Anda di halaman 1dari 83

T.C.

GEBZE YKSEK TEKNOLOJ ENSTTS MHENDSLK VE FEN BLMLER ENSTTS

KABLOSUZ VER LETM N ALICI-VERC GELTRME KARTI TASARIMI VE RNEK BR UYGULAMA

Blent Bora SUYABATMAZ YKSEK LSANS TEZ ELEKTRONK MHENDSL ANABLM DALI

GEBZE 2006

T.C. GEBZE YKSEK TEKNOLOJ ENSTTS MHENDSLK VE FEN BLMLER ENSTTS

KABLOSUZ VER LETM N ALICI-VERC GELTRME KARTI TASARIMI VE RNEK BR UYGULAMA

Blent Bora SUYABATMAZ YKSEK LSANS TEZ ELEKTRONK MHENDSL ANABLM DALI

TEZ DANIMANI Yrd.Do. Dr. Ouz KUCUR

GEBZE 2006

iv

ZET
Hzla gelien teknolojiye paralel olarak ilerleyen ve her geen gn yeni bir gelimeyle karmza kan radyo haberleme sistemlerinin kullanm, gn getike yaygnlamaktadr. retim teknolojilerindeki gelimelerin bir neticesi olan retim maliyetlerin azalmas ile nceleri ancak sanayi iletmelerinde kullanm alan bulabilen bu sistemler, artk gnlk hayatmzn bir paras haline gelmeye balamtr. Gelien radyo haberleme sistemlerinin saysal sistemler ile entegre edilmesi, gelitirilen uygulamalarn kullanlabilirliini ve esnekliini arttrm, dolaysyla kullanm alanlar daha da genilemitir. Bu ekilde gerekletirilen bir ok uygulama, evlerimizde, i yerlerimizde ve hatta sokaklarda kullanlmaya balanmtr. Kablosuz ev gvenlik sistemleri, eitli uzaktan kumanda uygulamalar, kablosuz taksi arma sistemleri, uzaktan lm sistemleri bu uygulamalarn sadece birka rneidir. Bu almada, yukarda bahsedilen gelimelerin bir neticesi olan ve kablosuz veri iletimi salayan alc-verici sistemleri zerinde durulmutur. Bu sistemlerin kullanm alanlarna ilikin bilgiler verilmi, rnek bir RF Alc-Verici Modl tasarm gerekletirilmi ve tasarlanan RF modl ile rnek bir uygulama gelitirilmitir. Ayrca, gerekletirilen tasarmn, benzer uygulamalar iin altyap tekil edebilmesi ve bir uygulama-gelitirme platformu olarak kullanlabilmesi amalanmtr. Bu amala bir kullanc ara yz gelitirilerek, sistemin alma artlarn belirleyen deikenlere, kullancnn mdahale edebilmesi salanmtr. Son olarak, ortaya kan rn baz testlere tabi tutulmu ve emsalleri ile kyaslanmtr.

SUMMARY
With the technical and economical evolutions of the radio telecommunication systems, these technologies take place in our daily life. By of the digitalization of the telecommunicaiton techniques, usage area of these technologies are improved. Lots of applications using these technologies have been implemented in our daily life such as wireless security systems, remote control equipments, wireless taxi call systems and telemetry systems. This study has been focused on wireless data transceiver systems. An RF transceiver module was designed and tested in real conditions. This project was developed to be used as an Application Development Platform, with a user management interface which lets users to configure parameters. Created prototype was tested in real conditions and compared with other similar applications.

vi

TEEKKR
Gebze Yksek Teknoloji Enstits nde yksek lisans programna baladm gnden itibaren, gerek derslerimde gerekse tez almamda, byk bir sabr ve ilgi ile bana yardmc olan danman hocam Yrd. Do. Dr. Ouz KUCUR a, bu uzun srete, desteklerini benden hibir zaman esirgemeyen aileme, yaknlarma, beni yalnz brakmayan arkadalarm Okan AKTA ve NorthPhone Europe Genel Mdr Turan YILMAZa, ayrca gsterdikleri ilgi ve yardmlardan dolay Mu. Alb. Fikret KAIRA, Mu. Alb. Abdullah GRSEL ve Tabur Komutanm Mu. Bnb. Y. Turan ZSZ e sonsuz sayg ve teekkrlerimi sunarm.

vii

NDEKLER DZN
Sayfa ZET SUMMARY TEEKKR NDEKLER DZN SMGELER ve KISALTMALAR DZN EKLLER DZN TABLOLAR DZN 1. GR 1.1. Kablosuz Ev Gvenlik Sistemleri 1.2. Uzaktan lm (Telemetry) Sistemleri 1.3. Ama 2. TASARIM 2.1. Tasarmda Kullanlan Elemanlar 2.1.1. CC1000 2.1.1.1. zellikleri 2.1.1.2. Bacak Balantlar 2.1.1.3. Devre Tanmlamas 2.1.1.4. Temel Uygulama Devresi 2.1.1.5. Biimlendirmeye (Konfigrasyon) Genel Bak 2.1.1.6. 3 Telli Biimlendirme Ara Yz 2.1.1.7. Mikro Denetleyici Ara Yz 2.1.1.8. Sinyal Ara Yz 2.1.1.8.1. Senkron NRZ Kodlama 2.1.1.8.2. Senkron Manchester Kodlama 2.1.1.8.3. Asenkron UART Kodlama 2.1.1.9. Alc Hassasiyeti 2.1.1.10. Frekans Programlama 2.1.1.11. VCO ve PLL Kalibrasyonu 2.1.1.12. RSSI Analog k 2.1.1.13. k Gcnn Programlanmas 2.1.1.14. Anten Uygulamalar iv v vi vii x xi xii 1 2 3 4 5 5 5 5 6 6 8 9 10 12 13 14 15 16 16 18 20 20 22 23

viii 2.1.1.15. Biimlendirme Yazmalar 2.1.2. PIC16F876 2.1.2.1. ekirdek Mimari zellikleri 2.1.2.2. evre Birim zellikleri 2.1.3. CD/HC 4094 B 2.1.3.1. zellikleri 2.1.3.2. Bacak Balantlar 2.2. Elektronik Devre Tasarm 2.2.1. Besleme Kat 2.2.2. RF Modl 2.2.3. Kontrol Kat 2.2.4. RF Sinyal Seviye Gstergesi 2.2.5. Bask Devre 2.3. Yazlm 2.3.1. Genel Bilgi 2.3.1.1. Ana Men 2.3.1.2. UYGULAMA Mens 2.3.1.3. GELTRME Mens 2.3.1.4. PROJE HAKKINDA Mens 2.3.2. GELTRME Alt Menleri 2.3.2.1. CC1000 OKU Komutu 2.3.2.2. CC1000E YAZ Komutu 2.3.2.3. EEPROMU OKU Komutu 2.3.2.4. EEPROMA YAZ Komutu 2.3.2.5. YAZMALARI GSTER Komutu 2.3.2.6. YAZMALARI YAZ Komutu 2.3.2.7. LKLE Komutu 2.3.2.8. KAPAT Komutu 2.3.2.9. KALBRASYON Komutu 2.3.2.10. RX Komutu 2.3.2.11. TX Komutu 2.3.2.12. TEMEL AYARLAR Komutu 2.3.2.13. RSSI Komutu 25 26 26 26 27 27 27 29 30 30 35 35 35 39 39 41 42 42 42 43 44 45 45 45 45 45 47 47 47 48 48 49 49

ix 2.3.3. UYGULAMA Alt Menleri 2.3.3.1. GREV Seenei 2.3.3.2. SUNUCU Seenei 2.3.3.3. STEMC Seenei 2.3.3.4. BALAT Komutu 2.3.4. Uygulamann almas 3. PERFORMANS TEST ve KARILATIRMA 3.1. Mesafe Testleri 3.2. Karlatrma 4. SONULAR VE NERLER KAYNAKLAR ZGEM EKLER EK-1 CC1000e Ait Yazma Tablolar EK-2 HC/CD 4094 B ye Ait Doruluk Tablosu 49 50 51 51 52 53 56 56 56 58 59 60

SMGELER ve KISALTMALAR DZN


NGLZCE
ADC CPU DIO FSK I2C IEEE IF ISM KHZ LNA LO LSB MHZ MSB NRZ PA Analog Digital Converter Central Processing Unit Data Input Output Frequency Shift Keying Inter Ingrated Circuit

TRKE
Analog Saysal Dntrc Merkezi lem Birimi Veri Saati Veri Giri k Frekans Kaydrmal Anahtarlama Bir Seri Yol Standard

DCLK Data Clock

Institute of Electrical and Electronics Engineers Elektrik ve Elektronik Mhendisleri Enstits Intermediate Frequency Ara Frekans Industrial Scientific and Medical Kilo Hertz Low Noise Amplifier Local Oscillator Least Significant Byte / Bit Mega Hertz Most Significant Byte / Bit Non Return to Zero Power Amplifier Yksek Arlkl Byte/Bit Sfra Dnsz G Ykselteci Programlama Saati Programlama Verisi Faz Kilitlemeli evrim Darbe Genilik Modlasyonu Okuma / Yazma Radyo Frekans Az Sayda Komut Takm eren CPU Uzaktan Anahtarsz Giri Alma Sinyal Seviyesi Gstergesi I2C Seri Saat Hatt Dk Grltl Ykselte Yerel Osilatr Dk Arlkl Byte/Bit Endstriyel Bilimsel ve Tbbi

PCLK Programming Clock PDATA Programming Data PLL PWM R/W RF RISC RKE RSSI SCL Phase Locked Loop Pulse Width Modulation Read / Write Radio Frequency Reduced Instruction Set Computer Remote Keyless Entry Received Signal Strength Indicator Serial Clock Line

xi SDA SPI SRD SSP Serial Data Line Serial Peripheral Interface Short Range Device Synchronous Serial Port I2C Seri Veri Hatt Seri evre Birimi Ara Yz Ksa Menzilli Cihaz Senkron Seri Port Uluslar Aras Asenkron Alma Gnderme Ultra Yksek Frekans Senkron ve Asenkron Alc Verici Gerilim Kontroll Osilatr Sanal zel A Mikro Denetleyicilerde Bulunan Ve Yongann Salkl alp almadn Denetleyen Yap Saniyenin Milyonda Biri

UART Universal Asynchronous Receive Transmit Ultra High Frequency UHF USART Universal Syncronous Asyncronous Receiver Tranmitter VCO Voltage Controlled Oscillator VPN WDT S Virtual Private Network Watch Dog Timer Micro Second

xii

EKLLER DZN
ekil 2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. 2.7. 2.8. 2.9. CC1000 in stten Grn CC1000 in Blok Devre emas CC1000 in Temel Uygulama Devresi SmartRF Studio Yazlmnn Kullanc Ara Yz Yazma lemi in Zamanlama Diyagram Okuma lemi in Zamanlama Diyagram CC1000 Mikro Denetleyici Ara Yz Senkron NRZ Kodlama Manchester Kodlamada Veri Yaps Sayfa 6 6 8 10 11 11 13 14 15 16 17 19 21 22 23 24 27 28 29 29 30 31 32 32 33 36 37 38

2.10. Senkron Manchester Kodlama 2.11. CC1000 in Asenkron UART almas 2.12. CC1000 in FSK alma ekli 2.13. Kalibrasyon lemine Ait Ak Diyagram 2.14. RSSI k ve Grafii (V-dBm) 2.15. Tek Kutuplu (Whip) ve Ksa Tek Kutuplu (Short Whip ) Anten 2.16. Sarmal (Helical) Anten ve Halka (Loop) Anten 2.17. PIC16F876 nn stten Grn ve Bacak Balantlar 2.18. CD/HCF4094 n stten Grn ve Bacak Balantlar 2.19. Uygulamaya Ait Blok Devre emas 2.20. Uygulamaya Gelitirme Kart 2.21. Besleme Katnn Elektronik Devre emas 2.22. RF Modle Ait Bask Devre 2.23. RF Modln Bask Devre Kart ve Baz Devre Elemanlar 2.24. RF Modl 2.25. RF Modln Elektronik Devre emas 2.26. Kontrol Katnn Elektronik Devre emas 2.27. RF Sinyal Seviye Gstergesinin Elektronik Devre emas 2.28. Uygulama Gelitirme Kartnn Bask Devre izimleri

xiii 2.29. Tasarmn Son Halinin Fotoraf 2.30. Hyper Terminal Ayarlar 2.31. Ana Menye Ait Ak Diyagram 2.32. Ana Men ve Uygulama Alt Mens 2.33. GELTRME Alt Mens 2.34. GELTRME Alt Mensne Ait Ak Diyagram 2.35. YAZMALARI GSTER Komutunun Sonu Ekran 2.36. YAZMALARI YAZ ve ZEL Alt Menleri 2.37. CURRENT ve PLL Yazmalarnn Gncellenmesi 2.38. UYGULAMA Alt Mens 2.39. UYGULAMA Alt Mensne Ait Ak Diyagram 2.40. UYGULAMA Alt Mens Seenekleri 2.41. Uygulama Balangc Ak Diyagram 2.42. Uygulama Balang Ekran 2.43. Sunucu-stemci Mimarisi 2.44. Veri Paketinin ereve Yaps 2.45. Uygulama Ekran 38 40 41 42 43 44 46 46 47 49 50 51 52 53 54 54 55

xiv

TABLOLAR DZN
TABLO
2.1. 2.2. 2.3. 2.4. 2.5. 2.6. 2.7. 2.8. 2.9. 2.10. 2.11.

AIKLAMA
CC1000 in Bacak Tanmlamalar Temel Uygulama Devresine Ait Malzeme Listesi Seri Ara Yzn Zamanlama izelgesi f SEP = 64 KHZ iin Alc Hassasiyeti Tablosu f SEP = 20 KHZ iin Alc Hassasiyeti Tablosu k Gc Tablosu Anten zellikleri CC1000 e Ait Yazmalar CD/HCF4094 n stten Bacak Balantlar RF Modln Elektronik Malzeme Listesi Mesafe Testleri Sonu Tablosu

SAYFA
7 8 12 17 17 22 24 25 28 34 57

1. GR
Marconi tarafndan 12 Aralk 1901 tarihinde Avrupa ile Amerika ktas arasnda yaplan ilk okyanus ar radyo haberleme denemesinde gnderilen bilgi Mors kodunda sadece 3 noktadan oluan s harfi idi. yonosferden yansyarak 3.500 km yol alan elektromanyetik dalgalar ngiltere-Cornwallda bulunan vericiden Kanada-Newfoundlandde bulunan alcya ulam ve Marconi, 1895 ylnda talyada yapt ilk denemeye gre ok byk bir baar elde etmiti. Bu baarl deneme Marconiye 1909 ylnda Nobel Fizik dln de kazandrmt. zellikle ktalararas haberlemede ve mobil haberlemede byk imkanlar salayan bu teknoloji lkemize yaklak 13 yl gecikmeyle gelmi ve 1. Dnya Savann balad gnlerde kullanlmaya balanmtr. Yaklak 88 yl sonra, gazete sayfalarnda, stanbul Atatrk Havaliman D Hatlar Terminalinde kamunun kullanmna ak, kablosuz yksek hzl internet ve VPN (Virtual Private Network) eriim sisteminin kurulduu ve deneme amacyla hizmete verildii haberi yer almaktadr. Aradan geen 100 ylda, bazen birka yl, bazen de yllar sren gecikmelerle lkemize gelen yeni radyo teknolojileri, bu defa fazla gecikmeden gelmi, koltuklarna oturduklarnda ilk ii internete balanmak olan Internet kullanclarna havalimannda beklerken yksek hzda internete erime imkann salamtr. Balangta, sadece s harfinin kodlanarak iletebilmesi iin byk vericilere ve anten alanlarna ihtiya duyan radyo teknolojisi bugn, tanabilir ve avu ii bilgisayarlarna taklan zel kartlarla 54 Mbit/s hznda nternet eriimine imkan salayan bir duruma gelmitir. 2.4 GHZ bandnda ve IEEE 802.11g protokolnde alan bu sistemler, niversite yerlekelerinde, havalimanlarnda, al-veri merkezlerinde ve hatta simit saraylarnda kullanlmaya balanmtr. Kablosuz veri iletiiminde yaanan bu gelimeler, doal olarak sadece internet eriimini kolaylatrmakla snrl kalmam, bazen farknda bile olmadan kullandmz bir ok uygulamalarla, gnlk hayatmzn bir paras haline gelmitir. Bu gelimelerin bir rn de SRD (Short Range Device/ Ksa Menzilli Cihaz) veya ISM (Industrial, Scientific and Medical/ Endstriyel, Bilimsel ve Tbbi) olarak tanmlanan frekans bantlarnda alan cihazlardr (RF Modller). Bu cihazlar

2 kullanlarak gelitirilen bir ok uygulama vardr. Bunlardan birka tanesini yle sralayabiliriz: Ev Otomasyonu Sistemleri RKE (Remote Keyless Entry/ Uzaktan Anahtarsz Giri) Kablosuz Alarm ve Gvenlik Sistemleri Uzaktan lm Okuma Sistemleri (Telemetry Systems) Kablosuz Kumanda Sistemleri ISM/SRD uygulamalarnda kullanlan RF Modllerin veri aktarm kapasiteleri, yukarda bahsedilen IEEE 802.11 a/b/g standartlarnda alan cihazlar kadar yksek deildir. Ancak, kullanm amalar asndan bakldnda buna gerek olmad grlecektir. ISM ve SRD uygulamalarnda ama Komuta ve Kontrol dr. Ama bir yerdeki bilgi ktlesini bir baka yere aktarmak deildir. Bilginin iletilmesi Komuta ve Kontrol yaklam ierisinde sadece aratr, ama deildir. Bu adan bakldnda, deil megabit/saniye seviyelerinde veri aktarm, kilobit/saniye seviyesindeki hzlar bile fazlasyla yeterli olmakta, ihtiyalar fazlasyla karlamaktadr. Zaten nemli olan, retilen zmlerin, maliyet etkin olarak ihtiyac karlamasdr. Buradaki maliyet ifadesini sadece para asndan anlamamak gerekir, kullanlan frekans, harcanan bant genilii, tketilen enerji, retilen istenmeyen frekanslar da maliyetin bir parasdr. Yukarda bahsedilen ISM/SRD uygulamalarndan, gnlk hayatmzda kullanlan birka rnei zerinde durularak mevzunun daha iyi anlalmas salanmaya allacaktr.

1.1. Kablosuz Ev Gvenlik Sistemleri


Genel olarak gvenlik sistemlerinin mimarisi ayndr ve iki ana unsurdan oluurlar; Merkezi Kontrol Birimi (Santral) evresel Donanmlar (Alglayclar, Sirenler, Telefon Arayclar vb.) Merkezi kontrol birimi, evresel donanmlar ile haberleerek durumlarn renir ve ald bilgiler dorultusunda sistemi iletir, bilgileri kullanc ara yznde grntler, gerekirse alarm durumuna geerek eitli ikazlar retir, zet olarak komuta-kontrol

3 faaliyetlerini icra eder. Bu noktada kablolu ve kablosuz sistemleri birbirinden ayran en temel fark, merkezi nite ile evresel donanmlar arasndaki haberlemenin saland iletim ortamdr. Bu fark dorultusunda sistemler, kablolu ve kablosuz olarak snflandrlrlar. Komuta-Kontrol faaliyetleri erevesinde, merkezi kontrol biriminin evresel donanmlardan ncelikle durum bilgilerini almas gerekmektedir. Bu bilgiler, donanmn cinsine gre farkllklar arz edecektir, ancak temel olarak Var veya Yok eklinde, yani 1 veya 0 anlamnda olacaklardr. Kullanlan donanm hareket alglaycs ise rettii bilgi Hareket Var = (1) veya Hareket Yok = (0) olacaktr. Eer donanm kap konta ise rettii bilgi Kap Ak= (1) veya Kap Kapal = (0) olacaktr. Dier alglayclar iinde durum bundan ok farkl deildir. Merkezi kontrol birimi bu bilgileri deerlendirecek, gerekirse ikaz sistemlerini devreye sokacaktr, Alarm Var = (1) veya Alarm Yok = (0). Bu bilgiler, merkezi kontrol biriminin ihtiya duyduu durum bilgileridir ve kablosuz olarak aktarlacak veri ierisinde yer almalar gerekmektedir. Bunun yannda byle bir sistemin alabilmesi iin, sistemi oluturan cihazlarn mantksal olarak adreslenmesi gerekmektedir. Merkezi kontrol birimi ile evresel donanmlar arasnda bir KomutaKontrol evrimi oluturulmal, haberleme iin bir protokol gelitirilmelidir. te bu protokol erevesinde oluturulacak veri paketlerinin ierisinde, sistemi meydana getiren unsurlarn adreslerinin, rettikleri bilgilerin veya komutlarn ve hata/gvenlik tedbirleri iin ilave bilgilerin yer almas gerekmektedir. Yukarda anlatld zere, sistem ierisinde oluturulan bilgiler genellikle 1 veya 0 dan yani birka bit ten ibaret olduundan, oluturulacak veri paketlerinin boyutlar birka on byte gemeyecei aikardr. Dolaysyla kilobit/saniye mertebelerindeki veri iletim hzlar, bu tip sistemler iin fazlasyla yeterli olacaktr.

1.2. Uzaktan lm (Telemetry) Sistemleri


Uzaktan lm sistemlerindeki genel ama ayndr. Bu sistemler, eitli lm noktalarndaki deerlerin yerinde llp, elde edilen bilgilerin baka bir noktaya iletilmesi amacyla gelitirilmilerdir ve ok geni bir kulanm yelpazesine sahiptirler. Sanayi, meteoroloji, uzay aratrmalar, araba yarlar, su alt aratrmalar, tp vb. saylamayacak kadar ok miktarda kullanm alanlar vardr. Burada asl olan, yaplan lmmn neticesinde elde edilen verinin, bir yerden

4 baka bir yere aktarlmasdr. lme ileminin kendisi farkl bir mevzudur. Konuyu rnekler zerinde aklamaya almakta fayda vardr. rnek olarak, bir sanayi iletmesindeki sahaya ait baz lmlerin bir merkezde toplanmas dnlebilir. Yaplacak lmler, scaklk, nem, basn, gerilim, saya bilgileri vb. birok ey olabilir. Scaklk lm yapldn farz edelim. Doal olarak lm belirli bir aralkta yaplacaktr ve lm neticesi saysal olarak ifade edilecektir. Yaplan lmn 0 -1000 C aralnda yapldn kabul edelim. Eer lm 1 birim hassasiyetiyle ifade edilecek ise 1000 durum oluacak demektedir. Bu kadar durum, ikilik say dzeninde 210 (1024) ile ifade edilebilir, yani oluacak bilgi 10 bit olacaktr. lm hassasiyetinin 0,5 birim olduu kabul edilirse 2000 durum oluacaktr. kilik say sisteminde bu bilgi, 211 (2048) ile yani 11 bit ile ifade edilmektedir. Bir nceki kablosuz ev gvenlik sistemleri rneinde de bahsedildii gibi, burada da bir protokol oluturulmaldr. Netice itibariyle oluacak veri paketlerinin boyutu nispeten kk olacandan, kullanlacak kablosuz veri aktarm cihazlarnn, yksek hzlarda veri aktarm yapmalarna gerek olmad grlmektedir. Bir baka rnek uygulama ise gittike yaygnlaan Kablosuz Taksi ar Sistemidir ki bu uygulamada da durum, dier rneklerden farkl deildir.

1.3. Ama
Bu almada, yukarda bahsedilen uygulamalarn gerekletirilmesinde kullanlan, kablosuz veri aktarm yapmak zere, alc-verici tasarm zerinde durulacaktr. almann balangndaki ama, kablosuz veri aktarm yapabilen bir alc-verici tasarm ve rnek bir uygulamann gerekletirilmesi olmasna ramen, ilerleyen aamalarda bunun yeterli olmayaca kanaatine varlmtr. nk gerekletirilen mikro denetleyici kontroll alc-vericinin, (RF Modl) alma artlarnn (frekans, veri iletim hz, vb..) deitirilmesi iin, mikro denetleyicinin yazlmna mdahale edilmesi ve tekrar yklenmesi gerekmekteydi. Bu sorunu amak iin, bir ara yz gelitirilerek, yazlma mdahaleye gerek kalmakszn, alma artlarnn kullanc tarafndan deitirilebilir olmas salanmaya allmtr. Netice itibariyle, alc-verici tasarm ve uygulamas olarak balanan alma, Kablosuz Veri letimi in Alc-Verici Gelitirme Kart Tasarm ve rnek Bir Uygulama ya dnmtr.

2. TASARIM
2.1. Tasarmda Kullanlan Elemanlar
2.1.1. CC1000
CC1000, ok dk alma gerilimi ve gc gerektiren kablosuz veri iletimi uygulamalar iin tasarlanm, gerek manada tek para olan, bir UHF alc-verici (transceiver) yongasdr (chip). Sz konusu yonga, aslen ISM (Industrial, Scientific and Medical/ Endstriyel, Bilimsel ve Tbbi) ve SRD (Short Range Device/ Ksa Menzilli Cihaz ) uygulamalar iin ayrlm olan 315, 433, 868 ve 915 MHZ frekans bantlar iin tasarlanm olmakla beraber, 3001000 MHZ aralnda kullanlmak zere herhangi bir frekansta almak iin kolaylkla programlanabilmektedir. CC1000in iletme parametreleri, seri veri yolu (serial bus) zerinden programlanabilmekte bu da sz konusu yongay son derece esnek ve kullanm kolay klmaktadr. Temel bir uygulama iin, CC1000, birka pasif harici devre eleman ve bir mikro denetleyici yeterli olmaktadr [1].

2.1.1.1. zellikleri
Tek para halinde UHF RF (Radio Frequency) alc-verici ok dk akm sarfiyat 3001000 MHZ frekans aral Dahili bit e zamanlaycs (bit synchronizer) Yksek alma hassasiyeti (2,4 KBaud iin -110 dBm) Programlanabilir k gc (-20 dBm 10 dBm) Kk boyut (TSSOP28 Klf) RSSI (Radio Signal Strength Indicator) k Tek noktadan anten balants (Alc ve Verici iin ortak) 76,8 KBauda kadar FSK (Frequency Shift Keying/ Frekans Kaydrmal Anahtarlama) modlasyonlu alabilme Frekans atlamal alabilme Az sayda evresel eleman

2.1.1.2. Bacak Balantlar


CC1000 in stten grn ekil 2.1 de, bacak balantlar ise Tablo 2.1 de verilmitir [1].

ekil 2.1 CC1000 in stten Grn

2.1.1.3. Devre Tanmlamas


CC1000e ait basitletirilmi blok devre yaps ekil 2.2 deki gibidir [1]. Blok gsterimde sadece sinyal bacaklar gsterilmi, besleme bacaklarna yer verilmemitir (Tablo 2.1).

ekil 2.2 CC1000 in Blok Devre emas

7 Tablo 2.1 CC1000 in Bacak Tanmlamalar

(A=Analog, D=Dijital)

CC1000, alc olarak koullandnda klasik bir sper heterodin (super heterodyne) alc gibi davranmaktadr. Antenden gelen RF sinyalleri (RF_IN) dk grltl ykselte (LNA, Low Noise Amplifier/ Dk Grltl Ykselte) tarafndan ykseltilerek mikser katna (MIXER) gnderilmekte, mikserde lokal (yerel) osilatr tarafndan retilen sinyal ile arplarak ara frekans sinyali (IF, Intermediate Frequency/ Ara Frekans) elde edilmektedir. Mikser katnn kndaki ara frekans sinyali, ara frekans katna (IF Stage) aktarlmakta, burada ykseltilmekte ve filtre edilmektedir. Elde edilen filtrelenmi ve ykseltilmi ara frekans sinyali bir sonraki kat olan demodlatr (DEMOD) gnderilmekte, burada saysal olarak demodlasyona tabi tutulmaktadr. Alnan sinyalin demodlasyonu ilemi ile beraber e zamanlama bilgisi de elde edilmekte ve netice itibariyle elde edilen veri ile e zamanlama verisi, CC1000 in DIO (Data Input-Output/ Veri Giri-k) ve DCLK (Data Clock/ Veri Saat) bacaklarna aktarlmaktadr (Tablo 2.1, ekil 2.1) .

8 CC1000, verici olarak koullandnda zaman ise VCO (Voltage Controlled Oscillator/ Gerilim Kontroll Osilatr) tarafndan retilen sinyal dorudan g ykseltecine (PA, Power Amplifier) aktarlmaktadr. Bu arada, VCO tarafndan retilen sinyalin frekansn belirleyen PLL e (Phase Locked Loop/ Faz Kilitlemeli evrim) ait /N blcsnn deeri, DIO bacandan gelen ve kablosuz olarak iletilmek istenen veriye (1/0) gre deitirilmektedir. Bu da VCO tarafndan retilen sinyalin frekansnn, DIO dan gelen veriye gre deimesini salamakta, netice itibariyle g ykseltecine, DIO bacandaki veriye gre FSK modlasyonuna tabi tutulmu olan bir RF sinyali (RF_OUT) iletilmektedir. CC1000 yongas, programlanabilir deerlerin yazmalar yazmalara sayesinde veya

biimlendirilmektedir.

Belirlenen

aktarlmas

yazmalarn deerlerinin okunmas ilemleri 3 telli seri ara yz zerinden, PDATA, PCLK ve PALE bacaklar kullanlarak gerekletirilmektedir.

2.1.1.4. Temel Uygulama Devresi


CC1000 yongasnn altrlabilmesi iin, az miktarda pasif devre eleman yeterli olmaktadr. Temel uygulama devresi, besleme elemanlar hari olarak ekil 2.3de grlmektedir. Gerekli devre elemanlarnn listesi Tablo 2.2de verilmitir [1].

ekil 2.3 CC1000 in Temel Uygulama Devresi

9 Yukardaki devre emasnda grlen C31 ve L32 elemanlar alc olarak alma artlarndaki giri empedans uygunlatrmasn salamaktadr. C41, C42 ve L41 elemanlar ise verici olarak alma durumunda 50 luk k empedansn salamaktadr.

Tablo 2.2 Temel Uygulama Devresine Ait Malzeme Listesi

L101 bobini CC1000 de dahili olarak bulunan VCO nun tek ayrk elemandr. Bu elemann, gerekletirilecek uygulama devresi zerindeki yeri, istenmeyen frekanslarn oluumunun nlenmesi asndan nem arz etmektedir. L101 bobini, sz konusu yongann L1 ve L2 bacaklarna olabildiince yakn ve simetrik olarak yerletirilmelidir. Ayrca yukardaki tipik uygulama devresi zerinde gsterilmeyen ancak uygulamada bulunacak olan beslemeye ait dekuplaj kondansatrlerinin ve filtrelerinin kullanlmas, istenen verimin elde edilmesi asndan ok nemlidir. Gelitirilecek uygulamalarda CC1000 yongasnn reticisi olan Chipcon firmasnn bu konudaki tavsiyelerinin ve rneklerinin gz nnde bulundurulmas uygun olacaktr.

2.1.1.5. Biimlendirmeye (Konfigrasyona) Genel Bak


CC1000 yongas, programlanabilir yazmalar sayesinde ok farkl

uygulamalar iin biimlendirilebilir. Burada nemli olan, amalanan alma ekli ve istenilen verim dorultusunda, yazmalarn almas gereken deerlerinin doru bir ekilde belirlenebilmesidir. Bu konuda kullanclara kolaylk salayacak ve yol gsterecek olan bir yazlm (SmartRF Studio) [2], retici firma olan Chipcon tarafndan salanmaktadr. Sz konusu yazlma ait ara yz ekil 2.4 de grld gibidir.

10

ekil 2.4 SmartRF Studio Yazlmnn Kullanc Ara Yz

2.1.1.6. 3 Telli Biimlendirme Ara Yz


CC1000 yongas, 3 telli seri ara yz (PDATA, PCLK, PALE) kullanlarak biimlendirilmektedir. Bu ara yz kullanlarak, her birisi 8 bit olan 28 adet yazmaca ulalabilmekte, sz konusu yazmalar zerinde okuma veya yazma ilemleri yaplabilmektedir. Her bir yazma 7 bitlik bir adrese sahiptir. Ayrca yaplacak ilemin okuma m yoksa yazma m olduunu belirleyen bir adet R/W (Read/Write, Okuma/Yazma) biti tanmlanmtr. Yazmalarn yazlmas ileminde kullanlacak olan veri erevesi 16 bitten [15;0] olumaktadr [1][5]. Bu erevenin en yksek deerli 7 biti [15;9] adres bilgisini, sonraki 1 adet bit [8;8] ilemin cinsini (Yazma iin 1) ve son 8 bit [7;0] ise ilgili yazmaca gnderilecek olan deeri iermektedir. erevenin banda yer alan 7 bitlik adresin [15;9] en arlkl biti, [15;15] seri yol zerinden ilk olarak gnderilecek olan bittir. CC1000 in tam olarak biimlendirilmesi iin 22 adet yazmacnn yazlmas gerekmektedir. Her bir yazma ileminin 16 bitlik veri ereveleri ile yapld dikkate alnarak, CC1000 in tam olarak biimlendirilmesi iin gereken sre, PCLK a bal olarak hesaplanabilir.

11 PCLK hz 10 MHZ olarak kabul edildiinde bu srenin 46 S den az olduu grlecektir. Ayrca CC1000 bir defa tam olarak biimlendirildikten sonra (22 adet yazma yazlarak), 2 veya 3 yazmacnn zerinde yaplan ilemler ile kontrol edilebilmektedir. Bu da, tam biimlendirmeden sonraki ilemlerin 2S den ksa bir srede yaplabilecei anlamna gelmektedir. Yazma ilemine ait zamanlama izimi ekil 2.5 de, okuma ilemine ait zamanlama izimi ise ekil 2.6 da grlmektedir [1]. Seri ara yze ait zamanlama zellikleri ise Tablo 2.3 de verilmitir [1].

ekil 2.5 Yazma lemi in Zamanlama Diyagram

ekil 2.6 Okuma lemi in Zamanlama Diyagram

12 Tablo 2.3 Seri Ara Yzn Zamanlama izelgesi

2.1.1.7. Mikro Denetleyici Ara Yz


CC1000in programlanabilmesi iin mikro denetleyiciye ihtiya

duyulmaktadr. Bu amala kullanlacak olan mikro denetleyicinin, CC1000in PDATA, PCLK, PALE bacaklarna balanmak zere asgari olarak 3 adet saysal k bulunmaldr. Ayrca CC1000 in farkl amalar iin programlanabilen bir adet saysal k (CHP_OUT) ile, alnan RF sinyal seviyesini gsteren bir adet analog k daha vardr. CC1000 e ait bu bacaklarn kullanm istee bal olmakla birlikte uygulama gelitirme asndan son derece faydal bilgiler saladklarndan kullanlmalar uygun olacaktr. Bu artlar altnda kullanlacak olan mikro denetleyicinin, yukarda bahsedilen 3 adet kna ilaveten 1 adet saysal ka ayrca 1 adette ADC (Analog-Digital Converter/ Analog-Saysal Dntrc ) giriine sahip olmas gerekmektedir. Bunlara ilave olarak, kablosuz olarak iletilecek veya alnacak olan verinin deerlendirilmesi iin de bir mikro denetleyicinin kullanlmas gerekmektedir. Kullanlacak bu mikro denetleyicinin, CC1000in DIO ve DCLK bacaklarna balanmak zere 2 adet ka sahip olmas gerekmektedir. Bu ekilde iki adet mikro denetleyici kullanmak yerine, yukarda bahsedilen ihtiyalar karlayacak kadar saysal ve analog balant imkn salayan bir adet mikro

13 denetleyici kullanlabilir. Bu durumda tercih edilecek mikro denetleyici ile CC1000 in balants ve bu balantdaki veri ak ynleri ekil 2.7 de verilmitir [1][3][5].

ekil 2.7 CC1000 Mikro Denetleyici Ara Yz

2.1.1.8. Sinyal Ara Yz


CC1000 in sinyal ara yz, RF sinyalleri kullanlarak kablosuz olarak iletilecek/alnacak olan veri iin kullanlan DIO ve DCLK bacaklarndan olumaktadr. DIO baca iki ynl veri iletimine imkan salamakta, CC1000 alc olarak artlandnda, CC1000 e gre k olarak (mikro denetleyiciye veri gnderen), CC1000 verici olarak artlandnda ise giri olarak (mikro denetleyiciden veri alan) vazife yapmaktadr. DCLK baca her zaman CC1000 e gre k ynnde almakta ve mikro denetleyiciye, alnan/iletilen veri iin e zamanlama bilgisini salamaktadr [1][3]. CC1000 yongas 3 farkl ekilde kodlama yaparak kablosuz veri iletimi yapabilmektedir [1]:

Senkron NRZ (Non-Return to Zero/ Sfra Dnsz ) Kodlama Senkron Manchester Kodlama Asenkron UART

14

2.1.1.8.1. Senkron NRZ Kodlama


CC1000 verici olarak artlandnda DIO baca, CC1000 e gre giri olarak koullanmaktadr. Bu bacaktaki veri (1/0), DCLK bacandaki e zamanlama bilgisini oluturan kare dalgann ykselen kenarnda, CC1000 tarafndan RF sinyalleri ile kablosuz olarak iletilmek zere alnr ve herhangi bir kodlama ilemine tabi tutulmadan RF sinyalinin modlasyonunda kullanlr. Bu ekilde almak zere artlanm olan CC1000 ile 0.6, 1.2, 2.4, 4.8, 9.6, 19.2, 38.4 ve 76.8 KBits/s hzlarnda veri iletimi yaplabilmektedir [1][6]. CC1000 alc olarak koullandnda ise ald RF sinyalinden, NRZ olarak kodlanm veri ile e zamanlama bilgisini elde ederek, her ikisi de CC1000 e gre k olarak artlandnda DIO ve DCLK bacaklarna aktarr (ekil 2.8) [1].

ekil 2.8 Senkron NRZ Kodlama

15

2.1.1.8.2. Senkron Manchester Kodlama


Manchester Kodlamann temeli lojik seviye geilerinden olumaktadr. Buna gre lojik 0 bilgisi 0dan 1e gei ile, lojik 1 bilgisi ise 1den 0a gei ile tanmlanmaktadr (ekil 2.9).

ekil 2.9 Manchester Kodlamada Veri Yaps

CC1000 verici olarak artlandnda DIO baca, CC1000 e gre giri olarak artlanmakta, bu bacaktaki veri (1/0), DCLK bacandaki e zamanlama bilgisini oluturan kare dalgann ykselen kenarnda, CC1000 tarafndan RF sinyalleri ile kablosuz olarak iletilmek zere alnmaktadr. Bu veri, VCO tarafndan retilen RF sinyalinin modlasyonunda kullanlmadan nce Manchester Kodlama yntemi ile kodlanmakta daha sonra modlasyon ileminde kullanlmaktadr. Burada dikkat edilmesi gereken husus mikro denetleyiciden gelen ve CC1000 in DIO bacana verilen verinin her zaman NRZ yapsnda olduudur. Kodlama ilemi ise CC1000 ierisinde gerekletirilmekte ve retilen RF sinyali zerinde deiiklie sebep olmaktadr [1][3]. CC1000 alc olarak artlandnda, alnan RF sinyali demodlasyon ilemine tabi tutulduktan sonra, CC1000 tarafndan Manchester Kodu zlerek elde edilen veri, NRZ yapsnda DIO bacana aktarlr. Bu arada e zamanlama bilgisi de retilerek DCLK bacana aktarlmaktadr. Bu ekilde alma ile 0.3, 0.6, 1.2, 2.4, 4.8, 9.6, 19.2, 38.4 KBits/s hzlarnda veri iletimi yaplabilmektedir (ekil 2.10).

16

ekil 2.10 Senkron Manchester Kodlama

2.1.1.8.3. Asenkron UART Kodlama


CC1000 yongas verici olarak koullandnda, DIO baca CC1000 e gre giri olarak artlanmakta, bu bacaktaki veri, kodlama ve e zamanla ilemlerine tabi tutulmadan dorudan VCO tarafndan retilen RF sinyalinin modlasyonunda kullanlmaktadr. Bunun karl olan alcda ise, CC1000 tarafndan alnan RF sinyalinin demodlasyonu neticesinde elde edilen ham veri, herhangi bir e zamanlama ve kod zme ilemine tabi tutulmadan dorudan DCLK bacana gnderilmektedir. Bu alma eklinde, e zamanlama ve kod zme ilemleri CC1000 den ham veriyi alan devre tarafndan yaplmaldr (ekil 2.11) [1].

2.1.1.9. Alc Hassasiyeti


Alc hassasiyeti, kullanlan kodlama ekline, alma frekansna, veri iletim hzna ve FSK modlasyonunda kullanlan frekans yaylmasna (Frequency Separation, f SEP = f1 f 2 ) bal olarak deimektedir. Sz konusu deikenlere gre hazrlanm olan alc hassasiyetini gsteren izelgeler Tablo 2.4 ( f SEP = 64 KHZ ) ve Tablo 2.5 ( f SEP = 20 KHZ ) te BER = 10 3 (Bit Error Rate/ Bir Hata Oran) iin verilmitir.

17

ekil 2.11 CC1000 in Asenkron UART almas Tablo 2.4 f SEP = 64 KHZ iin Alc Hassasiyeti

Tablo 2.5 f SEP = 20 KHZ iin Alc Hassasiyeti

18

2.1.1.10. Frekans Programlama


CC1000 in frekans sentezleyicisi (Frequency Synthesizer), FREQ2A, FREQ1A, FREQ0A, FREQ2B, FREQ1B ve FREQ0B yazmalarnda tutulan bilgilere gre almaktadr. Grld zere ayn miktarda iki adet benzer (FREQA ve FREQB) yazma mevcuttur. Bu sayede nceden belirlenmi (yazmalara yklenmi) iki frekans arasnda kolaylkla ve hzlca gei yaplabilmektedir. Bu gei MAIN yazmacndaki F_REG biti ile yaplmaktadr. CC1000 in alma frekansn belirleyen bilgi (FREQ2X, FREQ1X ve FREQ0X) 3 byte uzunluunda yani 24 bitten olumaktadr. Aslnda bu bilgi PLL e ait olan /N blcsnn deerinden baka bir ey deildir. 24 bit uzunluundaki FREQ deeri aadaki forml ile hesaplanmaktadr [1][4]:
FREQ + FSEP .TXDATA + 8192 16384

f VCO = f REF

Buradaki TXDATA, verici olarak alma durumundaki iletilecek olan (DIO) lojik olarak 1 veya 0 bilgisidir. Alc olarak alma durumunda TXDATA her zaman 0 olarak kabul edilecektir. Formlde yer alan f REF deeri, kullanlan kristal osilatrn alma frekansnn, PLL yazmacnda yer alan REFDIV deerine blnmesiyle elde edilmekte ve PLL dngsnde yer alan referans frekans oluturmaktadr [1][4].

1.0 MHZ f REF 2.46 MHZ

f REF =

f XOSC REFDIV

Formlde yer alan dier bir deiken olan f VCO , CC1000 in alc olarak alrken kulland lokal osilatr (LO, Local Oscillator) frekansnn deeri veya verici olarak alrken, yaplan FSK modlasyonun alt frekans ( f 0 ) deeridir. FSK

modlasyonunda kullanlan st frekans deeri ( f1 ) ise u ekilde hesaplanmaktadr: f1 = f 0 + f SEP

19 Yukardaki formlde yer alan f SEP deikeni, FSK modlasyonundaki, lojik 1 ve 0 deerleri iin retilen iki ayr frekans arasndaki fark miktarn gstermektedir. Dier bir ifadeyle FSK modlasyonundaki frekans yaylmasn (Frequency Separation, f SEP = f 1 f 2 ) ifade etmektedir. f SEP deeri CC1000 in FSEP1 ve

FSEP0 yazmalarnda tutulan 11 bit uzunluundaki FSEP deikeni ile aadaki formle gre tayin edilmektedir [1]:

f SEP = f REF

FSEP 16384

Yukarda bahsedilen frekans programlamaya ilikin bilgilerle beraber ekil 2.12 nin incelenmesinde fayda vardr.

ekil 2.12 CC1000 in FSK alma ekli

20 Ayrca CC1000 e ait PLL yazmac ierisindeki ALARM_H, ALARM_L ve LOCK yazmac ierisindeki LOCK_CONTINUOUS bitleri, frekans sentezleyicisinin almasnn takip edilmesi asndan nemli bilgiler salamaktadr.

2.1.1.11. VCO ve PLL Kalibrasyonu


CC1000 in altrlabilmesi iin, VCO ve PLL modllerinin, besleme gerilimi, alma artlar ve scakla gre kalibrasyona tabi tutulmalar gerekmektedir. Kalibrasyon ilemi, VCO nun alabilecei frekans araln maksimum yapmak ve PLL arj pompas akmnn en uygun deerini tespit etmek zere CC1000 tarafndan otomatik olarak yaplmaktadr. stenilen alma artlarna ilikin deerler CC1000 i yazmalarna aktarldktan sonra CAL yazmacnn CAL_START biti lojik 1 yaplarak kalibrasyon ilemi balatlmaldr. Kalibrasyon ileminin tamamlanmas iin maksimum 34msn sre yeterli olmaktadr veya CAL_COMPLETE biti takip edilerek de ilemin durumu renilebilir. Kalibrasyon ileminin tamamlanmasn mteakip, CAL_START biti tekrar lojik0 durumuna getirilmelidir. Kalibrasyon ilemi sonucunda elde edilen deerler CC1000 tarafndan, iletme esnasnda kullanlmak zere, enerjisi kesilinceye kadar saklanacaktr. stenilen alma artlar ile yazmalara yklenen deerler uyumlu ise kalibrasyon ilemi baaryla tamamlanacaktr, aksi takdirde kalibrasyon neticesinde hatalar oluacaktr. Kalibrasyon ileminin sonular, PLL ve LOCK yazmalarnn alaca deerlerden takip edilebilmektedir. Kalibrasyon ilemine ilikin ak diyagram ekil 2.13 de grlmektedir [1] [3][4].

2.1.1.12. RSSI Analog k


CC1000 in RSSI/IF baca, FRONT_END yazmacndaki, IF_RSSI bitine gre deien iki fonksiyona sahiptir. RSSI fonksiyonun aktifletirilmesi durumunda, yongann RSSI bacandan darya doru, ald RF sinyali ile ters orantl olacak ekilde bir akm akacaktr.Bu bacan bir diren ile sonlandrlmas ile akm gerilme dnecektir.Diren zerinden llecek gerilim seviyesi ile CC1000 in sinyal alma seviyesi tayin edilebilmektedir [1] [3][4]. (ekil 2.14)

21

ekil 2.13 Kalibrasyon lemine Ait Ak Diyagram

22

ekil 2.14 RSSI k ve (V-dBm) Grafii

2.1.1.13. k Gcnn Programlanmas


CC1000 in RF k gc, PA_POW yazmac ile kontrol edilebilmektedir. PA_POW yazmacna aktarlacak deerlere gre deien k gcne ilikin Tablo 2.6 da verilmitir. Ayrca PA_POW yazmacna H00 deerinin yazlarak, k gc minimum seviyeye indirilebilmektedir [1]. Tablo 2.6 k Gc Tablosu

23

2.1.1.14. Anten Uygulamalar


CC1000 birok anten eidi ile kullanlabilmektedir. Ksa mesafeli uygulamalar iin en yaygn kullanma sahip olan anten eitleri ise unlardr: Tek kutuplu (Monopole, Whip) antenler Sarmal (Helical) antenler Halka/kapal dng (Loop) antenler.

Tek kutuplu antenler rezonans antenlerdir. Boylar, kullanlan RF sinyalinin dalga boyunun olacak ( / 4 ) ekilde tasarlanmaktadrlar. Bu tip antenler iin alma frekansna gre anten uzunluu

L = 7125 / f

forml

ile

hesaplanabilmektedir. Burada L cm cinsinden anten uzunluu, f ise MHZ cinsinden alma frekansna karlk gelmektedir. Bu duruma 434MHZ frekansnda alacak bir antenin boyunun 16.4cm olmas gerektii ortaya kmaktadr. Tasarlanmalar ve uygulamalar son derece kolaydr, uygun boyuttaki bir para kablo ile dahi gerekletirilebilirler. Rezonans olmayan, / 4 den daha ksa olan antenler de kullanlabilmektedir fakat bu durumda iletiim mesafesi ksalacaktr (ekil 2.15) [11].

ekil 2.15 Tek Kutuplu (Whip) ve Ksa Tek Kutuplu (Short Whip ) Anten

Sarmal antenler, tek kutuplu antenler ile halka antenlerin karmndan olumaktadr (ekil 2.16) . zellikle boyutlarn n planda olduu, kk ebatl

24 uygulamalar iin uygun bir anten seeneidir. Fakat tek kutuplu antenler ile kyaslandnda empedans uygunlatrmas (matching) daha zordur [11].

ekil 2.16 Sarmal (Helical) Anten ve Halka (Loop) Anten

Halka antenler, zellikle PCB (Printed Circuit Board) zerine entegre edilmi anten uygulamalar iin olduka mnasip bir seimdir (ekil 2.16). Fakat empedans uygunlatrmas asndan uygulamas olduka zordur [11]. Anten seiminde dikkat edilecek hususlar zetleyecek ekilde Tablo 2.7 dzenlenmitir. Tablo 2.7 Anten zellikleri
Tek Kutuplu Tasarm/retim Kolayl Boyut Yakndaki Nesnelere ve Vcut/El Yaknlna Bakl Performans Sarmal Halka

yi Kt Kt yi

Orta yi Orta Orta

Kt Orta yi Kt

25

2.1.1.15. Biimlendirme Yazmalar


CC1000 in 28 adet 8 er bitli yazmac bulunmaktadr. Bunlardan 6 tanesi kontrol maksatl olarak kullanlmakta, geriye kalan 22 tane yazma ile CC1000 in biimlendirmesi yaplmaktadr. Biimlendirme yazmalarna yklenecek olan deerlerin hesaplanmas konusunda, Chipcon firmas tarafndan hazrlanm olan SmartRF Studio yazlmnn kullanlmas, karlalabilecek hatalar minimuma indirecektir. CC1000 e ait tm yazmalar Tablo 2.8de listelenmitir. Yazmalar hakknda ayrntl tablolar EK-1 de verilmitir. Ayrca CC1000 in ilklenmesi (Reset) durumunda tm yazmalar fabrika deerlerine geri dnmektedir. Tablo 2.8 CC1000 e Ait Yazmalar

26

2.1.2. PIC16F876 2.1.2.1. ekirdek Mimari zellikleri


PIC16F876 mikro denetleyicisine ilikin baz zellikle aaya listelenmitir [13]. 8K x 14 word kapasitesinde program hafzas (FLASH MEMORY) 368 x 8 byte veri hafzas (RAM) 256 x 8 byte kalc (non volatile) veri hafzas (EEPROM) 14 adet kesme (interrupt) kayna 8 seviyeli hardware stack memory Dorudan / Dolayl ve Bal Adresleme Modlar Chip zerinde kendi RC osilatr olan Watchdog Timer (WDT) Programlanabilir kod koruma zellii G tketimini dren UYKU modu (SLEEP mode) Farkl osilatr seenekleri (RC osilatr, kristal, rezonatr) 20 MHz maximum alma hz Dk gl ve yksek hzl CMOS FLASH/ EEPROM teknolojisi 2 pin ile devre ii (In Circuit) programlanabilme Yksek kapasiteli port giri/k akmlar 25 mA sink / source PIC16F876nn bacak balantlar ekil 2.17 de verilmitir [13].

2.1.2.2. evre Birim zellikleri


3 adet Timer / Counter Timer0 : 8 bit prescaler 8 bit Timer Timer1 : 16 bit Timer Timer2 : 8 bit prescaler ve postscaler Timer 2 adet Capture / Compare / PWM modl 10 bit, 8 kanal ADC SSP, SPI ve I2C seri portlar USART (Universal Synchronous Asyncronous Receiver Transmitter)

27

ekil 2.17 PIC16F876 nn stten Grn ve Bacak Balantlar

2.1.3. CD/HCF 4094 B


CD/HCF 4094B entegresi, seri girili paralel kl, 8 seviyeli, hafzada bekletme (storage latch) zellii olan bir kaydrmal kaydedicidir. Seri k sayesinde arka arkaya (Cascade Connection) balanarak kullanlabilmektedir. Baz zellikleri aada verilmitir [16].

2.1.3.1. zellikleri
seviyeli paralel klar (3-state) Saat iaretinin inen ve kan kenar iin ayr ayr seri klar Arka arkaya balanabilme (Cascade Connection) 5MHZ alma hz (10V besleme gerilimi altnda) DIP ve SOP klflar

2.1.3.2. Bacak Balantlar


CD/HCF 4094B ye ait bacak balantlarn gsteren tablo (Tablo 2.9) ile klf yapsn gsteren ekil (ekil 2.18) aadadr. Ayrca zamanlama izelgesi (Timing Chart) ve doruluk tablosu (Truth Table) EK-2 de verilmitir [16].

28

ekil 2.18 CD/HCF4094 n stten Grn ve Bacak Balantlar

Tablo 2.9 CD/HCF4094 n stten Bacak Balantlar

29

2.2. Elektronik Devre Tasarm


Tasarlanan uygulama gelitirme kartna ait blok devre emas ekil 2.19 da grlmektedir. Ayrca kartn son halini gsteren fotoraf ekil 20 de verilmitir.

RF Sinyal Seviye Gstergesi RF Modl

-50 dBm

Kaydrmal Kaydediciler
Kontrol Veri Hatt Haberleme Veri Hatt CHP_OUT RSSI Seri Veri

-105

RS232 Hab. Ara Yz (Hyper Terminal) Kullanc Ara Yz (Led + Dme)

+3V

Besleme Kat

+5V

ekil 2.19 Uygulamaya Ait Blok Devre emas

ekil 2.20 Uygulamaya Gelitirme Kart

(ADC)

Mikro Denetleyici

30

2.2.1. Besleme Kat


Uygulama gelitirme kartnn almas iin gerekli olan, +3V ve +5V seviyesindeki besleme gerilimlerini salamak zere besleme katnn tasarm yaplmtr. Ayrca, zellikle RF modln beslemesinde oluacak ve olumsuz sonular dourabilecek parazitlerin nne geilmesi ve geni bir besleme gerilimi aralnn elde edilmesi de tasarm kriterleri arasnda yer almtr. Bu amalar dorultusunda, hem AC hem de DC g kaynaklarn kullanlabilmesi iin, besleme devresinde kpr diyot kullanlmtr. Kpr diyot kullanmann getirdii ikinci bir avantaj ise DC g kayna kullanlarak salanacak beslemede, besleme kutuplarnn (+/-) ynnn fark etmeyiidir. Bu sayede, yanl balant sonucu devrelerin zarar grmesi de engellenmi olmaktadr. Mikro denetleyicinin ve kaydrmal kaydedicilerin ihtiyac olan +5V gerilimini salamak zere 78L05 gerilim reglatr kullanlmtr. RF modln ihtiyac olan +3V iin ise LM317LZ kullanlmtr. Devreye eklenen kondansatrler sayesinde istenmeyen parazitlerin nne geilmeye allmtr. Netice itibariyle, +9V - +30V DC ve 7V 22V AC gerilimlerini salayan her hangi bir harici g kayna kullanlarak, uygulama gelitirme kartnn altrlabilmesi mmkn klnmtr. Devre emas ekil 2.21 de grlmektedir.

ekil 2.21 Besleme Katnn Elektronik Devre emas

2.2.2. RF Modl
Chipcon Firmas tarafndan, rettikleri CC1000 ile yaplacak uygulamalara k tutmas, rnek ve referans tekil etmesi asndan SmartRF CC1000PP Plug and Play Module adnda rnek bir uygulama hazrlanmtr [3][4]. Bu uygulamada CC1000 in temel uygulama devresi kullanlm ve ayrca bask devre tasarm

31 zerinde durulmutur. RF uygulamalarda sklkla karlalan ve almas bir hayli zahmetli ve zor olan, istenmeyen frekans oluumlarnn ve etkileimlerinin en nemli unsurlarndan birisi bask devrenin yaps, devre zerindeki bakr yollarn gzergh, bir dieri ise bask devre zerindeki devre elemanlarnn yerleimi ve dolaysyla birbirleriyle olan etkileimidir. Chipcon Firmas tarafndan hazrlanan rnek temel uygulamada bu konular zerinde durulmu ve tavsiyeler sunulmutur. Ayrca CC1000 in temel uygulama devresi incelendiinde grlecei zere, CC1000 in altrlmas iin gereken evresel devre eleman says bir hayli azdr. Dolaysyla gelitirilecek uygulamada almas gereken sorun modln devre tasarmndan ziyade, CC1000 in alma mantnn anlalmas ve bu dorultuda mikro denetleyici ile arasndaki iletiimin salanarak doru bir ekilde artlanmasdr. Bu nedenlerden dolay, RF modln gerekletirilmesinde Chipcon tarafndan salanan rnek tasarm aynen kullanlmtr. Sz konusu rnek uygulama devresi iin Chipcon Firmas tarafndan hazrlanm olan bask devre (ekil 2.22) [3][4], ift tarafl ve delik ii kaplamal olduundan amatr imkanlar ile hazrlamas mmkn deildir. Bu nedenle sz konusu bask devre, profesyonel olarak imalat yapan bir firmaya yaptrlmtr.

ekil 2.22 RF Modle Ait Bask Devre RF modln gerekletirilmesi iin gerekli elektronik devre elemanlarnn listesi Tablo 2.10 da verilmitir [3][4][6]. Bu elemanlardan bazlar, yurt dndan, retici firmalarndan numune olarak istenmek suretiyle, bir ksm ise Ankara da faaliyet gsteren UDEA Firmasndan tedarik edilmitir (ekil 2.23).

32 Tablo 2.10 RF Modln Elektronik Malzeme Listesi

33

ekil 2.23 RF Modln Bask Devre Kart ve Baz Devre Elemanlar

Malzemelerin ve bask devrelerin temin edilmesini mteakip sz konusu malzemeler bask devreler zerine elle birer birer lehimlenmitir. Normal artlar altnda ve profesyonel almalarda, SMD (Surface Mount Device/ Yzey Montaj Devre Eleman) devre elemanlarn bask devre zerine montaj, otomatik dizgi makineleri tarafndan yaplmaktadr [1][3]. RF Modln son hali ekil 2.24 de grld gibidir.Gerekletirilen uygulamaya ait devre emas ekil 2.25de grlmektedir.

ekil 2.24 RF Modl

34

ekil 2.25 RF Modln Elektronik Devre emas

35

2.2.3. Kontrol Kat


Kontrol katnn ana unsuru, Microchip Firmasnn rn olan PIC16F876 mikro denetleyicisidir. Kontrol katna ait devre emas ekil 2.26 da verilmitir. Mikro denetleyicinin ncelikli vazifesi CC1000 ile haberlemek ve gerekli artlamalar yaparak RF modl almasn salamaktr. Bunun yannda RS232 seri haberleme protokoln kullanarak bilgisayar ile haberlemekte ve kullanc tarafndan klavye kullanlarak girilen komutlar dorultusunda CC1000 e mdahale etmektedir. Bilgisayarda kullanlan ara yz, Microsoft Windows iletim sistemlerinde standart olarak bulunan Hyper Terminal programdr. Bu ara yz sayesinde mikro denetleyici tarafndan oluturulan men aac kullancya sunulmaktadr. Kullanc, men aacndaki seenekler dorultusunda klavyeden giri yapabilmekte, bu girdiler de mikro denetleyici tarafndan alglanarak ilenmektedir. Mikro denetleyicinin bir dier vazifesi ise kullanc tarafndan men aacndaki RSSI seeneinin seilmesi durumunda, RF modlden gelen RSSI analog bilgisini alarak saysala evirmek (ADC) ve bu bilgi dorultusunda, kaydrmal kaydedicileri kullanlarak led gstergede alnan RF sinyalin seviyesini gstermektir.

2.2.4. RF Sinyal Seviye Gstergesi


RF modl tarafndan alnan sinyallerin seviyesinin izlenebilmesini maksadyla byle bir alma yaplmtr. Tasarlanan devreye ait ema ekil 2.27 de verilmitir. Sistemin alma mant u ekildedir: RF modl tarafndan salanan RSSI analog bilgisi, mikro denetleyici tarafndan saysal veriye dntrlmektedir. Elde edilen bu saysal veri ilenerek nceden belirlenmi olan 10 seviyesinden birisine karlk getirilmekte ve tespit edilen bu deer 3 hat zerinden (DATA, CLOCK, STROBE) kaydrmal kaydedicilere ve led gstergeye aktarlmaktadr.

2.2.5. Bask Devre


Devre tasarmnn son aamas olan bask devre ekil 2.28 de verilmitir. Bask devre program ile hazrlanan izim amatr yntemler kullanlarak bakrl karta (epoxy) aktarlmtr. Tasarmn son haline ait fotoraf ekil 2.29 da grlmektedir.

36

ekil 2.26 Kontrol Katnn Elektronik Devre emas

37

ekil 2.27 RF Sinyal Seviye Gstergesinin Elektronik Devre emas

38

ekil 2.28 Uygulama Gelitirme Kartnn Bask Devre izimleri

ekil 2.29 Tasarmn Son Halinin Fotoraf

39

2.3. Yazlm
2.3.1. Genel Bilgi
Mikro denetleyici iinde koan program assembler dilinde yazlmtr. Microchip firmas tarafndan hazrlanm olan MPLAB IDE (Ver 7.21) [15] program kullanlm, bu program ile beraber gelen editr, derleyici ve simlasyon imkanlarndan istifade edilmitir. Program yazlrken, mmkn olduu kadar modler bir yap oluturulmaya allmtr. Bu amala nce temel modller oluturulmutur. Bilgisayar ile haberlemeyi salayan modl (GONDER_PC, AL_PC), CC1000 ile haberleen modl (GONDER_CC1000, AL_CC1000) ve kablosuz olarak iletilecek veriyi ileyen modl (GONDER_RF, AL_RF) bunlardan sadece birka tanesidir. Temel modlerin oluturulmasndan sonra, bunlar bir araya getirilerek temel fonksiyonlar oluturulmutur. Elde edilen bu fonksiyonlar program ierisinde gerektii yerlerde arlarak, tekrar tekrar ayn kodlar yazlmasnn nne geilmitir. Oluturulan bu fonksiyonlarn bazlar da tekrar bir araya getirilerek komutlar oluturulmutur. KAPAT_CC1000, RESET_CC1000, RX_CC1000, TX_CC1000, KALIBRE_CC1000 bu komutlardan bazlardr. Ayrca takip amal olarak kontrol deikenleri tanmlanm, oluturulmu olan alt programlarn (modller, fonksiyonlar ve komutlar) ierisine de bu deikenlere ilikin bayraklar gmlmtr. Bu ekilde, altrlan bir alt programa ait faaliyetlerin ve ktlarn takibi kolaylamtr. Bilgisayardaki kullanc ara yz Hyper Terminal ekrandr. Sistemin altrlabilmesi iin ncelikle Hyper Terminal programnn ayarlar yaplmaldr. Sz konusu program aldktan sonra, haberleme iin kullanaca seri portun seilmesi ve ekil 2.30 da grlen ayarlarn yaplmas gerekmektedir. Ayarlar yapladktan sonra F9 tuu ile balant kurulmaldr.Bu aamadan sonra uygulama gelitirme kart altrldnda men ekran grlecektir. Yazlan programn anlatmna men aac esas alnarak devam edilecek, menlerde yer alan seeneklerden ve fonksiyonlarndan bahsedilecektir. Gereken yerlerde programa ilikin ak diyagramlar verilecektir.

40

ekil 2.30 Hyper Terminal Ayarlar

Program, almaya balaynca ilk olarak mikro denetleyicinin artlamalarn ve al testlerini yapmaktadr. Al testlerinden sonra RS232 seri haberleme protokoln kullanarak, bilgisayarda alan Hyper Terminal ekranna ana meny (ekil 2.31) gndermektedir. Bu aamadan itibaren programn alma seyri kullanc tarafndan tespit edilmektedir. Kullancya, seenekler ve bu seeneklere ilikin klavyede baslacak tu bilgileri verilmektedir. Klavyeden baslan tulara bal olarak men ierisinde gezilebilmekte ve seeneklerde sunulan komutlar altrlabilmektedir. Men ierisinde gezerken bir st seviyeye kmak iin ESC tuuna, klavyeden yaplan girdilerin kabul edilmesi iin de ENTER tuuna baslmas gerekmektedir. Men ierisinde tanml olmayan bir tua baslmas durumunda, kullanc sesli olarak uyarlmaktadr. zellikle menlerin oluturulmas iin assembler dilinde ok miktarda kod yazmak gerekmektedir. Bu nedenle yazlan kod 7000 satr am, kullanlan mikro denetleyicinin 8K olan bellek kapasitesinin takriben %85i kullanlmtr [13].

41

2.3.1.1. Ana Men


Altaki ilk olarak ekrana gelen men ekil 32 de grld gibidir. Bu mende klavyeden girilebilecek tular 1, 2 ve 3tr. Bunlar dndaki girdiler iin program hata uyars verecektir. Ana menye ait ak diyagram ekil 2.31 de verilmitir.

BALA

Balang Koullamalar ve Al Testlerini

Ana Meny RS232 ile Hyper Terminal Ekranna Gnder

Seri Porttan Veri Geldi mi? E UYGULAMA Mensne Git E Veri 1 mi? H GELSTRME Mensne Git E Veri 2 mi? H PROJE HAKKINDA Mensne Git E Veri 3 m? H Hatal Tua Basld! Sesle Uyar

ekil 2.31 Ana Menye Ait Ak Diyagram

42

2.3.1.2. UYGULAMA Mens


Bu almann konusu olan uygulama gelitirme kartnn alrln gstermek maksadyla gelitirilmi rnek bir uygulamay iermektedir. Bu men seildiinde ve uygulama balatldnda, mikro denetleyici EEPROM unda kaytl olan verileri kullanarak RF modl biimlendirmeye alacaktr. Eer EEPROM daki veriler doru deilse, hata mesajlar ile karlalacak ve uygulama balatlamayacaktr. Bu nedenle nce GELSTRME mens kullanlarak gerekli n hazrlk yaplmaldr (ekil 2.32).

ekil 2.32 Ana Men ve Uygulama Alt Mens

2.3.1.3. GELTRME Mens


Bu mennn altnda, RF modln biimlendirilmesine ilikin komutlarn yer ald alt menler bulunmaktadr. Bu alt menler sayesinde kullanc, CC1000 i, dolaysyla RF modl istedii gibi biimlendirebilmektedir. Men aac ekil 2.33 de verilmitir.

2.3.1.4. PROJE HAKKINDA Mens


Bu mennn altnda, alma hakknda zet bilgi yer almaktadr.

43 Uygulama gelitirme kartnn kullanlabilmesi iin takip edilmesi gereken sra asndan, UYGULAMA mensne ait alt menlere gemeden nce GELTRME mensnn alt menleri zerinde durulacaktr.

2.3.2. GELTRME Alt Menleri


Gelitirme mensne ait alt menlerin ekran grnts ekil 2.33 de verilmitir. Bu mende klavyeden girilebilecek tular A, B, C, D,E, F, G, H, I, J, K, L, M ve ESC dir. Seeneklerin ierii srasyla aada izah edilmitir. Programn bu ksmna ait ak diyagram ekil 2.34 de grlmektedir.

ekil 2.33 GELTRME Alt Mens

2.3.2.1. CC1000 OKU Komutu


Bu komut ile CC1000 in yazmalar mikro denetleyici tarafndan okunarak, program iinde tanmlanm olan deikenlere aktarlmaktadr. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

44 Mikro denetleyici ierisinde koan programda tanmlanan deikenler adlandrlrken, CC1000 in ilgili yazmalarnn adlar kullanlmtr. Bundan sonraki ifadelerde bu deikenler Programdaki CC1000 Deikenleri olarak anlacaktr

GELTRME

GELTRME Alt Mensn Ekrana Gnder

Seri Porttan Veri Geldi mi? E CC1000 OKU E Veri A mi? H CC1000 E YAZ E Veri B mi? H EEPROM U OKU E Veri C mi? H EEPROM A YAZ E Veri D mi? H YAZMALARI GSTER YAZMALARI YAZ E Alt Mensne Git E E Veri E mi? H Veri F mi? H CC1000 LKLE (Reset) Veri G mi? H CC1000 KAPAT E Veri H mi? H

Hatal Tua Basld! Sesle Uyar H Veri ESC mi? GELTRME Alt Mensnden k, Ekrana Ana Meny Gnder

H Veri M mi? H Veri L mi? H Veri K mi? H Veri J mi? H Veri I mi? E KALBRASYON E ALICI MODU (RX) E VERC MODU (TX) E TEMEL AYARLARI YKLE E
RF SNYALSEVYESN GSTER (RSSI)

ekil 2.34 GELTRME Alt Mensne Ait Ak Diyagram

45

2.3.2.2. CC1000 E YAZ Komutu


Bu komut ile mikro denetleyicinin programnda tanmlanm olan

deikenlerdeki (Programdaki CC1000 Deikenleri) veriler, CC1000 in ilgili yazmalarna yazlmakta, dolaysyla CC1000 in tm yazmalar gncellenmi olmaktadr. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

2.3.2.3. EEPROM U OKU Komutu


Bu komut sayesinde, mikro denetleyicinin EEPROM unda saklanan deerler okunarak, programdaki CC1000 deikenlerine aktarlmaktadr. Dolaysyla mikro denetleyici ierisindeki deikenler gncellenmektedir. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

2.3.2.4. EEPROM A YAZ Komutu


Bu komut ile programdaki CC1000 deikenlerinde tutulan veriler, mikro denetleyicinin EEPROM una kaydedilir. Bu ekilde, yaplm bir biimlendirmenin saklanmas mmkn olmaktadr. Ayrca UYGULAMA mensnde kullanlan biimlendirmeye ilikin veriler burada kaydedilen verilerdir. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

2.3.2.5. YAZMALARI GSTER Komutu


Bu komut altrldnda, programdaki CC1000 deikenlerinde tutulan veriler ekranda listelenecektir. Ekran grnts ekil 2.35 de grlmektedir. Bu menden ESC ile klmaktadr.

2.3.2.6. YAZMALARI YAZ Seenei


Bu seenek, alt menlere sahiptir (ekil 2.36). Bu alt menler sayesinde, CC1000 ait olan herhangi bir yazma dorudan gncellenebilmektedir. CC1000 alc veya verici olarak artlanrken, CURRENT ve PLL yazmalarnn gncellemesi gerekmektedir. ekil 2.36 da grlen CURRENT_RX, CURRENT_TX, PLL_RX, PLL_TX deikenleri bu amala kullanlmaktadr. alma modu (alc veya verici) seildiinde, yukarda bahsedilen ilgili deikenlerin deerleri, CC1000 ierisindeki CURRENT ve PLL yazmalarna aktarlmaktadr (ekil 2.37). Ayrca 5ZEL alt mens sayesinde CC1000 e ait yazmalar, adresi ve deeri girilmek

46 suretiyle birer birer gncellenebilmektedir (ekil 2.36). Burada dikkat edilmesi gereken husus, yaplan gncellemelerin dorudan CC1000 zerinde yaplddr. F mens altndaki veri girdileri ENTER tuu ile kaydedilmektedir.

ekil 2.35 YAZMALARI GSTER Komutunun Sonu Ekran

ekil 2.36 YAZMALARI YAZ ve ZEL Alt Menleri

47

ekil 2.37 CURRENT ve PLL Yazmalarnn Gncellenmesi

2.3.2.7. LKLE Komutu


Bu komut, CC1000 i ilklemektedir (Reset). CC1000 in ilklenmesi tm yazmalarnn fabrika deerlerine dnmesine sebep olmaktadr. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

2.3.2.8. KAPAT Komutu


Bu komutun altrlmas neticesinde, CC1000 ierisindeki modllerin (k ykselticisi-PA, frekans sentezleyicisi-PLL, osilatr-VCO vs.) enerjileri kesilmek suretiyle almalar durdurulacaktr. Bu durumda CC1000 in akm sarfiyat minimum seviyeye inecektir. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

2.3.2.9. KALBRASYON Komutu


Bu komut altrldnda, mikro denetleyici CC1000 i nce alc olarak artlar kalibrasyonunu yapar, sonra da verici olarak artlayarak tekrar kalibrasyona tabi tutar. lemin baarl olmas durumunda, kart zerinde RF modln hemen yannda bulunan mavi led yanacaktr. Led yanmaz ise ilem baarsz olmu

48 demektir. Kalibrasyon ileminin neticesi, programda tanmlanm olan KONTROL deikeninden de takip edilebilmektedir. Kalibrasyon komutundan sonra, EYAZMALARI GSTER komutu altrlarak KONTROL yazmacnn deeri HEX olarak renilebilir. Bu deikenin ald deer, aada verilen bilgiler nda anlamlandrlabilir:

BXXXX / XXX1: Alma Frekans in VCO Kalibrasyon Hatas BXXXX / XX1X: Alma Frekans in PLL Kilitlenme Hatas BXXXX / X1XX: Gnderme Frekans in VCO Kalibrasyon Hatas BXXXX / 1XXX: Gnderme Frekans in PLL Kilitlenme Hatas

rnek 1: KONTROL: 0A deerinin manas yle anlalmaldr:

H0A = B0000 / 1010 Alma ve gnderme frekanslar iin PLL kilitlenememi.

rnek 2: KONTROL: 03 deerinin manas yle anlalmaldr:

H03 = B0000 / 0011 - Gnderme frekans iin kalibrasyon ilemi baaryla tamamlanm fakat alma frekans iin VCO Kalibrasyonu ve PLL Kilitlenme hatalar olumutur.

2.3.2.10. RX Komutu
Bu komut ile RF modl alc olarak artlanmaktadr. Komut altrldnda, mikro denetleyici tarafndan, CURRENT_RX ve PLL_RX deikenlerinin deerleri CC1000 in ilgili yazmalarna yazlmaktadr. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

2.3.2.11. TX Komutu
Bu komut ile RF modl verici olarak artlanmaktadr. Komut

altrldnda, mikro denetleyici tarafndan, CURRENT_TX ve PLL_TX deikenlerinin deerleri CC1000 in ilgili yazmalarna yazlmaktadr. Bu komut vazifesini yaptktan sonra gelitirme alt menleri ekranna geri dnlmektedir.

49

2.3.2.12. TEMEL AYARLAR Komutu


Bu komut, EEPROM da kaytl ve kullancnn mdahale sahasnn dnda braklm olan CC1000 in yazmalarna ait deerleri, programdaki CC1000 deikenlerine aktarmaktadr. Temel ayarlar u ekildedir: alma frekans (alma/gnderme) 433,92MHZ Veri iletim hz 9600 Baud Kodlama ekli Manchester Kodlama

2.3.2.13. RSSI Komutu


Bu seenek, alc olarak koullanm RF modln, sinyal alma seviyesini led gstergede takip edebilmek iin gelitirilmitir. Bu men seilmeden nce, RF modl alr duruma getirilmi (ilklenmi ve kalibre edilmi) ve alc olarak artlanm olmaldr. Seenek aktifletirildiinde, CC1000 tarafndan retilen analog RSSI bilgisi, mikro denetleyici tarafndan saysal bilgiye evrilmekte ve led gstergeye yanstlmaktadr. Mikro denetleyici tarafndan yaplan analog-saysal dntrme ilemi her 100msnde bir tekrarlanmaktadr.

2.3.3. UYGULAMA Alt Menleri


UYGULAMA mensne ait alt menlerin ekran grnts ekil 2.38 de verilmitir. Bu mende klavyeden girilebilecek tular A, B, C, D ve ESC dir. Seeneklerin ierii srasyla aada izah edilmitir. Programn bu ksmna ait ak diyagram ekil 2.39 de verilmitir.

ekil 2.38 UYGULAMA Alt Mens

50

UYGULAMA

UYGULAMA Alt Mensn Ekrana Gnder

Seri Porttan Veri Geldi mi? E GREV Alt Mensne Git E Veri A m? H SUNUCU Alt Mensne Git E Veri B mi? H STEMC Alt Mensne Git E Veri C mi? H Uygulamay Balatma lemleri E Veri D mi? H UYGULAMA Alt Mensnden k, Ekrana Ana Meny Gnder E Veri ESC mi? H Hatal Tua Basld! Sesle Uyar

ekil 2.39 Uygulama Alt Mensne Ait Ak Diyagram

2.3.3.1. GREV Seenei


Bu mende, gelitirilmi olan uygulama erevesinde, zerinde allan uygulama gelitirme kartnn grevi tayin edilmektedir. Men seildikten sonraki ekran grnts ekil 2.40 da verilmitir. Seim yapldktan sonra klavyeden S, I, ESC ve ENTER girileri yaplabilir. Klavyeden S harfinin girilmesi allan kartn vazifesini SUNUCU, I harfinin girilmesi ise STEMC olarak belirleyecektir. Sunucu olarak tercih yaplan kartta uygulama balatldna RF modl verici olarak, istemci tercihinin yapld kartta ise RF modl alc olarak alacaktr.

51

ekil 2.40 Uygulama Alt Mens Seenekleri

2.3.3.2. SUNUCU Seenei


Gelitirilen uygulamada sunucu iin bir kimlik tanmlanmtr. Sunucu, kablosuz olarak gnderdii veri ierisinde kendi kimliini de gndermektedir. stemci de gelen veri ierisindeki bu kimlii kontrol etmekte, kendisinde tanml olan sunucu kimliiyle uyumas durumunda veriyi kabul edip grntlemektedir. Kimlik olarak kullanlabilecek karakterler 0, 1, 2, , 9, A, B, C, D, E ve F dir. Sunucu olarak tanmlanan kartta, istemci kimlii bir mana tamamaktadr. nk uygulama erevesinde, hangi istemciye veri gnderilmek isteniyorsa nce o istemcinin kimlii klavyeden girilecek daha sonra iletilecek olan bilginin girii yaplacaktr.

2.3.3.3. STEMC Seenei


Uygulama erevesinde, sunucunun kimlii gibi istemcilerin de kimlikleri vardr. stemciler, kablosuz olarak gelen bilgi ierisindeki hedef istemci kimlik bilgisine bakarlar, eer kendi kimlikleri ile uyuuyorsa gelen bilgiyi deerlendirir ve grntlerler. Ayrca istemci olarak tanmlanan kartlarda, sunucu kimlii de nem arz etmektedir. nk kablosuz olarak gelen bilgi ierisindeki gnderici kimlii,

52 istemci kartta tanmlanm olan sunucu kimliiyle karlatrlmaktadr. stemci kimlii olarak kullanlabilecek karakterler 0, 1, 2, , 9, A, B, C, D, E ve F dir.

2.3.3.4. BALAT Komutu


Bu komut girildiinde mikro denetleyici nce RF modl ilkler. Daha sonra, EEPROMda kaytl olan verileri okuyarak CC1000 e ykler ve kalibrasyon srecini balatr. Kalibrasyon ilemi baarl olarak neticelenirse, GREV mensnde girilmi olan bilgiye gre, RF modl alc veya verici olarak koullanr. Uygulama balang ekrann (ekil 2.42) ykleyerek uygulamay balatr. Bu srece ilikin ak diyagram ekil 2.41 de verilmitir. Eer kalibrasyon ilemi baarsz olursa hata mesaj ekranda grntlenir (ekil 2.42), uygulama balatlmaz. Uygulama balatldktan gerekmektedir. sonra sonlandrmak iin mikro denetleyicinin ilklenmesi

ekil 2.42 Uygulama Balang Ekran

53
UYGULAMA BALANGICI

EEPROM DAN VERLER OKU, CC1000 E YAZ

ALICI MODU N KALBRASYONU BALAT

Hata var m ? H VERC MODU N KALBRASYONU BALAT

KALBRASYON HATASI MESAJINI EKRANA YAZ

Hata var m ? H GREV TAYN ET

KALBRASYON HATASI MESAJINI EKRANA YAZ

Sunucu mu ? H GREV=STEMC RF MODL ALICI OLARAK KOULLA AILI HATASI YOK MESAJINI EKRANA YAZ RF VER GR BEKLE

GREV=SUNUCU RF MODL VERC OLARAK KOULLA AILI HATASI YOK MESAJINI EKRANA YAZ RS232 DEN VER BEKLE

ekil 2.41 Uygulama Balangc Ak Diyagram

2.3.4. Uygulamann almas


Gelitirilen uygulamada Sunucu-stemci (Server-Client) mimarisi esas

alnmtr. Bu nedenle uygulamann altrlabilmesi iin en az iki adet uygulama gelitirme kartnn kullanlmas gerekmektedir. Bu kartlar ayr ayr bilgisayarlara taklarak, bir tanesi SUNUCU dierleri de STEMC olacak ekilde biimlendirilmelidir. Gerekli ayarlamalar yapldktan sonra sunucu olarak altrlan kartn bal olduu bilgisayardan, istenilen istemciye kablosuz olarak veri aktarm

54 yaplabilmektedir. Burada aktarlacak veri, klavyeden girilecek olan maksimum 40 karakterdir (ekil 2.43).

STEMCLER

..........
0 1 2 3 F

MESAJ : X + 40 Karakter
0, 1, 2, ..A, B, ., F ( stemci Adresi)

SUNUCU

ekil 2.43 Sunucu-stemci Mimarisi

Uygulama erevesinde bir protokol oluturulmutur. Bu protokole gre veri paketleri oluturulmaktadr (ekil 2.44). Oluturulan veri paketi, ereve Ba, Paket Ba, Sunucu Adresi, stemci Adresi, Veri Boyutu, Veri ve Paket Sonu bilgilerinden olumaktadr.

19 - 59 Byte

ereve Ba Paket Ba Sunucu Adresi stemci Adresi Veri Boyutu Veri Paket Sonu (9xHAA+H00+H7F) (HAB+HCD) (HXX) (HXX) (HXX) (Maksimum 40xHXX) (HCD+HAB)

11 Byte

2 Byte

1 Byte

1 Byte

1 Byte

Maks 40 Byte

2 Byte

ekil 2.44 Veri Paketinin ereve Yaps

55 Sunucu taraftaki bilgisayardan istemci taraftaki bilgisayara veri gnderebilmek iin, sunucu olan bilgisayarn klavyesinden veri girilmesi ve ENTER tuuna baslmas gerekmektedir. Klavyeden ilk nce, veri gnderilmek istenen istemcinin kimlii, sonra SPACE karakteri girilmelidir. Bundan sonraki karakterler kar tarafa iletilecek olan bilgiyi oluturacaktr. Bu ekilde maksimum 40 karakter bilgi girilebilmektedir. Daha fazla giri yaplmaya alldnda sesli olarak hata uyars verilmektedir. Girdisi yaplan verinin kablosuz olarak iletilmesi iin ENTER tuuna baslmas gerekmektedir. ENTER tuuna ilk basldnda ekranda # grlecektir, ikinci kez ENTER a basldnda ise satr sonunda grlecek ve veri paketi oluturularak RF modl zerinden aktarm yaplacaktr (ekil 2.45).

ekil 2.45 Uygulama Ekran

stemci tarafndaki RF modl alc olarak almakta ve srekli olarak veri beklemektedir. Uygun formattaki veri paketini algladnda nce ortak veri olan, paket ba ve paket sonu bilgilerini kontrol edilir. Bu bilgilerin doru olmas durumunda, gelen paketteki sunucu kimlii bilgisi ile kendisinde kaytl olan sunucu kimliini karlatrr. Eer adresler uyuuyorsa gelen paketteki istemci kimliine baklr. stemci kimliklerinin de uyumas durumunda gelen veri paketi kabul edilerek ilenir, tad bilgi Hyper Terminal ekrannda grntlenir. Uygulamann sonlandrlabilmesi iin mikro denetleyicinin ilklenmesi gerekmektedir.

56

3. PERFORMANS TEST ve KARILATIRMA


Tasarlanan RF modller, farkl artlar altnda karlkl olarak haberletirilerek deiik performans testlerine tabi tutulmulardr. Yaplan testlerde, yukarda bahsedilmi olan uygulama kullanlm ve yine yukarda verilmi olan ereve yapsndaki 59 Byte (59*8=472 Bit) veri arka arkaya defalarca kablosuz olarak iletilerek Hyper Terminal ekranndan takip edilmitir. Ayrca, Ankarada faaliyet gstermekte olan UDEA firmasna ait benzer rnler ile ayn artlarda karlatrmalar yaplmtr.

3.1. Mesafe Testleri


Ayn zelliklerde biimlendirilmi olan iki adet RF modl kullanlarak farkl ortamlarda mesafe testleri gerekletirilmitir. Modller 433.92 MHZ frekansnda, 10mW gcnde alacak ekilde biimlendirilmitir. Modllerin zerinde takl olduu uygulama-gelitirme kartlarndan birisi sunucu, dieri ise istemci olarak artlanmtr. Yaplan testler ve neticeleri Tablo 2.11 de grlmektedir. Testler neticesinde mesafe ile birlikte artan, zelikle yksek veri iletim hzlarnda karlalan bit hatalar gzlenmitir. Testler esnasnda tek kutuplu (whip) anten kullanlmtr. Farkl anten seenekleri ile, zellikle yagi anten (Ynl ve kazanl bir anten eidi ) gibi kazanc 6dB ye varan antenler kullanlarak, iletiim mesafesinin 2-3 kat arttrlmas mmkn olacaktr. Ayrca, veri iletim hz drlerek de (2,4 KBaud/s), iletiim mesafesi iyiletirilebilir. Bu ekilde iletiim mesafesinin 1 Km. nin zerine kmas mmkn olacaktr.

3.2. Karlatrma
Ankara da faaliyet gstermekte olan UDEA firmas tarafndan retilen UTRC10 serisi RF alc-verici modlleri, tasarm gerekletirilen RF modl ile benzer zellikler gstermektedir. UDEA firmas tarafndan retilen sz konusu modllerin imalatnda CC1000 yongasn kullanlmakta yalnz, modl ierisinde ilave olarak mikro denetleyici de yer almaktadr. Bu mikro denetleyici sayesinde, modl altrldnda, CC1000 in ilk artlamalar yaplmakta ve nceden belirlenmi olan alma zellikleri (frekans, veri iletim hz, g vb.) yklenmektedir. Bu nedenle, UDEAya ait modllerin zellikleri kullanc tarafndan deitirilememektedir. Bu da kullanm esnekliini kstlamaktadr.

57 UDEA firmasna ait RF modller, uygulama-gelitirme kart zerine yerletirilerek, tez erevesinde gerekletirilen uygulama altrlm ve neticeleri gzlenmitir. Tablo 3.1 de verilmi olan testler benzer ekilde UDEA ya ait modller ile gerekletirilmitir. Ancak UDEA nn modlleri zerinde deiiklik yaplamad iin tasarlanan RF modln alma artlar deitirilerek UDEA ile ayn yaplmtr (433,400 MHZ, 9600 Baud/s, 10mW). Testler neticesinde her iki modlnde benzer ekilde altklar gzlenmitir. Bu benzerliin sebebinin, CC1000 yongasnn az sayda evresel elemanla almasndan ve tasarm konusunda Chipcon firmas tarafndan hazrlanan yardmc aralarn kullanmndan kaynakland dnlmektedir.

Tablo 2.11 Mesafe Testleri Sonu Tablosu


ORTAM MESAFE VER HIZI VER MKTARI NETCE

Ak Alan Ak Alan Ak Alan Ak Alan Bina i Bina i Bina i Bina i Bina i

10m 10m 100m 100m 1 Kat 1 Kat 2 Kat 2 Kat 3 Kat

2400 Baud/s 38400 Baud/s 2400 Baud/s 38400 Baud/s 2400 Baud/s 38400 Baud/s 2400 Baud/s 38400 Baud/s 38400 Baud/s

4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472) 4720 Bit (10 * 472)

Hata Yok Hata Yok Hata Yok Nadiren 1-2 Bit Hatas Hata Yok Hata Yok Hata Yok Hata Yok Nadiren 1-2 Bit Hatas

58

4. SONU
Bu almada, kablosuz olarak veri aktarm yapabilen bir RF modl ile uygulama-gelitirme alt yaps salayan bir kart tasarm yaplmtr. Bir kullanc ara yz gelitirilerek, sistemin esneklii arttrlmaya allmtr. Tasarlanan ve gerekletirilen RF modl almaktadr. Ancak ISM/SRD frekanslarnda almay dzenleyen kurallara ve standartlara gre test edilememitir [10]. zellikle ticari bir uygulamann sz konusu olmas halinde, mezkur kurallarn ve standartlarn test edilmesi, neticeye gre tasarm zerinde iyiletirmelerin yaplmas gerekecektir. Yukarda bahsedilen standartlar, RF modllerin alma artlarn dzenledii gibi, gelitirilen uygulamalar erevesinde, sistemlerin alma ekillerini de dzenlemektedir. Ortak ve snrl bir kaynak olan frekanslarn kullanm, gerek bant genilii gerekse sre olarak kstl tutulmaktadr. Bu adan baklarak, gelitirilen uygulama erevesindeki yayn yapma srelerinin dzenlenmesi gerekmektedir. Gerekletirilen ara yz Hyper Terminal program kullanlarak

grntlenebilmektedir. Sz konusu programn tm Windows iletim sistemlerinde standart olmas, kullanc asndan kolaylk salamakta, zel bir programn bilgisayarlara yklenmesi gerekmektedir. Ancak, ara yzn sadece metinlerden olumas, beraberinde kullanm zorluu getirmektedir. Grsel bir ara yz program tasarlanarak, kullanm kolaylnn salanmas ve alternatif uygulamalarn gerekletirilmesi mmkndr.

59

KAYNAKLAR
[1] Chipcon AS, CC1000 Data Sheet ( Rev. 2.3 ), Austos 2005 [2] Chipcon AS, SmartRF Studio User Manual 6.0 [3] Chipcon AS, CC1000PP Referance Design 3.1, Mart 2002 [4] Chipcon AS, CC1000PP User Manual ( Rev. 1.22 ), ubat 2003 [5] Chipcon AS, AN009 CC1000 Microcontroller Interfacing, ( Rev. 3.0 ), Ekim 2005
[6]

Chipcon AS, AN015 RF Modem Referance Design, Temmuz 2005

( Rev.1.0 ),

[7] Chipcon AS, AN018 CC1000 Debugging Hints and Troubleshooting ( Rev. 1.1 ), Mays 2003
[8] [9] [10] [11]

Chipcon AS, AN019 Crystal Oscillator Issues ( Rev. 1.0 ), Ocak 2003 Chipcon AS, AN021 Voltage Level Conversion (Rev. 1.1) Chipcon AS, AN001 SRD Regulations (Rev. 2.01), Eyll 2003 Chipcon AS, AN003 SRD Antennas (Rev. 1.1), Mart 2001

[12] Chipcon AS, AN004 How to do a Successful Design Using Chipcon RFICs (Rev. 1.0), Ocak 2001 [13] Microchip, PIC 16F87X Data Sheet, 2001 [14] Microchip, PICmicro Mid-Range MCU Family Reference Manual, 1997
[15]

Microchip, MPASM Assembler, MPLINK Object Linker, MPLIB Object Librarian Users Guide, 2005

[16] ST Microelectronics, HCF4094B Data Sheet, 2003

60

ZGEM

Blent Bora Suyabatmaz, 19 Haziran 1977de Rizede dodu. lk renimi, Rizede balad, zmitte devam etti, Bandrmada baaryla tamamland. Orta ve lise renimlerini Bandrmada tamamlad. 1995 ylnda Kocaeli niversitesi, Elektronik ve Haberleme Mhendislii Blmne girdi. Bir yl ngilizce hazrlk eitimiyle birlikte 2001 ylnda lisan eitimini baaryla tamamlad. 2002 ylnda Gebze Yksek Teknoloji Enstits, Elektronik Mhendislii Blmnde yksek lisans eitimine balad. 2004 ylnda, Trk Silahl Kuvvetleri Kara Kuvvetleri Komutanlnda szlemeli subay olarak almaya balad. Halen szlemeli subay olarak ve Mhendis Temen sfatyla almaya devam etmektedir.

61

EK-1
CC1000E AT YAZMA TABLOLARI

62

63

64

65

66

67

68

69

70

EK-2
HC/CD4094B YE AT DORULUK TABLOSU