Anda di halaman 1dari 10

SOALAN

Q1. Huraikan faktor-faktor kemunculan nasionalisme di Tanah Melayu.


Q2. Sejauh manakah pengaruh kewartawanan telah membangkitkan semangat
nasionalisme di Tanah Melayu dari abad ke-19 hingga 20.
*sejauh manakah pengaruh agama islam telah membangkitkan semangat nasionalisme
di Tanah Melayu darri abad ke-19 hingga 20.
*sejauh manakah pengaruh bahasa dan kesusasteraan telah membangkitkan semangat
nasionalisme di Tanah Melayu darri abad ke-19 hingga 20.
*sejauh manakah pengaruh golongan intelektual telah membangkitkan semangat
nasionalisme di Tanah Melayu darri abad ke-19 hingga 20.
Q3. Bincangkan pengaruh kewartawanan dalam membangkitkan semangat
nasionalisme pada abad ke-19 hingga 20. (berdiri sebagai soalan sendiri) Copy n paste
kewartawanan
Q4. Pengaruh kewartawanan memainkan peranan yang penting dalam membangkitkan
semangat nasionalisme pada abad ke-19 hingga 20. Bincangkan. Copy n paste Q2.
___________________________________________________________________________

Q1. Huraikan faktor-faktor kemunculan nasionalisme di Tanah Melayu.


Nasionalisme merujuk perasaan cinta akan bangsa dan tanah air yang dijelmakan
kepada keinginan untuk berjuang membebaskan tanah air daripada penguasaan kuasa asing,
menebus maruah bangsa serta menentukan nasib masa depan negara bangsa dan negara.
Gerakan nasionalisme merupakan satu tindak balas terhadap penjajahan asing. Gerakan
nasionalisme ini digerakkan oleh persatuan-persatuan yang lebih berorganisasi. Berikut
merupakan factor kemunculan nasionalisme di Tanah Melayu.
Antara factor kemunculan gerakan nasionalisme ialah pengaruh agama Islam. Peranan
agama islam sebagai penggerak kepada gerakan kesedaran orang Melayu tidak boleh
dinafikan. Pada awal abad ke-20, semangat kebangsaan dibangkitkan oleh golongan pelajar
yang mendapat pendidikan di Timur Tengah, khusunya di Mesir. Pelajar yang menuntut di
Universiti Al-Azhar telah terpengaruh dengan idea pemulihan islam yang dibawa oleh Sayid
Jamaluddin Al-Afghani dan Syeikh Muhammad Abduh. Setelah kembali ke tanah air, pelajar
tersebut memulakan Gerakan Islah di Tanah Melayu. Golongan ini dikenali sebagai Kaum
Muda. Mereka berusaha menerapkan idea-idea dan pandangan baharu terhadap Islam dengan
meninggalkan segala amalan yang bercanggah dengan ajaran Islam. Idea pembaharuan Kaum
Muda ini desebarkan melalui Majalah Al-Imam. Dalam majalah tersebut, mereka
menegaskan pentingnya umat Islam kembali kepada ajaran Al-Quran dan Hadis. Mereka
berpendapat bahawa masyarakat Islam ketinggalan dalam perlumbaan hidup dengan kaum
imigran bukan disebabkan ketidakupayaan mereka bersaing dengan mereka, tetapi
disebabkan kelalaian dan kedaifan mereka untuk meneliti serta memahami hakikat ajaran
Islam.
Factor seterusnya ialah peranan Bahasa dan kesusasteraan. Golongan nasionalis turut
menggunakan Bahasa dan kesusasteraan sama ada dalam bentuk novel, cerpen, puisi, pantun
dan syair sebagai saluran untuk membangkitkan kesedaran dan memperjuangkan nasib orang
Melayu. Karya-karya sastera bukan sahaja untuk hiburan malah membangkitkan semangat
kebangsaan dalam kalangan orang Melayu. Melalui kesusasteraan, penulis berusaha
meyedarkan orang Melayu tentang kelemahan dan kemunduran mereka dan membangkitkan
kesedaran untuk memajukan diri. Contohnya, Syed Syeikh al-Hadi dalam novelnya iaitu
Hikayat Faridah Hanum memperjuangkan kebebasan dan hak wanita yang sama dengan
lelaki. Selain itu, novel juga menjadi alat sindiran politik untuk mempamerkan sikap
antipenjajah. Ishak Haji Muhammad melalui novel Putera Gunung Tahan membidas dasar
penjajah British yang mengeksploitasi ekonomi Tanah Melayu dan menyindir kaum
bangsawan Melayu kerana sanggup bekerjasama dengan pihak penjajah. Karya-karya sastera
yang bertemakan semangat perjuangan, nasib bangsa dan semangat cinta akan tanah air telah
menimbulkan kesedaran dalam kalangan orang Melayu. Selain karya penulis, terdapat
institusi seperti Maktab Penguruan Sultan Idris (MPSI) di Perak yang membangkitkan
kesedaran kebangsaan.
Pengaruh kewartawanan juga merupakan factor-faktor kemunculan nasionalisme di
Tanah Melayu. Akhbar dan majalah berperanan sebagai penyebar maklumat dan pembuka
fikiran dalam usaha membangkitkan kesedaran politik dalam kalangan orang Melayu. Akhbar
tidak hanya menyiarkan berita dan laporan malah, berperanan dalam menyalurkan
pandangan, menambahkan ilmu pengetahuan dan menyampaikan mesej kepada orang Melayu
untuk mencapai kemajuan. Antara akhbar dan majalah yang membincangkan gerakan pollitik
orang Melayu ialah Majlis, Suadara, Warta Melayu, Utusan Melayu, Warta Negara dan
sebagainya. Pada tahun 1930-an, bilangan akhbar dan majalah semakin bertambah. Sebagai
contohnya, Majlis merupakan akhbar kebangsaan yang pertama memainkan peranan penting
dalam membangkitkan kesedaran dan mendesak orang Melayu agar bergiat aktif dalam
peregrakan politik dan Warta Malaya yang sering mengemukakan kritikan yang lebih bersifat
pro-Melayu.
Antara faktor kemunculan gerakan nasionalisme yang seterusnya adalah peranan
pendidikan (sekolah). System pendidikan memberi sumbangan yang besar dalam perjuangan
menentang penjajahan di Tanah Melayu. Sumbangan ini dapat dilihat dari segi peranan yang
dimainkan oleh sekolah-sekolah beraliran agama seperti Maahad Ihya Asy Syariff di Gunung
Semanggol, Perak. Sekolah agama ini ditubuhkan oleh Haji Abu Bakar bin Said. Maahad
Ihya Asy Syariff telah menggalakkan pelajarnya melibatkan diri dalam kegiatan yang boleh
membangunkan agama dan bangsa seperti bidang penulisan. Galakan itu mendorong
penerbitan akhbar seperti Utusan Melayu dan Warta Negara. Pendedahan ini mendorong
mereka mengikuti pergolakan politik yang berlaku seperti perjuangan rakyat Islam Indonesia
dalam menentang penjajahan Belanda. Haji Abu Bakar juga menjalin hubungan rapat dengan
pemimpin politik yang cenderung kepada perjuangan Islam untuk menubuhkan sebuah
pertubuhan yang berlandaskan Islam. Hasil hubungan tersebut, beberapa buah badan telah
ditubuhkan di Maahad Ihya Asy Syariff seperti Hizbul Muslimin (HAMIM) dan sebagainya.
Factor selanjutnya ialah peranan golongan intelektual. Perkembangan system
pendidikan melahirkan golongan intelektual Melayu yang terdedah kepada pelbagai idea dan
falsafah politik daripada Barat. Golongan intelektual tersebut merupakan mereka yang
mendapat pendidikan secular, iaitu aliran Inggeris dan aliran Melayu. Terdapat golongan
berpendidikan Inggeris yang turut sama berjuang kerana bimbang kerana ekonomi dikuasai
oleh bangsa asing. Antara tokoh tersebut ialah Mohamad Eunos bin Abdullah dan Raja
Chulan. Mereka telah menyuarakan masalah-masalah sosial dan ekonomi yang dihadapi oleh
orang Melayu. Mereka menggesa British memperbaik keadaan ekonomi dan memperbanyak
peluang untuk orang Melayu menceburi perkhidmatan awam seperti melantik lebih orang
Melayu sebagai pegawai dalam jabatan kerajaan. Selain itu, terdapat juga golongan
berpendidikan Melayu. Di mana, kebanyakan mereka merupakan lepasan MPSI. Antara
tokoh yang terlibat ialah Ibrahim Haji Yaacob. Ibrahim. Setelah meninggalkan MPSI, beliau
bergiat aktif dalam bidang politik serta telah menubuhkan Belia Malaysia.
Akhir sekali, factor kemunculan nasionalisme ialah peranan pengaruh luar. Antara
pengaruh luar tersebut ialah Perang Rusia-Jepun (1904-1905). Perang Rusia-Jepun disifatkan
sebagai satu pertelingkahan antara orang Asia dengan Eropah kerana kebanyakan negara di
Asia Tenggara masih berada di bawah kuasa Eropah. Perang Rusia-Jepun menguatkan
keazaman rakyat Asia termasuk Tanah Melayu untuk bangkit menentang kuasa Barat. Selain
itu, pengaruh dari Indonesia turut mempengaruhi nasionalisme di Tanah Melayu. Sebagai
contohnya, ahli PKI (Parti Komunis Indonesia) seperti Alimin sering berkunjung ke Tanah
Melayu untuk menyebarkan fahaman komunis dan menarik sokongan daripada orang
Melayu. Namun, PKI telah gagal diteruskan, maka tertubuhnya sebuah parti baru iaitu (PNI)
Partai Nasional Indonesia. Pelajar-pelajar MPSI sangat terpengaruh dengan ideologi dan
pelrjuangan PNI, iaitu perjuangan antipenjajahan. Terdapat pengaruh dari China dan India.
Dr Sun Yat Sen berjaya menggulingkan kerajaan Manchu. Kejayaan revolusi ini
membangkitkan kesedaran rakyat Tanah Melayu untuk menentang British. Di India pula,
Mahatma Gandhi telah memimpin Kongres Kebangsaan India. Kejayaan Parti Kongres
mendapatkan kemerdekaan India daripada British telah mendorong nasionalis di Tanah
Melayu untuk membebaskan negara daripada penjajahan British.
Kesimpulannya, terdapat pelbagai factor kemunculan gerakan nasionalisme di Tanah
Melayu. Semangat nasionalisme yang dipupuk terhadap rakyat telah melahirkan rakyat yang
bersungguh-sungguh bagi membebaskan negara daripada cengkaman negara Barat. Akhirnya,
ia melahirkan semangat bagi mewujudkan sebuah negara bangsa.
___________________________________________________________________________
Q2. Sejauh manakah pengaruh kewartawanan telah membangkitkan semangat
nasionalisme di Tanah Melayu dari abad ke-19 hingga 20.
*sejauh manakah pengaruh agama islam telah membangkitkan semangat nasionalisme
di Tanah Melayu darri abad ke-19 hingga 20.
*sejauh manakah pengaruh bahasa dan kesusasteraan telah membangkitkan semangat
nasionalisme di Tanah Melayu darri abad ke-19 hingga 20.
*sejauh manakah pengaruh golongan intelektual telah membangkitkan semangat
nasionalisme di Tanah Melayu darri abad ke-19 hingga 20.
(mulakan perenggan pertama dengan menggunakan fakta yang diberikan dalam soalan)
Nasionalisme merujuk perasaan cinta akan bangsa dan tanah air yang dijelmakan
kepada keinginan untuk berjuang membebaskan tanah air daripada penguasaan kuasa asing,
menebus maruah bangsa serta menentukan nasib masa depan negara bangsa dan negara.
Gerakan nasionalisme merupakan satu tindak balas terhadap penjajahan asing. gerakan
nasionalisme ini digerakkan oleh persatuan-persatuan yang lebih berorganisasi. Pengaruh
kewartawanan merupakan antara salah satu factor kemunculan gerakan nasionalisme.
Walaubagaimanapun, terdapat beberapa factor lain yang menyebabkan kemunculan gerakan
nasionalisme di Tanah Melayu dari abad ke-19 hingga 20.
Pengaruh kewartawanan merupakan factor kemunculan nasionalisme di Tanah
Melayu. Akhbar dan majalah berperanan sebagai penyebar maklumat dan pembuka fikiran
dalam usaha membangkitkan kesedaran politik dalam kalangan orang Melayu. Akhbar tidak
hanya menyiarkan berita dan laporan malah, berperanan dalam menyalurkan pandangan,
menambahkan ilmu pengetahuan dan menyampaikan mesej kepada orang Melayu untuk
mencapai kemajuan. Antara akhbar dan majalah yang membincangkan gerakan pollitik orang
Melayu ialah Majlis, Suadara, Warta Melayu, Utusan Melayu, Warta Negara dan sebagainya.
Pada tahun 1930-an, bilangan akhbar dan majalah semakin bertambah. Sebagai contohnya,
Majlis merupakan akhbar kebangsaan yang pertama memainkan peranan penting dalam
membangkitkan kesedaran dan mendesak orang Melayu agar bergiat aktif dalam peregrakan
politik dan Warta Malaya yang sering mengemukakan kritikan yang lebih bersifat pro-
Melayu.
Walaubagaimanapun, terdapat beberapa factor lain yang menyebabkan kemunculan
gerakan nasionalisme di Tanah Melayu. Antaranya ialah pengaruh agama Islam. Peranan
agama islam sebagai penggerak kepada gerakan kesedaran orang Melayu tidak boleh
dinafikan. Pada awal abad ke-20, semangat kebangsaan dibangkitkan oleh golongan pelajar
yang mendapat pendidikan di Timur Tengah, khusunya di Mesir. Pelajar yang menuntut di
Universiti Al-Azhar telah terpengaruh dengan idea pemulihan islam yang dibawa oleh Sayid
Jamaluddin Al-Afghani dan Syeikh Muhammad Abduh. Setelah kembali ke tanah air, pelajar
tersebut memulakan Gerakan Islah di Tanah Melayu. Golongan ini dikenali sebagai Kaum
Muda. Mereka berusaha menerapkan idea-idea dan pandangan baharu terhadap Islam dengan
meninggalkan segala amalan yang bercanggah dengan ajaran Islam. Idea pembaharuan Kaum
Muda ini desebarkan melalui Majalah Al-Imam. Dalam majalah tersebut, mereka
menegaskan pentingnya umat Islam kembali kepada ajaran Al-Quran dan Hadis. Mereka
berpendapat bahawa masyarakat Islam ketinggalan dalam perlumbaan hidup dengan kaum
imigran bukan disebabkan ketidakupayaan mereka bersaing dengan mereka, tetapi
disebabkan kelalaian dan kedaifan mereka untuk meneliti serta memahami hakikat ajaran
Islam.
Factor seterusnya ialah peranan Bahasa dan kesusasteraan. Golongan nasionalis turut
menggunakan Bahasa dan kesusasteraan sama ada dalam bentuk novel, cerpen, puisi, pantun
dan syair sebagai saluran untuk membangkitkan kesedaran dan memperjuangkan nasib orang
Melayu. Karya-karya sastera bukan sahaja untuk hiburan malah membangkitkan semangat
kebangsaan dalam kalangan orang Melayu. Melalui kesusasteraan, penulis berusaha
meyedarkan orang Melayu tentang kelemahan dan kemunduran mereka dan membangkitkan
kesedaran untuk memajukan diri. Contohnya, Syed Syeikh al-Hadi dalam novelnya iaitu
Hikayat Faridah Hanum memperjuangkan kebebasan dan hak wanita yang sama dengan
lelaki. Selain itu, novel juga menjadi alat sindiran politik untuk mempamerkan sikap
antipenjajah. Ishak Haji Muhammad melalui novel Putera Gunung Tahan membidas dasar
penjajah British yang mengeksploitasi ekonomi Tanah Melayu dan menyindir kaum
bangsawan Melayu kerana sanggup bekerjasama dengan pihak penjajah. Karya-karya sastera
yang bertemakan semangat perjuangan, nasib bangsa dan semangat cinta akan tanah air telah
menimbulkan kesedaran dalam kalangan orang Melayu. Selain karya penulis, terdapat
institusi seperti Maktab Penguruan Sultan Idris (MPSI) di Perak yang membangkitkan
kesedaran kebangsaan.
Antara faktor kemunculan gerakan nasionalisme yang seterusnya adalah peranan
pendidikan (sekolah). System pendidikan memberi sumbangan yang besar dalam perjuangan
menentang penjajahan di Tanah Melayu. Sumbangan ini dapat dilihat dari segi peranan yang
dimainkan oleh sekolah-sekolah beraliran agama seperti Maahad Ihya Asy Syariff di Gunung
Semanggol, Perak. Sekolah agama ini ditubuhkan oleh Haji Abu Bakar bin Said. Maahad
Ihya Asy Syariff telah menggalakkan pelajarnya melibatkan diri dalam kegiatan yang boleh
membangunkan agama dan bangsa seperti bidang penulisan. Galakan itu mendorong
penerbitan akhbar seperti Utusan Melayu dan Warta Negara. Pendedahan ini mendorong
mereka mengikuti pergolakan politik yang berlaku seperti perjuangan rakyat Islam Indonesia
dalam menentang penjajahan Belanda. Haji Abu Bakar juga menjalin hubungan rapat dengan
pemimpin politik yang cenderung kepada perjuangan Islam untuk menubuhkan sebuah
pertubuhan yang berlandaskan Islam. Hasil hubungan tersebut, beberapa buah badan telah
ditubuhkan di Maahad Ihya Asy Syariff seperti Hizbul Muslimin (HAMIM) dan sebagainya.
Factor selanjutnya ialah peranan golongan intelektual. Perkembangan system
pendidikan melahirkan golongan intelektual Melayu yang terdedah kepada pelbagai idea dan
falsafah politik daripada Barat. Golongan intelektual tersebut merupakan mereka yang
mendapat pendidikan secular, iaitu aliran Inggeris dan aliran Melayu. Terdapat golongan
berpendidikan Inggeris yang turut sama berjuang kerana bimbang kerana ekonomi dikuasai
oleh bangsa asing. Antara tokoh tersebut ialah Mohamad Eunos bin Abdullah dan Raja
Chulan. Mereka telah menyuarakan masalah-masalah sosial dan ekonomi yang dihadapi oleh
orang Melayu. Mereka menggesa British memperbaik keadaan ekonomi dan memperbanyak
peluang untuk orang Melayu menceburi perkhidmatan awam seperti melantik lebih orang
Melayu sebagai pegawai dalam jabatan kerajaan. Selain itu, terdapat juga golongan
berpendidikan Melayu. Di mana, kebanyakan mereka merupakan lepasan MPSI. Antara
tokoh yang terlibat ialah Ibrahim Haji Yaacob. Ibrahim. Setelah meninggalkan MPSI, beliau
bergiat aktif dalam bidang politik serta telah menubuhkan Belia Malaysia.
Akhir sekali, factor kemunculan nasionalisme ialah peranan pengaruh luar. Antara
pengaruh luar tersebut ialah Perang Rusia-Jepun (1904-1905). Perang Rusia-Jepun disifatkan
sebagai satu pertelingkahan antara orang Asia dengan Eropah kerana kebanyakan negara di
Asia Tenggara masih berada di bawah kuasa Eropah. Perang Rusia-Jepun menguatkan
keazaman rakyat Asia termasuk Tanah Melayu untuk bangkit menentang kuasa Barat. Selain
itu, pengaruh dari Indonesia turut mempengaruhi nasionalisme di Tanah Melayu. Sebagai
contohnya, ahli PKI (Parti Komunis Indonesia) seperti Alimin sering berkunjung ke Tanah
Melayu untuk menyebarkan fahaman komunis dan menarik sokongan daripada orang
Melayu. Namun, PKI telah gagal diteruskan, maka tertubuhnya sebuah parti baru iaitu (PNI)
Partai Nasional Indonesia. Pelajar-pelajar MPSI sangat terpengaruh dengan ideologi dan
pelrjuangan PNI, iaitu perjuangan antipenjajahan. Terdapat pengaruh dari China dan India.
Dr Sun Yat Sen berjaya menggulingkan kerajaan Manchu. Kejayaan revolusi ini
membangkitkan kesedaran rakyat Tanah Melayu untuk menentang British. Di India pula,
Mahatma Gandhi telah memimpin Kongres Kebangsaan India. Kejayaan Parti Kongres
mendapatkan kemerdekaan India daripada British telah mendorong nasionalis di Tanah
Melayu untuk membebaskan negara daripada penjajahan British.
Kesimpulannya, terdapat pelbagai factor kemunculan gerakan nasionalisme di Tanah
Melayu dari abad ke-19 hingga 20. Semangat nasionalisme yang dipupuk terhadap rakyat
telah melahirkan rakyat yang bersungguh-sungguh bagi membebaskan negara daripada
cengkaman negara Barat. Akhirnya, ia melahirkan semangat bagi mewujudkan sebuah negara
bangsa.
___________________________________________________________________________

Q3. Bincangkan pengaruh kewartawanan dalam membangkitkan semangat


nasionalisme pada abad ke-19 hingga 20. (berdiri sebagai soalan sendiri)
Nasionalisme merujuk perasaan cinta akan bangsa dan tanah air yang dijelmakan
kepada keinginan untuk berjuang membebaskan tanah air daripada penguasaan kuasa asing,
menebus maruah bangsa serta menentukan nasib masa depan negara bangsa dan negara.
Gerakan nasionalisme merupakan satu tindak balas terhadap penjajahan asing. gerakan
nasionalisme ini digerakkan oleh persatuan-persatuan yang lebih berorganisasi. Pengaruh
kewartawanan telah membangkitkan semangat nasionalisme di Tanah Melayu pada abad ke-
19 hingga 20.
Pengaruh kewartawanan sama ada akhbar atau majalah memainkan peranan sebagai
penyebar maklumat dan pembuka fikiran dalam usaha membangkitkan kesedaran politik
dalam kalangan orang Melayu. Akhbar tidak hanya menyalurkan berita dan laporan tetapi
berperanan dalam menyalurkan pandangan, menambahkan ilmu pengetahuan dan
menyampaikan mesej kepada orang Melayu. Antara tahun 1930an, bilangan akhbar dan
majalah semakin bertambah. Maka, kewartawanan menjadi tempat penulis meluahkan idea
mereka berkaitan dengan aspek ekonomi, sosial dan politik.
Antara contoh akhbar yang membangkitkan semangat nasionalisme ialah Akhbar Al-
Ikhwan. Akhbar ini telah diterbitkan pada tahun 1926 di Pulau Pinang oleh Syed Syeikh
Ahmad al-Hadi. Akhbar ini memberi tumpuan untuk menyebarkan pembaharuan agama serta
menimbulkan kesedaran politik dan sosial kepada oranng Melayu. Walaubagaimanapun,
pembuatan akhbar ini telah diberhentikan dan digantikan dengan akhbar Suadara pada tahun
1928.
Seterusnya ialah Akhbar Suadara yang diterbitkan oleh Syed Syeikh Ahmad al-Hadi.
Akhbar ini telah diterbitkan sebanyak 2 kali dalam seminggu. Akhbar Saudara cenderung
memperjuangkan isu-isu agama dan menjadi saluran dalam menyebarkan idea-idea
pembaharuan Islam Kaum Muda sebagai mengantikan majalah Al-Imam. Pada tahun 1934,
Akhbar Saudara memulakan satu ruangan iaitu ‘Halaman Sahabat Pena’. Ruangan ini
bertujuan menimbulkan minat membaca, mengembangkan persuratan Melayu dan pertukaran
pendapat dalam kalangan pembaca Melayu. Ruangan ini telah ditukar kepada ‘Persaudaraan
Sahabat Pena’. Hal ini menimbulkan kebimbangan kepada pihak British sehingga mendorong
mereka mengawasi kegiatan ruangan ini dan semua tokoh yang terlibat dengannya.
Terdapat juga Akhbar Warta Malaya yang turut memuatkan seruan dalam membina
semangat nasionalisme. Akhbar ini merupakan akhbar harian Melayu yang terbesar dan
setanding dengan akhbar-akhbar bangsa asing ketika itu di Tanah Melayu. Akhbar ini banyak
menyiarkan rencana mengenai keadaan sosioekonomi, pelajaran tinggi orang Melayu, dasar
pemusatan kuasa British dan tindak-tanduk golongan bukan Melayu yang menuntut hak-hak
yang lebih. Selain itu, Warta Malaya sering mengemukakan kritikan yang lebih bersifat pro-
Melayu dan antipenjajah. Walaupun Warta Malaya mendesak supaya orang Melayu diberi
lebih banyak jawatan dalam pentadbiran penjajah, tetapi akhbar ini sedar bahawa orang
Melayu yang berpendidikan dan layak memegang jawatan seperti itu masih sedikit dari segi
bilangannya.
Selain itu, terdapat juga Akhbar Majlis. Akhbar ini bercorak politik seiring dengan
perkembangan semangat nasionalisme Melayu. Abdul Rahman Kajai merupakan Ketua
Pengarang Majlis yang pertama dan diberi gelaran sebagai ‘Bapa Kewartawanan Melayu’. Di
bawah pimpinan beliau, akhbar Majlis lebih menjurus isu-isu yang berkaitan dengan politik.
Akhbar Majlis juga menyediakan ruangan untuk membicarakan politik secara meluas dan
membincangkan hak-hak orang Melayu. Selepas Perang Dunia Kedua, akhbar Majlis
dipimpin oleh Abdul Samad Ahmad. Di bawah pimpinan beliau, Majlis terus memberi
keutamaan kepada perkembangan politik di Tanah Melayu seperti berita tentang darurat,
pilihan raya, kerakyatan dan perjuangan kemerdekaan.
Kesimpulannya, pengaruh kewartawanan telah membangkitkan semangat
nasionalisme di Tanah Melayu pada abad ke-19 hingga 20. Semangat nasionalisme yang
dipupuk terhadap rakyat telah melahirkan rakyat yang bersungguh-sungguh bagi
membebaskan negara daripada cengkaman negara Barat. Akhirnya, ia melahirkan semangat
bagi mewujudkan sebuah negara bangsa.
Q4. Pengaruh kewartawanan memainkan peranan yang penting dalam membangkitkan
semangat nasionalisme pada abad ke-19 hingga 20. Bincangkan.
Nasionalisme merujuk perasaan cinta akan bangsa dan tanah air yang dijelmakan
kepada keinginan untuk berjuang membebaskan tanah air daripada penguasaan kuasa asing,
menebus maruah bangsa serta menentukan nasib masa depan negara bangsa dan negara.
Gerakan nasionalisme merupakan satu tindak balas terhadap penjajahan asing. gerakan
nasionalisme ini digerakkan oleh persatuan-persatuan yang lebih berorganisasi. Pengaruh
kewartawanan merupakan antara salah satu factor kemunculan gerakan nasionalisme.
Walaubagaimanapun, terdapat beberapa factor lain yang menyebabkan kemunculan gerakan
nasionalisme di Tanah Melayu dari abad ke-19 hingga 20.
Pengaruh kewartawanan merupakan factor kemunculan nasionalisme di Tanah
Melayu. Akhbar dan majalah berperanan sebagai penyebar maklumat dan pembuka fikiran
dalam usaha membangkitkan kesedaran politik dalam kalangan orang Melayu. Akhbar tidak
hanya menyiarkan berita dan laporan malah, berperanan dalam menyalurkan pandangan,
menambahkan ilmu pengetahuan dan menyampaikan mesej kepada orang Melayu untuk
mencapai kemajuan. Antara akhbar dan majalah yang membincangkan gerakan pollitik orang
Melayu ialah Majlis, Suadara, Warta Melayu, Utusan Melayu, Warta Negara dan sebagainya.
Pada tahun 1930-an, bilangan akhbar dan majalah semakin bertambah. Sebagai contohnya,
Majlis merupakan akhbar kebangsaan yang pertama memainkan peranan penting dalam
membangkitkan kesedaran dan mendesak orang Melayu agar bergiat aktif dalam peregrakan
politik dan Warta Malaya yang sering mengemukakan kritikan yang lebih bersifat pro-
Melayu.
Walaubagaimanapun, terdapat beberapa factor lain yang menyebabkan kemunculan
gerakan nasionalisme di Tanah Melayu. Antaranya ialah pengaruh agama Islam. Peranan
agama islam sebagai penggerak kepada gerakan kesedaran orang Melayu tidak boleh
dinafikan. Pada awal abad ke-20, semangat kebangsaan dibangkitkan oleh golongan pelajar
yang mendapat pendidikan di Timur Tengah, khusunya di Mesir. Pelajar yang menuntut di
Universiti Al-Azhar telah terpengaruh dengan idea pemulihan islam yang dibawa oleh Sayid
Jamaluddin Al-Afghani dan Syeikh Muhammad Abduh. Setelah kembali ke tanah air, pelajar
tersebut memulakan Gerakan Islah di Tanah Melayu. Golongan ini dikenali sebagai Kaum
Muda. Mereka berusaha menerapkan idea-idea dan pandangan baharu terhadap Islam dengan
meninggalkan segala amalan yang bercanggah dengan ajaran Islam. Idea pembaharuan Kaum
Muda ini desebarkan melalui Majalah Al-Imam. Dalam majalah tersebut, mereka
menegaskan pentingnya umat Islam kembali kepada ajaran Al-Quran dan Hadis. Mereka
berpendapat bahawa masyarakat Islam ketinggalan dalam perlumbaan hidup dengan kaum
imigran bukan disebabkan ketidakupayaan mereka bersaing dengan mereka, tetapi
disebabkan kelalaian dan kedaifan mereka untuk meneliti serta memahami hakikat ajaran
Islam.
Factor seterusnya ialah peranan Bahasa dan kesusasteraan. Golongan nasionalis turut
menggunakan Bahasa dan kesusasteraan sama ada dalam bentuk novel, cerpen, puisi, pantun
dan syair sebagai saluran untuk membangkitkan kesedaran dan memperjuangkan nasib orang
Melayu. Karya-karya sastera bukan sahaja untuk hiburan malah membangkitkan semangat
kebangsaan dalam kalangan orang Melayu. Melalui kesusasteraan, penulis berusaha
meyedarkan orang Melayu tentang kelemahan dan kemunduran mereka dan membangkitkan
kesedaran untuk memajukan diri. Contohnya, Syed Syeikh al-Hadi dalam novelnya iaitu
Hikayat Faridah Hanum memperjuangkan kebebasan dan hak wanita yang sama dengan
lelaki. Selain itu, novel juga menjadi alat sindiran politik untuk mempamerkan sikap
antipenjajah. Ishak Haji Muhammad melalui novel Putera Gunung Tahan membidas dasar
penjajah British yang mengeksploitasi ekonomi Tanah Melayu dan menyindir kaum
bangsawan Melayu kerana sanggup bekerjasama dengan pihak penjajah. Karya-karya sastera
yang bertemakan semangat perjuangan, nasib bangsa dan semangat cinta akan tanah air telah
menimbulkan kesedaran dalam kalangan orang Melayu. Selain karya penulis, terdapat
institusi seperti Maktab Penguruan Sultan Idris (MPSI) di Perak yang membangkitkan
kesedaran kebangsaan.
Antara faktor kemunculan gerakan nasionalisme yang seterusnya adalah peranan
pendidikan (sekolah). System pendidikan memberi sumbangan yang besar dalam perjuangan
menentang penjajahan di Tanah Melayu. Sumbangan ini dapat dilihat dari segi peranan yang
dimainkan oleh sekolah-sekolah beraliran agama seperti Maahad Ihya Asy Syariff di Gunung
Semanggol, Perak. Sekolah agama ini ditubuhkan oleh Haji Abu Bakar bin Said. Maahad
Ihya Asy Syariff telah menggalakkan pelajarnya melibatkan diri dalam kegiatan yang boleh
membangunkan agama dan bangsa seperti bidang penulisan. Galakan itu mendorong
penerbitan akhbar seperti Utusan Melayu dan Warta Negara. Pendedahan ini mendorong
mereka mengikuti pergolakan politik yang berlaku seperti perjuangan rakyat Islam Indonesia
dalam menentang penjajahan Belanda. Haji Abu Bakar juga menjalin hubungan rapat dengan
pemimpin politik yang cenderung kepada perjuangan Islam untuk menubuhkan sebuah
pertubuhan yang berlandaskan Islam. Hasil hubungan tersebut, beberapa buah badan telah
ditubuhkan di Maahad Ihya Asy Syariff seperti Hizbul Muslimin (HAMIM) dan sebagainya.
Factor selanjutnya ialah peranan golongan intelektual. Perkembangan system
pendidikan melahirkan golongan intelektual Melayu yang terdedah kepada pelbagai idea dan
falsafah politik daripada Barat. Golongan intelektual tersebut merupakan mereka yang
mendapat pendidikan secular, iaitu aliran Inggeris dan aliran Melayu. Terdapat golongan
berpendidikan Inggeris yang turut sama berjuang kerana bimbang kerana ekonomi dikuasai
oleh bangsa asing. Antara tokoh tersebut ialah Mohamad Eunos bin Abdullah dan Raja
Chulan. Mereka telah menyuarakan masalah-masalah sosial dan ekonomi yang dihadapi oleh
orang Melayu. Mereka menggesa British memperbaik keadaan ekonomi dan memperbanyak
peluang untuk orang Melayu menceburi perkhidmatan awam seperti melantik lebih orang
Melayu sebagai pegawai dalam jabatan kerajaan. Selain itu, terdapat juga golongan
berpendidikan Melayu. Di mana, kebanyakan mereka merupakan lepasan MPSI. Antara
tokoh yang terlibat ialah Ibrahim Haji Yaacob. Ibrahim. Setelah meninggalkan MPSI, beliau
bergiat aktif dalam bidang politik serta telah menubuhkan Belia Malaysia.
Akhir sekali, factor kemunculan nasionalisme ialah peranan pengaruh luar. Antara
pengaruh luar tersebut ialah Perang Rusia-Jepun (1904-1905). Perang Rusia-Jepun disifatkan
sebagai satu pertelingkahan antara orang Asia dengan Eropah kerana kebanyakan negara di
Asia Tenggara masih berada di bawah kuasa Eropah. Perang Rusia-Jepun menguatkan
keazaman rakyat Asia termasuk Tanah Melayu untuk bangkit menentang kuasa Barat. Selain
itu, pengaruh dari Indonesia turut mempengaruhi nasionalisme di Tanah Melayu. Sebagai
contohnya, ahli PKI (Parti Komunis Indonesia) seperti Alimin sering berkunjung ke Tanah
Melayu untuk menyebarkan fahaman komunis dan menarik sokongan daripada orang
Melayu. Namun, PKI telah gagal diteruskan, maka tertubuhnya sebuah parti baru iaitu (PNI)
Partai Nasional Indonesia. Pelajar-pelajar MPSI sangat terpengaruh dengan ideologi dan
pelrjuangan PNI, iaitu perjuangan antipenjajahan. Terdapat pengaruh dari China dan India.
Dr Sun Yat Sen berjaya menggulingkan kerajaan Manchu. Kejayaan revolusi ini
membangkitkan kesedaran rakyat Tanah Melayu untuk menentang British. Di India pula,
Mahatma Gandhi telah memimpin Kongres Kebangsaan India. Kejayaan Parti Kongres
mendapatkan kemerdekaan India daripada British telah mendorong nasionalis di Tanah
Melayu untuk membebaskan negara daripada penjajahan British.
Kesimpulannya, terdapat pelbagai factor kemunculan gerakan nasionalisme di Tanah
Melayu dari abad ke-19 hingga 20. Semangat nasionalisme yang dipupuk terhadap rakyat
telah melahirkan rakyat yang bersungguh-sungguh bagi membebaskan negara daripada
cengkaman negara Barat. Akhirnya, ia melahirkan semangat bagi mewujudkan sebuah negara
bangsa.

Anda mungkin juga menyukai