Anda di halaman 1dari 29

Gerakan Nasionalisme

Faktor kemunculan Gerakan


Nasionalisme di Mesir pada Abad
ke-20
- Egypt early 20th century
Mesir berada di bawah naungan empayar Turki Uthmaniyah pada
awal abad ke-20, namun pengaruh British sangat kuat
British mula berkuasa di Mesir sejak tahun 1882-1918, selepas
tamat perang dunia pertama.
Selepas 1918, Pihak British melonggarkan kekuasaannya dalam
pentadbiran dalam negeri. Tetapi mereka tetap melindungi
kepentingan ekonomi mereka di Mesir.
dengan pelantikkan Lord Cromer sbg Konsul Jeneral, British
seolah-olah memerintah mesir ketika itu.
Jentera pentadbiran tradisional di bawah kepimpinan Khedif iaitu
wakil pemerintah empayar Turki Uthmaniyah, namun pemerintah
mesir hanyalah seperti boneka untuk mengawal penduduk
tempatan sahaja.
Penduduk tempatan ditinada sehingga timbulnya semangat anti-
British dan antikuasa asing
Faktor Gerakan Nasionalisme di Mesir

1. Pengaruh Agama
Gerakan Ikhwanul Muslimin
British cuba untuk mejauhkan masyarakat mesir dari agama
Islam. Muncul golongan reformis Islam yang menentang pihak
British. Gerakan itu dinamakan Ikhwanul Muslimin yang
ditubuhkan oleh Shaikh Hassan al Banna.
Ikhwanul Muslimin cuba menegakkan kembali agama islam
berlandaskan ajaran al-Quran dan sunnah serta menolak
modenisme yg beberntuk sekular yg telah meresap masuk
dalam masyarakat mesir ketika itu.
Gerakan ini menggunakan pengaruh agama dengan
menyedarkan umat Islam Mesir utk berjihad dgn
membesirkan diri mereka drp melakukan amalan syirik,
khurafat dan sebagainya ang berbalik kpd ajaran islam.
Gerakan ini bimbang dgn golongan cerdik pandai islam yg
terpengaruh dgn gaya pemikiran barat. Antaranya Syaikh Ali
Abdul Raziq yang menulis buku Islam dan Dasar-dasar
Pemerintahan yg menyokong tindakan Mustapha kamal
Ataturk krn memisahkan antara agama dgn politik
Gagasan Pan-Islamisme
Sayyid Jamal al-Din al Afgani ialah tokoh pembaharuan yg
hidup pada Abad ke 19.
Pemikirannya tertumpu utk mengembalikan kegemilangan
umat islam yg ketika itu berada di bawah cengkaman penjajh
Gagasan Pan-Islamisme bermatlamat utk menyatukan umat
islam dan dianggap sbg reaksi reformasi yang pro-Barat
Pan-Islamisme direncanakan utk berhadapan dgn ketamakan
kuasa barat dan menonjolkan kedudukan sultan Uthmaniyah.
Gagasan pan- Islamisme merupakan projek al-Afghani yg
popular. Al-wihdah al-islamiyyah dan al-jamiah al-Islamiyyah.
Dengan menggunakan kelebihan beliau dalam berpidato serta
usaha yg tidak pernah jemu utk menyedarkan masyarakat
supaya bangkit.
Beliau menyampaikan pandangan yg berkaitan dgn persoalan
politik di dlm dewan kuliah.
Beliau menyeru rakyat Mesir, Iran, Afghanistan dan India agar
menyertai kesatuan Pan-Islamisme.
Prinsip gerakan reformasi ini telah dihuraikan dlm al-Urwah al-
Wuthqa yg menanam gagasan baharu seperti semangat
kemerdekaan, kemandirian, kesatuan, dan hak org yang
dijajah.
2. Peranan bahasa dan kesusteraan
Boutros ghali seorang berbangsa Qibti iaitu penduduk asal mesir
yang memegang jawatan sebagai hakim telah dibunuh pada tahun
1910 selepas menandatangani perjanjian pemerintahan bersama
sudan.
Pembunuhan beliau berkait rapat dengan keengganan beliau
mendesak parlimen mesir bagi memberikan konsesi terusan suez
yang lebih kepada pihak british.
Kematian beliau diabadikan oleh penyajak ahmad shawqi dan hafiz
Ibrahim yang diterbitkan dalam al-muayyaddan al-liwa.sajak-sajak ini
menjadi pemangkin semangat nasionalisme dalam kalangan
penduduk tempatan.
Golongan modenis islam yang dipelopori oleh rasyid rida sangat
lantang memperjuangkan bahasa arab mesir dan mereka meminta
agar bahasa tersebut digunakan sebagai bahasa rasmi dalam urusan
kerajaan menggantikan bahasa inggeris dan bahasa
perancis.dengan cara ini ,dapat mengikis rasa hormat kepada
penjajah sedikit demi sedikit
Peranan bahasa dan kesusasteraan membantu kemunculan
gerakan nasionalisme di Mesir pada abad ke-20.
Terdapat beberapa tokoh sasterawan yang terkenal dan juga
cukup berpengaruh di Mesir.
Taha Husayn merupakan salah seorang sasterawan dan penulis
terkenal di Mesir.
Beliau telah menghasilkan karya dalam beberapa kategori
seperti :
- Pengajian Arab dan kebudayaan
- Kesusasteraan Islam
- Karya fiksyen yang menjadi refleksi sosial masyarakat yang
mengkritik masalah kemiskinan dan kejahilan.
Beliau menyarankan agar pendidikan diberikan percuma kepada
rakyat negara Mesir
Tokoh yang seterusnya ialah, Najib al-Kilani. Beliau mengasaskan
kesatuan Rabitah Adab al-Islami al- Alamiyyah, iaitu suatu gerakan
yang merintis kepada hasil karya kesusasteraan Islam.
Karya-karya beliau sangat istimewa kerana lahir daripada
penghayatan nilai-nilai kemanusiaan,persaudaraan dan cinta di
tengah-tengah himpitan kezaliman dan penyeksaan di penjara.
Beliau menulis novel yang memaparkan pembelaan terhadap kaum
yang lemah dan teraniaya serta melawan kezaliman dan kebatilan.
Karya beliau banyak menyentuh pelbagai aspek dalam kehidupan
manusia,terutama kedudukan umat Islam yang ditindas oleh penjajah
Barat.
3. Pengaruh Kewartawanan
Surat khabar ataupun bidang kewartawanan turut meniup semangat
nasionalisme dalam kalangan penduduk mesir yang rata-rata beragama islam
ketika itu.
Penulisan rasyid rida melalui akhbar salafiya banyak membuka minda rakyat
mesir pada waktu itu.rasyid rida merupakan orang kanan kepada Muhammad
abduh,dan penulisannya banyak menyentuh soal modenisasi islam.
Rasyid rida menyemarakkan semangat nasionalisme dalam penulisan beliau
dengan menyalahkan dan menganggap penjajah yang membuatkan umat islam
mundur.beliau dan pendukung modenisasi islam cuba menegakkan warisan
dan keperibadian arab terutamanya bahasa arab mesir iaitu lanjah misriyah.
Penulis wanita juga giat memperjuangkan hak mereka seperti malak hifni nasif
yang menggunakan nama pena bahithat al-badiya.beliau membincangkan isu
pendidikan dan peranan wanita secara terbuka dalam penulisannya dan
mesejnya sampai kepada masyarakat terutama golongan intelektual
Pengaruh kewartawanan khususnya majalah al-Manar
menyebarkan konsep pembaharuan dan tajdid di Kaherah oleh
Rasyid Rida yang dilahirkan di Syria.
Penyebaran idea-idea pembaharuan dan dakwah Islamiah oleh
majalah ini merupakan pendorong kepada gerakan nasionalisme.
Majalah ini memberikan ruang untuk perbincangan pelbagai
isu,mempelopori pertukaran idea serta mengemukakan cara-cara
baharu menangani isu-isu sosial.
Penerbitan akhbar al-Muayyad yang menekankan isu umat
Islam seperti pendudukan kuasa Barat di Sudan dan perjuangan
umat Islam Mesir terhadap penjajahan Britain
4. Peranan Pendidikan

British mengabaikan pendidikan sekolah tajaan kerajaan di mesir walaupun


mereka mampu membiayainya.hal ini memberi kesan kepada golongan muslim di
mesir untuk membaiki taraf kehidupan mereka.lebih teruk lagi,kesemua jawatan
kerajaan diisi oleh golongan berpendidikan yang berasal daripada keluarga
berada.
Titik perubahan yang menimbulkan rasa tidak puas hati penduduk apabila banyak
jawatan kerajaan diisi oleh pegawai dari Britain yang kurang berkelayakan
daripada diberikan kepada penduduk tempatan,dan gaji yang diberikan adalah
tinggi berbanding gaji yang diberikan kepada penduduk tempatan.
Pada tahun 1908,rakyat mesir dipimpin oleh menteri pendidikan dan beberapa
tokoh nasionalis terkenal cuba menubuhkan sebuah university swasta mereka
sendiri.selepas melihat usaha mereka ini,barulah kerajaan mula mengambil berat
tentang penubuhan universiti ini.
Peranan pendidikan tidak dapat disangkal menyumbang kepada gerakan
nasionalisme di mesir terutamanya lulusan dari sekolah undang-
undang.ramai daripada bijak pandai berhujah serta bercita-cita tinggi menyertai
sekolah undang-undang.
Graduan ini telah terdedah dengan nilai politik dan kebudayaan barat
semasa tempoh pembelajaran mereka.selain itu,mereka juga disuntik
sikap anti-british melalui guru-guru mereka yang berbangsa perancis.
Guru-guru ini merupakan saki-baki daripada pendidik perancis yang masih
berkhidmat di mesir,dan mereka masih berdendam dengan british yang
berkomplot dengan empayar Turki Uthmaniyah untuk merampas mesir
dari perancis.
5. Peranan golongan intelektual

Tidak dapat dinafikan bahawa golongan intelektual


merupakan pendorong utama semangat nasionalisme.
Rasyid Rida seorang warganegara Syria berusaha
untuk mengembangkan ideologi pembaharuan dan
Pan-Islamisme.
Tokoh ini mengkaji kelemahan masyarakat Islam
serta cara mengatasinya dengan mengamalkan prinsip-
prinsip dasar Islam dan idea modenisme penulisan.
Rasyid Rida Berjaya membangkitkan semangat
nasionalisme di Syria
Sayyid Jamal al-Din al-Afghani

Beliau merupakan seorang tokoh pembaharuan yang hidup pada abad


ke-19.
Beliau berusaha mengembalikan kegemilangan umat Islam yang
ketika itu berada di bawah cengkaman penjajah.
Beliau mempunyai personaliti yang hebat dan mempunyai semangat
yang tinggi dalam perjuangan.
Nama penuh beliau ialah Muhamamad Jamal al-Din bin Safdar.
Gagasan Pan-Islamisme merupakan projek beliau yang paling popular.
Ianya bermatlamat untuk menyatukan umat Islam dan diangga sebagai
reaksi terhadap reformasi ynag pro-Barat.
Beliau juga menggerakkan umat Islam supaya sedar akan kekurangan
dan kelemahan mereka serta perlunya mengambil contoh dari negara
yang kuat.
Muhammad Abduh
Nama penuh beliau ialah, Muhammad bin Aduh bin Hassan
Khayr Allah.
2. Beliau berkongsi pemikirannya dalam bentuk artikel yang
memuatkann tentang isu-isu yang berlaku dalam masyarakat
Islam Mesir seperti nasib rakyat,pendidikan dan pengajaran.
3. Beliau bersama dengan al-Afghani telah menyusun sebuah
gerakan untuk memberikan kesedaran kepada seluruh umat Islam
dan dinamakan al- Urwah al-Wuthqa.
4. Bagi mencapai cita-cita gerakan tersebut,sebuah majalah yang
diberi nama yang sama juga telah diterbitkan.
5. Apabila beliau dilantik sebagai Mufti Mesir, beliau
memanfaatkan peluang itu untuk kembali berjuang meniupkan
roh perubahan dan kebangkitan kepada umat Islam.
Muhammad Rashid Rida
Rida merupakan seorang penulis yang profilik dan
berpengaruhbdengan reformasi Islam, Pan-Arabisme serta
nasionalisme Arab.
Rida menyeru kepada umat Islam agar mengambil iktibar
daripada peradaban Barat dan mengambil aspek-aspek yang
positif seperti ilmu pengetahuan dan juga teknologi.
Rida juga menekankan pendidikan dakwah dan bimbingan
dengan menyerasikan pendidikan moden dan pendidikan
agama menerusi penubuhan Madrasah al-Da wah al-Irshad.
Rida juga aktif dalam aspek pendidikan,Rida juga aktif dalam
dunia politik dengan memegang jawatan Presiden Kongres
Syria pada tahun 1920.
6. Pengaruh Luar
Pengaruh luar paling besar yang berjaya membuatkan
penduduk mesir bangkit melawan kuasa asing ialah
perang dunia pertama.
Para petani di mesir dikerah secara paksa oleh british
untuk meninggalkan ladang-ladang mereka dan
menyertai perang dunia pertama dengan membantu
pertubuhan palang merah dan menjadi kuli kepada
tentera british di palestin,Gallipoli serta perancis.
Banyak nyawa rakyat mesir terkorban dalam
peperangan yang tidak mereka pinta ini.