Anda di halaman 1dari 20

Topik 6 Tenaga Nuklear

6.1 Bahan Radioaktif

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Bahan Radioaktif

Radioisotop ialah isotop unsur radioaktif yang tidak stabil yang akan
mengalami pereputan.

Bahan radioaktif adalah bahan yang mengandungi nukleus yang tidak


stabil.

Contoh bahan radioaktif

Bahan Radioaktif Isotop Simbol


14
Karbon - 14 Karbon - 14 6 C
131
53 I
Iodin - 131 Iodin - 131
60
27 C
Kobalt - 60 Kobalt - 60
238
92 U
Uranium - 238 Uranium - 238
238
92 U
Uranium - 235 Uranium - 235

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Ciri-ciri Bahan Rdioaktif

Nukleus tidak stabil yang akan mereput secara spontan untuk menjadi
lebih stabil.
Apabila bahan radioaktif mereput, ia akan membebaskan banyak tenaga
bersama dengan sinaran radioaktif yang merbahaya.
Sinar gama, g alfa, Berlaku secara spontan
Tidak dipengaruhi
sebarang faktor fizikal
(suhu, tekanan,masa)
A

Z X beta,

Bahan radioaktif yang


tidak stabil Pemancaran zarah-
A > 209 zarah berlaku pada
Z > 83 kadar yang berbeza. A Bahan yang


Pemancaran secara rawak
Y boleh menjadi unsur yang sama atau berbeza
Z Y lebih stabil

daripada X
Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Pereputan Radioaktif

Pereputan radioaktif ialah proses penguraian nukleus yang tidak stabil suatu
bahan radioaktif untuk membentuk nukleus yang lebih stabil melalui
pemancaran zarah-zarah daripada nukleus itu.

Pereputan radioaktif berlaku secara rawak dan spontan tanpa dipengaruhi


oleh faktor-faktor fizikal seperti tekanan, suhu, perubahan kimia atau daya.

Pereputan
Nukleus tidak radioaktif
stabil bagi
suatu atom
radioisotop
Sinaran gamma
Nukleus baru yang lebih
stabil dan lebih kecil

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Tiga Jenis Sinaran Radioaktif

Sinaran Alfa() Sinaran Beta() Sinaran Gama(g)

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear
Bahan Radioaktif
Ciri-ciri Sinaran Radioaktif
Jenis Sinaran Radioaktif
Ciri-ciri
Sinar Alfa() Sinar Beta() Sinar Gama(g)
Gelombang
Jenis Nukleus helium Elektron
elektromagnet
Jisim Paling berat Paling ringan Tiada jisim
Cas Positif Negatif Neutral
Sangat laju (halaju
Kelajuan Paling perlahan Laju
sama seperti cahaya)

Kuasa pengionan Tinggi Sederhana Rendah


Sederhana (boleh Tinggi (boleh
Rendah (boleh
Kuasa dihalang dengan dihalang dengan
dihalang dengan
Penembusan kepingan aluminium plumbum setebal 25
sehelai kertas)
setebal 5 mm) mm)
Kesan medan Terpesong menjauhi Terpesong menjauhi
Tidak terpesong
elektrik plat negatif plat positif
Kesan medan
Terpesong Terpesong Tidak terpesong
magnet
Ciri-ciri yang sama antara Boleh dihasilkan oleh bahan radioaktif
ketiga-tiga sinaran Boleh dikesan dengan tiub Geiger-Muller

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kuasa Penembusan Sinaran Alfa, Beta Dan Gamma

aluminium 2 45
Kertas (7mm) Plumbum (10cm)
alfa
beta Tiub Geiger-Muller
gamma
Sumber
sinaran
radioaktif Zarah Alfa () Zarah Beta () Zarah Gama (g)

Alfa () Beta () Gama (g)

Bergerak dengan halaju Bergerak dengan sangat


Bergerak dengan
yang lebih daripada laju (sama dengan
halaju perlahan
sinar Alfa halaju cahaya)
Gamma (g) Paling tinggi
Kuasa
Kesimpulan Beta ()
Penembusan
Alfa () Paling rendah

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif
Kesan Medan Elektrik

+
Sinaran Beta () (cas negatif)

Sinaran Gama (g) (Tiada cas)

Sumber sinaran
Sinaran Alfa () (cas positif)
radioaktif
-
Medan Elektrik

Sinar Alfa () bercas positif. Sinar ini akan dipesongkan menjauhi plat
positif medan elektrik.

Sinar Beta () bercas negatif. Sinar ini akan dipesongkan menjauhi plat
negatif medan elektrik.

Sinar Gama (g) adalah gelombang elektromagnet yang neutral. Oleh


itu, sinar ini tidak akan dipengaruhi oleh medan elektrik.

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Radioaktif Dalam Industri

Sumber s1
A
radioaktif s2
B Tiub Geiger-
Muller
Ubat pengesan
pengesan
Kebocoran

Tali pengangkut
Paip bawah tanah
Sinaran Gama
Untuk mengesan paras atau kandungan Natrium-24
bahan dalam sesuatu bekas atau peket Untuk mengesan kebocoran dalam paip
makanan bagi memastikan bekas atau bawah tanah.
peket itu penuh dengan bahan.

Bersambung
Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Radioaktif Dalam Industri

Sinar gamma atau sinar beta


Untuk menganggarkan ketebalan kertas, plastik dan kepingan logam.

Sumber
radioaktif
Penggelek
Kertas

Tiub G-M
Mesin
yang
mengawal
penggelek
Radioisotop
Radioisotop digunakan untuk mengukur berapa cepat enjin menjadi
haus dan mengesan benda dalam minyak, gas atau paip air.
Radioisotop juga digunakan untuk mengesan kebocoran pada saluran
paip di bawah tanah.
Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Radioaktif Dalam


Pertanian

Fosforus-32 dan nitrogen-145


Dimasukkan ke dalam baja untuk mengkaji kadar penyerapan baja oleh akar
tumbuhan.

Tiub Geiger-Muller Tumbuhan diuji dengan bahan


radioaktif dengan
menggunakan tiub Geiger-
Muller

Meter

Air dengan larutan yang


mengandungi bahan
radioaktif
Bersambung

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Radioaktif


Dalam Pertanian
Sinar Gamma
Untuk memandulkan serangga perosak yang merosakkan tumbuhan supaya
populasi serangga perosak dapat dikawal.

Contoh serangga perosak : lalat buah dan belalang

Belalang

Radioaktif
Untuk menyebabkan mutasi pada tumbuhan yang akan menghasilkan benih
baru yang dapat memberikan hasil yang lebih banyak, kualiti yang lebih baik
dan rintangan yang kuat terhadap penyakit.

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Rdioaktif Dalam


Perubatan

Iodin-131 Kobalt-60
Untuk memeriksa pengambilan iodin Digunakan dalam radioterapi untuk
oleh kelenjar tiroid dan mengesan membunuh sel-sel kanser.
ketulan darah dalam buah pinggang
pesakit.

Bersambung

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Radioaktif Dalam


Perubatan

Sinaran Gamma daripada kobalt-60 Natrium-24


Untuk mensterilkan peralatan hospital Untuk mengesan ketulan darah beku
seperti jarum suntikan, bantal, tilam dan
peralatan bedah.

Sinaran
Gamma

SARS

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Rdioaktif Dalam Pengawetan


Makanan

Sinaran Gama Sinaran Gama


Membunuh mikroorganisma seperti Mereputkan buah yang telah masak dan
bakteria, kulat dan serangga dalam menghalang pucuk kentang daripada
makanan. Proses ini dipanggil penyinaran bertumbuh semasa disimpan.
makanan
Contoh : strawberi, ceri dan anggur.

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

Bahan Radioaktif

Kegunaan Bahan Radioaktif Dalam Arkeologi

Karbon-14
Menganggarkan usia bahan tinggalan purba dengan mengukur kuantiti karbon
yang masih tinggal dalam bahan itu.

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

ANALISIS SOALAN 6.1

BAHAN RADIOAKTIF

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012


Kertas 1
- - - - 1 2 1 1

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012


Kertas 2
- - - - - - 1 1

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

1. Bahan radioaktif
Rajah di manakah yang
bawah menunjukkan kesandigunakan 2. Rajah
medan elektrik di bawah
ke atas sinaran menunjukkan
P dan sinaran Q daripada daya
untuk
suatu merawat kanser?
sumber radioaktif. penembusan bagi satu sinar radioaktif.
Antara yangmanakah
Pernyataan berikut, yang manakah
betul mengenai
adalahbahan
bahanradioktif?
radioaktif?
A Karbon - 14

B A
Kobalt
Oksigen
Reaktif
- 60 terhadap oksigen
B Hidrogen nukleus yang tidak stabil
Mempunyai
C Iodin - 131
C Uranium
Mempunyai nombor proton yang kecil
Apakah sinaran P dan sinaranCONTOH
Q? tindak SOALAN OBJEKTIF
D DUranium
Aluminium
Boleh menghasilkan
- 235 suatu balas berbalik
P Q

A Sinar alfa Sinar beta A Sinar - X

B Sinar beta Sinar alfa B Sinar beta

Sinar alfa Sinar gama C Sinar alfa


C
Sinar beta Sinar gama D Sinar gama
D
Soalan 2010
2011
2009
2012

Sila tekan
untuk pilihan
soalan
1 Soalan 2012 2 Soalan 2011 3 Soalan 2010 4 Soalan 2009

Sains Tingkatan 4
Topik 6 Tenaga Nuklear

RajahRajah
(a) di bawah menunjukkan
di bawah menunjukkantiga sinaran radioaktif
aktiviti-aktiviti K, L dan
yang melibatkan M. radioaktif.
bahan

(i) Nyatakan sinaran radioaktif yang digunakan dalam bidang perubatan pada rajah.
[1 markah]
(a) Namakan sinaran radioaktif K dan sinaran radioaktif M.
K: CONTOH SOALAN SUBJEKTIF
M: [2 markah]
(b) Nyatakan cas bagi sinaran radioaktif K dan sinaran radioaktif L.
K : kegunaan Karbon-14 pada rajah di atas.
(ii) Nyatakan

L: [1
[2markah]
markah]
(iii) Nyatakan satu kesan letupan nuklear kepada manusia.
(c) Namakan bahan yang boleh menghalang penembusan sinaran radioaktif M.
[1
[1markah]
markah]
(iv) Apakah bahan yang digunakan untuk membuat bekas bagi menyimpan bahan radioaktif dengan selamat?
(d) Namakan sinaran radioaktif yang digunakan untuk membunuh sel-sel kanser.
[1
[1markah]
markah]
Soalan 2012
2011

1 2
Sila tekan untuk
pilihan soalan Soalan 2012 Soalan 2011

Sains Tingkatan 4
TAMAT