Anda di halaman 1dari 55

PERATURAN KESELAMATAN ELEKTRIK

Oleh
RAIS BIN MAAT Ketua Program Kejuruteraan Elektrik Institut Latihan dan Pembangunan Infrastruktur Ikram (ITiDi)
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 1

TUJUAN
1. Melindungi nyawa manusia 2. Menghindarkan dari kecederaan 3. Melindungi bangunan, harta benda, peralatan atau mesen-mesen elektrik dari kebakaran atau kerosakan 4. Mengurangkan kerugian akibat kebakaran

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

TUJUAN
Menguntungkan majikan & pekerja Memberikan keselesaan dan keseronokan ditempat kerja Memberikan keyakinan semasa kerja

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

LANGKAH KESELAMATAN
Hanya orang kompeten sahaja boleh mengendali dan mengerjakan pemasangan elektrik. Orang yang selain dari orang kompeten hendaklah berada dibawah seliaan langsong orang kompeten.

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

LANGKAH KESELAMATAN
Langkah-langkah awasan hendaklah diambil untuk mengelakkan pepasangan yang telah dimatikan menjadi hidup kembali secara tidak senghaja. Caranya ialah dengan mengunci, menanggal fius, memasang/menggantung tanda AWAS, BAHAYA, Amaran dan sebagainya.
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 5

LABEL
Pastikan setiap suisgear, papan suis dsb. Terdapat label yang menerangkan litar yang dikawalnya supaya kerja pembaikan /senggaraan mudah dan selamat dilaksanakan dan dapat menghindarkan bahaya.

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

KUNCI
Kunci mana-mana bilik suis atau peralatan elektrik dan anak kunci hendaklah dipegang/disimpan oleh orang yang membuat kerja dan pastikan orang lain tidak mempunyai kunci simpanan yang sama.

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

BAHAGIAN BERGERAK
Hendaklah dipasang penghadang/ pelindung/penutup yang sesuai dan boleh menghindarkan bahaya tersentuh bahagian tersebut. Contohnya coupling antara motor elektrik dan pam mestilah dipasang penutup atau penghadang

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

PEMBANTU
Seorang pembantu hendaklah diperolehi apabila berkerja pada peralatan elektrik yang hidup supaya apabila berlaku kecemasan pertolongan segera boleh diperolehi

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

PAKAIAN
Jangan memakai barang-barang kemas seperti cincin, jam tangan, kalong, rantai dan sebagainya semasa bekerja dengan litar elektrik hidup

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

10

PAKAIAN KESELAMATAN
Pakai pakaian keselamatan seperti sarung tangan penebat, kasut keselamatan, topi keselamatan, penghadang muka dsb. hendaklah dipakai dimana perlu. Jangan pakai pakaian labuh dan terjuntai seperti tali leher yang boleh mengganggu dan membahayakan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 11

SEBELUM ON SUIS
Sebelum ON suis atau pemutus litar ketahuilah akibatnya jika terdapat sebarang kerosakan kepada pemasangan atau mesen tersebut terutama apabila terdapat litar pintas pada litar.
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 12

RISIKO TINDAKAN
Fikirkan dahulu apakah risiko yang akan terjadi keatas setiap tindakan yang anda ambil sekiranya tindakan itu tidak betul

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

13

LEMBAB
Pastikan tangan anda serta persekitaran yang anda akan bekerja tidak basah atau lembab atau dekat dengan puncapunca air

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

14

MENGUKUR
Gunakan hanya pembaris kayu atau pembaris plastik atau pita pengukur bukan logam bila hendak mengukur berhampiran dengan peralatan elektrik yang hidup

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

15

VOLTAN 50V A.C


Seberapa boleh dan jika praktikal litar yang melebehi 50V AC hendaklah dimatikan sebelum sesuatu kerja elektrik hendak dimulakan

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

16

JANGAN PERCAYA
Jangan percaya sepenuhnya kepada sesiapa yang mengatakan bahawa litar telah dimatikan sebelum anda sendiri mengesahkannya terlebih dahulu dengan mengujinya kerana risikonya anda sendiri yang akan tanggung
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 17

KABEL
Pastikan konduktor elektrik dilindungi dari kerosakan mekanikal dengan sempurna, disambung dengan baik dan kuat, ditamatkan dengan baik, tidak berada dibawah tegangan, tiada kecacatan kepada penebatnya, tidak terdedah kepada gegaran dan tidak dibengkokkan secara keterlaluan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 18

ALAT TAMBAH
Pastikan alat tambah elektrik seperti plug top, soket outlet 13A, suis dan sebagainya dalam keadaan baik dan selamat. Jangan gunakan alat yang telah pecah, retak atau keadaannya kurang selamat serta diragukan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 19

STANDAD ALAT
Gunakan alat tambah yang diluluskan oleh SIRIM, Suruhanjaya Tenaga atau badan-badan yang diiktiraf untuk memastikan mutu dan keselamatannya

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

20

PEMBUMIAN
Pastikan setiap pemasangan mempunyai sistem pembumian yang berkesan untuk mengelakkan berlakunya kejutan elektrik kepada pengguna Sistem Pembumian hendaklah diuji secara berkala untuk memastikan keberkesanannya
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 21

SAMBUNGAN BUMI
Pastikan peralatan elektrik yang bahagian luarnya diperbuat dari logam disambungkan ke bumi dengan berkesan menggunakan wayer bumi

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

22

WAYER BUMI
Wayer bumi hendaklah berwarna hijau atau hijau berjalur kuning dengan saiz yang mencukupi

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

23

JANGAN GANGGU
Jangan mengganggu atau mengagalkan alat-alat perlindungan sedia ada seperti fius, MCB, RCCB, relay dan sebagainya jika anda kurang arif fungsinya

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

24

TAMBAH BEBAN
Jangan menambah peralatan elektrik sesuka hati jika anda tidak faham bahaya beban lebih atau tidak faham akibat dari perbuatan menambah beban itu

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

25

KAPASITOR
Alat-alat tertentu seperti kapasitor hendaklah dibuang cas terlebih dahulu sebelum membuka atau membuat sambungan kepadanya

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

26

KABEL TAK PAKAI


Kabel-kabel yang tidak digunakan lagi tetapi masih tidak ditarik keluar hendaklah tidak dibiarkan terdedah dibahagian hujungnya Ia hendaklah dibalut dengan pita penebat untuk menghindarkan bahaya
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 27

VOLTAN TINGGI
Sesetengah mesen terdapat bahagian voltan tinggi didalamnya. Langkah awasan hendaklah diambil dan hendaklah berhati-hati dengan mesen seperti ini

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

28

KEBAKARAN
Jika berlaku kebakaran peralatan elektrik jangan sekali-kali memadamnya menggunakan air sebab elektrik boleh mengalir melalui air Gunakan pemadam jenis CO2

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

29

PENUNJUK ROSAK
Jika lampu penunjuk tidak menyala jangan terus menganggap tiada bekalan, mungkin mentolnya yang terbakar tetapi bekalan masih ada

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

30

KONDUKTOR BUMI
Jangan sentiasa menganggap konduktor bumi dan neutral tiada voltan. Jika berlaku keroskan atau tersilap sambungan kedua-duanya mungkin mempunyai voltan yang mungkin membahayakan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 31

KURANG PASTI
Jika anda kurang pasti jangan cuba berbuat sesuatu kepada litar elektrik Minta bantuan orang elektrik kompeten seperti pendawai elektrik atau chargeman

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

32

TANDA ON DAN OFF


Tanda-tanda ON dan OFF pada suissuis, pengasing dan pemutus litar hendaklah jelas dan tidak mengelirukan

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

33

MENGGANTI FIUS
Jangan menggantikan fius dengan kadaran yang lebih besar atau menggunakan dawai konduktor biasa Dapatkan khidmat orang kompeten untuk menyiasat punca sebenar fius tadi terbakar dan ganti dengan fius yang jenis dan kadarannya betul
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 34

JANGAN GOPOH
Jangan GOPOH atau CUAI dalam mengendalikan pemasangan dan mesen-mesen elektrik kerana ia boleh mengundang bahaya

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

35

JANGAN BERGURAU
Jangan suka bergurau ketika membuat kerja-kerja elektrik hidup kerana kurang tumpuan boleh mengundang bahaya

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

36

IKAT KUAT
Tentukan semua pendawaian, peralatan, alat tambah dan sebagainya diikat kuat kepada dinding, siling, tiang, beam, lantai dan sebagainya Tentukan ianya tidak longgar, tergantung atau bergegar

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

37

KESAN HABA
Pemasangan elektrik hendaklah selalu diperiksa agar tiada kesan-kesan terlalu panas, kesan terbakar, percikan api supaya kebakaran boleh dihindarkan

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

38

KABEL MUDAHLENTUR
Hendaklah berhati-hati menggunakan extension cord yang mempunyai beberapa bilangan soket outlet 13A Sambungan longgar serta kerosakan kabel dan lebihan beban mudah berlaku
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 39

KOTORAN HABUK
Kotoran dan habuk hendaklah dibersihkan sebab apabila udara lembab kotoran tadi akan menyerap wap air dan ia boleh mengalirkan arus elektrik

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

40

UJIAN BEKALAN
Sebelum menjalankan kerja-kerja, orang yang berkelayakan atau orang yang diberi kuasa mestilah melakukan satu ujian voltan bagi mengesahkan bahawa litar yang telah diasingkan itu telah MATI dan mestilah membumikan dengan sempurna litar tersebut
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 41

MEMBERI SEMULA BEKALAN


Setelah kerja siap janganlah dihidupkan semula litar sehingga orang yang diberi kuasa itu sendiri puashati bahawa semua pekerja telah meninggalkan tempat itu dan telah diberitahu bahawa litar hendak dihidupkan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 42

TANDA AWAS
Apabila melakukan kerja-kerja di litar yang telah dimatikan, peringatan AWAS hendaklah diletakkan pada setiap tempat yang boleh menyebabkan litar yang mati boleh dihidupkan semula.

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

43

ORANG KOMPETEN
Peraturan 111 - Tiada seorang pun kecuali orang kompeten atau yang bertindak dibawah kawalan orang kompeten, boleh mengusahakan untuk menjalankan apa-apa kerja pembaikan, penggantian, penservisan atau pembersihan apa-apa kelengkapan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 44

PERATURAN 112 (5)


Tiada orang kompeten atau orang dibawah kawalan orang kompeten boleh menghidupkan semula mana-mana suis sehingga dia pasti bahawa semua orang sudah tiada pada litar berkenaan dan telah diberi amaran bahawa litar itu akan dihidupkan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 45

LANGKAH AWASAN
Peraturan 112 (1) Orang kompeten hendaklah mengambil langkah awasan yang mencukupi untuk mencegah manamana pepasangan atau kelengkapan daripada terhidup secara tidak sengaja semasa orang sedang bekerja. Beliau hendaklah mengawasi sendiri sepanjang masa akan kerja-kerja yang dijalankan
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 46

ARAHAN BERTULIS
Peraturan 113 tiada kerja atau pengendalian dibawah kawalan orang kompeten boleh dimulakan sehingga ARAHAN BERTULIS telah dikeluarkan oleh orang kompeten itu kepada orang dibawah kawalannya
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 47

MEMATIKAN BEKALAN
Bekalan hendaklah dimatikan, kecuali dalam keadaan yang membenarkan, dengan mengeluarkan fius atau OFF kan alatan suis, sebelum kerja-kerja boleh dilakukan. Fius hendaklah dibawa bersama. Jika pemasangan tanpa fius notis hendaklah digantung atau bilik atau peralatan hendaklah dikunci
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 48

KUNCI
Setelah bekalan diasingkan, bilik suis, peralatan suis hendaklah dikunci dengan kunci yang tak standard dan digantung padanya tanda AWAS atau KERJA-KERJA SEDANG DIJALANKAN pada alat tersebut. Anak kunci hendaklah dibawa bersama.
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 49

SAHKAN TIADA BEKALAN


Sebelum membuat apa-apa kerja, sahkan bekalan telah betul-betul dimatikan dengan membuat ujian bekalan dengan menggunakan alat yang selamat dan sesuai dan menggunakan teknik yang telah teruji keberkesanannya.
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 50

DISCHARGE KABEL
Setelah sah tiada bekalan, kesemua kabel hendaklah di discharge ke bumi untuk memastikan tiada bahaya dari kesan-kesan charge yang mungkin masih ada didalam kabel.

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

51

BUMIKAN KABEL
Selepas discharge, semua kabel tak bertebat hendaklah dibumikan secara sementara tetapi mestilah sempurna untuk mengelakkan bahaya bekalan datang semula secara tak senghaja atau terkena panahan kilat. Kabel bumi yang digunakan mestilah sesuai jenis dan saiznya. Elektrod bumi sementara jika perlu hendaklah digunakan.
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 52

SIKAP YANG BETUL


Sentiasa berhati-hati apabila mengendalikan peralatan elektrik Jangan ambil ringan soal keselamatan Jangan tunjuk pandai/handal jika anda tidak mahir dalam bidang elektrik Jangan Gopoh Jangan Cuai
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 53

SIKAP YANG BETUL


Jangan fikir kemalangan akan berlaku kepada orang lain dan tidak kepada anda sendiri Sentiasa beranggapan litar elektrik sentiasa hidup Jangan ingkari apa-apa notis keselamatan yang digantung/ditampal ditempat-tempat tertentu
IKRAM Peraturan Keselamatan Elektrik 54

SIKAP YANG BETUL


Jangan biarkan wayer atau peralatan atau barang bersepah-sepah dan tidak tersusun Sentiasa ujudkan persekitaran yang selamat

IKRAM

Peraturan Keselamatan Elektrik

55