haba: ho tsamaya ka matjato bakeng sa ho ya bona kapa ho sheba ketsahalo e itseng. (bap. mabele kapa sejo se itseng ho etsa phofo kapa sejothollo. Khaello (kha-el-law) /inadequacy. ho lebisa leihlo ka ho se natse haholo.

refusal/ Ketso ya ho hana: ho se batle ho etsa ntho e itseng. ho hana ho nka taelo. resistance/ Ketso ya ho hanyetsa: Ho se dumellane kapa ho se tsamaisane le. 222 . roll around/ Ketso ya ho harela: ho pota mmele ohle kapa karolo. ho dika ntho e itseng. ho ba le moya wa Modimo. mokgoa le tloaelo. ho bua ka ho phahamisa lentsoe ka baka la ho kgena. puo. ho lokisa phoso. ho hokela ka thapo kapa ketane. refusal/ Ketso ya ho hanela: Ho thibela motho kapa ntho ho etsa ketso e itseng. Khapeletso (kha-pe-le-tso) /force. mokga. conquest. Khakollo (kha-kul-law) /correction/ Ketso ya ho hakolla kapa ho thusa ho fana ka karabo e nepahetseng bakeng sa potso. /bon. kgamakgamane). dikhamakhamane/ (mm. (bap. ho ba kgahlanong le. tlholo). Khanano (kha-na-naw) /incompatebility/ Ketso ya ho hanana: ho se dumellane ka ketso. Khamakhamane (kha-ma-kha-ma-ne) /rumex laceolatus/ Semela sa naha. Khalalelo (kha-la-le-law) /holiness/ Ketso ya ho halalela: boemo ba ho ba le moya o halalelang. Khano (kha-naw) /denial. Ho se kgeme mmoho. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “khakollo” hofeta “hakollo”. kwata). (bap. (bap. ketsiso ya ho halalela. (bap. ho nka ka ntoa kapa dikgoka. boemo ba diketso tsa semoya. khama-khamane. Tlh. ho bontsha bosio ba monyaka ka diketso le dipuo tse itseng. Ho “khapha” le ho “hlatsa” ke mantsoe a mabedi a bontshang ketsahalo tse fapaneng. se ka sebedisoang joalo ka moriana wa mala ha se kopantsoe hantle. triumph/ Ketso ya ho hapa: ho hlola ntoeng. crawling/ Ketso ya ho hahaba: ho tsamaya ka mpa. kganyetso). sehlopha kapa mokgatlo omong. Khakollo (kha-kul-law) /disconnection/ Ketso ya ho hakolla: ho etsa hore ntho tse kopaneng di lokolohe. Khamo (kha-maw) /milking/ Ketso ya ho hama: ho ntsha lebese letsoeleng. Khalefiso (kha-le-fi-so) /fury/ Ketso ya ho halefisa: ho baka bohale bo boholo. ho hloka thabo ka ho bua ka bohale. ho noa moriana kapa metsi a nang le moriana ka sepheo sa ho ntsha nyoko kapa ho hlatsoa mala. ho hana taelo kapa ntlha kemo ya. Tlh. ho hosha ka bokatlase ba mmele. Khako (kha-kaw) // Ketso ya ho haka: ho beha letsoho hodima lehetla la motho emong. tloaelo le boemo ba ho ba mohanyetsi. kgaso). ho nka ka mahahapa.222 Khakhabo (kha-kha-baw) /creeping. ho ba nqa tsohle kapa sebakeng se itseng sa mmele ka ho thatela. Khanyetso (kha-nye-tso) /opposition/ Ketso ya ho hanyetsa: mokgoa wa ho etsa diketso le dipuo tse kgahlanong le motho. Khalaletso (kha-la-le-tso) /hallowedness/ Ketso ya ho halaletsa: ho etsa motho a halalele. sutha kapa ho tsitsinyeha. hakollo). ho etsa hore motho a kgene haholo. dikhapeletso/ Khapha (kha-pha) /to vomit voluntarily/ Ho hlatsa ka maikemisetso. coersion/ Ketso ya ho hapeletsa: mokgoa wa ho etsa hore motho emong a etse ketso ntle le boikemisetso. haholo matsoapong kapa dithabeng. /bon. Khanyetso (khan-ye-tso) /contradiction. Kharelo (kha-re-law) /wrapping. Khalefo (kha-le-faw) /wrath. (bap. Khanelo (kha-ne-law) /revoking. ho hlatsa). ho se fane ka tumello. Khapo (kha-paw) /victory. (bap. ho etela sebaka kgafetsa kapa nako le nako. (bap. kolobetso). Khanello (kha-nel-law) /barring/ Ketso ya ho hanella: Ho dula sebakeng ka ho se batle ho tloha. anger/ Ketso ya ho halefa: bohale bo boholo haholo.

kgaso). tloaelo ya ho bua hampe ka mokga o mong ka sepheo sa ho phomella. 223 . Khauhelo (kha-u-he-law) /mitigation. thelefishini kapa lesedinyana. ho isa dibakeng tse ngata tse fapaneng. Khatsetso (kha-tse-tso) /glaciation. ho bolaya ka ho kopakopanya ditho tsa mmele. wela). Ho etsa papapadi ya dihibo. perspiration/ Ketso ya ho hema: Ho ntsha le ho kenya moya ka nko. benumbing/ Ketso ya ho hatsetsa: ho etsa kapa ho baka hore motho kapa ntho e hatsele haholo. clemency. Khatiso (kha-ti-so) /signature/ Ketso ya ho hatisa: ho ngola ka mongolo o qollang ya ngolang. ho diela moaho fatshe. /bon. Khoatallelo (khwa-tal-le-law) /in persuit of/ Ketso ya ho hoatallela: Ho sala morao ka mokgoa oseng motle. Tlh. ho hlasela ka ho sebedisa meno a bohale. Khemo (khe-maw) /inhilation. mahlomola). Motsamao wa batho ba ipelaetsang kapa ba tletlebang. lengopeng kapa letsoapong. ho faola mohloa. phefumoloho). mokgoa wa ho bua hantle ka mokga kapa sehlopha sa heno le ha ho hlokahala bonnete. Khasanyo (kha-san-yaw) /dispersal/ Ketso ya ho hasanya: ho isa hohle ka bongata. (bap. mongolo o kgethehileng. o bontshang boikonko. Khoamiso (khwa-mi-so) /solidification/ Ketso ya ho hoamisa: Ho etsa hore lero kapa mafura a thatafale. (bap. (bap. Kheleho (khi-li-haw) /sliding/ Ketso ya ho heleha: ho wa hoa mobu. Ho latella ho phethahatsa boemo bo itseng. Khasakhaso (kha-sa-kha-saw) /propaganda/ Ketso ya ho hasahasa: ho bua hampe ka mokga kapa mokgatlo o itseng ka sepheo sa ho phomellisa mokga wa heno. (bap. mohoanto). Khemeselo (khe-me-se-law) /panting/ Ketso ya ho hemesela: ho hema haholo ka mora ketsahalo e tshosang kapa ka mora ho loana kapa ho matha haholo. reteleho). (bap. mercy/ Ketso ya ho hauhela: ho utloela bohloko ka ho etsetsa ketso e itseng. majoe kapa mafika thabeng. Khibo (khi-baw) /touch game/ Ketso ya ho hiba: Ho thetsa motho ka letsoho ebe ya thetsang o wa baleha hofihlela le yena a thetsoa. Lentsoe le nepehatseng ke “khaso” hofeta “kgaso”. hlopa). ho tadima se ka morao. Kheletso (khi-lets-aw) /demolition/ Ketso ya ho heletsa: Ho dia kapa ho isa fatshe ka sepheo sa ho senya moaho. Khatikelo (khat-hi-ke-law) /severing/ Ketso ya ho hatikela: ho otla ka ho lematsa ha bohloko ka ho hata le ho rahaka. Motsamao wa masole. Khaulo (kha-u-law) /poignance/ Ketso ya ho haula: Ho utloisa bohloko ka baka la boemo kapa ketsahalo e etsahalang ho motho. ho bontsha bophelo ka ho phefumoloha. Khaso (kha-saw) /broadcasting/ Ketso ya ho hasa ditaba: ho phatlalatsa diketsahalo tsa tikoloho ka sealemoya. selomong. (bap. pheteletso). ho lebisa molala le hlooho morao. irksome/ Ketso ya ho henahena: phetako ya ho hena: tshokodiso ya motho ka ho mo tshoara tshoara ka makgetlo. sehatsetsi). (bap. Khelo (khe-law) /mowing/ Ketso ya ho hela: ho poma joang. mehoanto/ (bap. Khetlo (khe-tlaw) /turning back/ Ketso ya ho hetla: Ho sheba morao. ho ama kapa ho thetsa motho ka tsela e tenang ka ho pheta ketso eo. ho bakela kutloelo bohloko. (bap. Khoatallo (khwa-tal-law) /persuit/ Ketso ya ho hoatalla: ho latella ka sekgahla. Khoanto (khwa-ntaw) /marching/ Ketso ya ho hoanta: motsamao wa batho ba bangata o potlakileng.223 Kharolo (kha-ru-law) /devouring/ Ketso ya ho harola: ho hlasela ka ho ntsha dinama. Khenakheno (khi-na-khi-naw) /meddlesomeness.

Khotetso (kho-te-tso) /ignition/ Ketso ya ho hotetsa: Ho etsa hore mollo o tuke. ho etsa hore lelakabe le be teng. Khobulo (kho-bu-law) /barking/ Hoa ntja: ketso ya ho hobula: ho etsa modumo kapa sello sa khalefo kapa bohale ba ntja. korosetina) (sheb. ho nyenyefatsa ka tsela e itseng. Khonyetso (khon-ye-tso) /contraction. ho hopola. Kholofatso (khaw-law-fa-tso) /disability. (bap. Batho babang ba kgetha ho sebedisa lentsoe “khoeletso” bakeng sa “khoelehetso” ho ya ka dibaka kapa tulo. 224 . paralysing/ Ketso ya ho holofatsa: Ho etsa hore ntho kapa motho a hlolehe ho sebedisa setho sa mmele. Khoriana (kho-ri-ana) /accordion/ Seletsa se ratoang ke Basotho haholo se letsoang ka ho sarolla bokahare ba sona bo bakang moya. shouting/ Ketso ya ho hoelehetsa: mokgoa wa ho phahamisa lentsoe haholo ka baka la ho bitsa motho kapa ntho e itseng. ho lla hoa ntja kapa phoofolo e tshoanang le yona. Timiti bakeng sa tshebediso). rora. Kholo (khu-law) /growing/ Ketso ya ho hola: Ho eketseha hoa mmele ka bolelele kapa botenya. (bap. toejana (mouse). ho ngola (microsoft word). Tem. kgolo). ho phahamisa lentsoe bakeng sa ho batla thuso. ho kopanya. dikhoriana/ (bap. kapa kelello ka baka la bokudi. Khodiso (kho-di-saw) /rearing. pitseng kapa sejaneng. upbringing.(bap. ka letsoho kapa ntho e itseng. Khoehlo (khwe-hlaw) /hand waving/ Ketso ya ho hoehla: ho phahamisetsa letsoho ka sepheo sa ho dumedisa kapa ho bitsa. ho etsa modumo wa metsi a batlang ho bela. le ho tobetsa dikonopo tse ka mahlakoreng. Khomputha (komp-yut-ha) (khomputhara) /computer/ Enngwe ya disebediosa tsa sejoalejoale se akgang ka sefahleho (monitor). Khonsarete (khon-sa-re-te) /concert/ (sheb. shrinkage/ Ketso ya ho honyetsa: ho etsa hore ntho e be nyane. lakabetso). Khoeletso (khwe-le-tso) (khoelehetso) /yelling. ho beha dintlha. puruma). botenya kapa bolelele. Khonyelo (khon-ye-law) /shrinkage/ Ketso ya ho honyela: Ho etsa hore ntho e be nyane ka sebopeho. bophara. /bon. Khopolo (khu-pu-law) /remembrance/ (sheb.224 Khobo (khu-baw) /brink of boiling/ Ketso ya ho hoba: ho ba makgatheng a ho bela hoa metsi. microsoft access) le dintho tse ding tse ngata. ho etsa manane le lethathama (microsoft excel. temalo kapa kotsi e itseng ya boko. ho nyenyefatsa boholo ba ntho. (bap. ho etsa hore dintho tse itseng di be mmoho tlasa taolo e le nngwe. raising/ Ketso ya ho hodisa: Ho eketsa ka boholo. Khokahanyo (khu-ka-han-yaw) /amalgamation/ Ketso ya ho hokahanya: Ho etsa hore dibaka di kopane. dikhomputha. shrivel. Khoriso (kho-ri-saw) /effacement. kgopolo bakeng sa tshebediso). setlanyi (keyboard) le bokoana (CPU). se sebedisoang ho etsa ntho tse ngata ka ho fetisisa seleseng tse kenyeletsang ho hatisa. dikhomputara/. food ramnants removal/ Ketso ya ho horisa: ho tlosa masalla a dijo. /bon. Diletsa). ho etsa hore ntho e be kgolo. bohola. kopanyo). ho eketseha hoa kelello ka baka la dilemo tse phetsoeng.

/bon. Ketso ya ho thatafalloa kapa ho hloloa. O kile wa tsamaya le batho ba dinokoane. ho atametsa kapa ho hula ka ho sututsa nqa ya moetsi. Mokgoro bakeng sa tshebediso). sa kgoho kapa nonyana. ya kapa ba entseng se itseng nako e fetileng.225 Khotsulako (kho-tsu-la-kaw) /repeat rooting out/ Ketso ya ho hotsulaka: boemo bo phethahaneng ba ho ntsha semela mobung mmoho le motloang wa sona. Khulakhulano (khu-la-khu-lan-yaw)/dispute. Kichini (ki-chi-ni) (kitjhene) /kitchen/ (sheb. (mm. /bon. feud. Khulako (khu-la-kaw) /repeat pulling/ Ketso ya ho hulaka: Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele. wena? Ebe ba kile ba utloa ka tsa lefu la Mugabe? Re kile ra utloana nna le yena. wrangle/ Ketso ya ho hulahulana: boemo ba toantshano le ho se utloane. Meroho). dikilana/ (bap. ho atametsa kapa ho hula ka ho sututsa nqa ya moetsi. boikhulo). eo hangata e sebedisoang ho etsa mofutsoela (salad). se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa. Khukhumba (khu-khu-mba) /cucumber/ Mofuta wa semela se nale le melebo e hlahisang kotola. se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa. (bap. Khulakhulanyo). e etsang hore metsi a hlolehe ho tsoa. Dikhulakhulano/ Mohl. /bon. Khulakhulo (khu-la-khu-law) /irksome pulling/ Ketso ya ho hulahula: ho tosa kapa ho hula motho ka tsela e sa kgotsofatseng. Kiba (ki-ba) /to stop leakage/ Ho etsa hore metsi a se ke a tsoa ka ho thiba lesoba. Ekare nako e ngata ho na le dikhulakhulano mekgatlong ya dipolotiki tsa Afrika. Kibano (ki-ba-naw) /blockage/ Ketso ya ho kibana: koalo ya lesoba la metsi. phetako ya ho hula. dikhukhumba/ (sheb. ho koala moo ho dutlang teng. A o kile wa lahleha bophelong ba hao? O kile a bua ka taba ena. Khulakhulano tse pakeng tsa Thabo Mbeki le Jacob Zuma di tla fela neng?. Kibollo (ki-bul-law) /unblocking/ Ketso ya ho kibolla: ho tlosa ntho e thibang phallo ya metsi lesobeng. hampe. /bon. Mohl. tloaelo ya ho qhoebeshana le ho se utloane ka dipuo. Khukhubiso (khu-khu-bi-so)/of a trouser: dangling/ Ketso ya ho huhubisa kapa ho huhuba hoa seaparo. Boemo ba ho hloloa ke moroalo kapa thoto e ngata. ho hula makgetlo a mangata. sa kgoho kapa nonyana. ho ntsha metsi ka ho tlosa se a thibetseng. Kile (ki-le) (kileng) (nkile) /I once. Kibolla (ki-bul-la) /unblock/ Ketsollo ya ho kiba: ho tlosa ntho e etsang hore metsi a hlolehe ho phalla kapa ho tsoa lesobeng. he or she once/ Eo ka letsatsi leleng e etsahetseng ka tsela e itseng. kitsana). Khotsulo (kho-tsu-law) /rooting out/ Ketso ya ho hotsula: ho ntsha semela mobung. e tala ka mmala. Kilana (ki-la-na) /small gizza/ Setho sa mmele se senyane haholo. seka sephutheloana. Boemo ba ho se nahane hantle. haholo mose kapa borikgoe bo boholo: boemo ba ho leketlela fatshe kapa ho thetsa fatshe ka lebaka la boholo ba seaparo. Kibo (ki-baw) /leakage stopping/ Ketso ya ho kiba: Ho etsa hore metsi a se ke a tsoa ka ho thiba lesoba. Nna nkile ka bona moloi. dikila/ (bap. kitsana). it once. seka sephutheloana. Kibana (ki-ba-na) /blocked/ Ketsahalo ya ho kiba: e thibaneng lesoba la metsi. ho epolla sejalo ka ho se hula mobung mmoho le methapo ya sona. seka tjoto e mototsoana. Kila (ki-la) /gizza/ Setho sa mmele. Khulo (khu-law) /pulling/ Ketso ya ho hula: Ho tosa ntho kapa motho hore a atamele. Ke mang ya kileng a bona mohlolo o tjena? Kimelo (ki-me-law) /heaviness/ Ketso ya ho imela kapa ho sitoa ke ntho e thata kapa e boima. Maime/ 225 . /bon.

Kirifae (ki-ri-fae) (kiribae) /wheelbarrow/ Sesebedisoa se tshelang le ho jara ntho tse itseng ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. (bap. ho tiisa le ho tiisolla ditshepe. mitigation. (mm. se tshelang dijo tse koentsoeng tse boemong ba ho siloa ke ditho tsa yona. Kitimelo (ki-ti-me-law) /unplanned initiation school going/ Ketso ya ho kitimela: lebollo ntle le tumello ya batsoadi. Kitlaetsa (ki-tla-etsa) /to attempt. Kirifae bakeng sa tshebediso). Kitsana (ki-tsa-na) /gizza/ Setho sa mmele sa kgoho kapa nonyana. Kananelo ya monyaduwa. Lentsoe lena. (bap. nqane) (mm. Tlh. Kwa). kwale. reverence. Kgumamela). /bon. Pakiso ya ho koala. Kitlaeditse (ki-tla-e-di-tse) // Bokgale ba ho kitlaetsa. Kitimetsa (ki-ti-me-tsa) /cause to go to initiation school/ Ketsiso ya ho kitimela. Kitlaeditsoe (ki-tla-e-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kitlaetsa. Koadisa (kwa-di-sa) (kwadisa) /to close perfectly/ Ketsiso ya ho koala: ho etsa hore motho a koale monyako kapa lemati hantle. ho rata ntho kapa motho ka tsela ya ho mo etsa modingoana. kilana). mollification/ Ketso ya ho imolla: phokoletso ya bothata kapa boima. Koae (kwa-i) (kwae) /bride’s welcome ceremony/ Lelomolo la Sesotho la ho amohela ngoetsi ka ho hlaba kgutshoane le ho rathola joala. kwanana. Tlh. Kinamo (ki-na-maw) /worship. ho bontsha boikitlaetso ba ho etsa se itseng le ha ho le thata. ho rata ntho kapa motho ka tsela ya ho mo etsa modingoana. Kinipitang (ki-ni-pi-ta-ng) /plier/ Sesebedisoa sa tshepe se sebedisoang bakeng sa ho tlama le ho tlamolla diboutu. kwano. try/ Ho leka ho etsa ketso e itseng. lebollo ka thato ya moetsi. dikirifae/. Kinamelo (ki-na-me-lo) /worshiping. mokgoa wa ho nyenyefatsa kapa ho bebofaletsa moroalo kapa mathata. Koadiso (kwa-di-saw) /perfect closure/ Ketso ya ho koadisa: boemo ba ho koala lemati hantle. (bap. Kitlaetsoa (ki-tla-ets-wa) // Boetsuwa ba ho kitlaetsa. kwanono). Kitlaetso (ki-tla-ets-aw) /an attempt/ Ketso ya ho kitlaetsa: boiteko ba ho etsa ketso e itseng. phokotso ya kotlo kapa kahlolo e thata. phediso ya boima kapa bohloko. boikitlaetso). seka mokotla kapa sephutheloana. Kitimediso (ki-ti-me-di-so) /leading to initiation school/ Ketso ya ho kitimetsa: ho etsa hore motho a ye lebollong pele ho nako. bowing down for/ Ketso ya ho inamela: ho kgumamela le ho rapela Modimo. Koadisisitse (kwa-di-si-tse) // Ketsisiso ya ho koala. Kgetho ya Basotho e nepahetseng ke: “koana”. Kitimela (ki-ti-me-la) /to go to initiation school suddenly/ Ho ya lebollong pele ho nako kapa ntle le tumello ya batsoadi. Ko (ko) /there. dikitsana/ (bap. “koanana” le “koa”. Kwa. bolotsa. bowing/ Ketso ya ho inama: ho isa hlooho fatshe ka sesupo sa ho hlompha kapa ho rapela. Mosebertsi wa kamohelo ya mosadi e mocha ya sa tsoa nyaloa. /bon. Koa (kwa) /there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana. ho isa hlooho fatshe bakeng sa ntho e itseng. Koadisitse (kwa-di-si-tse) // Ketsiso ya ho koala. /bon. 226 . “ko” le sebedisoa haholo ke Basotho ba mabalane kapa metseng ya ditoropo. over there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana. Batho babang ba bitsa sesebedisoa sena “kiribae”. endevour. (bap. moikitlaetsi). Ntle le moo le sebedisoa ke Batswana le Bapedi. /bon. dikiribae. (bap.226 Kimollo (ki-mul-law) /alleviation. bolla). 0/. kwana. dikinipitang/ Kiribae (kiri-bae) /wheelbarrow/ (sheb.

/bon. Koahlaha (kwa-hla-ha) /show regret. Koahela (kwa-he-la) /to cover/ Ho beha sekoahelo hodima pitsa kapa ntho e koaheloang. ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. ho se kgone ho fetela moo ho uwang teng. confined. ya boleng ba nako eo. remorse/ Ho bontsha masoabi ka ketso e mpe e entsoeng ke moetsi. Koalla (kwal-la) /incarcerate. /bon. Koalloa (kwal-lwa) (kwallwa) /incarcerated/ Boetsuwa ba ho koalla. ho kenya chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng. ketso ya ho etsa hore sebaka se se kenoe kapa ho se fetoe. Kwana.227 Koafa (kwa-fa) /guava/ Mofuta wa tholoana e kgubetsoana kapa tshehla. /bon. Koata ke leetsi molata kapa sothofatso ya lentsoe la seafrokanse. Koano (kwa-nu) /over here/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane. bokoata. Kwala). Koata (//) /to be angry/ Ho ba pelo e bohloko ka ho bontsha bohale. Tem. dikoafa/ (mm. ho bontsha ho itshoaya phoso bakeng sa sebe se entsoeng. Koakoa (kwa-kwa) /tomma hawk/ Mofuta wa sebetsa se bohale. /bon. (bap. ho beha motho ya thotsoeng molato teronkong. Koalletse (kwal-le-tse) /incarcerated. “kwat”. Kwakwa). Koalletsoe (kwal-le-tswe) /incarcerated/ Boetsuwa le bokgale ba ho koalla. Mane. Koana nna mmuso wa kgethollo ke ne ke sa o rate le ha batho ba babang ba ho hopola. although. kwanana. se sebediosang bakeng sa ho loana. Koaretene (kwa-re-te-ne) // Chelete ya kgale haholo. imprisoned/ Bokgale ba ho koalla. (bap. Mohl. confine. Koala (kwa-la) /close/ Ho etsa hore monyako o se bulehe. ho thibella bokeno. ho kenya chankaneng ka lebaka la molato o entsoeng. ko) (mm. Kwalo). dikoakoa/ (mm. pela mmuwi kapa mmuiswa. imprison/ Ho isa ntloanatshoana. leha koana ke sa dumellane le yona. ho beha motho ya thotsoeng molato teronkong. ho lahleheloa ke setsheho. thibelo ya bokeno. ntho e hona mona. Koalo (kwa-law) /closure/ Ketso ya ho koala: thibelo ya pulo ya monyako. Koahelo (kwa-he-law) /covering/ Ketso ya ho koahela: ho beha sekoahelo hodima pitsa kapa ntho e koaheloang. (mm. hooligan. leha koana kene ke batla ho dula nakoana. Koallo (kwal-law) /incarceration. Lentsoe kapa mantsoe a nepahetseng a Sesotho ke “kgena”. Lentsoe le kopanyang dipolelo ka ho bontsha phetoho ya maikutlo kapa ketsahalo. le hofeta moo. (mm. ho thibela bokeno ba monyako. dikoata/. ho kgukgumetsa ka sekoalo kapa sekoahelo. 227 . Koana (kwa-na) /over there/ Lesupa le bontshang sebaka se hojana le mmuwi. sekoahelo). “sulafalloa”. (mm. motho ya etsang diketso tsa bokoata: boemo ba koata kapa motho ya etsang diketso tse sa tsamaisaneng le sejoalejoale. kwano. impeded/ Ho ba boemong ba ho thibeloa ho ya sebakeng seseng. manene). Ke tla tsamaya. Koalla (kwal-la) /close for/ Ketsetso ya ho koala: ho etsa hore emong a se kgone ho kena ka ho koala lemati. (bap. Ke utloile ka qeto e entsoeng. “sulafalletsoe” kapa “hlokofala”. Koata (kwa-ta) /barbarian. kwanono). however / Le ha ho le joalo. Koalletsoe (kwal-le-tswe) /barred. kwano). Kwaretene). kwafa). dikoaretene/ (mm. confinement/ Ketso ya ho koalla: ho isa ntloanatshoana. ho kgukgumetsa ka sekoalo kapa sekoahelo. seo ekareng selepe. Koana (kwa-na) /though. eo hangata e sebedisoang haholo ho etsa jeme ebile e ka jewa mmoho le letlalo la yona. hoodlum/ Motho ya phelang sekgale. Koatela (kwa-te-la) /to be angry for/ Ketsetso ya ho koata: ho koata bakeng sa. eo bokahare ba yona bo nang le dithotse tse tshetshane. motho ya sa rutehang ebile a na le ketso tsa botlokotsebe. ho hloka thabo le monyaka.

dikoatola/ (bap. le ho etsa ditlhodisano tsa mojaho kapa masiasiane. Kobusetse (ko-bu-se-tse) // Bokgale ba ho kobusela. Kobuselo (ko-bu-se-law) /foolish move/ Ketso ya ho kobusela: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong. Ke nta ya selomela kobong: lehlabaphio kapa sera. bo hlokang sekoekoe kapa makgutla. Ha ho thoe motho ke “leapara kobo”. Koatsi (kwa-tsi) (kwatsi) /anthrax/ Lefu la dikgomo. Bokgale ba ho koata. Mokobolo). Kobotse (ko-bo-tse) // Bokgale ba ho kobola. seaparo se sebedisoang sa ho aparoa ka sepheo sa ho thibela mohatsela kapa serame. bo hlokang sekoekoe kapa makgutla. Tlh. se futhumalang ha se aperoe. Mohato wa sehole. Leapara kobo ke mokgabo puo feela. ho otlolla se kobehileng. Lefu le tsoereng batho ba bangata. pokola).228 Koatile (kwa-ti-le) /acrimonious. Kobotsoe (ko-bo-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kobola. Koboloho (ko-bu-lu-haw) /straightening/ Ketso ya ho koboloha: ho ba boemong bo otlolohileng. Kobusela (ko-bu-se-la) /to walk like a fool/ Ho tsamaya joalo ka obuobu: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. angry/ E bontshang maikutlo a ho kgena le ho hloka monate pelong. Kobolla (ko-bul-la) /straighten/ Ho etsa hore ntho e otlolohe. Kobutsa (ko-bu-tsa) /to walk foolishly/ Ho tsamaya joalo ka obuobu: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. ho fedisa kobeho. ho hloka thabo le monyaka. Kobollo (ko-bul-law) /straightening/ Ketso ya ho kobolla: ho etsa hore ntho e otlolohe. Tem. obuobu). bakeng tse ngata. bathong ba bangata. Mofuta wa phoofolo e ruuwang. lebitso la pere kapa pitsi la semelo la Sesotho. motho ya iketsang eka o rata emong empa ho se joalo. Mael. Koatola (kwa-tu-la) /horse/ Pitsi ha e hlalosoa ka motsamao wa yona. Lefu la phamokate ke koboanela. kwatile). ho fedisa kobeho. (bap. ho lahleheloa ke setsheho kapa monyaka. Ketsahalo kapa boemo bo tummeng kapa bo atileng. ha ho bolele hore ke Mosotho hobane mang kapa mang a ka apara kobo ese Mosotho. Ketsollo ya ho koba. e sebedisoang haholo bakeng sa ho kalangoa ha ho nkoa leeto. Koboanela (ku-ba-ne-la) /pandemic. Kobo (ku-baw) /blanket/ Seaparo se sebedisoang bakeng sa ho robala. Kobutso (ko-bu-tso) /foolish walk/ Ketso ya ho obutsa: motsamao wa motho ya sa itekanelang kelellong ka baka la sebopeho sa hae sa mmele kapa bohloko ba hlooho. Motsamao wa obuobu. dinku mmoho le dinyamatsana tse ding le bakoang ke kokoanahloko e tshoaetsang ka lebaka la boya le dihlahisoa tsa diphoofolo tse joalo. endemic/ Ketso e etsahalang hohle. ho etsa sekoekoe. (mm. ho tlosa sekoekoe kapa sehoro. /bon. Mohl. Kobolo (kaw-baw-law) /beating with a beak/ Ketso ya ho kobola: tematso kapa kotlo ka mokobolo wa nonyana kapa kgoho. Koba (ko-ba) /bend/ Ho etsa hore ntho e se otlolohe. Koboloha (ko-bu-lu-ha) /straighten/ Ketsahalo ya ho kobolla: ho ba boemong bo otlolohileng. Lentsoe le nepahetseng haholo la Sesotho ke ho “obutsa” hofeta “kobutsa”. Kobola (kaw-baw-la) /to hit with a beak/ Ho otla ka mokobolo: ho lematsa ka molomo wa kgoho kapa nonyana. seaparo se boima sa boya. 228 . ho otlolla se kobehileng. ho tlosa sekoekoe kapa sehoro. haholo ba nku. le ho panoa bakeng sa kariki. (bap. Koatisa (kwa-ti-sa) /to cause to be angry/ Ketsiso ya ho koata: ho etsa hore pelo e be bohloko ka ho bontsha bohale.

sekodi). e hlahellang ho motho e motona haholo. (bap. e masiba a masootho bo kopantseng le bosweu mmoho le bokgunong. ya molala. Bokgale ba ho kodumela. ho lematsa ka lenaka. 229 . /bon. /bon. Koebolo (kwe-bu-law) /piercing. dikoditshana/ (mm.229 Kodi (ko-di) /defect/ Letheba le tshilafatsang setho sa mmele kapa mmele. goring/ Ketso ya ho koebola: ho etsa lesoba ka ntho e motsu. Koditshana (ko-dits-ha-na) /wild currant. enngwe ya setho sa mmele. Koebola (kwe-bu-la) /gore. qanthana). polao ya batho ba bangata ka lefu la sewa kapa ka tlhaselo ya diqhomane tse kgolo. catastrophe/ Ketso e bohloko e hlahelang naha joalo ka moroallo wa metsi. /bon. moo ho nang le ditlhapi kapa dibupuwa tsa metsi tse nyane. (bap. Koduwa (ko-du-wa) /disaster/ Boemo bo bontshang ho hloleha ho phethahatsa ketso e itseng bo soabisang. /bon. sekoebo). Kodiyamalla. dwiddled/ E boemng ba ho kodumela kapa ho ya tlase le ho nyamela butle. stab with a horn/ Hoa kgomo kapa phoofolo enang le manaka: ho ngoapa ka lenaka. (bap. Kodumetse (ko-du-me-tse) /degenerated. komello e aparetseng naha. ho ahlola motho ya fumanoeng molato. languish/ Ho ya tlase ho tsoa hodimo. dikodu/ (bap. /bon. pierce/ Ho etsa lesoba ka ntho e motsu. thoebola). ketso ya ho nyamela ka mokgoa oo sebopeho se kekeng sa hlola se bonahala hantle. pina ya ho itokisatsa ho loana kapa ho ya ntoeng. Kodumela (ko-du-me-la) /downturn. letsha. Rhus divaricata/ Mofuta wa sefate se seputsoa seo hangata se melang thabeng le dilomong ebile makala a sona a sebedisoa joalo ka molamu kapa patsi . Kodumelo (ko-du-me-law) /degeneration. matsoaitsoai le mefuta emeng ya dikokonyana. pina ya banna ya paka-mahlomola. dirge/ Pina e binoang ha ho na le ketsahalo e bohloko. adam’s apple/ Leshoetla la mmetso le bonahalang molaleng. lebadi le sa hloekang mmeleng. e etsang ntloana ya yona ka ho phunya sefate lesoba. Kodutsoku (ko-du-tso-ku) (Kolutsoku) /Red-throated Wryneck/ Mofuta wa nonyana e phelang ka ho ja mothamo wa maroana. cataclism. ho eba hoa ponahalo. Dikodutsoku/. KODUTSOKU (KOLUTSOKU) Koduwa (ko-du-wa) /calamity. downturn/ Ketso ya ho kodumela: mokgoa wa ho ya tlase ho tsoa hodimo. 0/. Koebo (kwe-bo) /fine/ Se fumantshoang motho ya molato: kotlo ya motho ya fumanoeng molato lekgotleng la dinyewe. Kodiamalla (ko-di-ya-mal-la) /sad song. ho ngoapa ka ho etsa lesoba kapa leqeba. thoebolo). ho nyamela ka mokgoa oo sebopeho se kekeng sa hlola se bonahala hantle. (mm. tlholeho ya ho phethahatsa morero o moholo. qoqotho). Koeba (kwe-ba) /of a bull. kolitsana). Koeetsa (kwe-etsa) /pond/ Sebaka sa noka moo metsi a emeng. Kodu (ko-du) /thyroid cartilage. degenerate. (bap. dikodi/ (bap. Koeba (kwe-ba) /to fine/ Ho fana ka kahlolo. ho ngoapa ka ho etsa lesoba kapa leqeba. koli-ea-malla).

e maoto a makgutshoane. e fumanoang haholo dibakeng tsa dinoka. (mm. ho qoba ho natsa motho. Koena (kwe-na) /crocodile/ Mofuta wa sehahabi se phelang metsing a qanthana kapa noka. Koekoelemao (kwe-kwe-le-mao) /Common Sandpiper/ Mofuta wa nonyana e masiba a bokahodimo ba mmele a mathokoa. kuena). /bon. (bap. mokoena) (mm. ho phahamisa leoto le ho etsa kguba kapa boqhetseke.230 Koeetsa (kwe-etsa) /swiming pool/ Sebaka sa lapeng kapa motseng seo ho sesoang ho sona. Koefiso (kwe-fi-saw) // Ketso ya ho koefisa. Koefa (kwe-fa) /swanky move/ Ho tsamaya hoa koatola ha e ikonka. Koefa (kwe-fa) /sport horse/ Koatola e sebedisoang bakeng sa dipapadi joalo ka ho tlola. Dikoena/ (bap. puo. 230 . hlanohela). Koekoe (kwe-kwe) (kwekwe) /Common Quail/ Mofuta wa nonyana ya naheng e ratoang haholo ke badisana. dikoekoelete/ (mm. (mm. le a masweu a bokatlase ba mmele. o shahlileng. kwekwelemao). (bap. se monko o bohale o monate. Kwekwetla). Koefa (//) /horse walk/ Ho tsamaya kapa ho hata ka ho ikonka joalo ka pere. Koekoetlo (kwe-kwe-tlo) /avoidance/ Ketso ya ho koekoetla: mokgoa kapa tloalo ya ho qoba motho kapa ntho ka ho nka tsela enngwe. /bon. ho fetola maikutlo kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. tlhanohelo). o letlalo le mahoashe. (bap. Kweetsa). dikoekoelemao/. Koena (kwe-na) // Theneketso ya Mokoena. /bon. Koekoe ya morao e tloha le sepolo: motho ya etsang dintho ka lenama o fumana mathata kapa ha a fumane letho. o meno a mangata a bohale. Koekoe-lemao. KOEKOELEMAO (KWEKWELEMAO) Koekoelete (kwi-kwi-le-te) // /bon. Koefisa (kwe-fi-sa) // Ketsiso ya ho koefa. tebuka). Koefisoa (kwe-fi-swa) // Boetsuwa ba ho koefa. ho fetola maikutlo kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. kwekwelete) ?? Koekoetla (kwe-kwe-tla) /avoid/ Ho qoba motho kapa ntho ka ho nka tsela enngwe. Koena (kwe-na) /peppermint/ Mofuta wa semela se hlahang pela noka kapa koeetsa. (mm. ho tsamaya joalo ka pere ya koefa. o matla ebile o hloka bokudi. Kwekwetlo). Koenehela (kwi-ni-he-la) /hostile to. Koeneha (kwi-ni-ha) /perjure/ Ho fetohela puo kapa kano ya pele. ebile se sebedisoa joalo ka moriana. Koena (kwi-na) /to be healthy/ Ho ba le mmele o phetseng hantle. Koenehelo (kwi-ni-he-law) /hostility towards/ Ketso ya ho koenehela: ketsetso ya ho koeneha: tloaelo ya ho ba kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. o phelang le naheng ka nako tse ding. (bap. karabo kapa ketsahalo e itseng ka ho baleha kapa ho ba sio. /bon. ho qoba ho natsa motho. karabo kapa ketsahalo e itseng. ho fetola maikutlo kgahlanong le seo se neng se tlameha ho etsoa kapa ho buuwa. counter/ Ketsetso ya ho koeneha: ho ba kgahlanong le tshepiso e entsoeng pejana. puo. Koefa (//) /to distribute in bulks/ Ho rekisa ka bongata kapa ka thoto. dikoeetsa/ (mm. dikoekoe/ Mael. kwena. latola).

(bap. Koetlisoa (kwe-tli-swa) /trained. Kwetelo). Mokoepa). exertion/ Ketso ya ho koetlisa: tloaelo ya ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. (mm. matha. Kofelletse (kaw-fel-le-tse) /mixed with/ Bokgale ba ho kofella. 231 .231 Koeneho (kwi-ni-haw) /perjury/ Ketso ya ho koeneha: ho fetohela puo kapa kano ya pele. (mm. dikoete. Kofello (kaw-fel-lwa) /of food: mixture/ Ketso ya ho kofella: ho ja ka ho kopanya mmoho le. (bap. ho fetola maikutlo kgahlanong le seo se neng se tlameha ho etsoa kapa ho buuwa. e melang sefateng sa tholana e joalo. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. batsi). exert/ Ho matlafatsa mmele mmoho le mesifa wa ona ka ho ikotlolla. boikoetliso. e lelemelang ha e nowa kapa e jewa. (bap. Koepere (kwe-pi-ri) /pear/ Mofuta wa tholoana e mototsoana e nang le lero le monate. Koentsho (kwe-nts-haw) /to help swallowing/ Ketso ya ho koentsha: pako ya ho koenya kapa thuso ya ho koenya kapa ho lahlela sejo nqa ya mmetso ho ya ka maleng. kofellwa). kometso). motho ya motona ya nang le tshobotsi e ntle. bokoete/ (bap. Koenne (kwin-ne) /healthy/ E nang le mmele o matla o phetseng hantle. Koetlisa (kwe-tli-sa) /train. Koenya (kwen-ya) /swallow/ Ho lahlela sejo kapa se jewang ka molomong le ho se tsamaisa ka mmetso ka thuso ya leleme. Koetelo (kwi-ti-law) /abduction. qomatsi) (mm. Koeyoko (ko-e-yaw-kaw) /curfew/ Nako ya pehelo ya ho kgetha motsamao wa batho kapa ho tsamaya ka dinako tse kgethiloeng ka baka la boemo ba morusu wa sebaka kapa naha. koeeoko). exercise. moo ho busang kapa ho laolang Bakoena teng. Ho hapa kapa ho nkela ka sheshe. Koeneng (kwe-ne-ng) /place of Mokoena/ Sebaka seo ho dulang Bakoena ho sona. hijacking/ Ketso ya ho koetela: khapo ka dikgoka kapa sheshe. matha. Koentse (kwi-ntse) /swallowed/ Bokgale ba ho koenya. Kofelloa (kaw-fel-lwa) /mixed/ Boetsuwa ba ho kofella. (mm. boithapoloso). hlafuna). shobela). Koentsha (kwe-nts-ha) /to make to swallow/ Ketsiso ya ho koenya: ho baka kapa ho thusa ho koenya kapa ho lahlela sejo nqa ya mmetso ho ya ka maleng. Kwete). /bon. (bap. (bap. Koepo (kwe-paw) /snake’s sting/ Ketso ya ho koepa: ho longoa ke noha ka ho kenya chefu ka leleme kapa meno. Kometsa. (bap. (bap. ho fa chefu ka leino. Kofella (kaw-fel-la) /of food: to eat or mix with/ Hoa sejo kapa dijo: ho ja ka ho kopanya mmoho le. ho ja ka ho tsoaka le. e jewang mmoho le letlalo la yona. Koepa (kwe-pa) /sting/ Hoa noha: ho hlaba ka leleme. Koenyo (kwen-yaw) /swallowing/ Ketso ya ho koenya: Ho lahlela se jewang ka molomong le ho se tsamaisa le mmetso ka thuso ya leleme. excercised/ Boetsuwa ba ho koetlisa. ho ja ka ho tsoaka le. Kwetela). sebabole). hijack/ Ho nka motho kapa ntho e itseng ntle le tumellano. exercised/ Bokgale ba ho koetlisa. Koetliso (kwe-tli-so) /exercise. Koenyeho (kwin-ye-haw) /edibility/ Ketso ya ho koenyaha: boemo ba ho jeha kapa ho theohela le mmetso ha bonolo. (mm. tatolo). Koenyeha (kwin-ye-ha) /edible/ Ketsahalo ya ho koenya: e kgonang ho theohela le mmetso ha bonolo. Koete (kwe-te) /handsome male person/ Monna e motle haholo. sarolla mesifa le ho phahamisa ntho tse boima. Koetlisitse (kwe-tli-si-tse) /trained. Koetela (kwi-ti-la) /abduct. Koetlisitsoe (kwe-tli-si-tswe) /trained/ Boetsuwa le bokgale ba ho koetlisa. (bap.

Koietso (ko-i-ets-aw) /lullaby. Kokamelo (ku-ka-me-law) /directorship/ Ketso ya ho okamela: Ho ba ka sehlohlolong sa ho laola boemo bo itseng. Sekgo Monoang 232 . Koko (ko-ko) /exclamation: knock knock!/ Lekgotsa le sebedisoang bakeng sa ho kena monyako. Koko (//) /monster/ Phoofolo e kgolo. Kokelo (kaw-ke-law) /act of being still for/ Ketso ya ho kokela. ka sepheo sa ho buleloa. Kokela (kaw-ke-la) /to be still for/ Ketsetso ya ho koka: ho dula ntle le ho etsa letho. Serurubele Kgalabolokoe Kgalabolokoe. ntho e kgolo e tshosang. germ. a robale. dikokoanahloko/ Kokoanyana (ko-kwan-ya-na) /insect/ Enngwe ya dibupuwa tse nyane. Koka (ko-ka) /still/ Ho dula fela ntle le ho etsa letho. eo hangata e sa bonahaleng ka leihlo. se bakang mafu le mahloko a fapaneng. /bon. dikoko/. Ho robatsa. Leroana. /bon. mme se qetelle se kodisa le ho bolaya phofu ya sona ha se sa alafjoe kapa se sa thibeloe. tse nang le masiba. dikofi/. phoofolo e kgolo. /bon. sleeping song/ Ketso ya ho koietsa: ho etsa hore motho a robale. Dikokoanyana/ DIKOKOANYANA. /bon. kapa maoto a mangata. eo boteng ba yona mmeleng bo atisang lefu kapa bokudi bo itseng ebang e sa phekoloe kapa e sa thibeloe. e tshosang ya ditorong. e tshosang ya ditshomong. haholo ngoana. /bon. Koietsa (ko-i-etsa) /to lull/ Ho etsa hore motho. e fofang. antigen/ Mofuta wa sebupuwa se senyane ka ho fitisisa. eo boteng ba yona bo bakang lefu. seka lero. Kokoana (ko-kwa-na) /virus. se fumanoang dithong kapa mmeleng wa ntho tse phelang. ho etsa hore boroko bo be teng ka ho etsa diketso tse itseng. dikokoana/. kapa dikgaketla. phathogen. okamela. Kokoanahloko (//) /bacteria. hahabang kapa e tsamayang. ho etsa hore boroko bo be teng ka ho etsa diketso tse itseng. ho sebetsa joalo ka mookamedi (bap. ho etsa mosebetsi wa mookamedi. taolo).232 Kofi (ko-fi) /coffee/ Seno se chesang se entsoeng ka peo e haitsoeng ya dimela tse itseng. Setshosa bana. KOKOANYANA Phepheng Notshi. Enngwe ya lefapha la dibupuwa tse nyane. virus/ Mofuta wa kokoanyana e nyane seka sebupuwa. Mofuta wa phoofotsoana.

Kokobela (kaw-kaw-be-la) /dwiddle. ikokobetsa). e bonahalang haholo bakeng tse hlokang difate. (bap. Kokobetsa (ko-ko-be-tsa) /wane. ease. abate. Kokobanya (kaw-kaw-ban-ya) /to shrinke. subside/ Ho felloa ke sekgahla sa ho etsa ketso. tsutsubana). Kokobane (kaw-kaw-ba-ne) /paralysed/ E omelletseng setho sa mmele ka lebaka la mohatsela kapa bokudi. Kokoi (ko-koi) /Namaqua Sandgrouse/ Mofuta wa nonyana e masiba a masootho le mapheo a kopantseng metsero e mesweu le botsho. e phelang haholo ka ho ja peo. Kokobetso (ko-ko-be-tso) /abatement. easening/ Ketso ya ho kokobetsa: ho etsa hore boemo bo itseng bo ebe kapa bo fele hanyane hanyane. (bap. recovered/ E boemong bo fokotsehileng: e felletsoeng ke sekgahla sa pejana. ho holofala ka baka la lefu le itseng. Kokobano (kaw-kaw-ban-yaw) /shrinkage/ Ketso ya ho kokobana: ho honyela hoa setho seseng sa mmele ka baka la bokudi kapa ho tsoa kotsi. ho fokotseha hoa ketsahalo e itseng. e nang le ponahalo e honyetseng. ho holofala setho sa mmele ka baka la lefu le itseng. (bap. Nta Sekgo letsetse nta Kokobana (kaw-kaw-ba-na) /shrink/ Hoa setho sa mmele: ho honyela ka baka la bokudi kapa ho tsoa kotsi. haholo naheng ya Lesotho. dikokoi/. 233 . Kokobanyo (kaw-kaw-ban-yaw) /shrinkage/ Ketso ya ho kokobanya: ho etsa hore setho sa mmele se honyele ka baka la bokudi kapa lefu le itseng. Kokobetse (ko-ko-be-tse) /decreased. phokotseho ya ketsahalo e itseng. paralyse/ Ketsiso ya ho kokobana: ho etsa hore setho sa mmele se honyele ka baka la bokudi kapa lefu le itseng. eo bohale ba yona bo fokotsehileng. Seboko Seboba Lerutle Tshitshidi. loela). Kokobelo (kaw-kaw-be-law) /dwiddling/ Ketso ya ho kokobela: phello ya sekgahla sa ketso. holofetse. Seroalankgoana Seboba Seboko Monoang. e fumanoang Afrika e ka Borwa. ebb/ Ketsiso ya ho kokobela: ho etsa hore boemo bo itseng bo ebe kapa bo fele hanyane. (bap.233 Ntshintshi/Tshintshi. hanyane. /bon. Kokobanyoa (kaw-kaw-ban-wa) // Boetsuwa ba ho kokobana. omelletse). Kokobetsoa (ko-ko-be-tswa) // Boetsuwa ba ho kokobetsa.

expand/ Ho eketseha sebopeho sa mmele. matjato le bophelo bo mafolofolo. Ha ke qeta ho noa joala. haholo lekoeba kapa leloapi. ya hlokang morolo le matjato ka lebaka la ho dula feela ntle le ho etsa lethonyana. Kokomoho (ku-ku-mu-haw) /dilation/ Ketso ya ho kokomoha: keketseho ya sebopeho sa mmele. Kokomala (kaw-kaw-ma-la) /idle. Kokomalo (kaw-kaw-ma-law) /inactivity. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. matjato le bophelo bo mafolofolo. Ho dula ntle le ho etsa letho. KOKOMORU 234 . matjato le mafolofolo a mmele ka lebaka la thethefalo ya kelello. (bap. inactive/ E dutseng feela ntle le mosebetsi. popomatsa). ho atisa boholo ba setho sa mmele kapa sejo se phehiloeng. katiso ya setho sa mmele kapa sejo se phehiloeng. hoa re kokololo! Kokomadisa (ku-ku-ma-di-sa) /sedate/ Ketsiso ya ho kokomala: ho etsa hore motho a hloke morolo. seka lerumo. Kokomoha (ku-ku-mu-ha) /dilative. ho dula feela ntle le ho etsa letho. idolent/ Ho hloka morolo. matjato le bophelo bo mafolofolo. hibernation/ Ketso ya ho kokomala: boemo ba ho hloka morolo. e haelang ntloaneng tseo e di entsang mekoting ya difate. merung e teteaneng le dimela tse hlabang. Tem. dikokomoru/. Kokometse (kaw-kaw-me-tse) /idling. /bon. /bon. le ka setshelong. Kokomatso (ku-ku-mats-aw) /sedation/ Ketso ya ho kokomatsa: tlhokeho ya morolo. Kokolofitoe (kaw-kaw-law-fit-we)(kokolofitwe) /heron/ Mofuta wa nonyana e kgolo ya naha. redundant. Mohl. e ntsho e nang le matheba a masweu mmoho le bokatlase bo bosweu le hlooho a makgubedu. mokobolo o bohale. dikokolofitoe/.234 KOKOI Kokolo (ko-ku-law) /skimming/ Ketso ya ho okola: ho tlosa bokahodimo ba ntho e metsi. inertia. Ho dula feela ntle le ho etsa letho. Kokomoru (ku-ku-mo-ru) /Cardinal Woodpecker/ Mofuta wa nonyana e tholahalang haholo Afrika e ka Borwa. matjato le bophelo bo mafolofolo. ruruha). Ho baka ho dula fela ntle le ho etsa letho ka lebaka la thethefalo ya kelello. e maoto le molala o molelele. kotsomala. (bap. Kokololo (kaw-kaw-law-law)/exclamation: much better/ Lekgotsa kapa lentsoe le sebedisoang ho hlalosa boemo ba mmele ka ho bontsha tokafalo ka mora ketsahalo e itseng. matjato le bophelo bo mafolofolo ka ho fa moriana kapa sethethefatsi se itseng. Kokomadiso (ku-ku-ma-di-saw) /sedativeness/ Ketso ya ho kokomadisa: boemo ba ho etsa hore motho a hloke morolo. Kokomatsa (ku-ku-ma-tsa) /sedate/ Ketsetso ya ho kokomala: ho etsa hore motho a hloke morolo.

(bap. (bap. mokokoto). Kokoto (kaw-kaw-taw) /knocking/ Ketso ya ho kokota: mokgoa wa ho otla lemati kapa lehlafi ka sepheo sa ho batla ho buleloa. ho tshoantsha ntho ka tsela eo e shebahalang e le ya nnete. Kokotela (kaw-kaw-te-la) /knock at/ Ketsetso ya ho kokota: ho kokota bakeng sa. ho etsa boqhekanyetsi ba ho fumana se batloang. Kokoso (ko-ko-so) /displaying. ho tshoantsha ntho ka tsela eo e shebahalang e le ya nnete. Kokona (ku-ku-na) /debone.235 Kokomosa (ku-ku-mu-sa) /dilate/ Ho etsa hore setho sa mmele. tsoma). Konokono). Kokoniso (ku-ku-ni-so) // Ketso ya ho kokonisa: ho thusa ho kokona. copying/ Ketso ya ho kokotela: phetolo ya sebopeho sa pele sa ntho e ncha. kgoasa. Kokomoso (ku-ku-mu-saw) /dilativeness/ Ketso ya ho kokomosa: Ho etsa hore setho sa mmele. exhibit/ Ho hlahisa pepeneneng. Kokoneho (ku-ku-ne-haw) /deboning/ Ketso ya ho kokoneha: boemo ba ho tloha nama masapong ha bobebe kapa ha bonolo. Kokotelo (kaw-kaw-telaw) /forgery. lerata kapa puo e supang hore moetsi o batla ho buleloa monyako. ho etsa phatlalatsa kapa pontsheng ka sepheo sa ho bapatsa kapa bopaki. exhibition/ Ketso ya ho kokosa: tlhahiso pepeneneng. (bap. pontsho). tshoantshiso ya bosawana. ho ebola nama lesapong. (bap. ho etsa modumo. ho jalletsa ka ho sebedisa botsotsi kapa bokebekoa. Tem. Kokonile (ku-ku-ni-le) /deboned/ Bokgale ba ho kokona. ho jalletsa ka ho sebedisa botsotsi kapa bokebekoa. Kola (kaw-la) /to hunt insects/ Ho thonaka lerutle kapa kokonyana tse nyane. /bon. fabricate. Kokota (kaw-kaw-ta) /to knock at the door/ Ho otla lemati ka sepheo sa ho batla ho buleloa. pepeso. tjeka. Kokotela (//) /to fake. Kokoneha (ku-ku-ne-ha) /deboneble/ Ketsahalo ya ho kokona: eo holeng bonolo ho e kokona kapa ho ntsha nama e masapong a yona. 235 . ho momona lesapo ka sepheo sa ho tlosa nama ho lona. Kola (kaw-la) /quick picking up/ Ho thonaka. Kokonisa (ku-ku-ni-sa) /cause to debone/ Ketsisiso le ketsiso ya ho kokona. copy. lerata kapa puo e supang hore moetsi o batla ho buleloa monyako. Letshwao la ho batla ho buleloa monyako. Kokonoa (ku-ku-nwa) /deboned/ Boetsuwa ba ho kokona. Ketsiso ya ho kokomoha. Kokosa (ko-ko-sa) /display. Kokomosoa (ku-ku-mu-swa) // Boetsuwa ba ho kokomosa. bapala kapa tsebo ya papadi e itseng. Mantsoe ana ha a bolele ntho tse tshoanang hohang. sejo kapa ntho e kokomohe: e shebahale joalo ka ha eka e ruruhile. pepesa). qhautsa kapa ho nka ka potlako e kgolo. ho tsoma ditsie kapa mofuta wa ditsie. ho etsa boqhekanyetsi ba ho fumana se batloang. Batho ba bang ba fapanya mantsoe ana: “kokonono” le “konokono”. Kokonono (kaw-kaw-naw-naw) /superstar/ Motho ya tsebahalang haholo ka baka la setumo sa ho bina. kgalala). ho ebola nama lesapong. forge/ Ho fetola sebopeho sa pele sa ntho e ncha. ho etsa ntho ya nnete e tshoane le ya bosawana. ho etsa modumo. Kokono (ku-ku-naw) /deboning/ Ketso ya ho kokona: Ho tlosa nama lesapong. counterfeit. Kokonnoe (ku-kun-nwe) (kokonwe) /deboned/ Boetsuwa le bokgale ba ho kokona. fabrication. ho momona lesapo ka sepheo sa ho tlosa nama ho lona. (bap. sejo kapa ntho e kokomohe: e shebahale joalo ka ha eka e ruruhile. phatlalatso e pontsheng ka sepheo sa ho bapatsa kapa bopaki. Ho nka ntho fatshe ka pelenayana. dikokonono/ (bap. remove flash from bone/ Ho tlosa nama lesapong. Letshwao kapa sesupo sa ho batla ho buleloa.

KOLOBE Kolobe (//) /pork/ Nama ya fariki ha e phehiloe. e mongobo kapa lesoe ka lebaka la ho tsheloa ke metsi kapa ho neloa ke pula. Koloi (ko-lo-i) /car. Kolobetsa (ko-lo-be-tsa) /baptise/ Ho inela ka hara metsi a noka ka ho etsa hore motho e be sebupuwa se secha ho ya ka tumelo ya Sekeresete. sepalangoang). Mael. ngobiso). “kolobetsa” le “kolobisa” a na le meelelo e fapaneng. (bap. Kolobiso (ko-lo-bi-saw) /dampening. ngobisa). sa mabedi a mane kapa hofeta. kapa ntho ekang metsi. eleng sesupo sa hore moetsuwa o tla fetoha mekgoeng ya kgale. dikolobe/. ho ba metsi kapa mongobo ka baka la ho hasoa ka metsi kapa ntho e metsi. eleng sesupo sa hore moetsuwa o tla fetoha mekgoeng ya kgale. (bap. Kolobisitse (kolo-bi-si-tse) /dampened. (bap. ho tsoa hoa metsi mohloding wa noka. olla). 0/ Kolobeditse (ko-lo-be-di-tse) /baptized/ Bokgale ba ho kolobetsa. Kolobisoa (ko-lo-bi-swa) /doused/ Boetsuwa ba ho koloba. metsifatsa. 236 . Kolobetso (ko-lo-be-tso) /baptism/ Ketso ya ho kolobetsa: kinelo ka hara metsi a noka ka ho etsa hore motho e be sebupuwa se secha ho ya ka tumelo ya Sekeresete. (bap. Kollo (kol-law) /springing/ Ketso ya ho kolla: ho tsoa metsi sedibeng. ho tsoa hoa metsi mohloding wa noka.236 Kolla (kol-la) /of water: to spring/ Ho tsoa metsi sedibeng. e bohlasoa haholo. Kolobeditsoe (ko-lo-be-di-tswe) /baptized/ Boetsuwa le bokgale ba ho kolobetsa. motor car. /bon. damp/ E tshetsoeng ke metsi. /bon. dikolobemoru/. dipping/ Ketso ya ho koloba: Ho neloa ke pula. nama ya kolobe. phophotsa. ho tsoma ditsie kapa mofuta wa ditsie. Kolo (kaw-law) /insect hunting/ Ketso ya ho kola: tloaelo kapa mosebetsi wa ho thonaka lerutle kapa kokonyana tse nyane. e jang joang. Kolobisa (ko-lo-bi-sa) /dampen. Kollo (kawl-law) /collection by picking up/ Ketso ya ho olla: phutho ya dintho tse qhalaneng fatshe. bushpig/ Mofuta wa kolobe e hlaha e phelang morung kapa naheng. doused/ Bokgale ba ho kolobisa. Bokgale ba ho koloba. Tem. dikoloi. wagon/ Sepalangoang se tloaelehileng se senyane kapa se seholo. Koloba (kaw-law-ba) /damp. e mafura. Kolobisitsoe (ko-lo-bi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kolobisa. dousing/ Ketso ya ho kolobisa: ho neloa ke pula kapa ho tsheloa ke metsi. ho tshela ka metsi ka sepheo sa tumelo ya bokeresete. thapisa). ho ba metsi kapa mongobo ka baka la ho hasoa ka metsi kapa ntho e metsi. Mmadi a hlokomele hore mantsoe. se kalamisang kapa se jarang batho ho ya ka boholo ba sona. Ho kolla ntshi hanong: ho sotleha kapa ho fumaneha haholo. Kolobetsoa (ko-lo-be-tswa) /baptized/ Boetsuwa ba ho kolobetsa. /bon. Kolobo (kaw-law-baw) /damping. ho tshela ka metsi ka sepheo sa tumelo ya bokeresete. /bon. runya). Kolobe (ku-lu-be) /pig/ Phoofolo ya hae. nama kapa ntho tse ngatanyana tse jehang ho yona. douse/ Ho neloa ke pula. thonako ya dintho tse wetseng fatshe. makoloi/ (sheb. Kolobile (ko-lo-bi-le) /wet. (bap. to douse/ Ketsiso ya ho koloba: ho neloa ke pula kapa ho tsheloa ke metsi kapa ntho ekang metsi. dip. Kolobemoru (ko-lo-be-mo-ru) /warthog.

Lentsoe le nepahetseng ke “kooma” hofeta “koma”. Koma (kaw-ma) /undercover/ Taba. mola). Komano (kaw-ma-naw) // Ketso ya ho omana: ho bua ka ho phahamisa lentsoe. be on queue/ Ho etsa mola ka ho latellana. patiloe ya monna kapa motho ya bollotseng. dikomana/. (bap. Komakomela (kaw-ma-kaw-me-la) /nag for/ Ketsetso ya ho komakoma. pina kapa puo ya mophatong kapa lebollong. Komeditsoe (ku-me-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kometsa. Hangata lentsoe “komakoma” le sebedisoa ho batho ba batona hofeta ba batshehadi. “kolomaka” ke sothofatso ya lentsoe la puo ya Afrikaans: “skoen maak”.237 Koloka (ko-lo-ka) /to queue. complain/ Ketso ya ho komakoma: pontsho ya ho se kgotsofale ka ho bua kgafetsa. tletlebo ka dipuo molebe. lekunutu le leholo haholo. mokitlane). Koma (ku-ma) /absorb. koenya). Ketsiso ya ho kolota. Kolokile (ko-lo-ki-le) /on queue/ E moleng kapa e latellang enngwe ka ho etsa mokoloko. ho lokisa phoso ka ho etsa puo e thata. setshelo se sebedisoang ho tshela senifi. Komakomme (kaw-ma-kom-me) /nagged/ Bokgale ba ho komakoma. balabala). (bap. Komang (ko-ma-ng) /unsatisfaction. Kolomaka (ku-lu-ma-ka) /to clean/ Ho tlosa ditshila kapa dithole. Karolo ya bonna ya motho. Tlh. nqa ya mmetso. Tem. tatellano ka ho etsa mokoloko. swig/ Ho lahlela ka hanong. Kolota (kaw-law-ta) /to be on credit/ Ho ba boemong ba ho tlameha ho lefella se nkuweng. dikoloto/ (bap. Komakomo (kaw-ma-kaw-maw) /nagging. Komanyo (kaw-man-yaw) /scolding. fiela kapa ho phumula. Komakoma (kaw-ma-kaw-ma) /complain/ Ho bontsha ho se kgotsofale ka ho bua kgafetsa. ho tletleba ka dipuo molebe. lekunutu). (bap. ngamangamo. ingest. koentsoe). 237 . ho etsa hore ho be makgethe ka ho hlatsoa. gulp. ntoto). (bap. Komeditse (ku-me-di-tse) /swallowed/ Bokgale ba ho kometsa. ho itlatlarietsa lolololo. ho latellana ka ho etsa mokoloko. mokgoa wa selallane kapa motletlebi. dikoma/ Tlh. Tem. (bap. dikomang/. (bap. ho ja ka ho isa ka hara mpa. ho lefella phahlo ka mora nako e telele e rekiloe. Kolokiso (ko-lo-ki-saw) /queue making/ Ketso ya ho kolokisa: ho etsisa batho kapa dintho mola ka ho latellana. sekoloto). Lentsoe lena. reprimand/ Ketso ya ho omanya: ho otla ka mantsoe. Koloto (kaw-law-taw) /overdraft/ Ketso ya ho kolota: ho adima chelete hodima sekoloto. (bap. e latellang enngwe ka tlhatlhamano ya mola. /bon. ketsahalo. ho latellana ka ho etsa mokoloko. Kolotiso (ko-lo-ti-saw) /taking by credit/ Ketso ya ho kolotisa: theko ka sekoloto. setho sa monna sa ho rota le ho sebedisoa nakong ya ho boka. /bon. Bokgale ba ho koloka. /bon. Kolotisa (ko-lo-ti-sa) /take by credit/ Ho reka ka sekoloto: ho nka thepa ntle le ho lefa. tefello ya phahlo kapa thepa ka mora nako e rekiloe. ho latellana ka ho etsa mokoloko. mongamangami). pinyane. snuff box/ Mokotlana wa thutsoana tsa mollo. koentse). ngamangama. taba e sa phatlalatsoeng ho leqai kapa lethisa. tloaelo ya ho itlatlarietsa lolololo. /bon. complain/ Boemo ba ho bontsha pelaelo le ho se kgotsofale. mokoloko). Koma (ko-ma) /penis/ Setho sa mmele sa botona. ho ba makgatheng a ho lefa se rekiloeng pejana. Koloko (ko-lo-ko) /queuing/ Ketso ya ho koloka: ho etsa mola ka ho latellana. Batho ba sebedisang lentsoe lena haholo ke ba holetseng dipolasing tsa Maburu kapa ba a sebeletsang. (bap. Kolokisa (ko-lo-ki-sa) /make a queue/ Ketsiso ya ho koloka: ho etsisa batho kapa dintho mola ka ho latellana. (bap. ho arola dithole ho se batloang. (bap. Komana (ko-ma-na) /matches box. Koloso (ko-lu-saw) /pouring out/ Ketso ya ho olosa kapa ho ntsha se sa batlahaleng ka ho tsholla ka ho fetisa pela moya.

ho koenya sejo hanghang. honyela. (bap. 238 . Ho etsolla ketso ya ho konopetsa. Komo (kaw-maw) /dehydration. Komoso (ko-mu-saw) /warming. (bap. Komelo (ku-me-law) /to mix mealie and malt. dikomiki/ Komiso (ko-mi-saw) /drying/ Ketso ya ho omisa: ho etsa hore ho ome. hlatsa). tlhokahalo ya metsi mmeleng wa motho. dikonokono/ (bap. ear wax/ Tshila ya tsebe. Ho nyebellisa seqhomane. tobetsa). Komo (ku-maw) /absorbtion. /bon. ho futhumatsa ka ho atametsa mollong. Konokono (kaw-naw-kaw-naw) /ear dir. ho tsamaya ka ho etsa kguba kapa boqhetseke. ho se be teng hoa metsi a pula dinokeng le didibeng. ho ja ka ho isa ka hara mpa. ho etsa hore ntho e itseng e hloke mongobo kapa lesoe. bonesa. komeditsoe). Komiti (ko-mi-ti) /committee/ Sehlopha sa batho ba kgethiloeng bakeng tsa tsamaiso le phethahatso ya ditakatso tsa sechaba le mokga. dikompone/. ho etsa hore seaparo se koalehe ka ho nokela konopo. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. Kompone (kom-po-ne) /compound/ Sebaka sa ramosebetsi seo ho dulang basebetsi ho sona. /bon. Kometsoa (ku-me-tswa) /swallowed/ Boetsuwa ba ho kometsa. heating/ Ketso ya ho omosa: ho futhumatsa ka ho atamela pela mollo kapa sesosa sa mocheso. Konopela (ku-nu-pe-la) /to insert a button/ Ho kenya konopo seaparong. ho hlafunela ka maleng.238 Komello (ko-mel-law) /draught/ Ketso ya ho omella: tlhokeho ya pula nako e telele. Tlh. Konopetsoa (ku-nu-pe-tswa) // Boetsuwa ba ho konopetsa. (bap. dikomello/. “komello” mmoho le “komelo”. ho hlafunela ka maleng. mafura a fumanoang ka hare kapa bohareng ba tsebe. Sesebedisoa sa motlakase seo ha se hatelloa kapa se tobetsoa ho etsahalang ketso ya ho duma. nqa ya mmetsong. ingestion/ Ketso ya ho koma: Ho lahlela ka hanong. ho cha hoa dimela ka baka la mocheso o moholo o hlokang marothodi a pula. phoofolo kapa semela. /bon. (bap. saturation/ Ketso ya ho omela: mokgoa wa ho kenya mohlaba kapa tomoso ya ona hara motoho wa setoto bakeng sa ho phethahatsa thitelo ya joala. (bap. (bap. ho koenya sejo hanghang. ho etsa hore seaparo se koalehe ka ho nokela konopo. Konopetsa (ku-nu-pe-tsa) /to button press/ Ho tobetsa kapa ho hata konopo hore ketso e amanang le motlakase e etsahale. thothomela. /bon. saroloha kapa ho lla. hatsela. Konopelo (ku-nu-pe-law) /button inserting/ Ketso ya ho konopela: tsela ya ho kenya konopo seaparong. Konopolla (ku-nu-pul-la) /unbutton. Konopollo (ku-nu-pul-law) /un-buttoning/ Ketso ya ho konopolla: ho ntsha konopo seaparong. Tlhokeho ya mongobo. juicelessness. lenyora). sehlopha). Kokonono). Konka (kawn-ka) /stylistic walk/ Ho etsa hore motho kapa ntho e tsamaye ka boikonko. Kometsa (ko-me-tsa) /swallow/ Ho ja ka ho isa ka hare ho mpa. Konopo (ku-nu-paw) /button/ Sesebedisoa se kopanyang diphahlo. ikonka). hotela. le ho etsa hore diaparo di bulehe bokapele kapa bokamorao. Komiki (ko-mi-ki) /cup/ Sesebedisoa se sebedisoang ho tshela seno. bosio ba metsi kapa lesoe. aridity/ Boemo ba ho hloka metsi mmeleng. Kometso (ko-me-tso) /swallowing/ Ketso ya ho kometsa: mokgoa wa ho ja ka ho isa ka hare ho mpa. Konopetso (ku-nu-pe-tso) /button pressing/ Tobetso ya konopo: ho hatella konopo hore ketso e amanang le motlakase e etsahale. defuse/ Ketsollo ya ho konopela: ho ntsha konopo seaparong. tsitsinyeha.

manyampetla). ho botsa ka ho bontsha tlhompho. Kopanya (//) /consolidate/ Ho etsa hore ntho tse arohaneng di be sebakeng seleseng. Mohl. setho se tholoang mmeleng wa batho kapa diphoofolo tse tona. ho dumellana ka mora phapang. mokgoa wa ho etsa hore ntho di be mmoho nqa e le nngwe. Kopantshana (kaw-pants-ha-na) /reconcile/ Ho etsa hore batho ba be mmoho ka mora ho qoaketsana. unity/ Ketso ya ho kopana: ho tholana sebakeng se itseng. beg/ Ho batla ka boikokobetso. dikonyana/. ho ba moahong kapa sebakeng mmoho ka nako e beiloeng. ho utloana ka mora ho loantshana. bokanya. (mm. bo nang le mokutu le moferefere. ho utloana ka mora ho loantshana. Kopa (kaw-pa) /to make it. Konopollotsoe (ku-nu-pul-lu-tswe) /defused/ Boetsuwa le bokgale ba ho konopolla. (bap. 0/ Kooma (kaw-oma) /penis/ Setho sa mmele sa botona. Mokgoa wa ho nyebellisa seqhomane. bokgale ba ho kopanya. Ha nka kopa ke tla sesa hofihlela ka mosou wane wa noka. Kopano ke matla: bommoho bo eketsa sefutho sa se etsoang kapa se reriloeng. (bap. Kopana (kaw-pa-na) /meet. ho etsa boipiletso ba mosebetsi ka lengolo. Peleto kapa pitsetso e nepahetseng ya lentsoe lena ke “kooma” eseng “koma”. Konopollotse (ku-nu-pul-lu-tse) /defused. Kopantse (kaw-pan-tse) /mixed. Kopano (kaw-pa-naw) /meeting. mokgoa wa ho etsa hore ntho di be mmoho nqa e le nngwe. (bap. ketso ya ho qhaqholla seqhomane hore se se qhome. maquloane kapa mekga e be mmoho. Konyana (kon-ya-na) /Jesus Christ/ Morena Jesu ha a hlalosoa joalo ka sehlabelo ho ba dumelang ho yena. ho ba moahong kapa sebakeng mmoho ka nako e beiloeng. Konopolloa (ku-nu-pul-lwa) /defused/ Boetsuwa ba ho konopolla. Kopakopanyo (kaw-pa-kaw-pan-yaw) /issues confusing/ Ketso ya ho kopakopanya: boemo bo hlokang taolo. bo nang le mokutu le moferefere. Mael. Konyana (kon-ya-na) /lamb/ Ngoana nku. Konyana (kon-ya-na) /sandringham Basotho blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho e boya bo bongata joalo ka ba nku kapa konyana. potsanyane). Kopa (ku-pa) /ask. ho boelana ka mora qhoebeshano. Ho ba sebakeng seleseng. ensue/ Ebang ho kgonahala. (bap. ho boelana ka mora qhoebeshano. (bap. Ebe o tla kopa ho dula o lefella batho bohle dikoloto tsa bona? Kopakopana (kaw-pa-kaw-pa-na) /mixed up/ Ketsahalo ya ho kopakopanya: ho ba boemong bo hlokang taolo kapa tsoelopele. unification/ Ketso ya ho kopanya: ho etsa hore dihlopha. 239 . unbuttoned/ Bokgale ba ho konopolla. boelana). gathering. maquloane kapa mekga e be mmoho. Kopa (//) /apply/ Ho ngola lengolo la ho batla mosebetsi kapa boemo bo itseng. combined with/ E bonahalang e na le dikarolo tse fetang bonngwe. teballano. pokanyo. /bon. Ketso ya ho nyebellisa seqhomane. mora Modimo ya shoetseng baetsadibe bohle. gather/ Ho tholana sebakeng se itseng. (bap. Kopantshano (kaw-pants-ha-naw) /reconciliation/ Ketso ya ho kopantshana: poelano ka mora qoaketsano. /bon. ha ho kgonahala. unite/ Ho etsa hore dihlopha. ebang ho kgoneha. Kopanyo (kaw-pan-yaw) /amalgamation. Kopakopanya (kaw-pa-kaw-pan-ya) /to confuse issues/ Ho etsa hore ho be le boemo bo hlokang taolo. ho dumellana ka mora phapang.239 Konopollo (ku-nu-pul-law) /defusing/ Mokgoa wa ho hakolla maraba a seqhomane. poelano). kgokahanyo). leballana. ledinyane la nku. Kopanyo (//) /consolidation/ Ketso ya ho etsa hore ntho tse arohaneng di be sebakeng seleseng. Karolo ya bonna ya motho. tumellano ya bongata ba batho e phethahatsa tabatabelo ya bona. tshoarelana. Kopanya (kaw-pan-ya) /amalgamate.Tem. Ho etsa hore batho ba be mmoho sebakeng seleseng. Kopantseng). Ho etsa hore batho ba be mmoho sebakeng seleseng. pokeletso).

Se sebedisoang ho tshela seno kapa lero le nowang. (bap. (bap. Kopelo (kaw-pe-law) /applause/ Ketso ya ho opela: ho otla matsoho bakeng sa ho fa mohlodi kapa sebui ditlatse. e jang ditholoana mmoho le dikokoanyana. Ho ya haeno ho tloha sebakeng se itseng. /bon. Kopo (ku-paw) /begging. phallo) Kora (kaw-ra) /to score/ Ho kenya ntlha papading ya tlhodisano. phehla). /bon. Dikopi/ (bap. Kopela (ko-pe-la) /beg for/ Ketsetso ya ho kopa: ho kopa bakeng sa. lesedinyana). Kopotso (ko-po-tso) /of spring water: emission/ Ketso ya ho kopotsa: ho tsoa hoa metsi ka ho phalla haholo. Korola (kaw-raw-la) /aim/ Ho lebisa ntho e lahleloang kapa e tjeketjeloang nqa ya ntho e tlamehang ho otloa kapa ho thungoa ntle le ho fosa. (bap. ho tsoa hoa metsi ka bongata sedibeng. Kopi (ko-pi) /cup/ Sesebedisoa sa ho tshela metsi kapa mofuta wa lero se entsoeng ka letsopa le thatafaditsoeng ka mollo. /bon. ho nka ketapele ka ho hlaba ntlha dipapading. kopoditse. Dikopo/. phalla)(mm. Kopo (//) /application/ Ketso ya ho ngola lengolo la ho batla mosebetsi kapa boemo bo itseng. hlaba). (bap. (mm. 240 . bohloko bo bakoang ke leqeba kapa bokudi. kopodisa). Koro (ko-ro) /wheat/ Mofuta wa semela seo ha se potsoe peo ya teng e sebedisoang ho etsa phofo ya borotho. Kopaope). (bap. Ho isa lekgoloa naheng ya bo lona. lehlaba). Dikapaoke/. Koposelo (kaw-paw-se-law) /shaking/ Tsitsinyeho e tshoanang le ya lekopokopo. Korohelo (ko-ru-he-law) /home coming/ Ketso ya ho orohela: ho boela hae kapa lapeng ka mora nako e itseng. magazine/ Pampiri e hatisitsoeng bakeng sa ho fana ka ditaba. Kopelo (//) /pain/ Ketso ya ho opeloa: kutlo ya bohloko ba setho seseng sa mmele. ho tsoa ka bongata. Mahofi a lebisoang ho motho kapa sehlopha ka ho ananela kapa ho rorisa. (bap. Korobela (ko-ro-be-la) /love mixture/ Motsoako oo ho dumeloang hore o fuwa molekane bakeng sa ho mo thetefatsa kelello. motsoako oo ho dumeloang hore o etsa hore moetsuwa a rate moetsi. komiki). Kopotsa (ko-po-tsa) /of spring water: to emit/ Hoa metsi a sediba kapa mohlodi wa metsi: ho tsoa ka ho phalla haholo. Ho nepa se thungoang kapa se tjeketjeloang. e etsang ntloana ya yona ka ho etsa mokoti sefateng. Koroho (ko-ru-haw) /home coming/ Ketso ya ho oroha: Ho kgutlela kapa ho boela hae kapa lapeng ka mora nako e itseng. mopotjoana. asking/ Ketso ya ho kopa: ho batla ka boikokobetso. ho botsa ka ho bontsha tlhompho. ora). Koposela (kaw-paw-se-la) /of a lid: shake/ Ho tsitsinyeha joalo ka lekopokopo. /bon. diketsahalo le ditsebiso tsa tikoloho. Ketso ya ho isa lapeng kapa hae. Boemo ba ho kgutlela hae kapa lapeng mantsiboya. (bap. dikoro/ Koro (kaw-raw) /heat warming/ Ketso ya ho ora: ho okamela mollo kapa sesosa sa mocheso bakeng sa ho futhumala. Ho kgutlela hae mantsiboya ka mora mosebetsi. Lengolo la patlo ya mosebetsi kapa boemo bo itseng. Kopo (//) /plea/ Boemo ba ho kopa ka ho etsa khoelehetso ka boikokobetso. Koranta (ku-ran-ta) /newspaper. Korohiso (ko-ru-hi-saw) /expatriation/ Ketso ya ho orohisa: ho kgutlisetsa ntho kapa motho hahabo. e mebalabala.240 Kopaoke (ko-pa-oke) /black-collared barbet/ Mofuta wa nonyana e tholahalang haholo dinaheng tsa Afrika e ka borwa.

thibelo ya 241 . se hlokang lekgutla. grumble for/ Ketsetso ya ho korotla: sesupo sa ho bontsha ho se kgotsofale ka ho buela fatshe kgahlanong le. Dikotelo/. mokorotlo). purse/ Mokotla o monyane wa ho tshela kapa ho beha chelete le ntho tse nyane tsa bohlokoa. Kotloqobello (kaw-tlaw-qu-bel-law) /sanction. ho hanela kapa ho tshira ntho kapa motho ka sepheo sa hore a hlolehe ho etsa ketso e itseng. chastisement. /bon. e sa pateng letho. Kotelo (kaw-te-law) // Molamu o sebedisoang ho thibela namane hore e se anye lebese nakong eo kgomo e hangoang ka yona. mokotla). Kota (kaw-ta) /peck. ho buela fatshe ka ho supa kapa ho bontsha ho se kgotsofale. nyopiso ya morero wa motho kapa ntho. Kotlollo (//) /stretching/ Ketso ya ho hula ntho ka ho e etsa hore e be telele. Kosene (ko-si-ni) /door frame/ Tshepe kapa thupa e tshehetsang lemati. dikotla/ (bap. tematso ka ho shapa kapa ho natha. se letsoang ka ho sarolla bokahare ba sona bo bakang moya. have sex. guileless/ Ketso ya ho otloloha: ho bua ka tsela enang le bonnete. Korotla (kaw-raw-tla) /fuss. ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. tlhokeho ya dintho tse batloang bophelong ka baka la sebe kapa bokgopo ba motsoadi kapa motho.241 Korolo (kaw-raw-law) /aiming. maskmanship/ Ketso ya ho tjeketjela: nepo ya tjeketjelo kapa ya ho thunya. Kotlollo (ko-tlul-law) /straightening. (bap. thibelo ya ho phethahatsa ketso kapa ketsahalo ka baka la phoso kapa bokgopo bo entsoeng pejana. Kotla (ko-tla) /wallet. grumble/ Ho buela fatshe ka ho bontsha ho shata. Korosetina (ko-ro-se-ti-na) /acoustic/ Mofuta wa seletsa se senyane. le ho tobetsa dikonopo tse ka mahlakoreng. hinder. thibelo. ho bua ka ho bontsha lekgonono. Kotana (kaw-ta-na) /to have sexual intercourse/ Ketsatsano ya ho kota: ho ba le kamano ya dikobo e pakeng tsa batho ba babedi. tebiso nthong e lahleloang kapa e tjeketjeloang nqa ya ntho e tlamehang ho otloa kapa ho thungoa ntle le ho fosa. (bap. Kotela (kaw-te-la) /foil. ironing/ Ketso ya ho otlolla: ho etsa hore ntho e otlolohe. lamentation/ Ketso ya ho korotla: Ho buela fatshe ka ho bontsha ho shata. Korotlela (kaw-raw-tle-la) /groan for. Kotlanyo (kaw-tlan-yaw) /bang or hit against/ Ketso ya ho otlanya: ho mulanya ntho e thata kgahlanong le enngwe e tiileng. nyopiso). fuck/ Ho robala le motho ka sepheo sa ho bokana. e be boemong le sebopeho se lepeletseng. (bap. khoriana) (sheb. tletleba. ho buela fatshe ka ho supa kapa ho bontsha ho se kgotsofale. (bap. penalty/ Ketso ya ho otla: kutliso bohloko mmeleng. ho batanya ka thata kgahlanong le. ho bua ka ho bontsha lekgonono. seka khoriana. Kotelo (kaw-te-law) /prevention/ Ketso ya ho kotela: thibelo kapa khanelo ya ho etsa ketso e itseng. Tletlebo. poelo lapeng ka mora ho chaka. Koroso (ko-ru-saw) /to cause home coming/ Ketso ya ho orosa kapa ho etsa hore motho a boele hae kapa lapeng ka mora bosio. sincerity. /bon. groan. e utloahalang. tshia). hamper. Kotano (ko-ta-naw) /sexual intercourse/ Ketso ya ho kotana: ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. komakoma). dikorosetina/ (bap. obstruct/ Ho thibela. Korotlo (kaw-raw-tlaw) /grumbling. seletsa). Korotlelo (kaw-raw-tle-law) /groaning for/ Ketso ya ho korotlela: ho bontsha ho se kgotsofale ka ho buela fatshe kgahlanong le. embargo/ Mokgoa wa ho hanela kapa ho thibela thekiso le kgoebisano pakeng tsa naha enngwe le tseding. /bon. kamano ya thobalano pakeng tsa batho ba babedi. Kotloloho (ko-tlu-lu-haw) /openess. Kotlo (kaw-tlaw)/punishment. moyeng le kelellong. makukuno kapa tshotshobano.

ho ba makgatheng a ho batla ho robala. Kotofa (ku-tu-fa) /clove/ Se sebedisoang ho kengoa matsohong a raditebele nakong ya papadi ya ditebele. thupa e nang le lefito qetellong ya lona. dangerous/ Hoa ntho kapa motho: e ka bolayang kapa ya ntsha kotsi ka baka la boemo kapa sebopeho sa yona.242 tsamaiso ya thepa. Kotso (ko-tso) /finger tip/ Menoana ha e bopiloe kapa e fuperoe ho etsa motsu. Mohl. mokgoa wa ho dula ntle le ho beha sebono hodima ntho e itseng. (bap. /bon. Kotselo (kaw-tse-law) /sleeping signs/ Ketso ya ho otsela: ho ba le sesupo sa ho tshoaroa ke boroko. Kotopo (kaw-taw-paw) /furrow/ Mokoti wa maiketsetso. Kotsamisa (ku-tsa-mi-sa) /cause to squat/ Ketsiso ya ho kotsama: ho baka ho kotsama kapa ho dula hodima direthe. Bongata ba batho bo sebedisa lentsoe “kotsi” bakeng sa boemo bo bobe bo hlahileng mmileng wa makoloi. thulano le phetoho ya dipalangoang. lero le itseng kapa kgase ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng. Kotsamiso (ku-tsa-mi-so) /causing to squat/ Ketso ya ho kotsamisa: pako ya ho kotsama kapa ho dula hodima direthe. ho qhoma hoa seqhomane se heletsang le ho bolaya ka tsietsi. e molomo o motsu. Makotofa. /bon. mokoti o entsoeng ke motho o tsamaisang metsi. Ho dula hodima direthe. /bon. Koto (//) /perking/ Ketso ya ho kota: thobalano le motho ka sepheo sa ho bokana. Kotsomala (kaw-tsaw-ma-la) /reign/ Hoa boemo bo hodimo: ho dula setulong ka mora ho kgethoa ke bakgethi. /bon. thibaselo). dikotloqobello/. e tlamehang ho sebedisoa ka hloko le ditaelo tsa yona ka baka la bobe bo ka hlahang. dikoto/ Mael. dikotsi/ Tem. diphahlo le dithuso kgahlanong le naha enngwe ka baka la boemo kapa ketso tsa yona tse sa dumeleheng machabeng. Kotswana). dikotofa/. /bon. tsietsi). e phelang tlasa mobu le ho ja dimela nakong eo e tsoileng mokoting. /bon. dikotsoana/ (mm. Bonnete ke hore lentsoe le nepahetseng ke “tsietsi” le bolelang se sebe se hlahetseng motho ntle le boikemisetso. 242 . dikotopo/. Ha “kotsi” yona e ka bakoa ka boikemisetso kapa ho tlola molao wa tshebediso ya ntho e itseng. Kotsi (//) /accident/ Ketsahalo e akgang ho lemala le ho lahleheloa ke maphelo. Ho koto: ho hotle ebile ha ho na mathata. /bon. Kotola (ku-tu-la) /bulb/ Seka tapole sa bokatlase ba semela. Dikotodipedi/. dikotso/. /bon. bokotosebefo/. sekoti se entsoeng ka ho cheka kapa ho fata ka disebedisoa tsa batho ka sepheo sa ho tsamaisa metsi. mothapo o sedikadikoe wa dimela tse itseng. Kotso (ko-tso) /type of rat/ Mofuta wa tadi ya masimong. Kotosebefo (kaw-taw-se-be-fu) /knobkirie carrying person/ Monna kapa motho ya dulang a tshoere koto kapa molamu ka nako tsohle. ho dula hodima serethe. mokgoa wa ho kenya setho sa botona ho setho sa botshehadi. ho thola boemo bo hodimo ba taolo. /bon. /bon. /bon. ho dula ntle le ho beha sebono hodima ntho e itseng. Kotsoana (ko-tswa-na) /finger print/ Mola kapa mela ya bokahare ba monoana kapa letsoho. Kotsamo (ku-tsa-maw) /squatting/ Ketso ya ho kotsama: bodulo ntle le ho beha dibono fatshe. Kotsama (ku-tsa-ma) /squat/ Ho dula ntle le ho beha dibono fatshe. Kotsi (ko-tsi) /danger. Batho ba ka kopana ka tsietsi hofeta ka kotsi. dikotsi/ (bap. ho rena. Kotopo (kaw-taw-paw) /pipe/ Se sebedisoang ho jara kapa ho tsamaisa metsi. Dikotola/. Kotodipedi (kaw-taw-di-pe-di) /Secretary bird/ Mofuta wa nonyana e molala o molele le mokobolo o mosesane e tloaelehing ka ho hlasela dinoha kapa mefuta ya dihahabi . Koto (kaw-taw) /knobkierrie/ Molamu o nang le hlooho.

243 Kotsomalo (kaw-tsaw-ma-law) /reigning/ Ketso ya ho kotsomala: ho rena. Kubutelletse (ku-bu-tel-le-tse) // Bokgale ba ho kubutella. /bon. ho etsa hore ntho e tshoaroe ke bokudi. Ho nyolla ka seatla. make ill/ Ketsiso ya ho kula: ho etsa hore motho kapa ntho e kule. Pako ya boloetse. inside out/ Ketso ya ho kubutolla: mokgoa wa ho isa bokatlase ka hodimo. Ho phamola ka tsela e mpe. Kukela (ku-ke-la) /dispossess/ Ketsetso ya ho kuka: ho amoha ka ho nka seo eleng sa motho emong. Kotsometse (kaw-tsaw-me-tse) // Ketsahalo le bokgale ba ho kotsomala. Kubutelloa (ku-bu-tel-lwa) // Boetsuwa ba ho kubutella. Kubuta (ku-bu-ta) /to put up side down/ Ho isa bokahodimo katlase. e mohatla o monyane. ho nkela ntho kapa motho fatshe kapa tlase. Kou (ko-u) /bay/ Sebaka se seholo sa metsi a lewatle se phatlaletseng nqa ya naha. lift up/ Ho phahamisa. dikubu/. /bon. Kubeletsa (ku-be-le-tsa) // Ho matha ka ho etsa lerole. le naheng ka nako tse ding. Kgethollo ya morabe e bolela ho kukela batho fatshe. phafa ya letlalo la kubu e etsoeditsoeng ho shapa. Kubu (ku-bu) /hippopotamus. Kubutolla (ku-bu-tol-la) /to make down side up/ Ketsollo ya ho kubutella: ho isa bokatlase ka hodimo. Kubutollo (ku-bu-tol-law) /down side up. hippo/ Phoofolo e kgolo ya metsi. Ho baka boloetse. Ha o le morutehi ha ho bolele hore o kukele batho fatshe. Kubello (ku-bel-law) /smokiness/ Ketso ya ho kubella: qalo ya mollo ka ho tsoa lerole kapa mosi. Kubutelletsoe (ku-bu-tel-le-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho kubutella. pepetlo kapa kganno e etsang lerole. Kuka (ku-ka) /take on. ho fumana maemo a hodimo a taolo. (bap. Kubutello (ku-bu-tel-la) /up side down situation/ Ketso ya ho kubutella: koahelo ka ho isa bokahodimo katlase. e dipuonama tse sephara haholo. Kubella (ku-bel-la) /smokey/ Ho tsoa lerole kapa mosi. ho etsa hore ntho e tshoaroe ke bokudi. Kubu (//) /whip/ Sephadi se entsoeng ka letlalo la phoofolo (kubu) bakeng sa ho nyoka. (bap. seka kolobe. ho isa hodimo ka letsoho kapa ka ntho e itseng. e dulang metsing. Kubetso (ku-be-tso) /smokiness/ Ketso ya ho kubetsa: pako ya mosi. ho pepetla kapa ho kganna koloi ka ho etsa lerole moo se pepetloang kapa se kgannoang se tsamayang teng. ho qala hoa ho hotela hoa mollo ka ho bontsha mosi. Ke tsebanyane e kukelang batho fatshe. Kudisa (ku-di-sa) /to sicken. dikubu/. nkela). smoke causing/ Ketso ya ho kubeletsa: lebelo kapa mojaho o bakang lerole. Kubeletso (ku-be-le-tso) /dust causing. e mahlo le meno a maholo. nkela) Mohl. phahamisa). O nkukela fatshe. (bap. Kudiso (ku-di-so) /sickening/ Ketso ya ho kudisa: ho etsa hore motho kapa ntho e kule. Kubuto (ku-bu-tow) // Ketso ya ho kubuta: Ho isa bokahodimo katlase ka ho koahela. dikou/. Kubetsa (ku-be-tsa) // Ho baka mosi: ho baka boemo bo nang le ponahalo ya mosi. 243 . lewatle kapa lewatlana le lebileng nqa ya bokahare ba naha. Hobaneng merabe emeng e rata ho kukela batho babang fatshe? Ho ba morui ha ho bolele ho kukela batho fatshe. Ho ba boemong ba ho kotsomala kapa ho thola setulo sa boetapele kapa borena. Kukela (ku-ke-la) /undermine/ Ho bontsha lenyatso kgahlanong le motho emong. /bon. Kubutella (ku-bu-tel-la) /to make up side down/ Ketsiso ya ho kubuta: ho koahela ka ho isa bokahodimo ka tlase.

ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e be le bohloko. kubella). Theneketso ya setho sa botshehadi. roetsoeng kapa e jariloeng. Kuku (ku-ku) /cake/ Sejo se entsoeng ka motsoako wa phofo ya koro. /bon. Kukuto (ku-ku-taw) /loosing in betting or gambling/ Ketso ya ho kukuta: ho jewa chelete kapa ntho e itseng nakong ya ho becha. Kukuta (ku-ku-ta) /in betting or gambling: to loose/ Ho jewa chelete kapa ntho e itseng nakong ya ho becha. /bon. sick for/ Ketsetso ya ho kula: ho kula bakeng sa. lakabetso). Kunketse (kun-ke-tse) // Bokgale ba ho kunkela. Kunkelo (kun-ke-law) /fire sign/ Ketso ya ho kunkela: pontsho ya hore mollo o ka hotela haufinyane. Kukuna (ku-ku-na) /to discomfort/ Ho etsa lekukuno: ho hlajoa ke mahoashe kapa motsu wa ntho e aperoeng. Kukunelo (ku-ku-ne-law) /discomfortability/ Ketso ya ho kukunela: mokgoa kapa boemo ba ho baka lekukuno. Ho babasela hoa setho seseng sa mmele ho etsang hore ho be le kutlo eseng monate. Kuku (ku-ku) /virgina/ Setho sa botshehadi ha se bitsoa ka ho hlomphuwa kapa ho reneketsoa. dikununu/. Kukutoa (ku-ku-taw) (kukutwa) /to loose by gambling/ Boetsuwa ba ho kukuta: ho lahleheloa le ho jewa chelete kapa moputso papadileng. take/ Ketsiso ya ho kuka: ho thusa ho kuka. ho lahleheloa ke chelete e ngata bakeng sa papadi ya ho becha. kubello. lehe le dimonate tse ding mme sa omosoa hore se butsoe. Kukunela (ku-ku-ne-la) /to cause discomfort/ Ketsetso ya ho kukuna: ho baka lekukuno. ho se be monate ka baka la lefu kapa boloetse bo itseng. roetsoeng kapa e jariloeng. tomoso. Kukelo (ku-ke-law) /undermining/ Ketso ya ho kukela tlase: boemo ba ho bontsha lenyatso kgahlanong le motho emong. dikulo/. Kula (ku-la) /sick/ Ho hloka bophelo bo botle mmeleng kapa kelellong ka baka la bohloko bo itseng. Kulo (ku-lo) /bullet/ Peo ya sethunya eo ha e butsoeloa e bolayang kapa e lematsang ho thungoang kapa se thungoang. ho ba molemo bakeng sa. ho etsa hore karolo enngwe ya mmele e be le bohloko. tsoekere. gain/ Ketso ya ho una. Kukuneloa (ku-ku-ne-lwa) // Boetsuwa ba ho kukunela. ponahalo ya mosi o bontshang hore lelakabe la mollo le ka hlaha neng kapa neng. ponahalo ya mosi o bontshang hore lelakabe la mollo le ka hlaha neng kapa neng.244 Kukelo (ku-ke-law) /dispossesion/ Ketso ya ho kukela: kamoho ka ho nka seo eleng sa motho emong ka tsela e sa lokang. ho nkela ntho kapa motho fatshe kapa tlase. dikuku/ (bap. pontsho ya hore mollo o ka hotela haufinyane. Ho jewa chelete kapa moputso papadileng. nnyoana). Kunkela (kun-ke-la) /to have fire sign/ Ho bontsha mosi o supang hore mollo o ka tuka neng kapa neng. sereledi. (bap. (bap. Kuno (ku-naw) /a benefit. Kulela (ku-le-la) /sick at. Kukuno (ku-ku-naw) /discomfort/ Ketso ya ho kukuna: ho etsa lekukuno: ho hlajoa ke mahoashe kapa motsu wa ntho e aperoeng. tjewo). ho tsoela molemo hoa ntho kapa ketsahalo e itseng. 244 . ho lahleheloa ke chelete e ngata bakeng sa papadi ya ho becha. Theneketso ya setho sa botshehadi. Kununu (ku-nu-nu) /virgina/ Setho sa botshehadi ha se bitsoa ka ho hlomphuwa kapa ho reneketsoa. Kukiso (ku-ki-saw) /help for lifting up/ Ketso ya ho kuka: thuso ya ho kuka. Kukunetsoe (ku-ku-nets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho kukunela. (bap. Ho babasela hoa setho seseng sa mmele ho etsang hore ho be le kutlo eseng monate. /bon. Kukunetse (ku-ku-ne-tse) // Bokgale ba ho kukunela. Kukisa (ku-ki-sa) /to help lift up. khotetso.

Kunyakunyo (kun-ya-kun-yaw) // Ketso ya ho kunyakunya: ho tsitsinyeha hoa diboko tse ngata hodima ntho e shoeleng. kunutile. Kutlo (ku-tlaw) /hearing/ Ketso ya ho utloa: ho etsa hore tsebe e thole molaetsa. Kupa (ku-pa) /rage. Kupisa (ku-pi-sa) /cause to have rage/ Ketsiso ya ho kupa. violence/ Boemo ba ntoa e bohale ya kgumamela. (bap. (mm. /bon. ho ba boemong ba tumellano ya ho etsa dintho ka ho tshoana. vehement/ Hoa ntoa: e bohale haholo. Kutloahatso (ku-tlwa-ha-tsaw) /clarification. Kupile (ku-pi-le) /raged/ Bokgale ba ho kupa. ho faola mohloa kapa joang. Moetlo wa Sesotho wa ho bontsha ngoana wa kgoedi tse tharo kgoedi bosiu. hearing/ Ketso ya ho utloa: ho ba le kutlo ya ho thetsoa. Kunuto (ku-nu-taw) /conspiracy/ Ketso ya ho kunuta: tloaelo ya ho etsa morero o mobe o kgahlanong le motho emong. ketle). meneka). ho etsa phapang ya tatso ka leleme. Mohl. ka ho hlalosa mocheso. mohatsela kapa bohloko. pact. Kutloahalo (ku-tlwa-ha-law) /clarity. mokgoa o hlokang kgotso ebile o akga ditoantshano. ho sebedisa boko bakeng sa ho elelloa ka kelello. Kutlo (ku-tlaw) /perception/ Tsela eo motho kapa ntho a utloisisang ketsahalo kapa tlhaloso ka yona. /bon. ho etsa tsebe e kgone ho hlalosa modumo ka ho tolokela karolo ya boko. kunutoa. Kuruetso (ku-ru-etso) /Basotho baby culture/ Lelomolo la ho bontsha ngoana kgoedi e phethileng senkgoana ka mora kgoedi tse tharo a tsoetsoe. understandableness/ Ketso ya ho utlohala: eo kelello le ditsebe di kgonang ho e utloisisa. shoashoaila). furious. Ntoa e kile ya kupa pakeng tsa naha ya Russia le ya Georgia. elucidation/ Ketso ya ho utloahatsa: ho bebofatsa se boleloang kapa se buuwang ka puo e bobebe. eo hoseng komang ka yona. ebile se baka lerata le tshoanang le lebitso la sona. Ketso ya ho kupa. 245 . Kupo (ku-paw) /vehemence. e hlokang setsoalle ebile e akga dipolayano tse ngata. compatibility/ Ketso ya ho utloana: ho ba bo emong ba ho ratana kapa ho kgema mmoho. (bap. mohoete kapa boya mmeleng. mow/ Ho tlosa moriri. (bap. meneko). ho ba le boikutlo ba ho elelloa se thetsang mmele. hela. Ho ba le kelohloko ya tatso ya se jewang. cut hair. Kutlo (ku-tlaw) /feeling/ Tsela eo mmele wa motho kapa ntho e phelang o hlalosang ho angoa kapa ho thetsoa ke ntho efe kapa efe.245 Kunuta (ku-nu-ta) /conspire/ Ho etsa morero o mobe o kgahlanong le motho emong ka lekunutu. ho tsitsinyeha ke bohloko hoa ntho e wetseng fatshe. 0/ Kuta (ku-ta) /shave. Kutloahalo (ku-tlwa-ha-law) /loud and clear/ Ketso ya ho utloahala: eo modumo le moelelo wa teng oleng bonolo ho e hlalosa. Kupu (ku-pu) /type of snare/ Mofuta wa sefi se bolayang phofu ya sona ka ho otla kapa ho pola ka tshepe ho tsoa mahlakoreng ha se chehiloe. e nepahetseng ho ya ka kutloisiso ya tsebe le kelello. kunutiloe). taste. ho etsa kopano ya mmomori wa ho etsa motho kapa batho babang hampe ka lekunutu. Dikupu/ (bap. ya kgumamela. Kuruetsa (ku-ru-etsa) // Ho bontsha ngoana kgoedi e phethileng sekgoana ka mora kgoedi tse tharo a tsoetsoe ho pheta moetlo wa Sesotho. (bap. eo tsebe e tholang bobebe ho e hlalosa. ho etsa dintho ka ho dumellana. ho tsitsinyeha ke bohloko hoa ntho e wetseng fatshe. Kutloano (ku-tlwa-naw) /agreement. tatso). fury. Kutlo (ku-tlaw) /feeling. Kunyakunya (kun-ya-kun-ya) // Ho tsitsinyeha hoa diboko tse ngata hodima ntho e shoeleng. ho etsa kopano kapa mmomori wa ho etsa motho kapa batho babang hampe ka lekunutu.

/bon. se etsahalang le se rutoang. rumour/ Ketso ya ho utloella: ho utloa taba kapa ketsahalo e itseng ka bo mabarebare ntle le ho ikgodisa. Kututsa (ku-tu-tsa) /make noise by searching/ Ho baka lerata ka ho phahlolla le ho batlana le se itseng. dikwakwa/ (mm. Kutloiso (kutl-wi-saw) // Ketso ya ho utloisa: ho etsa hore motho a utloe. se hlalosoang. ho qalletsa emong ka leshano la ho mo etsa leshodu. boshodu. ho ba le maikutlo a kutloelo bohloko kgahlanong le motho ya mathateng. seo ekareng selepe. ho ba boemong ba ho etsa se boletsoeng kapa se rutiloeng. Kutloelo (ku-tlwe-law) /sad feeling for/ Ketso ya ho utloela: ho Ho ba boemong ba ho nahanela motho emong ya bohlokong. Kutso (ku-tsaw) /theft. ho beha pepeneneng seo se neng se patiloe kapa se patehile. Koara). Kwaekwae (kwa-i -kwa-i) /woman shoe’s heel/ Bohato ba serethe ba seeta sa motho e motshehadi se selelele. Kutu (ku-tu) /tree trunk/ Bokatlase bo boholo ba sefate kapa semela bo lateloang ke methapo. disclosure. ho faola mohloa kapa joang. Kwara (kwa-ra) /mock. (bap. Tlhahiso ya pinyane. Kuto (ku-taw) /shaving. ho hapa ka mahahapa kapa ntle le tsebo ya monga thepa. Kwae (kwa-e) /cigarette/ Semela se sitsoeng kapa haitsoeng mme sa omisoa bakeng sa ho tsujoa. Kutloisisano (kutl-wi-si-sa-naw) /collaboration/ Ketso ya ho utloisisana: ho kgema mmoho. Ho nka tseo kapa seo eseng sa hao ntle le tumello. Kutsoiso (kuts-wi-so) // Ketso ya ho utsoisa: ho baka kapa ho etsa hore motho a utsoe. ho batlana le ntho e itseng ka ho suthisa dintho. Dikutu/. Pepeso ya patiloe. Koaekae). (bap. ho ba letsoho le lelelele. Kutloisiso (kutl-wi-si-saw) /understanding. (bap.246 Kutloello (ku-tlwel-law) /hearsay. dikwaekwae/ (mm. Ho hlahisa patiloe. mautsoe). stealing/ Ketso ya ho utsoa: ho nka seo eseng sa hao ka tsela e mpe. ho hapa sa motho emong ka tsela e seng molaong. dikwae/ (bap. peolo). mokutu). se sebediosang bakeng sa ho loana. (mm. Kutsoetso (kuts-we-tso) /stealing/ Ketso ya ho utsoetsa: ho nka ntho ya motho ntle le tumellano. mohoete kapa boya mmeleng. ho nka ka botsotsi. /bon. ho joetsoa taba e sa tsebahaleng kapa eo bonnete ba yona bo sa tsejoeng. comprehension/ Ketso ya ho utloisisa: tsebo ya ho hopola se boleloang. ferret. ntotoana). Kutullo (ku-tul-law) /revelation. /bon. ho kgona ho mamedisa ka tsela eo se boleloang se bang boemong ba ho dula kelellong. manifestation/ Ketso ya ho utulla: ho ntsha ka tlase se patiloeng. Mokgoa wa ho baka lerata ka ho phahlolla le ho batlana le se itseng. ntoto. Kwae (//) (koae) /penis/ Setho sa botona sa mmele se sebedisoang bakeng sa ho rota le ho kota. Mael. /bon. Kututsa (ku-tu-tsa) /to search vigorously. mowing/ Ketso ya ho kuta: ho tlosa moriri. Bokgoni ba ho hlalosoa se rutoang kapa se boleloang. koakoa). Kwakwa (kwa-kwa) /panga/ Mofuta wa sebetsa se bohale. Kwelo (kwe-law) (koelo) /fall of/ Ketso ya ho wa kapa ho wela. (bap. frisk/ Ho batlana le ntho ka ho phenyokolla. ho nkela babang tsa bona ntle le tsebo ya bona. 246 . phenyokolla). Kututso (ku-tu-tsaw) /vigorous searching/ Ketso ya ho kututsa: patlo ya ntho ka ho phenyokolla le ho suthisa. tshebedisano mmoho. (bap. Mofuta ha o nkgoe ka nko e se qoba la kwae: mohlankana kapa moroetsana o ithuta molekane le ba habo ba se ba dula mmoho. tshebedisano). tease/ Ho soma: ho bua dipuo tse tshehisang kapa tse utloisang bohloko kgahlanong le. Ho etsa phapang pakeng tsa ntho tse pedi.

Kgethollo. (bap. Kweretsa (kwe-re-tsa) /to speak foreign language/ Ho bua puo ya badichaba: ho bua joalo ka lekwerekwere. Kwetela (kwi-ti-la) /kidnap/ Ho nka ka mahahapa kapa ka sheshe (mm. Puo ya badichaba naheng ya heno. (mm. Ha se nnete hore Basotho ha ba na “D”. Koeretso). koetela). kgesollo). Ho sebedisa “L” bakeng sa “D” ho bolela hore Basotho ha ba tsebe ho 247 . lehloyo la badichaba. (bap. koerekoetso). lehloyo la batsoantle. semomotela. Kweretso (kwe-re-tso) // Ketso ya ho kweretsa: ho bua puo ya badichaba kapa ho bua joalo ka lekwerekwere. Koeretsa. sematsatsa). Kwete (kwe-te) /handsome/ Mohlankana e motle. Kwetelo (kwi-ti-law) /kidnapping/ Ketso ya ho koetela: ho nka ka mahahapa. ho ba le lehloyo la matsoantle kapa molata. Lll PALE: Tlhaku ya leshome le metso e mmedi ya Sesotho.247 Kwerekwetsa (kwe-re-kwe-tsa) /to have xenophobia/ Ketso ya ho kwerekwetsa: ho hloya modichaba. Kwerekwetso (kwe-re-kwe-tso) /xenophobia/ Lehloyo la batho ba tsoang naheng tseding. (mm.

Laetsa (la-e-tsa) /give messege. Ha ho thoe labobedi. jwalo jwalo. dump/ Ho tlosa pontsheng. Ho bolella emong se tlamehang ho phethoa. ebile ha ho kamoo e ka sebedisoang bakeng sa “D” kateng. Lahla (la-hla) /throw out. Tje ka ha ho se ho hlalositsoe. empa ke la boraro ka tatellano ya palo. Labalaba (la-ba-la-ba) /long for/ Ho hopola motho. lefatshe=mafatshe. ebe le lateloa ke Labone. La (la) /of people: you/ Seemedi se emelang batho bao ho buuwang le bona ka bongateng. ebe le lateloa ke Labohlano. Hape. (bap. Ebang ho dumeleha ho sebedisa tlhaku “L” moo e lateloang ke sedume: “I” lentsoe kapa mantsoe a latelang a tla bitsoa joang: “llisa. ho joetsa motho kapa ntho se tlamehang ho etsoa. Laeha (la-e-ha) // Ketsahalo ya ho laya: e kgonang ho eletsoa. ho tlosa se sa hlokahaleng. Laborathori (la-bu-rat-ho-ri) /laboratory/ Sebaka seo ho etsoang diteko teng. La bapala. llile” ho arohanya “D” ho ona? Tlhokomediso: Bongata ba maetsi a qalang ka “L” a nka tlhaku “T” ha eba mareho. (sheb. dumaela. La kgutla. lakatsa). La (la) /of days/ Mohl. ho lakatsa ho bona. jwalo jwalo. discard. La (la) /of/ Mohl. bongata ba ona a qala ka “M”. la bone. cast off. sebaka seo boramahlale ba etsang diteko ho sona. La pholokgoaba. sebaka kapa ntho e itseng haholo. Tlh.248 dumedisa. Labone (la-bu-ne) /Thursday/ Letsatsi la bohlano la beke le tlang ka mora laboraro. la bona . /bon. Bongata ba mareho a qalang ka “L”. Laboraro (la-bu-ra-ru) /Wednesday/ Letsatsi la bone la beke le tlang ka mora Labobedi. ho lakatsa kapa ho hloloheloa. ho nyametsa ka ho tsamaisa. Laeha (//) // Ho amohela nepahatso ya bobe ha bo hlahela mmuuwa kapa moetsuwa. Labalabela (la-ba-la-be-la) /long for/ Ketsahalo ya ho labalaba. beke bakeng sa tlhaloso). Letsatsi la pele la beke ke Sontaha. lebella = tebello. Lahla (//) /exclamation: what a disaster!/ Lekgotsa le sebedisoang ho bontsha bobe ba se etsahalang kapa se etsoang ke moetsi se sa ratoeng ke emong. le lateloe ke moqebelo. ho lakatsa ho ja sejo kapa ho utloa se itseng. /bon. Ho tla dula ho le jwalo. Mohl. command. /bon. Labobedi (la-bu-be-di) /Tuesday/ Letsatsi la boraro la beke. Bolabohlano/. la hao. ha ho bolele hore letsatsi lena ke la bobedi bekeng. (bap. ba bang ba baqapi ba ngolo ya puo ya Sesotho e ne ese Basotho. Mohlala: lekanya= tekanyo. lahla! Ke qala ho bona ntho e tjena. Labohlano (la-bu-hla-nu) /Friday/ Letsatsi la botshelela la beke ka Sesotho: le tlang ka mora labone. la tau. Laela (la-e-la) /instruct. Laecha (la-i-cha) /load/ Ho nka dintho tse ngata kapa tse boima le ho di beha hodima sebaka se itseng. taetso). malaecha). L (el) //. Laehile (la-e-hi-le) // Bokgale ba ho laeha. /bon. Bolabone/. lakatsa= takatso. dula. order/ Ho fana ka taelo. Labalabedisa (la-ba-la-be-di-sa) /cause to long for/ Ketsiso ya ho labalaba. give a memo/ Ho fana ka molaetsa. Dilaborathori/. lahla! 248 .. jwalo jwalo. ho fana ka puo e tlamehang ho fetisetsoa ho motho emong. Bolaboraro/. tlhaku ena ke enngwe ya ditlhaku tse nang le mareho a tlhaho kapa a semelo Sesothong. Mohl. (bap. duka. mohlala: lejoe=majoe. Tlhaku “L” e ikemetse. lekase=makase. Thabo o utsoitse hape. Kahoo bane ba etsa seo ba se ratang ka puo ya Sesotho. La boraro.

Re sa eme la re laitseke lehodimo! Hoba le re laitseke. ho arohana. (bap. Lahloa (la-hl-wa) // Boetsuwa ba ho lahla. saka). Mohl. Mohl. Lakabetso (la-ka-be-tso) /inflammation/ Ketso ya ho lakabetsa: mokgoa wa ho etsa hore ntho e lakabele. Laka lentsoe. (mm. lust. Lakaletsoa (la-ka-le-tswa) /wished/ Boetsuwa ba ho lakaletsa. ho tukisa ntho ka ho etsa lelakabe. Mael. se molala o mahoashe seka mmankgoshepe. se phelang majoeng le meferong. Lakaditse (la-ka-di-tse) // Bokgale ba ho lakatsa. Lakabetsoa (la-ka-be-tswa) /ignited. ho hotetsa mollo. (bap. inflamed/ Boetsuwa ba ho lakabetsa. ho beha boemong ba takatso. Lebone laka lona le a bonesa. Lala (la-la) /be with me. ho tsamaisana le. ra kena ka matlung bohle. Ba tsamaile ba tshoere lejoana laka. Dilakabane/. Ho lala taba ka mmele: ho etsa eka ha ho letho. ho tukisa ntho ka ho etsa lelakabe. ho iphapanya. Laitseke (lai-tse-ke) /exclamation: lightning fast!/ Lekgotsa le bontshang potlako ya kganya ya tladi kapa letsolo. ho etsa hore motho a etse phoso. ho ba le maikutlo a maholo a ho etsa ketso e itseng. Lahleha (la-hle-ha) /lost/ Ho se tsebe tsela. ablaze/ Ho etsa hore ntho ebe le lelakabe. Laitsa (la-its-a) /of lightning: brighten/ Ho kganya hoa tladi kapa lehadima: ponahalo ya kganya e bakoang ke boemo ba lehodimo. Lai-tseke). Mohl. Lahlisa (la-hli-sa) /make to throw away/ Ketsiso ya ho lahla: ho baka hore motho emong a lahle seo a se tshoereng. ho fa ka ho fofisa moyeng. ho fana ka thuso bakeng sa. e sa bonahaleng ponahalong le pontsheng ya mahlo. Lahlehile (la-hle-hi-le) /lost/ Bokgale ba ho lahleha: e sebakeng seo e sa tsejoeng hore e hokae. Lakabela (la-ka-be-la) /to burn. Lakadisa (la-ka-di-sa) /cause to lust/ Ketsiso ya ho lakatsa: ho etsa hore motho kapa ntho e lakatse. batla). 249 . (mm. Lakabetsa (la-ka-be-tsa) /inflame. ignite/ Ho ba boemong ba ho baka lelakabe: ho etsa hore mollo o tuke ka ho bontsha lelakabe. rotetsa). Lahlela (la-hle-la) /throw/ Ho neheletsa hampe. ho batla ka tsela e sa nepahalang. /bon. ho ba le cheseho ya. Lahliloe (la-hli-lwe) // Boetsuwa ba ho lahla. Lahlisoa (la-hli-swa) // Boetsuwa le ketsiso ya ho lahla. ho ba mmoho le. Lahlehisa (la-hle-hi-sa) /mislead/ Ketsiso ya ho lahleha: ho etsa hore ntho kapa motho a lahlehe. Laka (la-ka) /mine: with nouns starting with “L” / Seemedi se bontshang hore thuo kea mmuwi kapa moetsi wa ketso. Mael. Lahlile (la-hli-le) // Bokgale ba ho lahla. Lakabane (la-ka-ba-ne) /iguana/ Mofuta wa sehahabi se seholohadi. Lakaletsa (la-ka-le-tsa) /to wish/ Ketsetso ya ho lakatsa: ho batla hore ho etsahale ketso e itseng mothong kapa nthong enngwe. Lakatsa (la-ka-tsa) /covet. Lahleheloa (la-hle-he-lwa) // Boetsuwa ba ho lahleha. desire. ho nyamela hoa motho eo ho tsamawang le yena. ho nka tsela kapa mocha o fosahetseng. Lala ho nna shoalane e fehlile. Lakabetse (la-ka-be-tse) // Bokgale ba ho lakabetsa. Lahlehelana (la-hle-he-la-na) // Ketsetsano ya ho lahleha: ho se bone motho eo ho tsamawang le yena. (bap. Ho ya ka makgoro ha se ho lahlana: ho arohana ha ho bolele hore batho ba keke ba hlola ba kopana hape.249 Lahlana (la-hla-na) // Ketsetsano ya ho lahla: ho tlohellana. crave/ Ho batla kapa ho labalabela haholo. ngoaneso. Lahlella (la-hlel-la) /throw at/ Ketsetso ya ho lahlela. lean on/ Ho ba pela. labalabedisa). Lakabeditsoe). (bap.

Lale bakeng sa tshebediso). Laolla (la-ul-la) /off load/ Ho theola kapa ho laecholla moroalo. Lapisitse (la-pi-si-tse) // Bokgale ba ho lapa. Ditaofatso/ (bap. ho batla dijo. Lalametsa (la-la-me-tsa) /to swallow quickly/ Ho koenya ka potlako e kgolo. 250 . ho etsa ketso tsa moetapele. ho tshoaroa ke tlala. Ke kgale ke bona hore ngoaneso o wa lapa ka mora hoba a nyaloe ke Sefika. re keke ra hlola re pheta. tloaelo kapa ketso e itseng e be molao. “lapisa” le na le moelelo omong. kgutso kapa toka. Mohl. ho ba le kutlo ya tlhokeho ya dijo maleng. Ha e lale hle Mokoena. ho etsa hore boemo bo latele molao. phetolelo ya tloaelo ho molao. ho isa le mmetso ka ho panya hoa leihlo. Malala a laotsoe: ho ba boemong ba ho itukisetsa ketso kapa ketsahalo efe kapa efe. Laofatso (la-u-fa-tso) /regulation/ Ketso ya ho laofatsa: mokgoa wa ho etsa hore tloaelo kapa ketso e itseng e be molao. lead/ Ho ba boemong ba molaodi. ho labalabedisa sejo. Lapisitsoe (la-pi-si-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lapa. ho emela motho nqa e sa bonahaleng ka sepheo sa ho mo noanyetsa bakeng sa tlhaselo. Lapile (la-pi-le) /hungry. Lalletsoe (lal-le-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lalla. Laofatsa (la-u-fa-tsa) /regulate/ Ho etsa hore boemo. (bap. Lalametso (la-la-me-tso) /quick swallowing/ Ketso ya ho lalametsa: boemo ba ho metsa kapelenyana. ho kgaotsa ho loana kapa ho halefa. Lalla (lal-la) // Ho emela motho kapa ntho moo ho patehileng bakeng sa ho mo hlekefetsa. ho isa le mmetso ka ho panya hoa leihlo. Lalletse (lal-le-tsi) // Bokgale ba ho lalla. Lapeng (la-pe-ng) /home/ Moo ho dulang motho teng. seahelo sa motho. moo lelapa kapa motho a robalang le ho tsoha teng. Laola (la-u-la) /conduct. ho etsa hore boemo bo latele molao kapa semolao. direct. /bon. ho ba ntle le dijo kapa se jewang. lalletsoe). Lantshoekge (la-nts-hwe-kge) /extreme speed/ Lebelo le leholo haholo la motho. ho ba ka sehlohlolong sa ho etella pele. mokgoa. kabasa). dominate. starved/ Bokgale ba ho lapa: e kapa ya boemong ba ho batla dijo. Lapa (la-pa) /hungry/ Ho lakatsa sejo. Lale (la-le) /let there be peace/ Ho bale kgotso nakong ya ntoa kapa khalefo. Lapisa (la-pi-sa) /make hungry/ Ketsiso ya ho lapa: ho etsa hore ntho kapa motho a batle dijo. theola. Ka puo ya Setswana lentsoe lena. ho fetolela molaong. Laotse (la-u-tse) /controlled/ Bokgale ba ho laola. (bap. laecholla). /bon. (sheb. Mohl. malapeng/ (bap. taofatso). ho ba le matla a ho laela. Lapa (//) /poor/ Ho futsaneha: ho ba boemong ba motho ya hlokang ntho tse hlokahalang tsa bophelo. haholo papading ya bolo ya maoto. Ha e lale makoala re none: ha ho be le kgotso bakeng sa rona bohle ba ratang toka le kgutso. Labontshoekge/. Lalletse. ya lakatsang se jewang. /bon. famished. Lalla (lal-la) /exclamation: it’s a goal!/ Lekgotsa le bontshang hore ntlha e kene. ya nang le tabatabelo ya sejo. Laotsoe (la-u-tswe) /controlled/ Bokgale le boetsuwa ba ho laola: boemo ba fuwa taolo mmoho le taelo. lelapa. potlako ya ho matha e tshoanang le ya ntshoekge.250 Lala (la-la) (ho lala) /let there be peace/ Ho ba le boemo ba kgotso. ho batla kgotso. Mael. Lapisoa (la-pi-swa) // Boetsuwa ba ho lapa. Ho lakatsa se jewang. ho metsa kapelenyana. ho beha moroalo o boima sebakeng seseng. Tlh. Ha e lale motaung! Mael. (mm. hae).

Ketsahalo ya ho tla ka morao ka tlhatlhamano. pursue/ Ho shebana kapa ho natsa motho ka ho bontsha maikemisetso a mabe. succeed/ Ketsetsano ya ho latela: ho tsamaya ka mora ntho kapa motho. ho tla ka morao ho. insuccesion/ Ho hlahlamana ka lenane: ho tla ka mora enngwe kapa ho etsahala ka tatellano. ho ba boemong ba se batlang ho chehoa. latoleloa. Lathasela (lat-ha-se-la) /move. mokgoa wa ho hlahlamana. e latelang. latelang. ho tsamaya joalo ka motho e molelele ya sa phelang hantle kelellong. Ho tsamaya joalo ka motho ya lemetseng ditho tsa mmele. ho lakaletsa bobe ka ho etsa diketso tse mpe. obuobu. koeneha) Mael. Latela (//) /follow/ Ho tsamaya ka mora ntho kapa motho. (bap. tse latelang). ho lalla ntho e tlamehang ho tshoaroa kapa ho bonoa. (mm. /bon. Larile (la-ri-le) /waited in vain/ Bokgale ba ho lara. latolang. (bap. Latofatso (la-tu-fa-tso) /vindication/ Ketso ya ho latofatsa: ho fumana motho a hloka molato: ho se fumane phoso kapa se bakang kahlolo kgahlanong le moqusuwa. hore che kapa ho se dumele se etsoang kapa se buuwang. Lathalatha (lat-ha-lat-ha) /tall foolish person/ Motho ya molelele ya sa fellang kelellong kapa mmeleng. Motsamao wa sehole se selelele. haholo maoto. (mm. Latellisa (la-tel-li-sa) /make a sequence/ Ketsiso ya ho latella: ho hlahlamanya ka tatellano kapa ho tla ka morao ho. ho natsa ka sepheo sa ho thola karabo. ho atametsa pela. row. Latha (lat-ha) /to walk like a fool/ Ho tsamaya joalo ka lathalatha. otseotse). motho ya sa itekanelang sebopehong sa mmele eo motsamao wa hae o sa tloaelehang. ho sala motho kapa ntho e itseng morao ka sepheo se sebe. Mantsoe. Latofatsa (la-tu-fa-tsa) /vindicate/ Ho fumana motho a hloka molato: ho se fum ane phoso kapa se bakang kahlolo kgahlanong le moqusuwa. latellana) Tlh. Larisa (la-ri-sa) /cause to wait in vain/ Ketsiso ya ho lara: ho baka ho lara: ho baka ho emisa ka tebello ya ho bona ntho kapa se itseng. insuccesion/ Ho tla ka morao ho hohong kapa enngwe. Chefu e bohale haholo hofeta tse ding ka lebaka la motsoako wa yona. ho tla ka lenane kapa tlhatlhamano.251 Lara (la-ra) // Ho ema ka tebello ya ho bona ntho kapa se itseng. Larinya (la-rin-ya) /highly toxic substance/ Mofuta wa chefu e holofatsang kapelenya ebile e bolaya bongata ba tseo di noeleng. Larela (la-re-la) // Ketsetso ya ho lara: ho lalla. Latellisa (la-tel-li-sa) /pursue/ Ho batlisisa ka ho ba ka mora. boitatolo. Larinya/. ho hana nyenyenye. Ho latola bosehla: ho hana ka botlalo. (mm. row. Latela (la-te-la) /fetch for/ Ketsetso ya ho lata: ho lata bakeng sa. Lata (la-ta) /fetch/ Ho tlisa haufi. 251 . latotse. Latella (lat-el-la) /stalk. haunt.Tatolo. Lathasetse (la-tha-se-tse) // Bokgale ba ho lathasela. /bon. Latelana (la-te-la-na) /successive. batlisisa). ho se dumele hohang. ho tsamaya joalo ka motho e molelele ya sa phelang hantle kelellong. Lathaselo (lat-ha-se-law) /foolish walk/ Ketso ya ho lathasela: motsamao wa lathalatha. “latelana” le “latellana” a batlile a tsoana haholo ka meelelo. Latellana (//) /successive. latofaditse). Latola (la-tu-la) /deny/ Ho hana nyenyenye. Latellana (lat-el-la-na) /consecutive. dilathalatha/ (bap. molatodi) (bap. ho hana ka botlalo. ho phenyokolla ka sepheo sa ho batla bonnete ba taba e itseng. walk foolishly/ Ketsiso ya ho latha: ho tsamaya joalo ka lathalatha. Latellisisa (la-tel-li-si-sa) /investigate/ Ketsisiso ya ho latella: ho etsa dipatlisiso tsa boemo bo itseng.

futuhela). Wena le yena lea tsebana. Leano (li-a-naw) /project/ Se tlamehang ho etsoa ka ho phethisoa ka nako e beiloeng. Bohle re tla kgutla le yena. Latotse (la-tu-tse) /denied/ Bokgale ba ho latola. tsohle. loantsha kapa hlasela. E. maapara-kobo/ (mm. Laumeloa (la-u-me-lwa) /incursed/ Boetsuwa ba ho laumela. Laumetse (la-u-me-tse) /incursed/ Bokgale ba ho laumela. Ebile le kgutla le lapile. beat it/ Ho baleha ka ho matha haholo. Ke tsamaya le ntate le mme. attack. Le tsamaya le yena. laoa. maano/. eletsoa) (mm. Le tsamaile le kgotshe haholo. Leaparakobo (li-a-pa-ra-ku-bo) /Mosotho/ Motho wa mosotho ha a reneketsoa. (bap. ho sa natsoe ho loka kapa ho fosahala hoa yona. jj. leaparakobo). /bon. Tsela e sebedisoang ho phethahatsa ketso e itseng. /bon. Leano (li-a-naw) /plan. kgetho enngwe e ncha e sebedisoang ho phethahatsa morero o mocha. (bap. Leba (li-ba) /go. matha) 252 . mareho. ohle. enjoined/ Boetsuwa ba ho laya: ho eletsa ka ho bua mantsoe a ahang bokamoso. Le. enjoin/ Ho eletsa ka ho bua mantsoe a ahang bokamoso a tiisang kelello ya motho eo ho qetang ho etsahala ketso e itseng ho yena. Latolela (la-tu-le-la) /deny for/ Ketsetso ya ho latola kapa ho lahlela motho matsoho. Le (le) /this one/ Lesupa le bontshang lereo kapa lebitso le qalang ka “L”. Seemedi kakaretso se supang botlalo ba seo ho buuwang ka sona. jj. counselled. Lentsoe le bontshang seo ho buuwang ka sona se le ka bonngweng ebile se le haufinyana. Laya (la-ya) /admonish. maano/. ho fana ka keletso tse thata. counsel. (bap. Bohle. run. /bon.252 Latolana (la-tu-la-na) /incompatible/ Tse sa dumellaneng kapa tse hananang. Leamanyi (le-am-an-yi) /relative pronoun/ Lentsoe le kgethang lebitso ebile le sebetsa mosebetsi wa lekgethi. system/ Se etsoang bakeng sa se hlolehileng. mokgoa o kgethoang ho phethahatsa se batloang. e sa utloaneng le enngwe ka diketso. eletsa. sohle. loantsha kapa ho hlasela. tsamaya. ho leka tatso. letsema le leholo leo sepheo la sona eleng ho qeta mosebetsi o itseng ka nako e behiloeng ke ramosebetsi. lauwe). Le (li) /you: in the plural/ Mohl. maamanyi/ Mohl. Lauma (la-u-ma) /incurse/ Ho futuhela ka bongata ka sepheo sa ho nkela. Latsoa (lats-wa) /to taste/ Ho utloa ka molomo kapa leleme monate wa ntho e itseng. ho kgalema ha boima le botio. Ke batla nama le moroho le sehoapa. Le (li) /and/ Lentsoe le kopanyang mabitso. Le entseng maobane lona bana? Le (le) /preposition: with/ Mohl. Leamohelo (li-amu-he-law) /face decoration/ Motako kapa metako e etsoang hodima sefahleho bakeng sa mokgabiso le ntlefatso. Mosotho ha ho buuwa ka kobo eo e apereng. (bap. Ba. Lawa (la-wa) /admonished. tasty/ E nang le tatso. tayo). e monate ho ya ka leleme. Leakaretsi (le-a-ka-re-tsi) // Lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi se akaretsang seo ho buuwang ka sona. e lelemelang ha e jewa. Laumetsoe (la-u-mets-we) /incursed/ Boetsuwa le bokgale ba ho laumela. e sa tsamaisaneng le enngwe. Latsoisa (lats-wi-sa) /give a taste/ Ketsiso ya ho latsoa: ho utloisa tatso. Mohl. Nyao). /bon. /bon. (bap. Laumela (lau-me-la) /incurse. Ketsetso ya ho lauma. yohle. /bon. Ya. Nna le bona le tsona re batle haholo. ho kgalengoa ka boima ka botio. Maakaretsi/ Mohl. ho fana ka keletso tse thata. dipolelo le mantsoe a fetang bonngwe. ho utloa tatseho ya sejo kapa seno. raid/ Ho futuhela ka bongata ka sepheo sa ho nkela. Latsoeha (lats-we-ha) /tastefull. Maamohelo/.

tshia. Lentsoe lena le ka sebedisoa ntle le ho hokela. Karoloana e eketsang boholo ba sehlopha kapa phethahalo ya sepheo se itseng. medumo le ditshoantsho. Lebanya (le-ban-ya) /direct to/ Ho lebisa sebakeng kapa nthong e itseng. /bon. ditlhodisano. 253 . Lebaleha (le-ba-le-ha) /forgetful/ Ketsahalo ya ho lebala: ho lahleheloa ke khopolo. remit. Lebadi (leb-a-di) /selective pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa ka ho qolla hara tse ding. (bap. dikopano tse kgolo le mekete teng. kapa). enngwe kapa batho babang. Mohl. Lebaka (lib-a-ka) /bakery/ Sebaka seo ho bakoang borotho ho sona. Leballo (le-bal-law) /brandering/ ?? Thupa e tshetshane e sebedisoang mmoho le dikapa ho rulela ntlo kapa moaho. Lentsoe lena. Mong? Bang? Ofe? Dife? jj. sebaka seseng sa mokga. Lebala (//) /stadium/ Moaho o moholo o kampetsoeng moo ho bapalloang teng. /bon. circumstance/ Seo ketsahalo kapa ketso e etsahalang ka sona. ho tsoa mohopolong kapa kelellong. /bon. mabatowa/ (mm. sebase). phase. ho kgahlana le boemo bo thata. Lebanta (le-ban-ta) /belt/ Seaparo sa letheka se thusang ho tshoara borikgoe kapa mose hore o se wele. Lebaka (le-ba-ka) /a reason. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. zone/ Karolo ya sebaka e fapaneng le enngwe ka bodulo. /bon. seseng. ho se natse ho hopola. dipalopalo. kgutlelana). “le” qalong ya lona mme ya ba “baka” ntle le ho sebedisa sehonyetsi. ho ya ho motho ya itseng ka sepheo sa ho bua kapa ho loana le yena. ho tsoa mohopolong kapa kelellong. reconcile. ke tla tsamaya ke le mong. Lebanta-kgatiso (//) /magnetic tape/ Seka lesela sa thekenoloji seo hangata se tholoang ho dihlahisoa tsa dikhomputha. mabaka/ Lebala (le-ba-la) /forget/ Ho lahleheloa ke khopolo. sebaka se thata sa mobu sa lapeng kapa moo ho bapalloang teng. Baka laka le a utloahala. hohong. exornerate/ Ho tshoarela motho ya fositseng. Ho shebisa nqa ya seo mahlo a tshoanelang ho sheba ho sona. /bon. fatshe mobung moo ho fieloang teng. Lebana (le-ba-na) /confront. /bon. ho isa kapa ho kgahlanya le. Mohl. Lebatama (le-ba-ta-ma) /heatwave/ Mofuthu o moholo hofeta tekanyo. palo. /bon. mabadi/ (bap. mmala o mmeleng kapa nthong e itseng o sa tshoaneng le omong kapa emeng. Lebatowa (le-ba-tu-wa) (lebatooa) /constituency. palopatlo). blemish. emong. /bon. moaho oo ho phehoang le ho etsoa bohobe bo bongata ka sepheo sa ho rekisoa. Lebatowa (le-ba-tu-wa) (lebatooa) /region. constituent/ Karolo ya sehlopha sa mokga kapa mokgatlo se phethahatsang tabatabelo ya mokga dikgethong.Tem. Mabanta/. “lebase” le na le modumo o tshoanang le wa lentsoe la senyesemane. seo kapa hoo ketsahalo e itshetlehileng karabong ya yona. “the boss”. ho se latellisisi bobe ba kgale. ho tsoarela melato kapa diphoso. kosene. Leballa (le-bal-la) /forgive. Lebase (le-ba-se) /boss/ Mmampodi mosebetsing. (bap. mocheso). /bon. motho eo eleng yena ya moholo ka boemo ba mosebetsi.253 Lebadi (le-ba-di) /defect. Ka baka leo. scar/ Letheba le mmeleng kapa sethong seseng sa mmele. ntho e thusang seaparo hore se tie thekeng. mabala. Mael. Karolo ya sebaka sa naha mmoho le baahi ba sona e emelang takatso e itseng. Mabatowa/. boteng ba mofuthu o moholohadi o utloahalang moyeng. sebaka se nang le bodulo ba batho ba bangata seo ho etsetsoang dipapadi. (bap. face/ Ho kopana le kotsi. maballo/ (bap. sekodi). mabaleng/. ho se natse ho hopola. Lebala (lib-a-la) /ground/ Fatshe moo ho hatoang teng. sehlopha kapa tsamaiso se fapaneng le seseng. Lebatooa). se sebedisoang bakeng sa ho fana ka phatlalatso. Mabatama/ (bap. Mabase/ Tlh.

/bon. hi-purchase/ Ho reka ka mokitlane. Mabese/. shoashoaila). defend. seo peo ya sona e sebedisoang ho etsa phofo ya mabele. /bon. /bon. Mabenkele/. joala ba setho le dihlahisoa tse ding tse ngata. Lebele (li-be-le) /sorghum. joalo ka masale. supervise/ Ho shebana le motho kapa ntho e itseng ka sepheo sa ho e tshireletsa. Lebenyane (li-ben-ya-ni) /jewel. /bon. /bon. mabeola/ (bap. barber/ Motho ya sebedisang lehare bakeng sa ho beola. /bon. Lebekere (le-bi-ki-ri) /mug/ Setshelo se senyane se sebedisoang ho tshela seno. shining utensil/ Ntho e benyang ya kgauta kapa silifera e roaloang molaleng. Mabenyane/. Lebelete (li-be-le-te) /virgin/ Motho e motshehadi ya so tloleloeng. ho reka ka ho se lefe chelete kaofela. ferocious/ Hoa phoofolo: e hlaha. Lebeko (le-be-kaw) // ?? /bon. a se hopole. Hangata lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng. (mm. 254 . lebelletse). /bon. dibengele. Sebaka se hlokang moriri hloohong ka baka la leqeba. ho fana ka paballo ya ntho e itseng ka ho ba pela yona le ho e loanela nakong tsa tlhaselo. (bap.254 Lebatsa (li-ba-tsa) /make to forget/ Ketsiso ya ho lebala: ho etsa hore motho a lebale. kofi kapa metsi. Lebeletsa (li-be-le-tsa) /lay-by. Leberoana (le-be-rwa-na) /head injury/ Leqeba le tholahalang hloohong ka mora ho batoa ka molamu kapa ho lemala. Lebella (li-bel-la) /expect. mabejana/ Lebejanapoo (le-be-ja-na-po) /ice-cream/ Sejo se boreledi seka lero. Lebelebele (li-be-le-be-le) /nanaberry. Lebejana (le-be-ja-na) /cream. se batang. Lebero (li-be-ru) /bald head. Mabelo/. Hoa motho: ya hlaha kapa ya bohale haholo ntle le mabaka a utloahalang. ngoanana ya so kopaneng le monna kapa motho e motona ka tsa pokano. se fumanoang haholo naheng. speed/ Motsamao o bontshang ho matha. e hlokang setsoalle kapa eo ho leng thata ho e thapisa. Hona le Basotho kapa batho ba ratang ho sothofatsa lentsoe la senyesemane “guard” ka ho le bitsa “kata” ha Sesotho se na le lentsoe la sona eleng “lebela”. haholo tee. motsamao o potlakileng hofeta ho hoanta. ho reka ka ho lefa hanyane hanyane. /bon. Mabero/. /bon. mabelete/. Lebese (le-bi-si) /milk/ Seno se sesoeu se tsoang letsoeleng la motho kapa phoofolo e tshehadi. Mabele/ Tlh. creamy/ Lero la lebese kapa le latsoehang joalo ka lebese. se tholahalang haholo Afrika Borwa. mabekere/. /bon. Ho fana ka tshireletso ka sepheo sa ho hlokomela. mabeko/. anticipate/ Ho ba boemong ba ho emela ho fihla hoa ntho. e bohale. /bon. sefaha kapa kgoeetsa. ya hlokang kutloisiso ya ntho tse tloaelehileng. mabelebele/. Lebeola (le-be-u-la) /razor user. /bon. se entsoeng ka motsoako wa makumane a lebese le metsoako ya dinatefisi. store/ Moaho o moholo oo ho rekisoang thepa ho ona. Rhus dentata/ Mofuta wa semela o hlahisang tholoana tse jewang. ketsahalo kapa motho ya itseng. ditsebeng kapa sethong seseng sa mmele. mabelete/. cheese kop/ Bosio ba moriri hloohong. maberoana/. grain/ Mofuta wa semela se peo e tshetshane. sebaka seo ho rekisoang thepa ho sona. Lebenkele (li-ben-ke-le) /shop. /bon. letsohong. Lebela (li-be-la) /guard. Lebejana-poo). mabejana-poo/ (mm. Lebelo (li-bi-law) /swiftness. Tem. /bon. ho fofa fatshe. Lebelete (li-be-le-te) /untamed. eo a tlosang moriri ka lehare ho etsa lebero. moqophothi). secure.

vice/ Motho ya emelang mokga. deputy. Mohl. chabisa=chabiso. ho bontsha kananelo bakeng sa. motho ya emelang naha ya habo naheng tse ding. lehae la mofu. (bap. /bon. borwa. emisa=kemiso. seka kgoto. lakatsa=takatso. /bon. mamola=mamolo. ntja. qapa=qapo. 255 . Mohl. maboella/ (bap. Lebitsohokoa (le-bi-tso-hu-kwa) // Kopano kapa kopanyo ya mabitso a mabedi kapa hofeta moo ho etsa lebitso le leleng. Lebidi (le-bi-di) /wheel/ Leoto la sepalangoang. ntho. motho. Lebitso ‘lebe ke seromo: lebitso le fuwang motho le na le ho hlalosa boemo bo bobe kapa bo botle ba hae. /bon. sebaka seo motho ya hlokahetseng kapa ya shoeleng ebile a patoa ho sona. e tlang /bon. lehae la ba shoeleng. sehlopha. Lebitso (//) /name/ Lentsoe le sebedisoang ho bitsa motho. o motle wa bokgabane. jj. Bokgale ba ho leba. thankful/ Ho bontsha ho ananela se fanoang. /bon. pelompe. e sebetsanang le madi ebile e thusa ho tshireletsa mmele ka ho o hloekisa kgahlanong le maloetse. pontsho ya teboho kapa kananelo ka ho bua mantsoe a matle. ntatemoholo. Tlh. sheba=chebo. mareho kapa mabitso a semelo: thaba. Lebetlela (li-be-tle-la) // Mofuta wa molamu. empa e a jewa. Batho ba bang ba sebedisa “lebowa” bakeng sa “leboa”. mabodi/. babela=pabelo. Lebisa (le-bi-sa) /to direct towards/ Ketsiso ya ho leba: ho isa nqa e itseng. Lebitla (le-bi-tla) /grave/ Mokoti oo mofu a patoang kapa a epeloang teng. /bon. Lebitso (le-bi-tsaw) /noun/ Lentsoe le sebedisoang ho reha kapa ho bitsa ketso efe kapa efe. fepa=phepo. lereo/lereho ha le sebedisoa polelong. Lebodi (le-bo-di) /dark grey edible wild rat/ Mofuta wa tadi ya naheng. oo hangata o etsoang ka ho betloa ka mochini kapa seetsoa se itseng. sebetsa=tshebetso. bophirima. Mabodiqhoa/ (mm. Sejamonna. tataisa=tataiso. “leboella” mmoho le “letobo” a na le meelelo e tshoanang phapang ke peho ya mekolokotoane feela. diaha=tieho. Lebitla la kgomo ke molomo: kgomo ha e shoele ha e epeloe lebitleng. utloa=kutlo. e kgolo.255 Lebete (le-be-te) /spleen/ Enngwe ya ditho tsa mmele e fumanoang tlasa pelo. mareho a maetsi: amana=kamano. otla=kotlo. thankful for/ Ketsetso ya ho leboha: ho leboha bakeng sa. Lereo la ntho efe kapa efe. bochabela). Leboha (le-bu-ha) /grateful. ya dibaka tse phodileng: e bonahalang haholo nakong tsa Mariha hofeta Lehlabula kapa nakong tsa mocheso. nolofatsa=nolofatso. Leboella (le-bo-el-la) /resevered grazeland/ Sebaka sa naha sa joang ba diphoofolo tse ruuwang seo diphoofolo di sa dumelloang ho fudisoa hofihlela nako e behiloeng. mokoti. /bon. Hantlentle mantsoe. /bon. Leboa (le-bu-a) (lebowa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa. lereo). o thata. mabitla/ Mael. letobo). pela mpa. leboli-leqhoa). e jewang. naha kapa moetapele bosiong ba ya emeloang. phehisa=phehiso. Mohl. Mabewana/. sebaka kapa sebopeho. Lebohela (le-bu-he-la) /grateful. Mael. sebaka se ka lehlakoreng le letsehadi la bophirima le letona la bochabela. makatsa=semaka. e thokoa bo botsho. rohaka=thohako. thehello ya leetsi lefe kapa lefe. Mabete/. eo mmele wa yona o shebileng sebakeng se itseng. wa maemo a hodimo. Tlh. /bon. ntlo. Mabetlela/. ho busetsa botle ho motho ya entseng botle. jj. bohato bo sedikadikoe bo etsang hore sepalangoang kapa ntho e itseng e tsamaye ka ho lokoloha. jj. Mabidi/ Lebile (le-bi-le) /headed to/ E shebileng nqa e itseng. Lebodiqhoa (le-bo-diq-hu-wa) /ice rat/ Mofuta wa tadi e jang dimela. Lebewana (le-be-wa-na) /representative. leru. hauha=khauho. Mabitso/ (bap.

(bap. ho tsheha ntle le ho bontsha meno kapa ho ahlama. /bon. ba phetang setso ka ho rutoa mekgoa le moetlo wa Sesotho o akgang koma. Leboso (le-baw-saw) /smile/ Setsheho se sa bontsheng meno. Sesole sa ntoa. lerako). Lebowa (le-bu-wa) /north/ Sebaka se shebaneng le boroa. se mahlaku a boima a mommeng metsi. ho tsheha ntle le ho bontsha meno kapa ho ahlama. Lebotsa (le-bo-tsa) /interrogative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa kapa ho etsa potso. Lebone (le-bo-ne) /the light. Theledi). /bon. /bon. /bon. lentsoe le batlang karabo. /bon. sethepu). Mohl. Lebopo (le-bu-paw) /coast/ Sebaka sa naha se pela lewatle. sesupo sa bohlale le bowatla. squash/ Mokopu o monyane o sa tiang. Ka moetlo o nepahetseng wa Sesotho. 256 . bophirima. lenyai). lehoetla la mokopo. mabone/.256 Lebohile (le-bu-hi-le) // Bokgale ba ho leboha. boitlhophisetso ba lenyalo. kaho eo bokahare ba yona eleng seotloana. Lebotho (le-but-hu) /army. Lebonyo (le-bon-yo) /smile/ Setsheho se sa bontsheng meno. Tem. inability/ Se arolang motho kapa ntho pakeng tsa bohlale le bowatla. pososelo. se melang haholo naheng pela dithaba le marallana. Lebopi (le-bu-pi) /preposition/ Lentsoe le bopang polelo ka ho hokela lentsoe qalong ya lona ho fana ka moelelo o phethahetseng kapa o tletseng. Hokae? Neng? Jwang? Joang? Lebotsi (le-bo-tsi) /interrogative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho botsa kapa ho etsa potso. mabonyo/ (bap. fence/ Kaho e arolong sebaka. jj. Lebolotsana (le-bo-lo-tsa-na) /small pumkin. ka molamu. Lebohisa (le-bu-hi-sa) // Ketsiso ya ho leboha: ho leboha mmoho le. /bon. mabolotsane/ (bap. Lebollo (le-bul-law) /circumcision school/ Ketso ya ho bolotsoa kapa ho bolla e mabapi le sehlopha sa batho ba mophathong. (bap. ho leboha bakeng sa. kaho e potapotileng seotloana. Ho se tsebe ke lebote: tlhokeho ya tsebo e ka ntsha lewatla kotsi. mabollo/ (bap. Moo metsi a lewatle a fellang teng. Re ne re le lebopong la Thekong ha re tlahopola Marallaneng. Mohl. (bap. ka boraro. troop. Polotso ya motho ho ya ka sechaba. /bon. millitary/ Sehlopha sa masole a naha ha a hlalosoa ka mafapha. Mohl. Lebotsi le lebotsa ke mantsoe a hlalosang ntho e le nngwe: phapang ke hore “lebotsa” le sebedisoa Sesothong sa Lesotho ha “lebotsi” le sebedisoa Sesothong sa Afrika Borwa. Lebota (le-baw-ta) /partition. Tlh. mabotho/. mabota/ (bap. Eng? Kae? mang? Ana? Joang? Tlh. bochabela). Lebote (le-bo-te) /ignorance. Ka mora. phinu). Lebohlollo (le-bo-hlol-law) /mountain drumstick/ Mofuta wa semela se behang kapa hlahisang dipalesa tse ntle tse bulehang haholo. /bon. borwa. maboso/ (bap. /bon. ebile o le tlasa taolo ya basuwe ba rupelletsoeng. lenyalo la ho etsa bana feela ntle le ho ba le molekane. lamp/ Sesebedisoa se kgantshang. mabopo/ Mohl. Lebopo la lewatle la naha ya manyesemane le bata haholo. pososelo). mekgoa wa ho itshoara le dikamano le batho babang. bolotsa. se etsang hore ho bonahale moo kganya eleng sio. seantlo. Batho ba bang ba sebedisa “lebowa” bakeng sa “leboa”. lentsoe le batlang karabo. /bon. leboso). polotso. Mabohlollo/. ho ya ngakeng ya sejoalejoale ka sepheo sa ho tlosa tshuinyo ha e bolele lebollo le phethahatseng. sebaka se ka lehlakoreng le letsehadi la bophirima le letona la bochabela. Mohl. Matlakala o thotse ngoana ngoanana: re a mo lebohisa kannete. Lebota (le-bawt-a) /baby making marriage/ Lenyalo leo motho e motshehadi a nyaloang bakeng sa ho etsetsa motho ya senang bana makgabunyane. Mabotsi/ Mohl.

ya phelang mahoatateng le mahaheng.257 Leburu (le-bu-ru) /boer. /Bon./bon. Letjhoba). Lechuchutha (le-chu-chut-ha) /khaki bush. mokgothu). ya fihlileng Afrika ka mora selemo sa 1652. (mm. Lentsoe lena ha se la Sesotho le ha ho na le Basotho ba le sebedisang. /bon. motho wa bochabela bo hole naheng ya China. afrikanner/ Moahi wa Afrika Borwa e mosoeu. Machaena/ (bap. /bon. epang kapa chekang mokoti. Tlh. Lesepa le itsoelang feela ntle le taolo. Ha o cha o cheche. Lechoeya (le-chwe-ya) /diarrhoea/ Lesepa kapa masepa a metsi haholo le bakoang ke bokudi kapa ho sebedisa moriana wa mala wa ho hloekisa. Lechato (le-cha-taw) /wedding ceremony/ Mokete wa lenyalo. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho cheka kapa ho epa. lekgopho). boditsi). slander. backbiter/ Motho ya hlokang nnete ka ho bua leshano ka motho emong bosiong ba hae. motho ya tloaetseng ho seba. mosebetsi wa ho nyadisa. macholocholo/. 257 . Lebusa ha se motho ya etsang mosebetsi wa “mmusa. Lechachesi le-cha-che-si) /lump like pimple/ Seso seo ekang lekgopho le bonahalang haholo ho bokantle ba motho ya kulang kapa ya jeleng kapa noeleng ho sa tsamaisaneng le mmele kapa madi a hae. mabusa. Lecholocholo (le-chaw-law-chaw-law) /gossip. Lecheko (li-chi-kaw) /excavation. moroa. Chitja a re hohang. Lai tseke! Eng kapa eng! Hoha weso! Jj. 0/. empa ke sothofatso ya lentsoe “bushman” le ha batho ba bang ba le sebedisa bakeng sa “coloured person” kapa motho wa madi a kopaneng. Machoeya/ (bap. letshollo). kapa seka mohatla. hape e le moahi wa Afrika Borwa ya tloaelehileng ntle le temo. Lecha (li-cha) /new/ Boemo ba ntho. Letjhutjhutha). tagates minuta/ Mofuta wa semela se melang haholo naheng pela dithaba se sebedisoang haholo bakeng sa dibeso. lenyalo). kgomo kapa phoofolo e itseng ha o le letsohong la ngaka kapa motho bakeng sa ho o sebedisetsa bokgabane kapa ho foka. Ke batla lesale le lecha. Lechaena (le-cha-ina) /chinese/ Moahi wa China. /Bon. Hantlentle lebitso lena ha le hlalose motho wa madi a kopaneng. eo naha ya habo ya tlhaho eleng Holland. machoba/ (bap. eseng la kgale. haholo eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”. excavator/ Motho ya etsang mokoti. Maburu/. (mm. Mochini o fatang. Mabusumane/ (bap. controller/ Motho ya laolang boemo le motsamao wa masole. /bon. Lentsoe le nepahetseng ke lenyalo. Mohl. ya phelang ka ho tsoma le dihoete kapa dimela tse hlaha tsa naha. /Bon. bolebusa/ Tem. /bon. Lebusa (le-bu-sa) /commander. Machuchutha/. mochaena). motho wa madi a kopaneng joalo ka Mo-Afrika le lekgowa. 0/ (bap. Machachesi/ (bap. eo ho fihla hoa batsoadi ba hae eneng e le ho fapohela Motse Kapa feela ka baka la kotsi ya sekepe seo ba neng ba se kalame. Lebusumane (le-bu-su-ma-ne) /bushman/ Emong wa Baahi ba pele ba Afrika Borwa. Lechoba (le-chaw-ba) /tail ornament/ Mohatla. eo kajeno a shebaneng le tsa temo le thuo ya diphoofolo. o nang le boditsi bo ponngoeng mohatleng wa pere. motho ya etellang pele karolo ya sesole. /bon. Ka nako enngwe eka puo ya Sesotho ke puo ya Sechaena haholo ha ho qolloa mantsoe a polelo tse latelang: hanghang a checha. se homelang ka peo ya sona. sesebedisoa sa tshepe se sebedisoang bakeng sa ho cheka. bo nchafetseng kapa bo nang le phetoho e sa tshoaneng le ya kgale. Tem. /bon. mmusi kapa mmusisi”. Chai ya Chomane. /bon. Lebusumane (le-bu-su-ma-ne) /coloured person/ Motsoako wa motho e motsho le lekgowa. lenyetse. Motho ya laolang boemo bo itseng. Tem. lengetse. Letjhato). Maratahelele. Motho e mosoeu Afrika. (mm. Europa.

prejudice/ Boemo bo bontshang kgethollo ya ketsahalo. ntjanyana kapa ntja e nyane. female dove/ Leeba le lenyane: tsuonyana ya leeba kapa leeba le letshehadi. bona. kapa kamano le motho. Leemediqho (li-e-me-di-qho) /absolute pronoun/ Lentsoe le sebedisoang ho emela lebitso joalo ka: yena. (bap. Sekgetshe se seholo se bakoang ke mongobo kapa lesoe le leholo fatshe mobung kapa majoeng a fathse. /bon. jj. Maeto/. /bon. 258 . Mohl. Mohl. man eater/ Motho ya jang batho. motho ya sa tloaelehang ya bolayang batho bakeng sa ho ba etsa dijo. haholo tsa ntoa. Ledinyane (le-din-ya-ni) /puppy/ Ngoana ntja. LEDINYANE Ledumela (le-du-me-la) /sinkhole/ Mokoti o moholo o bakoang ke ho heleha wa mobu kapa majoe fatshe ka lebaka la metsi kapa tshitshinyeho ya tlhaho. madinyane.258 Lediboho (le-di-baw-haw) /border gate/ Sebaka sa moedi wa naha moo batho ba lefatshe leleng ba tshelang teng ho etela naha enngwe. Leebamosu (le-iba-mo-su) /Red-eyed Dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba kapa seka leeba. /bon. bona. bias. Mael. bonono. /bon. malingoaneng). Tem. “seemedi” le “leemedi” ke mantsoe a bolelang ntho e le nngwe. favouritism. leebanakhoroana). tsona. tsona. yena. /bon. Madingoane/ (mm. yena. maebanamosu/. maebana/. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. Leeba (le-i-ba) /dove/ Mofuta wa nonyana e thokoa. rona. jj. madumela/. tse sa lebelloang. jj. Tseo. pina ya polotso. le behelang. e bonahalang haholo dibakeng tsa mahae kapa pela dibaka tse nang le batho. /bon. maebakgoroana/. maeba/ (bap. le setona sa masiba a motsu haholo. Ho etsa dintho ka kgethollo le maikutlo a fosahatseng. Leemeditshupi (//) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho supa motho kapa lebitso la ntho. Leeme (li-e-me) /partiallity. ngoana ledimo. “leeketsi” le “leiketsi”. yona. (bap. /bon. /bon. /bon. Yona. Lelingoane. pina ya mophatong ya batho ba lebollong. e hlooho e nyane. /bon. moedi) Ledimo (le-di-mu) /cannibal. Leebakgoroana (//) (leebanakgoroana) /Cape Turtle-Dove/ Mofuta wa nonyana ya leloko la letsibana mmoho le kgoroana. Ledingoana (le-di-ngwa-na) /initiates night song/ Pina ya lebollong e binoang bosiu ke makoloane kapa ditsoejane. seja-motho. bona. Leeketsi (le-e-ke-tsi) // ?? Tem. /bon. e masiba a mmala o mothokoa kapa pudutsoana o kopantseng le o mokgunong. Ho bona tosa le madinyane a yona: ho makatsa motho ka ho etsa diketso. Leemedi (le-e-me-di) /pronoun/ Lentsoe le emelang motho. Leeto (li-e-taw) /journey/ Ketso ya ho eta: ho ya sebakeng se itseng. maemediqho/. lentsoe le sebedisoang bakeng sa motho. mmala. madiboho/ (bap. Leebana (le-i-ba-na) /baby dove. eo hangata e tholahalang naheng ebile e ka ruuwa ke motho. Ngoana phoofolo. mokgoa wa ho etsa dintho ka ho sheba boemo. Kgoroana). Lekunkuroane) (mm. hona. ho tloha sebakeng seseng ho ya ho seseng ka sepheo sa ho eta kapa ho chaka. seemedi). lelinyane). phoofotsoana e sa tsoa tsoaloa ya ntja. (mm. madimo/ Ledingoana (le-di-ng-wa-na) /baby cannibal/ Ledimo le lenyane.

Ngoanabo motho ya tshoanang le yena ka tshobotsi kapa seemo ebile ba hlahile ka tsatsi leleleng. leetsoa kapa boetsuwa. koba=kobolla. ketsisiso. Mohl. chakelana. Mohl. jj. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. Leetsisi (li-e-tsi-si) /causative verb/ Ketso e bontshang hore moetsi o baka hore ntho e etsahale ho motho kapa ntho e itseng. Boetsuwa: mathisa=mathisoa. ketsetso). mathisana. pula e fafatsang ntle le ho kolobisa haholo. /bon. shebisa. Leetsuwa (le-ets-uwa) // Leetsi le bontshang hore ketso kapa ketsahalo e hlahela moetsuwa kapa mmuuwa. Lefafatsane (le-fa-fa-tsa-ni) /drizzle/ Pula e nang hanyane. Hata=hatoha. shelduck/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la letata. Boetsuwa bakeng sa tshebediso). (bap. Lefa (li-fa) /inheritance. Leetsolli (le-e-tsul-li) /undo verb. utloela. mefuta ya maetsi e mengata ka tsela e makatsang. Lefahla (le-fa-hla) /twin/ Motho ya tshoanang le emong ebile a hlahile ka nako e le nngwe le yena. mojalefa). /bon. nahana=nahanoa. Ketso ya ho etsisa kapa ho baka hore motho kapa ntho e etse ketso e itseng. otla=otloa. jj. Leetsisa (li-e-tsi-sa) /exclamation word/ Lentsoe le sebedisoang joalo ka lekgotsa ho bontsha modumo wa se etsahalang. jj. ketsiso). otlela. otla=nkotla. shebela. patrimony. shebana. Mohl. Tem. chakisa. Ketso ya ho etsolla se entsoeng kapa se etsahalang. Hatana. utloana. ketsetsano). Ketso e bontshang hore motho o thusa e mong ka ho mo etsetsa ntho e itseng. Leetsetsi (le-e-tse-tsi) // Ketso kapa leetsi le bontshang hore moetsi wa ketso o etsa se itseng ho moetsuwa. mme moetsuwa le ena o e etsa ho moetsi. tlontlolla. patala). Pontsho kapa sesupo sa hore moetsi o etsa ketso ho moetsuwa. nanarela= nanareloa. olla=nkolla. jj. masiba a mmele a masweu le mapheo a masootho kapa kgubedu kapa kgunong. jj. /bon. opposite verb/ Ketso kapa leetsi le bontshang hore boemo ba ketsahalo e itseng bo a fetoloa hore bo fapane le ba pele. Leetsane kapa ketsetsano. Tem. Sethoto ke lefa la ba bohlale: motho ya hlokang bohlale o nkeloa leruo kapa tse ntle tseo a nang le tsona ke ba hlalefileng. (bap. Lentsoe “boetsuwa” le “leetsuwa” a fapana ka se hokeloang qalong le qetellong ya leetsi: boetsuwa bo qetella ka “oa” kapa “wa” ha leetsuwa le qala ka “M kapa N”. olla=olloa. “leetsuwa” le “leiketsi”. ngangisana. le phelang 259 . se fuwang motho ntle le ho se sebeletsa. leiketsi. leetsuwa. haka=hakolla. masiba a molala le hlooho a masootho. ketsahalo le phethako. utloisa. leruo kapa letlotlo le tholoang ka boemo ba ho ba mojalefa. Mohl. leetsisi kapa ketsiso. leetsi le sebedisang tlhaku “M” joalo ka sehlongoapele ho qala lentsoe le ho bontsha hore se etsahalang se etsoa kapa se etsahala ho motho. leetsolli kapa ketsollo. Mohl. qobella=nqobella. fepa=mphepa. nepela. Mael. Lefaloa (le-fa-lwa) (lefalwa) /Goose. “leeketsi”. /bon. Leetsoa (li-ets-wa) /passive verb/ (sheb. Leetsuwa: mathisa=mmathisa. Mafahla/ (bap. Leetsi (le-e-tsi) /verb/ Lentsoe le etsang ketso. otlisa. nepisa jj. nahana=nnahana. (bap. otlana. Lefa (le-fa) /pay/ Ho fana ka chelete kapa ntho e itseng bakeng sa ntho e nkuweng. Hatisa. Mohl. Ka puo ya Sesotho. Qapu! laitseke! Thoa! Jj. e mokobolo o mokgubetsoana.259 Leetsane (le-etsa-ne) (leetsani) /reciprocal verb/ Ketso kapa leetsi le bontshang hore se etsahalang se pakeng sa moetsi le moetsuwa. maetsisi/ (bap. lepatoe). leetsi le supang se etsahalang ho mmuuwa. /bon. letlotlo leo motho a le fuwang ka baka la boemo ba hae. leetsisi kapa ketsetso. bequest/ Thepa. chakisa. nanarela=nnanarela. Maetsi/ Tem. Mafa/ (bap. Mohl. Mafafatsane/. ho fa moetsi seo eleng sa hae bakeng sa lebaka le itseng. ketsollo). fepa=fepjoa. hatela. “leetsi”. (bap. Pako ya ketso kapa ketsahalo.

hlooho e hlokang moriri. /bon. boemo ba ketsahalo e hlokang mosola. LEFALOA (LEFALWA) Lefapha (le-fap-ha) /department. mafela/. Lefeng (le-fe-ng) /which one/ Lebotsa le batlang ho tseba ntho ka ho e qolla hara tse ding tse ngata ka ho toboketsa.260 metsing le naheng ka nako tse ding. sepakapaka. mafapha/. Mafehlo/. Thota e fokolloang ke bophelo ka baka la komello le tlhokeho ya dimela tse tloaelehileng. mocha kapa sehlopha se sa tshoaneng le tseding ka mosebetsi kapa tshebetso. Lefelletsoe (le-fel-lets-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lefella. mahodimo kapa sepakapaka. Tlhaloso ya mantsoe. Mafeela. vainess. Lefelloa (le-fel-lwa) // Boetsuwa ba ho lefella. Lefeela (le-fe-ela) /vanity. /bon. Lefatsa (le-fa-tsa) /wood/ Thupa ya sefate e kgolo e boemong ba ho besoa kapa ho chesoa bakeng sa ho besa mollo. Lefella (//) /reimburse. Naha thote e batang bosiu mme e chesa motshehare. patsi. hodimo moo ho se nang letho le phelang. /bon. mafatshe/. mafeng/ (bap. nothing/ E sa thuseng ka letho. mafetoa/ (bap. Lefehlo (//) // Mokete wa mathuela kapa bakoma. dinoka. Lefe (le-fe) /which one/ Lebotsa le batlang ho tseba ntho ka ho e qolla hara tse ding. maru le tsohle tse bonoang ke mahlo ka bophara. /bon. lebero. “lefeela” le “lefela” e bolela ntho e le nngwe leha lentsoe le nepahetseng haholo e le “lefeela”. mawatle. leberoana. earth/ Sebaka seo bophelo boleng ho sona ka ponahalo ya batho. mafehlo/. /bon. Lefatla (le-fa-tla) /bold head/ Bosio ba moriri hloohong. mocheso le komello. Lefatshe (//) /planet/ Sebaka seo ho duloang ho sona ha se hlalosoa ho latela ho potapotao ke dinaledi. kgoedi. mafaloa/. dimela. e hlokang mosola. Moroetsana ya hlokang lenyalo. naha). Lephura-kgoahla) Tem. Mafatshe/ (bap. lelomolo le entsoang ke dingaka tsa setho tse laolang. Tlh. mafatla/ (bap. le phelang ka diphoofotsoana tsa metsing le dimela. phatsa). Lefella (le-fel-la) /desert/ Sebaka sa lehlabathe le lengata. /bon. ngoanana ya fitiloeng ke nako ya lenyalo. dithaba. chamber/ Karolo ya tsamaiso ya mmuso. mafaufau/ (bap. remit. lekuroana). Lefaufau (le-fa-u-fa-u) /firmament/ Sebaka se hodimo moyeng. whisk/ Thupa e sebedisoang ho kopanya motsoako. uselesness/ Boemo bo sa thuseng ka letho. /bon. /bon. lekuroana kapa lebero la tlhaho. Karolo ya patsi kapa sefate e ka betloang ho etsa sehlahisoa se secha. Lefela (li-fe-la) /vanity. mokga. /bon. e sa bontsheng thuso ho motho kapa ntho efe kapa efe. Lefelletse (le-fel-le-tse) /paid for/ Bokgale ba ho lefella. remunerate for/ Ho fana ka chelete bakeng sa motho ya e hlokang kapa ya lahlehetsoeng ke yona ka baka la boemo bo itseng. thupa e sebedisoang bakeng sa ho fehla. /bon. moo pula e hlokahalang. /bon. 260 . Lefehlo (li-fe-hlaw) /mixture stick. Lefetoa (le-fe-twa) (lefetwa) /spinster/ Motho e motshehadi ya so nyaloeng. mafatsa/ (bap. lehodimo). Lefatshe (le-fats-he) /world. Phapang mahareng a “lefetoa” le “mofumahatsana” ke hore: ka Sesotho lefetoa ke motho e motshehadi ya boemong bo fetioleng ke hore a ka nyaloa le ha monyetla o monyane o ntse o le teng. /bon. Lefe).

/bon. Lefika (le-fi-ka) /rock. smell. ho ahlola ka ho batla chelete. mafotha/ (bap. Letlapa). lefshoa). victor’s blanket/ Kobo ya Basotho ya boleng bo hodimo ya mafumahadi le marena. thithiboya). Ho nkga lefotha: ho ba mmelaelloa. Lefohla (le-fu-hla) // ?? /bon. Lefokotsane (le-fo-ko-tsa-ne) /Cliff-Swallow. e bonahalang nakong tsa dipula. Mafoqo/ (bap. Pearl-breasted Swallow/ Mofuta wa nonyana. lephoka). manyofonyofo. boulder/ Lejoe le leholo haholo ka sebopeho sa bolelele ba ho ya hodimo le ho pharalla. seka sehahabi. lesalla). mafome/ (bap Ruso) Tem. letata). se setseng nakong ya dijo. letseka). scent/ Monko o monate kapa o mobe ha o hlalosoa ho ya ka kutlo ya nko ha e tolokeloa ke boko. /bon. Lefoforetsane (le-fu-fu-re-tsa-ne) /residue. (bap. Mafetodi/ Mohl. Nonyana eo ho dumeloang hore boteng ba yona ke sesupo sa pula. Lefisa (//) // (sheb. ho sututsa le ho olla matlakala kapa dithole. /bon. Lefokisi (le-fo-ki-si) /detective/ Motho ya etsang dipatlisiso tse amanang le ketsahalo ya bokebekoa. /bon. Lefiritshoana (le-fi-rits-hwa-na) /spotted hyena/ Mofuta wa phoofolo ya naheng e hlaha. e maoto a mangata. mafitori/ (bap. seanamarena) Lefshoa (lef-jwa. Lefito (le-fi-taw) /knot/ Tlamo e menahaneng ya kgoele kapa thapo: ho bofa kapa ho tlama ka tsela e thata bakeng sa ho tlamolla. Nonyana ena e na le mefuta e fetang bonngwe. mafielo/. 261 . lemeno). /bon. lejoe la selomo. mafoforetsane/ (bap. e fofang ka potlako. thaba kapa lehaha le boima ka baka la boholo ba lona. tlatlapo kapa polao. jj). Lefetodi (le-fe-to-di) /opposite/ Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. Mael. /bon. Mafisa bakeng sa tshebediso). boshodu.261 mofumahatsana ke tsela (title) eo motho e motshehadi a so nyaloeng semmuso a bitsoang ka yona. mafiritshoana/ Lefisa (le-fi-sa) /penalise/ Ho ahlola ka ho batla tefo. remnant/ Lesalla le lenyane la sejo le setseng ha ho jewa dijo. /bon. sebolo sa tshepe. e nyane. /bon. /bon. ketsiso ya ho lefa. e ntsho kapa kgunoana ka mmala. lentsoe. Lefoqo (le-fo-qo) /daytime hide blanket/ Kobo ya letlalo la kgomo le mennoeng habedi eo hangata e aparoang motshehare. seka mmankabelane. Lefiloe). mafumahadi. /bon. corrossion/ Ponahalo e kgunong e aparelang tshepe kapa seetsoa sa tshepe se bontshang ho bola. kgutshoane= telele. Lefotha (le-fut-ha) /odour. /bon. ho senyeha kapa ho tlhotlhoreha hoa tshepe. oxidation. Lefielo (le-fi-el-aw) /broom/ Sesebedisoa sa mahlokoana a joang se sebedisoang ho phutha. bohashana bo setseng ba sejo ha ho qetoa ho jewa. hole= haufi. mafokotsane/. Lefiloe (le-fi-lwe) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. Hodimo=tlase. lef-shwa) (lefshwa) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. Lefitori (le-fi-to-ri) /victoria’s blanket. mafohla/. mafifi/. kobo ya boreneng e aparoang ke marena. Lefome (le-fu-me) /rust. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena “lefome” le le ka bongateng “mafome” le ha le na le bonngoe. Lefokolodi (le-fo-ko-lo-di) /millipede/ Mofuta wa kokoanyana. mafokisi/ (bap. Leponesa leo mosebetsi wa lona eleng ho batlana le sesosa sa tlolo ya molao kgahlanong le motho ya itseng ka ho etsa dipatlisiso. botsho bo bakoang ke bosio ba kganya ya letsatsi kapa lebone. Setipana. mafokolodi/ (bap. Boemo bo hlokang kganya. mafito/ (bap. Lefifi (le-fi-fi) /darkness/ Tlhokeho ya kganya. /bon. mafika/ (bap. Tem. ya lelapa la phiri e nang le maroborobo mmeleng. /bon. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. leftover. (mm. dikgosana le dikgosatsana. Lefile (le-fi-le) /paid/ Bokgale ba ho lefa. /bon.

/bon. mafura/. decease. Lefufa (le-fu-fa) /jealousy. temo le bophelo bo iketlileng bo hlokang marangrang. /bon. Mael. /bon. bohloko ba motho emong bo na le ho tshehisa babang kapa emong. a bakang botenya. sempha. boloetse bo bakoang ke temalo ya mmele kapa setho seseng sa ona. poulelo). dwelling. destitution. heso. ailment. Lefu leholo ke ditsheho: Se bohloko haholo se sa tlamehang ho tshehoa se na le ho tshehisa. Ke tla tsamaya leha ho ka thoe ke sale.262 Lefu (le-fu) /death. mme a qetella a fokotse haholo hofihlela a shoa ha a sa thole pheko. /bon. Mafufuro/. diruuwa. Mael. dying/ Phelo ya bophelo nameng. Lefufuro (le-fu-fu-raw) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. Lefuwa (le-fu-wa) (lefuoa) /paid/ Boetsuwa ba ho lefa. Lefura (le-fu-ra) /accelarator/ Sesebedisoa sa sepalangoang se sebedisoang ho eketsa lebelo ha le pepetoa kapa le hatoa ka leoto. Re tlamehile ho sebetsa leha ho chesa haholo. ketso ya ho ba mokopakopa ka baka la tshotleho. /bon. boikutlo bo fokolang ba mmele kapa kelello. a qhibidihang ha a fumana mofuthu kapa mocheso. Karolo ya setho sa mmele e tshoanang le lesapo empa yona e le bonolo. patrimony/ Ketso ya ho futsa: tshoano ka diketso. mafufa/ (bap. (bap. Mona. e hlaselang matshoafo. boemo ba ho hlokahala. sefuba). oil/ Enngwe ya maro a mmele kapa ntho e itseng. habo). Lefuputsoana (le-fu-puts-wa-na) /milligram/ Motso wa boima o monyane haholo o lekanang le dikgato tse sekete (1000) tsa boima. infection. Lehae (le-ha-e) /residence. tshobotsi. mafura/ Mael. e etse hore motho a kgohlele haholo. leshoetla. Lefutso (le-fu-tsaw) /birth right. even though/ Lentsoe le sebedisoang ho kopanya dipolelo ka ho bontsha se latelang ka mora se boletsoeng. Moputso wa sebe ke lefu: tlolo ya molao e baka timelo kapa ho shoa. 0/ Lefuma (le-fu-ma) /beggery. Mafuputsoana/ (bap. semphanyana) (mm. Lefuleholo ke ditsheho: se bohloko se na le ho tshehisa. Boemo ba ho shoa kapa ho bolawa. /bon. resentment/ Boemo ba ho hloya motho ka baka la seo anang le tsona kapa sona. (bap. ho tsoa hoa moya mmeleng kapa nameng. a ntshe dikgohlela. Naha kapa sebaka sa bolemi le thuo ya diphoofolo e hlokang marangrang a fumanoang metseng ya ditoropo. /bon. Lefuleholo (le-fu-le-hu-lu) /funny pain/ Boemo bo bonahalang bo le bohloko empa bo baka setsheho. Lefuba (le-fu-ba) /tubercolosis/ Bokudi bo bakoang ke kokoanahloko e tsamayang moyeng. a be le mocheso kapa mohatsela o moholo. affliction/ Bohloko bo bakoang ke bokudi. a fufuleloe bosiu. /bon. mafu/ Mael. se bonojana hofeta lesapo. illness. Lefuwe (le-fu-we) (lefuoe) /paid/ Bokgale le boetsuwa ba ho lefa. lehloyo le lebisoang ho motho ya ratang kapa ya ferehang molekane wa emong. Mohl. indigence/ Boemo ba ho kopa ka baka la tlhopheho. Lefupu (le-fu-pu) /bundle of vegetable/ Karoloana ya moroho o boemong ba ho habeloa ebe o wa phehoa. Lefu le qoleng ya kobo: motho a ka shoa neng kapa neng ho sa lebelloa. sickness. Ho hata mafura: ho etsa koloi e tsamaye ka ho potlaka. Mafupu/. /bon. Lefura (le-fu-ra) /fat. seshobana se ka letsohong sa moroho o boemong ba ho phehoa ebile o ka habeleha. Leha (le-ha) /although. envy. sebopeho kapa mokgoa ka lebaka la kamano ya madi. Lefu (//) /disease. ntlo ya phoofolo kapa motho. lesatjoana). heritage. tlhokeho kapa phello ya bophelo. even if. habitation/ Sebaka seo ho dulang motho kapa phoofolo teng. Lehae (le-ha-e) /rural/ Ya motseng: moo ho nang le masimo. (bap. mafuba/ (bap. karolo ya 262 . Lefuputswana). bofuma). Mael.

temo le bophelo bo iketlileng bo hlokang marangrang le meaho ya ditoropong kapa mabalane. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. lerabele. Lehanana (le-ha-na-na) /nasal/ Bokahare ba nko bo bakang puo kapa modumo o tebileng. Mahaha/. /bon. hara mala le ho isa sebonong kapa mosimeng. /bon. bo thata. le nang le boleng. Tle. /bon. seka lehae kapa ntlo. mokoti wa sebaka seo sephaka se qalang teng. Mahakoana/. Lehalahala (le-ha-la-ha-la) /talkative person/ Motho ya buang haholo a sa kgaotse. bo bofubetsoana ka mmala. Lehadima (le-ha-di-ma) /lightning/ Boemo ba lehodimo bo fupereng pula ka ho bontsha kganya ya letsolo. haeno. Hodimo=tlase. polasi. Mosetsana enoa ke lehakoe la pelo yaka. (bap. /bon. Mahalapa/ Lehana (le-ha-na) /opposite/ Lentsoe le hanyetsanang le leleng: Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. lepatso leo ekabang lehae. (bap. heno). mosetsana ya motle ba lejoe leo. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. ya ditaba tse ngata. lelatodi). haeso. Lehakwe) Lehakoe (//) /beautiful woman/ Motho e motshehadi ya motle haholo. /bon. Lehafi (le-ha-fi) /armpit/ Bokahare ba qalo ya letsoho. mahakoe/ (bap. la boemo bo hodimo ka thekiso. sehlopha kapa naha ya habo. leholotsoane). 263 . /bon. lehehle). LEHALANYANE Lehalapa (le-ha-la-pa) /palate/ Bokahodimo ba lehano ka hodima leleme. /bon. Tem. eo ho lengoang masimo le ho jala dijalo ho yona mmoho le thuo ya diruuwa. Mohl. mabalane). /bon. letsolo. lehlabaphio). motho wa dipuo tse hanang ho fela. mahana/ (bap. bolehana/ (bap. a tshehetse ba direng. Mael. kgutshoane= telele. ntoahae. mahalahala/ (bap. lejoe le letle leo ho ka etsoang kgoebo ka lona. jj. mahalanyane/. diruuwa. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. hahabo. koete). sekoti se thabeng kapa lejoeng le leholo. Lehaeng (le-ha-eng) /rural erea/ Ya motseng: moo ho nang le morena. Ho nkgisetsana mahafi: ho loantshana. Lehala (le-ha-la) /talkative/ E buang haholo. Lehana (le-ha-na) /rebel/ Motho ya fetohelang mokga. mahana. /bon. lentsoe. Lehano (le-ha-nu) /digestive system/ Sebaka seo sejo se tsamayang teng ho tloha molomong. Lehalanyane (le-ha-lan-ya-ne) /African Sacred Ibis/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mokgotlo. Mahaha/ Lehakoana (le-ha-kwa-na) /precious stone/ Lejoe le nang le boleng. /bon mahakoe/ (mm. Mohl. /bon. hole= haufi. diabenya kapa kganya ya maru le modumo wa teng nakong tsa pula e hlaha. mongalo. mahanana/ (bap. mahaeng/ (bap. letolo). molomo). Lehaha (le-ha-ha) /cave/ Lefika le nang le mokoti o moholo. lesehae. Lehakoe (le-ha-kwe) /ignitious rock/ Mofuta wa lejoe le thata le phatsimang. lehalapa).263 lefatshe e kgolo. Mahadima/ (bap. bokatlase ba lehetla pela sefuba. /bon. masimo. mahae/ (bap. Lehaelli (le-ha-el-li) // ?? Mohl. ya buang haholo. /bon. /bon.

Lehata (le-ha-ta) /skull/ Lesapo la hlooho la motho kapa phoofolo. lentsoe. lehana). se nang le lero le lengata. /bon. 264 . hole=haufi. Mahanyetsi/ Mohl. perjurer/ Motho ya hlokang nnete. ngoana ya hlophehileng haholo. nonyana). seo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. Ho ya ka buka ya bibele ya Luka (23:33 mmoho le Mattheu 27:33): moo Morena Jesu a thakgisitsoeng teng. nucleus/ Se arolang sedikadikoe ka ho lekana. Lehatlelo (le-ha-tle-law) /menstruation. haholo a batho. se sefubetsoana kahare. selumi). golgotha/ Sebaka kapa thota ya masapo a hlooho. qalo ya popeho ya seqo sa poone se so bontsheng ho butsoa kapa botlalo ba peo. /bon. menstrual/ Boemo ba motho e motshehadi bo qalang dilemong tse tlase tsa bongoanana. Lehata (li-ha-ta) /calvary. e tholahalang bakeng tse ngata tsa lefatshe. Lefetodi. /bon. mahatlelo/ (bap. guttersnipe/ Ngoana wa boemo bo tlase. bo etsahalang kgoedi le kgoedi ka ho dutla hoa madi ka setho sa botshehadi. midpoint. Lehare (le-ha-re) /razor/ Sesebedisoa se ntlha e sesesane se beolang moriri wa hlooho kapa bohoete ba mmele. /bon. diphulana kapa dikoeetsa ebile e phela ka diphoofotsoana tsa dibakeng tseo. Lehata (//) /liar. Maharoasoa/ Leharasoana (le-ha-ra-swa-na) /tatterdemalion. empa bokahare ba ona. Lehaqasi (le-ha-qa-si) /African Black Swift/ Mofuta wa nonyana e fumanehang haholo dibakeng tsa dinoka. selomi). Mohl. Golgotha). Nonyana ena e na le mefuta e mengata. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. marenene. lehalapa le leleme. /bon. Mahano/. Tem. Lehare (le-ha-ri) /symmetry. ya hlokang diaparo. /bon. /bon. bohare ba ntho efe kapa efe. Mahanyatsa/. mahehemu/ (sheb. Lehanyetsi (le-han-ye-tsi) /opposite/ Lentsoe le bontshang phapang ho leleng.264 Lehano (le-ha-no) /mouth inside/ Karolo kapa setho sa mmele se akgang bokahare ba molomo mmoho le meno. maharasoana/. ya aparang diaparo tse tshila. /bon. Grey Crowned Crane/ Mofuta wa nonyana e nang le masiba a mokgabiso a hlooho a matle. Lehe (li-hi) /egg/ Kgaketla eo bokahare ba yona bo nang le bophelo ya nonyana kapa kgoho eo ha e fuwangoa e fanang ka tsuonyana kapa ledinyane la nonyana. seka sekola. kgutshoane= telele. fail-pop/ Motho wa boemo bo tlase. Mahe/. ya aparang diaparo tse tshila. /bon. Dinonyana. Mahareng/.) (bap. Lehehemu (le-he-he-mu) /hoopoe. Mahapu/ (bap. /bon. Mahaqasi/. (mm. tse tabohileng ka baka la tlhopeho le tshotleho. Lehapu (le-ha-pu) /watermelon/ Mofuta wa semela sa tjoto e kgolo. Kgoho e kakatletsang lehe ke la yona. /bon. tjoto). Mahare/ (bap. fabricator. Lehanyatsa (le-han-ya-tsa) /tender corn/ Poone e bonolo e so fihleng boemong ba ho butsoa. Ho ya kgoeding ke mosadi. motho ya fetohelang leshanong eo qalong aneng a tshepisitse ho bua nnete. /bon. Tem ha ho buuwa ka “lehano” ha ho hlalosoe “molomo”. tse tabohileng ka baka la tlhopeho. /bon. /bon. jj. Leharasoa (le-ha-ra-swa) /ragamuffin. sebaka se hare ho ntho e chitja kapa e sedikadikoe. Hodimo=tlase. eleng sesupo sa ho thubeha hoa lehe la pelehi kapa sesupo sa ho ka ima. Mahata-mmoho/. /bon. e dulang haholo naheng. Mahata/. qalo ya ntho e phelang e bohareng. mahata/. Lehata-mmoho (le-ha-tam-maw-haw) /congressman/ Motho ya welang mokgatlong kapa mokgeng wa batho ba tsamaisanang ka sepheo sa tumelo e le nngwe ya dipolotiki kapa tloaelo e tshoanang. seshoashoaila). (bap.

Bokeno ba monyako. motho ya 265 . moo letsoho le qalang teng. bohloko bo bakoang ke ho kula kapa ho se phele hantle hoa setho seseng sa mmele. e behelang meferong kapa joang bo bolelele. Lehlabaphio o ila mojalefa: Motho ya mona o hononela ba bang. mahlahana/. motho ya nkang ditaba tsa mokgatlo kapa mokga wa habo ho di phatlalatsa mokgeng kapa mokgatlong o mong. /bon. Mahlabihlabi/ (bap. ho kgopisa. lehata). mahetla/. motho ya nang le tsebo ya ho bua. e qalang kgoeding ya Tshitoe hofihlela Hlakubele ka boroa ba lefatshe. Mael. lehlohlojane). ho hlokofatsa maikutlo. Lehelehele (li-he-le-he-le) /liar/ Motho wa dipuo tse hlokang nnete kapa bonnete. Lehlahana (le-hla-ha-na) /officer. Lehlafi (le-hla-fi) /door/ Sebaka sa moaho kapa ntlo moo ho kenoang teng se bulehang le ho koaleha. conspirer. ho utloisa bohloko bo boholo. /bon. monyako. molepe. (bap. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana. lepau. tjobolo). Lehlabihlabi (le-hla-bi-hla-bi) /spike. /bon. Lehlabo (le-hla-baw) /awl/ Seetsoa kapa sesebedisoa sa ho phunya letlalo masoba. Lehele (le-he-le) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelelehadi. mahele/. Lehelo (le-he-law) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelele ya lelapa la tjobolo. lemati. motho ya sebetsang mosebetsi wa motho ya sio. /bon. lehana). (bap. (mm. Lehlabathe (le-hla-bat-he) /sand soil/ Mobu o tletseng makumane a lejoe la lesehla. mmutloa). motho ya leshano haholo. mobu o akgang lesehla. tshehlo. Molepe.265 Lehehle (li-he-hle) /orator/ Motho wa dipuo tse hohelang. motho ya lahlehisang sehlopha sa habo ka ho tshehetsa sehlopha seseng. traitor. mahlaba/ Lehlabaphio (le-hla-bap-hi-aw) /conspirator. public servant/ Motho ya sebeletsang mmuso. prickle/ Mmutloa wa semela o hlabang. Lehlaahlela (li-hla-a-hle-la) /gun magazine/ Mokotla wa tshepe o hlahlelang kapa o tshoarang dikulo. ho sithabetsa pelo. e phelang haholo ka peo ya dimela le mefuta ya dikokonyana. mahehlehehle/. Lehlaahlela (li-hla-a-hle-la) /handcuff/ Se sebedisoang ho tlama motshoaruwa hore a se chopohe kapa balehe. /bon. ho koatisa. Lehana. (bap. mahlabo/. plotter/ Motho ya rekisang ba habo ho ba direng. Mahlaahlela/. ho hlabehisa. /bon. Setshelo sa dikulo. Lehlabula (le-hla-bu-la) /summer/ Nako ya selemo e chesang. /bon. Lehlahana (le-hla-ha-na) /representative/ Motho ya emelang emong bosiong ba hae. /bon. setho sa semela se hlabang ha se thetsoa. mosebeletsi wa sechaba wa mmuso. mahehle/. lehalahala). /bon. /bon. Lehlaba (li-hla-ba) /pain/ Bohloko bo teng sethong sa mmele. Tlh. ya etsang mosebetsi o kgethehileng. /bon. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehilng tsa joang ba dithota. moaho kapa ntlo se bulehang le ho koaleha. Sehloela. morumuwa ya buellang mokgatlo. /bon. mahlaahlela/ Mael. Lehehlehehle (li-he-hle-he-hle) /talkative person/ Motho ya buang haholo ka bokgabane ba ho batla ho mameloa. Tjobolo). eo boholo ba lehlakore la letsatsi le leng ka boroa ba lefatshe. /bon. bokeno). Lebitso le nepahetseng haholo ke “lehele” hofeta “lehelo” le ha batho ba dibakeng tse ding ba sebedisa lebitso la bobedi. tse etsang hore momamedi a latele se buuwang. Mael. /bon. mahelehele/ (bap. sesebedisoa se motsu. naha kapa sechaba sa habo. Lepau. (bap. Ho fahla mmuso ka lehlabathe: ho kgentsha. lemenemene) (bap. mahelo/. ba nang le tsa bona. hlabula). Mahlabathe/ (bap. (bap. lesehla. se phunyang letlalo masoba. Mahlabaphio/. Lehetla (li-he-tla) /shoulder/ Sebaka sa mmele pakeng tsa molala le qaleho ya letsoho.

lebele kapa semela se ka sebedisoang joalo ka sejo. Mahlalosanngoe/. /bon. prodigal person/ Motho ya bohlasoa. Lehlaso (li-hla-saw) /embarassment/ Tlh. /bon. e hlahang mahlakoreng a lekala la semela kapa e qalang ka ho mela qalong ya mobu. mahlakangoatho/. /bon. /bon. (mm. /bon. Lehlakaphothoane (le-hla-ka-phut-hwa-ne) /horsetail/ Mofuta wa semela se bonahalang haholo mahlakoreng a dibaka tse metsi kapa metsing a sa tebang. mosikanoka).266 fanang ka tshebeletso e ikgethang mmusong. lengae). Mahlakametsa/. Mofuta wa sefate se atileng haholo mesikong ya dinoka le diphulana. sekoto sa mmino kapa pina e monate ho ya ka tatellano ya ona. ray/ Kganya ya letsatsi ha e kenella nthong. Mahlasedi/. mahlajoe/. Lehlalosanngoe (le-hla-lu-san-ng-we) /synonym/ Lentsoe le batlileng le tshoana kapa le tshoanang le leleng ka tlhaloso kapa moelelo. Lehlaka-phothoane). Lehlakametsa (le-hla-ka-me-tsa) // Motho ya hlakametsang: ya lebang sebakeng ho ya kopana le moeti kapa ntho e tlang. thupa ya poone. Lehlakana (le-hla-ka-na) /cigarette/ Karolo e le nngwe ya kwae e tsujoang e tsoang ho tseding tse ngata. Jj. Mantsoe a nepahetseng a Sesotho ke “masoabi. Enngwe ya dikarolo tsa semela. Lehlajoe (le-hla-jwe) / star apple. /bon. Mose o molelele. eo hangata eleng tala ka mmala. mosebeletsuwa). mahlalosi/ Mohl. /bon. motho ya nang le bokudi ba hlooho. Lentsoe lena ke la se Nguni le ha Basotho babang ba na le ho lesebedisa joalo ka Sesotho. motho ya sa ithateng ka ho se hloekise sebaka seo a dulang ho sona le diaparo tseo a di aparang. lehlajoa). Lehlajwe. Lehlaka (le-hla-ka) /common reed. sebopeho. Qoabi e hlaha. Lehlakangoatho (le-hla-ka-ng-wat-ho) /Black-winged-Pratincole/ Mofuta wa nonyana eo hangata e nang le masiba a matsho eo ka nako tse ding e ka nkang mmala o fapaneng. Sebaka se hole haholo. Mahlanya/ (bap. Lehlalosi (le-hla-lo-si) /adjective/ Lentsoe le hlalosang lebitso kapa lereho ka ho bontsha mokgoa. ya lebisang nqa ya motho ya tlang ka sepheo sa ho ya kopana le yena. mahlakore/. mahlaku/ (bap. Mahlakaphothoane/ (mm. haholo mabapa le dinoka seo mahlaku a sona a ka sebedisoang bakeng sa moriana wa bana. Lehlanya (le-hlan-ya) /mad person/ Motho ya sa phelang hantle kelellong. motho ya etsang diketso tse etsang hore a lahleheloe ke tsohle tseo a nang le tsona. dihlong” kapa “tlontlollo”. /bon. Motho ya thusang mosebetsuwa kapa mosebeletsuwa. /bon. (bap. Lehlaso (li-hla-saw) /piece of music/ Pina e binoang kapa e tla latela ho binoa. Ho hloma lehlaka: ho etsa sesupo sa hore ntlong e itseng ho na le ngoana ya sa tsoa tsoala le motsoetse. /bon. mahlakana/. nako kapa tulo. /bon. mahlajoane/. tlhatlharatlhetlhe). Mael. /bon. Lehlapadi (le-hla-pa-di) /gomphostigma virgatum/ Semela se hlaha se bonahalang dithabeng. Lehlasedi (le-hla-se-di) /beam. /bon. mahlahana/. radiation. (mm. lehlapali). e sebopeho se sephara. /bon. diospyrus lyciodes/ Semela sa naha se hlaha se sebedisoang haholo joalo ka patsi. Ka hora ya bobedi. (bap. Lehlaku (le-hla-ku) /leaf/ Karolo ya semela e nang le lehaba le letala le itshetlehileng kapa le tshoeroeng ke lekala. Lehlasoa (li-hla-swa) /slattern. mocheso wa letsatsi ha o thopothela ho ntho e itseng. Nako e tlang. tlhaku). letshwao le bonthsang boteng ba lekgabunyane le sa tsoa hlaha. phragmites australis/ Mofuta wa semela se hlahang pela noka kapa metsi. mahlapadi/ (bap. Lehlajoane (le-hla-jwa-ne) /diospyros lyciodes/ Setlama sa naheng se melang bakeng tsa matsoapo le maralla se sebedisoang joalo ka moriana wa mala le mahlaba a dikahare. Lehlaka le lenyane. 266 . Lehlakore (le-hla-ko-re) /side/ Karolo ya mmele e ka nqa enngwe. /bon. mahlaka/.

Lehlohonolo ha le na motloha pele: hore o fumane lehlohonolo. Mahlokoana/ (mm. Lehlokwana). Pula seka sefako se nang nakong tsa mohatsela o moholo. (bap. /bon. ebe o qala ho hlomela nakong tsa Selemo kapa nakong tsa mocheso. mahlasipa/ (bap. le masiba a mokokotlo a makgunong mmoho le metoa e mesweu ya mapheo. Madi a thatafetseng mmeleng kapa karolong enngwe ya mmele ka baka la ho tsoa kotsi. mobu o majoe o tletseng lehlabathe. e masiba a mathokoa kapa putsoana ka mmala. motho eo ketso e mpe e etsahalang ho yena ntle le boikgethelo. Lehloele (le-hlwi-le) (lehlwele) /clot/ Madi a sa phalleng mmeleng ka baka la ho lemala kapa ho tsoa kotsi. Letawa. ntle le ho di sebeletsa. /bon. Lehlomela (le-hlu-me-la) /hibernating plant/ Mofuta wa semela o tsamaisanang le ho timela nakong ya Mariha. /bon. /bon. fortunate/ Boemo ba diketsehalo tse ntle tse etsahalang di sa reroa. Lehlohonolo ha le tlolloe mafura: ho ba lehlohonolo ha ho tlamehe ho sebedisa moriana kapa ntho e itseng. Lehloyo (le-hlaw-yaw) /animosity. antagonism/ Boemo ba pelo kapa kelello ba ho se rate motho kapa ntho e itseng. ho ba le ngangisano. Lehoboi (le-ho-boi) /Speckled Pigeon/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba. mona o bakoang ke lefufa. haholo nakong tsa mariha. e phalang ka peo kapa dijalo tsa masimong haholo moo ho lengoang teng. /bon. lekala la semela kapa sejalo se senyane haholo. Mael. mocheso le komello. hostility. lucky. ha o wa tlameha ho fihla pele kapa ho etsa dintho pele. mochopohi). a phela ka mphemphe. Mael. lekala la joang ba naheng le lenyane. Lehlohonolo (le-hlaw-haw-naw-law) /luck. Ho qothisana lehlokoa: ho etsa kgang. /bon. mahlomela/. Mahlohonolo/ Mael. (bap. Mahoatata/ (bap. mohlomela). lekala la joang ba naheng. Mohl. Lehlokwa). Thota e fokolloang ke bophelo ka baka la komello le tlhokeho ya metsi le dimela tse tloaelehileng. Lehlohlojane (le-hlo-hlo-ja-ne) /stoney soil/ Mobu o tletseng majoe. Mahloele/ (bap. Lehwatata). Naha thote. Lehloa (le-hl-wa) /snow/ Pula e hoamisitsoeng ke mohatsela. Lehoatata (le-hwa-ta-ta) /desert. widerness/ Sebaka sa lehlabathe le lengata. felleng) /bon. mahoboi/. Bobete). /bon. /bon. Ho utloa ka lehlokoana la tsela: ho joetsoa ditaba tse itseng tsa lekunutu pele di phatlalatsoa kapa pele di tsejoa. mahlokoa/ (mm. /bon. empa le itlela ntle le ho lebaka.267 Lehlatsipa (le-hla-tsi-pa) /war survivor. Mael. /bon. Lehlokoana (le-hlo-kwa-na) /very small plant stem/ Thupa e nyane haholo e tsheheditseng semela se senyane. ho loantshana. moo pula e hlokahalang. Mael. Mehlomela. (bap. tlhokeho e kgolo ya lerato. Ke utloile ka lehlokoana la tsela hore moputso wa basebetsi bohle o tlo nyolloa kgoedi e tlang. 0/. 267 . phumano ya ntho tse ntle. bosio ba kutloano. Ka lehlohonolo la motea phala: ka ho etsahala ntle le bothata. lehlabathe). sekatana). ka tsela e bonolo. victim/ Motho ya kgonneng ho phela ka mora ntoa kapa kotsi e bolaileng batho ba bangata. ebile a sa itlhokomele. Mahlohlojane/ (bap. 0/. Lehlokoa (le-hlo-kwa) /grass stem/ Thupa e nyane e tsheheditseng semela se senyane. Lehlena (li-hli-na) /hobo/ Motho ya phelang bophelo ba naheng kapa ya dulang moo eseng lehae. felleng) (mm. lekala la semela kapa sejalo se senyane.

lehalanyane). Maholosiane/. Lehofi (le-ho-fi) /applause/ Ketso ya ho phaphatha matsoho bakeng sa ketsahalo e ntle kapa bakeng sa mohlodi. (bap. Tem. Motho ya nang le bothata ba ho bua ka tsela e tloaelehileng. doubt/ Boemo ba ho se tshepe se buuwang kapa se hlahisoang. Lehokedi (le-hu-ke-di) // Mohl. mme. sepakapaka. /bon. meaho le ntho tse hoholehang. Leholosiane (le-ho-lo-si-a-ne) /Cattle Egret/ Mofuta wa nonyana e tshoeu. Mahoko/. sebaka seo ho dumeloang hore ke lehae la Modimo le mangeloi. le mokobolo o mokgubetsoana pela mahlo. ngoana nta. mahodiotsoana/ (bap. e sa tshoaneng. Leholotsane (le-ho-lo-tsa-ne) /African Sacred Ibis/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mokgotlo. mahodi/. Lehoetla (le-hwe-tla) /autumn/ Nako ya selemo e qalang ka kgoedi ya Hlakubele ho isa Motsheanong. e maoto a malelele. mahalanyane/. /bon. di. Lehola (le-hu-la) /weed/ Semela se sa batlahaleng tshimong kapa serapeng. Mahohodi/. Lehoere (le-hwi-re) /virgin/ Motho ya so kang a robala le monna kapa mosadi. Lehohodi (le-ho-ho-di) /flood debris/ Ntho tse hohotsoeng ke metsi a pula e ngata tse akgang matlakala. Lehodiotsoana (le-ho-di-ots-wa-na) /hurricane/ Setsokotsane se matla haholo se tsamaisanang le moya wa pula e ngata e hoholang dimela. difate le tsohle tse hoholehang. /bon. (bap. /bon. Lehoko (le-ho-ko) /burnt grassland/ Naha thote enang le joang. nako ya selemo e tlang ka mora Lehlabuala e lateloe ke Mariha. tse etsahalang moo. Phoofolo e so tloleloeng. lehoduotsoana). Lehonono (le-haw-naw-naw) /sceptic. pontsho ya manganga a manyane. /bon. Le. /bon. Mahola/. /bon. jj. Lehokahanyi (le-hu-ka-han-yi) /conjuction/ Lentsoe le kopanyang dipolelo seratsoaneng. Lehoelea (le-hwi-le-a) (lehwelea) /stammer. Lehonyane (le-hon-ya-ne) /Egyptian Vulture/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la tlakatsoana. mahodimo/. Mahoere/ (bap. Mahokahanyi/. Lehomohomo (le-haw-maw-haw-maw) /confabulation/ Puisano le motho kapa batho ka thoko ho seboka kapa kopano ka ho tshohla. lehure). nako ya selemo eo mahlaku a dimela a qalang ho wela fatshe difateng. /bon. Mohl. Mahofi/. e boele lebowa nakong tsa mohatsela. Mahoelea/. /bon. Lehodimo (le-ho-di-mu) /heaven/ Sebaka seo ho dumeloang hore Modimo o dula teng. lekgonono). Lehodimo (//) /sky/ Hodimo ka hodima maru moo mahlo a fellang teng. lefaufau) /bon. Mahokedi/. (bap. mahodimo/. e bonahalang karolong e ka boroa ya le fatshe nakong tsa mocheso. ntho tse hlatsoang ke metsi a lewatle kapa noka e phophomang. sefefo. motho ya so kang a kopana le e motona ka thobalano kapa ka ho bokana. motho ya so kang a kotoa. semela se melang ntle le ho jaloa. /bon. (bap. Lehoefe (le-hwe-fe) /baby lice/ Ledinyane la nta. mahoeleketsi/. /bon. mariha). ya. /bon. a. mahonyane/. mahoefe/. kganyapa) (mm. /bon. 268 . naha e chesitsoeng ebile e na le ponahalo e ntsho ka lebaka la ho chesoa. jj. /bon.268 Lehodi (le-ho-di) /Pied Starling/ Mofuta wa nonyana e masiba a botshoana bo kopantseng le bokatlase ba mmele bo bosweu. Nonyana ena le yona e na le mefuta e fapaneng. e cheleng. pinyaneng. /bon. /bon. Lehoeleketsi (le-hwe-le-ke-tsi) /stutter/ Motho ya hoeleketsang ha a bua. lisp/ Motho ya hoeleketsang ha a bua: motho ya sa tsebeng ho bua hantle ka baka la bokudi ba kelello bo amang puo. Bohodimo le botebo ba sepakapaka.

/bon. o nang le mahlaku a masesane le dikotolana ka tlase. “leetsi” le “leiketsi”. Lehopo (le-hu-paw) /rib/ Lesapo le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. Mael. moo mollo o besetsoang teng.269 Lehonyedi (le-hon-ye-di) /asparagus/ Mofuta wa semela o hlahang naheng kapa pela malapeng. Tem. ikela. Leihlo (le-i-hlaw) /eye/ Setho sa mmele se sefahlehong. meno/. Lejakathata (le-ja-kat-ha-ta) /workaholic/ Motho ya sebetsang haholo bakeng sa ntho eo a e batlang. Majabajaba/. Lehoere) /bon. motho wa mekgoa ya sejoalejoale. /bon. Ho lomahanya meno: ho tsitlallela ntho e itseng. tadima kapa ho lelala. /bon. Mael. Mael. inahanela. Mael. (bap. seka lesapo se tholahalang ka hara molomo wa motho kapa phoofolo. Mael. mahonyedi/. jj. (bap. ipaballa. itsamayela. Sena se bolela hore lebitso kapa lentsoe le nepahetseng ke “Leindia” hofeta “Lekula”. Mael. Ikutloa. Maihlo. Mahlo ke diala ha a je sa motho: mahlo a sheba feela ntle le hore ntho e ntle kapa e mpe. /bon. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. ya buang puo ya sejapane. sejana kapa ntho efe kapa efe e ntle ya boleng bo hodimo ka theko. /bon. Mahure/ (bap. ho ba boemong ba ho itebela kgahlanong le kotsi e ka hlahang. Ho na le kakanyo ya hore lebitso. Meno masweu maloma a fodisa: motho ya tshehang empa a le kotsi kgahlanong le eo a tshehang le yena. Taba di mahlong: se ka pelong mmoho le se nahannoeng ke motho se iponahatsa sefahlehong kapa chebehong ya motho. “lekula” le na le moelelo o tshoanang le “kafore”. mahlo/ Mael. Lejabajaba (le-ja-ba-ja-ba) /utensil/ Sefaha. eo kajeno a fumanehang lefatshe ka bophara kapa bongateng ba dinaha tsa lefatshe. Maifo/ (bap. Lejapane (le-ja-pa-ne) /Japanese/ Moahi wa sehlekehleke sa Japane. lebelete). ikoahlaha. 269 . majakane/. aristocrat/ Motho wa boemo bo hodimo ka baka la thuto kapa bophelo boo a bo phelang. iponahatsa. se bochabela bo hole. kapelenyana haholo. Ho ba malala a laotsoe. Leiketsi (le-i-ke-tsi) /personal verb/ Leetsi le bontshang hore ketso e etsahala ho moetsi wa ketso. Majakathata/ (bap. iketsa. “leeketsi”. se pela naha ya China. Ho re mahlo tloha/ha ke re mahlo tloha: ha ke hlokomela hamorao kapa ho elelloa ketso e itseng hamorao kotsi e se e etsahetse. Mael. Mahlo a tshela noka e tletse: mahlo a bona moo monga ona a kekeng a fihla teng. Motho wa mosetsana kapa ngoananyana ya sa tsebeng pokano kapa thobalano. ?? Leifo (le-if-aw) /fireplace/ Sebaka seo ho besetsoang mollo ho sona. setho sa mmele sa ho bona. Lehure (le-hu-re) /virgin/ Ngoanana ya so tloleloeng. maino. mahlo a sheba le seo ho sa dumeleheng hore a se shebe. Leino (le-in-naw) /tooth/ Setho sa mmele. ho ikatela. /bon. ipona. /bon. lesapo le thatahadi le thusang ho hlafuna le ho thuba tse jewang. tlasa phatla. Leindia (le-in-dia) /Indian/ Moahi wa naha ya India ya buang enngwe ya dipuo tsa naha eo. se thusang bakeng sa ho shadima. high society. kafore). Lejakane (le-ja-ka-ne) /elite. majapane/. Mael. Ka ho panya hoa leihlo: hanghang ka potlako. Maiketsi/ Mohl. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. motho e motshehadi ya so robaleng le monna. /bon. /bon. upper class. Mahopo/ (bap. lesokolara). Lentsoe le bontshang hore se etsahalang se hlahela moetsi kapa mmuwi. o melang ka ho teteyanya makala a sona. /bon. ho ba leihlo le nchocho: ho ba hlokolosi ka se etsahalang ka sepheo sa ho thibela phoso kapa bobe bo ka etsahalang. Ho ntsha mahlo nameng: ho ba malala a laotsoe. mahlo a bona le moo holeng kotsi le ha monga ona a keke a atamela moo. lehlabaphio. kgopo). /bon. ifo). Ho sheba ka leihlo le nchocho. Maindia/ Tem.

efela ho le joalo.Tem. “vele” bakeng sa “lejoale” joalo ka ha eka Sesotho se hloka lentsoe lena. Motho ya kabasang. boemo ba thibang thibang. o kabang kotsi. makabelane/. Lejoana (le-jwa-na) /precious stone/ Mofuta wa lejoe le nang le boleng. Lentsoe le utloahalang le nepahetse haholo ke “leqaba” hofeta “lekaba”. jester. Majelathoko/ (bap. Makakatledi/. lekeha. moja-pere. Basotho babang ba na le ho sebedisa lentsoe la sekone. Tlh. /bon. Ho nka matsapa kapa ho etsa matsapa a ho phethahatsa boemo bo itseng. Majatlhapi/ (mm. Makakarane/. pitsi) (mm. Lejoe (le-jwe) /stone/ Enngwe ya karolo tsa lefatshe e thatafetseng. seipati). matshoele a batho le marangrang a maholo. Yuropa. Rock Martin/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la mmankabelane. /bon. /bon. Lekabelane (le-ka-be-la-ne) /Barn Swallow. ho ba boemong ba ho se dumellane ka dipuo. Lejatlhapi (le-ja-tl-ha-pi) /socialite/ Motho wa thuto le tsebo e kgolo ka baka la thuteho ya hae. Lekako (le-ka-ko) /comedian. motho ya sehlohlolong ka baka la boemo kapa boetapele ba hae. Lejeremane /le-je-re-ma-ne) /German/ Moahi wa Jeremane. motho ya tshehisang kapa wa diketso tse tshehisang. Leka (le-ka) /frustrate/ Ho kopakopanya motho maikutlo ka diketso tse sa rateheng. lekehile. e phelang ka ho ja dihahabi tse nyane joalo ka dinoha le mekgodutsoane. Bokaba. /bon. Lekaba (le-ka-ba) /uncivilised person/ Motho ya sa rutehang kapa ya phelang sekgale. la theko e hodimo haholo ka baka la sebopeho la lona. helterskelter. Majeremane/. attempt. ya buang puo ya sejeremane. Leja-pere). boqaba). comic. eo ha e qhetsoha kapa e hohleha e bakang mofuta wa mobu. crisis/ Boemo ba tsitsipano le pherekano. Lejelathoko (le-je-lat-hu-kaw) /isolationist/ Motho ya sa ikamahanyeng le diketso tsa babang. ho se tsoelepele ka lebaka la ho hloka tumellano. e fumanoang haholo Afrika Borwa mmoho le naheng ya Lesotho dibakeng tse ommeng tse bulehileng. ya etsang dintho a le mong feela. wa ditloaelo tse shebaneng le boyena feela. Lejoale (li-jwa-le) /of course/ Ka ho phethahala. Majanoa/. Leka (le-ka) /tempt/ Ho nonya maikutlo. Lekakatledi (le-ka-ka-tle-di) // ?? /bon. ho ferola maikutlo ka mekgoa e sa dumeleheng. (bap.270 Lejapere (le-ja-pe-re) /Mosotho/ Motho wa Mosotho ha a hlalosoa mabapi le kamano ya hae le pere. joker/ Motho wa diketso le boitshoaro bo sa tiang. Mael. (bap. Ho kgitla lejoe: ho ba boemong ba ho hloka mohlodi. thibangthibang). ho etsa hore motho kapa ntho e etse ketso e mpe kapa eo a sa batleng ho e etsa. le rafjoang. /bon. ho hlohleletsa ketsong tse mpe. /bon. Makabasa/ (bap. kabasa). maja-pere/ (bap. motho ya ratang 270 . Lejojo (le-jo-jo) /chaos. e masiba a molala a masweu le mokokotlo o mosootho. endeavour/ Ho etsa ketso e itseng le ha ho sa kgonehe. Mojeremane) /bon. Leja-tlhapi). Lekabasa (le-ka-ba-sa) // Motho ya laolang ka baka la ho tshajoa. lejwe-leputswa). ho ikitlaetsa ho bua kapa ho etsa se itseng le ha ho le thata. /bon. motho wa diketso tse hlokang thuteho le tokoloho ya kelello. /bon. Makaba/ (bap. Leka (le-ka) /try. Lejoeleputsoa (le-jwe-le-puts-wa) // Karolo ya sebaka sa mabalane sa Profinsi ya Gauteng. (mm. motho ya laolang ka baka la bonatla kapa dikgoka. e tummeng ka kgoebo. majoe/. Lekakarane (le-ka-ka-ra-ne) /Southern Black Korhaan/ Mofuta wa Nonyana e hlooho e sootho le mokobolo o mokgubedu. (bap. moleko). tekeho). kannete. motho wa moetlo o sa tloaelehang. eo eleng enngwe ya dintho tse bopang lefatshe. Majojo/ (bap. eo enang le mefuta e mengata ho ya ka sebaka sa lefatshe. /bon. /bon.

Lekarapa (le-ka-ra-pa) /helmet/ Mofuta wa katiba e thata ho tshireletsa hlooho ya mosebetsi mmaeneng kapa ya sebetsang sebakeng se ka bang kotsi. Lekeha (li-ke-ha) /temptable/ Ketsahalo ya ho leka: e etsang hore motho a batle ho etsa phoso. Lekalekana (le-ka-le-ka-na) /equal. Makase/ (bap. Lekeha bakeng sa tshebediso). sesoasoi). Lekeha (li-ke-ha) /frustrated/ Ho ba boemong ba ho kopangoa maikutlo. (bap. Lekea (li-ke-a) (lekeha) /temptable/ Ketsahalo ya ho leka: e etsang hore motho a batle ho etsa phoso. tape. e tsoang kutung ya sefate kapa semela. coffin/ Lebokose le tshelang mofu. e boemong ba ho feroloa menahano le mehopolo ka lebaka la ho sitiseha ho fihlella sepheo se batloang kapa se labalabeloang. ba atlehang bophelong ke ba sa qobeng mathata kapa ba sebete. /bon. Makaota/. (bap. to equalize. makala/. lebokose le etseditsoeng ho kenya motho ya shoeleng lebitleng. e nang le mahlaku. sebe kapa ketso e sa batlahaleng. /bon. haholo wa monna. Lekaota (le-ka-u-ta) /vagrant. ya etsang borata kapa thato ya hae ka ho robala hohle le ho solla hohle. eo ditokelo tsa yona di tshoanang bakeng sa batho bohle. /bon. (bap. Ho ba boemong. measure/ Ho fa ka tsela e tshoanang. Makala/. O nchebe hantle nna hobane ha le lekako. (bap. tekatekano. Lekanya (le-kan-ya) /purport/ Ho bua ka ho akanya kapa ho etsisa. Mael. botshehadi kapa botona. lekanyisa). ho hlahloba ka sepheo sa ho rekisa kapa sa ho arolela. /bon. same/ E kapa tse tshoanang kapa tse sebopehong se bapelang haholo. Ketsetso ya ho lekana. Lekala (le-ka-la) /branch. tekatekanyo). seka ntja. Makako/ Mohl. sebe kapa ketso e sa batlahaleng. lekese). /bon. 271 . botenya kapa bophara. /bon. Lekehile (li-ke-hi-le) /frustrated/ E boemong ba ho kopakopangoa maikutlo. sebopehong kapa maemong a tshoanang ntle le ho kgetholla bomorabe. Ngoana batho o dula a lekeha ke ho kgutlisoa joalo joalo ke lefapha la tsa sehae. Lekau (le-ka-u) // Mofuta wa nonyana. (bap. itekanela). Lekanela (le-ka-ne-la) // Ho ba boemong bo tsitsitseng. Lekanya (le-kan-ya) /equalise/ Ho etsa hore dintho di tshoane. asses. karoloana ya mokga ha e hlalosoa ka sebaka. /bon. dintlha kapa chebahalo. makanyane/ (bap. (bap. rolling stone/ Motho. Lekanyisa (le-kan-yi-sa) /allude/ Ho bua taba ka ho akanya kapa ho tshoantsha. Ke ikutloa ke lekehile ke monna enoa wa letawa ya noang letsatsi le letsatsi. sebopeho. Lekanyane ho phela le diretsana (diretse): ba atlehang bophelong ke ba sa tshabeng phephetso tse thata. moleko) (sheb. ya hae.271 kapa ya tloaetseng ho soasoa. evaluate. seka kgoho. Makau/. /bon. Lekala (le-ka-la) /branch/ Karolo ya sefate kapa semela. itekanetse. Mohl. e fumanoang haholo naheng. lefiritshoana). Mohl. Lekanya (//) /measure/ Ho thola boima kapa bobebe ba dintho ka ho di beha sekaleng. /bon. Lekalekanya (le-ka-le-kan-ya) /to equate. division/ Mocha o itseng wa thuto. bokgutshoanyane. Maleka/. phiri. Ho lekanya. Maleka/. /bon. ho etsa hore dintho di be boemong bo lekang ka palo. Lekana (le-ka-na) /equal/ E boemong bo tshoanang ba bolelele. to level/ Ho etsa hore ntho di tshoane ka sebopeho. tekeho). Lekane (li-ka-ne) /enough/ E felletseng ka phepelo. akanya. ho ba boemong ba ho feroloa menahano le mehopolo. Lekantse (le-kan-tse) /purported/ Bokgale ba ho lekanya. botona. ka ho etsahala kapa ka ho fuwa. Lekanyane (le-kan-ya-ne) /wild dog/ Mofuta wa phoofolo e hlaha. karolo enngwe ya mokgatlo kapa sehlopha. Lekanyetsa (le-kan-ye-tsa) /size. Makarapa/ Lekase (le-ka-se) /casket. ho hlahisa ka ho bapisa ka tsela e itseng.

Leketlisoa (le-ke-tli-swa) /dangled/ Boetsuwa ba ho leketla. /bon. Lekeke (le-ke-ke) /crooked. dikgala/ (bap. se etsoang ke ngoana ke bopaki ba lefutso la motsoadi. e sa otlolohang ha e tsamaya. (bap. ho ikitlaetsa ho bua kapa ho etsa se itseng le ha ho le thata. Leketlile (le-ke-tli-le) /dangled/ Bokgale ba ho leketla. Lekese (le-ke-se) /coffin/ Lebokose le tshelang mofu. ngoana e monyane haholo ya sa tsoa hlaha. lesea). Ngoana lekgala o tsamaya ka lekeke: diketso tsa motho di bontsha ho futsa ntatae kapa mmae. majoeng kapa lehoatateng. Makgala. /bon. e thusang bakeng sa ho nyekenyeha le ho tshetlela motsamao. lehaba la poone kapa mabele tshimong. Lekekeruwane (le-ke-ke-ru-wa-ne) /Crowned Lapwing/ Mofuta wa nonyana e bosootho bo lefifi. Lekgakgapha (le-kga-kgap-ha) /fish scale/ Enngwe ya ditho. /bon. makgala. makgabunyane/ (bap. kgabane). Leketlela (le-ke-tle-la) /dangle towards/ Ketsetso ya ho leketla. nkere). Lekesi (le-ke-si) // Mofuta wa ntja e tshetshane e sebedisoang bakeng sa ho tsoma. Makejakejane/. /bon. LEKGALA/MAKGALA 272 . Lekgabane (le-kga-ba-ni) /gentleman/ Motho ya metsamao e metle ya iphotlileng.272 Lekejakejane (le-ke-ja-ke-ja-ne) /hercules. /bon. /bon. /bon. le seka matsoho a mabedi ao se itshireletsang ka ona. enang le hlooho e sepapetloa ka lebaka la masiba a sekotlo sa yona. Lekgala (le-kga-la) /shrub/ Mofuta wa semela seo hangata se melang dithabeng. mmankere. /bon. e kgonang le ho tsamaya naheng. ebile e na le kgaketla e thata. Mael. Lekele (le-ke-le) /after dowry party beer. fanyeha). makgaba/. Ngoana lekgala o tsamaya ka lekeke: diketso tsa motho di bontsha ho futsa ntatae kapa mmae. /bon. titan/ Motho wa mmele o moholo ya molelele ka seemo. leviathan. Mael. seka letlaloana la tlhapi kapa dibupuwa tsa lewatle. Leketlisa (le-ke-tli-sa) /to dangle/ Ketsiso ya ho leketla./ Lekgala (//) /crab/ Mofuta wa phoofotsoana ya metsing e maoto a robedi. (bap. Makese/ (bap. Makeke/. ya nyanyang. makekeruwane/. motho wa boitshoaro bo lokileng. lekase). makgakgapha/. makgabane/ (bap. Lekgabunyane (le-kga-bun-ya-ne) /infant/ Ngoana ya sa tsoa tsoaloa. se etsoang ke ngoana ke bopaki ba lefutso la motsoadi. lebokose le etseditsoeng ho kenya motho ya shoeleng lebitleng. kgala). /bon. side walking/ E tsamayang ka lehlakore. task beer/ Joala bo nowang nakong ya lelomolo la ho fala lekoko la kgomo ya selelekela ka mora ho hlabisa mahadi. Lekella (le-kel-la) /endeavour/ Ho etsa ketso e itseng le ha ho sa kgonahale. Leketla (le-ke-tla) /dangle/ Ho etsa hore ntho e tsitsinyehe kapa e tsamaye moyeng ka ho tshoara bokahodimo ka tsela e itseng. se teteyaneng lehlaku ka baka la metsi a lehlakung la sona. Lekgaba (le-kga-ba) /rich green crop field/ Mahlaku a semela sa poone kapa sejalo se jaloang ha se le boemong bo botle ba botala masimong kapa serapeng.

e mokobolo o sekoekoe. eo ntlo kgolo ya yona eleng Profinsing ya Limpopo. 273 . jj. Phapang ke hore lekgapetla le ya eboleha ho tholoana. e thehiloeng ke Lekganyane. /bon. se emelang moruo wa naha ha ho bapisoa le dirafjoa kapa dihlahisoa tsa naha tse kenang naheng le tse tsoang naheng. /bon. e jang nama. Lekgalong (le-kga-law-ng) /glen. e batlileng e na le Sebopeho sa ntsu. sebopeho./ Lekgantsetse (le-kga-ntse-tse) /detrimental. tsela e fetang lerallaneng kapa pakeng tsa dilomo. Lekgapetla (le-kga-pe-tla) /the peel. Erica algida/ Mofuta wa semela se hlaha se diphatsa. Lekgea (le-kge-a) /honey/ Sejo se monate se tsoekere se etsoang ke ho behela hoa dinotshi. Makgala-a-thaba/. Lekgethi (le-kge-thi) /adjective/ Lentsoe le hlalosang lereho kapa lebitso. makgethi/ (bap. Mehleng ena lekgalana lena le se le sebedisoa dirapaneng tsa malapeng. Makgeloha/. Lekgekgeba (le-kge-kge-ba) /money/ Chelete ha e hlalosoa ka Sesotho: Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho reka kapa ho fapanyetsana ka se nkuwang le se fanoang. e sa tsamaisaneng le se batloang kapa se batlahalang. Makgea/ Tem. Tem. /bon.273 Lekgalana (le-kga-la-na) /aloe/ Mofuta wa semela sa lekgala se sebedisoang haholo joalo ka moriana wa mafu a mangatanyana. kloof. Lekgetho (le-kget-haw) /tax/ Lekgekgeba kapa karolo ya chelete e ntshoang ho moputso wa motho kapa karolo ya moputso bakeng sa mmuso. Molekgetho). le ka sebedisoang joalo ka moriana. /bon. moo hofetoang ho sona. Makgapetla/ Tlh. /bon. maobane kapa hosane. /bon. makgalong. e phelang haholo dibakeng tse bulehileng tsa joang. karoloana ya chelete e nkuwang ho mokgolo kapa tefo pele monga yona a e thola bakeng sa ditshebeletso tsa mmuso. Lekgala-la-thaba (//) /spotted aloe/ Mofuta wa lekgala le hlaha le melang haholo naheng. /bon. makgetho/ (bap. bophahamo. bokantle ba tholoana e jewang. /bon. Ha ke so bone menyakoe e tjena lekgale! Ha ke so bone ntho e joalo lekgale! Lekgalo (le-kga-law) /passage. Makgalana/ (bap. e masiba a mapheo a matsho le a mmele a masweu le bothokoa bo hlakileng. Lekganyane (le-kgan-ya-ne) /Zion christian church member/ Molatedi wa enngwe ya dikereke tse kgolo tsa Afrika Borwa. /bon. makganyane/. lentsoe le bolelang kapa hlalosang mokgoa wa ntho efe kapa efe ho ya ka mmala. Makgathe/. e hlooho e nang le sekola sa masiba. se bulehileng ka tlholeho. sa naheng. Lekgale (le-kga-le) /exclamation: you must never!/ Lekgotsa le bontshang ho hana ka botlalo hoa mmuwi kapa moetsi. ketso e sa kgahliseng hohang. Batho ba bang ba sebedisa lentsoe lena “lekgapetla” bakeng sa “lehlaku” la sefate. lekhapu). bark/ Letlalo la tholoana ya sefate. channel/ Sebaka seo ho fetoang teng lerallaneng kapa thabeng. /bon. Makgantsetse/. Mmamolangoane). detriment/ Hoa ketso kapa ketsahalo: e mpe. /bon. ravine/ Sebaka sa thaba kapa letsoapo se tebileng. makgalo/. lehlalosi). seholobe). lekgale boo! Lekgale (le-kga-le) /exclamation: never seen this ever before!/ Lekgotsa le bontshang ho tsota monate wa ketsahalo ka ho bontsha ho makala. tshobotsi. Lekgapu (le-kga-pu) /alpine heath. Makgapu/ (mm. le makgapetla a matenya a matala ebile ana le metoa e mesweu. Lekgathe (le-kga-the) /tense/ Sebopeho sa puo ha ho hlalosoa leetsi kapa maetsi ho ya ka nako ya joale. Lekgeloha (le-kge-lu-ha) (Lekheloha) /Secretary bird/ Mofuta wa Nonyana e tholahalang haholo Afrika Borwa le Lesotho. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. /bon. chelete). Nkeke ka tsamaya. Mohl. sebakeng sa Moria. /bon. ha lehlaku le tloha lekaleng la semela mme le sa ebolehe. (mm. Mohl. /bon. Makgekgeba/ (bap.

Lekgobonthithi (le-kgo-bon-hit-hi) /attempt. lekhoaba). Mohl. Makgobonthithi/. Lekhokolotso). dihahabi tse nyane le mmoho le dibodu ka nako tse ding. tsela ya ho thola maqheka bakeng sa ho rarolla bothata bo itseng. seng. Makgoaba/ (bap. Tem. haholo ha a thetsitsoe kapa a habotse ntho e sa lokang. motho ya dulang motseng o bitsoang Makhoakhoeng. motshoaruwa. /bon. Makgolo/. Lekhoekhoe). turn/ Karolo enngoe ya nako eo ketsahalo e etsahalang ka yona. plan. sekgolopane) (mm. e ntle. (bap. Makgoba/ (bap. eo hangata e aparoang ke motho e motona ya kenang bonneng. Lekgoaba (le-kgwa-ba) /crown/ Mofuta wa nonyana e ntshohadi. haholo meroho. jj. /bon. Lekgoekgoe (le-kgwe-kgwe) /bodily reaction. mokgahlelo omong o supang nako ya ketsahalo kapa boemo. rash/ Botsikinyane bo hlahang letlalo la mmele. botlamuwa kapa tlhopeho. Makgoakgoa/. ding. Lekgokolo (le-kgo-ko-lo) (lekhokolo) /manhood blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho. Lekhetlo). /bon. palo e kahodimo ho mashome a robong le metso e robong. endeavor/ Boiteko ba ho etsa ketso e itseng le ha ho le thata. LEKGOABA (LEKGWABA) Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) /garden/ Sebaka sa ho jala dijalo. Lekgetlo (le-kge-tlaw) /session. Lekgoba (le-kgo-ba) /slave/ Motho ya sebedisoang ntle le tefo ka baka la boemo ba hae ba bokgoba. 274 . Makgokolotso/ (mm. /bon. O kgutla lekgetlo la boraro. Inotshi. makhoakhoa/. detritus. /bon. motho ya tsoang makhoakhoeng ebile a dula teng. Lekgwaba. kobo ya senna ya Sesotho. Makgoakgoa/. serapana sa meroho le dimela tse jaloang hae. 0/ (bap. e phelang ka peo ya poone. Lekgolo (le-kgu-lu) /hundred/ Mashome a leshome. dinqanqana. dithole). makgokolo/. e fumanoang haholo dithoteng tsa joang moo ho nang le difate tse qaqohaneng. dross/ Se thonakoang fatshe joalo ka matlakala kapa ntho tse nyane.274 Lekgetholli (le-kge-thul-li) // Lentsoe le sebedisoang ho hlalosa ntho kapa motho ka ho qolla hara tse ding tse ngata. empa sona se le senyane hofeta tshimo. Batho babang ba na le ho bitsa lentsoe lena ka tsela e fosahetseng ba le bitse “lekgolokotso” bakeng sa ho le bitsa “lekgokolotso”. stage. palo e ka tlase ho le kgolo le motso o le mong. /Bon. /bon. setekekeng sa Butha Buthe. /bon. /bon. O fumane ngoana emong lekgetlo la bobedi pele a nyaloa. /bon. letlakala. Makgetlo/ (mm. ebile hangata se kampeloa. Makgoakgoa. Metso e kahodimo ho mashome a robong le metso e robong. mong. Mohl. Mokgoaebane) (mm. Lekgokolotso (le-kgu-ku-lu-tsaw) /bits. /bon. Motho ya sebedisoang ka thata hofeta tekanyo. leng. Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) // Moahi wa Makhoakhoeng. mmoho le dibakeng tsa masimo a dijalo. Lesotho. Lekgoakgoa (le-kgwa-kgwa) (lekhoakhoa) // Seboko sa karolo ya batho ba Basotho ba dulang Makhoakhoeng ebile ba tsoa ho Bakoena. le etsang hore motho a ingoaye. sehla se fapaneng le seseng. lepantiti). kutlo ya letlalo e bakang hore mokudi a ikgoabitle ka lebaka la ho ja sejo se sa tsamaisaneng le mmele.

sekgolopane. Lekgowa (le-kgu-wa) /white man/ Motho wa mmala o mosoeu. /bon. Motho ya joalo. 275 . se qhalaneng ebile se thonakoa fatshe. dithole). naturalised alien/ Motho ya sa batleng ho kgutlela hae. matla. kgidi! kgelele! too! Be! Jj. kgopo). Lekgulo (le-kgu-law) /pasture/ Boemo ba naha ha bo bontsha botala ba joang le dimela tse jewang ke diphoofolo. Makgulo/ Mohl. makgowa/ (bap. Leqhutsu kapa tsutsudupa e hlahang mmeleng kapa sefahleho ka baka la lefu la letlalo. a tseba ho bina.275 Lekgoloa (le-kgo-lwa) /an expatriate. le karolong tseding tsa lefatshe. parsimonious/ Motho ya timanang haholo. motho ya nang le nako e telele a sa chakele hahabo. sehloba. /bon. Lehonono ke lentsoe le sebedisoang. Lentsoe. China. Lekgonono (le-kgaw-naw-naw) /sceptic/ Boemo ba ho se tshepe se buuwang kapa se hlahisoang. kapa se bakoang ke sejo se sa tsamaisaneng le letlalo. modumedi). Tem. “Lekgotsa” ke lentsoe. Saudi Arabia. /bon. /bon. se bakoang ke ho longoa ke kokoanyana. Makgolokotso/ (bap. ba ka ba basoeu ka mmala empa ha ba bitsoe makgowa. makgopho/ (bap. letshwao le bontshang hore lentsoe kapa modumo wa polelo o wa phahama. e le kgeleke. mohlomong le Amerika lebowa. Iran le mafatshe a mang mmoho le batho ba mmala o hlakileng ba dinaha tse ding. koma re sala re di otla ka hlooho: motho ho tsofala le ho kgathala ya neng a le motle. India. pontsho ya manganga a manyane. Lekgolokoe (le-kgu-lu-kwe) /Basotho clan group: of the crab/ Karolo ya Basotho e reheletsoeng ka mora phoofotsoana ya metsing e bitsoang kgala. Lekgotsa (le-kgu-tsa) /exclamation word/ Lentsoe le bontshang ho makalla ketsahalo ka ho bontsha kapa ho supa ho tshoha kapa ho makala. sore/ Seka seso se hlahang bokantle ba letlalo. Chebahalo e ntle ya naha nakong tsa Lehlabula kapa Hoetla. makgotla/ (bap. /bon. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “lekgokolotso” hofeta “lekgolokotso”. /bon. Lekgotla (le-kgu-tla) /court/ Moaho oo ho tshoareloang dinyewe ho ona. Dia bela dia hloeba. sebaka seo ba molato ho sekoasekoang taba tsa bona teng. Boemo ba ho se utloane le se buuwang kapa se hlalosoang. ya dumellanang le se ngotsoeng bukeng ya bibele. Sena se bolela hore makgowa ke babang ba batho ba Europe (Yuropa. ya tshepang hore se buuwang se tla etsahala. makgulo ho psha a matala. Baahi kapa batho ba dikarolong tse ding tsa Asia. /bon. Mael. lekgoekgoe. sebaka seo baahlodi ba ahlolang ba molato teng le babuelli ba emelang ba molato teng. (!). makalo). letlakala. letheba). /bon. Tlh. empa le nepahetseng ke “lekgonono” hofeta “lehonono”. Mohl. “lekgowa” ha le bolele motho emong le emong e mosoeu. le kopaneng le lesapo la mokokotlo. O mphomotsa makgulong a matala. wa tlhaho le semelo sa Yuropa. Tlh. churchgoer/ Motho ya kgoloang tumelo e itseng: ya dumelallanang le thero ya lentsoe kapa seo Modimo a se bolelang. kgotla). Eo eleng modumedi. Lekgotsa (//) /exclamation mark/ Letshwao le bontshang khoeletso puong kapa polelong e buuwang. a le mafolofolo ebile a tumme haholo mme a qetelle a tsofetse. lenyesemane). Makgopo/ (bap. Lekgopho (le-kgup-hu) /acme. Lekgoloa (le-kgo-lwa) /believer. motho ya sa faneng ka seo anang le sona le ha se le sengata. Japane. Tem. /bon. Lekgopo (le-kgu-paw) /rib/ Lesapo le koahetseng dikahare tsa phoofolo kapa motho. Lekgonatha (le-khu-nat-ha) /stingy. avaricious. New Zealand mmoho le Australia). a le mobe ebile a hloka matla le botle joalo ka pele. “makalo” ke letshwao la puo le ha bobedi ba mantsoe ana a bontsha ho hoeletsa kapa ho phahama hoa modumo ha a sebedisoa. makgoloa/. /bon. Makgotsa/ Mohl. (bap. Makgoloa/ (bap. Makgolokoe/ Lekgolokotso (le-kgu-lu-ku-tsaw) /refuse/ Se kgokolotsoang fatshe.

boi). /bon. /bon. Tlh. Batho babang ba sebedisa lerapo bakeng sa lekoko ha ba sebedisa maele ana. Makoele/ (mm. kobo kapa moalo. Makoenya/ (mm. modumo kapa molodi o monate wa nonyana. Makoakoa/ Lekoala (le-kwa-la) /coward/ Motho ya tshabang ho loana. /bon. karolo ya setho sa mmele ya motho e motona. lerete). rhythm/ Molodi wa lekodikotoana. 276 . e dikoekoe. Habo lekoala ha ho lliwe (lloe): ho ba le mahlale a ho phema kotsi kapa boemo bo ka bang kotsi ntle le ntoa kapa ho hlasela. E hlokang bochitja. Lentsoe. Makoatlakoatla/. boemo ba mmele ka tlasa molala bo phahameng ka baka la masapo a sa dulang hantle. Lekodulo (le-ko-du-lo) (lekodilo) /herdboy flute/ Mofuta wa seletsa se sebedisoang ke badisana. Lekgutla (//) /uneven/ E sa otlolohang kapa e sekoti. Makoala/ (bap. lekodukotwana. kgutlo-tharo). Ho suwa lekoko la puleng: ho etsa ntho kapa ketso e hlokang mosola kapa e kekeng ya thusa ka letho. eo kooma e bapelaneng le yona. (mm. makodilo/. motho eo hangata a nang le tshabo ya ntho tse sa tshoseng. leloapi). Lekoele (le-kwe-le) /beer preparation mixture/ Motsoako wa metsi a kopangoang le phofo ya mmela o lokisoang ho etsa joala ba Sesotho ka ho kenya tomoso pele ho etsoa setoto. mokgahla) Mael. ha kgotso e ate bakeng sa rona bohle. Mael. (mm. Lekile (le-ki-le) /tried/ Bokgale ba ho leka. bokahodimo ba ntho e metsi e nowang ha e tsitsinyeha. ho etsa ntho e tshoanang le enngwe ka puo. Lekoenya (le-kwen-ya) /oil cake. Lekwatlakwatla). se etsoang ke ho bela kapa ho tsitsinyeha hoa metsi a belang a nang le motsoako wa dijo. Lekoa (le-kwa) (lekwa) /vaal river/ Enngwe ya dinoka tse kgolo tsa Afrika Borwa e arolang Profinsi ya Gauteng le Foreistata (Free state). e modumo o monate haholo. motsamao o potlakileng haholo. /bon. makodikotoana/. /bon. makwele. motsamao kapa ka setshoantsho. Ha e lale makoala re none: ha ho be le kgotso bakeng sa rona bohle ba ratang toka le kgutso. /bon. (mm. e ntlha tse tharo kapa dikarolo tse tharo. moriana kapa ntho e itseng. lekwele). /bon. Makolota/ (bap. Lekoatlakoatla (li-kwa-tla-kwa-tla) /running/ Modumo wa ho matha. nonyana e etsang lekodulo ha e lla. Ho kobeha hoa mokokotlo ho hlahelletseng haholo. Lekwenya). buble/ Sephetho sa metsi a nang le sesepa ao ho hlatsoang ka ona. Lekodulo (le-ko-du-lo) /good song. e pakeng tsa qalo ya dirope. /bon. letlalo la phoofolo le suuweng le sebedisoang joalo ka phate. Lekoko (le-kaw-kaw) /hide/ Letlalo la phoofolo ha le etsoa phate ka mora ho suuwa. /bon. e hlokang kotloloho kapa motsitsa. Lekisa (le-ki-sa) /copy/ Ho tshoantsha kapa ho etsisa. selota). lekolikotoana). Makodulo/ Tem. (bap. Lekweba). Lekoeba (le-kwe-ba) /foam. Lekoakoa (le-kwa-kwa) /preserved vegetable/ Moroho o bolokiloeng ka ho omisoa kapa ho hatsetsoa. eo ho nahanoang hore ka pale kapa nalane ke moedi wa Afrika Borwa le naha ya Lesotho. Selehe. Makoko/ (bap. makgutla/ (bap. “Lekodilo” le lona le nepahetse joalo ka “lekodulo”. Mael. /bon. /bon. /bon.276 Lekgutla (le-kgu-tla) /triangle/ E mahlakore a mararo. Makoeba/ (bap. Dijo tse tshireletsehileng kgahlanong le polo. Lekgutla (//) /haunch back/ Mokokotlo o lesapo le phahameng. se modumo wa nonyana ya lekodikotoana. Lekoalata (le-kwa-la-ta) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang bakeng sa ho etsa dithoere. Lekodikotoana (le-ko-di-ko-twa-na) /African Quail finch/ Mofuta wa nonyana e ntle. fat cake/ Sejo sa koro se hadikiloeng ka mafura: bohobe ba phofo ya koro bo entsoeng ka pitikoe ya hlama mme sa kengoa ka hara mafura a chesang ho etsa sejo.

Tshoene ha e ipone lekopo: motho ha a bone diketso tsa hae tse mpe. puo ya lehomohomo kapa homohomotho. Leindia bakeng sa tahebediso). Lekomo (le-kaw-maw) /chart/ Puisano e ka thoko ho seboka kapa kopano. Makote/. mmolopita). mme. Lekotikoti (le-ko-ti-ko-ti) /small tin/ Setshelo sa lesenke se senyane se sebedisoang bakeng sa ho noa kapa ho tshela ntho tse metsi. Lekopo (le-kaw-paw) /giant forehead/ Phatla e kgolo haholo. Makumane/. empa o bona tsa babang. ebe. haholo merung. Lekoloa (le-ku-lwa) /inspected/ Boetsuwa ba ho lekola. empa. sebatsana). makope/. mohlomong. hore. Makula/ Tem. lekoalata). makotikoti/ (bap. homotho). hlooho e nang le bokapele bo hlahelletseng haholo. Lekukuno (le-ku-ku-naw) /discomfort zone/ Sebaka mmeleng moo ho nang le tlhabo kapa boima bo etsang hore motho a utloe bohloko. Makolota/ (bap. sod/ Mobu o thata. mobu o thatafetseng. /bon. Lekotikoti. /bon. makoloane/ (bap. (sheb. Lekunkuroana (le-kun-ku-rwa-na) /cape turtle dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leebana. Lekoloane (le-ku-lwa-ni) /initiation school male candidate/ Motho e motona ya boemong ba lebollo kapa ya mophatong wa polotso. /bon. makukuno/. Lekula (le-ku-la) /Indian/ Moahi wa naha ya India ya buang enngwe ya dipuo tsa naha eo. Makunkuroana/. eo kajeno a fumanehang lefatshe ka bophara kapa bongateng ba dinaha tsa lefatshe. Makuka/. /bon. phatla) Mael. Ho na le kakanyo ya hore lebitso. motho e motona ya makgatheng a ho qeta polotso kapa lebollo.277 Lekola (le-ku-la) /inspect/ Ho sheba boemo ba motho kapa ntho ka ho etsa dipatlisiso. Lekuka (le-ku-ka) /water bag. jj. mohlang. /bon. /bon. Lekumane (le-ku-ma-ne) /piece/ Sekotoana sa ntho e itseng e hlephuhileng ho e kgolo. hore. setsoejane). /bon. setho sa motho e motona se qetellong ya koma se jereng dithoere tsa ho tsoadisa nakong ya thobalano. Moetlo wa ho beha maruo a naha mmusong le batho ba teng. “lekula” le na le moelelo o tshoanang le “kafore”. Lekote (le-ko-te) /solid soil. /bon. (bap. Lekope (le-ko-pe) (leqope) ?? // Mofuta wa seletsa sa Basotho sa sekgalekgale. Lekomonisi (le-kaw-maw-ni-si) /communist/ Motho ya nang le tumelo ya puso ya bokomonisi: mokgoa. paunch bag/ Mokotla wa setho o sebedisoang ho tshela metsi. Lekopanyi (le-ko-pan-yi) /conjunction/ Lentsoe le kopanyang dipolelo tse pedi tsa serapa kapa hofeta moo. tumelo le moetlo o sebedisoang ke Lekomonisi kapa motho wa naha ya Makomonisi. Batho babang ba kgetha lebitso “leqope” hofeta “lekope” ho ya ka dibaka tsa Basotho. 277 . /bon. empa. Makomo/ (bap. bolekana. e bosootho bo bothokoa ebile e na le mmala o motsho molaleng. Lerete. Lekolota (le-kaw-law-ta) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang tlhahisong ya dithoere. /bon. e phelang haholo naheng. Lekopotsi (le-ko-po-tsi) /beer can/ Setshelo se sebedisoang bakeng sa ho tshela joala ba Sesotho. /bon. mobu o tiileng o hlahang ha ho lengoa nakong tsa komello. Lekotsoe (le-kuts-we) /checked/ Boetsuwa le bokgale ba ho lekola. ya dikgato tsa metsi (litres) tse 20 eo hangata ho tsheloang phofo kapa metsi ho yona. /bon. Karolo e nyane e tsoang ho ntho e kgolo. Sena se bolela hore lebitso kapa lentsoe le nepahetseng ke “Leindia” hofeta “Lekula”. /bon. haholo nakong tsa maeto a malelele. ho phenyokolla ka ho etsa diphuputso. Makopotsi/ (bap. lentsoe le qalang polelo kapa le kopanyang dipolelo joalo ka: ana. emere). Makopo/ (bap. ha. Lekotse (le-ku-tsi) /checked/ Bokgale ba ho lekola. Lekopokopo (le-ko-po-ko-po) /zink tin/ Nkgo e kgolo ya lesenke.

lla). hlooho e beotsoeng ka lehare. jj. Lela (le-la) /to cry/ Ho ntsha sello ka molomo ka baka la bohloko ba leqeba kapa ho lahleheloa. ho ntsha dikeledi ka baka la bohloko ba pelo. Lekwerekwere (li-kwe-re-kwe-re) /foreigner. ho tadima nqa ya lehodimo kapa hodimo. bosio ba moriri hloohong. Setho sa mmele se fumanong ka mpeng ya motho kapa phoofolo se ikarabellang bakeng sa ho jara dijo. /bon. 0/. lesela le lenyane haholo. lebitso lena le tshoana le “kafore”. Kopano ya batho ba amanang. Ho ya ka bona. /bon. /bon. lereho kapa lebitso le hanyetsanang le leleng. hole= haufi. kafore. Lelakabe (le-la-ka-be) /flame/ Ponahalo ya mollo e sebopeho se sekgubedu. Hela! Kgutla moo. motse). lekgotsa). se tsamaisang dijo kapa dino ka mora phello ya qoqotho. Makuroana/ (bap. pinyane. Ho lebisa leihlo kapa mahlo nqa ya sebaka se phahameng. Lebitso lena “lekwerekwere” lea roneha ho ya ka batho ba bitsoang joalo. Lelalang/. hlooho e beotsoeng ka lehare. /bon. look upwards/ Ketsiso ya ho lelala: ho sheba ka ho lebisa mahlo hodimo kapa nqa e phahameng. Malapa/ (bap. Lelatsa (le-la-tsa) /stare upwards/ Ketsiso ya ho lelala: ho etsa hore mahlo a shebe hodimo. o ya kae? /bon. Baamani kapa seng ka wena ntlong kapa moahong o le mong. malakabe/. khanyetso. Lekuru (le-ku-ru) /bold head/ Hlooho e hlokang moriri. /bon. lekula). kgutshoane= telele. malahleloa/ (bap. Lelana (le-la-na) /appendicitis. lefetodi). lefatla. kea tsamaya. Lekurwana). malapi/. motho eo eseng moahi wa Afrika Borwa wa tlhaho. maikutlo a kameho kapa taelo. (bap. 278 . Lelapa (le-la-pa) /family/ Sebaka seo eleng lahae la batho ba phelang mmoho. Makuru/ (bap. ho bontsha bohloko ka baka la ho etsoa hampe. Lekuroana (le-ku-rwa-na) /bold headed/ Hlooho e hlokang moriri. lefatla). ho di tsamaisa le ho kenya maro a itseng a tsoang mabopong a ona. /bon. Lelala (le-la-la) /stare upwards/ Ho shebisa mahlo hodimo. lentsoe. appendix/ Karolo kapa setho sa mmele se fumanoang qetellong ya mala a maholo. taba kapa ketsahalo e sa hlokeng phatlalatso kapa pepeso. leberoana) (mm. batho ba amanang ka tsoalano kapa lenyalo.278 LEKUNKUROANA (LEKUNKURWANA) Lekunutu (le-ku-nu-tu) /secret/ Taba e sa tlamehang ho tsejoa. allien/ Motho wa naha enngwe Afrika Borwa. Lelahleloa (le-la-hle-lwa) // Lentsoe leo boteng ba lona bo matlafatsang polelo ka ho bontsha tumelo. ho bontsha ho hlonama ka ho ntsha dikgapha. letsoantle ha le hlalosoa ke ba bang ba matsoalla a Afrika Borwa. Mala/. eo ha dijo di ka kena ho yona ntle le ho tsoa e bakang bokudi. Makunutu/ (bap. koma). Mohl. (bap. Lela (li-la) /intestine/ Setho sa mmele se ka mpeng. (bap. boteng ba mollo. bosio ba moriri hloohong. Makwerekwere/ Tem. Lelapi (le-la-pi) /cloth/ Lekumane la lesela. Monna. Hodimo=tlase. Lelaletsa (le-la-le-tsa) /stare towards. Bokudi kapa lefu le joalo. /bon. lentsoe kapa lebitso le kgahlanong le leleng. E . /bon. Lelatodi (le-la-tu-di) /opposite/ Lentsoe le hanyetsanang le leleng: Lentsoe le bontshang phapang ho leleng. /bon. Mohl. /bon. lebero.

ho etsa selelekela. Ho ba telele. Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe. e sebopeho se seholo ha e hlalosoa ka bophahamo ba yona. puo kapa ketsahalo e be telele. e theohelang ha bonolo mmetsong ka baka la monate wa yona. Ho ba leleme: motho ya buang ka batho babang bosiong ba bona. ka motsotso kapa hora e le nngwe ya letsatsi. Ho ba mathe le leleme: ho ba le setsoalle se seholo le. e nke nako e ngata. Ho anya leleme: ho nonya maikutlo. ho fedisa dikamano le.279 Lelebe (li-le-be) /libia minora/ Ditho tse bonojana tsa bokahare ba setho sa motho e motshehadi kapa phoofolo e tshehadi. Leleiri (le-le-i-ri) /napkin/ Seaparo se aparoang ke lesea kapa lekgabunyane le so kgoneng ho ithusa. ho ya lolololo. Lelefatsa (le-le-fa-tsa) /prolong/ Ketsetso ya ho lelefala: ho etsa hore ntho. Lelefala (le-le-fa-la) /enlongate/ Hoa puo. Lelemela (le-le-me-la) /palatable. Seaparo se aparoang ke motho ya ikakelang. Leleme (li-li-mi) /tongue/ Setho sa mmele se fumanoang ka hara lehano se thusang bakeng sa ho bua. ntho kapa ketsahalo: ho ba telele. mmamokgodutsoanehadi le lelelele haholo. Maleiri/. preside over/ Ho bontsha tsela. ho tshoara teu. Mael. ho etsa mosebetsi wa moetapele. e nang le sebopeho se yang hodimo haholo. Mael. ho poma tshebedisano mokgeng. e nkang nako ho fihlelloa ka lebaka la bolelele ba yona. ho nka nako e ngata. ho tebela kapa ho ntsha motho moahong kapa mosebetsing. sehlopheng kapa mokgatlong. Lebitso lena. Lelele (le-le-le) /tall/ Hoa ntho: e phahameng ho ya hodimo. usher. one day. ho batla taba ka ho botsa potso e itseng. same day/ Ka nako e tshoanang ya letsatsi. monate). Ho etsahala molebe. precede. Ho utloana haholo le. Lelefalo (le-le-fa-law) /enlongating/ Ketso ya ho lelefala: boemo kapa sebopeho sa ho ba telele. Leleka (le-le-ka) /expel. puo kapa ketsahalo e be telele. o monate. Mohl. Ke batla leleleng feela. sebopeho kapa boemo boo lebitso la bona le qalang ka tlhaku “L”: bo nang le chebahalo e telele. Tlh. Ho ba telele. nectereous/ E monate ha e jewa. ho itlhaba pele ka boemo. Malebe/. Lelefatso (le-le-fa-tsaw) /prolonging/ Ketso ya ho lelefatsa: mokgoa wa ho etsa hore ntho. Letlalo la tlou le lelelele ha le phuthollotsoe. go after/ Ho matha ka mora motho kapa ntho e itseng ka sepheo sa ho e tsoara. (bap. Hlathe e lelekisa tsebe: ponahalo ya ho thaba kapa ho bontsha ho kgotsofala ha ho etsahala ketso e itseng. Ke lehehemu leleleng feela le setseng motseng wa ha Sebophe. /bon. e nke nako e ngata. telele). Leleka (le-le-ka) /expatriate/ Ho tlosa motho wa molata naheng eo eseng ya habo ka ho mo isa naheng ya habo kapa lefatsheng la habo. Lelemela (//) /easy going/ Hoa motsamao kapa ketsahalo: o bonolo. Maleme/ Mael. Mael. (bap. 279 . Mohl. “lelele” le “lelelele”. Ho ba leshano. Bana ba hlahileng ka letsatsi leleleng ba bitsoa mafahla. Ke qetile mosebetsi ka letsatsi leleleng ka hora tse pedi. /bon. Tlh. lesela le aparoang ke motho ya ithomang. Ke tsamaile leeto le lelelele haholo. /bon. Re nkile letsatsi leleleng ho tloha Maseru ho ya Matoabeng. Motho ya leleme: motho ya leshano haholo. ho ba ka pele ka ho etsa dintho. Mael. ho ba pulamadiboho. ho koenya le tlhafuno ya dijo. terminate/ Ho tlosa motho sebakeng seo a dulang ho sona. ho ya lolololo. Ho na le phapang pakeng tsa mantsoe. Leleleng (li-li-li-ng) /one thing. Nama tsa nnyoana. Lelekela (le-le-ke-la) /lead. Lelelele (li-le-le-le) /of a thing: tall or long/ Hoa ntho. Lelekisa (le-le-ki-sa) /run after. to fire. ho mathisa ka morero wa ho qhautsa. “lelele” le “lelelele”. ho nka nako e ngata.

/bon. /bon. sechaba kapa bodumedi bo itseng. Lelofa (le-law-fa) /loafer. wreckage/ Ntho tse setseng ebile di hasane ka mora sefefo. Lelera (li-li-ra) /wander/ Ho tsamaya hohle ka sepheo se sio. okola). motho eo eleng wa sehlopha sa lelapa ka morabe.280 Leleng (le-li-ng) /other one. /bon. buddleya salviifolia/ Mofuta wa sefate se melang matsatseng. “loafer” eo ka puo ya Sesotho eleng: “sekgoba”. “lelofa” le tshoana le sothofatso ya lentsoe. /bon. /bon. (mm. mabele kapa koro ho e etsa phofo. ho kgusa ngoana. /bon. Lelothoane (li-lawt-hwa-ni) /wild sage. Lelwele). malora/. maloangloahla). moetlo). Maloele/. Leloangloahla (le-lwan-lwa-hla) /debris. (bap. 280 . le behang dipalesa tse kgubedu. seseng. absenteeist/ Motho ya atisang ho ba sio mosebetsing. dithabeng kapa pela dilomo. moloko) Tem. Mmamalente). le ka boleloang kapa la bitsoa ntle le leo le seng le bitsitsoe. Leloko (le-lu-ku) /generation. malomolo/. puo kapa ketso e thata ho e hlalosa kapa ho e lokisa. (bap. selotho). Bongata ba lentsoe lena. Lema (li-ma) /plough. ho sollaka hohle ka morero o sa bonahaleng. le ho ritela joala. Lelomolo (le-lo-mu-law) /cultural event. Lentsoe lena “leleng” le na le moelelo o fapaneng haholo le “le leng” (that is). Malofa/ Tem. ho reketla hoa lefatshe kapa sekgohola se matla. Lelepa (li-li-pa) /puzzle/ Se qhaqhollotsoeng ebe se a lokisoa ho aha sebopeho se itseng. tse motsu tse nang le ponahalo ya ho hlaba. Mael. each one/ Enngwe hape ntle le e boletsoeng. /bon. omong) Tem. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana ho phethahatsa morero o itseng. Phethahatso ya phahlo. cultivate/ Ho etsa hore mobu o be boemong ba ho kenngoa peo kapa dijalo ka ho o phetola ka mohoma. /bon. babang. Leloala (le-lwa-la) /grinding machine/ Mochini o silang poone. malomolo/ (bap. Lelwanglwahla). moleleri). malothoane/. Baleloko/. /bon. /bon. motho ya dutseng hae a sa sebetse. Leloele (le-lwe-le) /red-hot poker/ Mofuta wa semela se lekala leleleng le otlolohileng. ho hlajoa hoa kgutshoane ya nku ya kwae bakeng sa ngoetsi e ncha. le mahlaku a manyane hofeta lekala. (bap. (mm. maloapi/ (bap. Lelora (le-law-ra) /mountain sage. ntho tse soahlamaneng ka mora ho wa hoa meaho kapa ho qhoma hoa diqhomane. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata le ha le na le bonngwe. Batho ho ya ka letlobo la sekgalekgale ho fihla ho la kajeno. Lelomolo (le-lo-mu-law) /holiday/ Letsatsi la phomolo leo ka lona ho etsoang sehopotso sa letsatsi leo honeng ho etsahala diketso tse itseng tse mabapi le bochaba. ho roala kapa ho rola thapo. tseding. omong wa mechini o sebedisoang bakeng sa ho haila kapa ho sila. enngwe. Malente/ (mm. phethahatso ya moetlo joalo ka ho tlosa seqoma. another one. ho etsa hore mobu o medise dijalo. bobong. Tem. jj. Lentsoe lena. festival/ Ketsahalo ya setso eo ho yona ho hlajoang phoofolo. se sebedisoang joalo ka patsi. lekoeba. Puo kapa boemo bo thata haholo ho bo hlalosa. Lelente (li-len-te) /ribbon/ Mofuta wa lesela le letle le sebedisoang bakeng sa mekgabiso e fapaneng. emong. meloko/ (bap. le ho mema batho ho phethahatsa moetlo o itseng wa sechaba se itseng. Malepa/ (bap. seemo se ka hodimo se tiileng sa ntho e lero seka metsi. Leloko (le-lu-ku) /family member/ Motho eo eleng wa lelapa ho ya ka tsoalano kapa kamano. /bon. posterity/ Batho ho ya ka tlhatlhamano ya lelapa ho tloha ho bonkgono le bontatemoholo ba shoeleng ho fihlela hona joale. “leloko” le a fapana ho ya ka moelelo: bongata ba batho ba lelapa ke “baleloko” ha tlhatlhamano ya lelapa e le “meloko”. Leloapi (le-lwa-pi) /juicy thick crust/ Thatafalo ya bokahodimo ba ntho e metsi. buddleja albomaculata/ Semela se hlaha sa naha seo mahlaku a sona anang le ho sebedisoa joalo ka moriana.

Lemati (le-ma-ti) /door/ Sebaka sa moaho kapa ntlo moo ho kenoang teng se bulehang le ho koaleha. Lematsa (le-ma-tsa) /to injure/ Ho ntsha kotsi ka ho etsa leqeba kapa ho holofatsa setho se itseng sa mmele. mamanamana/. Lemena (le-me-na) /trap. Mael. ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana o fokotsang ho hlatsa. haholo ya tshoeroeng ke sefuba. congress/ Kopano ya batho eo sepheo sa yona eleng ho tshohla dipolotiki. monyako). imposter/ Motho ya jalletsang ba bang. Lemeno (le-me-naw) /folding/ Sebaka seo seaparo se fellang teng.281 Lema (le-ma) /spite/ Ho etsa ketso e itseng ho motho ka sepheo sa ho mo utloisa bohloko. /bon. o fetolang mmala wa ona ho ya ka sebaka. moo seaparo kapa kobo e mennoeng teng. leqola). Lemaditsoe (le-ma-di-tswe) // Boetsuwa le bokgale ba ho lematsa. /bon. seboka seo ho buang ka tsoelopele le ntshetsopele ya mokga wa dipolotiki. Lentsoe le supang ntho e haufi. recognized/ Bokgale ba ho lemoha. Lemanamana (le-ma-na-ma-na) /alternanthera punges/ Mofuta wa semela se hlahang hae. Mameno/ (bap. motho ya tloaelehileng ka bomenemene. Moqabanyi. sekopanyi sa seaparo. (mm. motho wa diketso tse qhekanyetsang. /bon. leqhoae). /bon. mina). Mamao/ (bap. lempara (lem-pa-ra) /stretcher/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho nka kapa ho kuka mokodi. ho tsoa leqeba ka baka la ho otloa kapa ho ntshoa kotsi ke ketsahalo e itseng. Lemenemene (le-me-ne-me-ne) /trickster. /bon. ho bontsha ka ho thibela phoso e ka etsoang. Lemme). lefito. /bon. Lemuloana (le-mu-lwa-na) /rally. sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho kopanya seaparo. Mamina/ (bap. mamuloana/ (bap. Lemeha (le-me-ha) /ploughable/ Ketsahalo ya ho lema: ho etsa hore mobu o be boemong ba ho kenyoa peo kapa dijalo. Mamenemene/. realise. lenoabo). Mamena/. sehlopha). Lemohile (le-mo-hi-le) /realised. Mamati/ (bap. ho etsa ketso ho motho ka morero wa ho hlokofatsa. Lemaditse (le-ma-di-tse) /injured/ Bokgale ba ho lematsa. /bon. mmoka. Lemina (le-mi-na) /mucous/ Seka metsi kapa lero le tsoang nkong ha motho a tshoeroe ke sefuba. den/ Ntlo ya tau kapa bodulo ba ditau. /bon. seka metsi a nko a bonahalang ha motho a kula. Mael. Ho bontsha temoho. Lematsoa (le-ma-tswa) /injured/ Boetsuwa ba ho lematsa. Lemoha (le-mu-ha) /observe. moaho kapa ntlo se bulehang le ho koaleha ha se sututsoa kapa se huloa. /bon. Lempeshe (lim-pe-she) /chameleon/ Mofuta wa sehahabi. Lemokgolo (le-maw-kgu-lu) /century/ Dilemo tse lekgolo. /bon. /bon. seka mokgodutsoane. mashome a leshome a dilemo. Mampeshe/ (bap. ho ba hlokolosi ka se etsahalang. mampara/. lenngoe). Lemao (le-ma-u) /pin/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho qhoaela kobo kapa seaparo se itseng. Lena (le-na) /this one/ Lesupa le bontshang ntho e haufinyane ya lebitso le qalang ka “L”. Lemme (lem-me) // Bokgale ba ho lema. Lemao le ntlha pedi: motho ya qabanyang babang kapa metsoalle ka ho bua dipuo tse fapaneng bathong bao. conman. Bokeno ba monyako. Sebaka seo nyamatsana e dulang teng. Lemosa (le-mu-sa) /make aware/ Ho etsa hore motho kapa ntho e hlokomele ketsahalo kapa ketso e itseng. 281 . ho etsa hore mobu o medise dijalo. convention. recognize/ Ho hlokomela ketsahalo kapa ketso e itseng. Ho hlaba kgobe ka lemao: ho iketla kapa ho ja hamonate. o lenama. Lemala (le-ma-la) /injure/ Ho utloa bohloko ka ho ntsha kotsi. (bap. ho utloisa bohloko ka ho otla kapa ho natha. se holang ka ho manama kapa phukallang fatshe. dilemokgolo/.

pina ho ya ka tatellano ya tsona. Pina e binoang ke lekoloane ka mora ho tsoa mophatong. lull. sebupuwa sa semoya. /bon. mangawana/ Lengele (le-nge-le) /tranquility. Mangae/. e mmala o mosehla le matheba a matsho. Lengae (le-ng-a-e) /song track. manakana/. /bon. /bon. nkoe). /bon. Lenane (le-na-ni) /sequence. nako ya tlhokeho ya lerata le morusu. Lengangane (le-nga-nga-ni) /Hadeda Ibis/ Mofuta wa nonyana. Mananethuto/. /bon. e maoto a makgisa. ho ipakela bothata kapa mahlomola. Lenakana (le-na-ka-na) /antenna/ Seka lehlokoa le bonojana. seka lekgoaba. Lenaka (le-na-ka) /horn/ Seka lesapo le hlahang hloohong kapa sefahlehong sa tse ding tsa diphoofolo. Lengana (le-nga-na) /wormwood. /bon. se nang le mapheo kapa ponahalo e joalo. lesapo le hlahetseng hloohong ya phoofolo. /bon. Mangangajane/ Tem. Lenama (le-na-ma) /slow/ E etsang dintho butle. /bon. Lenanenetefatso (le-na-ni-ni-ti-fa-tso) /checklist/ Lethathama la ntho tlamehanh ho etsoa pele ho qaloa ho etsa mosebetsi kapa ketso e itseng. seka katse kapa qoabi. Lentsoe le nepahetseng ke “lengeloi” hofeta “lenyeloi”.282 Lenaila (le-na-ila) /hairy legs/ Hoa phoofolo. e dulang meferong. e tletseng moetse kapa boya bo bolelele maotong. Artemisia afra/ Mofuta wa semela se monko o monate. chronology. se nang le ponahalo ya kganya. e ntsho e ngangaetsang ha e lla. /bon. Manaila/. Lengae (le-ng-a-e) /circumcision ceremony song/ Pina e binoang ke lekoloane ka mora ho tsoa mophatong. tholoana e thatafaditsoeng ka letsatsi. Mangangane/ (mm. seka langau. Mangeloi/ Tlh. /bon. /bon. lenyele) Tlh. ya lelapa la mokgotlo. Mangau/ (bap. lesatjoana le hlahang qetelong ya monoana bakeng sa ho o tshireletsa. lesisitheho. dinala/ Mael. tsamayang kapa buang ntle le potlako kapa matjato. Lenanethuto (le-na-ne-thu-taw) /syllabus/ Karolo ya thuto eo eleng yona e tlamehang ho baloa le ho rutoa selemong se itseng. se sebedisoang bakeng sa ho loana kapa ho itshireletsa. 282 . e sebetsang. /bon. o lebelo haholo. /bon. se hlahang matsoapong. Mananeo/. Ho ikenya tshotso dinaleng: ho ikenya hara mathata. Mangae/. Manane/. Lengawana (le-nga-wa-na) /cheetah/ Mofuta wa phoofolo. Manala. (bap. o phelang naheng ka ho tsoma dinyamatsana. o mosesane ka mmele. o botala bo bothokoa. le tsitsinyehang le hlahang hloohong ya mefuta e meng ya dikokoanyana. Masapo/. Ha ho tlosoa tlaku ya pele eleng “L” ya lentsoe lena. order/ Tsela kapa sebopeho seo ntho di hlophisoang ka tatellano ka yona. o bohale. o mmala o mosehla le matheba a matsho joalo ka lengau. /bon. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena le le ka bongateng le ha le na le bonngwe. (bap. mananenetefatso/. se sebedisoang joalo ka moriana wa mafu a fapaneng. Batho babang ba bitsa lentsoe lena. haholo pitsi: e maoto a boya. Mangana/. Lengau (le-nga-u) /leopard/ Mofuta wa phoofolo. Lengangajane (le-ng-ang-aja-ni) /try fruit/ Tholoana e omisitsoeng. Lenaneo (le-na-neo) /programme/ Ketsahalo e hlophisetsoeng ho etsahala ka nako e kgethiloeng. “lenyele” bakeng sa “lengele”. song number/ Pina ha e kgethoa kapa e qolloa hara tse ding tse ngata. Lengeloi (le-ng-e-loi) /angel/ Sebupuwa seo ho nahanoang hore se dula lehodimong le Modimo. butle). Tem. o phelang ka ho tsoma dinyamatsana tsa naha. Lengaangane). /bon. calm / Nako eo ho thotseng haholo ka yona. Lenala (le-na-la) /nail/ Seka leshoetla le hlahang qetellong ya monoana. /bon.

e motle. Mangoele/ Tlh. Lenkoane (lin-kwa-ni) /gully person/ Moahi wa mankoaneng: motho ya dulang motseng o tletseng mangope. Lengolo (le-ngo-law) /letter/ Molaetsa o ngotsoeng bakeng sa ho baloa. ya hlokang dikgang ebile a le diketso tse ntle tse ratoang ke monna wa hae kapa batho le sechaba ka kakaretso. Lenkunkuroane (len-kun-ku-rwa-ne) /Turtle-Dove/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la leeba kapa letsibana. ya hlahetseng naheng eo. Mangolo/ Lengolo (//) /qualification/ Leqhephe le thata le pakang boemo ba motho ba thuteho ya mocha o itseng wa thuto. e tshetsoeng majoana a bakang modumo o moholo. sebaka se chekehileng ka baka la khoholeho ya mobu mme se tsamaya metsi a manyane hofeta a noka. setho sa mmele seo ho kgumangoang ka sona. lenyetse). le thusang tshotheho le tsitsinyeho e ntle ya letsoho. pele ho menoana. boditsi kapa masiba a nonyana e ntle. /bon. Lenngoe (len-ng-we) (lenngwe) // Bokgale le boetsuwa ba ho lema. Lengetane (le-ng-eta-ni) /pottery/ Seetsoa sa letsopa se thubehang joalo ka nkgo. Mangope/.283 “lengeloi” mmoho le tlhaku tse pedi tsa ho qetela “oi”. Lenkoane (lin-kwa-ni) /gully/ Mokoti seka phulama e kgolo e bakoang ke khoholeho ya mobu o mongata ke metsi. Leno (le-nu) /that one/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka “L”. /bon. Mangole/ Tlh. (bap. /bon. mopotjoane. /bon. mangeloi/. metacarpal/ Leleng la masapo a manyane a mangata. haholo wa mosadi kapa e motshehadi. Lengesemane (le-ng-isi-ma-ni) /Englishman/ Moahi wa England ya buang senyesemane. ho sala “engel”. Mangolo/. Mangenengene/. a letsoho. (mm. lenkukurwane). Lejoe leno ke la morall. /bon. /bon. Mangesemane/ (bap. mme sena se ka netefatsa hore lebitso lena ke la molata “angel”. Lengenengene (le-nge-ne-nge-ne) // Seetsoa se kentsoeng majoana a masesane. Lengole (e-ng-ole) /knee/ Lesapo le pakeng tsa serope le mmomo le etsang hore leoto le kobehe mme le kgone le ho laola motsamao. Ano/ Mohl. Batho babang ba bitsa lentsoe lena “lengole” ho ya ka dibaka tsa Basotho.a 283 . Lengope (li-ng-aw-pe) /gully. se bakang modumo ha se tsitsinyoa nakong ya mmino. Lengetse (le-nge-tse) /head ornament/ Ntho e sebedisoang ho kgabisa hlooho joalo ka boya ba molala wa pitsi. lenoanyetso) (mm. bopaki bo ngotsoeng ba thuteho. Ho ntsha mosi ka lengope: ho phinya kapa ho tshoinya. pale. /bon. “Lengole” le ‘lengoele” ke ntho e le nngwe: phapang ke tsela eo e bitsoang ho ya ka dibaka. leshohleshoehle). Mokgabiso kapa mokgabo wa hlooho kapa karolo enngwe ya mmele. /bon. Seletsa sa mmino seka kgetsi ya maiketsetso. /bon. /bon. /bon. mankoane/. Lengwaparela). mankunkuroane/ (mm. Mael. Lengoele (le-ngwe-le) (lengole) /knee/ Lesapo le pakeng tsa serope le mmomo le etsang hore leoto le kobehe mme le kgone le ho laola motsamao. Lengoaparela (le-ng-wa-pa-re-la) /metacarpus. leritshoana le tseding. /bon. sebaka se chekehileng ka baka la khoholeho ya mobu mme se tsamaya metsi a manyane hofeta a noka. /bon. lenyesemane). tshomo kapa ketsahalo. mangetane/. Morutlhoane. mongolo o ngotsoeng ho fana ka molaetsa o itseng joalo ka taba. setho sa mmele seo ho kgumangoang ka sona. Mangoaparela/ (bap. mangetse/ (bap. Lengeloi (le-ng-e-loi) /well mannered lady/ Motho. /bon. Mankoane/. se ngotsoeng leqhepheng kapa pampiring joalo ka molaetsa. donga/ Mokoti seka phulama e kgolo e bakoang ke khoholeho ya mobu o mongata ke metsi. Lengwele). /bon.

/bon. e dulang dilomong tsa dithaba. Manonyane/ (bap. moemedi). /bon. e hlooho e lekuroana hangata. Leoto bakeng sa tshebediso). o lenama haholo ka motsamao. Lentsoeta (lents-we-ta)/common platanna. /bon. Mantsoe/ Mael. a mangata. /bon. seka lenong. a mangata ebile a teteane bakeng sa ho thusa motsamao o tsitsitseng. Leno lona ke a le tseba. ka mora leqaqailane. modumo o etsang puo kapa polelo mme o ngoloa bakeng sa ho baloa le ho ruta ba batlang ho tseba ho ngola le ho bala. representative/ Motho ya emelang emong bakeng sa ho mmuella. Tseno/ Mohl. /bon. Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. seka mokgodutsoane. motho ya sebetsang joalo ka morumuwa ho etsa mosebetsi bakeng sa. se mangoaparela a matsho. sermon/ Thero ya phutheho ya kereke ha ho baloa bibele ke moruti kapa motho ya balang ka taba tse monate tsa bibele e halalelang. dikooetsa le matamo ebile se dula dibakeng tseo hofeta naheng. Manong/ Mael. 0/. ntsu. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /metatarsal. /bon. manto/ (sheb. ho lemala kapa ho noanyetseha.284 Leno (le-nu) /yours: of nouns starting with “L”/ Seemedi se bontshang hore thuo kea mmuuwa kapa moetsuwa. Lenqosa (lin-qu-sa) /messenger. se nang le ponahalo e bosootho bo maroboko. /bon. se thellang haholo. /bon. modumo wa leleme le molomo ha ho binoa. lempeshe). Leleng la masapo a manyane a bohato ba leoto. Manoanyetso/ (bap. /bon. /bon. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /arthritis/ Lefu le hlaselang sebaka seo masapo a kopanang teng ka lebaka la ho fokola hoa lefufuro. /bon. e dulang naheng. Leno lona le ikgetha hara amang. phano ya ditaba tsa Modimo ho ya ditemana le dikgaolo tsa bibele. Lenonyane (le-non-ya-ne) /vulture/ Mofuta wa nonyana. Lentsoe (lin-tswe) /word/ Modumo o ngotsoeng wa eng kapa eng e bontshang puo efe kapa efe. Lento (len-tu) /foot/ /bon. e mapheo a maholo. Manoanyetso/ (bap. ntsukobokoo). o hlooho e lekuroana mmoho le molala o hlokang masiba. o fetolang mmala wa ona ho ya ka sebaka seo o leng ho sona. e phelang ka ho ja setopo sa phoofolo kapa ntho tse shoeleng le tse bodileng. o phelang difateng kapa dihlahleng tse kgolo ka ho kola dikokoanyana. Lenong (le-no-ng) /vulture/ Nonyana e kgolo. motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe. modumo o etsoang ke leleme. Manqosa/ (bap. dilomong. xenopus laevis/ Mofuta wa senqanqana se sebopeho sekang sa lehe. /bon. Mantsoeta/ 284 . e phelang ka ho ja ntho tse shoeleng. Manoabo/ (bap. Lenoanyetso (len-wan-ye-tso) /bone joint dislocation/ Sebaka seo lesapo leleng le arohaneng le leleng ka lebaka la ho tsoa kotsi. qoqotho le molomo ho etsa pina. Lentsoe (lin-tswe) /voice/ Modumo o etsoang ke molomo ho ntsha puo e nang le moelelo. metatarsus/ Setho kapa bohato ba leoto moo ho fumanoang masapo a manyane. Manoanyetso/. Lentsoe (//) /word of God. Lenoabo (le-nwa-bu) /type of chameleon/ Mofuta wa sehahabi. mantsoe/. se fumanoang haholo metsing a dinoka. lengoaparela). lengoaparela). Ngoana moshanyana ke kabeloa manong: motho e motona o lokeloa ke ho fuwa mathata ohle le ha ho sa kgonahale. modumo wa puo ya molomo o ngotsoeng ebile o ka hlalosoa. Lelapa leno le hloekile.

285 . mohoasa). Lenyeka-thipa (len-ye-kat-hi-pa) /risk taker/ Motho ya sa tshabeng ho etsa ketso e kotsi. /bon. nyalo). ketso ya ho nyatsa. ho dula mmoho. lesepa ha le nyeloa. Lentsoe lena. semmuso. Lenyalo (len-ya-law) /marriage/ Kopanyo ya monna le mosadi e phethahatsoang ka ho etsa lelomolo. e motle. manyala a hlatsitsoeng ke sebono. haholo wa mosadi. /bon. Lengeloi bakeng sa tshebediso le semelo). /bon. Lentsoe le ka sebedisoang joalo ka sehlongoanthao. lengele. /bon. bohobe=bohojana. Lenyala (len-ya-la) /abomination/ Se ditshila pela mahlo a Modimo. (bap. Lenyatso (len-ya-tso) /contempt. 0/. se kgesehang ha se etsoa ke motho. ketso e ditshila ha e etsoa ke motho kapa e etsahala ho motho. Manyai/. se nang le mapheo kapa ponahalo e joalo. “Lenya” ke lentsoe la kgale la Sesotho le sebedisoang haholo Bibeleng. se nang le ponahalo ya kganya. pokano kapa thobalano ntle le lenyalo ha e dumelloe. /bon. abomination/ Se sa hlokahaleng mmeleng wa motho. Manyela/ Tlh. Mokete o joalo. makaka). lereho kapa lentsoe le tloaelehileng. Lenyeloi (len-yo-loi) (lengeloi) /angel/ Sebupuwa seo ho nahanoang hore se dula lehodimong le Modimo. leihlo=leihloana. 0/. motho ya lebanang le kotsi sefahla mahlo. tlhokahalo ya lerata le morusu. Lenyele (len-ye-le) /tranquility. wa diketso tse ntle tse ratoang ke monna wa hae kapa batho ka kakaretso. /bon. Tem. bosio bo boholo ba modumo. /bon. mosadi=mosajana. manyala). manyala). Lenyai (len-yai) // Mokopu o monyane o so tiing kapa o so butsoeng. Lenyatso (len-ya-tso) /undermining/ Boemo ba ho nyatsa kapa ba ho bontsha tello. ho nkela motho fatshe ka baka la boemo ba hae. Ka Sesotho. /bon. tlhokahalo ya tlhompho kgahlanong le. “lenyala” le sebedisoa le le ka bongateng hangata joalo ka “manyala”. ho nyatsa ka baka la bonyane kapa boemo ba mmele kapa sebopeho. shit/ Sejo se tsoang ka sebono se sa sebedisoang ke mala kapa mmele. Manyalo/ (bap. lentsoe lena. hoa motho e motshehadi le e motona bakeng sa ho phedisana bophelo bohle. 0/ Tlh. underestimation/ Ketso ya ho nyatsa: ho bontsha tello kgahlanong le. (bap. masepa. Manyeloi/ Tem. Lenyenyefatsi (len-yen-yen-fa-tsi) // Lentsoe le nyenyefatsang lebitso. seka phofo. sebupuwa sa semoya. calm/ Nako ya kgutso e kgolo. (bap. Manyekethe/ (bap. Lentsoe le nepahetseng ke “lengeloi” hofeta “lenyeloi”. Manya/ (bap. Lenyela (len-ye-la) /excrement. motho=mothoana. “lenyela” le sebedisoa le le ka bongateng hangata joalo ka “manyela”. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “lengele” hofeta “lenyele”. jj. Mohl. pere=petsana. (sheb. /bon. ka ho le etsa hore le hlalose bonyane.285 LENTSOETA Lenya (len-ya) /impurity. se sa lokang ha se etsoa ke motho. Tem. sebe se etsoang ke motho se mo ronang. letsoai). se sebedisoang ho tsheloa dijong hore di be le tatso e letsoai. Lenyeloi (len-yo-loi) (lengeloi) /well mannered lady/ Motho. a sa hlokoeng ke mmele. tloaelo ya monyatsi le ho halala motho emong. lull. Manyeka-thipa/ Lenyekethe (len-ye-ket-he) /salt/ Senoko se sesoeu. mokgoa wa ho nkela babang fatshe ka baka la boemo ba bona. /bon. lebese=lebejana.

Manyoere/ (bap. setho sa mmele ha se hlalosoa ka botlalo ho kenyeletsoa serope. /bon. /bon. (sheb. Manyonyo/ (bap.286 Lenyesemane (len-ye-se-ma-ne) /Englishman/ Moahi wa England ya buang senyesemane. Batho ba bangata ha ba kgone ho etsa phapang pakeng tsa “lenyetse” le “lengetse. boditsi. turbulent/ Hoa motho: ya hlokang kgotso. motho ya jang haholo. Mael. /bon. Lentsoe le nepahetseng ke “lenyesemane” hofeta “lengesemane”. Leoma (le-u-ma) /head wound/ Leqeba la hlooho le bakoang ke ho batoa ka molamu. (bap. Maoma/ (bap. Lekgowa bakeng sa tshebediso). Lenyoere (len-yu-we-re) /new person at a place/ Mofihli sebakeng: motho e mocha sebakeng. Lenyoka (lin-yaw-ka) /below waist. senyofu) Tem. Lenyonyo (len-yawn-yaw) /tapeworm/ Mofuta wa seboko se phelang mmeleng wa motho kapa phoofolo e jeleng dijo tse sa hloekang. Lenyetse (len-ye-tse) /braiding. ntho e thata kapa lejoe. obuobu). Tlh. /bon. lengetse. Maoto/ Tlh. Lenyora (len-yaw-ra) /thirst/ Boemo ba ho lakatsa metsi haholo. (bap. bofutsana. boholo. Manyesemane/ Tlh. /bon. Lenyoloi (len-yo-lo-i) /angel/ (sheb. lenama. bonyane kapa 286 . motho ya etsang ketso efe kapa efe ka ho bontsha botsoa bo boholo. Maoka/ (mm. Borikgoe ba hae bo tsoa ka lenyoka. maome). Manyolonyolo/ (bap. maokeng). tlhafu. /bon. Tem. mofuta wa seboko o bakoang ke phepo e ditshila kapa dijo tse sa butsoang hantle tse nang le mahe a sebokoana sena. Hoa phoofolo: e hlorisang batho ka baka la diketso tsa yona. Leo (le-o) /that one: of words starting with “L”/ Lesupa le bontshang ntho e hojana eo lebitso la yona le qalang ka “L”. Patlo ya seno. gourmand/ Motho ya jang hofeta tekanyo. lengole. Mofihli). ebile se ka baka bokudi. maobu/ (bap. Mohl. Leoka (le-u-ka) /acacia/ Mofuta wa sefate se nang le makala a motsu a hlabang haholo. Leoto (le-u-tu) /foot/ Setho sa mmele ho qala tlasa leqaqailane se thusang bakeng sa tsepamo. mmomo. Lenyetse (len-ye-tse) /mane/ Boya ba sekotlo sa koatola: moriri o tholahalang ka mora molala wa pere kapa tau e tona. ya bakang moferefere le tsitsipano ya meno. (bap. Lentsoe lena le utloahala joalo ka sothofatso ya lentsoe la senyesemane. Bafarisi ke manyolonyolo a hlalosang moalo ka tsela e kgotsofatsang bona. 0/ (bap. Manyoka/ Mohl. lenyolonyolo). ya sa tsoa fihla sekolong kapa mokgatlong kgetlo la pele. moikaketsi) Mohl. ya hlahetseng naheng eo. below hips/ Bokatlase ba letheka kapa qholo bo etsang hore seaparo se wele fatshe ka baka la sebopeho sa tulo ya masapo kapa mmele wa motho. /bon. moetse). Lengeloi bakeng sa tshebediso). boemo ba ho labalabela se nyorollang kapa se nowang. bohato le qaqailane. E kgopjoa e le maoto mane: mang le mang a ka etsa phoso ho sa natsoe boemo ba hae ba borui. ditjobo tsa moriri kapa tseo kgabisang. komello). Lenyofonyofo (len-yaw-fawn-yaw-faw) /glutton. ya qetang ho fihla motseng. “nyofa” le bolelang ho ja haholo. /bon. Lenyolonyolo (len-yaw-lon-yaw-law) /cabalist/ Motho ya hlokang nnete ka ho iketsa eka o wa tseba empa ho sejoalo. Leobu (le-o-bu) /slow person/ Motho ya lenama haholo. serethe. /bon. /bon. /bon. Lentsoe le nepahetseng ke “leoto” hofeta “lento” leha hona le batho ba sebedisang “lento” ho ya ka sebaka seo ba phelang ho sona. ya ratang ho qabanya kapa ho qabana le batho. dinyofonyofo/. Lejoe leo le letle ebile le thata.” Mantsoe ana a bolela ntho tse fapaneng. leha batho ba bang ba le sebedisa bakeng sa bobodu ba diketso tsa motho. “new-comer”. Lentsoe lena “lenyofonyofo” le tsoa ho leetsi. braid/ Moloho o molele wa boditsi o kenyeletsoang moriring. Lenyokonyane (len-yu-kun-ya-ne) /troublesome. motho ya fetolang nnete ka tsela ya hae kapa e utloisisoang ke yena fela. Letlere. seboko).

/bon. le ho eboha kapa ho qhetsoha ebile le baka phetoho ya mmala wa letlalo mmoho le tshobotsi ya sefahleho. tlhako). open place/ Sebaka sa naha se otlolohileng se hlokang motheo le moepa. Mapae/ (bap. Lepau (le-pau) /Long-tailed Widowbird/ Mofuta wa nonyana e setono se selelelehadi. mapau/. Lepera (li-pe-ra) /leprosy/ Mofuta wa boloetse bo bakang hore ditho tsa mmele di hloke kutlo. haholo thipa kapa lerumo. Lepae (le-pa-e) // Seaparo se sebedisoang bakeng sa ho phuthela kapa ho pepa le ho jara ngoana. le kgone ho seha ha bobebe ka ho etsa hore le be bohale. maotoana/ (bap. /bon. Lepamo (le-pa-mu) // ?? /bon. e phelang haholo ka peo ya dimela le mefuta ya dikokonyana. /bon. Lepane (le-pa-ni) /pan/ Pitsa e sebedisoang bakeng sa ho hadika kapa ho butsoisa dijo ntle le ho sebedisa metsi. Mapatso/. /bon. /bon. Ho qela ho leoto: ho tsamaya kapa ho tloha sebakeng. thoteng). (bap. letsima kapa ho potlaka moo ho hlokang motheo kapa moepa teng. molepe. Lepalapala (le-pa-la-pa-la) /heath. mmino le diketso tse hlaha. /bon. se sebedisoang ho nka mobabi. Lepesho (le-pe-shu) /traditional men’s underwear/ Mofuta wa seaparo se tenoang ke batho ba batona ho koahela mmele tlasa letheka feela. Mael. Leparaka (le-pa-ra-ka) /stretcher/ Se sebedisoang bakeng sa ho nka kapa ho jara mokudi. Lepeletse (le-pe-le-tse) /flat/ Hoa tsela kapa sebaka: se hlokang motheo le moepa. foretell/ Ho bolela kapa ho hlalosa ketsahalo kapa ketso e tlo etsahala pele e etsahala. /bon. setsomi sa ntja. Mapesho/. tlhakoana. (bap. Lepato (le-pa-taw) /burial/ Ketso ya ho beha mofu kapa ntho e shoeleng lebitleng ka lekese. Lehele. e fumanoang haholo dibakeng tse bulehilng tsa joang ba dithota. Mael. Lepellisa (le-pel-li-sa) /cause to sepeed/ Ketsiso ya ho lepella. Lepatso (le-pa-tsu) /a crack. motshoaruwa). /bon. Mapantiti/ (bap. matha. moaho kapa thaba. /bon. Tem. Lepella (le-pel-la) /speed on a flat surface/ Ho tsamaya. bolepi). puleho e peperaneng. tjobolo). (mm. Lempara). mapamo/. eo ho nahanoang hore diketso tsa hae di tshoana le tsa koata kapa tsotsi. Lepa (le-pa) /forecast. Lepantiti (le-pan-ti-ti) /prisoner/ Motho ya koalletsoeng ntloanatshona. Lepeletsa (le-pe-le-tsa) /to speed on a flat surface/ Ho etsa hore ntho e tsamayang e tsamaye ka ho lokoloha sebakeng se hlokang moepa kapa motheo. /bon. Leotoana (le-u-twa-na) (leotwana) /chicken feet/ Setho sa mmele se thusang ho ema hoa nonyana kapa kgoho. Leoto ke moloi: motho o tsamaya a fihle le moo a sa tshoanelang ho fihla teng. Mapane/. /bon. Mapalapala/ (bap. Mapantsula/. phupu). (bap. pato. (bap. cleavage/ Sebaka se bulehileng sa lejoe. theteha). leleiri). Motho wa mekgoa. Leotsa (le-u-tsa) /sharpen/ Ho etsa hore ntho. /bon. Ketso ya ho epela mofu mabitleng. Mapato/ (bap.287 bohlale ba hae. thota. e behelang meferong kapa joang bo bolelele. mapera/. Lepetso). tlhaloso ya setho seo ha e le sejo. Maparaka/. Mapaku/. 287 . Ho etsa hore ntho e tsitsinyehe kapa e tsamaye moyeng ka ho tshoara bokahodimo ka tsela e itseng. /bon. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la molata “bandit” le bolelang ho hong ho ya ka puo ya naha ya lona le sebaka sa teng sa Mexico le Amerika. motho ya molato ya ahloletsoeng ho dula chankaneng nako e itseng. Lepaku (le-pa-ku) /hunting dog/ Mofuta wa ntja e sebedisoang bakeng sa ho tsoma. Lepantsula (le-pan-tsu-la) /fast urban dancer/ Motho wa motse setoropo ya fochoselang ka matjato. Lepeletsa (le-pe-le-tsa) /to dangle/ Ho leketlisa ntho kapa motho.

sekoti se seholo se bonahalang selomong. style/ Mokgoa wa ho etsa dintho kapa diketso o fapaneng le mekgoa e meng. Lepheo (lep-he-o) /wing/ Letsoho la nonyana. Maphele/. utloile. Lephako (//) /empty. /bon. interim. /bon. /bon. le nang le masiba. lehaha). Mohl. Maphola/. Maphemphe/ Lephethi (lep-hi-ti) /perfect verb/ Leetsi le bontshang hore ketso e phethahetse kapa e se e etsahetse. /bon. Lephoqo (lep-haw-qaw) /sugar cane/ Lekala la semela le nang le tsoekere. Maphaka/ Lephaka (lip-ha-ka) /an empty bottle/ Setshelo se thubehang. /bon. Maphao/ (bap. moaho kapa thaba. se sa tsoarang letho. Ho uba lephako: ho tshoaroa ke tlala e kgolo kapa ho ba le takatso ya dijo. mapetu/. /bon. Tumelo e ikgethileng ya batho ba itseng. interlude/ Nako ya kgefutso ka mora ketsahalo e itseng. nahanne. fragnance/ Monko ho ya ka kutlo ya nko le toloko ya boko. Lepetso (li-pe-tsu) /cleavage/ Sebaka se bulehileng sa lejoe. Lepeshwana) Lepetjo (li-pit-jaw) /motto. se sebedisoang bakeng sa ho tshela metsi kapa dijo. Lepetjo (li-pit-jaw) /password/ Lentsoe kapa palo e sebedisoang bakeng sa ho bula khomputha kapa sesebedisoa se itseng. seo diphoofotsana tsa naha di ka dulang teng. Lephewana (lep-hi-wa-na) /fin/ Setho se sebedisoang ke tlhapi kapa tse ding tsa diphoofotsoana tsa metsing bakeng sa ho sesa. /bon. scent. lepatso. /bon. Ho robala ka lephako: ho robala ntle le ho ja kapa ho fumana dijo Lephao (lep-ha-u) /hollowness/ Mokoti o moholo o hlahileng lefikeng. sekoti seka lehaha. tlhokeho ya dijo ka mpeng ha e hlalosoa ke kutlo ya mmele. /bon. nako ya phomolo kapa ho ja ka mora kopano ya seboka. Lephemphe (lep-hemp-he) // Bohlasoa bo etsoang ke dijo tse salletseng molomong. Lephako (lep-ha-kaw) /hunger/ Boemo ba tlala ha bo utloa ke mmele. Mapheo/. /bon. lekgakgapha) Lephoka (lep-hu-ka) /smell. Lephaka (lip-ha-ka) /bottle/ Botlolo ha e hlalosoa ka Sesotho: Enngwe ya dietsoa tse thubehang. sebeditse. Mael. tloaelo ya batho kapa sehlopha e sa tshoaneng le ya dihlopha tse ding. e ratang sebaka se ditshila se nang le dijo. /bon. Maphoqo/ Lephotha (lep-hut-ha) /blunder/ Ketso e fotsahetseng e bakang hore ho be le botlaila kapa se sa lokang. mosebetsi kapa ketsahalo e itseng. Mapetjo/. Hape. maphewana/ (bap. 0/. masalla a tse jewang a molomong kapa mahlakoreng a molomo. Lepetu (le-pe-tu) /collar bone/ Lesapo la lehetla le tlasa molala. Lephola (lep-hu-la) /interval. buile. mapetjo/. Mapeshoana/ (mm. qetile. monko ho sa natsehe sebopeho sa ona. Lentsoe lena le sebedisoa haholo ke 288 . puleho e peperaneng. /bon. /bon. Lephola (lep-hu-la) /early grazing/ Hoa diphoofolo: nako ya hoseng haholo eo ho ntshoang dikgomo ho ya fula. le sebedisoang bakeng sa ho fofa. maphoka/ (bap. Tlh. se lefikeng se hlahellang ka nqa enngwe ya lefika. a na le ho hlalosa bokgale nako tse ding. /bon. Maphotha/ Tlh. setho sa nonyana se ditshiba se thusang bakeng sa ho fofa kapa ho lepella moyeng. maphethi ke maetsi ao boholo ba ona a qetellang ka tlhaku “E”. flat stomach/ Ponahalo ya mpa ha e momorane ka baka la ho se je ka mora nako e telele. /bon. Lephele (lep-he-le) /cockroach/ Mofuta wa kokoanyana ya matlung. lekala la semela le jehang ka baka la monate wa lona.288 Lepeshoana (ke-pe-shwa-na) /small men’s underwear/ Lepesho le lenyane: mofuta wa tsheya e nyane e aparoang ke bashanyana. monate kapa mobe. 0/. ponyonyo). Mapetso/ (bap. Kgutlile. haholo mpa ka tlhaloso ya boko kapa kelello. Maphako/ Mael. /bon. /bon. e nang la mapheo a makgunoana. /bon. lepatso). ha o hlalosoa ke nko.

/bon. Karolo e kgolo e sehiloeng ya phoofolo e bolailoeng bakeng sa sejo. lenoanyetso) Tem. sabasaba). lefetoa). /bon. /bon. Maqakabetsi/. modise 289 . Lepsheha (lip-she-ha) /diarrhoea/ Lesepa le metsi kapa le itsoelang ka borata ntle le taolo ya monga lona. Leqapha (leq-hap-ha) /male’s traditional short/ Seaparo. nama e kgolo ha e sehoa. Lephotho (lep-hu-tu) /milk pap. /bon. le sebedisoang bakeng sa ho etsa dietsoa tsa ntlo. Bothata boo motho a kopanang le bona. papa e makumane. Maphotho/ Lephura (lep-hu-ra) /grinder/ Motho kapa ntho e thubang. ya buang puo ya sepotoketsi. bohobe bo makumane a thata ba ho futsoeloa le lebese. motho e motona ya boemong ba bohlankana ya so nyaleng. Dibakeng tse ding tsa Afrika Borwa. Maqaba/ (bap. /bon. /bon. Lepotoketsi (le-po-to-ke-tsi) /portuguese/ Moahi wa Portugal. Basotho ba sebedisa “leqaqailana” bakeng sa “leqaqailane”. ba mmala o mokgubedu kapa mosoeu. moqala). mapota. letseka) (mm. Lepoqo (le-pu-qu) /dust/ Mobu o bakang ditshila kapa lerole. /bon. poone kapa ntho e thata ka meno kapa ka ntho e itseng. Lephura-kgoahla (//) /bachelor/ Mohlankana ya so nyaleng. lechoeya. porous pap/ Bohobe bo dithollo kapa bo loketseng ho kopanyoa le lebese bakeng sa ho ja. Lepolesa (le-po-le-sa) /police/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho netefatsa hore toka le molao dia lateloa. /bon. solotsi. e tiileng ya lebese. bomapota/ (mm. /bon.289 morabe wa bakone (nguni) ha morabe wa Basotho (Batswana. seka borikgoe bo bokgutshoanyane. /bon. boima boo ho leng thata ho bo rarolla. Lepotlapotla (le-po-tla-po-tla) /haste/ Ketso ya ka pele pele. Lepota (li-paw-ta) /all rounder/ Motho ya potang dibakeng tse ngata: ya etelang dibaka tse fapaneng ka ho potoloha mona le mane. Leqaqailane (le-qa-qa-ila-ne) (leqaqailana) /ankle/ Lesapo le kopanyang lesapo la mmomo le bohato ba leoto. motho e motona ya sa yang mophatong bakeng sa lebollo kapa polotso. koata). lesepa). motho wa diketso tse hlokang thuteho le tokoloho ya kelello. /bap. Lekala seka thupa ya semela. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho thiba le ho tshoara batho ba tlolang molao. ho tata haholo. maphura/. lejakane. sa mohlankana. mobu o thunthetsang kapa o tshilafatsang ya bapallang kapa ya fetang ho ona. Maqaqailane/ (bap. Lephutse (lep-hu-tsi) /soft shelled pumkin/ Mofuta wa mokopu o hlokang kgaketlana kapa o letlalo le bonojana. Basotho le Bapedi) ba sebedisa lentsoe “phoso” le ha babang ba na le ho le sebedisa. /bon. ya tsoaletsoeng naheng ya Portugal. Tlh. /bon. Maphura-kgoahla/ (bap. /bon. o kabang kotsi. Leqa (le-qa) /chunk of meat/ Nama e tenya. maqa/ Leqaba (le-qa-ba) /uncivilised person/ Motho ya sa rutehang kapa ya phelang sekgale. Bolepoqo/. mapu/. lehlaku la moroho wa mokopu o sebedisoang joalo ka moroho. Lepoqo (le-paw-qaw) /Moshoeshoe’s other name/ Lebitso leleng la Morena Moshoehsoe wa pele. boemo bo thatafallang motho. Leqai (le-qa-i) /uncircumcised male/ Motho e motona ya sa bollang. Leponesa). /bon. Leqala (le-qa-la) /hard reed/ Lehlaka le thata haholo leo hangata le sebedisoang ke mathuela kapa ngaka tsa setho. mapoteng). meqala/ (bap. motho wa moetlo o sa tloaelehang. Lentsoe le utloahalang le nepahetse haholo ke “leqaba” hofeta “lekaba”. /bon. /bon. Mapolesa/ (bap. Mapsheha/ (bap. Maphutse/ (bap. Lepu (le-pu) /pumkin leaves/ Dihaba tsa moroho wa mokopu. mapotoketsi/. mapoqo/. Motho ya tsebang ho etsa ntho tse ngata a le mong. sebotho. Maqai/ Leqakabetsi (le-qa-ka-be-tsi) /predicament/ Bothata bo etsahalang ho motho bo hlokang tharollo e kgolo.Yuropa.

Leqheku (leq-he-ku) /very old man/ Monnamoholo kapa ntatemoholo ya hodileng haholo dilemong. lepeshoana. maqhoa/ (bap. Maqele/. /bon. ntho e nyane e thubehileng ho e kgolo. Leqheka (leq-he-ka) /trick. motho ya hlophehileng wa thuto e hodimo kapa ya tsebang haholo. maqhama/. Maqheka/. borurusi. /bon. Leqeme (le-qe-me) /shortage. /bon. /bon. leqoetha bakeng sa tshebediso). Leqele (le-qe-le) /lefty. scarce. madi. qhoqhoane). ho batla ho etsa ketso enngwe e fapaneng le ya pele ha ho le thata. (bap. /bon. Tsamaisano ka tshebedisano e itseng. /bon. lepesho. ho nka leano leleng ha la ho qala le hloleha. Leqhoetha (leq-hwet-ha) // /bon. thitana). /bon. left-handed or footed Motho ya sebedisang letsoho kapa leoto le letshehadi haholo hofeta le letona. maqaqane/. Leqephe (liq-hep-he) /a page/ Karolo ya buka e latellang enngwe kapa e hlahlangoang ke enngwe. sore/ Sebaka sa mmele moo ho nang le lepatso. maqhetsoana/. maqhoae/ (bap. Lemao. setsohotsana). Leqhoa (leq-hwa) /ice/ Metsi a thatafetseng ka baka la mohatsela o moholo. plan/ Ketso e kgethoang bakeng sa ho fetola morero wa pele o hlolehileng. e phelang naheng ka ho ja nama ya diphoofolo tse nyane ho yona. sepelete). Leqeme la mosebetsi le tletse. Leqhama (le-qha-ma) /correlation. Maqheku/ (bap. maqhoetha/ (sheb. /bon. particle/ Lekumane le lenyane haholo la ntho e qhetsohileng ho enngwe. /bon. /bon. sehlopha kapa dinaha. /bon. LEQAQANE Leqase (le-qa-se) /straw mat/ Moalo o entsoeng ka lodi kapa semela se itseng. /bon. tlhokahalo ya ntho tsa bohlokoa bophelong. Maqatha/. link. Leqatha (le-qat-ha) /newly weds house/ Ntlo ya banyalani ba bacha. palo ya buka ho ya ka palo ya karolo. Leqhekoana (leq-he-kwa-na) /very old woman/ Mosadimoholo kapa nkgono ya hodileng haholo dilemong. Leqhofa). maqhetso/ Leqhetsoana (leq-hets-wa-na) /piece. /bon. Leqhetso (leq-he-tsu) /particle/ Lekumane la ntho e qhetsohileng ho enngwe e kgolo. metsi a tiileng ka baka la serame. Leqhoele (leq-hwe-le) /waist string/ Thapo kapa kgoele eo ho tlangoang letheka ka yona bakeng sa tumelo e itseng. serame. Maqapha/ (bap. Leqebekoane (le-qe-be-kwa-ne) /dumbling/ Bohobe ba phofo ya koro bo pheiloeng ka mosi wa metsi a belang mme wa kokomoha ho bontsha putso. scarcity/ Bosio ba ntho e batlahalang. connection/ Kamano pakeng tsa mekga. tshea. ntlo e sa tsoa ahoa ya batho ba qetang ho nyalana. 290 . /bon. deficit. /bon. letoma kapa boladu ba temalo. Maqephe/. kutloano pakeng tsa batho kapa dihlopha. o aloang fatshe bakeng sa ho dula kapa ho paqama. maqhoele/. Maqase/ (bap.290 kapa motho ya sa tsoa bolla. Leqaqane (le-qa-qa-ne) /civet/ Mofuta wa phoofolo ya leloko kapa lelapa la qoabi. Leqeba (le-qe-ba) /wound. /bon. moseme). Maqeme/ Mohl. Maqaqa/. Leqhoae (leq-hwa-e) (leqhwae) /blanket pin/ Sesebedisoa se sebedisoang ho qhoaela kobo kapa seaparo. setsohatsana). /bon. Maqhekoana/ (bap. /bon. maqebekoane/. /bon. Setho sa mmele se bontshang ho lemala kapa bokudi. Lehloa. Maqeba/. se bonahatsang temalo. Leqaqa (le-qa-qa) /white poor person/ Motho wa lekgowa ya hlophehileng. deficiency.

Leqoetha (li-qwet-ha) /ambassador/ Motho ya emelang naha ya habo machabeng kapa naheng enngwe. Lentsoe “leqosa” le “lenqosa” a na le moelelo o tshoanang. /bon. representative/ Motho ya emelang emong bakeng sa ho mmuella kgotla. Masonja). lentsoe lena “leqoetha” moelelo wa lona o bolela seseng. seo se sebedisoang joalo ka sejo dibakeng tse ding tsa Afrika Borwa. tide/ Boemo ba metsi a etsang maqhutsu. e sa otlolohang. /bon. Lefu le leqoleng la kobo: motho a ka shoa neng kapa neng ho sa nahanoa. /bon. Mahoashe a letlalo la diphoofolo tseding. Leqola (le-qaw-la) /edge/ Bophetho ba seaparo. Leqiphe (leq-hip-he) /mopani worm/ Seboko se setenya haholo sa sefate sa morara kapa mofuta o itseng wa semela. Leqhotsa (leq-ho-tsa) /Xhosa/ Moahi wa Afrika Borwa ya buang puo ya seqhotsa. e mahoashe kapa e sa lekaneng ka sebopeho. pitso). Leqhome (leq-hu-me) /popcorn/ Poone e qhommeng ka baka la mocheso mme ya hlahisa bosoeu ba bokahare ba yona. ntlo ya mofu ha e sa bitsoa leqhofa. Ya diketso tse phephetsang maikutlo a motho emong. sebera). Leqosa (lin-qu-sa) /messenger. moemedi wa moqosi kapa moqosuwa kgotla. ya lelapa la sekone. Lekope bakeng sa tshebediso). /bon. Tem. mmuelli kgotla. /bon. Maqoashapa/ (bap. 291 . Maqola/ Mael. lenyokonyane). Lequloana (le-qu-lwa-na) /informal gathering/ Kopano ya batho eo sepheo sa yona se hlokang taba tse monate. /bon. Maqotha/. Maqoetha/ (bap. Maqiphe/ (mm. leqosa) Tem. ya etsang diketso tse halefisang motho emong. surf. (bap. a tsamayang a ya hodimo le tlase. /bon. Se sebedisoang ke sealemoya kapa thelefishine ho amohela molaetsa wa puo kapa setshoantsho. motho ya sebetsang joalo ka morumuwa ho etsa mosebetsi bakeng sa motho emong. Maqhotsa/. phapang ke dibaka tseo Basotho ba dulang ho tsona. /bon. ntlo ya mofu. /bon. motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe joalo ka mmuwelli. /bon. Leqothantja (le-qut-hant-ja) /nail biting/ Keboho ya letlalo la menoana moo ho qalang manala teng. e nang le ho hlahella hoa ho kokomoha hoa ntho e itseng. Leqhubu (leq-hu-bu) /wave. kapa ya qalang le ho utloisa motho kapa ntho bohloko moyeng. leqatha). Tloaelo ya ho ja manala. Lenqosa. Leqoashapa (le-qwa-sha-pa) /fried corn/ Poone e hadikiloeng mollong wa fatshe mobung ntle le ho sebedisa pitsa kapa lepane. Leqhutsu (leq-hu-tsu) /uneveness/ E hlokang boreledi. Maqotha-ntja/ (mm. /bon. Kopano kapa seboka sa batho ba nang le morero o seng motle. /bon. /bon. Maqhutsu/. Tlh. Leqhoko (leq-hu-ku) /provokative/ E. haholo kobo. poone e hlahisitseng bokahare bo bosoeu ka baka la ho hadikoa. Leqope (le-qu-pe) // (sheb. maqoetha/. maqhofa/ (Bap. Leqotha (le-qut-ha) /scale/ Boemo bo mahoashe ba letlalo ka mora manala. Leqoashapa). leqothantja). Ka puo ya sekone. Maqhome/ (bap. /bon. Maqosa/ (bap. lemuloana. Ka mora lepato.291 Leqhofa (le-qho-fa) /dead person’s hut/ Ntlo eo motho a sa tsoa shoella ka hara yona. moemedi). Qetello ya lemeno la kobo kapa seaparo se seholo. Leqobete (le-qo-be-te) (leqwebete) // ?? Leqoetha (li-qwet-ha) /lawyer/ Motho ya emelang emong lekgotleng la dinyewe. Maqhubu/. eo hangata semelo sa hae eleng Profinsi ya Kapa Bochabela le bakeng tse ding tsa Afrika Borwa. keboho ya letlalo la menoana moo manala a qalang teng. Maquloana/ (bap.

Leralla (le-ral-la) /hill. ntja-pedi. kaho eo bokahare ba yona eleng ntlo kapa moaho oo ho dulang batho. (bap. Marashea/ (bap. Lerabele (le-ra-be-le) /rebel/ Motho ya fetohelang mokga. Leraba (le-ra-ba) /trap. Marantha/ (bap. marata/ (bap. Mararetsi/ Mohl. e Asia. Lebowa le Batswana) ba kgetha ho sebedisa tlhaku “L” bakeng sa tlhaku “M” ho bitsa motho wa mofuta o mong. /bon. mara/. tlhodio). mang-mang. /bon. Lerantha (le-rant-ha) /dilapidated cloth/ Seaparo kapa ntho e tabuhileng haholo ka baka la botsofadi kapa bokgale ba yona. sefi kapa boemo bo dielang motho kapa phoofolo. /bon. motho-feela-makgetha. /bon. Batho babang ba sebedisa lekoko bakeng sa lerapo ha ba sebedisa maele ana. snare/ Se sebedisoang ho cheha kapa ho tshoasa. /bon. ho qhoma hoa ntho e itseng kapa ho wela hoa ntho e itseng. Marabele/ Tem. strap/ Kgoele kapa thapo e entsoeng ka letlalo la phoofolo le suuweng. lehana). Lerako (le-ra-ko) /wall. le ahiloeng ebile le bopiloe ka mantsoe a fetang bonngwe. kae-kapa-kae. /bon. letsoapo). Leraretsi (le-ra-re-tsi) /multiple word/ Lentsoe. (bap. kupu. opacity/ Lefu la mahlo le bakang thibelo ya kganya kapa pono e tloaelehileng. Maraba/ (bap. /bon. morashea) Tem. Marao/ (bap. tshoenemotho. Mael. masa-a-kokometse. sehlopha kapa naha ya habo. Marallana/ (bap. ho tsitlallela ho etsa ketso hlokang mosola. Lerato (le-ra-to) /love/ Maikutlo a tibileng a thato kgahlanong le motho kapa ntho e itseng. Malabulabu). Lerallana (le-ral-la-na) /hillock/ Leralla le lenyane haholo. Mael. Marallana/. a tshehetse ba direng. tetso ya diletsa. Lentsoe lena “lerabele” ke sothofatso ya lentsoe la molata “rebel”. Marapo/ Mael. boemo ba pelo kapa kelello bo bontshang ho lakatsa kapa ho hoheloa ke 292 . opaque. leharasoana. neng-kapaneng. ka hodima qaleho ya serope. ntho e shebahalang e le boemong bo sa lokiseheng. /bon. Marako/ (bap. /bon. se sebedisoang bakeng sa ho dula. bofofu bo bakoang ke ho hloleha hoa leihlo ho bontshahatsa kganya ka lebaka la karolo e sa lokang e aparelang leihlo. Marema-tlou. /bon. seo hangata se nang le pokello ya nama e ngata haholo. Lerama (le-ra-ma) /cheeck/ Karolo ya sefahleho e ka tlasa leihlo. haholo lereho. Lerata (le-ra-ta) /noise/ Modumo o moholo o bakoang ke ho buwela hodimo. Leranthana (le-rant-ha-na) // Lerantha le lenyane: seaparo se senyane kapa ntho e tabuhileng haholo ka baka la botsofadi kapa bokgale ba yona. Lerashea (le-ra-she-a) /Russian/ Moahi wa naha ya Rashea. /bon. kopano ya dintho. Lerapo la papa: seshebo kapa seo ho jelelloang bohobe ka sona. sefi. Hangata lelapa la batho ba buang Sesotho (Basotho ba Borwa. maranthana/ (bap. Lerao (le-ra-o) /buttock/ Setho sa mmele se ka tlasa bomorao ba letheka. /bon. Lerapo (le-ra-po) /rope. jj. leebana-kgoroana. ketle). ya buang puo ya serashea.292 Lera (le-ra) /cataract. Lebitsohokoa). Nyenyefatso ya lerantha. lebitso kapa lereho le akgang mantsoe a mmaloa leleleng. /bon. ridge/ Thaba e nyane e hlokang matsoapo le dilomo tse kgolo. lebota). sebono). Tlhapi folofela leraba hobane metsi a pshele o a bona: tlohela ho tletleba hobane baheno ba hlahetsoe ke kotsi kapa ba shoele o ba bona. Marama/. Moaho o qalang fatshe ho motheo kaho ebile o hloka marulelo kapa phethahalo ya se bitsoang ntlo. Ho suwa lerapo la puleng: ho etsa ketso e sa thuseng la letho. pela mahlakore a nko. e sebedisoang bakeng sa ho tlama kapa ho fasa. leather string. /bon. Tlh. tutudu e tshoanang le thaba. hedge/ Kaho e arolong sebaka sa ntlo kapa moaho. leharasoa). qetellong ya molomo.

eo hangata e tholahalang sebakeng kapa mobung moo ho nang le masapo kapa masalla a dijo kapa ntho tse shoeleng. Leritshoana (le-rits-hwa-na) /clay container/ Mofuta wa setshelo sa Sesotho o entsoeng ka letsopa le besitsoeng. seikokotlelo). “moro” ke metsi a nama e phehiloeng mmoho le dinoko. (bap. ntja. /bon. “Kgodu” ke metsi a moroho o phehiloeng. rohaka=thohako. makatsa=semaka. Lerenene (le-re-ni-ni) /gum/ Nama e kgubedu kapa e kgubetsoana ya lehano. ho itshireletsa kapa ho loana. Maro/ Tem. setho sa motho e motona se qetellong ya kooma se jereng dithoere tsa ho tsoadisa nakong ya thobalano. lakatsa=takatso. Leribe (le-ri-be) // Enngwe ya ditereke tsa naha ya Lesotho pakeng tsa Butha-Buthe le Berea eo motse moholo wa sona eleng Hlotse. mokoti. mosa). leru. Marete/ (bap. diaha=tieho. 293 . Lereho (li-re-o) (lereo)/noun/ Lentsoe le sebedisoang ho reha kapa ho bitsa ketso efe kapa efe. /bon. Marenene/. Thato). sebetsa=tshebetso. “moro” le “lero”. maratsoana/. ha “lero” e le metsi a tlholeho a fumanoang ditholoaneng kapa dimeleng tse so phehoeng. /bon. Marematlou a ntsoe leng: ba tsamaisanang mmoho ba bua puo e tshoanang. motho. sehloelli). leritshwana) (bap. nolofatsa=nolofatso. jj. /bon. Letsoaitsoai). shoe lace/ Nyenyefatso ya lerapo: lerapo le lenyane. chabisa=chabiso. babela=pabelo. lekolota). 0/ (bap. Marematlou/ Mael. “kgodu”. e lomang. /bon. Mohl. /bon. lereo/lereho ha le sebedisoa polelong. /bon. Ketso ya ho rata motho kapa ntho. emisa=kemiso. phehisa=phehiso. Lere (le-re) /rod/ Molamu o sebedisoang ke motho bakeng sa ho ikokotlela. ba mokgatlo o le mong ba kgema mmoho. qapa=qapo. jj. Lereko (le-re-ku) /elegance/ Pontsho ya mohau o neheloang motho ntle le ho loka hoa hae. otla=kotlo. /bon. Ho na le phapang e kgolo pakeng tsa mantsoe. /bon. lerato la semoya le lebisoang ho moetsadibe. ntlo. Tshoarelo ya diphoso. Maikutlo kapa boemo ba batho ya ratanang ka ho bontsha dipuo le diketso tse itseng. mamola=mamolo. maritshoana/ (mm. Lerematlou (le-re-ma-tlou) /unity/ Motho wa kakanyo kapa monahano o tshoanang le wa sehlopha kapa mokgatlo wa batho ba habo. ao hangata a latsoehang hamonate. mareho a maetsi: amana=kamano. mareho kapa mabitso a semelo: thaba. Leroana (le-rwa-na) /red ant/ Mofuta wa kokoanyana e nyane. Lerete (li-re-te) /testicle/ Setho sa bonna se ikarabellang tlhahisong ya dithoere. (bap. motshehetsi). e kgubedu ka mmala. hauha=khauho. LERITSHOANA Lero (li-raw) /juice/ Metsi a fumanoang ditholoaneng. kgodu ya ditholoana. utloa=kutlo. marematlou.293 motho kapa ntho e itseng. moritshoana). tataisa=tataiso. fepa=phepo. string. 0/ (bap. o ka sebedisoang ho tshela mefuta ya dino tse fapaneng. Mohl. Lentsoe lena le utloahala jolao ka sothofatso ya lentsoe la molata “step ladder”. Dileri/ Tem. thehello ya leetsi lefe kapa lefe. Leratsoana (le-rats-wa-na) /small rope. 0/ (bap. Leri (le-ri) /step ladder/ Sesebedisoa se sebedisoang bakeng sa ho thusa ho kalama kapa ho hloella hodima ntho e itseng. e tshiheditseng le ho tshoara meno hore a mamarele masapong. /bon. /bon. sheba=chebo. Thupa kapa molamu o sebedisoang ho tshihetsa motsamao wa motho. mohau o sa hlokeng tefo kapa tefello. Maroana/ (bap.

(sheb. /bon. asset. Letsatsi la bobe. Sena se bolela hore mantsoe ana a latelang ke marui: “sa”. Lerulelo (le-ru-le-law) /roof/ Sebaka sa moaho se koahetseng ntlo ka hodimo. Marumo/ (bap. Marole/ (bap. “tsa” le “la” ke marui. e phelang dibakeng tse tletseng joang. e tsoalang ntle le ho behela mahe joalo ka ditlhapi tse ding. ketsahalo. ntlo kapa lehae la 294 . affluence. Leru le letsho: koduwa e hlahileng kapa bothata bo hlahetseng motho kapa naha. mobu). bokgoni ba ho ba le ntho tsohle tse hlokahalang bophelong. Kobo ya mariha. mohatsela kapa mofuthu o susumetsang boemo bo joalo. Sabole). Ka puo ya Sesotho marui a mangata hofeta ka puo ya senyesemane. tsie). Tem. Lesabasaba (le-sa-ba-sa-ba) /grassy plain. /bon. Lerumo (le-ru-maw) /spear/ Mofuta wa sebetsa se hlabang. Leruarua (le-ru-a-ru-a) /whale/ Mofuta wa phoofolo ya metsing seka tlhapi e kgolo ka ho fetisisa. /bon. masabasaba/ (bap. Lerui (le-ru-i) /possesive preposition: of/ Lentsoe le amanyang motho le seo eleng sa hae kapa tsa hae haholo ntho e nang le lebitso. Mohl. Maru/ Mael. Moo ho ahileng moroba teng. Lerotho (//) /uncertain. eo hangata e jewang ho ya ka mofuta wa yona. o nang le bokapele bo motsu. Leruo (le-ru-aw) /wealth. Diaparo tsa senna. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. 0/ (bap. moo diphoofolo tse ruuwang di koalloang teng. /bon. /bon. “wa”. 0/. Lerothodi (le-rot-ho-di) /drop/ Karolo e nyane ya metsi e rothang ho tsoa hodimo marung kapa ho tsoa hodima ntho e itseng. LERUTLE Lesa (le-sa) /stop. “ya”. (bap. Mosadi wa moimana. seka mosi se bonahatsang monyetla wa hore pula e ka na ha ho hlaha moya. Marothodi/ Leru (le-ru) /cloud/ Boemo bo fupereng pula. bokahodimo ba ntlo se tshireletsang bokahare ba yona. Lerole (le-ro-le) /dust/ Makumane a masesane a mobu a kgonang ho tsamaya le moya. (bap. /bon. thuo). thota. chelete le ditlhokahalo tsohle tsa bophelo. bleak/ Hoa bokamoso kapa boemo ba ketsahalo: bo hlokang tsoelopele kapa ntlha. ho tlohela mosebetsi kapa ketsahalo e itseng. Lesaka (le-sa-ka) /kraal/ Sebaka seo ho koalloang diruuwa joalo ka dikgomo. tloaelo kapa mokgoa o itseng. seka mosi. Lerotho (le-rut-hu) /dim/ Boemo bo fifetseng ho ya ka ponahalo ya leihlo. ho emisa ho tsoelapele ka ketso e itseng. Lerutle (le-ru-tle) /grasshoper/ Enngwe ya diphoofotsoana tse nyane e fofang. desert/ Ho sia motho kapa ntho e itseng e le nngwe. Maruarua/. /bon. e phelang lewatle. spot/ Tem. Leroborobo (le-raw-baw-raw-baw) /spotted. tulo ya moroba. /bon. /bon. cease/ Ho kgaotsa ho etsa ketso. Marulelo/. Tlohela). Lefifi). /bon. tlhokahalo ya ponahalo e felletseng. eo ho seng moo e yang teng. dinku kapa dipodi teng. ba lehodimo. /bon. Lesa (le-sa) /abandon. prosperity/ Boteng ba monono bo akgang thuo ya diphoofolo tse ngata. Mobu o fofang. discontinue. /bon. Marutle/ (bap. Maruo/. savannah/ Sebaka se motsitsa se tletseng joang bo bongata. thota e tletseng joang bo bongata. quit. Maroborobo le maroboko bakeng sa tshebediso). Tlh. marobane/. Selepe sa ntate.294 Lerobane (li-ro-ba-ne) /nomad’s territory/ Sebaka sa motho ya tsamayang hohle a sa dule sebakeng seleseng ka baka la mosebetsi wa hae o itseng.

/bon. naledi kapa lebone. lekgabunyane. Leseka (le-se-ka) /wire. surplus/ Se setseng ka mora nako ya dijo. Motho ya monyane haholo dilemong. Lesako (le-sa-ko) /gap/ Sekgeo se teng pakeng sa meno seo motho a tsoaloang le sona. Lesebo (le-se-bo) /god’s gift/ Se fanoang ho badimo. remnant. Lesapuwana (le-sa-pu-wa-na) /bridegroom’s mother’s supper/ Dijo. Lesatjoana (le-sat-jwa-na) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. (bap. Mael. Masedinyana/ Lesehla (le-se-hla) /sand stone. Sesene) Tlh. mokete kapa lelomolo la ho leboha ba fatshe. se tshihetsang motsamao wa mmele le ho tshireletsa ditho tse bonojana tsa mmele kapa dikahare. tsebeng kapa sethong seseng sa mmele ka sepheo sa ho kgabisa. sejo se setseng ha ho jewa. Lesale (le-sa-le) /ring/ Se roaloang monoaneng. se sesoeu. /bon. Lesedinyana (le-se-din-ya-na) /newspaper. silefere kapa moetso o itseng wa boleng bo hodimo o roaloang tsebeng kapa monoaneng. lehlabathe. /bon. Lesamane (le-sa-ma-ne) /squirrel/ Mofuta wa phoofolo ya naheng. Ho ja masapo a hlooho: ho nahanisa se boletsoeng. /bon. Karolo ya setho sa mmele e tshoanang le lesapo empa yona e le bonolo. Masalla/. masapo/. Letshoaho le qollang lentsoe kapa mantsoe ka ho a arola ho amang. Maseka/ (bap. Masehla/ (bap. Masako/. ngoana). Mael. phabafatshe. motho ya saletseng morao ha ho tsamauwa. boseka). magazine/ Pampiri e hlahisang le ho phatlalatsa ditaba le diketsahalo tsa tikoloho. 295 . e tloaelehileng ka ho kalama difate kapa ho cheka le ho kena mekoting. masamane/ (bap. /bon. Mofuta wa thapo e sebedisoang ho kgabisa molamu. setala). linen/ Se sebedisoang ho etsa seaparo kapa sesebedisoa sa ho kgabisa bokahare ba ntlo ha se rokiloe. haholo nama ya kgomo ya selelekela. kgoedi. Mohl. Masebo/ (mm. /bon. Lesedi (le-se-di) /light/ Boteng ba kganya kapa ponahalo e bakoang ke letsatsi. Lesalla (le-sal-la) /leftover. Ho nahana ka ho batla tharolloa ya bothata bo itseng. Mael. /bon. Masea/ (bap. Disebo). Lesapo la masapo: molekane waka eo ke mo ratang haholo. seka tadi. /bon.295 seruuwa. sedimentary rock/ Mofuta wa lejoe le bonojana le hoholehang ha bonolo. Masedi/ (bap. Lesea (le-se-a) /infant/ Ngoana e monyane ya so tsebeng ho tsamaya. /bon. sebaka se hlokang leino kapa meno mareneneng sa tlholeho. ha “sesene” e le sebaka se hlokang leino kapa meno ka lebaka la ho lahleheloa ke leino kapa meno ka tsela e itseng. ya so tsebeng phapang ya botle le bobe. Sesene le lesako ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho tse fapaneng: “lesako” ke sebaka se mareneneng se bulehileng ka tlhaho. /bon. ( ) Ke tsamaile (mmoho le yena) maobane ka ba ka kgutla le yena. Masatjoana/. le bakang mobu wa lehlabathe ha le phophoreha. /bon. phabadimo. Masale/. kganya). eo kelello ya hae e song ho tsitsi. Lentsoe la morena le haeloa lesaka: seo morena kapa motho e moholo a se buang se tlameha ho ananeloa le ho hlonchoa. mohloathupa). Masapuwana/. /bon. /bob. Masaka/ (bap. electric string/ Mofuta wa thapo e tshetshane e tsamaisang motlakase. /bon. Lesela (li-si-la) /cloth. Lesakana (le-sa-ka-na) /bracket/ Letshoaho la puo le sebedisoang ho kenyeletsa lentsoe kapa mantsoe a polelo a itseng ka ho a qolla polelong. Ho nahana haholo ka boemo bo itseng. Masela/. tse jewang ke mma monyadi le metsoalle ya hae nakong ya phirimana. e nang le mohatla o boya bo bongata. Lesapo (le-sa-paw) /bone/ Setho sa mmele. /bon. lehlohlojane). mokgabo wa kgauta. sejo se hlafunnoeng mme sa sala sejaneng. se bonojana hofeta lesapo.

(bap. motho ya nkang seo eseng sa hae ntle le tumello. (mm. Lesella (le-sel-la) /free. masetlaoke/. masenke/.296 Lesela (li-se-la) /abandon. masene) Tlh. Motsoalle wa leshodu ke leshodu: motho ya nang le kamano le ya etsang bobe o tshoana le yena. dexterous. untruth. /bon./ Leshoata (li-shwa-ta) /aftershave/ Boemo ba letlalo le sa tsoa beoloa le bontshang seka makgopho. astute/ E bohlale bo jalletsang. deceit/ Tlhokeho ya nnete. /bon. seka seboko. Lesele (li-si-li) /different one/ Seqolli se hlakisang ntho eo ho buuwang ka yona ka ho kgetholla hara tse ding. oo motsoako wa ona eleng metsi a belang le phofo ya poone kapa ya mabele. Mashodu/. tlohela. Morutlhoane. dijo tse tsoang ka lesoba la sebono tseo mmele o sa di hlokeng. /bon. Ho fana ka tokoloho ho se tshoeroeng kapa se ditlamong. ho emisa ho tsoelapele ka ketso e itseng. (bap. bomasetla. re batla lesele. bosio ba puo e supang bonnete. se sebedisoang ho besa kapa ho etsa mollo. lengenengene). Lesole lesele. ketsahalo kapa puo e hlokang nnete. /bon. Leshoehleshoehle (le-shwe-hle-shwe-hle) // Seetsoa sa maiketsetso se kentsoeng majoana a masesane. ditedu kapa bohoete. Leo eseng lona le batloang. Mahoashe a letlalo la motho le tlositsoeng moriri. Masere/. alfalfa/ Mofuta wa furu e boleng bo hodimo. Leshoabe (le-shwa-be) /type of wild vegetable/ Mofuta wa moroho wa naha o nang le tatso e shoabaselang kapa o mahoashe ha o jewa. Masepa/ (bap. /bon. e sebedisoang ho fepa diphoofolo. maboya. ho fuparolla se atlaretsoeng ka letsoho hore se lokolohe. bon. (bap. Lejoe lesele. Re batla lesele. se bakang modumo ha se tsitsinyoa nakong ya mmino. /bon. /bon. e kgonang ho susumetsa ka dipuo kapa diketso tsa boqhekanyetsi. empa ya sa tshoaroang a etsa joalo ha se lona. Mael. /bon. Lesheleshele (le-she-le-she-le) /morning porridge/ Mofuta wa motoho oo hangata o nowang hoseng. Mashala/. tlosa). molata. Leshodu ke le tshoeroeng: motho ya tshoeroeng a utsoa ke yena leshodu. Che ha re batle lena. /bon. Ponahalo e kgubedu ya mollo wa patsi e tukang. e senyang haholo ka ho ja ka ho ebola le ho heletsa. Leshodu (le-sho-du) /thief/ Motho ya utsoang. Leshano (le-sha-nu) /falsehood. Mael. tomotomo). letsoantle. Lesetlaoka (le-se-tla-o-ka) /termite/ Enngwe ya dikokoanyana. leave alone/ Ho tlohela se tshoeroeng hore se lokolohe. Seletsa sa mmino seka kgetsi e tshetsoeng majoana a bakang modumo o moholo. ho kgaotsa ho sebetsa kapa ho ba le kamano le. Mashoehleshoehle/. /bon. (mm. Lentsoe lena ke sothofatso ya lebitso la molata “settler”. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata eleng “masene”. jilt. Mashano/. tesello). Lesetedi (le-se-te-di) /settler/ Motho ya dulang naheng eo eseng ya habo kapa eo a sa tsoalloang ho yona.(bon. Manyala a tsoang ka mosima wa lerao. Mashodu/. tloaelo kapa mokgoa o itseng. Lesetla (le-se-tla) // Motho ya setlang: ya otlang ha bohloko ka letsoho. /bon. Mohl. Mashoata). haholo tsa hae. Leshala (le-sha-la) /coal/ Serafjoa se setsho. (bap. ya mamolang ka tsela e mpe. ketsahalo. Masheleshele/ (bap. seka lejoe. Lesene (li-se-ne) /canny. Leshodu (le-sho-du) /stingy person/ Motho ya timanang haholo. Leshwehleshwehle). Lesepa (le-si-pa) /excrement. ho koahela le ho kupetsa kapa ho etsa meaho. Lesenke (li-sen-ke) /corrugated iron/ Mofuta wa tshepe e sebedisoang ho rulela. Mashoabe. eseng lena. lekwerekwere). forsake. Masetedi/ Tlh. e utloisang ya nathoang bohloko. /bon. lenyela). motho eo ho leng thata haholo ho yena hore a ka fana. Lesere (le-se-re) /lurcene. 296 . leave/ Ho kgaotsa ho etsa ketso. modichaba. faece/ Se tsoang ka lesoba la sebono se jeloeng nako e fetileng.

Leshome (le-shu-me) /ten/ Palo e ka hodimo ho robong. tatellano ya morabe kapa lelapa ho tloha qalehong ya lona. Lepotlapotla) Mael. ho fihlela bathong ba kajeno. sluggishness. sebaka se bulehileng kapa se bontshatsang puleho ho sona. Lesoko (le-su-ku) /type of plant/ Mofuta wa semela se melang naheng o nang le dikotola tse tatso e babang. masihla/. Masiba/. /bon. mofero kapa joang bo boholo empa e sa bonahale. pohotshehla). /bon. masoalakahleng). Masira/ Lesisitheho (le-si-sit-he-o) /delay. masoko/. lace/ Lesela le sefesefe le sebedisoang ho aparoa ke monyaduwa kapa le sebedisoang bakeng sa ho koala difestere le mealo. Lesira (le-si-ra) /curtain. Masoalakahla/ (bap. Lesoefe (le-swe-fe) /albino/ Motho wa lebala le lekgubetsoana haholo ka baka la tlhaho ya hae e bakoang le ho susumetsoa ke thobaloano ya batho ba madi a bapelaneng haholo. Lesoha (le-su-a) /bachelor/ Motho e motona ya dilemong tsa ho nyala empa a so nyale. /bon. Lesoalakahla (le-swa-la-ka-hla) /forest inhabitant/ Moahi wa motse o hara dithaba le difate tse ngata. slownnes/ Ho ba lenama ho bakoang ke ketso e itseng. Lesoko (le-su-ku) /cough mixture. (bap. masiba/. e nang le metsi kapa mongobo. Lesiba (le-si-ba) /feather/ Seaparo sa nonyana kapa kgoho se hlobehang kapa se hlothehang. Lesihla (le-si-hla) /bunch/ Sehlopha sa ntho tse hlophisitsoeng ka lenane. karoloana e dutseng ka tatellano kapa ka hlophiso. Leshomo (le-sho-mo) // Setlama sa naheng se melang naheng seo ho dumeloang hore motsoako wa sona o ka sebedisoa joalo ka moriana wa ho thibela letsolo. /bon. mashomo/. Leso (le-su) /mine/ Seemedi se bontshang hore thuo ke ya moetsi kapa mmuwi. /bon. Lepotlapotla le ja podi. Lephurakgoahla). Masoefe/. ho dieha ho qeta ho etsa ketso e itseng. /bon. Alepidea amatymbica/ Mofuta wa semela se babang seo motsoako wa sona o tutsoeng o sebedisoang joalo ka moriana wa sefufa. empa e le ka tlase ho leshome le motso o le mong. mokoti). Masoebe/. /bon. Masoba/ (bap. generation/ Batho ho ya ka tatellano ho tloha ho bontate-moholo le bonkgono ba kgale kgale. mashokgoa/(mm. (bap.297 Leshoetla (le-shwe-tla) /cartilage/ Seka lesapo se tholahalang manoanyetsong a mmele kapa dithong tse ding tsa mmele. Lesoba (le-su-ba) /hole/ Mokoti o hlahang nthong e itseng. /bon. Masoha/ (bap. Mashoetla/ (bap. mongobo). Leshokgoa (le-sho-kgwa) /xysmalobium indulatum/ Mofuta wa moroho wa naheng o babang haholo. lesisitheho le ja kgomo: motho ya potlakang ho etsa dintho o fumana le ho thola hanyane. masika/. /bon. monna kapa motho e motona ya hlokang mosadi ka boikgethelo. Lesoe (le-swe) /damp/ Boteng ba metsi nthong e kgonang ho monya metsi. Tshiba). lesatjoana). modudi kapa moahi wa motse o ahiloeng hara meru le matsoapo a maholo. leshokhoa). Lesika (le-si-ka) /procreation. /bon.(bap. ho nka nako ho pheta mosebetsi o itseng. e nang le kutloahalo ya metsi. 297 . /bon. motho ya so nyaleng wa monna kapa mohlankana. ponahalo ya letlalo lesosobaneng ka lebaka la botsofe. /bon. Lesoahlasoahla (le-swa-hla-swa-hla) // Modumo o bakoang ke ntho e phelang e tsamayang hara dihlahla. Lesoebe (le-swe-be) /wrinkle/ Tshotshobano ya letlalo e bakoang ke botsofadi. /bon. ya etsang butle o fumana le ho thola haholo. Mashome/. /bon. /bon. Lesiba (le-si-ba) // Mofuta wa seletsa sa Basotho oo hangata o entsoeng ka karolo ya lesiba le lesika le hoketsoemg molamung mme le butsoeloa ka moya wa molomo ho etsa modumo kapa lekodulo le monate. (bap.

298 Lesokoana (le-so-kwa-na) /pap stick. Lesokoana (le-so-kwa-na) /traditional stick game. tseo. yanene. ebile e na le mekgabiso e fapaneng. lenana. masokolara/ (bap. lanene. (bap. Lesupa le lesupi ke ntho e le nngwe. Masupatsela/. Ena. bona. lesupa) Tem. Masupatsela/. tsenono. yane. ka tsela e hlokang tsebiso kapa tsebahatso. Mohl. lena. lena. lejakathata). jj. Lesokolara (le-su-ku-la-ra) /sufferer. 0/ Tlh. lane. yanene. tsenono. bonana. eno. (bap. Masole/. lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi ho supa seo ho buang ka sona. Lesuhlangeto (le-su-hla-ng-eto) // Mofuta wa Nonyana e boputsoa bo botsho. lane. ulcer/ Boteng ba ho babeloa le ho hoayahoaya ka mpeng. Masokoana/. Lesokolla (le-saw-kawl-la) /heart burn. eno. eseng masokolla! Lesolanka (le-su-lan-ka) /swanky blanket/ Mofuta wa kobo ya bokgabane ya Basotho. banene. bane. lentsoe le sebedisoang joalo ka seemedi ho supa seo ho buang ka sona. masolanka/. tsanene. haphazardly/ Ka tsela kapa boemo bo sa lebelloang. tsane. enono. tseno. bona. bane. boemo bo bodila bo bakoang ke mofuta o mobe wa dijo kapa dino. unsponsored person/ Motho ya sokolang: ya hlokang tshihetso ya dichelete tse hlokahalang bakeng sa phethahatso ya morero o itseng. /bon. /bon. Lesupatsela (le-su-pa-tse-la) /pioneer/ Motho ya bontshang tsela kapa ya etellang pele ka ho hlahisa kapa ho etsa ntho e ncha kgetlo la pele. Masuhlangeto/ LESUHLANGETO Lesumatha (le-su-mat-ha) /unexpectedly. lanene. acidity. lenana. motho ya tummeng eo diketso tsa hae di nang le tshutshumetso ho ba mo latelang. tseo. relay/ Papadi ya batho ba batshehadi ya ho matha ka ho neheletsana thupa. /bon. Lesupi (le-su-pi) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho bontsha kapa ho supa ntho e itseng ntle le ho bolela lebitso la yona. nahathote ya dithako tse helehileng. enono. /bon. /bon. ebile e na le ponahalo ya ho cha. tsanene. oar/ Thupa e sebedisoang bakeng sa ho pheha le ho fetola bohobe. e bolelang le ho hlalosa ntho e le nngwe. jj. e boya bo manameng haholo kapa e shebahalang e le boreledi. /bon. banene. /bon. /bon. ona. /bon. bonana. 298 . lesupi). Ho matha ka ho nelehetsana thupa pakeng tsa batho ba fetang bonngwe hofihlela ba fihla kgoeleng. tseno. mokobolo o molelele le hlooho e lekuroana le bokgubetsoana. Lesupi (le-su-pi) /ruin/ Sebaka se seholo se cheleng. enana. Lesupatsela (le-su-pa-tse-la) /role model/ Motho eo babang ba nkang diketso tsa hae ka baka la mekgoa ya hae e metle. Mohl. Ena. enana. ntle le morero kapa ho rerisa. Lesole (le-saw-le) /soldier/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho tshireletsa naha ya habo ka ho e loanela nakong tsa ditlhaselo le dintoa kgahlanong le naha kapa dinaha tseding. Lesupa (le-su-pa) /demonstrative pronoun/ Lentsoe le sebedisoang bakeng sa ho bontsha kapa ho supa ntho e itseng ntle le ho bolela lebitso la yona. Masupi/. onana. yane. Motho a ka tshoaroa ke lesokolla feela. tsane.

e bonahalang haholo pela dinoka le diphulana. Letamo (le-ta-mo) /dam/ Sebaka sa maiketsetso sa pokello ya metsi a noka kapa a lengope. Hangata lelapa la Sesotho (Basotho ba Borwa. koeetsa). Motho ya noang joala hofeta tekano. ho fepa le ho nyorolla diphofolo. (bap. Setipana. motho ya hloloang ke tahi ka ho etsa diphoso ha a noele. diketekete tsa batho ba kopaneng mmoho ka sepheo se itseng. /bon. /bon. Letadiana (le-ta-di-a-na) /italian/ Moahi wa naha ya Italy. eo hangata a tholahalang profinsing ya Mpumalanga. ka sepheo se itseng. Masuwane/. Tem. ho dula ka lebaka la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng. qanthana. /bon. Letanta (le-tan-ta) /net/ Moloo wa boseka kapa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. Matadiana/ Letaetae (le-tae-tae) /rich person/ Motho ya ruileng haholo. seo metsi a sona a sebedisoang bakeng sa ho noesetsa masimo. batho ba bangata haholo kopanong kapa mabaleng a dipapadi. ho loantsha motho ya loantshang wa heno ka boikemisetso bo boholo. bongata). ya tsoaletsoeng naheng eo. /bon. ya noang joala letsatsi leleng le leleng. letshoele. drunkard/ Motho ya tawang haholo. letsha. Letailana (le-ta-ila-na) /back to war. le suuweng. a matenya mmoho le makala a nonofetseng. Amaxhoza. Mataetae. Maletaaphofu/ (mm. Matata/ (bap. pholo kapa podi. Letatanoka (le-ta-ta-nu-ka) ) /african black duck/ Mofuta wa nonyana ya lelapa la matata. 299 . Matawa/. e mmala o motsho le maroboko kapa matheba a masoeu. Matatanoka/. /bon. lefoqo). Letebele (le-te-be-le) /nguni speaking person/ Moahi wa Afrika Borwa ya Buang puo ya setebele. LETATA Letata (li-ta-ta) /goat. eo e ka ruuwang joalo ka seruuwa nakong tse ding. back to action/ Ho e lata letailana: ho boela ntoeng hape ka matla a maholo. ya buang puo ya setadiana. Matata/. ox or sheep’s hide/ Kobo e entsoeng ka letlalo la nku. le ho fehla motlakase. lebowa le Batswana) ha ba sebedisa lentsoe lena “letebele” ba akaretsa le ho bolela leloko lohle la batho ba buang dipuo tsa sekone (nguni speaking people) joalo ka Amazulu. /bon. Lentsoe lena ke sothofatso ya lebitso “dam” ha ka Sesotho lebitso le nepahetseng e le “qanthana”. /bon. /bon. mob. agaphanthus/ Mofuta wa semela se hlahisang dipalesa tse mmala o mosweu kapa o moputsoana. e Yuropa.299 Lesuti (le-su-ti) /masses. Letata (le-ta-ta) /duck/ Mofuta wa nonyana e kgonang ho sesa le ho qoela hara metsi. /bon. /bon. mme a hloleha ho bo tlohela. Matanta/. /bon. (mm. Lesuwane (le-su-wa-ne) (lesuoane) /Carex clavata/ Mofuta wa semela se tholahalang haholo dithabeng o sebedisoang joalo ka moriana ka nako tseding. Matamo/ Tem. Nonyana ena e na le mefuta e mengata. Matebele/ Tem. Motho wa sekgorane ya nang le leruo la dichelete le tse rekoang ke tsona. se mahlaku a malelele. ho kgoroha kgetlo la bobedi ka sefutho se seholo ka sepheo sa ho hlasela ya qetang ho hlasela. letailane). Leta-la-phofu). Leta (le-ta) /wait/ Ho emela motho kapa ntho e itseng nako e itseng. (bap. Letalaphofu (le-ta-lap-ho-fu) /african lilly. Letawa (le-ta-wa) /alcoholic. maltitude/ Bongata bo boholo ba batho ba kopaneng sebokeng.

Letetetso (le-ti-te-tso) /internal bleeding/ Leqeba le ka hara mmele le tsoang madi kapa le nang le mahloele. Matheka/. /bon. Lethapisa (let-ha-pi-sa) /wild and untouched/ Phoofolo ya hae. hooker. ho la Kwa-Zulu. Matheba/ (bap. motho ya sebedisang mmele wa hae bakeng sa thobalano kapa pokano le motho e motona bakeng sa chelete kapa joalo ka kgoebo. ebile e hlalosetsa methapo ya pono ya boko se bonoang. /bon. succession/ Tatellano ya dintho ho ya ka lenane. figure/ Setho sa mmele moo ho fellang mpa teng. tlhophiso ya mananeo a ntho tse itseng ho ya ka ho latellana. Letetse (li-te-tse) /waited for/ Bokgale ba ho letela. letshoaho). tharaso. bohloko bo ka hara setho seseng sa mmele. a menotoana. Matekatsi/ (bap. Mathapisa/ . ho dula ka lebaka la tebello kapa kemelo ya ho fihla hoa ntho e itseng. ka sepheo se itseng. Letekatsi (le-te-ka-tsi) /prostitute. motho e motshehadi ya robalang le banna kapa batho ba batona bakeng sa chelete. Tem. Matharaso/ (bap. setenya. marking/ Letshoaho le tholahalang mmeleng wa motho kapa phoofolo. sefebe). Qaleho ya lentsoe lena (matebela) e tloha nakong ya difaqane nakong eo Mzilikazi le mabotho a hae ho tsoa Kwa-Zulu a neng a hahlaula dinaha le mafatshe a merabe emeng ka sepheo sa ho ba tebela (leleka) dibakeng tsa bona ka morero wa ho di hapa. /bon. Se huloang ke sepalangoang ebile se tshetse thoto kapa batho ho ya ka moetso. Letetsoe (li-te-tswe) // Boetsuwa ba ho letela. homosexual. sebonahatsi) Letela (li-te-la) /await. Lehloele). Mathathama/ (bap. teketsa. /bon. Leteketso (le-ti-ke-tso) /pupil/ Karolo ya leihlo e teketsang. boo hangata bo bakoang ke mahloele. Tharasi. /bon. wait for/ Ho emela ntho kapa motho ya song ho fihle. “tlhaku” bakeng sa tlhaloso le tshebediso). Matheketheke/. eo semelo le tlhaho ya hae eleng Afrika Borwa. pervert/ Motho e motshehadi ya bokanang le batho ba batshehadi. /bon. gay. Lethepu (let-he-pu) /Wand flower/ Mofuwa wa semela se makala a malelele. Sekosekara). series. Letebele (le-te-be-le) /Zimbabwein ethnic group/ Emong wa baahi ba naha ya Zimbabwe ya buang puo ya setebele. ketso ya ho tla ka mora ntho e itseng. /bon. street walker/ Motho e motshehadi ya phelang ka ho rekisa botshehadi ba hae bakeng sa chelete. Letere (le-te-re) /alphabet/ (sheb.300 Amaswazi. (bap. /bon. Motenya. e bonahalang e nonne kapa e le mmele o moholo. Lethathama (let-hat-ha-ma) /sequence. Letheketheke (let-he-ket-he-ke) /mucuous diarrhoea/ Letshollo le nang le masepa a thekeselang. motho e motona ya robalang kapa bokanang le batho ba batona. haholo seruuwa. /bon. mateketso/ (bap. Ketsetso ya ho leta. ka baka la bokudi bo itseng. Letheba (let-he-ba) /mark. letipa). seka mamina. /bon. Leteroko (li-ti-ro-kaw) /carriage/ Se huloang ke sepalangoang ebile se belesitsoe moroalo kapa se kalamisitse batho. se behang dipalesa tse kgubetsoana mmoho le tse tshoeu ebile hangata se sebedisoa bakeng sa mokgabiso dirapeng tsa matlo. Matetetso/ (bap. Letheka (let-he-ka) /waist. Thobalano mmoho ya batho ba tshoanang ka ditho tsa botona kapa tsa botshehadi. ya fihlileng naheng eo nakong tsa difaqane. Letenya (lit-in-ya) /of a thing: fat/ Hoa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”: e nang le chebahalo kapa ponahalo e kgolo ya sebopeho. Letharaso (let-ha-ra-saw) /lesbian. ho emela motho kapa ntho e itseng nako e itseng. 300 . e hlaha e song ho panoe kapa ho palangoe. (bap. Materoko/. /bon. Mathepu/. botharaso. setho sa mmele ka hodima dibono. Amandebele le Mashangane kapa Matsonga. tenya). letoto).

/bon. mathoko). leqai). hohong). Lethodile). /bon. tharasi). /bon. ka nqa e mabapi le enngwe. Thobalano mmoho ya batho ba tshoanang ka ditho tsa botona kapa tsa botshehadi. none/ Ntle le eng kapa eng. le mapheo a kopantseng matheba a matsho. lethuela). se hlalosoang le se boleloang. /bon. boteng bo felletseng kapa bo bonyane ba ntho e itseng. /bon. Matipa/. Mathoko/ (bap. /bon. mathusi/ Mohl. kokomoho ya setho se tletseng boladu mmeleng. Lethoko (let-hu-kaw) /side. motho ya makgatheng a ho ba mokoma. Letholopje (let-hu-lup-je) /Village Weaver/ Mofuta wa nonyana o fumanoang haholo dibakeng tse bulehileng ho kenyeletsoa le meru. (bap. Letipa (le-ti-pa) /gay/ Motho ya nang le kamano ya pokano le motho ya tshoanng le yena ka ditho tsa botshehadi kapa botona. Letho (let-haw) /nothing. (bap. senoesetsi). boil/ Pokeletso ya boladu sethong seseng sa mmele e bakang ho kukuneloa. Lethopa (let-hu-pa) /abscess. Ketso e ka etsoang e itseng. 0/ (bap. phumaneho ya eng kapa eng. /bon. zero. /bon. (mm. Lethodi (let-ho-di) /red hartebeest/ Mofuta wa phoofolo e hlaha ya leloko la kgomo. Lethuela (let-hu-ela) /traditional healer/ Ngaka ya setho e sebedisang methokgo ho fodisa bakodi. empa monna wa hae o motsho hampe. e mamelang ka hloko ka ho sebedisa tsebe. moroetsana kapa mosadi ya sa yang lebollong. 0/ (bap. mathuela/ Tem.301 Lethisa (let-hi-sa) /uncircumcised or girlish lady/ Motho e motshehadi ya sa bollang. Leting (le-ti-ng) /sour beer/ Mofuta wa joala bo bodila. ho kokomoha hoa setho seo le bohloko bo boholo. Lethwethwe). e phelang ka ho ja dithotse tsa dimela . mocholoko). lehlakore. Mathoasa/ (bap. (mm. lebitso kapa lereho ka ho totobatsa boemo ba se hlalosoang. Mosetsana kapa mosadi wa diketso tse tletseng bosawana. Ke mosadi e motle haholo. mathodi/. ntle le boteng ba eng kapa eng. LETHOPJE (MATHOLOPJE) Lethonyana (let-hon-ya-na) /something/ Boteng ba eng kapa eng. mathopo/ (bap. /bon. masimo a dijalo kapa ho tsamaisa metsi ho tloha pompong ho ya sebakeng seseng. mokoma. ting). e masiba a masehla kapa mmala wa namuni. lethoasa. Ho na le batho ba sa kgoneng ho etsa phapang pakeng tsa “lethoasa” le “lethuela”. Lethusi (let-hu-si) /adverb/ Lentsoe le hlalosang lehlalosi. Mathopa/ Lethopo (lit-hup-aw) /hosepipe/ Seetsoa sa polasitiki se sebedisoang ho noesetsa serapana. ?? /bon. Lethoasa (lit-hwa-sa) /intern healer/ Motho ya boemong ba thupello ya ho ba lethuela kapa ngaka ya setho. E utloang hantle haholo se buuwang. e kgunong kapa kgunoana ka mmala. 301 . aside/ Lehlakore le ka nqa e enngwe ya ntho efe kapa efe. matholopje/. /bon. Lethoethoe (let-hwet-hwe) /attentive/ E tsebe e bulehileng hantle bakeng sa ho mamela. le ditaola ho laola bohloko ba mokudi. Mathisa/ (bap. Ena yona e kgobedu hanyane. le hlooho e ntsho (haholo tse tona). /bon. e manaka a maholo a shebileng morao. Letharaso. bosio bo felletseng ba ntho e itseng. Mokoma. seka podi e kgolo.

/bon. /bon. setho sa motho kapa phoofolo se aparetseng bokantle ba mmele ohle. Letlametlu (le-tla-me-tlu) /berg stream frog/ Serarana sa dinoka: mofuta wa senqanqana se seholo. lekoko. /bon. “Letlakapipi” le “letlakaphike” ke ntho e le nngwe. o dulang dinokeng kapa dibakeng tse metsi a mangata. tsoebila). seka letlaka. Letlakala (le-tla-ka-la) /dry leaf/ Lehlaku la semela kapa sefate le ommeng nakong ya qaleho kapa qetello ya Hoetla kapa qalong ya Mariha. Letlaila le tlailela moreneng: motho ya etsang diphoso o tshoareloa ke bahabo ha a leka ho bontsha boiteko (bap. matlakapipi/ Tlh. Letlalo (le-tla-law) /skin/ Bokahodimo ba mmele ohle wa motho kapa phoofolo bo nang le kutlo ya ho thetsoa. Kgang ya monna e kgaoloa ke letlaka: Ho se dumellane hoa batho ba loantshanang kapa ba ngangisanang ho fedisoa ke batho ba kahodimo ho bona. /bon. e jang ntho tse shoeleng. se mmala o botala bo lerotho. thorn apple/ Semela se melang pela malapa. Letlakapipi (le-tla-ka-pi-pi) /Lappet-faced Vulture/ Mofuta wa nonyana. Matlaapepiloe/ (bap. mme 302 . Matlakala hase dithole joalo ka ha mefuta emeng ya batho e nahana. Matlaloana/. eo hangata e aparoang meketeng ya manyalo. phapang ke piletso ho ya ka sebaka. Matlapa/ Tlh. /bon. Letlakaphike (//) /Lappet-faced Vulture/ Mofuta wa nonyana. e molala le hlooho e hlokang masiba. Letlala (le-tla-la) // (bap. Tlh. lefika le ka nka sebopeho sa selomo kapa lehaha. dithole) /bon. Letlaka le a raha: ho ba ngata hoa ntho e itseng. /bon. sa ntshoa nameng. kapa naheng moo honang le mobu o motle. sa omisoa mme sa suuwa ho etsa mokgahla. lerapo kapa sesebedisoa seka seaparo se itseng. (bap. mothoduwa).302 Letjeketjane (le-tji-ki-tja-ni) /catapult/ Mofuta wa sebetsa sa kgale se entsoang ka leratsoana kapa thapo e nkang lejoe le lekaneng ho betsoa kgahlanong le se otloang kapa se tlamehang ho bolawa. Letlaila (le-tla-ila) /bad speaker/ Motho ya buang dipuo tse senyang kapa tse utloisang bohloko. /bon. Lefika le letlapa ke majoe. Mohl. o phelang ka ho ja dibodu tsa ntho tse shoeleng. matjoi/. Matlaka/ Mael. Letlama (le-tla-ma) /shawl like Basotho blanket/ Mofuta wa kobo ya Basotho ya theko le boleng bo hodimo haholo. Ha se dijo ke ‘tlaka le a raha. hae. se aparetseng kapa se bonahalang kantle ho ntho. Tjeketjela. Matlakaphike/ (bap. Letlakapipi). Letlalo (le-tla-law) /hide/ Setho sa bokantle ba mmele ohle wa phoofolo. seka letlalo. Letlalepepiloe (le-tla-le-pe-pi-lwe) /bastard/ Ngoana eo mmae a tlileng le yena lenyalong pele molekane kapa monna wa hae a ka ba le ngoana le yena. empa phapang ke hore ka Sesotho. Matlaila/. Matjeketjane/ (bap. ebile se ka sebedisoa joalo ka moriana wa mathata a letlalo (boils). (bap. Letlaka (le-tla-ka) /vulture/ Mofuta wa nonyana e kgolo. motho ya binang hampe kapa ya sa kgoneng ho bina hantle. /bon. ntlailane). se mmele o tsitsinyehang. o phelang ka ho ja dibodu tsa ntho tse shoeleng. ngoana ya hlahileng kantle ho le lenyalo. e mebala e fapaneng. /bon. /bon. Ha se kgora ke letlaka le a raha. Matlama/. matlala) (sheb. mokgahla). Matlametlu/. ho etsahala haholo hoa ketsahalo e itseng. Matlakala/. Mael. Letlaloana (le-tla-lwa-na) /layer/ Bokahodimo ba ntho. leo hangata le lekanang le boholo ba lefika. Matlala bakeng sa tshebediso). Matlaila/ Mael. Matjoing: sebaka se hlokang thuso. Letlaila (le-tla-ila) /bad singer/ Motho ya sa tsebeng ho bina. seka letlaka. /bon. Letlapa (le-tla-pa) /rock/ Lejoe le leholo le manameng fatshe. /bon. Letjoi (let-joi) /datura. /bon. Matlalo/.

“letlopo” bakeng sa “letloepe”. seka mosha.Hantlentle mantsoe. Letolo (le-tu-lu) /thunder/ Modumo wa maru a pula o bakoang ke boemo ba lehodimo bo nang le diabenya le tladi. e maoto a makgutshoanyane. bo nang le ponahalo e kgubetsoana. Tlh. Lejoe le letle haholo. Matoabeng). ya hlooho ya kgoho kapa nonyana e tona. Modupi. matoaba/. letanta. /bon. Letlere (le-tle-re) /stick wound/ Leqeba la molamu le hlahileng hloohong.303 le phahame ka bolelele. (bap. lefika). Tlh. leboella). e bonahalang e kgahla leihlo. eo metsi a yona a phallang hohle. Matlere/ (bap. Letodi (le-to-di) /mongoose/ Enngwe ya diphoofolo tse hlaha tsa naha. ha letlapa le le fatshe mme le pharame ka botenya le ho nama ka bolelele. Matlowa/ Tem. phapang ke dibaka tseo Basotho ba dulang ho tsona. good. matobo/ (bap. Letle (li-tle) /nice. letlowa). /bon. /bon. treasure/ Pokeletso ya leruo la dichelete. matokomate/. Letloepe (le-tlwe-pe) /gill/ Bokahodimo ba hlooho ya mokoko kapa nonyana ya hae e tona. (bap. boteng ba kgora ka baka la leruo le makgekgeba. beautiful. /bon. matobong). Batho babang ba sebedisa lentsoe. Letoaba (le-twa-ba) /scabies/ Mofuta wa kokoanahloko e bakang botsikinyane bo boholo letlalong. Letlole (le-tlu-le) /charity/ Kopanyo le pokeletso ya dichelete le dithuso bakeng sa batho ba hlokang. matloebelele). /bon. Leloala le leholo le letle. (mm. Letlopo (le-tlaw-paw) /gill/ Karolo e kgubetsoana. Sefi sa ditlhapi. Matleretlere/. Seseng sa ditho tsa tlhapi se thsang bakeng sa phefumoloho. “leboella” mmoho le “letobo” a na le meelelo e tshoanang phapang ke peho ya mekolokotoane feela. Letloha (le-tlu-ha) /fish net/ Moloo wa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. Letloepetloepe (litl-we-pe-tl-we-pe) /torrential/ Hoa pula: e nang haholo e tlatsang dinoka. Mohl. letobong. Matloepe/ (bap. eo ka semelo e hlahang Kontinenteng ya Yuropa le ha e tholahala naheng ya Lesotho mmoho le Afrika Borwa. matodi/ Letokomane (le-taw-kaw-ma-ne) /peanut/ Mofuta wa semela se behang dikotolana tse jowang tlasa mobu. /bon. Letoaba (le-twa-ba) // Motho kapa moahi wa Matoabeng. tlopo). Ramatlotlo) Mael. Matolo/ (bap. /bon. e nang le ho ngatafala ho ntho tse senyehileng. /bon. Batho babang ba sebedisa lentsoe. /bon. Letlowa (le-tlu-wa) /net/ Moloo wa thapo e thata e nang le masoba e ka sebedisoang bakeng sa ho koala ntho e itseng kapa ho tshoasa ditlhapi. Letobo (le-taw-baw) /reserved marked grazeland/ Sebaka kapa karolo ya naha e nang le mekolokotoane eo sesupo sa yona eleng ho bontsha hore mehlape ha e ya tlameha ho fula kapa ho fudisoa ho sona. (bap. /bon. e bonahalang haholo hloohong. Matlopo/. e kgonang ho bolaya dinoha. Tlh. cute/ Hoa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”: enang le chebahalo e ratehang. /bon. Tlera. seka nama. Selemong sena ho tla na dipula tsa matloepetloepe. “letlopo” bakeng sa “letloepe”. 303 . Le letle lona kea lerata. /bon. matloha/ (bap. Letleretlere (le-tle-re-tle-re) /europrean roller/ Mofuta wa nonyana e talana bo kopantseng le bosootho. Letlotlo (le-tlaw-tlaw) /fortune. Letlotlo le wele mekgoabane: Monono wa ntho tse tholahalang ha bobebe o fihlile. Matlole/. Matlotlo/ (bap. /bon. Matloepetloepe/ Mohl. letsolo). “Letloha” le “letlowa” ke mantsoe a mabedi a bolelang ntho e le nngwe. majoana a boleng bo boholo le ntho tse ding tse ngata tsa bohlokoa. /bon. borurusi bo bakoang ke ho batoa kapa ho otloa ka molamu. leoma).

an attempt/ Mokgoa o mong o kgethehileng wa ho etsa ketso e itseng ha leqheka la pele le hlolehile. tatellano ya dintho ho ya ka tlhopiso. /bon. /bon. Matsatsi/. policewoman/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho netefatsa hore toka le molao dia lateloa. Letona (le-tu-na) /minister/ Boemo bo boholo ba kokamelo ba mosebetsi wa motho ya okametseng lefapha le itseng la mosebebetsi wa naha. Matsatsa/. e qothomang haholo ha e baleha e tshohile. Letsatsa (le-tsa-tsa) /escarpment/ Boemo ba thaba ha e hlalosoa ho ya ka sebopeho sa yona se phahameng. matompolo/ Tlh. 304 . company. e hlodiloeng ke Mmopi. /bon. teko e ncha ya ho etsa ketso e itseng. eo dinaledi tse ding di e potolohang. /bon. se tsetetsoeng bakeng sa tshebediso ya ka moso. Letompolo (le-tawm-paw-law) /dumbling/ Bohobe ba phofo ya koro bo pheiloeng ka mosi wa metsi a belang mme wa kokomoha ho bontsha putso. theohelang kapa ka ho nyolohela hoa yona. Matsete/ (bap. Letsatsi (//) /day/ Nako e etsang dihora tse mashome a mabedi a metso e mene. Letsatsi (//) /day/ Ho ya ka bibele: nako ha letsatsi le dikela ka shoalane. lekunutu). Matsema/ (bap. Matona/ (bap. chelete kapa ntho e itseng e bolokiloeng bakeng sa chai ya kamoso.304 Letolobonya (le-to-lo-bon-ya) /traditional female Basotho music/ Tlhodisano kapa motjeko wa setso wa Sesotho o etsoang ka dihlopha tse ngata. Letsa (le-tsa) /ring/ Ho etsa hore modumo o be teng ka ho tobetsa konopo. naledi e mahareng a sepakapaka. sequence/ Tlhopiso ya dintho ho ya ka tatellano ya tsona. enngwe ya dinaledi tsa sepakapaka e kgolohadi. Letsa (//) /to tune on music/ Ho etsa hore mmino o utloahale ka ho tobetsa konopo ya sealemoya kapa mochini wa mmino. lethathama). gemsbuck/ Mofuta wa phoofolo. Matsapa/. Ngoanana e mobe. haholo tsa batho ba batshehadi kapa baroetsana. /bon. /bon. Letsa (li-tsa) /springbok. Letsatsi (le-tsa-tsi) /sun/ Sebupua sa tlhaho se fanang ka kganya e kgolo ka ho fetisisa ho lefatshe. /bon. Matseka/ (bap. e fanang ka kganya. nakong ya motshehare le ho isa ka shaolane. matla le mocheso. Lale bakeng sa tshebediso). ho dumisa seletsa ka ho tobetsa kapa ho sotha setho seseng sa seletsa. project/ Mokete wa mosebetsi wa batho ba bangata oo sepheo sa teng eleng ho qeta mosebetsi ka pele. Letsete (//) /investment/ Letlotlo. (sheb. ho tloha hoseng. (bap. Matsa/. Lebitso le nepahetseng la Sesotho ke “leqebekoane”. Letoto (le-taw-taw) /chronology. kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusa ho phetha mosebetsi o mongata. Letsatsa (le-tsa-tsa) /ugly girl or female/ Motho e motshehadi eo tshobotsi le seopeho sa hae sa mmele di hlokang botle. /bon. Letsema (le-tse-ma) /co-operation. Matsete/. e fanang ka kganya ya bophelo lefatsheng. “dumbling”. tolobonya). ho isa bosiu bo latelang. /bon. /bon. /bon. sephaphatha). seka podi. ho etsa hore mmino o utloahale ka ho tobetsa konopo ya sealemoya kapa mochini wa mmino. matoto/ (bap. /bon. Boiteko ba ho etsa ketso e itseng. Letsete (le-tsi-ti) // Poone e tsetetsoeng tlasa mobu ka sepheo sa ho etsa hore e be mongobo hofihlela nako ya ho e epolla ha e tlo jewa. leponesa). hofihlela shoalane ya mantsiboya a tsatsi le latelang. ditolobonya/ (bap. Letseka (li-tse-ka) /policeman. tonakgolo). letsholo). /bon. matsatsa/. o boima. sebakeng se seholo. motho eo mosebetsi wa hae eleng ho thiba le ho tshoara batho ba tlolang molao. /bon. e tholahalang haholo Afrika Borwa. e qalang ka hora ya leshome le metso e mmedi hara kgitla kapa mpa ya bosiu. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la senyesemane. motho ya ka sehlohlolong ka boemo ba mosebetsi o itseng wa naha kapa dipolotiki. Letsapa (le-tsa-pa) /plan. Letse (le-tse) /peaceful/ Bokgale ba ho lala. hanghang. Matsatsi/.

/bon. Letshoeya (lets-hwi-ya)(letshwea) /asthma. Letshoele (lets-hwi-li) /crowd/ Bongata bo boholo ba batho ba bokaneng. tshakgolo). ho itshoara ka mora ho batla ho halefa. letheba le sa tshoaneng le amang le hlalosang ntho e itseng. boemo ba morusu le tlhokeho ya kgutso. Mael. nta. /bon. Letsetse (le-tse-tse) /flea/ Mofuta wa kokoanyana e lomang le ho noa madi a motho kapa phoofolo. tlhapi). /bon. lekgoloa). Lesotho ha hona lewatle. Letshela (lets-hi-la) /cross border/ E tloaetseng ho tshela madiboho nako le nako kapa kgafetsa. matsuele). (sheb. Mael. signage. matshoao-puo/ Mohl. letsuele. matsha le dinoka tse kgolo tse nang le ditlhapi tse kgolo. 0/. mme e hlahise lekgopho kapa borurusi moo e lommeng phofu ya sona teng. ho bua pinyane. Letshoele le beta poho: ho sebetsa mmoho ho fana ka matla a ho qeta mosebetsi kapele. alternative/ Mokgoa wa ho thola leqheka leleng ha la pele le hloleha. empa hona le dikooetsa. . /bon. asthmatic. bongata bo boholo ba batho ba tlileng sebokeng kapa kopanong. Matshekga/ (bap. letsoao. Letsoabadi (lets-wa-ba-di) /hand blister/ Borurusi bo hlahang bokahare ba matsoho ka lebaka la ho sebetsa ka thata le ho tshoara ntho tse thata haholo. Tem.305 Letsete (le-tsi-ti) /undercover. Letshoephenene (lets-hwep-he-ne-ne) /plan B. Ditlhapi. /bon. ho thusa ho letsa. /bon. /bon. Matshoala/ Tem. ho kgotsa. Bohlale ba ho thola tharollo enngwe. whale/ Mofuta wa tlhapi e kgolo haholo. Ho kgoba matshoafo: ho kgutlisa maikutlo. chaos/ Boemo ba tsitsipano le tsikitlano ya meno. Matshela/ (bap. 305 . matsetse/ (bap. Letsha (lets-ha) /lake/ Sebaka se seholo sa tlhaho sa pokello ya metsi a tsoang ho noka kapa mohloding wa metsi. underground. dolphin. Sekila). matsoabadi/ Letshoafo (lets-hwa-fu) (letshwafo) /lung/ Setho sa mmele se fumanoang ka hara sefuba. shark. lefu le bakoang ke phokolo kapa tshoaetso ya matshoafo le setho se hulang moya wa ho hema matshoafong. Letsetsoa (li-tse-tswa) // Boetsuwa ba ho letsa. pokello e kgolo ya metsi empa e sa fete lewatlana kapa lewatle. /bon. /bon. . ho botsa le ho bontsha boemo ba lentsoe. Matshoao/ (mm. : ‘“ ” . Letshwao. moriri o sa otlolohang kapa o sebopeho se sekoekoe. koeetsa. /bon. Matshoele/ (mm. matsetlela/. “letshoaho” hefeta “letshoao”. . Letshoao-puo (//) /punctuation mark/ Letshwao le sebedisoang mongolong ho bontsha kgefutso le ho emisa hoa polelo. marking/ Motoa kapa sesupo se bontshang ntho ka ho e fapanya le tse ding. Letshekga (lets-he-kga) // Motho wa matshekga kapa moahi ya dulang tulong ya matshekga. /bon. Letshoala (lets-hwa-la) /big fish. Kahoo tlhapi enngwe le enngwe e kgolohadi eka bitsoa letshoala. ho makala. Letshethetshethe (lets-het-hets-het-he) /helter skelter. Letsetlela (li-tsi-tli-la) /curl/ Moriri o harelaneng. Ho nya matsete: ho ntsha makunutu. Matshoafo/ (mm. Matshoephenene/. /bon. kopanelo ya mosebetsi e potlakisa qeto ya ona./ Lefu le bakang hore mobabi a hemesele ha bohloko eka o felloa ke moya. letsoaho). Matshethetshethe/. /bon. /bon. Batho le bangodi babang ba kgetha ho se bedisa lentsoe. Letshoao (lets-hwa-aw) (letshoaho) /sign. Letsetsa (li-tse-tsa) // Ketsetso ya ho letsa: ho letsa bakeng sa.Tse ding tsa ditlhapi tse tholahalang dinokeng hadio lewatle. boemo ba thibang thibang le semphete ke o fete. lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng hangata. seo eleng pinyane kapa se sa tlamehang ho tsejoa. qantana. letshwafo). se ikarabellang bakeng sa phefumoloho le khemo e tloaelehileng. Mael. se nang le karolo tse pedi. Tlh. undisclosed/ Se patehileng kapa se sa tsejoeng. Matsha/ (bap._ ! ? ( ).

/bon. Matsholo/ (bap. ebe ho etsoa joala ka ho o tlhotla ho etsa joala bo bong hape. 306 . seka leeba kapa ya lelapa la leeba. Digitaria setifoloa / Mofuta wa joang ba naheng o ratoang haholo ke dipodi. Ditaba. /bon. ya tlang le tlaleho ya sephetho le diketsahalo tsa tikoloho. /bon.haholo e tshabehang. Letsholo (lets-hu-law) /project. e hlaha. typhoid/ Bokudi bo bakoang ke ho se hlatsoe matsoho pele ho jewa. Matsibana/ (sheb. Matshohlo/ (bap. diarrhoea. /bon. Bomatshotla. disebedisoa tsa ho o phetha. Dinonyana/. Matsibolo/ (bap. Letshikgoi). ebile e le nonyana e fulang. 0/. kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusana ho batla ntho kapa motho ya nyametseng kapa ya lahlehileng. Letsina (le-tsi-na) /distillated beer. tshabo). ho matha kapa ho mathisa ntho e itseng ka baka la ho batla ho tsoa boemong ba pele.306 Letshoeya (lets-hwi-ya) /drowsiness/ Mokgathala wa mmele o kopaneng le ho tsekela. matshohla/ (bap. motho ya hlahileng pele lapeng labo. kganno ya sepalangoang ka sepheo sa ditlhodisano. matshollo/. timidity/ Ketso ya ho tshoha: ho ba le tshabo kgahlanong le ntho e itseng. bo etsang hore mokudi a choehe kgafetsa kgafetsa. tshosang. o kgonang le ho emela komello hofeta majoang a mangata. letsema). /bon. marshall/ Kopano ya batho ba bangata bao sepheo sa bona eleng ho thusana bakeng sa ho hlasela sera kapa ba direng. Letshohla (lets-haw-hla) /reporter/ Motho ya tshohlang: ya fanang ka tlaleho ya ditaba tse ncha kapa tse sa tsejoeng. /bon. Letsima (lets-im-a) /race. moqolotsi). /bon. run after/ Ketsiso ya ho letsima. ketsahalo tsa tikoloho ha di tshohloa ka nako eo di etsahalang ka yona. o tlamehang ho fela ka nako e beiloeng kapa eo ho dumelloaneng ka yona. kgorula). Furu ya dipodi. Matsholo/ (bap. Letsimisa (lets-im-is-a) /to race after. (mm. Letsholo (lets-hu-law) /mobilization. /bon. Letsimile (le-tsi-mi-le) /raced/ Bokgale ba ho letsima. Ho utloahala hore motse ohle o tsoile letsholo ho fedisa khoholeho ya mobu. Letshoho (lets-hu-haw) /fear. lefu le etsang hore mokudi a kgathale le ho tsekela. ngoana ya tsoetseng pele habo kapa lapeng labo. /bon. Letsikgoi (lets-hi-kgoi) (letsekhoi) /spur-winged goose/ Mofuta wa nonyana ya lepapa la letata. Mohl. Matsekgoi/. Letshollo (lets-hul-law) /dysentry. Letsimisoa (le-tsi-mi-swa) // Boetsuwa ba ho letsima. Letsitse (le-tsi-tse) /rung/ Bokgale ba ho letsa. Letshohlo (lets-haw-hlaw) /current affair/ Taba ha e phatlalatsoa kapa e tshohloa ka nako eo e etsahalang ka yona. ho kganna sepalangoang ka sepheo sa ditlhodisano. expedition/ Mokgoa wa ho qala mosebetsi o moholo o batlang basebeletsi. speed/ Ho matha ka sepheo sa ho etsa ditlhodisano. eo hanagata eleng ntsho le hlooho le mapheo a masoeu ka mmala. Letsimo (lets-im-aw) /racing/ Ketso ya ho letsima: mokgoa wa ho matha ka sepheo sa ho etsa ditlhodisano. letshohla). e thokoa bo kopantseng le mmala o mosoeu hangata. Letsibolo (lets-ibu-law) /first born/ Ngoana wa pele wa motsoadi kapa batsoadi. redistillation/ Moroko o setseng ha ho etsoa joala. /bon. ho matha kapa ho mathisa ntho e itseng ka baka la ho batla ho tsoa boemong ba pele. 0/ (bap. boemo ba ho nyela masepa a metsi ka baka la ho se sebedise mala kapa ho feroleha ka maleng ke se jeloeng kapa se koentsoeng se itseng. e bolayang kapa e bohale. Letsitsoe (le-tsi-tswe) /rung/ Boetsuwa le bokgale ba ho letsa. Letsiri (le-tsi-ri) /goat fescue. /bon. sebaka kapa lefatshe. o melang nakong tse ngata tsa selemo dibakeng tseding. Matsiri/. Letsibana (le-tsi-ba-na) /dove/ Mofuta wa nonyana. Letsema).

Letsoathaka (lets-wat-ha-ka) /peer/ Motho ya hlahileng ka nako e le nngwe le emong. motho ya leselang ho tsoela pele ka ketso e itseng. Letsoho (lets-aw-haw) /hand/ Setho sa mmele se qalang lehetleng ho isa qetellong ya manala a seatla. Letsoele (lets-we-le) /breast/ Setho sa motho e motshehadi kapa phoofolo e tshehadi se hlahisang lebese nakong tsa ho anyesa ka mora ho tsoala ho fihlela nako ya ho kgusa. motho wa bothaka ba tsoalo ya dilemo le emong. e ratang ho bokella dijo tsa yona le ho di chekela mokoting. letsoalla. mothati). setsoaka). e etsang mekoti e mengata. Matsoete/ (bap. Letsoalo le molato lea ikahlola: Motho ya molato o wa iponahatsa ka diketso. /bon. alien/ Motho eo eseng moahi wa naha ka tlhaho. inhabitant. Letsoapo (lets-wap-aw) /escarpment/ Thaba kapa leralla la majoe le dimela le nang le motheo kapa moepa o moholo. mekgoa le moetlo wa naha ya habo ebile a sa tla ka tsietsi naheng eo a phelang ho yona. e dikgutlo kgutlo. Matsoalo/ Mael. tsoete. Matsoathaka/ (bap. Letsoaki (lets-wa-ki) /material/ Ntho efe kapa efe e sebedisoang ho hlahisa. /bon. pontsho ya ho tshaba. Letsoela (lets-we-la) /quiter/ Motho ya leselang boemo bo bobe. /bon. /bon. trepidation/ Tshabo e bakoang ke ho tshoha. Letsoete (lets-we-te) // Mofuta wa tadi e tholahalang haholo masimong. lekwerekwere. Moahi). tremor. tshabohadi). letsatsa. /bon. bopa. e makgutla. Matsoai/ (bap. (bap. e nang le masiba a makgunong a mapheo. Matsoemila/ (mm. thaka. /bon. Matsoantle/ (bap. Matsoapo/ (bap. motho wa tsoalo ya selemo se tshoanang le emong. Matsoaitsoai/. haholo e tona. e tholahalang malapeng le naheng. Matsoho/ Mael. tsoalo). Letsoalla (lets-wal-la) /citizen. /bon. ponahalo ya ho tsilatsila le ho thothomela ka baka la ho tshoha. /bon. selomo. resident/ Moahi wa naha ya hlahetseng naheng eo eleng ya habo. bokgoni ba ho inyatsa kgahlanong le phoso kapa sebe se ka etsahalang ka ho ikgalemela.307 Letsoai (lets-wai) /salt/ Senoko se sesoeu se qhibidihang ha se nokoa kapa se kopangoa le metsi kapa dijo. Senoko) (mm. /bon. Boemo ba ho elelloa. Letsoemila (lets-hwe-mi-la) /red-winged starling/ Mofuta wa nonyana e hlaha e ntsho. motho ya jakileng naheng eo eseng ya habo. Letsoalo (//) /conciousness. molata). e kgonang ho etsa phapang pakeng tsa botle le bobe. Letsoedingtsoetla (lets-we-ding-tswe-tla) /crooked. lefehlo). seo hangata se sebedisoang bakeng sa ho fa dijo tatso e tshoanang le senoko seo. e sa emang hantle ka kotloloho. tsoela. aha kapa ho etsa sehlahisoa se secha. setho sa mmele se thusang bakeng sa ho nka. thakangoaha). ho phamamisa. Matsoaka/ (bap. le hlooho e thokoa. e phelang ka ho ja mekgase e bonahalang hodima diphoofolo mmoho le dikokonyana. Letsoalo (lets-wa-law) /fear. ho etsa phapang le ho hlokomela se sebe le se setle. panic. /bon. Ho beha 307 . Letsoaitsoai (lets-wa-its-wai) /salty ant/ Mofuta wa kokoanyana e thokoa kapa nala ka mmala. Lesetedi. sesebedisoa se thusang bakeng sa ho kopanya motsoako wa dintho tse itseng pele di sebedisoa. Letsoaka (lets-wa-ka) /mixturing machine/ Sesebedisoa se thusang ho kopanya motsoako wa dijo pele di phehoa. eo mmele wa yona o tletseng letsoai. ya etsang diketso. conscious/ Karolo ya kelello ya motho e laolloang ke boko. ya buang puo ya naha ya habo. /bon. Matsoalla/ (bap. boemo bo etsang hore motho kapa ntho e keneloe ke tshabo le tsitsipano ya kelello le mmele. /bon. ho tshoara moroalo le ho etsa ntho tse ding tse ngata. /bon. matsoaki/ (bap. Letshwemila). thakaka. irregular/ Hoa ntho kapa tsela: e sa otlolohang. tsoelo). /bon. matsoela/ (bap. Karolo ya moya wa motho o hanyetsanang le sebe kapa kgohlahalo. Matsoele/. Letsoantle (lets-wan-tle) /foreigner. /bon. motho ya dulang naheng eo eseng ya habo. eo e phelang ho yona. Letswai). e tholahalang haholo Afrika. kgoiti). Matsoalo/ (bap.

shoplifter. Batho ba bangata ba sebedisa lentsoe lena “mautsoe” le le ka bongateng joalo ka ha eka ke bonngwe. Mawatle/ Tem. motho wa boko bo chesang. Letsapa). Hape. Tlh. sluggish. Sehlola). Bohlale ba ho thola tharollo enngwe e fapaneng le ya pele. ochre/ Motsoako o mokgubedu o sebedisoang bakeng sa ho tlotsa setsoejane. Tem. Mael. Mediterranean sea. /bon. motho ya botsoa ho nahana hantle ka tsela e tloaelehileng. Lewa (li-wa) /plan/ Mokgoa wa ho thola leqheka leleng ha la pele le hloleha. Black sea. penthaschistis oreodoxa/ Mofuta wa joang bo bonahalang haholo dithabeng kapa naheng. Mawatle a tsebahalang a lefatshe ke Pacific ocean. Bokollaka). Leutsoe (le-uts-we) /burglar. Letsoho la monna le mokolla: motho wa monna o kenya letsoho mosebetsing a thuse ha a fihla ho sebetsoa. Mawatlana/ Tem. thickheaded/ Motho ya etsang ketso tse hlokang kelello. Lewatla (le-wa-tla) /brainless. 308 . Matsoiri/ (mm. Bongata ba mantsoe. Mael. Mawatla/. Leutloela (le-utl-we-la) /secret agent. Letsoiri (lets-wi-ri) /mountain glory. “levitike” le bolela “yaba o wa bitsoa”. Boiteko ba ho etsa ketso e itseng. Lentsoe kapa lebitso lena. Indian ocean. /bon. Baltic sea le amang a mangata. lehadima). leshodu). e lateloang ke buka ya Numere. lela). ya nkang ka ho sebedisa boqhekanyetsi kapa botsotsi. “lewa” mmoho le “sewa” a tshoana le ha a sa bolele ntho e le nngwe. Mautloela/. Matsoku/. mautsoe/ Tem. /bon. Mawa/ (bap. Motho ya sa kgoneng ho ipuella a ka kena tsietsing e kgolo. lentsoe lena le itshetlehile haholo ho tlhaloso ya Balevi eleng baruti baneng ba kgethehile ba Israele nakong tsa mehla ya Moshe. emisa ho lla. Mael. Matsopa/. Letswiri). /bon. /bon. larcenist/ Motho ya utsoang: ya nkang seo eseng sa hae ntle le tumello kapa taelo. /bon. ya nkang thoto kapa diphahlo ka bonokoane. Atlantic ocean. Ngoana ya sa lleng o shoela tharing: motho ya thotseng le ha a na le bothata a ka bolawa ke tloaelo e joalo. /bon. Lewatle (le-wa-tle) /ocean/ Pokello e kgolohadi ya metsi e aparetseng le ho potapota mafatshe a dinaha. teko e ncha ya ho etsa ketso e itseng. /bon. Lewatlana (le-wa-tla-na) /sea/ Pokello e kgolo ya metsi a dinoka e fetang ya letsha le qanthana ka boholo. Llaka (l-la-ka) /cry loudly/ Phethako ya ho lla. (mm. Lehlaahlela le lla ka leleng: batho ba tlemeha ho thusana. lekoloane. ho bontsha bohloko ka baka la ho etsoa hampe. Mael. Letsoku (lets-o-ku) /red dye. Letsolo (le-tsu-lu) /thunder/ Modumo wa maru a pula o bakoang ke boemo ba lehodimo bo nang le diabenya le tladi.308 matsoho: ho hlohonolofatsa ka ho thetsa ka diatla kapa seatla hodima hlooho. Levitike (le-fi-ti-ke) /leviticus/ Buka ya boraro ya bibele testamenteng ya kgale. Mael. Letsopa (lets-u-pa) /clay/ Mofuta wa mobu o kopaneng le ho teteana haholo. ho ntsha dikeledi ka baka la bohloko ba pelo. (bap. Ho inela matsoho metsing: ho leballa diphoso kapa mefokolo. Matsolo/ (bap. Mawatlana a tsebahalang a dinaha ke Red sea. Ho ba letsoho: ho utsoa kapa ho ba leshodu. e tholahalang hara dinaha. ho lla kgafetsa. (bap. motho wa boko bo fokolang. (bap. /bon. Lle (l-li) /don’t cry/ Seka lla. undercover agent/ Motho ya batlang bonnete ba ditaba kapa ketsahalo e itseng ka ho iphapanya. Lla (l-la) /cry/ Ho ntsha sello ka molomo ka baka la bohloko ba leqeba kapa ho lahleheloa. eo ho yona ho tholahalang karolo le bongata ba dibupuwa tsohle tsa metsi. lethuela kapa motho ya phethang mosebetsi wa setho kapa lelomolo le kgethehileng. Antarctica ocean le Arctica ocean. /bon. ho bontsha ho hlonama ka ho ntsha dikgapha. o sebedisoang bakeng sa ho bopa le ho etsa dibopeho tse itseng.

Llioe). 0/ (mm. Lleloa (l-le-lwa) // Boetsuwa ba ho lla. ho betseha ka ho ya nqalong tse fapaneng. Loha (lu-ha) /sew. hlapolla). ho mena kapa ho kopanya ka hareng. oo hangata o hlahang bakeng tse mongobo kapa pela metsi. Lofile (lo-fi-le) /absent/ Bokgale ba ho lofa. Loela (law-ela) /condense. (bap. full. Lohle (lo-hle) /all: of words starting with “L” / Lentsoe kapa seemedi se sebedisoang ho akaretsa ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L” joalo ka: lehloa lohle. 0/ (mm. Ho llela motsotso: ho itshola kapa ho itshoaya phoso ka lebaka la botlaila bo entsoeng pejana. disunite/ Ho arohana ka ho tlalatlala le sebaka. lentsoe le nepahetseng la sesotho ke “sio” kapa “nyamela”. mulana. (mm. Tobokano). /bon. loli). Tem. qoaketsana kapa ho behana matsoho kapa ho sebedisa dibetsa kgahlanong le motho kapa batho ka tsela e ka ntshang kotsi kapa ya bolaya. Loanela (lwa-ne-la) /fight for/ Ketsetso ya ho loana: ho loana bakeng sa. eo bophelo ba dimela tse tala bo qalang ho hloma. Loantsha (lwa-nts-ha) /fight against/ Ketsiso ya ho loana. plait. o fanang ka tatso enngwe. Mohl. Loantshoa (lwa-nts-hwa) /fought at/ Boetsuwa ba ho loana. sad/ Ketsiso ya ho lla: ho etsa hore motho a utloe bohloko ka baka la ketso kapa ketsahalo e itseng. (mm. ho bua mantsoe a bohale a ntoa. Llile (l-li-le) /cried/ Bokgale ba ho lla. (bap. Lofisa (lo-fi-sa) // Ketsiso ya ho lofa. e lateloe ke Mphalane. (bap. brawl/ Boemo ba ho otlana. Lofa (law-fa) /abscond/ Ho ba sio mosebetsing ntle le mabaka. ho hlomola pelo kapa ho utloisa bohloko. 309 . lwetse). Lwana). Mael. battle. Llisa (l-li-sa) /poignant. ho ya koana le koana. conflict. Loetse (lwe-tse) /complete. /bon. Lodi (lo-di) /cyperus marginatus/ Mofuta wa joang o hlokang mahlaku. ho futuhela ntho kapa motho ka sepheo sa ntoa. weave/ Ho etsa thapo ka kgoele kapa mofuta o itseng wa semela. o sebedisoang bakeng sa ho loha hape o ka sebedisoa joalo ka moriana wa mafu a thobalano.309 Llela (l-le-la) /cry for/ Ketsetso ya ho lla. Loela (law-ela) /to get momentum/ Hoa ketsahalo: e nkang kapa e bang le sekgahla ha e tsoela pele. ebang monate ha e tsoela pele. (bap. clash. Lentsoe lena ke sothofatso ya lentsoe la molata “loafer”. lelodi. Lobokano (law-baw-ka-naw) /scattering. e tlang ka mora Phato. scatter. Kea bona hore mona ho a lloa. kgoele kapa thapo. lewatle lohle. lehoatata lohle. Loana (lwa-na) /to fight. Lofisitsoe (lo-fi-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lofa. Mokete ona o wa loela. ho betseha ka ho ya nqalong tse fapaneng. Lloa (l-lwa) // Boetsuwa ba ho lla. Kgoedi ya pele ya selemo sa Sesotho. knit. Mael. hlapolosa. ho etsa mafito moriring ka sepheo sa ho kgabisa. ho ya koana le koana. Lliwe (l-li-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lla. Loetse (lwe-tse) /september/ Kgoedi ya borobong ya alemanaka ya kajeno. disbanding/ Ketso ya ho lobokana: mokgoa wa ho arohana ka ho tlalatlala le sebaka. jj. Mohl. Lobokana (law-baw-ka-na) ?? /disband. ho tlama moriri ka tsela e makgethe ya bokgabane. shapana. Moiketsi ha a lleloe: motho ya ikarabellang mathateng a hae ha a tlameha ho utloeloa bohloko. Roka). concentrated/ E tletseng kapa e felletseng. assault. ho nyamela mosebetsing. Lofisoa (lo-fi-swa) // Boetsuwa ba ho lofa. Loha (lu-ha) /braid/ Ho etsa moloho wa moriri. thicken/ Hoa motsoako wa metsi: ho etsa hore seno se hlapolohileng haholo se tsebe ho noeha ka ho kenya motsoako omong o matla. undilute. ho ipha dimenyane ntle le tsebiso. ho hlasela ka sepheo sa ho se kgotsofale kapa kgotsofatsoe. sio).

ready/ Ho ipeha boemong bo botle bo loketseng ho etsa ketso e itseng. ho nepahatsa se fosahetseng hore se be maemong a matle. 310 . Loka (lu-ka) /to be fine/ Ho ba boemong bo botle ba bophelo kapa tshebediso. free/ Ketsahalo ya ho lokolla: ho ba boemong ba boipuso. Mohl. required to/ Ho ba boemong ba ho sebedisoa kapa ho sebeletsa. Loka (lu-ka) /be kind. Lokisa (lo-ki-sa) /fix. Diloko/ Tem. (bap. okay. Notlolla). Le ha a bonahala a le monyane dilemong. (bap. Lokisitse (lo-ki-si-tse) // Bokgale ba ho lokisa. emancipate. regulate. liberate/ Ho etsa hore batho kapa ntho e ditlamong e lokolohe. ho se tshoenyehe mmeleng kapa maikutlong. (bap. meek/ Ho ba boemong ba maikutlo le pelo e ntle.310 Lohotha (lu-hut-ha) /imagine. Loko (law-kaw) /lock/ Sesebedisoa se thusang kapa se sebedisoang bakeng sa ho notlela lemati kapa monyako. Lokisetsa (lo-ki-se-tsa) /prepare for. Lokile (lo-ki-le) /kind. ho se tshoenyehe mmeleng kapa maikutlong. e iphotlileng ka mekgoa e metle. Lokisa (//) /make perfect/ Ho etsa hore ntho e fosahetseng e nepahale ka ho tshoaha diphoso. ho ba maikutlong a hlokang ho laeloa kapa ho hatelloa. correct. ho kgaotsa ho ba tlasa taolo ya mmuso wa naha enngwe. imagination/ Ketso ya ho lohotha: ho nahana ka qeto e ka nkuwang mabapi le ketso kapa ketsahalo e itseng ya pejana. ho etsa hore batshoaruwa kapa makgoba a tsoe ditlamong tsa bokgoba. Lokolla (lu-kul-la) /free. ho ba boemong ba ho itaola kapa ho etsa thato ya bowena le naha ya heno. ho ba makgatheng a matle a ho etsa ketso e itseng. fine/ E boemong bo nepahetseng ba ho etsa ketso e itseng. Lokile (//) /well. Lohotho (lu-hut-haw) /reconsideration. repare. Lokisitsoe (lo-ki-sits-we) // Boetsuwa le bokgale ba ho lokisa. e bulehe. fit for. eo botle ba yona bo lebelletsoeng. ho beha seemong se lokileng kapa se phethahetseng. just. ho lokile hore a ka tsoela pele. /bon. Ho lokolla nyeweng. laofatsa). Lokile (lo-ki-le) (ho lokile) /alright/ Hoa boemo ba maikutlo kapa tebello: e nepahetseng ho ya ka tebello. ho etsa hore molao kapa taba e utloahale ka ho tlosa phoso kapa ho fetola molawana o itseng. ho etsa hore bokgoba bo fele. e bontshang mohau. E bonahatsang tokafalo kapa botle. Lokolla (lo-kul-la) /unlock/ Ketsollo ya ho loka: ho etsa hore ntho e koetsoeng joalo ka lemati e notlolohe. Lokela (lu-ke-la) /good for. Lentsoe lena ke sothofatso ya lereo la molata “lock” ha lentsoe le nepahetseng la Sesotho e le “senotlolo”. (bap. Lokolla (lu-kul-la) /acquit/ Ho ntsha motho kgotla ka mora ho mo fumana a hloka molato. sort/ Ho etsa hore ntho e be boemong bo phethahetseng. touta). rectify/ Ketsiso ya ho loka: ho etsa hore ntho kapa motho a be boemong bo botle ba bophelo kapa tshebediso. se sebedisoang ho notlela lemati hore bokeno bo se be teng. senotlolo). mamelo le kutloelo bohloko. Lokisa (lo-ki-sa) /adjust. Lokoloha (lu-ku-lu-ha) /liberated. ho nahana ntle le ho bua ka bohato bo ka nkuwang kgahlanong le ketso e itseng. ponder/ Ho nahana ka pelo se etsahalang kapa se tlamehang ho etsahala. ho etsa hore ntho e hloke sekodi kapa bobe. ho ba le mekgoa e metle. Loketse (lu-ke-tse) // Bokgale ba ho lokela. Lohotha (lu-hut-ha) /reconsider/ Ho nahana ka qeto e ka nkuwang mabapi le ketso kapa ketsahalo e itseng ya pejana. Ho etsa hore batho le naha ya bona e ipuse kapa e kgaotse ho busoa ke naha enngwe. good/ E mosa ka diketso. Loka (law-ka) /to lock/ Ho etsa hore ntho e bulehang joalo ka lemati e notlelehe.

Mael. Kgetho e nepahetseng ya Sesotho e ka ba ho “lotha”. callous. Lothana (lut-ha-na) /puzzle each other/ Ketsetsano ya ho lotha. Mohl. Lomana (lu-ma-na) /bite each other/ Ketsetsano ya ho loma. Loma (lu-ma) /bite/ Ho kenya meno ho. Lolololo (law-law-law-law) /continuously/ Hoa puo kapa ketsahalo: ka tsela e sa feleng. term/ Ho etsa ketso e nang le selotho: ho bua puo e thata. Lea shebahala lona leha le batla ho hodisoa pele. free/ Ho tlosa bokgobeng. ho etsa hore motho a lokolohe ditlamong. tolodi. kgoabana. eleng ntho e fosahetseng haholo ebile e hloka moelelo o nang le kelello. e kgopo ka tsela e makatsang. Lore (law-re) /exclamation: burn completely/ Lekgotsa le bontshang ho cha ka tsela eo ho salang molora feela. eo ho seng bobebe ho e utloisisa. Ke nta ya selomela kobong: lehlabaphio kapa sera. ho tsamaya ntle le ho tlangoa ka thapo kapa lerapo. ferocious/ Hoa motho kapa phoofolo: e pelo e mpe. ho ba boemong bo hlokang tshitiso ya motsamao. tolotshoana. Bokgale ba ho lomahanya. adamant. lentsoe le bontshang batho ka ho ba supa ba le ka bongateng. Mael: ho loma tsebe: ho joetsa motho emong ditaba tse ncha kapa lekunutu. 311 . Lomosa (lo-mu-sa) /to leaven. Ho lomahanya meno: ho tsitlallela ntho e itseng. Ho bua lentsoe kapa mantsoe a thatahadi. tshuinyana. ho hlephola ka maino. adamant. e diketso tse hlaha ka ho fetisisa. yeast/ Ho kenya tomoso sejong se hlokang ho bedisoa ka tomoso. e sa bontsheng ho fetola maikutlo ha bobebe. Lotha (lut-ha) /puzzle. Hona le batho kapa bangodi babang ba puo ya Sesotho ba sothofatsang lentsoe la senyesemane. firm/ E kapa ya bontshang ho se chechelle morao ka seo a se buang. Mohl. “term” ba le bitse “theme” kapa “thema”. e tsoelang pele nako e telele. (bap. ho tsukutla ka meno. motho ya iketsang eka o rata emong empa ho se joalo. Lotho (lut-haw) /terminology/ Ketso ya ho lotha: tshebediso ya mantsoe a thata a sa tloaelehang puong ya sechaba sefe kapa sefe. obdurate/ Ho bontsha ho se cheche ka se buuwang. ngobiso. eo ho lokolloa hoa yona ho bakang motsamao o hlokang tshitiso. e hlokang botho. Lomaka (lu-ma-ka) /bite repeatly. ho cha ka botlalo. Lomahanya (lu-ma-han-ya) /firm. dilopotsia bakeng sa tshebediso). Lora (law-ra) /to talk nonsense/ Ho bua ntho kapa puo e hlokang kelello. kgoaba. Lona (lu-na) /you all/ Seemedi se bontshang batho ba ka bongateng. Lephurakgoahla. Ke ya le rata lona empa nkeke ka le nka honajoale. Lopotsia (lo-po-tsi-a) /tithing. ho ba boemong bo lokolohileng ba kelello. ho tsenkolla ka meno. ditlamong le kelellong. tshumu. mokakailane. Lonya (lon-ya) /atrocious. e hlokang mohau le kutloelo bohloko. Lomahantse (lu-ma-han-tse) /obdurate. ho ngangella le ho tsoela pele ka ketso e itseng. Mael. severe/ Phetako ya ho loma: ho loma hangata. soro). ntle le masalla a letho. Lona (law-na) /it: used with nouns starting with “L”/ Seemedi se bontshang ntho eo lebitso la yona le qalang ka tlhaku “L”. ferment. bona). Lora (law-ra) /to dream/ Ho ba le ketsahalo e bonoang nakong ya boroko. offering/ (sheb. Lopolla (lu-pul-la) /to emancipate. Tem. mohlophollo. ho bona diketsahalo borokong. e kapa ya bontshang boikemisetso .311 Lokotsa (lu-ku-tsa) /make loose/ Ho etsa hore ntho e be le motsamao o lokolohileng ka ho e tlamolla. Lopoloha (lu-pu-lu-ha) /to be free/ Ketsahalo ya ho lopolla: ho lokoloha bokgobeng. Lokotseha (lu-ku-tse-ha) /to loosen/ E motsamao o lokolohileng. molebe. ho nahana ka diketsahalo nakong ya ho kgaleha. brutal. (bap.

potele. sebutsoabutsoane. Luka (lu-ka) /Luke/ Buka ya bibela ya boraro (3) Testamenteng e ncha. Luti). e buang ka tlhaho. Ho lokisa ka tatellano. Ho etsa diketso tsa moloi. senyakamahloana. ho hlopha ka letoto. Loti (lu-ti) /Lesotho currency/ Chelete ya naha ya Lesotho. Lotho (Lut-haw) /ambiguousness. Loti (lu-ti) /drakensburg mountain/ Dithaba tse kgolohadi tsa naha ya Lesotho le karolo enngwe ya Free State ka nqa ya Kwa-Zulu Natal. tsekana. Maloti/ (mm. mothoanahelele. selotho. hlophiso ka letoto kapa tatellano. tloeperenyoepe. phosulo. kudisa. /bon. Lotomantsoe (law-taw-man-tswe) /arranged/ Boetsuwa ba ho lotomanya. Lotomantse (law-taw-man-tse) /arranged/ Bokgale ba ho lotomanya. Lotho (lot-ho) /lotto. Lotomanya (law-taw-man-ya) /arrange by sequence/ Ho hlophisa dintho hantle ka tatellano kapa letoto le letle. Ho ba ledinyane la satane. Lotomanyo (law-taw-man-yaw) /sequential arrangement/ Ketso ya ho lotomanya kapa ho hlophisa dintho hantle ka tatellano kapa letoto. Loya (lo-ya) /bewitch. mafiakgoho. (mm. abstruse/ Puo kapa ketsahalo e thata ho utloisisoa ke kelello. Boloi). Makgekgeba a emelang naha ya Lesotho. (bap. boemo bo thata ba kutloisiso. 312 . mocholoko. (bap. ketsahalo e sa hlaloseheng ha bobebe. mokoalaba. motshoetshoe. maloti). holofatsa kapa ho phethahatsa ditakatso tsa memeya e mebe. to be a witch/ Ho sebedisa meriana le methokgo ya boloi bakeng sa ho hlokofatsa. keakea). bolaya. Maluti/.312 moshoashoailane. lottery/ Papadi kapa mokgoa wa ho becha le ho kgetha palo e tla hlaha bakeng sa ho hlola. jj. tlhatlharatlhetlhe. motanyane. thero le bophelo ba Morena Jesu Chreste. /bon. letlalepepiloe.

jj. lefatshe=mafatshe. Sehlongoapele sena ha se bolele hore lentsoe le ka bongateng. lewatle=mawatle. phelekanyetsa=mphelekanyetsa. Ma (ma) /verbs personifying prefix/ Sehlongoapele se mothofatsang maetsi kapa mantsoe a itseng a puo ya Sesotho ho a etsa motho kapa ho hlalosa motho le mokgoa kapa sebopeho sa hae. lerata=marata. majara=bomajara. Mabalankoe (ma-ba-lan-kwe) (mabalankwe) /summary/ Ketso e etsoang ka ho kgutsufatsa kapa ka bokgutshoanyane. Matsoso=bomatsoso. Hona ho etsa hore mantsoe a “M” a be mangata le hofetisisa ho ya ka patlamantsoe ya Sesotho le ha e se ohle a kenyeleditsoeng. Ma (ma) /pluralizing prefix/ Sehlongoapele se sebedisoang bakeng sa ho ngatafatsa mantsoe a qalang ka tlhaku “L”. lefana=malefane. 0/ (bap. Maan (ma-an!) /exclamation: please!/ Lekgotsa le sebedisoang ho hanyetsana le puo kapa ketsahalo e itseng ka bohale. le ha ho sa tsebahale qaleho ya lona le lebaka. O seke wa nkomanya maan! Tlh. Mabalankoe (ma-ba-lan-kwe) (mabalankwe) /highlights/ Ketsahalo e bontshang pontsho e itseng ka bokgutshoanyane kapa ka ho qapoqapola. pedi=mabedi. letanta=matanta. Tlh. phoqa=mphoqa. masututsa=bomasututsa. Bongata (plural) ba mantsoe a joalo bo teng. Batho babang ba sebedisa lentsoe “mabapa” bakeng sa “mabapi” ho bolela haufinyane le.313 Mmm PALE: Tlhaku ya leshome le metso e meraro (13) ya Sesotho. Ka puo efe kapa efe ya Afrika Borwa. Mabapi (ma-ba-pi) /near/ Haufinyane le kapa pela ntho e itseng. Mohl. lehlakoreng le haufinyane le. ka tsela e amanang le. lejoe=majoe. Tlhokomediso: ka Sesotho. M (em) //. jj. empa se etsa hore leetsi ebe motho. Hape. Mohl. Mohl. jwalo jwalo. kakaretso ya kapele. matseba=bomatseba. ja=maja. suburb/ Sebaka se pela toropo. empa le na le moelelo omong o fapaneng le tshebediso ya batho ba batsho. Mabalane (ma-ba-la-ne) /urban area. /bon. lesole=masole. /bon. 313 . matha=mmathela. mabalankoe/. Lengeloi=mangeloi. kapa Afrika e ka Borwa. tlhaku “M” eka boela ya sebediswa ho mantswe kapa maetsi a bitswang leetsuwa/maetsuwa jwalo ka: bolaya=mpolaya. Ka puo ya Afrikaans lentsoe lena hale sebedisoe joalo ka lekgotsa. /bon. tlhaku “M” e ya mothofatsa: e etsa hore mareho a mangatanyana a hlalose motho. Tlh. malefane=bomalefane. tlhaku “M” ke enngwe ya ditlhaku tse ngatahadi puong tsa batho ba batsho. haholo Basotho. makatsa= mmakatsa. tseba=matseba. mabalankoe/ Mabapa (ma-ba-pa) /in connection with/ Ka lebaka le amanang le. lehaeng). jj. fa=mphe. ka sepheo sa ho amana le. sututsa=masututsa. Lentsoe lena le ratoa ho sebedisoa ke batho ba batsho. motse o haufinyane le ditoropo. jara=majara. nqa e pela ntho e itseng. ho bala kapa ho ngola ka ho kgutsufatsa polelo kapa moqoqo o molelele. Tsosa=matsoso. Mabitso a batho le a dichaba a fumanwa tlhakung ena. Mohl.

/bon. Motho ya dielang ba bang ka dipuo kapa ka ho sebedisa matla. fresh ones/ Hoa dintho tse ngata: tse sa tsoa hlahisoa kapa tse sa tsoa fihla. Mabedi (ma-be-di) /twosome/ Hoa palo ya dintho tse ka bongateng: tse fetang bonngwe empa di le ka tlasa boraro. Madambadamba (ma-tam-ba-tam-ba) /chaos and disorder/ Boemo ba moferefere. /bon. Madiela (ma-di-ela) /retiring person. malimabe). Machache (ma-cha-che) /type of blanket/ Mofuta wa kobo ya setso ya Basotho. motho ya dilemong tsa botsofe. sechaba). Mohl. Bomabarebare/ (bap. (bap. boemo bo hlokang taolo le tsepamo. /bon. 0/ (mm. misfortune. lero le lekgubedu le tsamaisoang ke methapo ya mmele ho potoloha ka thuso ya pelo. e hlokang botsitso le nnete. ncha). tseo eleng hona di fihlang. E bothoselang. pedi). Madito motsoala! 314 . Madi (ma-di) /blood/ Lero le lefubedu le tholahalang mmeleng ohle wa motho kapa phoofolo. Mabothobotho (ma-bawt-haw-bawt-haw) /soft and spongy/ E bonojana haholo ha e tshoaroa kapa ho duloa hodima yona. (bap. eo ntho tsa hae di sa etsahaleng ho ya ka morero. /bon. ill-omened/ Hoa boemo ba motho: ya hlokang lehlohonolo. bomadiela/. 0/ (mm. Tshepo Tshola o re peto ya makgabunyane mehleng ya kajeno ke madambadamba feela. ya sa hloleng a sebeletsa monga hae. tse sa tsoa rekoa. Machache/. le mapheo a mathokoa a bonahalang haholo ha e fofa. mali). (bap. Madimabe (ma-di-ma-be) /bad luck. morusu le mokutu. ho ntsha le ho lokisa ditho tse itseng tsa mmele. /bon. e teng dinaheng tsohle tsa lefatshe. /bon. Mmomori). Bomadimabe) (mm. Bana ba banyane ba noa joala le bontata bona sena ke madambadamba feela. rumour/ Puo e hlokang bonnete.314 Mabarebare (ma-ba-re-ba-re) /hearsay. Macha (ma-cha) /new ones. e tholahalang hohle lefatsheng. eo ho buuwang ka yona ntle le netefatso kapa sebele sa yona. e bokahodimo bo bosoothoana le metoa ya bosweu. eo ntho tse mpe di etsahalang ho yena. deceiver/ Motho ya hlolehang ho lefa seo a se rekileng. Mabuaneng (ma-bu-a-ne-ng) /Kurrichane Buttonquail/ Mofuta wa nonyana e nyane e fumanoang haholo dibakeng tse chesang tsa joang le merung e teteaneng. pensioner/ Motho ya boemong ba ho tlohela mosebetsi kapa ketso e itseng ka baka la maemo a botsofe kapa mabaka a itseng. mokgoa wa ho etsa diketso tse sa tloaelehang. /bon. 0/ Mohl. malimong). tse so sebedisoeng kapa tse maemong a matle. kapa e aperoe. puo ya mmomori. bomabuaneng/. e phela ka dithotse tsa dimela kapa dikokoanyana. Madimong (ma-di-mu-ng) /operation theatre/ Sebaka sa kokelo kapa kalafo moo batho ba kulang ba buweloang teng: ho roka. E bochoselang. tse bakang bohloko kapa bokudi. e emelang kapa eo tshebeletso ya yona e fihlang dinaheng tsohle tsa lefatshe. Madito (ma-di-to) /I saw it first on the ground/ Lekgotsa kapa puo e bontshang hore mmuwi o bone ntho e itseng fatshe pele ho emong. enngwe ya dikobo tsa Basotho e ntle haholo. (bap. Machaba (ma-cha-ba) /international/ E etsahalang lefatsheng ka bophara. Madiela (ma-di-ela) /defaulter. lentsoe le sebedisoang ke mmuwi ho bontsha seo a se boneng pele ho mmuwiswa.

namane. Tem. virilism. /bon. ho ipona molato. Mohl. virility/ Ho ba le morolo o moholo wa mmele. e sebetsang ka matjato kapa ka potlako. (bap. E kgopjoa e le maoto mane. Maele (ma-e-le) /proverb/ Puo e eletsang ka mantsoe a yona. jj. (bap. shoalane. mokgabo puo wa puo efe kapa efe. Madungoadungoane (ma-du-ng-wa-du-ng-wa-ne) /dawn/ Hoseng haholo pele letsatsi le chaba. polelo ya mantsoe a bohlale kapa a rutang tlhalefo. Maemo/. haholo ka baka la leruo. polelo e nang le moelelo o fapaneng le tsela eo e bitsoang kapa e ngoloang ka teng. (mm. 0/. Lentsoe lena le sebedisoa le le ka bongateng le ha bonngwe ba lona e le “boemo”. matjeke). Mafisa (ma-fi-sa) /wonderland. (bap. Tlh. e tsamayang ka ho panya hoa leihlo. Mafelo (ma-fe-law) /an end/ Qetello ya ketsahalo kapa ketso e itseng. motsididi). seo kapa hoo ketsahalo e itshetlehileng karabong ya yona. eo ntho tse mpe di etsahalang ho yena. ka meso hoseng ho sa le lefifi. mafolofolo/ (bap. Phapang pakeng tsa “maele” le “maelana” ke hore hangata maelana a qala ka lentsoe “ho” ha maele ona a ka qala ka lentsoe lefe kapa lefe. e nahanang ka pele. Che. Lentsoe lena le dula le le ka bongateng. (bap. Ho ipona mafolo mabe. madubatsana). rolofatsa. Ho isa pelo mafisa. Tlh. Maene (ma-i-ni) /mine/ (sheb. 0/ (mm. ngoana kapa sa bohlokoa ho motho emong bakeng sa tlhokomelo kapa ho e hlokomela. o bakang matla a ho boka. Maemo (ma-e-maw) /status/ Tsela eo motho a itshoarang ka yona. flexible/ Hoa boemo ba mmele kapa kelello ya motho kapa phoofolo: e etsang dintho ka pele. /bon. Mafisa (ma-fi-sa) /approbation. Maelana (ma-e-la-na) /idiom/ Polelo e bolelang se fapaneng le mantsoe kapa pitsetso ya sona. Ho ipona mafolomabe: ho itshoaya diphoso. 0/ (bap. Mael. (bap.315 Madubatsana (ma-du-ba-tsa-na) /before dusk/ Nako ya mantsiboya eo letsatsi le seng le batla ho dikela pele ho shoalane. Mafi (ma-fi) /sour milk/ Lebese le matheketheke le bodila. Maemo (ma-e-mo) /circumstance/ Seo ketsahalo kapa ketso e etsahalang ka lebaka la sona. kapa ha ho bapisoa le boemo ba mosebetsi wa hae. sebaka se setle sa mohopolo. moqophothi). Mafolomabe (ma-fu-lu-ma-be) /bad luck. /bon. /bon. jj. Lentsoe lena le dula le le ka bongateng ka nako tsohle. ho ba nqe nngwe ka monahano. Lentsoe le nepahetseng haholo ke “mathubatsana” hofeta “madubatsana” le ha ho na le batho ba sebedisang lentsoe la bobedi dibakeng tseding. Tlh. Mokgoa wa ho ipona diphoso. fostereage. motsididi wa kgale kapa o bodisitsoeng. Mafolofolo (ma-fu-lu-fu-lu) /virile. makgulo ho psha a matala. Dia bela dia hloeba. 315 . Mafiakgoho (ma-fi-a-kgu-hu) /pumkin juice/ Lero la mokopu o phehiloeng le sebedisoang joalo ka sejo se ka kofelloang ka bohobe. ngoana batho o mafolomabe. Tem. Mafolofolo (ma-fu-lu-fu-lu) /active. Lebese le bodisitsoeng. Maemae (mae-mae) /home made unconventional beer/ Mofuta wa joala ba boemo a tlase. meso. 0/ Mohl. Mael. bofelo). eo ntho tsa hae di sa etsahaleng ho ya ka morero. morolo). misfortune/ Hoa boemo ba motho: ya hlokang lehlohonolo. mathubatsane) Tlh. fostering/ Ho adimana kapa ho nehelana ka kgomo. mafi-a-kgoho). Boemo). dreamland/ Sebaka sa dikgopolo tsa ditoro. Ho isa pelo mafisa: ho lahleha hoa mohopolo. bo tawang haholo. Mmaene kapa morafo bakeng sa tshebediso). Phapang pakeng tsa “maele” le “maelana” ke hore hangata maelana a qala ka lentsoe “ho” ha maele ona a ka qala ka lentsoe lefe kapa lefe. bo entsoeng hae ka metsoko e itseng. Shoalane. ho nahana ka thata ka tsela e utloisang pelo bohloko haholo. /bon. /bon. Ngoana mahanajoetsoa o mmona ka dikgapha. Mohl. hyperactive. Tem. ntho. Lentsoe le nepahetseng la Sesotho ke bofelo.

ho bontsha sepheo le tjantjello ya ho etsa ketso e itseng. Mahlomola (ma-hlo-mu-la) /poignance. e etsang hore maikutlo a be fatshe. e hlokang nnete. e nang le sepheo se tiileng. e bontshang leshano. 0/. Mahlonoko (ma-hlu-nu-ku) /somber. 316 . hlano). (bap. /bon. o isang basebetsi mosebetsing le ho ba kgutlisetsa hae. Mahareng (ma-ha-re-ng) /between/ Pakeng tsa ntho tse pedi. Mafube (ma-fu-be) /daybreak/ Hoseng haholo nakong ya pele letsatsi le chaba le ho chaba hoa lona. by force/ Ho nka kapa ho nkela motho sa hae ntle le boikgethelo kapa tumello ya hae. (bap. mahwashe). Tshebediso ya matla ho nkela kapa ho phamola sa emong. bohlano. Mohl. /bon. matjeke). Mael. Mahepu (ma-he-pu) /perked cow’s milk/ Lebese la kgomo e tloletsoeng. Ke ngwana mahanajoetsoa. e hlokang papadi kapa setsheho. poma. inaccuracy/ E sa nepahalang. Mahela (ma-he-la) /grass cutter/ Motho eo mosebetsi wa hae eleng ho hela. sekgoba). tse sa theoheleng ka maleng. empa di le ka tlase ho tshelela. dijo tse tsoang ka maleng tse hlatsoang. 0/ (bap. (bap. solemn. ho nehela ntle le tefo kapa tefiso. e fosahetseng kapa e hlokang bonnete. Mahanajoetsoa (ma-ha-na-jwe-tswa) /stubborn person/ Motho ya manganga. kae kapa kae. bohareng). 0/ M