Anda di halaman 1dari 9

LM8ANGUNAN LLS1AkI MAAN

Apakah pembangunan mampan ?




embangunan mampan lalah pembangunan yang memenuhl keperluan semasa serLa masa hadapan gabl
mencapal keslnambungan anLara pembangunan ekonoml soslal dan alam seklLar deml kese[ahLeraan bersama
Lanpa men[e[askan keperluan generasl seLerusnya"

embangunan mampan merupakan pembangunan yang menglmbangkan pembangunan ekonoml dengan
keperluankeperluan soclal dan alam seklLar
















DLIINISI LM8ANGUNAN MAMAN

Meng|kut 8rundt|and keport 1987

embangunan mampan lalah pembangunan yang dapaL memenuhl keperluan pada masa sekarang Lanpa
men[e[askan keupayaan memenuhl keperluan pada masa depan embangunan bandar yang mampan harus
dl[alankan dengan mengambll klra keupayaan menampungnya pengambllan sumber pengaglhan bahan buangan
serLa kadar pencemaran yang dlceLuskan ke aLas bandar dan kawasan sekellllngnya(WhlLe WhlLney 1992)
embangunan bandar yang mampan perlulah mengambll klra keadllan soslal keperluan manusla asas keslhaLan
awam kesedaran perseklLaran darl segl ruang dan masa Salah saLu cara unLuk mencapal pembangunan mampan
LersebuL adalah melalul keslhaLan ekonoml bandar !usLeru lLu akLlvlLl ekonoml peluang peker[aan dan
kemlsklnan perlu dlambll perhaLlan dan darlpadanya peranan akLlvlLl lnformal serLa perdagangan skala kecll(petty
commoJlty sectot) men[adl penLlng(uavld drakaklssmlLh 1993)


SCSlAL

ALAM SLkl1A8
LM8AnCunAn
MAMAn
MLnClM8AnCl LM8AnCunAn LkCnCMl uLnCAn
kLL8LuAn SCSlAL uAn ALAM SLkl1A8
LkCnCMl


Def|n|s| pembangunan mampan antarabangsa

Suruhan[aya uunla mengenal Alam SeklLar dan embangunan (Laporan 8rundLland 1987) mendeflnlslkan
pembangunan mampan sebagalpembangunan yang membolehkan generasl semasa memenuhl keperluannya
Lanpa mengkompromlkan kemampuan generasl mendaLang bagl memenuhl keperluan mereka"

Def|n|s| embangunan Mampan

MenglkuL laporan Cur Common luLure yang dlLerblLkan oleh 1he World Commlsslonon LnvlronmenL and
uevelopmenL (WCLu) 1987 pembangunan mampan adalah embangunan yang memenuhl
keperluan generasl masa klnl Lanpa mengabalkan keupayaan generasl akan daLlng unLuk memenuhl keperluan
mereka SaLu penekanan uLama yang dlsarankan dalam dasar pembangunan mampan lnl lalah masyarakaL dunla
mesLllah hldup dalam had daya Lampung (carrylng capaclLy) planeL buml Walaupun LerdapaL beberapa deflnlsl
yang berbeza LeLapl dalam kesemua deflnlsl lnl LerdapaL saLu Lema yang dlkongsl bersama lalLu alam seklLar
(envlronmenL) masa depan (fuLurlsLlc) dan kesaksamaan (equlLy)

Aspekaspek kemampanan unLuk Lu[uan perancangan dan kemampanan Lkologl darl segl kemampanan Lkonoml
kemampanan Soslal kemampanan 8udaya kemampanan erLanlan kemampanan Alam SeklLar dan
kemampanan 8andar

Aktaakta berka|tan(pembangunan |estar|]mampan)

1 AkLa kuallLl Alam SeklLar 1974
pencemaran udara (seksyen 20)
pencemaran bunyl blslng (seksyen 23)
pencemaran Lanah (seksyen 24)
pencemaran peralran daraLan (seksyen 23)
encemaran mlnyak (seksyen 29)

2 AkLa erhuLanan negara 1984 seksyen 82 (1) melarang seslapa melakukan pembakaran dalam huLan slmpan
3 AkLa kera[aan 1empaLan 1976 seksyen 81 menyaLakan Llndakan boleh dlambll ke aLas kllang yang
mengeluarkan asap dan menganggu keslhaLan serLa alam seklLar
4 AkLa 1aman negara 1980 menghalang akLlvlLl yang men[e[askan ekoslsLem huLan
3 AkLa erlkanan 1983

Ind|kator embangunan Lestar| Meng|kut erspekt|f Ma|ays|a

8erdasarkan ollsl Malaysla mengenal pembangunan lesLarl [elas dlsebuL dl dalam 8ancangan Malaysla ke7 (CCM
1996) AnLara langkah langkah yang Lelah dlmulakan semasa 8ancangan Malaysla ke7 (1996 2000) lalah bagl
menlngkaLkan kebolehan Malaysla unLuk membangun secara lesLarl



MenuruL 8ancangan Malaysla ke7 LerdapaL suaLu keperluan bagl mengukuhkan pangakalan daLa alam seklLar
(envlronmenLal daLabase) dan slsLem maklumaL (lnformaLlon sysLems) dan lnl menggambarkan hubungan anLara
alam seklLar dan pembangunan lesLarl dan membangunkan lndlkaLor bagl mengukur kelesLarlan pembangunan
berLu[uan bagl menyedlakan pengukur unLuk memanLau dan menllal kema[uan kearah pembangunan lesLarl dl
Malaysla

konsep embangunan LesLarl [uga berhubungkalL dengan banyak hal Lermasuk norma dan nllal yang cenderung
berkembang dl dalam Lradlsl dan budaya dan [uga berhubung dengan perbezaan alam seklLar geografl yang sudah
LenLu mempunyal llngkungan khusus

Saranan dalam Agenda 21 ersldangan erLubuhan 8angsa 8ersaLu yang mana pembangunan lndlkaLor boleh
dlharmonlkan dengan koordlnasl yang dlsedlakan oleh erLubuhan 8angsa 8ersaLu (un)

Walaupun Malaysla Lelah menyerLal lnlslaLlf yang dl La[a oleh un bagl membangunkan lndlkaLor lndlkaLor
pembangunan lesLarl namun la Lelah memlllh unLuk meneruskan formulanya Lersendlrl dengan mewu[udkan
meLodologl sendlrl dan lndlkaLor lndlkaLor yang dlplllh mempunyal refleksl yang amaL rapaL dengan keupayaan
dan keperluan sebenar negara

enggunaan lndlkaLor dalam perancangan agak blasa dlgunakan sebagal conLoh kadar llLerasl akses kepada
pen[agaan keslhaLan nlsbah dokLoraLau populasl dan sasaranya selalu dlgunakan sebagal lndlkaLor dalam
pembangunan 3 Lahun 8ancangan Malaysla
Secara umumnya lnldkaLor seperLl keluaran dalam negara kasar dan pengukuran seLlap sumber sumber dan
allran pencemaran Lldak menyedlakan lndlkaLor yang mencukupl bagl kelesLarlan

lndlkaLor bagl pembangunan lesLarl adalah amaL dlperlukan bagl membuaL kepuLusan yang kukuh dan berasas
pada semua Lahap kera[aan maklumaL kepada awam dan kema[uan pemanLauan ke arah mencapal ob[ekLlf
penyellaan sendlrl kelesLarlan

embangunan dan pemlllhaan lndlkaLor unLuk dlgunakan harus dlperLlmbangkan dengan pen[agaan eksLrlm
supaya la secara LepaL memberlkan refleksl kepada sLaLus pembangunan lesLarl

lndlkaLor bukanlah pengakhlr bagl sesuaLu perkara LeLapl hanya sebagal alaL unLuk membanLu bagl mengukur
kema[uan aLau memberl gambaran bagalmana sesuaLu perkara berada dalam suaLu Lempoh masa lndlkaLor
lndlkaLor pembangunan lesLarl adalah menyedlakan kaedah unLuk mencarLakan kema[uan kearah kepenLlngan
maLlamaL unLuk mencapal benLuk pembangunan yang selmbang dalam bldang soslal ekonoml dan alam seklLar
sebagal ob[ekLlf uLama pembangunan sesbuah negara

AnLara usaha Clobal unLuk membangunkan lndlkaLor pembangunan lesLarl keperluan dalam usaha unLuk
menumpukan dan mengharmonlkan lndlkaLor lndlkaLor pembangunan lesLarl Lelah menlngkaL semasa sesl
perLama Suruhan[aya Mengenal embangunan LesLarl 88 (CSu)







INDIkA1Ck 8AkU UN1Uk MLM8L2AkAN kLMAIUAN DLSA DAN kLMAIUAN 8ANDAk


kCMCnLn kLMA!uAn uLSA kLMA!uAn 8AnuA8
Pumanware
kebolehan manusla seperLl pengeLahuan bahasa
lnggerls berpengeLahuan komerslal
berpendldlkan unlverslLl serLa vokaslonal
kebolehan manusla seperLl daya lnovasl
kemahlran pengeLahuan berdlkarl kreaLlvlLl
pengalaman mlnaL dan Lumpuan berdaya
salng
1echnoware
kemudahan seperLl alr elekLrlk Lelefon dan gas
memlllkl kompuLer perlbadl dan memlllkl
kenderaan pengangkuLan seperLl lorl kereLa [lp
dan mesln generaLor aLau [enLera SerLa
kelengkapan pengawalan dan penyuburan
perLanlan dan penLernakan para peLanl
kemudahan lnfrasLrukLur yang ada seperLl
kelengkapan Leknologl maklumaL kelengkapan
Lelekomunlkasl dan penylaran AnLaranya
seperLl kompuLer elekLronlk Lelefon mudah
allh saLellL dan sebagalnya
lnforware
MaklumaL yang dlperolehl adalah darl para
cendeklawan dokumenLasl laLlhan dan kursus
Lermasuk maklumaL darl Leknologl maklumaL serLa
menonLon rancangan perLanlan dl Lelevlsyen serLa
mendengar rancangan perLanlan dl radlo
MaklumaL aLau fakLa yang dldokmenLaslkan
seperLl carLa blue prlnL dan speslflkaslnya
lanya [uga merupakan sumber maklumaL
penggunaan maklumaL cara kepekaan
Lerhadap kandungan maklumaL LersebuL
Crgaware
engllbaLan perLanlan sepenuh masa menyerLal
program 21 dan perLubuhan peladang kawasan
serLa keakLlfan berpersaLuan seperLl !kkkkk
!awaLan kuasa erLanlan dan enLernakan
8angka ker[a organlsasl seperLl slsLem
pengurusan Leknologl dan maklumaL
penyelldlkan dan pembangunan bldang Lugas
fall ker[aya dan sebagalnya lnl Lermasuklah
slsLem organlsasl sama ada closeclose open
close aLau openopen
Sumber (M kaza|| Iashb|r 2000) dan (M kaza|| ahaya 2003)

ASLkASLk LN1ING DALAM MLNGUkUk LM8ANGUNAN MAMAN]LLS1AkI

Untuk S|apa embangunan d|adakan

Individu/ Masyarakat endapaL lndlvldu/ masyarakaL dlambllklra dalam perancangan dan pelaksanaan program
program unLuk menlngkaLkan kuallLl hldup lndlvldu/masyarakaL dl Malaysla Selaln lLu [uga lhak berkuasa
LempaLan yang leblh peka dan berkesan kepada keperluan keperluan lndlvldu/masyarakaL seLempaL Alam
seklLar yang leblh selesa dan kuallLl hldup yang leblh Llnggl adalah men[adl pengukur dl dalam pembangunan
lesLarl lnl Akhlr sekall klLa perlu menlngkaLkan rasa bangga clnLa dan Langgung[awab kepada alam seklLar ayang
ada pada dl sekellllng masyarakaL ersaLuan/SyarlkaL/SekLor SwasLa Mendedahkan kepada masyarakaL dan
sekLor swasLa berkenaan dengan lsulsu berkalLan pembangunan mampan/ lesLarl Selaln lLu [uga bagl
men[elaskan bahawa pembangunan mampan/lesLarl adalah Langgung[awab bersama

Wakll kera[aan MenlngkaLkan persefahaman anLara masyarakaL dengan plhak kera[aan Selaln lLu [uga bagl
menlngkaLkan sokongan masyarakaL kepada programprogram yang akan membawa manfaaL kepada semua
Akhlr sekall lalah memperLlngkaLkan lme[ sebagal wakll kera[aan yang memprakLlkkan Ladblr urus yang balk (good


governance) dengan adanya penyerLaan awam keLelusan kepekaan kesepakaLan (consensus) keberkesanan
dan kecekapan keberLanggung[awaban (accounLablllLy) dan wawasan sLraLeglk

1u[uan embangunan

keLelusan dan ker[asama MasyarakaL Lelah dlberl peluang sepenuhnya dan dlgalakkan unLuk mellbaLkan dlrl
secara akLlf dalam proses membuaL kepuLusan mengenal pembangunan pada pelbagal perlngkaL perancangan
pengurusan dan pelaksanaan Selaln lLu [uga proses membuaL kepuLusan yang berkalLan perlu dllakukan secara
Lulus dan Lelus dan maLlamaL akhlr lalah unLuk mengukuhkan pengllbaLan Langgung[awab dan peranan pelbagal
kelompok darl pelbagal peralngkaL masyarakaL berasaskan kepada proses perancangan pelaksanaan pengurusan
dan kepuLusan

erkongslan lnLar erkongslan plnLar anLara kera[aan negerl badan bukan kera[aan (nCC) dan semua plhak
masyarakaL dalam seluruh aspek dan asas unLuk mengeraLkan lnLegrasl pelbagal plhak yang mempunyal
kepenLlngan dalam men[urus kepada pola pembangunan mampan

1anggung[awab 8ersama kera[aan negerl badan bukan kera[aan (nCC) dan semua plhak masyarakaL berperanan
dan berkongsl Langgung[awab merancang mengurus melaksana dan memanLau pembangunan mampan dan
berdasarkan pada maLlamaL ob[ekLlf dan asplrasl yang [elas unLuk manfaaL dan kese[ahLeraan bersama

endekaLan Menyeluruh erkara lnl perlu dlllhaL dan dlkekaLl sebagal suaLu kerangka yang berdasarkan proses
masalah LersebuL dan bukan pada kesan masalah kesaLuan LkoslsLem Alam seklLar dlllhaL sebagal suaLu
ekoslsLem yang mengandungl unsurunsur warlsan Labll slsLem sokongan hldup dan sumber asll dan [lka
dlgunakan dengan bl[aksana akan men[amln dan menlngkaLkan kese[ahLeraan dan keselamaLan soslal

keharmonlan MasyarakaL SenLlasa menguLamakan keharmonlan dan Loleransl anLara kaum prlhaLln Lerhadap
golongan warga Lua rema[a kanakkanak dan masyarakaL kurang upaya dan Lanpa membezakan [anLlna Laraf
soslolkonoml dan penduduk anLara bandar dan luar bandar

Mengambll 8eraL 1erhadap Masa uepan Merangkuml pendapaL bahawa generasl semasa mengurus sumber
sumber semasa dengan cara yang memungklnkan pengekalan plllhanplllhan pengurusannya oleh generasl akan
daLang dl masa hadapan dan pembangunan yang menekankan penggunaan sumber asll secara mampan dan
menlLlkberaLkan langkahlangkah perllndungan alam seklLar

8entuk dan Is| embangunan

8angunkan lndeks dan presLasl alam seklLar lndeks resLasl Alam SeklLar Malaysla (lASM) dlwu[udkan bagl
mengeLahul se[auh mana pencapalan alam seklLar negara dalam konLeks pembangunan lesLarl lndeks boleh
dlfahaml sebagal pendekaLan slsLemaLlk yang memberl nllal bagl mewaklll sesuaLu Lahap perbandlngan dan
pencapalan Secara umumnya unLuk mengukur pencapalan sesuaLu bldang dengan menggunakan pendekaLan
lndeks bukanlah suaLu yang baru bagl negara la Lelah dlgunakan secara meluas conLohnya dalam mengukur
lndeks lnflasl lndeks keluaran dalam negara kasar lndeks pengangguran dan lndeks kuallLl hldup 1erdapaL
beberapa lndeks yang berkalLan dengan alam seklLar dlwu[udkan dlkebanyakan negara anLaranya lalah lndeks
encemaran udara lndeks kuallLl Alr Sungal lndeks embangunan LesLarl (LnvlronmenLal SusLalnablllLy lndex)
lndeks kebolehLerancaman Alam SeklLar (LnvlronmenLal vulnerablllLy lndex) dan Creendex

1erdapaL Llga poLensl dan keleblhan yang perlu dl manfaaLkan oleh Malaysla unLuk membangunkan lndeks
presLasl alam seklLarnya sendlrl erLama lalah kewu[udan lnsLlLusl penga[lan yang mengadakan program


penyelldlkan mengenal alam seklLar 1erdapaL leblh kurang 13 l1A yang menawarkan program yang berkalLan
dengan alam seklLar kumpulan penyelldlk dan pensyarah yang LerdapaL dl unlverslLl berkenaan boleh
dlmanfaaLkan unLuk melaksanakan program lnl kebanyakan salnLls dl dalam negara Lelah dllkLlraf dlperlngkaL
anLarabangsa ka[lan dan pembangunan boleh dllaksanakan dlanLara unlverslLl dan [uga agensl kera[aan serLa
perLubuhan alam seklLar unLuk membangunkan lASM kedua lalah kekuaLan darl sumber daLa yang berkalLan
dengan alam seklLar AnLara daLa daLa yang boleh dlgunakan adalah seperLl laporan kuallLl alam sekellllng yang
mengandungl fakLa dan sLaLlsLlk mengenal kuallLl alr sungal dan lauL sLaLus kuallLl udara serLa pen[anaan bahan
buangan Lokslk dan berbahaya Selaln lLu [uga LerdapaL laporan laporan yang dlkeluarkan seLlap Lahun oleh
agensl kera[aan yang boleh dlgunakan sebagal asas membangunkan lASM keLlga lalah keserlusan kera[aan
dalam melaksanakan program pemanLauan alam seklLar secara berLerusan lnl memberl keleblhan bagl negara
unLuk menllal lndeks presLasl alam seklLar seLlap Lahun Sehlngga klnl LerdapaL beberapa agensl kera[aan yang
mengadakan program berLerusan bagl memanLau segmen alam seklLar uLama seperLl udara alr ekoslsLem huLan
dan Lanah Llnggl emanLauan berLerusan memberl maklumaL dan daLa yang penLlng bagl mengesan sebarang
perubahan yang berlaku Lerhadap peLun[uk peLun[uk alam seklLar yang uLama lnl boleh memberl gambaran
yang [elas mengenal sLaLus presLasl alam seklLar semasa

embangunan lASM dl Malaysla sebenarnya dapaL membanLu memandu arah pembangunan negara ke arah
kelesLarlan 1erdapaL enam manfaaL yang boleh dlambll oleh pembuaL kepuLusan dan perancang pembangunan
dengan adanya pembangunan lASM erLama lalah la mampu mengenalpasLl masalah semasa dan memberlkan
prlorlLl kepada lsu alam seklLar yang perlu dlberlkan keuLamaan kedua lalah kewu[udan lASM dapaL
merekodkan Lren kawalan pencemaran dan pengurusan sumber asll 1ren kawalan pencemaran dan pengurusan
sumber asll mampu dlkenalpasLl melalul nllal lndeks yang Lelah dlbenLuk keLlga lalah lASM memberl maklumaL
LenLang keberkesanan langkah yang Lelah dlambll dan memberlkan lnpuL bagl melaksanakan penambahbalkan
keempaL lalah menyedlakan perbandlngan daLa garls dasar dan lndeks pencapalan merenLasl pelbagal sekLor
kellma lalah lASM dapaL menyedlakan peLun[uk aras kelesLarlan pembangunan lnl membolehkan negara
meneLapkan sasaran pencapalan lASM ke arah mencapal maLlamaL pembangunan lesLarl dan menyelesalkan
masalah alam seklLar berasaskan sekLor lndlkaLor yang LerllbaL ?ang Lerakhlr lalah dengan wu[udnya lASM
negara dapaL membenLuk saLu model pollsl pembangunan alam seklLar yang balk dan dapaL dlconLohl dlkalangan
negara negara membangun

ara]Strateg| embangunan Mampan] Lestar|

enyerLaan uan keLelusan la akan mellbaLkan masyarakaL LempaLan Lermasuk swasLa plhakberkuasa LempaLan
dan [abaLan kera[aan laln dalam semua program Local Agenda 21 MaklumaL LenLang program Local Agenda 21
dan pembangunan mampan mesLllah senLlasa Lerbuka kepada masyarakaL LempaLan

Melalul usahasama Mewu[udkan usahasama dan Langgung[awab bersama anLara semua plhak berkepenLlngan dl
semua perlngkaL program Local Agenda 21 keberLanggung[awaban MemasLlkan bahawa semua rakan usahasama
berLanggung[awab kepada kepuLusan dan Llndakan yang dlambll endekaLan Menyeluruh Menanganl punca
masalahmasalah soslal ekonoml dan alam seklLar dengan cara yang sepadu dan merangkuml seluruh masyarakaL
LempaLan

eka kepada keupayaan MemasLlkan bahawa corak hldup dan pembangunan klLa adalah mesra alam dan selaras
dengan keupayaan alam seklLar kesaksamaan MemasLlkan bahawa semua laplsan masyarakaL LempaLan Lanpa
membezakan kaum [anLlna umur keupayaan Laraf sosloekonoml aLau laLar belakang dlwaklll dalam program
Local Agenda 21



MemenLlngkan Masa Padapan MemasLlkan bahawa kepenLlngankepenLlngan masa klnl dan leblhleblh lagl masa
hadapan dlambllklra pada semua perlngkaL program Local Agenda 21Pasll ?ang nyaLa Membuahkan hasll yang
nyaLa supaya program Local Agenda 21 dapaL dlperLlngkaLkan dan dlpasLlkan berLerusan

Mat|amat embangunan Mampan











1 emu||haraan Sumber

MemasLlkan penerusan penawaran sumber semula[adl pada masa sekarang dan akan daLang melalul penggunaan
Lanah yang efekLlf pengurangan sumber yang Lldak boleh dlperbaharul pemullharaan kepelbagalan sumber
semula[adl emullharaan merangkuml pengganLlan sumber perubahan dalam cara penggunaan dan memberl
perhaLlan kepada fakLor #lotooqlble seperLl nllal keselesaan dan nllal warlsan

2 embangunan I|z|ka|

MemasLlkan pembangunan alam blna akan berharmonl dengan alam semula[adl dl mana hubungan mereka
adalah selmbang dan sallng memanfaaLkan membanLu menyedarkan komunlLl LenLang peluang yang LerdapaL dl
kawasan LersebuL memlnlmumkan pembazlran sumber dan keburukan yang akan dlbawa kepada komunlLl
apablla seseLengah kawasan pernlagaan mengalaml Lekanan pembangunan yang melampau sedangkan
seseLengah kawasan mengalaml kemerosoLan pernlagaan seperLl penuLupan kedal dan kehllangan peker[aan

3 kua||t| A|am Sek|tar

embangunan
mampan
enyerLaan
pollLlk
emullharan
sumber
kuallLl alam
seklLar
kesaksamaan
soslal
embangunan
flzlkal


Mengelakkan pencemaran alam mellndungl kapaslLl ekoslsLem dan mengelakkan pembangunan yang akan
mengancam keslhaLan manusla aLau men[e[askan kuallLl kehldupan mengurangkan aLau mengubah proses
pengeluaran aLau pernlagaan yang akan men[e[askan kuallLl hldup manusla Cara pembuangan dan pelupusan
sampah harus dlLlLlkberaLkan

kesaksamaan Sos|a|

Mengelakkan pembangunan yang akan menambahkan [urang anLara golongan kaya dan mlskln serLa
menggalakkan pembangunan yang dapaL mengurangkan keLldaksamaan soslal mengurangkan pembazlran
Lenaga manusla kesaksamaan soslal perlu dlpellhara darl segl peluang ekonoml dl sesuaLu kawasan

S enyertaan o||t|k

Menggalakkan penyerLaan komunlLl dalam membuaL kepuLusan kepuLusan lnl Lermasuklah dl dalam memlllh
penLadblran kera[aan yang dlmahukan Malaysla mengamalkan sysLem demokrasl berparllmen dl mana rakyaL
bebas dl dalam menenLukan Lampok pemerlnLahan yang dllnglnkan lllhan raya dladakan seLlap 3 Lahun bagl
membolehkan rakyaL unLuk membuaL plllhan dl dalam parLlperLl pollLlk yang berLandlng

Cb[ekt|fob[ekt|f embangunan Mampan

1erdapaL beberapa ob[ekLlf yang Lelah dlLenLukan dl dalam pembangunan mampan yang Lelah dl rancang
oleh plhak kera[aan Cb[ekLlf lnl mellbaLkan ekonoml soslal dan [uga ekologl yang mana maLlmaL lnl merupakan
garls panduan yang perlu dlcapal dan dlperolehl dl dalam melaksanakan pembangunan mampan aLau lesLarl

MellhaL darl segl ekonoml LerdapaL beberapa keLerla yang dlambll penekanan dl dalam pembangunan
lesLarl lalLu perLumbuhan ekonoml yang memberangsangkan ekonoml lnl mellbaLkan perLambahan peluang
peker[aan penggunaan yang menlngkaL pelaburan aslng serLa kadar pengganguran dan kemlsklnan yang
berkurang kedua adalah kesaksamaan dl mana ekonoml yang dlbangunkan dapaL dlLerlma oleh semua orang
serLa memperolehl manfaaL darlpada pembangunan ekonoml LersebuL keLlga adalah kecekapan dalam
perancangan serLa pembangunan ekonoml yang dlrancang kecekapan lnl Lermasuklah pengaglhan sumber yang
cekap dan mangawal ekonoml agar Lldak membebankan rakyaL

Cb[ekLlf yang seLerusnnya adalah soslal dlmana akLlvlLl soslal perlulah selaras dengan pembagunan
mampan yang dlrancang Cb[ekLlf lnl mellbaLkan kuasa yang dlpegang oleh pemerlnLah dl dalam membuaL serLa
menggubal undangundang penyerLaan darlpada semua plhak dl dalam akLlvlLl yang dllaksanakan dl dalam
pembangunan mampan ldenLlLl kebudayaan yang harus dlkekalkan serLa pembangunan lnLlLusl

Cb[ekLl yang Lerakhlr adalah darl segl ekologl dl mana ob[ekLlf lnl menekankan pemullharaan serLa
pemellharaan alam seklLar agar Lldak Ler[e[as Cb[ekLlf lnl merangkuml keupayaan menampung mambangunan
yang dlrancang serLa kepelbagalan dl dalam segala benLuk pembangunan agar ekologl yang Lelah sedla ada Lldak
Ler[e[as dan Lerancam

kes|mpu|an

Secara keslmpulan nya pembangunan lesLarl aLupun mampan merupakan pembangunan yang memenuhl
keperluan dan kehendak pengguna darl pelbagal aspek seperLl perancangan bandar mendapaLkan makanan dan
pelbagal lagl Lanpa men[e[askan alam seklLar embangunan lnl mellbaLkan pelbagal plhak anLarnya kera[aan yang
mengubah serLa mengubal dasar bagl men[adlkan pembangunan lnl reallLy yang selama lnl dlgambarkan


MasyarakaL [uga Lldak dapaL larl darl men[adlkan pembangunan lnl ber[aya kerana masyarakaL merupakan
kelompok me[orlLl yang menyokong pelbagal dasar kera[aan bagl man[adlkan alam seklLar yang yang slhaL plhak
swasLa [uga perlulah memandang pembangunan lesLarl lnl merupakan pembangunan yang mendaLangkan
kebalkan kepada semua plhak Langgung [awap kopraL soclal yang berkalLan dengan pembagunan lesLarl
dlharapkan dapaL menyedarkan masyarakaL LenLang kepenLlnggan pembangunan lesLarl aLaupun mampan lnl

lhak kera[aan [uga klnl mula merancang kempen lnl dl perlngkaL kera[aan negerl sebagal conLoh negerl
Selangor yang klnl glaL mempunyal maLlamaL pembanguna mampan yang Lersendlrl lLlzam embangunan
Mampan Selangor yang dldeklaraslkan pada 4hb !un 1999 merupakan kesungguhan sebuah kera[aan negerl dl
Malaysla yang berpandangan [auh dan berLanggung[awab unLuk memasLlkan pembangunan dl Selangor
dllaksanakan secara mampan negerl Selangor mendokong secara rasmlnya konsep pembangunan mampan
melalul pelaksanaan ro[ek SLraLegl embangunan Mampan Selangor dan Agenda 21 Selangor uokumen dasar
yang Lelah dlhasllkan lalah kawasan SenslLlf Alam SeklLar SeklLar (1999) SLaLegl embangunan Mampan Selangor
(2000) Agenda 21 Selangor (2001) anduan elaksanaan Agenda 21 Selangor (2002)

elbagal usaha Lelah dl[alankan oleh kera[aan seperLl conLoh kempen klLar semula clnLallah sungal klLa dan
banyak lagl !lka dlllhaL se[auh manakah keberkesanan serLa per[alanan kempen lnl yang dl[alankan lnl dapaL
membanLu alam seklLar yang klan Lerceramar MasyarakaL hanya memandang rendah serLa Lldak mellbaLkan dlrl
dl dalam pelbagal kempen yang dl[alankan [esLer plhak kera[aan dan swasLa perlu merancang sLaLegl lagl yang
dlflklrkan sesual bagl menarlk anggoLa masyarakaL unLuk menyerLal kempenkempen yang dl[alankan