Anda di halaman 1dari 39

Kuliah 1

Takrif Kehakiman & Perlantikan Hakim

Kenapa Manusia Perlu Sistem Kehakiman?


Selamatkan mangsa kezaliman Kekalkan peraturan sosial Perlindungan sesuai dgn maqasid syarak

Menjaga Menjaga Menjaga Menjaga Menjaga

Agama Nyawa Keturunan Harta Aqal

Kenapa Undang-undang Islam?


Manusia bertanggungjawab atas setiap perbuatan yg dilakukan Tiada gol. yg terlepas kecuali kerana kekurangan & kecacatan sendiri. 36 : :

24

21 :

Kenapa Undang-undang Islam?...

UU Islam lengkap dan menyeluruh


Atur hidup manusia secara individu, berkeluarga, bermasyarakat bernegara Atur hubungan manusia dgn pencipta Atur hubungan manusia dgn alam

Pembahagian Undang-undang Islam

Hubungan dgn akidah


Keimanan & tauhid, alam ghaib, hari akhirat, malaikat. Sebagai asas keislaman Muslim.

Hubungan dgn akhlak


Ehsan & tasawuf, pendidikan rohani, akhlak tinggi & bersih hati dari sifat tercela

Hubungan dgn ibadat khas


Hubungan hamba dgn Khaliq solat, puasa, haji, sedeqah nazar dsb.

Pembahagian Undang-undang Islam

Hubungan sesama manusia


UU Keluarga nikah, cerai, rujuk, nafkah, pewarisan, idah, hadanah dsb. Muamalah Cara pemilikan harta, jual beli, sewa, pinjaman, gadaian, simpanan dsb. Kehakiman & Pendakwaan, hisbah keterangan, guaman, pentadbiran kehakiman dsb. Pentadbiran & pemerintahan negara perlembagaan, sistem negara dsb.

Pembahagian Undang-undang Islam


Hak rakyat Muslim & non Muslim serta kewajipan mereka terhadap negara, Hubungan Antarabangsa
negara dgn negara, negara dgn bukan wargenegara semasa perang @ damai.

Jenayah
Hudud, qisas, takzir & diyyat

Takrif Qada

Bahasa menghukum, memutuskan & memisahkan (umum)


Secara khusus, takrif dari sudut bahasa;

Tetap & Berlaku 41 : -


Telah selesai & tetap bertlakunya perkara yg kamu tanyakan itu

Menyempurnakan 29 : -

Maka setelah Musa menyempurnakan tempoh kerjanya itu

Takrif Qada Pada Bahasa

Janji @ Menyampaikan 44 :
Ketika kami menyampaikan perintah kpd Musa

Perintah 23 :

Tuhanmu telah perintahkan supaya tak sembah melainkanNya dan berbuat baiklah kepada ibubapa

Takrif Qada Pada Bahasa

Mencipta @ menentukan 12 :
Lalu Allah ciptakan 7 petala langit dalam masa dua hari

Kerja 72 : -
Kerjakanlah apa yg kamu hendak kerjakan

Tunaikan hutang ia itu membayar hutang

Takrif Qada Di Sisi Syarak

Berbagai tetapi tetap menjurus kpd maksud yang sama


Selesaikan sengketa dan perbalahan Memberitahu mengenai hukum syarak & menguatkuasakannya Menghukum antara 2 org yg bersengketa Menghentikan sengketa dan memutuskan perbalahan dgn cara tertentu Perkataan yg mengikat terbit dari pihak berkuasa tertinggi

Rumusan Takrif
Menghukum antara org yg bersengketa dgn hukum Islam melalui cara yg tertentu Maksud cara tertentu
Cara membuat dakwaan hakim Syarat-syarat yg Hakim & pihak yg bersengketa mesti patuh Cara pembuktian Hak-hak yg didakwa Penolakan dakwa

Berasaskan cara ini Hakim putuskan perbalahan berdasarkan hukum Islam

Dalil Pensyariatan Qada


49 : -

Hendaklah kamu menghukum diantara mereka dgn undang-undang yg Allah turunkan

65 : -

Maka demi Tuhanmu, mereka (sebenarnya) tidak beriman sehingga mereka menjadikan kamu hakim terhadap perkara yg mereka perselisihkan, kemudian mereka tidak merasa dlm hati mereka suatu keberatan terhadap keputusan yg kamu berikan dan mereka menerima sepenuhnya.

Dalil Pensyariatan Qada

Sesungguhnya Allah bersama dgn hakim selagi dia tidak melakukan kezaliman, jika dizalim, maka dia sendirilah yg bertanggungjawab.
Tirmizi

Jika seorg Hakim berijtihad dgn tepat semasa jatuhkan hukuman, maka dia memperolehi 2 ganjaran, jika salah, dpat 1 ganjaran. Muttafaq alayh

Pembahagian Qada

Kadangkala disamakan dgn


fatwa, hisbah dan wilayah al-mazalim

Fatwa

Bahasa
Menjawab perkara yg menjadi kemusykilan 127 :

Istilah
Jawapan berdasarkan hukum syarak terhadap persoalan yg menjadi kemusykilan

Ciri-ciri Fatwa
Bertujuan menerangkan suatu hukum bagi suatu kemusykilan Hukum yg diterangkan itu adalah hukium syarak yg diistinbatkan dari sumber-sumber syarak. Org yg mengistinbatkan hukum mestilah berkelayakan & bertaraf mujtahid mutlaq @ sekurangkurangnya mujtahid mazhab.

Hukum Beri Fatwa

Fardu Kifayah
Jika terdapat orang alim lain yg setaraf dgnnya dikawasan yg sama atau kawasan berdekatan

Hukum Fatwa seorang Mufti

Ulama berselisih pendapat


Tak wajib beramal kecuali dia mewajibkan dirinya sendiri Wajib beramal jika dia telahpun beramal dgnnya. Tarik diri tidak harus. Jika yakin fatwa itu benar wajib beramal Jika mufti lain tiada - wajib beramal dgnnya.

Jika ada mufti lain dgn pdpt yang sama terlebihlah wajib beramal. Jika mufti lain menyalahi fatwa pertama, beramal mana yang benar.

Persamaan antara Qada dgn Fatwa


Kedua-duanya merupakan pemberitahuan ttg hukum syarak Kedua-duanya mesti faham tentang kejadian @ perkara yang nak dikeluarkan fatwa @ dijatuhkan hukuman Kedua-dua mesti benar-benar faham huku syarak yg nak digunakan

Perbezaan antara Qada dan Fatwa


Qada mengikat & wajib dilaksanakan. Jatuhkan hukuman berdasarkan hujah & dalil Mengikat pihak yg bertikai sahaja Lebih sempit dan tertakluk kpd syarat syarat yang ketat,

Fatwa tidak mengikat. Terserah kpd individu. Berdasarkan hukum syarak. Tak perlu hujah dan dalil. Bersifat umum ie individu dan org ramai Lebih luas & longgar dari Qada boleh dikeluar oleh hamba, perempuan & kanakkanak.

Perbezaan antara Qada dan Fatwa

Hakim tidak boleh diganti dgn syarat tertentu Mesti patuh tatacara disamping dalil-dalil Terjemahan jurubahasa adalah keterangan Tidak harus terima hadiah

Mufti boleh diganti oleh mufti lain Perlu patuhi dalil; sahaja Kejahilan bahasa boleh diterjemahkan Harus terima hadiah

Tahkim

Bahasa
melantik seorang lain untuk menjatuhkan hukuman Serah kuasa jatuhkan hukuman

Istilah Satu proses bila pihak bertikai bersetuju lantik seorang lain utk adili pertikaian mereka Lantikan mesti lafaz yang jelas
Kami lantik tuan jadi hakim utk putuskan pertikaian antara kami

Ciri-ciri tahkim
Berdasarkan hukum syarak Dipersetujui oleh kedua-dua pihak Dipersetujui oleh orang yg dilantik Kedudukan lebih rendah dari Hakim di mahkamah

Dalil Pensyariatan

Al-Nisa : 35

Dan jika kamu bimbangkan perpecahan antara mereka berdua (suami isteri), maka lantiklah org tengah seorang daripada keluarga lelaki & seorang drp keluarga perempuan.

Perbezaan Qada dgn Tahkim

Tahkim sebagai cabang qada Dilantik & dilucut pihak bertikai B/kuasa khusus Tidak boleh memaksa pihak yg bertikai Tidak boleh paksa pihak yg tidak hadir

Qada sebagai Usul Dilantik & dilucut oleh Pemerintah @ wakil B/kuasa umum Bolek paksa & perintah pihak yg bertikai Hukuman hakim wajib dipatuhi & dilaksanakan

Hisbah

Bahasa muhtasib
Meneliti, mentadbir, melihat, mencegah @ menahan

Istilah
Melaksanakan tugas keagamaan Amal makruf & nahi munkar Institusi yg mempastikan sebarang kegiatan yg bercanggah dgn syarak dihindarkan dan yg selari dgn syarak ditegakkan

Wilayah al-Mazalim

Institusi yg berfungsi utk cegah kezaliman dan menegakkan keadilan Wujud sebelum Islam Kerajaan Parsi
Tidak terikat dgn prosedur Mahkamah biasa Sebagai Mahkamah keadilan tertinggi

Terkenal dgn nama


Qada al-Mazalim Diwan al-Mazalim Sahib al-Mazalim

Wilayah al-Mazalim..

Ibn Khaldun
Gabungan antara kuasa pemerintah & badan kehakiman Laksanakan tugas yg mingkin tak dapat dilaksanakan oleh badan kehakiman Melibatkan golongan atasan dan bangsawan Menyamai peranan Mahkamah Tinggi ke atas.

Wilayah al-Mazalim..

Bidangkuasa
Hukum Gabenor/pegawai yg lakukan kezaliman Pemungut cukai yg lakukan kezaliman Mengembalikan apa yg dirampas oleh Gabenor/pegawai Menyemak/memeriksa catatan fail pentadbiran Melaksanakan hukuman kadi ke atas org yg tinggi darjatnya Bicarakan kes yg wilayah hisbah gagal laksanakan

Rukun Qada
Tanpa rukun tidak wujud kehakiman Bezakan Kehakiman Islam dgn yg lain

Hakim Hukuman al-Mahkum bih al-Mahkum lah al-Mahkum alyh al-Mahkum fih Kayfiyat al-Qada

1. Hakim
Dilantik pemerintah Rasulullah lantik wilayah yang jauh Tunggak sistem kehakiman Syarat Hakim

Islam, berakal, merdeka & adil Lelaki* - Perempuan ? Mujtahid* - Tak sampai tahap mujtahid? Sempurna pancaindera - Buta?

2. Hukuman
Dikeluarkan hakim utk selesai sengketa Bentuk hukuman

Qada ilzam & Istihqaq

Sabitkan hukuman atas dakwaan pendakwa Tolak dakwaan & tuntutan plaintif Perintah tegahan tidak mendekati jarak 500M

Qada tark

Qada man al-taarud

3. al-Mahkum bih

Undang2 yg digunakan utk jatuhkan hukuman


Tabsirat al-Hukkam Q H I & Q Perkembangan mutakhir

UU Islam yg dikanunkan
Tidak terikat dgn mazhab tertentu Pemilihan mazhab berdasarkan realiti semasa

Ubahsuai UU Adat dan Barat yg tak bercanggah Siyasah syariyyah berasaskan maslahah

4. al-Mahkum Fih

Hak @ Perkara yg dipertikaikan


Hak Allah, hak manusia & gabungan keduany

Hakim tak boleh bicara tanpa b/kuasa B/kuasa hakim tertakluk kpd tauliah 10 B/kuasa Hakim

Selesai perselisihan Cegah kezaliman Pentadbir harta yg mahjur

4. al-Mahkum Fih

10 B/kuasa hakim.
Awasi harta waqaf & mengembangkannya Laksanakan wasiat Nikahkan perempuan yg tiada wali Jatuhkan hukuman atas pesalah Hapus rintangan di jalanan Tentukan org yg layak jadi saksi Pastikan keadilan dalam hukuman

5. al-Mahkum lah

Pihak yang menang


Dapat hak dan kepentingan Berjaya dalam dakwaan

6.al-Mahkum Alayh

Pihak yang dijatuhi hukuman


Individu Kumpulan Institusi Pemerintah

7. Kayfiyat al-Qada

Proses Kehakiman
Cara perbicaraan dilakukan Bagaimana kes disabitkan Bagaimana hukuman dijatuhkan

Hukuman dipertikaikan jika tidak patuh


Acara yg sewajarnya Qanun Murafaat Keterangan syarak Turuk al-Ithbat Cara pengendalian perbicaraan spt etika Hakim