Anda di halaman 1dari 127

BIMBINGAN

DALAM
PENDIDIKAN

Nordin Tahir
IPG Kampus Ipoh
Beri nasihat / membantu ind @ kumpulan
Proses membnatu org lain mmebuat keputusan
terbaik.

Crow & Crow (1983); bantuan yg sesuai utk


diberikan kpd ind yg terlibat.

Sprinthall (Schmidt, 1993); bimbingan digunakan


bg menghuraikan bhg kurikulum yg berkaitan dgn
afektif atau psikologi pendidikan.

Andrew dan Wolky (Shaw, 1973); perkhidmatan yg


btersusun ditubuhkan dgn tujuan membantu MM capai
perkembangan potensi max dan membuat
penyesuaian, pengiktirafan terhadap kehormatan dan
nilai diri ind dan memberi hak bantuan peribadi
semasa diperlukan.
D.W. Lefever : suatu proses pdd yg berlanjutan,
tersusun, sistematik. Ia bertujuan membantu ind
mellaui daya usaha sendiri utk mengembangkan
kebolehannya serta membuat penyesuaian diri
dgn kehendak mkt agar perolehi kesejahtaraan
hidup.

McDaniel & Shaftel : suatu pola khidmat yg


merangkumi orentasi, maklumat pdd & kerjaya
iventori ind, kaunseling, penempatan & aktiviti
susulan.

Alice Crow : bantuan diberikan kpd ind bg


menentukan matlamat jangka pendek & panjang,
merancang cara bertindak serta memperbaiki
sikap dan t.laku dlm aspek-aspek yg perlu.
Umum :
Proses membantu ind tingkatkan kefahaman /
kemahiran utk tangani cabaran / isu dlm
kehidupan dgn berkesan.
Ind belajar ubah dan bina sikap baru, nilai-nilai,
kemahiran agar dpt hadapi situasi sukar.
Proses berterusan dan perlu masa utk berubah.
Mengapa MM Perlu Bimbingan?
Berkelakuan baik dlm BD dan semasa berhubung
Menyelesaikan masalah yg dihadapi (peribadi,
emosi, rohani, sosial, akedemik)
Membuat pilihan paling bermakna / bernilai bg
mereka
Mendpt kemahiran / pengetahuan, nilai utk
menyumbang kpd masyarakat.
BB utk semua MM (tdk yg bermasalah sj) /
pkbgan MM secara sitematik / menolong MM (M
biasa, M yg salah laras, berbakat)

Fokus utama pencegahan (drp membaiki) :


cegah m.lah serius dgn beri kemahiran utk
hadapi m.lah ketika MM boleh dikawal /
memahami kelemahan dan kekuatan &
kukuhkan kekuatan utk pencapaian matlamat
tertinggi
Bimbingan adalah :
tugas pdd. Menolong MM menjd angota mkt yg
berguna sejajar dgn kehendak mkt / neg.

proses pengetahuan / membantu M secara


menyeluruh (ambil kira minat, bakat, keperluan,
kelebihan, kelemahan M). BB yg diberi ialah
bimbingan hidup iaitu BB sosioemosi,
kesihatan, pdd & kerjaya.

perlu butiran peribadi lengkap / menyeluruh


(kebolehan, pencapaian, minat, bakat, latar
belakang, keluarga) utk BB berkesan.
t.jawab secara kolektif antara guru, M, guru BB,
sek, rakan sebaya, ibu bapa
Bimbingan adalah :
proses seumur hidup : SR SM U (setiap
peringkat ada kesulitan)

menolong M menetapkan matlamat hidup yg


realistik selaras dgn kebolehan, minat & bakat

dijalankan kepercayaan bahawa setiap M boleh


berkembang / berubah ke arah positif.

utamakan masa skrg & hadapan. Bantu M jd


lebih cekap sesuai diri & faham implikasi
tindakannya utk jangka masa pendek / panjang.

berbeza bg setiap M ikut minat, kebolehan,


bakat & motivasi utk M.
Pembimbing perlu :

bersikap terbuka, tdk menghukum, sabar serta


mudah ditemui.

melengkapi diri dgn kemahiran bimbingan /


faham tabii manusia & kemahiran komunikasi.

guna kemahiran intrapersonal : mendengar


secara aktif, empati, penyayang, positif terhadap
murid, bina hubungan yg baik.)

berhubung baik dgn guru lain (guru darjah,


i.bapa, jiran & pelajar) bg mudah mendpt
maklumat.

laksanaan secara koloboratif (warga sek, ibu


bapa dan mkt)
Pembimbing perlu :

sediakan bilik BB selesa, lengkap (lampu, kipas,


perhiasan dalaman, kondusif).

mengetahui agensi rujukan luar.

guru profesional terhadap MM, bina hubungan


yg mesra, sihat, empati dan beretika.

Merahsiakan maklumat pelajar utk dpt


kepercayaan drp M.

Beri masa yg cukup utk M luahkan masalah bagi


memudahkan proses bimbingan
Murid / Klien perlu :

sertai BB sepenuhnya, sukarela, berterusan &


membina matlamat sendiri. MM faham t.jawab
terhadap perkembangan diri & buat keputusan
hidup mereka (Guru tdk buat keputusan utk MM)

tdk memaksa M berkongsi maklumat. Kerelaan


& kemesraan perlu diwujudkan)
Program BB oleh Unit Bhg S-Sekolah, KPM bersifat :
Menyeluruh : utk semua kelompok di sek
Perkembangan, pembaikan dan pemulihan
Terbuka : galakkan penglibatan MM secara aktif
Bersepadu : terapkan unsur BB melalui kurikulum
& kokurikulum
Pelbagai mobiliti : libat pelbagai aspek pkbgan
(kognitif, psikomotor, afektif, jasmani,moral @
agama, kejantinaan (jender), vokesional @
kerjaya.
Mengajar : BB ind @ kumpulan.
Perkhidmatan :

Iventori individu dan rekod


Memberi maklumat
Bimbingan kelompok
Kaunseling
Penempatan
Mencegah penyalahgunaan dadah
Perundingan dan rujukan
Penyelarasan sumber
Perbincangan dgn ibu bapa
Penilaian
A. PERKHIDAMATAN IVENTORI IND. & REKOD

# : Mengendalikan fail BB bg setiap murid


# : Mengumpul & merekod butiran berkaitan
penilaian & pentafsiran minat MM.
# : Awasi corak kehadiran MM yg dirujuk utk B&K
# : Menyelaras, menjaga & kemas kini rekod MM
# : Beri maklumat ttg pencapaian & kemajuan MM
bermasalah utk tujuan pdd pemulihan
# : Jalankan kaji selidik / buat tafsiran ttg kes MM
B. PERKHIDAMATAN MEMBERI MAKLUMAT

# : Kumpul & sebar maklumat pelajaran, vokesional,


latihan & kerjaya kpd MM melalui risalah, buku
kecil, poster, buletin, pameran kerjaya.
# : Tambah & kemas kini fail maklumat kerjaya,
peluang latihan, pelajaran, sosial dan peribadi.
# : Beri penerangan cara mengisi borang
permohonan pekerjaan
# : Kendali lawatan kerjaya
# : Beri maklumat kerjaya kpd sesiapa sj
# : Adakan program pencegahan dadah.
C. PERKHIDAMATAN BIMBINGAN KELOMPOK

# : Rancang & selaras aktiviti BB kelompok & tunjuk


ajar utk galakkan pkbgan k.kendiri +ve, afektif,
psikososial, jasmani, kejantinaan, vokesional,
moral & agama.
# : Adakan BB kelompok ttg m.lah disiplin, pelajaran
sosial ikut masa.
# : Bantu MM pilih mata pelajaran utk peperiksaan
UPSR, PMR, SPM dan STPM
D. PERKHIDAMATAN KAUNSELING

# : Kaunseling Ind @ Kelompok ttg :


% : pencapaian akademik yg tdk memuaskan
% : rujukan yg dibuat oleh i.bapa @ guru
% : peribadi & kerjaya
% : ketidakhadiran kegiatan kokurikulum
% : masalah disiplin (poneng, merokok
# : Kaunseling Keluarga (jika perlu) : fahami m.lah
MM dgn kerjasama drp i.bapa
# : Kaunseling Tunjuk Ajar : kelas mengajar spt
penilaian kendiri, penjelasan nilai, kemahiran
komunikasi, hadapai masalah, buat keputusan
cara-cara elak dari dadah.
E. PERKHIDAMATAN PENEMPATAN

# : Bantu MM pilih bidang kokurikulum sesuai dgn


kebolehan, kemmapuan, minat mereka
# : Penempatan pekerjaan
% : Penyelarasan menempatkan MM ikut
program / pengalaman berkerja.
% : Bantu Bhg Pdd Vokesional & Teknik bekal
data ttg MM lepasan sek vok & tek.
% : Bantuu tempatkan MMlepasan sek
vok & tek memasuki firma @ kilang.
F. PERKHIDAMATAN MENCEGAH DADAH

# : Adakan BB ind @ kelompok pupuk sikap benci


dadah
# : Menolong MM dptkan rawatan @ pemulihan
# : Bantu MM sesuaikan diri dgn persekitaran sek
lepas pemulihan.
# : Menilai dan beri maklum balas kpd JPN ttg
program pencegahan dadah di sekolah.
G. PERKHIDAMATAN PERUNDINGAN & RUJUKAN

# : Menolong MM lepasan sek dlm hal peribadi,


kerjaya, pelajaran (jika perlu)
# : Menolong pentadbir & staf fahami program BB sek
# : Menolong i.bapa dlm hal kebajikan MM
# : Berbincang dgn staf sek cara tingkatkan program
BB di sekolah.
# : Rancang bersama guru ttg cara berkesan awasi
kemajuan MM
# : Adakan p-prosedur utk rujuk kes tertentu kpd
pakar, agensi luar (doktor, pakar KK, pakar jiwa @
pegawai kebajikan)
H. PERKHIDAMATAN PENYELARASAN SUMBER

# : Jd penyelaras aktiviti kebajikan MM di sek dgn


agensi luar
# : Jd pakar rujuk dlm kegiatan kokurikulum
# : Jd penyelaras libatkan majikan, agensi kebajikan
dgn org-org kenamaan tempatan dlm BB di sek
# : Merancang & menjd penyelaras dlm usaha
perkenalkan aktiviti BB kpd agensi tertentu @
komuniti tempatan
I. PERKHIDAMATAN PERBINCANGAN DGN I.BAPA

# : Adakan hubungan dgn i.bapa utk s-sama awasi


kemajuan anak-anak
# : Hubungai i.bapa jika kemajuan MM tdk memuas
# : Selaras program orentasi MM dgn i.bapa
# : Berkerjasama dgn i.bapa dlm wujudkan disiplin
dikalangan MM
# : Adakan sesi BB keluarga jk masalah berpunca
drp i.bapa
J. PERKHIDAMATAN PENILAIAN

# : Menilai program BB di sek utk tingkatkan


mutunya
# : Menilai model BB sebelum laksana di sekolah
# : Adakan program BB rakan sebaya & program
latihan.
BANTU MM

Bina potensi utk jd ind yg seimbang bg menghadapi


cabaran hidup dengan berkesan

Bina kemahiran penyelesaian masalah / membuat


keputusan yg tepat / terbaik

Bina kemahiran penguasaan kendiri (masa, stress,


sasaran dan keutamaan bg mereka)

Sedia peluang belajar dgn guna keupayaan dan minat


utk kuasai keberkesanan peribadi.
BANTU MM

Bina kemahiran komunikasi dan perhubungan


interpersonal

Bina nilai +ve / sihat terhadap diri & org lain utk tingkat
kesedaran kendiri, faham peranan /t jawab dlm kehidupan

Bina kesedaran & sikap utk berjaya dlm akademik /


kerjaya

Bina arah kendiri secara normal dan muktamad

Memudahkan perubahan t.laku bg menjalani kehidupan


produktif untuk kepuasan diri
pencegahan spt hindar MM terlibat dlm m.lah
disipin, t.laku tdk sopan, dadah
Menyediakan
kaunseling krisis
perkhidamatn
pemulihan spt bantu MM atasi masalah kerjaya
sosioemosi dan akademik

buat penyesuaian peribadi, sosial, emosi &


akademik dgn persekitaran & peraturan sek

kurang bernasib baik utk kembangkan potensi


Membantu ke tahap max & peroleh pencapaian baik
MM
memahami kebolehan, bakat, minat &
kelemahan diri supaya MM dpt pilih mata
pelajaran, jurusan & kerjaya yg sesuai
membina tabiat kerja yg baik spt dpt siapkan
tugasan dgn teratur / menepati masa

mengembang secara seimbang aspek JERIS

Memahami masalah dr sudut yg luas

peroleh kemahiran menyelesaikan masalah


Menolong buat keputusan terbaik dlm pelbagai situasi
MM
peroleh kemahiran berkomunikasi agar
perkembangan sosioemosi dpt ditingkatkan

menjalani program transisi (peralihan dr


SR SM) bg mempercepatkan penyesuaian MM

dptkan pengetahuan / maklumat kerjaya bg


memudahkan permohonan ke institut
berkebolehan berfikir secara rasional & cuba
mengelak krisis drp berlaku.

Memberi stabil emosinya serta berada dlm ketenangan


khidmat & kebahagiaan.

bersifat sosial yg positif spt berdikari, rajin,


bersemangat, berdaya saing, (amal NNM)

Memberi khidmat penyuburan & pengayaan dlm aspek pkbgan


MM dgn sediakan peluang & pengalaman sesuai dgn
kemampuan & kebolehan MM

Mewujudkan peluang setiap M kembangkan daya kebolehan


dirinya mengikut kesanggupannya

Mengenal pasti kesulitan yg menganggu pencapaian akademik


MM & adakan langkah utk atasinya.
Mengadakan kem motivasi dr semasa ke semasa utk
tingkatkan aras motivasi terhadap kerja.
Berkerjasama dgn i.bapa ttg perkembangan anak-anak
mereka dlm akademik / kokurikulum.
SECARA LANGSUNG

Pertemuan bersemuka (ind / kumpulan) berkeperluan


spasifik / segera / kes-kes pemulihan

SECARA TDK LANGSUNG

# : Perbincangan / latihan utk ind yg berkeperluan j.masa


panjang
# : Pencegahan / kemajuan kerjaya / bengkel / seminar
PENDEKATAN DALAM
BIMBINGAN

PERKEMBANGAN KRISIS

PENCEGAHAN PEMULIHAN

PENDEKATAN DALAM BIMBINGAN


A. PENDEKATAN PERKEMBANGAN

# : Program direka utk tingkatkan fungsi dan pkbgan


potensi sihat ind / kumpulan.
# : Bantu MM peroleh pertumbuhan peribadi yg positif
mengikut peringkat umur.
# : BB rangkumi kompetensi murid @ hasil yg perlu dicapa
bg 3 domin pkbgan (akademik, kerjaya, peribadi dan
sosial)
# : Keperluan perkembangan BB bg MM
TAHAP MM perlu dibantu dlm perkembangan
SEKOLAH (1) berikut :

# : Kemahiran asas yg MM perlukan utk berjaya di sek 3M


# : Jelaskan b.mana mereka belajar sesuatu, ingat
PKBGAN
kembali maklumat, merancang utk selesai tugasan
AKADEMIK
# : Keupayaan utk kenalpasti situasi d mana pbj
adalah mudah atau sukar.

# : kebolehan utk jelaskan apa yg mereka suka lakukan &


b.mana mereka berubah dr tahun ke tahun
PKBGAN # : Kebolehan utk jelaskan pekerjaan di pelbagai latar,
KERJAYA jenis pekerjaan dlm keluarga.
# : Kesedaran ttg perbezaan antara rakan sebaya & dirinya
# : Kesedaran ttg kemahiran yg mereka ada.

# : Kesedaran kendiri, keyakinan dan kompetensi


PKBGAN # : Kemahiran dlm menjelaskan perhubungan & proses dlm
PERIBADI/ menjalin dan mengekalkan persahabatan.
SOSIAL # : Gambaran +ve ttg atribiut & keunikan diri /org lain
# : T.jawab terhadap tugasan & penjagaan diri / hak milik
TAHAP MM perlu dibantu dlm perkembangan
SEKOLAH (2) berikut :

# : Strategi yg membantu MM belajar eg catat nota,


mengingat, menetapkan matlamat & sedia utk
diuji.
# : Memahami b.mana pbj berlaku secara berbeza
PKBGAN atas ind berebza dan b.mana ianya berlaku
AKADEMIK serentak di dlm / luar sekolah
# : Kebolehan utk aplikasi kemahiran berbeza bg
m.pelajaran dan latar sekolah yg berbeza.
# : Kebolehan menghurai pekara yg dipelajari
berkait dgn dirinya
# : Pengiktirafan terhadap pilihan yg dibuat oleh
manusia terhadap pekerjaan serta peranan lain
dlm hidupmereka
PKBGAN # : Kebolehan utk huraikan pekerjaan org lelaki dan
KERJAYA p.puan serta hubungan antara minat dan
keupayaan utk bekerja
# : Kebolehan utk menjelaskan b.mana kehidupan
mereka pd masa akan datang.

# : Menjelaskan ttg diri mereka, kekuatan mereka


# : Mengenalpasti akibat drp tindakan mereka ke
atas org lain & ada kesan drp pilihan tersebut.
# : Memahami b.mana trait berkembang.
PKBGAN
# : Keupayaan utk lahirkan penghargaan kpd org lain
PERIBADI/
SOSIAL atas kualiti diri mereka yg unik.
# : Keupayaan utk mengetahui bila perubahan
mungkin @ tdk mungkin berlaku
# : Keupayaan utkkenalpasti dan lahirkan perasaan
dlm adab yg diterima.
CIRI-CIRI PERKEMBANGAN BIMBINGAN SPT BERIKUT :

Merupakan usaha jangka panjang

Berbentuk kumulatif (terkumpul)

Ia tertumpu kpd perkembangan ind secara menyeluruh

Ia menekankan tugasan kes ind, perundingan,


Koordinasi, memprogram, kaunseling dan kerja
Kumpulan berkaitan.
B. PENDEKATAN PENCEGAHAN
PENCEGAHAN
#: mengenalpasti kemahiran yg perlu masa sekarang / depan
serta cara menggunakan kemahiran tersebut
# : Biasanya proaktif iaitu permulaan, jangkaan, hadapinya
secara aktif dan sasaran pd satu kumpulan bukan pd ind

TUJUAN :
@ : Menangani masalah masa depan dgn sediakan ind / kumpulan
dgn kemahiran yg diperlukan atau ubah persekitaran.
@ : Pencegahan dilakukan sebelum m.lah terjadi @ sebelum
masalah kecil menjadi besar / serius

BIMBINGAN PENCEGAHAN :
% : Utamakan jangkaan (ramalan) m.lah masa depan serta
sedia maklumat dan latihan kemahiran yg perlu bg ceg
masalah tsbt.
PROGRAM PENCEGAHAN :

#: Dianggap berisiko, mudah dipengaruhi dan alami


kecelaruan dlm jangka masa terdekat

OBJEKTIF UTAMA PROGRAM PENCEGAHAN :

@ : Sampaikan aktiviti / program yg boleh mencegah atau


meminimakan insiden kecelaruan terhadap populasi
yg berisiko.
@ : Contoh : Program Pencegahan Dadah Untuk MM Sekolah
Rendah.
C. PENDEKATAN PEMULIHAN
PEMULIHAN :
#: Proses diaplikasikan selepas masalah ditemui utk dorong
moditifikasi t.laku yg bermasalah.
# : Sedia perkhidmatan kpd MM yg hadapi masalah spasifik

APLIKASI :
APLIKASI : LAKUKAN DIAGNOSIS LENGKAP

Kaji individu dan masalahnya

Buat keputusan spt :


1. Btk kejadian yg dpt kukuhkan t.laku yg diinginkan
2. Musnahkan t.laku yg tdk diinginkan

Contoh : MM yg tdk berfungsi dlm BD normal dibantu memoditifikasikan


t.Laku dgn guna teknik tertentu agar dia dpt belajar dlm BD normal
PROGRAM PEMULIHAN :

#: Fokus kpd cara galakkan MM buat pilihan yg berkesan /


sesuai dan kebolehan gunakan strategi dgn berkesan.

PENGGUNAAN PROGRAM PEMULIHAN :

@ : Keatas MM yg belum berkembang


@ : Mendemostrasi kemahiran buat pilihan yg sihat
@ : MM yg perlu bantuan utkmenangani sesuatu yg sukar.
D. PENDEKATAN KRISIS

PENDEKATAN KRISIS :

#: Berbentuk arahan dan berorentasikan tindakan


# : Digunakan semasa MM menghadapi krisis
# : Semasa hadapi krisis MM tiada masa buat refleksi-kendiri
penerokaan dalaman terhadap persepsi dan aspek
tumpuan
# : MM perlukan panduan sehingga mereka menjd stabil /
selamat dan bertanggingjawab membuat keputusan.
# : T.jawab dtg secara beransur setelah pelan tindakan
awal diperkukuhkan dan MM telah mengalami
kejayaan peringkat awal.
CIRI-CIRI REKABENTUK BB YANG
BAIK

Tujuan yg jelas
Aktiviti yg bersesuaian dgn umur
Pelajaran yg mempunyai koordinasi serta
mengikut urutan
Peluang bagi MM utk mengaplikasi,
membuat refleksi dan menilai pbj mereka.
BB digunakan utk btk arahan tertentu @
perkhidmatan maklumat spt bimbingan BD
@ bimbingan kumpulan kecil

Aktiviti dibtk utk bantu MM fokus kpd


pemerolehan pengetahuan @ kemahiran

Bina matlamat yg sihat / kuasai tingkah laku


bg mencapai matlamat BB

Aktiviti disampaikan dlm sesi BB kumpulan


kecil @ besar utk semua murid

Guru Perlu :
Berkerjasama secara kolobaratif dgn guru BB
agar MM terima BB yg diperlukan.
A. BB INDIVIDU

BB INDIVIDU BERKAIT DGN :


Pencapaian akademik yg tdk memuaskan
Masalah peribadi dan kerjaya
ketidakhadiran semasa aktiviti @ kokurikulum
Masalah disiplin spt tdk dtg @ lewat ke sekolah,
ponteng dan merokok.
TUGAS GURU BB :
Adakan BB ind bg bincangkan masalah yg dihadapi MM
MM dpt kenalpasti dan pencegahan dpt diambil
Membimbing MM menangani masalah
Kembang hubungan & k.pasti masalah yg dihadapi MM
& bantu mereka fahami antara tindakan & akibatnya
Bantu MM mengamalkan kemahiran yg diperlukan utk
hadapi situasi bermasalah dgn berkesan.
B. BB BERKUMPULAN

Gladding (Schmidt, 1993) : tujuan BB kumpulan sbg


pencegahan terhadap kecelaruan perseorangan atau
kumpulan melalui pemindahan maklumat dan / atau
penelitian terhadap nilai-nilai.
Berbtk pdd & infomasi dr bercorak rawatan @ peningka
diri
Bantu k.pasti MM yg menghadapi konflik kritikal & kesu
Lebih kpd arahan dan maklumat secara semulajadi
Menitikberatkan maklumat @ arahan kpd MM yg ramai
Libat ramai murid / perkongsian / perbincangan berlaku
Berpotensi tingkatkan persekitaran BD @ sekolah dgn
utamakan aspek +ve (perkbgan & perhubungan manus
Maklumat / kemahiran boleh digeneralisasikan oleh MM
capai matlamat diri, pdd dan kerjaya mereka.
GURU PERLU :
Guna pelbagai proses pengajaran / teknik / kaedah
Saiz kumpulan sederhana (tdk lebih 25 org)
Berstruktur dan terarah dlm aktiviti.

BATASAN BB KUMPULAN :
Tdk menghasilkan perubahan signifikan kpd MM yg ala
konflik kritikal @ kesulitan dlm kehidupan & di sek, ttp
boleh kenalpasti golongan ini utk dirujuk kpd kanselor.
Saiz kumpulan besar tdk menyekat interaksi ahli kump
mbbkan sokongan peribadi, k.sayang dan pembinaan
kepercayaan tdk begitu mendalam
Tdk membantu ind tertentu, matlamat pdd dan kerjaya
semua ahli kumpulan
Dlm usaha mencapai objektif pengajaran utk pelajaran
dlm satu siri topik, kemungkinan perhatian terhadap
keperluan ind diabaikan.
RINGKASAN

BIMBINGAN Proses membantu ind / kumpulan buat pilihan yg ses

PRINSIP @ : Semua murid boleh rasai sesi BB tanpa kira kaum


@ : T.jawab kolektif antara guru BB, MM, rakan, i.bap
BIMBINGAN
@ : prosedur khusus

# : pemudahcara t.laku terhadap pelanggan


MATLAMAT # : bantu pelanggan hadapi situasi baru
# : menjelaskan keperihatinan
BIMBINGAN
# : menguasai perhubungan interpersonal
# : guna kebolehan bg kuasai keberkesanan kendiri

& : perkembangan, pencegahan, pdd pemulihan & kr


PENDEKATAN
utk sedia bantuan kpd MM cara mengendali @
BIMBINGAN mencari penyelesaian kpd masalah yg dihadapi

JENIS
& : individu & berkumpulan (kelompok)
BIMBINGAN
Kembangkan kemahiran MM utk tangani masalah
(disiplin, peribadi, akademik) dlm kehidupan

Tdk selesaikan masalah utk MM

Sbg pendengar yg baik, supaya MM dpt meneroka /


menilai situasi dan diri mereka serta kembangkan
kemahiran utk hadapi masalah

Berkerjasama (koloboratif) dgn guru PBB bg sedia


BB yg sesuai.

Bekalkan maklumat & maklumbalas kpd guru PBB


ttg keperluan & keberkesanan BB
Beri BB permulaan kpd MM dan bincang apa yg
mereka perlukan sebelum rujuk kpd guru PBB utk BB
@ bantuan selanjutnya.

Biasakan MM dgn BB di sek agar mereka dpt sampai


maklumat BB kpd MM lain & galakan gunakan BB di
sek

Sokong @ bantu program BB spt menjd fasilitator


kem motivasi, mentor dlm program mentor-mentee

Kemas kini rekod MM dlm BD spt kemajuan,


kehadiran,pencapaian akademik dan latarbelakang
MM

Btk hubungan baik dgn MM, penyayang, positif


terhadap MM, sensitif dgn memahami kehendak MM

Bantu btk nilai-nilai dan sikap +ve, komunikasi


berkesan dlm aktiviti pbj BD.
A. MENGUMPUL MAKLUMAT TENTANG MM

PERANAN GURU MATA PELAJARAN :


@ : Sediakan maklumat lengkap (personaliti, tingkahlak
pencapaian) MM melalui ujian dan bukan ujian (soal
selidik, pemerhatian, temuduga)
@ : Buat pemerhatian terhadap MM (luar @ dlm BD) utk
dpt maklumat ttg t.laku & sosial
@ : Melengkapkan, mengemaskini dan menyimpan reko
pencapaian akademik, kokurikulum MM
@ : Menyimpan laporan anekdot libatkan sesuatu perist
tarikh dan tempat utk guru PBB / kaunselor fahami
personaliti MM
@ : Melengkapkan, mengemaskini dan simpan rekod MM
iaitu kad 001 R/M.
B. MENGENALPASTI MM YG BERMASALAH

# : K.pasti MM bermasalah & bantu MM sebelum jd rum


# : Btk hubungan baik dgn MM utk ketahui masalah me
# : Terdpt MM kongsi masalah dgn rakan (tdk dgn guru)
maka bina hubungan dgn rakan MM bermasalah
# : Membincang masalah MM utk ketahui masalah sebe
# : Teroka cara penyelesaian bers-sama dgn MM (MM pe
jujur, komited, rela, guna strategi penyelesaian m.la
# : Rujuk MM bermasalah kpd pakar / kaunselor

Bincang masalah
Teroka cara penyelesaian
Kenalpasti MM utk ketahui
bersama-sama
Bermasalah masalah
(MM perlu jujur)
sebenar
C. RUJUK KEPADA PAKAR

$ : MM bermasalah rumit dirujuk kpd kaunselor / pakar


guru PBB
$ : Masalah spesifik perlu kemahiran spesifik
$ : Pastikan strategi / langkah pemulihan dituruti oleh M
$ : Kenalpasti kelemahan dlm strategi tersebut.
D. MENGENALPASTI FAKTOR PENGHALANG

FAKTOR PENGHALANG BIMBINGAN

$ : Tdk mempunyai kemahiran kaunseling / tdk terima


kursus bimbingan dan kaunseling
$ : Salah tafsir bahawa perkhidmatan BB hanya utk MM
bermasalah sj, MM cuba elak bertemu guru PBB sbb
takut ditertawakan.
$ : Tdk dpt sokongan i.bapa sbb tdk mahu anak dilebel
bermasalah
$ : Tdk dpt sokongan guru lain sbb rasa tdk cekap sbb
kurang kemahiran BB dan kaunseling.
4 peranan guru BB & Kaunseling :

(i) : Mengumpul maklumat m-murid : guna ujian &


bukan ujian utk dpt gambaran tentang personaliti,
t.laku & pencapaian MM

(ii) : Mengenalpasti MM bermasalah : melalui


temuduga bg mempastikan masalah sebenar dan
bantu MM meneroka penyelesaian @ pilihan
penyelesaian. Rujuk kes kpd pakar jk rasa tdk mampu
selesai masalah

(iii) : Merujuk kpd pakar : jika tdk mampu selesai


masalah dan guru perlu rancang tindakan susulan

(iv) : Mengenalpasti faktor-faktor penghalang :


spt kurang kemahiran, salah faham terhadap BB dan
Kaunseling serta kurang sokongan i.bapa dan guru
CONTOH KOMUNIKASI INTERPERSONAL DLM BD:
Berbual dgn murid-murid
Memberi atau membalas pujian
Berkenalan dgn rakan baru
Berkomunikasi menerusi mesej yg segera
Mengekalkan dan memperbaiki perhubungan
Memberi tunjuk arah
Memujuk guru besar.
Soalan bg meningkatkan komunikasi
interpersonal (KomI) :
Apa yg ingin saya katakan?
Apa yg patut saya kata, k.kala
bertentangan dgn niat baik saya?
Apa sebenarnya maksud saya, apakah
kesan emosi terhadap kata-kata saya?
KONSEP
KOMUNIKASI INTERPERSONAL

Dibuat secara bersemuka, berbual dgn murid sblm


kelas bermula, berinteraksi dgn ibu bapa @ rakan
semasa makan malam, bertukar rahsia dgn rakan

Berlaku sepanjang hari / ada yg berkesan & ada


yg tdk berkesan

Proses perkongsian maklumat antara individu

Perlukan usaha 2 hala


KOMUNIKATOR BERKESAN

: Memahami sepenuhnya maklumat

: Mengetahui proses komunikasi interpersonal

: Merancang dgn teliti bg mereka bentuk & melaksana


strategi komunikasi

: Guna maklum balas utk memastikan ketepatan


sesuatu mesej.
KEMAHIRAN INTERPERSONAL

: Kemahiran yg perlu utk meneruskan hubungan


antara individu dgn individu lain.
: Contoh kemahiran interpersonal :
Rakan menyatakan sesuatu, anda mendengar,
menyoal jika tdk faham, angguk kepala jika
setuju

: Kemahiran interpersonal : menyoal, mendengar


dgn aktif, gunakan anggota badan, komunikasi
memberi perhatian, memahami berempati, refleks
bersemuka (konfrontasi)
KOMUNIKASI

: Satu btk rasa yang melibatkan perhubungan manusi


(perbualan, pandangan, mengurus konflik)
: 2 kumpulan memain peranan secara jelas / lengkap
: Apa sahaja bentuk interaksi perkataan, ekspresi
muka, bahasa, gerak tubuh, kesenyapan yg boleh
diterjemahkan maksud, perasaan & sikap antara y
terlibat.
: Pertukaran maklumat antara pengantar / penerima
: Mesej perlu jelas penerima memahami, percaya &
buat tindakan
: Maklum balas dpt melengkapkan ketepatan
komunikasi
: Medan komunikasi 2 hala
: Komunikasi melibatkan :

: individu dgn individu


: antara organisasi
: proses yg kompleks & libatkan banyak aspek
: penyampaian tepat drp penyampai - penerima
: ketepatan penerima dan pemahaman
: penerimaan @ penolakan selepas menerima
maklumat.
: melibatkan pengherotan & ketidaktepatan
akibat rangkaian perhubungan manusia yg luas
: kepercayaan & keyakinan (kepercayaan menjadik
komunikasi lebih terbuka dan jujur)
KEBERKESANAN KOMUNIKASI 2 HALA

: Mesej yang jelas


: Penerima memahami, mempercayai & ambil tindakan
: Menerima maklumbalas
: Atasi halangan (halangan bahasa, pendengaran,
ketidakupayaan bertutur, kebisingan, istilah &
pengetahuan murid)

: Komunikasi berkesan melibatkan :


: komponen intrinsik kerja yg efisyen
: perhubungan yg berkesan
: aliran komunikasi secara terbuka dlm
keadaan kondusif
: hubungan positif yg didorong oleh
penggunaan teknik tertentu.
MASALAH KOMUNIKASI

: bekerja dlm rangka rujuk yg berbeza

: tdk mampu bina hubungan dlm keadaan yg


memuaskan / selamat / berkesan

: tdk diberi perhatian serius

: anggap komunikasi tdk penting.


MODEL KOMUNIKASI 2 HALA
PERSEKITARAN KEBISINGAN

MAKLUMBALAS

ENKOD DEKOD

PENAPIS PENAPIS
MESEJ
PENYAMPAI
PENERIMA
PERSEKITARAN KEBISINGAN
SUMBER : Lucas R.W : Perhubungan Interpersonal Yg Berkesan
HALANGAN KOMUNIKASI

ASPEK CIRI HALANGAN CARA ATASI HALANGAN

Kebisingan Kurangkan aras bunyi /


PERSEKITARAN gangguan alat komunikasi dlm bilik khas/
pendengaran elak guna radio

Suara / bahasa Guna ayat ringkas & jelas,


tdk jelas maksud elak guna istilah yg mbbkan
kabur, istilah salah faham, kemukakan
PENGHANTAR
teknikal, soalan soalan terbuka / tertutup utk
yg sukar dpt maklumat / sedia
difahami maklum balas yg sesuai

S-sama bercakap Berhenti berbual & dengar


PENERIMA Jgn mencelah @ sahaja / elakkan mencelah
menyampuk @ menyampai pendapat.
ASPEK CIRI HALANGAN CARA ATASI HALANGAN

Sikap (nilai, minat


kepercayaan, pdd Kenalpasti faktor tsbt dlm
penderiaan dan diri anda (guru) dpt
PENAPIS pengetahuan) mencegah halangan /
bertindak sbg kerosakan penerima mesej
penapis / halang drp murid-murid
resepsi mesej

Idea, konsep, Pastikan anda berpengetahua


maklumat yg di bermaklumat & mahir utk
MESEJ
pindahkan sbg sampai mesej dgn berkesan
penyampai Berupaya jawab soalan murid

Keadaan / aliran
Komunikasi secara
SALURAN yg dilalui semasa
bersemuka.
berkomunikasi
ASPEK CIRI HALANGAN CARA ATASI HALANGAN

Murid gagal
Tingkatkan kefahaman murid
terjemah @
pd mesej & kenalkan murid
fahami apa yg
pd simbol, perkataan &
ENKOD guru hantar/ murid
isyarat akan beri kesan kpd
tdk kenal
mesej. Pilih saluran / masa
perkataan &
ind utk sampaikan mesej
isyarat

Penterjemahan isi
Guru boleh
kandungan ke
DEKOD menginterpertasi dan beri
bahasa, simbol @
respons yg sesuai
makna

Atasi penerimaan mesej &


MAKLUMBALAS diterjemah spt yg
dikehendaki.
KEMAHIRAN
Komunikasi Intrapersonal

: Keberkesanan seorg guru, rakan, pasangan hidup


pengurus bergantung kpd kemahiran Komunikasi
Intrapersonal

: Penting kpd keupayaan profesional & dokumentasi


secara meluas
1. MEMBINA HUBUNGAN

: Hubungan berkesan jk ada keyakinan antara G-M


: Bina hubungan berasas kepercayaan & pertahankanya
w.pun terjadi perubahan
: Kepekaan, hormat, empati & keteguhan faktor penting
dlm bina hubungan
: Murid beri m.balas terhadap kepekaan, hormat & emp
dr guru & mahu guru rasai apa yg mereka rasa &
anggap guru sbg rangka rujukannya.
: Kemesraan, penyayang & perlakuan yg sesuai
galakan murid bertindakbalas.
: Keadaan fizikal, cara murid dialu-alukan, gerak isyarat
nada suara, kehadiran gangguan pengaruhi mesej
: Guru guna kemesraan, nada & perkataan yg diterima
murid & elak guna kenyataan streotaip @ humur pa
2. MEMBERI PERIHATIAN

: Individu terima maklumat 4-6 kali lebih cepat dr


kepantasan pertuturan normal
: MM mudah terganggu, maka guru perlu beri
perhatian penuh agar mesej tdk hilang

: Guru perlu :dengar dgn penuh perasaan / dengar


dgn penuh minat dgn libatkan tumpuan mental /
gunakan ekspresi muka, gerak isyarat & postur

: Fungsi Memberi Perhatian :


: fahami kenyataan murid
: bantu fahami masalah murid
: wujudkan rasa hormat diri @ selamat bg murid
: alat peneguhan / alat komunikasi
: bantu hubungan baik G M (klien)
KOMPONEN MEMBERI PERHATIAN
: Kedudukan Klien (Murid) : Pastikan murid dpt duduk
dgn selesa / tiada apa-apa yg menghalang t.laku
: Bertenang : Murid duduk selesa agar kenyataan dpt
dinyatakan @ didengar dgn jelas / dorong M bercaka
: Kedudukan Tubuh (posture) Pembimbing: condong
kehadapan arah murid menunjukkan Pmbg menerima
minat pd murid.
: Ekspresi Muka : berseri, senyum sbg tanda Pmbg
sedia menerima murid
: Tentangan Mata : bertentang mata dgn murid tanda tu
minat dgn apa yg dikatakan & bersama murid dr fizik
& mental. Ikut keselesaan murid (alih mata bila M ma
: Soalan Terbuka : galakan murid bercakap / beri peluan
murid bercakap panjang
: Dorongan Minima Utk Bercakap : gerak isyarat, angguk
kepala, perkataan tunggal & ringkas spt uh-uh,
uh-uhm, ye, perwatakan badan, ulang perkataan
CONTOH : Skala kadar : Tingkah laku Memberi Perhatian

Tentangan mata

1. Kurang memberi perhatian, kurang tentangan mata


2. Tentangan mata konsisten
3. Perhatian teliti, mengubah penggunaan tentangan mata,
sering memberi perhatian penuh.

Kedudukan tubuh badan, pergerakan dan gerak-geri

1. Tegang, kurang selesa


2. Terlalu tenang
3. Selesa, memberi perhatian penuh, gerak-geri munasabah

Kadar Pertuturan dan nada suara

1. Terlalu lambat atau cepat, nada suara tidak berubah


2. Teragak-agak, kurang pasti
3. Kadar pertuturan yang sesuai.
3. MENDENGAR DGN AKTIF

: Mendengar :
: Carl Rogers : Guru pmbg hendaklah mendengar
secara aktif.
: asas / komponen penting dlm interaksi &
komunikasi
: bantu kenal pasti bidang bermasalah /
perunding yg berkesan dlm selesai konflik &
masalah, buat keputusan
: alat kumpul maklumat dlm komunikasi aktifkan
proses pembelajaran
: 4 fasa mendengar iaitu pendengaran,
penumpuan, pemahaman dan bertindakbalas

: Tujuan Mendengar : Fahami mesej


: Guru Perlu :
: tunjukkan minat yg tulen terhadap kata-kata mu
: berdiam diri sepanjang masa ttp guna semua
deria utk fahami mesej
: mendengar setiap perkataan & minda mencari
mesej yg tersirat / melalui mata lihat bahasa
tubuh, gaya isyarat / dengar kata hati anda,
buat catatan reaksi terhadap mesej
: faham maksud tersirat dan tersurat (fahami
perasaan murid dgn mendalam @ rasai apa y
dirasai oleh murid (mendengar dgn empati
: menyatakan dgn tepat idea & perasaan murid
: dpt mentafsir perasaan yg terpendam murid &
buktikan pd murid bahawa kita mendengar
memahami dan menerima mereka
: profesional, ambil berat dan menghormati murid
sbg manusia
: Mendengar Dgn Aktif :
: Bantu guru menguji pemahaman ttg apa yg
dikatakan oleh murid-murid
: Mengimbas kembali pengertian maksud kpd
murid dan buat penjelasan atau betulkan salah
faham
: Tdk mengulang perkataan sama yg dituturkan
murid, ttp memasukkan pemahaman guru ttg
keseluruhan mesej murid jd satu maksud yg
menyeluruh
: Rangsangan meneroka perasaan & pemikiran
mereka
: Kegagalan Mendengar : kegagalan perkhidmatan,
murid kecewa, meningkatkan stress ind & publisiti
negatif di war-warkan.
: TEKNIK MENDENGAR SECARA AKTIF :

I. Meringkaskan Maksud M
: Guru guna perkatan sendiri bg jelaskan maksud
@ perasaan murid & yakinkan murid bahawa anda
mengerti @ tunjuk minat terhadap mereka
: Murid berpeluang jelaskan perkara sebenar
: Perjelasan berlaku bila wujud salah faham @
melahirkan sokongan kpd murid utk terus berbual

II. Melahirkan Pemahaman Terhadap Perasaan M


: Ulang perasaan yg dinyatakan @ bayangan utk
bantu anda kaji semua persepsi anda terhadap
perasaan murid
: Murid lihat perasaan sendiri secara objektif dan
menjelaskannya.
III. Mengemukakan Soalan
: Menyoal :
- dpt fahami pemikiran / perasaan murid / peroleh
maklumat tambahan
- Merangsang / menyokong murid utk rasai merek
boleh kembangkan pemikiran / perasaan
- Mengesahkan minat dan perhatian guru
terhadap murid

: Kebaikan Mendengar Secara Aktif :


- Bekalkan lebih banyak maklumat utk perbincangan
- Kesan terapeutik
- Ind dpt luahkan perasaan membawa kpd
pelepasan emosi
4. MENGGUNAKAN BAHASA YG SESUAI

: Bahasa :
: Lisan dan bukan lisan
: Pengalaman sebenar ind dpt dilahirkan
: Beri kefahaman ind lain lihat situasi sbg masalah
atau peluang
: Tanda kepekaan @ penghormatan kpd budaya
murid bila anda bertutur / memahami bahasa
mereka (formal / bahasa harian murid).
: Berpusat bg interaksi sosial @ kuasa berkesan
menggambarkan kebenaran kpd murid.
: Maksud sesuatu perkataan bergantung kpd :
: Individu yg bercakap
: Latarbelakang individu yg bercakap
: Pendidikan individu
: Perkataan yg dipilih utk digunakan.

: Strategi :
: Guna ayat ringkas
: Elak bahasa yg sukar difahami
: Sebut perkataan dgn jelas
: Elak guna istilah yg merendah / menghina
murid.
5. MEMAHAMI BAHASA TUBUH

: Bahasa Tubuh :
: Komunikasi tanpa lisan (kontek mata, ekspresi
muka, isyarat, pergerakan / posisi badan,
kelipan mata, isyarat tangan dll)
: Menjadi pelengkap perkataan (pertuturan)
: Meluah perasaan, reaksi, keadaan pemikiran
tanpa guna perkataan / tanpa bertutur
: Kajian : Bahasa tubuh yg diguna utk hantar
mesej lebih penting dr perkataan yg ditutur.
: Keseluruhan mesej yg difahami murid dida
: 10 % dr keseluruhan kandungan
: 30 % dr kenyaringan / nada suara
: 60 % dr komunikasi non-verval (b.tubuh)
: Pentafsiran b.tubuh perlu berhati-hati : Eg : senyuman
anggukan, kelipan mata, ekspresi mukatdk membaw
makna mendalam.
: Contoh :

MASA BAHASA TUBUH PENTAFSIRAN

Duduk dihujung kerusiTdk bermaksud apa-apa


Lepas 30 min sambil membongkok kerana itu cara murid
badan ke meja duduk yg paling selesa.

Menunjukkan minat yg
Situasi 1 Semakin membongkok
mendalam pd
Lepas 30 min kan badannya
perbincangan

Tdk berminat atau


Situasi 2 Duduk tegak dan
sudah hilang minat pd
Lepas 30 min Bersandar di kerusi
perbincangan
: 2 cara pentafsiran bahasa tubuh

a. Memerhati perlakuan individu di awal perbincanga


semasa tekanan masih rendah dan subjek mudah
diterima
b. Kesan perubahan mendadak dlm tingkah laku dan
postur.

: Jgn fahami bahasa tubuh pd isyarat sahaja ttp juga pd


postur
6. KEMAHIRAN BEREMPATI

: Kemahiran Berempati : Guru cuba memahami serta


merasai apa yg dirasa oleh murid

: Kepentingan : bantu Guru memahami kenyataan


murid & merasai perasaannya.

: Kebaikan :
: Beri gambaran kpd M bahawa Guru telah
memahami perasaannya.
: Mendorong murid menceritakan masalahnya
: Bantu Guru memahami kesulitan murid
: Respon Guru mengandungi 2 aspek iaitu
a. Aspek kognitif
b. Respon afektif.

CONTOH 1 :
M : Basikal saya dilanggar kereta pagi tadi. Entah mana saya
nak cari wang utk membaikinya.

Guru : Ahmad berasa bimbang kerana tdk ada wang utk


membaiki basikal yg telah dilanggar kereta.

2 aspek respon Guru berdasarkan cth di atas :


a. Aspek kognitif : basikal telah dilanggar kereta
b. Aspek afektif : bimbang
: Kemahiran Berempati Guru mengandungi 2 komponen
kenyataan Murid (klien) iaitu :
a. Idea klien (kongitif)
b. Perasaan klien (afektif)

CONTOH 2 :
M : Saya benci kawan saya Mutu. Dia suka menuduh saya
tanpa bukti. Semalam dia kehilangan pen. Dia menuduh
saya mencurinya.
Guru : Kamu benci Mutu kerana dia selalu menuduh kamu tanpa
bukti.

2 Komponen kenyataan Guru iaitu :


a. Komponen idea : kerana dia selalu menuduh kamu
tanpa bukti .
b. Komponen afektif : benci
KEPENTINGAN EMPATI

Membina : Murid rasa Guru memahaminya dia muda


hubungan dgn M menceritakan masalahnya.

Merangsang : Guru beri respon empati : Murid mula men


penerokaan diri situasi dihadapannya dgn mendalam

Menyemak
: Murid betulkan respon empati Guru yg ku
pemahaman dgn
tepat.
klien (M)

Memberi : Empati adalah cara menyelami jiwa Murid


sokongan aspek pengalaman, t.laku & perasaan.
Melicinkan : Empati galakkan Murid bercakap lebih lan
komunikasi sbb merasakan Guru telah memahamin

: Empati tumpu pd isu-isu penting dr murid


Meningkatkan
: Empati membantu Murid & Guru memaham
tumpuan
pengalaman, t.laku dan emosi Murid

: Empati libatkan Guru @ Pmbimbing utk be


Menyekat nasihat terlalu awal
pembimbing : Empati galakkan Murid memikirkan stra
penyelesaian masalah.

: Empati dorong Murid akui masalahnya &


Menggalakkan
masalah dgn mendalam, menyusun
tindakan M
strategi dan bertindak dgn tegas..
RESPONS EMPATI KAUNSELOR

Tepat Kurang Tepat

Pengesahan oleh Murid Tanda kurang tepat yg


secara lisan @ tanpa ditunjukkan secara lisan
lisan @ tanpa lisan

Penjelasan lanjut Kenyataan semula @


oleh Murid pembetulan oleh Murid

Respons kaunselor yg
berempati

Pergerakan yg disebabkan empati yg tepat & kurang tepat


7. MEMBERI TINDAK BALAS BERSESUAIAN

A. GALAKAN YG MINIMA

: Isyarat tangan, anggukan, sepatah perkataan @ buat


bising, postur badan, pengulangan kata kunci, senyum
tunjukan anda berminat
: Eg : mmm, A-haa, Ya, Jadi?, Lagi?, Ibu anda

: Kebaikan :
: Galakan Murid terus bercakap
: Guru banyak bercakap mbbkan Murid hilang minat
: Mudah dpt mesej (mendengar suara sendiri)
B. MENYOAL

: Soalan digunakan utk :

: mengembangkan maksud
: memulakan perbualan
: dpt ilustrasi (gambaran) secara spasifik
: mengkaji persepsi
: mendapat lebih maklumat ttg masalah Murid.

: 2 jenis soalan :

A. Soalan Terbuka
B. Soalan Tertutup
A : Saoalan Terbuka
: Agar M terus bercakap / jelaskan topik dgn terperinci
: Bantu M fahami topik bkn memahami pemahaman pm
: Dpt peroleh banyak maklumat & dpt gambaran jelas
ttg masalah Murid
: Memudahkan sesi membimbing.

CONTOH :
Apakah perkara berkaitan ibu anda yg amat mengecewakan anda
Bagaimana anda boleh menghilangkan kekusutan ini?
Apakah sebab anda meninggalkan sekolah?
Apakah maksud anda dengan kegagalan?
Bagaimana perasaan kamu selepas dihukum oleh Guru Besar?
Apakah sifat bapa yg mengecewakan kamu?
Apakah perasaan Siti apabila diberitahu Siti telah mendapat 8A d
SPM?
B : Saoalan Tertutup
: Maklumat berbentuk fakta @ jawapan ya tdk
: Menghentikan perbualan
: Mencadangkan murid senyap & jawab bila ditanya
: Peroleh maklumat terhad (perlu kemuka byk soalan)

CONTOH :
Apakah dia membuatkan anda marah?
Ya , Tidak juga , Tidak .
Anda mahu pergi dari dia?
Oh! Saya fikir anda mahu meninggalkan rumah
Guru : Sukakah kamu datang ke sekolah?
M : Ya
Guru : Sudahkah kamu bersarapan?
M : Belum
Guru : Adakah kamu terlibat dgn kecurian itu?
M : Tidak
C. BERFIKIR LANTANG

: Menyuarakan secara terbuka / eksplisit apa yg ada dlm


dlm fikiran anda utk didengar oleh org lain
: Murid akan hairan, tertanya-tanya, terganggu jika guru
ubah topik serta merta.

: Kegunaan : Utk menjelaskan;


: kpd M apa yg berlaku dlm komunikasi
: sebab mengapa topik pengajaran diubah t-tiba

: Tujuan :
: Menghapuskan kesangsian, keraguan,
anggapan buruk murid ttg apa yg berlaku
: Yakinkan murid apa yg berlaku dgn penerangan
ringkas / jelas.
D. TERUS MENERUS

: Bertindak secara langsung @ terbuka apa bila


mengetahui apa yg berlaku diantara guru dgn murid
satu masa dan berkomunikasi secara konstruktif

: Jika komunikasi beri kesan ve, mengacam murid, rasa


selesa, tdk mesra ; maka anda perlu jelaskan sebabn
sama ada satu kemungkinan @ pendapat sahaja.

: Eg : Saya dpt rasakan yg kamu mula berasa marah


terhadap saya sekarang.
E. MENGGUNAKAN KESENYAPAN

: Kesenyapan : berhenti sementara

: Sebab Murid berhenti bercakap


: rasa tidak selesa
: penerokaan diri utk celik akal terhadap m.lah
: mencari idea / perasaan utk disampaikan

: Tujuan kesenyapan
: Menerima tindakan murid
: Beri keyakinan pd murid bahawa ia berhak
menentukan corak komunikasi.
: Beri peluang kpd guru / murid utk berfikir
: Membina kepercayaan
: galakan pelajar berfikir terbuka utk lahir isi hati
: Cara guna kesenyapan dgn berkesan
: menerima murid
: peka terhadap masa
: biarkan murid memecahkan kesunyian
: jangan timbulkan kemarahan murid
benarkan ia keluar (jika ia mahu)

CONTOH :

1. Nampaknya, saudari sdg memikirkan sesuatu. Boleh


saya kongsi?
2. Mungkin saudara sudah sedia utk berkongsi dgn saya
tentang apa yg difikirkan tadi.
3. Saya kira saudari ada sesuatu yg hendak disampaika
Sila ceritakan.
F. MENGENAL PASTI PERASAAN

: Kebolehan membuat tanggapan @ t.balas terhadap


perasaan murid secara tepat.
: Tahap sensitiviti yg tinggi utk memahami murid
: Kebolehan mengenal perasaan apabila diluahkan
: Galakan murid meluah @ menyatakan perasaan dgn je
: Eg :
: Apa perasaan kamu ttg apa yg berlaku?
: Apa perasaan kamu sekarang?
G. REFLEKSI

: Refleksi :
: terhadap idea utama dgn kenyataan ringkas
: ungkap semula apa yg M terlah katakan
: isi kandungan dirumus jd maklumat baru
: terhadap perasaan (dr kenyataan beremosi mur
fokus kepada maksud tersirat
: diguna utk tunjuk kefahaman @ bantu murid ke
arah kesedaran kendiri
: diguna disemua peringkat komunikasi
: menyemak pemahamannya dgn murid (Guru pe
b-benar faham masalah murid

: Refleksi berkesan memberi isyarat kpd murid bhw gur


cuba memahami @ fahami dgn betul @ menerima m
: 2 jenis refleksi : Refleksi Idea & Refleksi Perasaan
REFLEKSI IDEA
: kemahiran Guru sbg cubaan memahami murid
: Guru menyemak sama ada dia faham apa yg
dikatakan oleh murid
: membolehkan murid capai kesedaran diri dan
kefahaman diri.
; Guru membalikkan idea @ isi kenyataan murid
CONTOH 1 :
M : Saya tidak mencuri
Guru : Saudara tidak mencuri.

CONTOH 2 :
M : Saya fikir saya akan gagal lagi. Saya tidak pernah
mendapat gred yang baik.
Guru : Rekod lama saudara menunjukkan saudara mungki
akan gagal.
REFLEKSI PERASAAN

: Guru membalikkan aspek emosi kpd murid


: Meninggikan tahap kesedaran murid ttg
perasaan sebenar yg dialami olehnya.
: Contoh di bawah
CONTOH 1 :
M(Man): Saya berasa saya akan gagal lagi
Guru : Ali bimbang akan gagal lagi.

CONTOH 2 :
M : Cikgu menengking saya tanpa suatu sebab tertentu
Guru : Saudara berasa marah kerana ditengking tanpa sbb

CONTOH 3 :
M : Saya benci sikap i.bapa saya. W.pun sudah berumu
17 tahun, mereka suka menyekat pergerakan say
Guru : Saudara berasa kecewa kerana kebebasan saudara
tersekat?

CONTOH 4 :
M : Saya hairan b. mana kamu kalah dlm perlawanan it
pada hal kamu bermain baik sekali.
Guru : Saudara hairan kerana kalah dlm perlawanan itu?
Contoh kata-kata perasaan adalah spt berikut :

Sedih Geli hati Kecewa Seronok


Hampa Puas hati Putus asa Cemburu
Terharu Takut Gelisah Tersinggung
Rasa sakit Rimas Muram Sayang
Rindu Terperanjat Kecil hati Cinta
Bosan Tertekan Malu Iri hati
Jemu Tak sedap hati Keliru Ria
Marah Geram Berang Risau
Meradang Patahhati Meluat Bingung
Sakit hati Kuatir Panas hati Bimbang
Benci Mesra Sombong Terancam
Suka Kasih Gembira Rasa bersalah
Pengukuran Tindak Balas Yg Tepat Kpd Perasaan
(Cheryl J. Normington)

Arahan : Tandakan ( / ) dlm ruang berkenaan 1 2 3 4 5


Tindak balas tidak menepati isi
Jarang menepati isi
Kadangkala menepati isi
Sentiasa menepati isi
Tidak menghiraukan perasaan nyata
Tindak balas tidak menepati perasaan
Kadangkala menepati perasaan
Sentiasa menepati perasaan
Tidak dapat menyentuh perasaan dalaman
Kadangkala menyentuh perasaan
Sentiasa menepati perasaan
H. INTERPRETASI (MENTAFSIR)

: Proses aktif utk menerangkan makna sesuatu


peristiwa / aktiviti kpd murid secara aktif supaya me
boleh melihat masalahnya dr sudut yg baru.
: tafsiran kpd masalah bg pastikan guru & murid b-bena
memahami masalah / dpt gambaran jelas masalah m

: Matlamat :
: melatih murid mentafsir sendiri peristiwa @ mas
yg dihadapi
: membantu murid memahami maksud sesuatu
peristiwa.
: memberi pandangan alternatif terhadap masala
: beri makna lebih mendalam terhadap mesej
asal murid.
: Kemahiran Interpretasi :

: gunakan perkataan mudah difahami


: jgn berikan terlalu banyak interpretasi pd satu
satu masa.
: toleransi & pengetahuan murid perlu ada supay
M tdk di paksa terima sesuatu interpertasi.
CONTOH 1:

M : Saya tdk dpt mengurangkan a-aktiviti permainan


saya .tugas yg diberikan oleh pensyarah terlalu
banyak. Ini melampau.
Guru : Anda cuba menyatakan p-pensyarah bersalah krna
memberi terlalu banyak tugasan dan itu mengangg
aktiviti permainan anda.

CONTOH 2 :

M : Saya tdk dpt membuat kerja rumah jk ayah berada


dirumah. Saya berasa tertekan. Dia akan marah
w.pun suatu kesilapan kecil berlaku.
Guru : Drp apa yg saudara katakan ttg ayah saudara,
saudara amat takut pdnya. Adakah itu benar?
CONTOH :

Kamu menceritakan mengenai keluarga kamu seolah-olah


kmau bukannya pemerhati yg berminat. Saya mengandai
kan bahawa kamu tidak mempunyai perasaan terhadap
mereka.

Tidak mustahil seseorang itu boleh mencintai atau


membenci bapanya pada masa yang sama.

Dari apa yg kamu katakan mengenai bapa kamu,


nampaknya kamu betul-betul takutkannya. Begitukah
pandangan anda?
I. PENJELASAN

: Penjelasan :
: membuatkan sesuatu yg kabur jd lebih fokus
atau jelas
: respon murid yg kabur (menyembunyikan sesua
mengelirukan) perlu diperjelaskan

: Cara penjelasan :
CONTOH :

Boleh tak kamu terangkan perasaan kamu itu dgn cara yg


lain pula?
Saya kurang faham dgn apa yg telah kamu terangkan.
Apa maksud kamu apabila kamu berkata ibu bapa kamu
tidak mempedulikan kamu langsung?
J. KONFRONTASI

: Konfrontasi :
: menjelaskan perselisihan yg telah kita perhatikan
dlm t.laku murid.
: satu respon membolehkan murid berdepan dgn ap
yg diperlukan @ yg perlu dielakkannya

: Tujuan :
: kenali dgn jujur / terbuka serta tunjukkan kpd muri
apa yg berlaku.
: bantu murid mengenal pasti percanggahan, rasiona
helah & interpertasi yg salah.

: Kesan : timbul cabaran, pendedahan @ ancaman


: Kemahiran Konfrontasi : digunakan oleh Guru bila :
1 : Bila kenyataan Mberlainan dgn tindakannya.
Eg : Murid berjanji utk dtg awal ke sek ttp masih d
lewat ke sek. (Konfrontasi digunakan utk betulkan
tdkan murid ini dgn menyatakan kata-katanya be
dgn tindakannya )
2 : Murid tdk mahu mengaku sesuatu @ tdk ingin m
sesuatu perkara @ masalah dr sudut yg berlaina
: Masalah Konfrontasi :
: timbul rasiko @ mencabar murid.
: Murid rasa tergugat & mahu tamatkan bmbingan @
tdk mahu berjumpa Guru.
: Kebaikan :
: timbul sedar diri pd M dgn cepat /dorong M ubah
t.laku sejajar dgn kata-katanya.
: Gunakan konfrontasi semasa hubungan G-M
baik (mesra / kukuh)
CONTOH 1:

M : Selepas makan, saya biasanya menonton TV. Lepas


itu saya cuba menyiapkan kerja rumah ttp saya
dapati sukar utk menyelesaikan kesemuanya
G : Nampaknya saudara mempunyai masa utk
menonton TV kekurangan masa utk menyiapkan
kerja rumah.

CONTOH 2 :

M : Bilakah rombongan ke Melaka itu akan bertolak.

G : Saudara telah menyatakan beberapa kali saudara


tdk meminati rombongan tersebut, ttp saudara
kerap bertanya ttgnya.
CONTOH :

Kamu kata sekolah tdk berapa memuaskan, tetapi gred


kamu sangat cemerlang.

Kamu asyik mengatakan kamu sayangkan emak kamu,


tetapi kamu tak mahu menggembirakannya dgn selalu
duduk di rumah.
H. PENDEDAHAN KENDIRI

: Gbb pernah menangani m.lah serupa @ pernah alami


masalah yg sama
: Perkongsian pengalaman dgn murid dpt melegakan @
murid rasa selesa.
: Murid rasakan bukan dia sj alami masalah tersebut
: Elak maklumat yg merendahkan murid @ murid berasa
kurang senang.
CONTOH 1:

M : Ini kali kedua saya cuba menduduki peperiksaan


PMR. Bodohnya saya ini.
G : Itu bukan perkara luar biasa. Saya pun menduduki
peperiksaan SPM sebanyak dua kali sebelum saya
lulus

CONTOH 2 :

M : Keluarga saya miskin.Oleh itu saya terpaksa


membantu emak di gerai. Saya tdk dpt mengulang
kaji sepanjang masa.
G : Mat, itulah tanggungjawab seorang anak. Bapa
penoreh getah. Semasa kecil saya menjual kuih yg
dibuat oleh ibu.
I. PEMPARAFRASARAN

: Pemparafrasaran : meringkaskan kenyataan murid dr


semasa ke semasa.

: Tujuan :
: Gbb menyemak pemahamannya ttg masalah m
: tingkatkan ingatan G isi-sis penting
: tingkatkan pemahaman murid ttg masalah yg
dihadapinya.
: timbul kesedaran diri murid
: beri celik akal kpd murid utk selesai masalahny
CONTOH 1:

M : Saya sentiasa lambat masuk ke kelas. Ini mbbkan


saya terus dihalau keluar dr bilik darjah. Saya
benci cikgu kerana tindakannya itu. Lagipun saya
tdk sengaja. Saya terpaksa menolong emak
membasuh baju dan seterusnya menyediakan
makanan utk adik saya.

G : Nampaknya saudari marah kerana selalu dihalau


keluar dari kelas walaupun saudari ada sebab-
sebab yang sah.
J. MEMBERI NASIHAT

: Hadley : cadangan & nasihat a.lah t-teknik yg sama


dgn pujukan & oleh itu ia perlu digunakan dgn
berwaspada.
: Guru perlu meneroka satu strategi penyelesaian
masalah.
: Eg : Murid lemah dlm BI, jgn terus cadangkan utk ikut
kelas tuisyen, sbb cadangan itu siapa saja boleh
mencadangkannya.
: Guru perlu tanya apa yg murid boleh buat utk baiki
pencapaian dlm BI
K. KEMAHIRAN IMMEDIACY (KETIKA INI)

: K. Immrdiacy : pengakuan ttg apa yg berlaku di sini


pd ketika ini.
: Meramal perasaan.
: Eg : M melihat keluar beberapa kali mungkin sudah
bosan dgn sesi bimbingan. (Guru boleh bertutur d
suasana disini & ketika ini (here & now) spt
menyatakan kpd murid yg dia kelihatan sudah bo
dan baik ditangguhkan.
CONTOH 2 :
G : Saya berasa saudara kurang puas hati dgn saya skr

CONTOH 2 :
G : Nampaknya saudara tdk gemar akan tempat ini,
L. BERSEMUKA

: Guru perlu bersemuka dgn murid utk dpt maklumat je


terperinci (bukan lisan)

: Faedah Bersemuka :

: dpt cerita sebenar / jelas / ikhlas


: memahami perasaan / non verbal (t.laku)
: dpt membantu murid dgn cara yg betul
: beri perhatian teliti kpd kenyataan murid
HALANGAN Dalam
Komunikasi Intrapersonal

tiada seorang pun yg tidak menghargai kebaikan &


simpati. Kita mesti membina hubungan berdasarkan
saling percaya-mempercayai, memahami,
menghormati dan membantu tanpa mengambil kira
perbezaan budaya, falsafah, agama @ kepercayaan

The Dalai Lama


: Kekurangan elemen komunikasi mbbkan pemahaman
kejelasan makna akan berkurangan
: Halangan komunikasi membawa kegagalan komunikas
: Contoh.

HALANGAN KOMUNIKASI

Budaya, persepsi, sejarah, Makna/maksud


kepercayaan, jangkaan, mesej diubah
MESEJ keadaan organisasi, etnik, suai @
peranan, motivasi, hilang
psikologi, kuasa yg ada
pada individu.
A. FIZIKAL

: Ketidakupayaan spt kecacatan fizikal, masalah


pendengaran, pertuturan dan kesihatan

B. PERSEKITARAN

: Pengalaman dr persekitaran yg dikongsi bersama akan


galakkan komunikasi
: Komunikasi tdk berkesan jk maklumat tdk cukup @
terlalu banyak.
: Mesej guru akan bersaing dgn apa yg difikirkan oleh
murid-murid (fizikal @ mental).
: Bunyi bising menyukarkan penyampaian mesej
C. PSIKOLOGI

: Psikologi :
: Persepsi penyampai terhadap penerima
(sebaliknya) terhadap kemahiran /
pengetahuan.
: Perasaan saling faham-memahami

Mempengaruhi
: Persepsi negatif tafsiran mesej
: Tdk ada keterbukaan yg berbeza
: Tdk percaya mempercayai menyebabkan
: Prakonsep yg negatif komunikasi
tidak berkesan
: Komunikasi bergantung kpd pemahaman tahap
pengetahuan penerima.
: Keupayaan memahami mesej / Sikap penyampai

PENYAMPAI PENERIMA

: Perasaan personal terhadap kepakaran penyampai


: Teliti jk penyampai berkemahiran tinggi
: Pandangan negatif kpd penyampai mbbkan mesej tdk
diterima / hilang
: Terlalu +ve mempengaruh keputusan penerima

: Persepsi ve mempengaruhi tafsiran


mesej yg berbeza Komunikasi
: Tdk ada keterbukaan Tdk Bereksan
: Tdk ada kepercayaan / pra konsep -ve
D. SOSIAL

: Satu perkataan mempunyai banyak


makna & berbeza ikut budaya
: Ketidakfahaman ttg budaya setempat
mempengaruhi keberkesanan
komunikasi HALANGAN
: Perbezaan jantina, wilayah, etnik KOMUNIKASI
menghalang komunikasi
: Guru guna istilah / bahasa sukar
difahami
: Tdk guna perkataan yg biasa penerima
gunakan.
Implikasi penggunaan
Kemahiran Komunikasi
Dlm membina Hubungan
Intrapersonal yg berkesan
TANGGUNGJAWAB GURU

: Pastikan semua murid berkomunikasi / berhubung


secara positif dan berkesan

: Mampu memimpin komunikasi 2 hala

: Faham matlamat dan proses Komunikasi Intrapersona

: Rancang rekabentuk / perlaksanaan komunikasi


berdasarkan maklumbalas bg pastikan ketepatan
sesuatu mesej.
Apakah yg perlu dilakukan oleh guru ?

: Menyedari komunikasi harus berlaku dlm melakukan


@ sempurnakan tugasan / menyelesaikan masalah.

: Tangani masalah/kesulitan komunikasi secara


langsung.

: Berkerjasama dgn pelajar bg menstrukturkan semula


persepsi Mmengenai sikap mereka terhadap
komunikasi serta bina hubungan sempurna.

: Bina rasa percaya dgn fokus kpd situasi kumpulan


(sikap / perasaan ahli-ahli kumpulan)
Apakah yg perlu dilakukan oleh guru ?

: Beri maklumat relevan kpd murid secara terbuka

: Maksimumkan hubungan GM (L/P) dgn galakkan soal


jawab / suara rasa tdk puas hati, bina keyakinan.

: Yakinkan pelajar bahawa guru mempercayai mereka

: Mempengaruhi org lain dgn guna kata-kata


menyampaikan maklumat.