Anda di halaman 1dari 15

MORFOLOGI

Pengenalan

Bidang ilmu yang mengkaji bentuk perkataan.


Berasal daripada bahasa Latin, iaitu morphe yang bermaksud
bentuk.
Binaan-binaan dalam mana-mana bentuk terikat hadir sebahagian
di antara konstituennya(Bloomfield,1933).
Penelitian bahasa berteraskan bidang morfologi sehingga kini
rancak dilakukan berasaskan pelbagai teori dan pendekatan yang
bersesuaian.
Contohnya, bidang-bidang linguistik = morfofonologi(gabungan
morfologi dan fonologi), morfosemantik(gabungan morfologi dan
semantik), morfosintaksis(gabungan morfologi dan sistaksis.

KONSEP-KONSEP UTAMA DALAM MORFOLOGI

Leksem
Morfem
Morf
Alomorf
Perkataan
Penggolongan Kata
Teori Morfologi

LEKSEM
Bersifat

abstrak
Hanya wujud dalam leksikon penutur.
Ialah satuan dasar dalam sedangkan kata
sebagai satuan gramatis.
Bahasa dasar yang mengalami pengolahan
gramatis menjadi kata dalam subsistem
tatabahasa.
Pengertian Leksem terbatas pada satuan yang
diwujudkan dalam tatabahasa dalam bentuk
morfem dasar atau kata.(Harimurti
Kridalaksana, 1989).

MORFEM
Unit

terkecil dalam bahasa yang bermakna atau


mempunyai tugas nahu.

Ditandai
Morfem
Morfem

dengan {} contoh {cantik}.

berbeza dengan perkataan.

ada 2 jenis iaitu :


Morfem bebas dan morfem terikat.

MORFEM BEBAS
Morfem

yang berdiri sendiri sebagai satu kata


dan mempunyai makna yang tersendiri.
Abdullah(1982)- morfem yang daoat wujud
bersendiriam kera ia tidak memerlukan satu
bentuk yang lain.
Contoh = kerusi, rumah, kereta, cantik
Tidak boleh dipecahkan lagi kepada bentuk yang
lebih kecil.
Bersifat terbuka dan jumlahnya sangat banyak.

MORFEM TERIKAT
Tidak

dapat berdiri sendiri sebagai satu kata.


Memerlukan morfem yang lain untuk bentuk
kata yang sempurna.
Morfem lain mesti dieja atau ditulus
bersebelahan dengan morfem terikat tersebut.
Contohnya : {men-}, {ber-}, {-kan},{-an}
Tidak boleh wujud tanpa kata dasar.

MORF
Bentuk

fizikal yang mewakili sesuatu morfem


dalam sesuatu bahasa.
Morf berbeza dengan morfem.
Misalnya perkataan makan tidak boleh
dipenggalkan lagi kepada bentuk yang lebih kecil
tanpa menghilangkan maknanya. Maksudnya
kalau makan dipenggal menjadi /ma/ dan /kan/
kedua-dua bentuk itu walaupun maish boleh
diujarkan tetapi kedua-duanya tidak mempunyai
makna atau fungsi nahuan.

ALOMORF

Bentuk-bentuk kelainan fonemaik daripada sutau


morfem.
Varian atau kelaiana daripada morfem yang
diwujudkan secafa fonologi.
Contoh: morfem {MeN-} yang diimbuhkan pada
perkataan tolak, lentur dan sapu menjadi
menolak,melentur dan menyapu.
Didapti bahwa bentuk {MeN-} juga terbit atau
direalisasikan sebagai:
/me-/ apabila bergabung dgn kata dasar yg bermula
dgn fonem /m/, /n/, /r/,/l/ dan /w/.

PERKATAAN
Bentuk kata yang terbit daripada sesuatu
leksem.
Benuk kata ynag digunakan secara fizikalbaik
tulisan mahupun lisan.
Perkataan tidak boleh dipecahkan lagi kepada
unit yang lebih kecil sbb makna akan hilang.
Tidur jika dipecahkan /ti/ dan /dur/ tidak dpt
mendukung makna.
erti kata lain, perkataan morfem bebas yang
terdiri daripada satu atau gabungan beberapa
bunyi bahasa dan suku kata.

PENGGOLONGAN KATA
Proses menjeniskan dan mengelompokkan
perkataan berdasarkan keserupaan bentuk dan
fungsi dengan anggota lain dalam golongan yang
sama.
Kebanyakkan bahasa di dunia mempunyai
kategori penggolongan kata utama sbg contoh
kata nama dan kata kerja.
BM ada 4 golongan kata.

TEORI MORFOLOGI

Bidang morfologi berkembang pesat.

Teori Struktural
2) Teori Nahu Tranformasi Generatif
Membina atau menerbitkan kata-kata terbitan yg
wujud dalam sesuatau bahasa.
Bagi ahli bahasa generatif, nahu itu terdiri
daripada sehimpunan rumus.
2) Pendekatan Morfologi Leksikal
3) Rumus Pembentukan Kata
1)

KAEDAH MENDESKRIPSI
MOFFOLOGI
1) Item dan Atur
2) Item dan Proses
3) Wadah Perkataan

Mendeskripsi Binaan Morfologi Bahasa Melayu


- pengimbuhan+ penggandaan
- pemajmukan + penggandaan
- pengimbuhan+ pemajmukan
- pemajmukan+pengimbuhan+penggandaan

LATIHAN
Berikan makna Morfonologi?
Kemudian bincangkan dalam kumpulan masingmasing.

TERIMA KASIH