Anda di halaman 1dari 31

RUANG EKONOMI DAN

PEMBANGUNAN

TUJUAN

Menjelaskan konsep ruang ekonomi, aktiviti


ekonomi dan landskap ekonomi hasil aktiviti
manusia

Mengupas proses pembangunan ekonomi dan


ketidaksamaan pembangunan kawasan
PEMBANGUNAN EKONOMI
• Pembangunan ekonomi lazimnya dibicarakan dari segi
tahap dan kadar perubahan dalam kekayaan – statistik
yang biasa digunakan seperti produktiviti,
pendapatan,pekerjaan, kuasa beli dan konsumption
(penggunaan)

• Geografi Manusia – pembangunan ekonomi merujuk


kepada proses perubahan yang melibatkan ciri dan
komposisi ekonomi dan juga peningkatan kekayaan
secara keseluruhannya di wilayah/kawasan tertentu
Proses ini melibatkan tiga bentuk perubahan:
 Perubahan struktur ekonomi wilayah (cth. peralihan drpd
pertanian kpd perkilangan)
 Perubahan dalam bentuk organisasi ekonomi dalam wilayah
(cth. drpd sosialisme kpd kapitalisme pasaran bebas)
 Perubahan dari segi kesediaadaan dan penggunaan teknologi
dalam wilayah

 Pembangunan ekonomi juga turut membawa perubahan


yang besar terhadap kehidupan di wilayah/kawasan tersebut
– spt. peningkatan taraf kehidupan (perumahan, penjagaan
kesihatan dan kebajikan yang lebih baik) dan infrastruktur

• Peralihan dalam struktur ekonomi turut membawa


perubahan dalam struktur guna tenaga dan
pendapatan/upah
ANALISIS DALAM GEOGRAFI MANUSIA
• Tiga konsep penting dalam analisis geografi :

 Skala – rujuk kepada perbezaan level geografi aktiviti


manusia (drpd local – regional – global]
GLOBAL
International/
Translocal connection

Macro Regional transnational/


supranational
National connection

Regional

Local

Komuniti
 Ruang [Space]
The concept of space is about the significance of location and
spatial distribution, and ways people organise and manage the
spaces that we live in.

merujuk kepada ruang fizikal dan kawasan di atas


permukaan bumi – iaitu wilayah tertentu, negeri/negara
atau lokal yang mempunyai sempadan yang
membezakannya dengan ruang yang lain
• Ciri ruang/space:
o territoriality [autonomi] dan bentuk
o lokasi – ‘where is’ /geopolitik
o flow across space – [perhubungan antara tempat]
berkaitan dengan proses yang berlaku dalam ruang
tersebut [rantaian nasional dan antarabangsa] – sumber,
modal, perdagangan, penggunaan
 Tempat [Place]
merujuk kepada tempat tertentu [specificity]. Tempat boleh
merujuk kepada tempat kerja, kedai runcit, universiti, negara atau
benua [place-based specificity]. Setiap tempat memiliki ciri-ciri
tertentu yang dapat membezakannya dengan tempat yang lain.

• Places are parts of the Earth’s surface that are identified and
given meaning by people. They may be perceived, experienced,
understood and valued differently. They range in size from a
part of a room or garden to a major world region. They can be
described by their location, shape, boundaries, features and
environmental and human characteristics. Some characteristics
are tangible, for example, landforms and people, while others
are intangible, for example, scenic quality and culture.
Ciri-ciri tempat: politik, sosial, ekonomi, budaya, alam sekitar –
ada imej/ciri tertentu
RUANG EKONOMI
• Lazimnya menggambarkan kegiatan-kegiatan ekonomi
yang berlaku dalam ruangan. Ia melibatkan dimensi kos-
masa.
• Faktor kos - kawasan yang mempunyai kos pengeluaran
yang rendah akan menjadi tumpuan
• Faktor masa – pergerakan yang mengambil masa yang
singkat lazimnya menjadi tumpuan

• Segala kegiatan penyusunan dan pengkhususan aktiviti


ekonomi – sentiasa mencari sesuatu yang ideal iaitu
mendapatkan pulangan yang maksimum dan
meminimumkan kos pengeluaran
LANDSKAP EKONOMI
• Bentuk muka bumi yang dihasilkan daripada aktiviti
ekonomi yang berlaku (aktiviti manusia). Manusia
telah mengubah landskap asal kepada satu bentuk
landskap yang baru melalui aktiviti ekonomi.

• Landskap ekonomi menunjukkan pola dan perbezaan


dari segi aktiviti ekonomi, pembangunan ekonomi –
wujud ketidak samarataan pembangunan ekonomi
dalam ruang

• Terdapat kawasan yang maju dan ada yang mundur


– ditunjukkan dalam bentuk pusat-pinggir dan separa
pinggir
• Pembangunan ekonomi merupakan fenomena yang
tidak sama rata secara geografinya, dan negara/wilayah
melalui pelbagai laluan dalam pembangunan.

• Menjelaskan bagaimana dan kenapa proses ini berlaku


merupakan aspek penting dalam Geografi Manusia
AKTIVITI EKONOMI

Kategori aktiviti ekonomi yang lazim :-

 Sektor Primer (utama) – berkaitan dgn penuaian atau ekstraksi


sumber dari bumi. Cth. pertanian, penternakan, perikanan,
perlombongan
 Sektor Sekunder – aktiviti yang menambah nilai kepada bahan
dengan mengubah bentuk kepada produk yang berguna. Cth.
industri tekstil, elektrik dan elektronik, petrokimia dll
 Sektor Tertiari – aktiviti perkhidmatan dan
perniagaan yang bukannya menghasilkan produk
tertentu. Cth. peruncitan, kewangan, perkhidmatan
pengangkutan, pendidikan, perhotelan

 Sektor Kuaternari – menawarkan perkhidmatan


secara khusus berdasarkan kemahiran dan
kepakaran tertentu – cth. perundingan, rawatan
kesihatan, penyelidikan, rekabentuk, pengurusan.

 Sektor Quinary – melibatkan aktiviti tertinggi


pembuatan keputusan dalam organisasi/ekonomi –
cth perancangan strategik, agihan budget
Creative Economy: The creative economy is an economy driven by
ideas, innovation, knowledge, diversity, collaboration and creativity –
supports and enriches other economic sectors
• Setiap aktiviti ekonomi mempunyai ekspresi ruangan –
dapat lihat kawasan sawah padi, pengkelompokan
industri, bangunan pejabat utk business, jaringan jalan
pengangkutan, kuari dan rangkaian organisasi/
networking

MODEL TAHAP PEMBANGUNAN EKONOMI


• Struktur ekonomi dan tahap kekayaan –
membolehkan interpretasi pembangunan ekonomi
mengikut tahap-tahap yang berbeza.
• Menunjukkan bahawa pembangunan berlaku apabila
berlakunya perubahan dalam aktiviti ekonomi
• Lanjutan drpd Model Rostow – tempat/wilayah dilihat
mengalami kemajuan ekonomi mengikut satu laluan
lurus drpd masyarakat tradisional (pergantungan kpd
sektor primer) kpd tahap pembangunan pasca industri

• Kelemahan – walaupun dpt menjelaskan pengalaman


negara tertentu tetapi tidak kepada semua negara
kerana setiap negara adalah berbeza (demografi,
budaya dan politik)

• Realiti – terdapat banyak laluan pembangunan


begitunya dari segi proses dan hasil (outcome)
daripada pembangunan.
FAKTOR PENGELUARAN DAN FAKTOR LOKASI
• Apakah perbezaan antara faktor pengeluaran dengan
faktor lokasi ?
• Faktor pengeluaran adalah input yang diperlukan bagi
membolehkan proses pengeluaran dilaksanakan.
• A location factor is a total cost factor used for converting a
base project cost from one geographic location to another.
As such, it is a powerful tool for checking which region may
provide greater economic attractiveness for a new industrial
venture.
• Terdapat faktor lokasi yang boleh dipindahkan dan yang
tidak boleh dipindahkan. Faktor yang tidak boleh
dipindahkan yang menyebabkan industri/aktiviti
dipindahkan ke lokasi tertentu.

• Faktor Lokasi - Tangible and intangible factors


AKTIVITI PEMBUATAN DAN LOKASI

Kes Lokasi industri

• Keputusan lokasi membentuk penyusunan dan


pengorganisasi dalam ruang – wujud landskap
ekonomi

• Kajian geografi – utk memahami tingkah laku dlm


membuat keputusan lokasi

• Keputusan lokasi industri – beberapa faktor utama:-


 kepentingan ketersampaian kpd bahan input –
bahan mentah, tenaga
 ketersediaadaan sumber buruh
 kos operasi – termasuk kos tapak, bangunan,
peralatan, penyelenggaraan, upah dan cukai
 pasaran
 kos pengangkutan
 pengaruh budaya dan institusi – polisi kerajaan
 infrastruktur (fizikal dan sosial)

• Cth : Teori Lokasi Industri Weber


PROSES PEMBANGUNAN LANDSKAP EKONOMI

• Tumpuan aktiviti ekonomi dalam ruang ekonomi (untuk


mendapat faedah ekonomi) – wujud aglomerasi
• Aglomerasi – pengkelompokan aktiviti ekonomi di satu
kawasan. Cthnya. pengkelompokan industri teknologi
tinggi di Silicon Valley
 Aglomeration - A geographical concentration of people
and/or activities = merujuk kepada penumpuan aktiviti
ekonomi dan populasi di ruangan tertentu.

 Aglomerasi Ekonomi – Faedah atau kelebihan yang


diperolehi [penjimatan/pengurangan kos] akibat daripada
‘spatial concentration’ aktiviti ekonomi
• Faedah-faedah Aglomerasi – dari segi kelebihan kos
kerana kehampiran dalam lokasi yang sama. Faedah
luaran yang diperolehi apabila berkelompok di suatu
kawasan. Melalui aglomerasi ekonomi – pulangan
aktiviti ekonomi terus meningkat

• External economies – penjimatan kos yang dikecapi


kerana aglomerasi antaranya :-
 penjimatan kos pengangkutan
 pelepasan cukai import & eksport (selalunya FTZ/FIZ)
 perkongsiaan kemudahan, kepakaran, penggunaan
ruang, maklumat dan latihan
 kemudahan berurusan dgn agensi perkhidmatan lain –
subkontrak, pembekal, penyelenggaran, logistik
 kemudahan infrastruktur yang baik
• Dalam aglomerasi – wujud rantaian (linkages) huluan
dan hiliran –cth hubungan dgn industri sokongan –
pembekal, vendor, subkontrak dan industri sampingan
(penyelenggaran, pengangkutan, logistik)

• External economies dan rantaian ekonomi tempatan


wujud di tempat tertentu – membawa kepada lokalisasi
ekonomi menjadi asas kpd kelangsungan pembangunan
ekonomi

• Perkembangan aktiviti ekonomi – peningkatan populasi


(migrasi masuk pekerja dan keluarga) – mewujudkan
permintaan utk perumahan, utiliti, infrastruktur fizikal,
peruncitan, perkhidmatan personal
• Permintaan ini – menarik lebih banyak aktiviti dan
populasi ke kawasan tersebut - aktiviti lebih pelbagai,
perkhidmatan dan kemudahan (rekreasi, hiburan,
kesihatan) – wujud bandar – bandaraya – metropolitan

• Myrdal (1974) – proses tersebut dikenali sebagai sebab-


musabab kumulatif – dicetus oleh external economies,
kesan aglomerasi dan lokalisasi ekonomi

• Namun penumpuan berterusan di satu lokasi/kawasan


boleh membawa kesan negatif – pembangunan tidak
sama rata di atas ruang. Cth. kemunculan bandar primat
KESAN DISEKONOMI AGLOMERASI

Penumpuan yang berterusan aktiviti di sesuatu lokasi


boleh membawa kesan negatif aglomerasi termasuklah :-
 kenaikan harga atau kos – tapak & buruh
 kesesakan kemudahan pengangkutan
 kenaikan kos sisa buangan
 kenaikan cukai – utk membolehkan penambahbaikan
kemudahan awam, perancangan bandar, laluan traffik
 pencemaran
 Kenaikan kos hidup – harga rumah, bahan makanan,
perkhidmatan
 masalah-masalah sosial – keselamatan, jenayah, moral
• Kesan disekonomi aglomerasi tidak boleh
dipindahkan ke kawasan lain – impak kepada
kejatuhan daya saing atau kualiti kawasan

• Persekitaran perniagaan yang menarik tidak boleh


dikekalkan sekiranya kualiti hidup semakin menurun
dan bebanan kos semakin meningkat.

• Kesan disekonomi boleh membawa kepada


penyebaran keluar aktiviti ekonomi ke kawasan lain
KESIMPULAN
• Aktiviti ekonomi yang dilaksanakan oleh manusia –
mewujudkan landskap ekonomi yang tidak sama di antara
kawasan. Ruang ekonomi dianggap penting dalam
menggalakkan proses pemusatan (aglomerasi) dan
pertumbuhan ekonomi.

• Landskap ekonomi – menggambarkan kekayaan dan


pembangunan ekonomi yang tidak sama rata atas ruang

• Wujud dikotomi kawasan pusat (maju/kaya)- pinggir


(mundur/miskin), bandar-luar bandar

• Proses aglomerasi dan lokalisasi ekonomi – kewujudan


bandar atau daerah industri dan kesan disekonomi boleh
membawa kepada penyebaran keluar aktiviti ekonomi ke
lokasi yang lain