Anda di halaman 1dari 19

PERUBAHAN FIZIK DAN

PERUBAHAN KIMIA
Modul hebat 6
Perubahan Fizik

■ Perubahan yang hanya mengubah sifat fizik tanpa membentuk bahan yang baru.
■ Bahan tertentu mengalami perubahan fizik apabila keadaan jirim, bentuk dan saiz
berubah
■ Namun, kandungan zarah-zarah dalam bahan adalah masih sama.
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Fizik –


Perubahan Keadaan Fizik

Ais bertukar kepada Air (peleburan) dan kepada stim (pendidihan / penyejatan)

Ais Air H2o (stim)

 Tiada pembentukan bahan baru

 Komposisi bahan tidak berubah.

 Tindak balas berbalik.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Fizik – Pemanasan Hablur


Iodin Dalam Bekas Bertutup

Kiub ais Piring kaca

Bikar
Hablur iodin
XXXXXXXXXX

 Hablur iodin yang berwarna hitam memejalwap dan membentuk wap


ungu apabila dipanaskan.
 Wap ungu memejalwap dan membentuk hablur iodin berwarna hitam
semula.

 Tiada bahan baru terhasil.

 Komposisi bahan tidak berubah.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Fizik –


Melarutkan Pepejal Ke Dalam Air

Gula/garam larut dalam air untuk membentuk larutan gula/garam

Gula

Rod kaca
Bikar
Air

 Tiada pembentukan bahan baru.

 Tindak balas berbalik.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Fizik – Penghabluran


Gula/Garam Daripada Larutan Pekat
Gula/Garam

Piring penyejat Larutan pekat


gula/garam dibiarkan
sejuk pada suhu bilik.

 Air disejat dan hablur gula/gram tanpa warna terbentuk.

 Tiada pembentukan bahan baru.

 komposisi bahan tidak berubah.

 Tindak balas berbalik.

Sains Tingkatan 4
Perubahan Kimia

■ Perubahan yang melibatkan penghasilan bahan baru yang mempunyai sifat kimia
dan komposisi yang berbeza daripada bahan asal.
■ Apabila perubahan kimia berlaku, bahan tersebut biasanya mengalami perubahan
warna
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Kimia


Tindak Balas Natrium Dengan Air

Natrium + Air Natrium hidroksida + hidrogen + haba

Bahan tindak balas Hasil tindak balas

Haba dibebaskan

Air

Hasil tindak balas mempunyai sifat-sifat kimia yang berbeza daripada


bahan tindak balas.
Bahan baru dihasilkan.

Tindak balas tidak berbalik.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Kimia


Pembakaran Arang

Arang + oksigen Karbon dioksida + Debu

Api
Arang Debu

Hasil tindak balas mempunyai sifat-sifat kimia yang berbeza daripada


bahan tindak balas.
Bahan baru dihasilkan.

Tindak balas tidak berbalik.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Kimia


Pemanasan Besi Dengan Sulfur

Besi (Hitam) + Sulfur (Kuning) Besi Sulfida (Hitam)


haba

Mangkuk pijar
Campuran serbuk
Tungku kaki tiga besi dan sulfur

Haba

Besi boleh tertarik pada magnert.

Besi sulfida tidak tertarik kepada magnet.


Hasil tindak balas mempunyai sifat-sifat kimia yang berbeza daripada
bahan tindak balas.
Tindak balas adalah tidak berbalik.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Kimia


Pengaratan Paku Besi

Besi + Oksigen + Air Besi oksida (karat)

Tabung uji

Air

Paku besi

Besi mempunyai permukaan berkilat.

Besi oksida (karat) ialah bahan berwarna coklat.

Besi oksida ialah bahan baru yang mempunyai sifat-sifat kimia yang
berbeza.

Tindak balas tidak berbalik.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Kimia


Tindak Balas Antara Zink Dengan Larutan Kuprum (II) Sulfat

Zink Kuprum (II) Zink sulfat


+ (larutan tanpa warna) + Kuprum
(besi berkilat) sulfat
(warna coklat)
(larutan biru)

Tabung uji

Larutan Kuprum (II) Sulfat

Zink
Hasil tindak balas mempunyai sifat-sifat kimia yang berbeza berbanding bahan
tindak balas.
Hasil tindak balas adalah bahan baru.

Tindah balas tidak berbalik.

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Contoh Perubahan Kimia


Fotosintesis
cahaya
Karbon dioksida + Air Glukosa + Oksigen

Co2

Hasil tindak balas mempunyai sifat-sifat kimia yang berbeza berbanding


bahan tindak balas.
Bahan baru dihasilkan.

Tindak balas tidak berbalik.

Sains Tingkatan 4
Perbezaan antara perubahan fizik dan perubahan kimia
Perubahan Fizik Perubahan Kimia

Tidak hasil bahan baru Pembentukan bahan baru Menghasilkan satu atau lebih bahan baru

Hanya sifat fizik berubah. Sifat kimia dan Perubahan sifat Perubahan sifat kimia. Bahan baru mempunyai
komposisi kekal sama sifat kimia dan komposisi yang berbeza daripada
bahan asal

Kekal sama Jisim bahan tindak balas Berubah

Perubahan sementara dan boleh berbalik Jenis perubahan Kekal dan tidak berbalik

Perlu sedikit tenaga atau tidak perlu tenaga Keperluan tenaga Tenaga diperlukan dan diserap untuk tindak balas
untuk proses perubahan fizik. Tenaga kimia dan pembebasan haba. Tenaga cahaya juga
adakalanya diserap atau dibebas semasa dibebaskan adakalanya.
penyusunan semula zarah-zarah.

- Air mendidih Contoh fenomena semula - Pengaratan


- Hujan jadi - Pembakaran
- Penyejatan air - Fotosintesis
- Pencairan ais - Penguraian sampah-sarap
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Perubahan Kimia Dan Perubahan Fizik

Menghancurkan
bawang

Mendidihkan
air

Perubahan
fizik dalam Menghasilkan
kehidupan hablur gula
seharian daripada jus
tebu

Meleburkan
coklat
Melarutkan
Mengeringkan garam
pakaian dalam air

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Perubahan Kimia Dan Perubahan Fizik

Pembakaran minyak Memasak nasi

Pengaratan besi pagar Menggoreng ikan


Perubahan
Kimia
Dalam
Kehidupan
Penguraian makanan Harian Susu menjadi masam

Respirasi Pencernaan makanan


dalam badan

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

ANALISIS SOALAN 5.1

PERUBAHAN FIZIK DAN PERUBAHAN KIMIA

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012


Kertas 1
- 1 - 1 1 - - -

2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012


Kertas 2
1 - - - - - - -

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Rajah manakah yang menunjukkan eksperimen yang melibatkan perubahan kimia?

Antara yang berikut, yang manakah contoh perubahan kimia?


fizik?
A B
A Peleburan
Penggorengan
gas telur

B Peleburan aisgula dalam air


Melarutkan

C Pengaratan paku
Pembakaran CONTOH
pita magnesiumSOALAN OBJEKTIF 5.1
C
D Pembakaran kertas
Pengekstrakan garam daripada air laut
D

Soalan 2006
2009
2008

Sila tekan
untuk pilihan 1 Soalan 2009 2 Soalan 2008 3 Soalan 2006
soalan

Sains Tingkatan 4
Topik 5 Tenaga Dan Perubahan Kimia

Rajah 2 menunjukkan perubahan fizik yang berlaku ke atas tiga bahan yang berlainan.
Terdapat dua jenis perubahan jirim iaitu perubahan fizik dan perubahan kimia.

Rajah 1 menunjukkan pembakaran pita magnesium dalam udara.

CONTOH SOALAN
Rajah 2 SUBJEKTIF 5.1
Kaji maklumat dalam Rajah 2 dan bina konsep tentang perubahan fizik.
Jawapan anda hendaklah berdasarkan langkah-langkah berikut;
• Mengenal pasti maklumat [1 markah]
Rajah 1
• Mengenal ciri-ciri sepunya [2 markah]
• Nyatakan
Menghubungkankaitkan antara ciri-ciri
empat sebab mengapa tindak sepunya
balas didengan perubahan fizik
atas merupakan suatu [1 markah]
untuk membina
perubahan kimia. konsep awal. [4 markah]
• Menyatakan satu contoh lain perubahan fizik dan satu contoh bukan [1 markah]
perubahan fizik
• Menyatakan konsep sebenar perubahan fizik [1 markah]
Soalan 2005

Sila tekan
untuk pilihan Soalan (a) Soalan (b) Soalan 2005
soalan
Sains Tingkatan 4