Anda di halaman 1dari 29

HISTOLOGJIA

Historiku

Teoria Qelizore
Objekti

Emertimi

Nenndarjet e
histologjise
Metodat e studimit
ne Histologji
HISTORIKU
Xavier Bichat(1771-1802)
Themelues i Histologjise.
Perdori i pari fjalen ind tisse( fre)dhe
pershkroi 21 lloje indesh pa perdorur
mikroskop.

A.Mayer
ne vitin 1819 qe i pari qe perdori termin Histologji
Histos=Ind Logos = shkence ( gre)

Jacob Henle(1801-1858) dhe Rudolph Von


Kolliker(1817-1905)
Ne themelimin dhe
konsolidimin e histologjise
kontribuan edhe:

Marchelo Malpigi (1628 - 1694)


Matthias Schleiden (1804-1881)
Theodore Schwann (1810 - 1882)
Rudolph Virchov (1821 - 1902)
Camillo Golgi (1843-1926)
Paul Langerhans (1847-1888)
Golxhi

Kolliker
TEORIA QELIZORE
1665 Robert Hook zbuli qelizat dhe
emertoi si te tilla. Celule = dhomeza.
Leewenhoek, Robert Brown dhe
Purkinje kontribuan ne zbulimin e
berthames.
Nucleus = arre
1839 Schlaiden & Schwann
formuluan teorine qelizore:
Te gjitha organizmat e gjalla kane qelizen
si njesi morfologjike dhe funskionale.
QELIZA

Njesi elementare qe nderton organizmat e


gjalla
Njesi fondamentale
Pjese integrale e organizmit
Potencialisht e afte te jete autonome.
Pjeseza me e vogel e protoplazmes e me
nje autonomi te caktuar funksionale.
1855-58 Virchow zbuli prejardhjen e
qelizave dhe lidhjen e tyre me patologjine.
RUDOLPH VON VIRCHOW

Omni celullae e cellulae cdo qelize rrjedh nga


qeliza.
Ndryshimet baze ne semundje jane alteracione
qelizore.
Virchow njihet si themelues i anatomise patologjike

Mbivleresime te qelizes.
Qeliza nuk eshte e vetmja forme organizimi ne lenden e
gjalle.
Njihen dhe simplasti, sinciciumi.
OBJEKTI I HISTOLOGJISE

Studion tiparet karakteristike


strukturore te Qelizave, Indeve,
Organeve
Lidhjen e tyre me funksionin,

prejardhjen e qelizave, rolin e

trashegimise
Ne nivelin
Mikroskopik

Ultramikroskopik

Molekular
Nenndarjet e
histologjise
Citologjia
Histologjia e pergjitheshme
Histologjia speciale

Histologjia pershkruese
Histologjia eksperimentale

Histologjia krahasuese

Histofiziologjia
Histologjia pershkruese

Anatomi mikroskopike
Studjon formen dhe strukturen e organit
nga niveli makroskopik deiri ne ate
ultramikroskopik
Perdor kryesisht mikroskopine (optike dhe
elektronike)
Prezantimi i kultures in vitro hapi nje
fushe te re veprimi ne histologji.
Krijoni mundesine per zhvillimin e histologjise
eksperimentale dhe histofiziologjise
Kultura in Vitro
Metode eksperimentale per studimin e
qelizave dhe indeve te gjalla.
U zbulua nga Ross Harrison ne 1907.
Kontribuan edhe Carrel, Warren, Lewis.
Perdor terrene ushqyese ( natyrale ose artificiale)
Metoda aseptike dhe antiseptike
Termostat
Qelizat qe kultivohen jane te afta te
levizin, shumohen diferencohen.
Histologjia eksperimentale
OBJEKTI:
Kerkime eksperimentale ne morfogjeneze
Ndjekja ne dinamike per nje kohe e veprimtarise
jetesore te qelizes
Ndryshimet qe lindin nen veprimin e faktoreve te
ndryshem
Dinamiken e ndarjes qelizore
Studimin e mekanizmave te kontrollit metabolik si
dhe te kontrollit te veprimit te hormoneve
Ekperimente per transformime malinje te qelizave
normale
Ndereaksionet mes qelizave
Raportet qelize-virus
Kerkime citogjenetike
Mikromanipulimi mekanik
HISTOFIZIOLOGJIA
Ka si objekt:
Kuptimin funksional te
strukturave dhe
substrukturave:
Zbatim i ligjit themelor te
dialektikes:
Forma lidhet me permbajtjen
Metodat e studimit
Histokimia
Imunoistokimia
Autoradiografia
Ngjyrimi vital dhe supravital
Centrifugimi i diferencuar
Mikroskopi me drite(optik)
Mikroskopi elektronik
Mikroskopi kontrast-faze
Mikroskopi me drite te polarizuar
Mikroskopi me fluoreshence
Hibritizimi in situ
Citofotometria
Histokimia
Qellimi: Lokalizimi I perberesve kimike ne
nivel qelizor, indor ose subqelizor.

Teknika: Perdor substanca te cilat lidhen me


struktura te vecanta ne qeliza dhe japin
ngjyre karakteristike.
Perdor ngjyrime te zakonshme ( H&E) ose
speciale
Ngjyruesi i zakonshem (universal):
HEMATOKSILINE EOZINE (bazik dhe acid)
Ngjyrime specifike:
Sudan, Sharllah, Acid Osmik -per lipidet
P.A.S - per Karbohidratet
Gomori - per proteinat
histokimia

Gomori H&E PAS


Imunohistokimia
Ka ne baze lidhjen e
antigjenit me
antitrupin
Zbuon elemente te
vecante ne zeliza apo
inde
Antitrupi shenohet me
markues fluoreshent
apo radioaktiv
Aplikohet mbi
preparat
Shikohet me Lokalizimi i joneve te
mikroskopin perkates. Ca ne formimin e
kockes me
imunohistokimi.
Autoradiografia
Studion evenimentet
biologjike ne inde si psh:
zhvendosjen e
metaboliteve te
ndryshem, lokalizimin e
molekulave te vecanta etj.
Perdor substanca
radioaktive te cilat lidhen
me molekulen e kerkuar
Substancat radioaktive
lene gjurme ne preparat
pasi kane kaluar Vrojtimi i grimcave
procedura fotografike. radioaktike ne ind me MO
dhe ME.
Centrifu
gimi i
diferencu
ar
Lejon
izolimin e
strukturave
te vecanta te
qelizes
nepermjet
shkalleve te
ndryshme te
centrifugimit.
Mikroskopi optik
Instrumenti
kryesor ne
vrojtimin e
preparateve
histologjike
pasi jane
ngjyrosur
Ka pesuar
modifikime te
shumta.
Mikroskopi Elektronik
Perdor tufe
elektronesh ne
vend te rrezeve
te drites.
Elektonet kane
gjatesi vale me te
vogel dhe kjo rrit
shume aftesine
dalluese te
mikroskopit.
(Duke rritur
aftesine
rezolutive)
Mikroskopi elektronik

Limfociti ne ME

Parimi i ME
Miskroskopi faze-kontrast
Vrojton preparatet
te pangjyrosura.
I dallon strukturat
sipas indeksit te
perthyerjes se
drites(refraktaritetit)
specifik.
Perdoret me shume
sukses ne vrojtimin e
qelizave te gjalla.
Miksroskopi me drite te
Shfrytezon polarizuar

BIREFRINGJENCE
N
Aftesi e strukturave
per te rrotulluar
planin e drites se
polarizuar.
Vrojton elemente
kristalore apo
molekula si
KOLAGJENI
KOLAGJENI NE MIKROSKOP ME DRITE TE
Ngjyrimi vital dhe
supravital
Ngjyrimi Vital:
Ngjyruesi injektohet ne kafshe te gjalla dhe
vrojtimi behet pas sakrifikimit te tyre.
Psh: perdorimi i Tripanit Blu per vrojtimin e
makrofageve te cilet gelltisin ngjyruesin ne
kafshen e gjalle.
Ngjyrimi supravita:

Ngjyruesi aplikohet ne kulturen qelizore. Psh:


perdorimi i Alizarines ne kalcifikimin e kockes
ose identifikimi i ribozomeve ne Retikulocitet e
gjakut periferik.
Mikroskopi me
Fluoreshence
Perdor rreze
ultraviollce ne
vend te drites
Citoskeleti se zakonshme.
Vrojton
strukturat qe
rrezatojne
fluoreshence
pasi jane
ekspozuar ndaj
substancave
fluoreshente.
ADN dhe ARN Tipike eshte
pamja e
citoskeletit ose
e ADN dhe ARN
Hibritizimi in situ

Mundeson studimin e:
Lokalizimit te gjeneve
Eksperesionit te gjeneve
Suprimimin e gjeneve
Nepermjet perdorimit te aondave gjenike
( fije ADN-je ose ARN-je komplementare)
Citofotometria

Perdoret per percaktimin sasior te


lendeve te ndryshme
Per percaktimin e tyre ne qelize
duke duke shfrytezuar thithjen e
drites sipas nje spektri te caktuar.
Psh: matet sasia e acideve nukleike
osee proteinave ne nje qelize te
caktuar.