Anda di halaman 1dari 39

KAEDAH DAN TEKNIK PENGAJARAN AQIDAH DAN SIRAH

• Kaedah pengajaran Aqidah Sekolah Rendah


- Inkuiri Penemuan
- Perbincangan
- Perbahasan
- Sesi buzz forum
- Soal Jawab
- Penerangan
INKUIRI PENEMUAN

• Satu proses mencari maklumat, ilmu atau kebenaran melalui


kemahiran menyoal. Berasaskan konsep penyelesaian
masalah mengikut satu langkah-langkah yang logik dan
sistematik

• Pembelajaran berasaskan inkuiri adalah pendekatan


konstruktivis di mana murid mengendalikan pembelajaran
kendiri.
Bermula dengan menyoal sesuatu isu:

1. Penyoalan;
2. Pengumpulan maklumat
3. Penganalisisan maklumat
4. Penjanaan penyelesaian
5. Membuat keputusan
6. Menjustifikasikan kesimpulan, dan
7. Mengambil tindakan
Guru boleh memaklumkan
kepada murid tentang topik yang
akan dipelajari dan aktiviti yang
Langkah Pertama akan mereka lakukan serta
memberitahu mereka implikasi
menarik yang akan mereka
peroleh dalam pelajaran ini.
Guru perlu menjelaskan bahawa persoalan yang
Langkah Kedua: ditimbulkan bertujuan untuk mengetahui, memahami,
Membina hipotesis (dalam konteks ini, hipotesis tidak mencari bukti atau tanda-tanda kewujudan Allah
digunakan tetapi persoalan kajian) yang perlu dibina dengan berpandukan pandangan (bukan teori) individu
oleh murid (dengan bimbingan guru: pelbagai yang boleh dipercayai serta signifikan (menggunakan
perspektif persoalan akan diperoleh daripada murid). kaedah pengumpulan data yang sah dan boleh
dipercayai).
• Antara persoalan yang mungkin timbul adalah:

• Siapa Allah?
• Betulkah Allah wujud?
• Apakah bukti penulisan menunjukkan Allah wujud?
• Adakah bukti atau tanda pada alam yang menunjukkan tentang
kewujudan Allah?
• Bolehkah fenomena alam diterima sebagai bukti kewujudan Allah?
• Bagaimana kewujudan manusia boleh menjadi bukti kewujudan
Allah?
• Apakah pengalaman yang pernah dilalui oleh mereka yang
mempercayai tentang kewujudan Allah?
Langkah Ketiga : Contohnya, pembacaan,
Setelah murid mempunyai gambaran yang
kolaborasi, perbincangan
jelas tentang tujuan proses inkuiri, mereka dan sebagainya dengan
perlu mempunyai idea bagaimana mencari
jawapan kepada persoalan yang rakan dan orang yang lebih
dibangkitkan. Perbincangan tentang mengetahui (More
beberapa persoalan akan membantu murid
untuk mendapatkan apa yang perlu mereka Knowledgeable Others atau
lakukan. MKO)
Contohnya senarai soalan
Sebaiknya guru
Setelah mengetahui apa menyediakan atau
yang perlu dilakukan, (termasuk soalan berkaitan
Langkah pengalaman yang pernah menyenaraikan bahan-
murid akan
menyenaraikan perkara
dilalui), kitab suci Al Quran, bahan bacaan berkaitan
keempat : kitab-kitab hasil penulisan (sah dan boleh
atau bahan yang ulamak yang boleh dipercayai
diperlukan. dipercayai) terlebih
dan sebagainya.
dahulu.
Langkah keenam: Murid
Langkah kelima : membuat perbandingan
Murid akan mengumpulkan penemuan atau interpretasi
data dan membuat analisis maklumat dengan rakan lain
penemuan mereka. dan membuat rumusan dengan
panduan dan bimbingan guru.
Kelebihan :
Memastikan murid berpeluang memeriksa sesuatu
konsep

Membenarkan pelajar mengaplikasikan kemahiran


kreatif dan kritikal, kemahiran membuat keputusan,
membina hipotesis

Penyiasat yang aktif

Membina kebolehan untuk mentafsir dan


mencari penyelesaian masalah
PERBINCANGAN

• Definisi:
• Kaedah yang melibatkan aktiviti pembelajaran melalui percambahan
dan pertukaran idea serta perkongsian maklumat tentang sesuatu
perkara atau isu.

• Murid akan berbincang, bertukar fikiran dan maklumat berkaitan untuk


memantapkan pemahaman terhadap konsep, membina konsep yang
baru, membuat keputusan serta menyelesaikan masalah.
Kelebihan :

• idea-idea yang menyokong atau menentang akan dibangkitkan


untuk mendapatkan satu kesimpulan pemahaman yang lebih
mantap dan jitu.

• Perbincangan kelas (atau kumpulan kecil) yang dirancang


dengan rapi akan dapat merangsang minat murid untuk
menambah baik pengetahuan lama serta menambah
pengetahuan serta kemahiran yang baru.
Melibatkan sekumpulan pelajar untuk kumpulan besar
dan beberapa pelajar dalam kumpulan-kumpulan kecil.

Mempunyai seorang ketua (pengerusi) dan pencatat

Tempoh masa perbincangan ditetapkan

Hasil perbincangan dibentangkan oleh seorang atau


lebih wakil kumpulan (sebaiknya dipilih secara rawak)

c) Sasaran: Murid kumpulan normal ke atas, aktif dan


berdaya fikir.
sekiranya
tentukan sediakan
perlu,
tajuk, sediakan bahan bantu
pastikan
perkara atau garis untuk
tempat yang tidak terlalu
d Prosedur: Persediaan: isu panduan, menyokong
sesuai ramai ahli
perbincangan prosedur dan dan
dalam setiap
serta jadual membantu
kumpulan
objektifnya. perbincangan
kecil
sediakan sekiranya
tentukan
bahan bantu perlu,
tajuk, sediakan
untuk pastikan
perkara atau garis
menyokong tempat yang tidak terlalu
Persediaan: isu panduan,
dan sesuai ramai ahli
perbincanga prosedur
membantu dalam setiap
n serta dan jadual
perbincanga kumpulan
objektifnya.
n kecil
Pelaksanaan:

Refleksi pembelajaran
oleh murid (boleh
menggunakan borang Agihkan tajuk
reflective rationality
jika perlu)

beri peluang kepada


Rumusan oleh guru murid untuk bersoal
merangkumi isi, jawab, membuat
proses dan unsur- komen, memberikan
unsur kemahiran cadangan atau
berfikir membuat pembetulan

Tindakan susulan
SESI BUZZ FORUM

Selepas guru membuat


Kumpulan buzz
Seorang ketua dan sesuatu penyampaian,
merupakan kumpulan
seorang pelapor atau kumpulan-kumpulan buzz
yang kecil iaitu terdiri
setiausaha akan dipilih. akan memulakan
daripada 4-6 orang ahli.
perbincangan.
Pada peringkat akhir, kumpulan-kumpulan
Ketua akan mewajibkan setiap peserta
kecil itu akan berkumpul semula untuk
mengemukakan ideanya, manakala
perbincangan am, Selepas itu, idea-idea
pelapor akan mencatatkan idea-idea dan
yang dipersetujui akan disampaikan
seterusnya membuat suatu rumusan
kepada guru yang akan merumuskan isi-isi
tentang perbincangan kumpulan kecilnya.
penting dan dipaparkan di hadapan kelas.
• Forum digunakan sekiranya kumpulan adalah besar dan
bilangan ahli juga ramai. Suatu panel yang terdiri daripada
empat hingga lapan orang pakar akan menyampaikan idea-idea
mereka.

• Panel ini terdiri daripada seorang pengerusi, dan ahli-ahli panel


yang akan menyampaikan hujah-hujah akan duduk di hadapan
peserta-peserta.
Pengerusi panel akan memulakan

· Topik perbincangan dikemukakan.

· Tujuan dibincangkan.

· Murid-murid dibagikan kepada kumpulan-kumpulan.

· Ketua kumpulan dan pelapor dilantik.


Perbincangan

· Ketua
· Ahli-ahli kumpulan
menggalakka
menapis n setiap ahli
idea. memberi
idea.

· Pelapor · Ahli-ahli
mencatat tidak
pendapat dibenarkan
ahli-ahli mengkritik.
Penutup

Pelapor setiap kumpulan


mengemukakan idea-idea kumpulan.

Idea-idea ditapis.

Rumusan dibuat setelah persetujuan


dicapai.
• faedah-faedah:
• 1. Berfikir secara analitis, kritis dan jelas.
• 2 . Berlatih untuk bertutur dengan terang serta lantang.
• 3. Membina keyakinan untuk mengemukakan pendapat.
• 4. Belajar bertukar-tukar pendapat dan dengan itu menggalakkan
perkembangan intelek.
PERBAHASAN

Perbahasan adalah perbincangan yang formal dan ahli–


ahli perbahasan telah membuat persediaan untuk
menentang atau menyebelahi sesuatu isu.

Ahli–ahli akan bercakap secara bergilir-gilir di antara


pasukan dan masa yang diberikan bagi pembahas,
kedua dan ketiga mungkin berbeza
Dua kumpulan Setiap kumpulan
kecil akan kecil akan
mengambil mengambil
bahagian dalam bahagian dalam
perbahasan. perbahasan.

Kumpulan yang dikenali


sebagai pencadang akan
menyokong topik
Setiap kumpulan perbahasan manakala
lazimnya terdiri kumpulan lagi satu
dikenali sebagai manakala
daripada empat satu kumpulan lagi
orang ahli. dikenali sebagai
pembangkang akan
menentang topik
perbahasan.
Seorang pengerusi dipilih untuk
mengelolakan aktiviti perbahasan, manakala
seorang penjaga masa akan membunyikan
loceng apabila masa bagi setiap ahli dalam
kumpulan telah tamat.

Penghakiman akan dijalankan oleh tiga


orang yang biasa terdiri daripada guru-guru
sekolah
Perkara –perkara berikut perlu diingatkan semasa mengadakan perbahasan.

i. Perbahasan ii. Isi- isi yang dikemukakan untuk iii. Hujah-hujah yang
sepatutnya menentang hujah-hujah diberikan perlu
difokuskan kepada pembangkang sepatutnya membantu pendirian
mempunyai bukti yang baik,
tajuk dan bukan relevan serta menunjukkan hujah- pembahas-pembahas
kepada pasukan hujah pembangkang itu kurang lain di dalam
pembangkang. bernas. kumpulannya.
SOAL JAWAB

Kaedah di mana guru mengemukakan soalan


manakala pelajar pula memberikan jawapan.

Soal jawab digunakan untuk mengetahui tahap


kefahaman atau pengetahuan.
Kaedah soal jawab
Melibatkan tahap
dapat merangsang Dapat
analisis, sintesis Ia dapat dilakukan Kaedah ini
murid untuk mengelakkan
dan penilaian sekiranya guru melibatkan
berfikir ke tahap murid daripada
menurut domain telah menguasai interaksi dua hala
pemikiran tinggi memikirkan
kognitif Taksonomi kemahiran menyoal guru - murid.
(Higher Order perkara lain
Bloom.
Thinking)
Rasulullah s.a.w bersoal jawab dengan malaikat Jibrail A.S
tentang Rukun Iman, Rukun Islam, dan Ihsan.

Merupakan sebahagian daripada setiap aktiviti wajib


pengajaran pembelajaran antara guru dengan murid.

Baginda s.a.w juga sering bersoal jawab dengan para


sahabat setiap kali selepas solat subuh.
“….dan ingatlah ketika Ibrahim berkata: Wahai tuhan ku!
Perhatikan lah kepada ku, bagaimana Engkau menghidupkan orang
mati! Allah berfirman: Adakah engkau belum percaya? Ibrahim
menjawab: Aku telah percaya, akan tetapi agar bertambah tetap
hatiku…”

(Surah al-Baqarah:260)
Ciri-ciri

Menggalakkan
daya fikir pada Melibatkan
aras tinggi dan pemikiran
pembelajaran aras tinggi
berfikrah

Merangkumi
enam aras
domain kognitif
Taksonomi Bloom
serta tujuh (7)
lingkaran soalan
• Semua soalan hendaklah dirancang terlebih dahulu dan dipastikan
sesuai dengan tahap kebolehan murid untuk berfikir
• Gunakan istilah yang boleh difahami oleh murid
• Kemukakan soalan untuk seluruh kelas sebelum menentukan murid
yang akan menjawab
• Berikan masa untuk murid memikirkan jawapannya.
• Sebaran soalan perlu menyeluruh dan tidak ditumpukan hanya kepada
langkah beberapa murid tertentu untuk menjawabnya.
• Pastikan soalan yang dikemukakan adalah jelas, ringkas dan tepat.
PENERANGAN

Penerangan merupakan kaedah pendidikan tradisional.

Ia digunakan secara meluas oleh para guru dan pensyarah


dan disampaikan secara lisan.

Merupakan pengucapan yang mengandungi semua bahagian ciri yang diikuti


dengan hujah dan pandangan (arguments) serta soalan retorikal (metaforikal,
simbolik, tidak literal dan abstrak). Ia boleh dibina dalam bentuk menyatakan,
kuliah, narration, mendedahkan, menjelaskan atau ucapan mudah (simple speech).
Menyerupai bercerita yang
Menyatakan merupakan satu bertujuan untuk menarik minat
bentuk narration yang mudah dan murid terhadap pelajaran.
lazimnya dilaksanakan oleh guru- Menyatakan dicirikan dengan
guru peringkat tadika atau sekolah mudah, jelas, menggunakan frasa-
rendah (tahap satu). frasa yang dapat menggambarkan
pemikiran
Menjelaskan pula mewakili
penemuan kebenaran (truth)
dengan berdasarkan kepada hujah
deduktif (deductive arguments).

Kaedah menjelaskan ini akan


membentuk operasi logic seperti
induksi, deduksi, perbandingan,
analisis, sintesis dan analogi
Kuliah merupakan pendedahan maklumat yang luas dan banyak yang telah
dibuat analisis dan sintesis oleh guru terlebih dahulu.

Kaedah pengajaran ini dicadangkan untuk guru yang mengajar murid


peringkat tinggi (tingkatan enam, pelajar kolej dan universiti) di mana
muridnya mempunyai tahap tanggungjawab dan independent yang tinggi.

Mungkin boleh digunakan kepada murid menengah atas yang terpilih seperti
mereka yang belajar di asrama penuh terpilih
• Pendedahan merujuk kepada bagaimana guru memberi peluang kepada
murid untuk mengemukakan hujah menyokong dan menentang, kebaikan
(faedah) dan keburukan sesuatu (seperti dalam perdebatan dan
perbahasan)

• Guru akan mengemukakan soalan-soalan menggalakkan atau mendorong


murid untuk berfikir.
Pendedahan didaktik
merupakan saluran mudah dan
Tiada analisis atau sintesis
terus kepada maklumat yang Merupakan kaedah yang pasif
dibuat terhadap isi kandungan
baru. Ia dapat membantu pada pihak murid yang hanya
pelajaran dan murid akan
murid mendapatkan menerima maklumat kasar.
mudah melupakannya.
kesimpulan akhir sesuatu tajuk
yang diajarkan.

Anda mungkin juga menyukai