HURAIAN HURUF VOKAL DAN KONSONAN, DAN CARA MEMBUNYIKANNYA

JUNAINAH HARUN TEH BOON ENG SYUHADA BT HUSSAIN PENDAHULUAN Bahasa merupakan alat komunikasi yang penting bagi manusia. Alat pertuturan ini sememangnya kompleks, tetapi teratur dengan menggunakan kod-kod tertentu. Asmah Hj Omar (1986) mengatakan bahasa yang digunakan oleh manusia adalah menggunakan alat-alat ujaran yang terdapat dalam tubuh badan manusia itu sendiri. Contohnya bibir, lidah, lelangit dan pita suara. Huraian mengenai vokal dan konsonan tergolong dalam bab fonetik dan fonologi. Maksud dan definisi fonetik menurut Kamus Dewan (1996:354), fonetik ialah ilmu bahasa (linguistik) yang berkaitan dengan penyebutan kata dan lambang yang menunjukkan sebutannya. Manakala mengikut Merriam Webster’s Collengiate Dictionary tenth edition (1996:873), fonetik dikatakan sebagai “the system of speech sounds of a language or group of languages”. Maksud dan makna fonologi adalah seperti yang berikut menurut kamus dewan, fonologi merupakan kajian tentang bunyi sebutan dalam sesuatu bahasa (1996:354). Dalam Merriam Webster’s Collegaite Dictionanry tenth edition (1996:874) fonologi dihuraikan sebagai “the science of speech sounds including, especially the history and theory of sound changes in a language or in two or more related languages”.

Mengikut memberikan

Kamus

Linguistik

(Harimurti bidang

Kridalaksana,1984:51) dalam linguistik yang

definisi

fonologi

sebagai

menyelidiki bunyi-bunyi bahasa mengikut fungsinya. Huraian huruf Vokal Menurut Mohamad Yunus Maris (1964), terdapat lapan buah vokal Dalam bahasa Melayu. Ini diterapkan dalam rajah berikut. Terdapat empat vokal depan dalam bahasa Melayu iaitu [i], [e], [ɛ] dan [a] manakala tiga Vokal belakang iaitu [u], [o] dan [‫ ]כ‬dan satu vokal tengah, iaitu [ə]. secara nyata vokal-vokal Ini tidak betul-betul menyerupai vokal kardinal sepenuhnya. Walau bagaimanapun Vokal Melayu ini dapat dijelaskan menurut persamaannya dengan vokal-vokal Kardinal. Bunyi-bunyi vokal ialah bunyi-bunyi bahasa yang bersuara yang ketika menghasilkannya udara dari paru-paru keluar berterusan melalui rongga tekak dan rongga mulut tanpa mendapatkan sebarang sekatan atau geseran. Dengan kata lain bunyi-bunyi vokal mempunyai ciri-ciri seperti bersuara, udara keluar dari paru-paru berterusan dan udara keluar tanpa sekatan atau geseran. Manakala penghasilan bunyi-bunyi vokal pula ditentukan oleh

beberapa ciri tertentu iaitu, keadaan bibir sama ada dihamparkan atau dibundarkan, bahagian lidah yang terlibat sama ada depan lidah atau belakang lidah, turun naik lidah sama ada dinaikkan setinggi-tingginya, dinaikkan sedikit atau diturunkan, keadaan lelangit lembut, sama ada dinaikkan dan udara dari paru -paru keluar melalui rongga mulut sahaja ( menghasilkan bunyi-bunyi vokal atau oral) atau dinaikkan tetapi tidak rapat sehingga udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dan juga rongga

Dalam bahasa Melayu konsonan terbahagi kepada 2 iaitu konsonan asli dan konsonan pinjaman. Satu konsonan hentian glotis. Konsonan bersuara bermaksud konsonan yang terhasil apabila tekanan udara yang keluar dari peparu menggetarkan pita suara manakala konsonan tidak bersuara adalah konsonan yang terhasil apabila udara dari peparu tidak menggetarkan pita suara. . Konsonan terdiri daripada konsonan bersuara dan konsonan tidak bersuara. j ) Dua konsonan geseran tidak bersuara. g ). Konsonan asli bahasa Melayu merupakan konsonan yang sedia ada dan diguna oleh penutur bahasa Melayu tanpa sebarang perlakuan adaptasi oleh penutur. Huraian Huruf konsonan Konsonan ialah bunyi selain dari bunyi vokal.hidung ( menghasilkan bunyi-bunyi vokal yang disengaukan) dan keadaan glotis dirapatkan dan semasa udara keluar dari paru-paru pita suara bergetar. iaitu geseran gusi tidak bersuara ( s) dan geseran glotis bersuara ( h ). b ). Dalam bahasa melayu terdapat 9 jenis konsonan iaitu : a) b) c) d) e) f) g) h) Dua konsonan letupan dua bibir bersuara dan tidak bersuara ( p. ( ? ) Dua konsonan letusan bersuara dan tidak bersuara ( c. Satu konsonan getaran bersuara ( r ). Satu konsonan sisian bersuara ( i ). d ). Selain vokal terdapat juga separuh vokal. diftong dan vokal rangkap. Konsonan terhasil apabila terdapat gangguan atau halangan oleh alat artikulasi terhadap udara dari peparu. Dua konsonan letupan gusi bersuara dan tidak bersuara ( t. Dua konsonan letupan lelangit lembut bersuara dan tidak bersuara ( k.

lelangit lembut. cara membunyikannya: (a) (b) (c) Keadaan bibir hampar Depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah lelangit keras tetapi tidak sampai menyentuh lelangit keras Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung Udara dari paruparu keluar ke rongga hidung Pita suara digerarkan Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan sempit [i] seperti pada perkataan berikut: Awal Ikan Tengah Bila Akhir Tali . anak tekak. ŋ . Huraian berikut menyatakan peranan dan keadaan serta kedudukan alat-alat artikulasi seperti bibir.i) j) k) Empat konsonan sengauan bersuara (m. n ) Dua konsonan separuh vokal bersuara. glotis dan rongga hidung. lelangit keras. lidah. (a) Vokal depan sempit [i]. pita suara. Cara membunyikan huruf vokal Dalam pertuturan sebenar. iaitu ( i ) dan separuh vokal dua bibir bersuara (w). kita perlu peka bahawa terdapat lapan jenis huruf vokal yang wujud dalam bahasa Melayu. lelangit lembut dan pita suara dalam membunyikan vokalvokal bahasa Melayu. Satu konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara ( j ). gusi. n. Penghasilan konsonan-konsonan tersebut melibatkan daerah-daerah artikulasi seperti dua bibir.

Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan separuh luas atau lapang [ε] seperti pada perkataan berikut: Awal Tengah Akhir . cara membunyikannya: · · · · · Keadaan bibir hampar Depan lidah dinaikkan setinggi yang mungkin ke arah gigi gusi Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung Udara dari paru-paru keluar ke rongga hidung Pita suara digerarkan Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan separuh sempit [e] seperti pada perkataan berikut: Awal Enak Elok Tengah Teleng Leher Akhir Tauge Tempe (b) Vokal depan separuh luas atau lapang [ε].Ibu Tiba Padi (a) Vokal depan separuh sempit [e]. Cara membunyikannya: (a) Keadaan bibir hampar (b) Depan lidah dinaikkan separuh rendah ke arah gusi (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung (d) Udara dari paru-paru keluar dari rongga mulut (e) Pita suara digetarkan.

Esa Enak Belek Belok Tauge Tempe .

(c) Vokal depan luas atau lapang [a]. Cara membunyikannya: (a) Keadaan bibir hampar (b) Depan lidah diturunkan serendah mungkin (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut (e) Pita suara digetarkan. Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal depan luas atau lapang [a] seperti pada perkataan yang berikut: Awal Awan Anak Tengah Kadar Beras Akhir Siapa Nama (d) Vokal belakang sempit [u]. Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal belakang sempit [u] seperti pada perkataan yang berikut: Awal ubat ular Tengah bulat sudu Akhir Batu Palu . Cara membunyikannya: (a) Keadaan bibir hampar (b) Belakang lidah dinaikkan setinggi mungkin ke arah lelangit lembut tetapi tidak sampai menyentuh lelangit lembut (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut (e) Pita suara digetarkan.

(a) Vokal belakang separuh sempit [o]. seperti pada perkataan yang berikut: Awal Orang Otak Tengah Tolong Bohong Akhir Pidato Koko (b) Vokal belakang separuh luas atau lapang [‫]כ‬. Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal belakang separuh luas atau lapang seperti [‫ ]כ‬seperti pada perkataan yang berikut: . Cara membunyikannya: (a) Keadaan bibir hampar (b) Belakang lidah dinaikkan separuh tinggi ke arah lelangit lembut tetapi tidak sampai menyentuh lelangit lembut (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut (e) Pita suara digetarkan. Cara membunyikannya: (a) Keadaan bibir hampar (b) Belakang lidah dinaikkan separuh rendah (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut (e) Pita suara digetarkan. Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal belakang separuh sempit [o].

Awal Orang Oleh Tengah Borong Bolot Akhir Soto Teko .

Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi vokal tengah [ə] seperti pada perkataan berikut: Awal Emak Empat Tengah Penat Tenat Akhir Sosialisme Behaviurisme Cara Membunyikan Konsonan Lapan belas konsonan asli yang terdapat dalam bahasa Melayu dapat diklasifikasikan mengikut cara dan daerah sebutannya seperti yang terdapat dalam jadual berikut: Daerah sebutan Cara sebutan Letupan Letusan Sengau Geseran Getaran Pb M Td N S R Cj (ny) bibir Gigi-gusi Lelangit keras Lelangit lembut Kg (ng) ŋ H Glottis .(f) Vokal tengah [ə]. Cara membunyikannya: (a) Keadaan bibir antara hampar dengan bundar (b) Tengah lidah dinaikkan kea rah lelangit keras tetapi tidak sampai menyentuh lelangit keras (c) Anak tekak dan lelangit lembut dinaikkan bagi menutup rongga hidung supaya udara tidak keluar melalui rongga hidung (d) Udara dari paru-paru ke luar ke rongga mulut (e) Pita suara digetarkan.

w dan y tidak pernah terdapat pada akhir perkataan . lembut dinaikkan 1. Huraian ini disertakan dengan gambar rajah bagi membantu memahami cara setiap konsonan tersebut dihasilkan. Lelangit tekak hidung. had. koc dan kolej. keadaan dan kedudukan alat-alat artikulasi seperti bibir. Dua bibir dirapatkan untuk Cara Bunyi konsonan [b] membunyikan sama seperti membuat sekatan penuh pada arus membunyikan konsonan [p]. iaitu p. lidah anak tekak. konsonan b. 2. Bunyi udara dari paru-paru ke rongga mengetarkan pita suara. k. belakang atau ke dinding rongga untuk membuat sekatan melalui 3. Cara membunyikannya: Bunyi konsonan [p] 1. ng. Huruf konsonan ny.t. h. tengah dan akhir perkataan. g. Arus udara dari paru-paru keluar rongga yang mulut dihasilkan dengan ialah 2. lelangit lembut dan pita suara dalam membunyikan konsonan bahasa Melayu asli. d. s. r dan l.perkataan pinjaman seperti Huraian berikut dapat menjelaskan peranan. ke Pita suara dirapatkan. yang udara dari paru-paru ke rongga berbeza ialah: mulut. n.Sisian Separuh vokal W L - Y - - Hanya sepuluh sahaja huruf konsonan dapat hadir pada awal. (a) Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara [p] dan konsonan letupan dua bibir bersuara [b]. c dan jbab. . hanya berada pada akhir perkataan dalam perkataan. m.

5. Pita suara direnggangkan . ke Pita suara dirapatkan. 3.merta. Pita suara direnggangkan. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Arus udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut dengan menggetarkan pita suara.3. Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke 2. 4. yang berbeza ialah: belakang atau 1. pada arus udara. 2. letupan dua bibir bersuara [b]. Sekatan pada dua bibir dilepaskan serta. Bunyi konsonan [d] Hujung lidah dinaikkan rapat ke Cara membunyikan konsonan sama gusi untuk membuat sekatan penuh seperti membunyikan konsonan [t]. dinding rongga tekak untuk menutup arus udara ke rongga hidung. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan dua bibir tidak bersuara [p]. . Contoh perkataan: Huruf Konsonan [p] Konsonan [b] Awal Palu Batek Tengah Lapik Rabun Akhir Atap Adab (b) Konsonan letupan gusi tidak bersuara [t] dan konsonan letupan gusi bersuara [d] Cara membunyikannya: Bunyi konsonan [t] 1.

Cara membunyikannya: Bunyi konsonan [k] 1. Belakang lelangit 2. 3. 4. dan gusi dilepaskan serta- 6. Arus udara dari paru-paru yang melalui rongga mulut mengetarkan pita suara. paru ke rongga hidung. 5. melaui rongga mulut menyekat arus udara dari paru. tanpa Bunyi yang dihasilkan ialah letupan lembut untuk membuat seperti membunyikan konsonan [k]. Sekatan yang dibuat oleh hujung lidah merta. Bunyi yang dihasilkan ialah tanpa letusan gusi bersuara [d]. sekatan penuh pada arus udara . melalui rongga mulut menggetarkan pita suara. Arus udara dari paru-paru keluar 3. dirapatkan ke rongga tekak bagi 2. Contoh perkataan: Huruf Konsonan [t] Konsonan [d] Awal Takut Dalam Tengah Batas Tanduk Akhir Padat Abad (c) Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [k] dan konsonan letupan langit lembut bersuara [g].4. Bunyi yang dihasilkan ialah letupan gusi tidak bersuara [t]. Lelangit lembut dan anak tekak 1. 3. Pita suara di renggangkan. . lidah dirapatkan Bunyi konsonan [g] ke Cara membunyikan konsonan sama yang berbeza ialah: Pita suara dirapatkan .keluar Arus udara keluar dari paru-paru lelangit lembut bersuara [g].

menggetarkan pita suara. (d) Udara disekat oleh rapatan pita suara tanpa menggetarkan pita suara Bunyi yang dihasilkan ialah hentian glotis [?] seperti pada perkataan berikut: Awal Tengah Akhir . Sekatan udara yang dibuat oleh belakang merta. Contoh perkataan: Huruf Konsonan [k] Konsonan [g] Awal Kala Garam Tengah Makan Pagar Akhir Tamak Dialog (d) Hentian glotis [?] dan Cara membunyikannya: (a) Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang atau ke dinding rongga tekak untuk membuat sekatan udara dari paru-paru ke rongga hidung (b) Pita suara dirapatkan sepenuhnya (c) Arus udara yang keluar dari paru-paru dibiarkan tersekat dibelakang rapatan pita suara. 6. Bunyi letupan yang lelangit dihasilkan lembut ialah tidak lidah dilepaskan serta bersuara [k]. 5.

arus menggetarkan pita suara. 2. Bunyi yang dihasilkan ialah letusan lelangit keras gusi bersuara [Ĵ] paru-paru 3. dari rongga sekatan untuk melalui rongga 3. 4.Anak Ikan Saat Rakyat Lemak Budak (e) Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [č] dan konsonan letusan lelangit keras bersuara [Ĵ]. dinaikkan dinding membuat udara hidung. Pita suara direnggangkan. Contoh perkataan: Huruf Konsonan [č] Awal Cara Tengah Laci Akhir Koc . Bunyi letusan yang dihasilkan keras ialah lelangit gusi tidak bersuara [č]. yang berbeza ialah: Pita suara dirapatkan. Bunyi konsonan [Ĵ] Hadapan lidah rapat ke lelengit Cara membunyikan konsonan sama keras untuk membuat sekatan pada seperti membunyikan konsonan [Ĵ]. Cara membunyikannya: Bunyi konsonan [č] 1. Lelangit lembut dan anak tekak 1. 6. 5. Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Arus udara dari paru-paru keluar rongga mulut dengan ke belakang tekak terhadap ke atau ke 2. Udara yang tersekat oleh hadapan lidah di lelangit keras dilepaskan pelahan-lahan. arus udara.

(b) Lelangit lembut dan anak tekak dinaikan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. (b) Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk membuat sekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. (c) Pita suara di renggangkan. Contoh perkataan: Awal Silap Satu Tengah Lasak Lesu Akhir Pedas Lemas (f) Konsonan getaran gusi bersuara [r]: (a) Hujung lidah dikenakan pada gusi. (d) arus udara yang keluar dari paru-paru melalui rongga tekak menggetarkan pita suara (e) arus udara melalui rongga mulut menggetarkan hujung lidah Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan getaran gusi bersuara [r] seperti pada perkataan berikut: .Konsonan [Ĵ] Jala Kanji Kolej (f) Konsonan geseran gusi tidak bersuara [s]: (a) Hadapan lidah dinaikan ke gusi untuk membuat sempitan pada arus udara. (d) Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara (e) Udara keluar melalui sempitan depan lidah dan gusi untuk menghasilkan bunyi konsonan geseran gusi tidak bersuara [s]. (c) Pita suara dirapatkan.

(i) Pita suara dirapatkan untuk membuat getaran. (a) Bibir bawah dan bibir atas dirapatkan untuk membuat sekatan pada arus (g) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. . (c) Pita suara dirapatkan (d) Arus udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut dengan menggetarkan pita suara (e) Arus udara dibiarkan keluar melalui tepi lidah sahaja. untuk membuat sekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung. Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sisian gusi bersuara [I] seperti pada perkataan yang berikut: Awal Lagu Lipat Tengah Tilam Kelam Akhir Tebal Kekal (f) Konsonan sengau dua bibir bersuara [m]: udara. (h) Arus udara dari paru-paru masuk ke rongga mulut dan terus ke rongga hidung.Awal Rapat Rugi Tengah Tiram Seram Akhir Sabar Lebar (f) (b) Konsonan gusi bersuara [I]: Lelangit lembut dan anak tekak dinaikkan ke belakang rongga hidung (a) Hujung lidah dikenakan pada gusi.

Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sengau dua bibir bersuara [m] seperti pada perkataan yang berikut: Awal Macam Murah Tengah Teman Lumba Akhir Ketam Badam (k) Konsonan sengau gusi bersuara [n] cara membunyikannya: (a) Hujung lidah dinaikkan pada gusi atau gigi gusi untuk membuat sekatan arus udara. (c) Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut terus ke rongga hidung (d) Arus udara dilepaskan perlahan-lahan Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sengau gusi bersuara [n] seperti pada perkataan berikut: Awal Naga Nilam Tengah Tanah Panah Akhir Taman Laman (e) Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ŋ] cara membunyikannya: (a) Belakang lidah dirapatkan ke lelangit lembut untuk membuat sekatan arus udara. .(j) Arus udara dilepaskan perlahan-lahan. (b) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung.

(b) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara yang keluar dari paru-paru masuk ke rongga hidung. Bunyi yang yang dihasilkan ialah kosonan sengau lelangit lembut bersuara [ŋ] seperti yang berikut: Awal Ngilu Ngeri Tengah Bingka Rangkap Akhir Lalang Tulang (f) Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [‫] תּ‬. (c) Pita suara dirapatkan dan digetarkan (d) Arus udara dari paru-paru melalui rongga mulut terus ke rongga hidung. Cara membunyikannya: (a) Depan lidah dinaikkan ke lelangit keras untuk membuat sekatan arus udara (b) Lelangit lembut dan anak tekak diturunkan untuk memberikan laluan arus udara yang terkeluar dari paru-paru ke rongga hidung (c) Pita suara dirapatkan dan digetarkan (d) Arus udara daripada paru-paru melalui rongga mulut dan terus ke rongga hidung (e) Udara yang tersekat oleh depan lidah dan lelangit keras dilepaskan pelahan-lahan Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan sengau lelangit keras gusi bersuara ( ‫)תּ‬ seperti perkataan yang berikut: Awal Tengah Akhir . (e) Arus udara yang tersekat oleh belakang lidah dan lelangit lembut dilepaskan pelahan-pelahan.

. (c) Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat arus udara udara dari paru-paru ke rongga hidung (d) Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut (e) Pita suara digetarkan dan lidah bergerak dengan pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal tengah [w]. (b) Bibir di hamparkan. Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan separuh vokal dua bibir bersuara [w] seperti pada perkataan yang berikut: Awal Waris Wajar Tengah Kawan Lawan Akhir Takraw - (g) Separuh vokal lelangit keras bersuara [j].Nyaris Nyala Banyak Senyap - (f) Separuh vokal dua bibir bersuara [w]: (a) Bibir di bundarkan. (d) Pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [j]. (c) Lelangit lembut dinaikkan ke belakang rongga tekak untuk menyekat udara dari paru-paru ke rongga hidung. Cara membunyikannya: (a) Depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi. (b) Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut.

(e) Bunyi yang dihasilkan ialah bunyi separuh vokal lelangit keras bersuara [j] Bunyi yang dihasilkan ialah konsonan separuh vokal lelangit keras bersuara [j] seperti pada perkataan berikut: Awal Yakin Yuran Tengah Tayang Payah Akhir - .

maka getaran akan berlaku pada pita suara dan bunyi yang terhasil ialah bunyi bersuara. Organ tutur manusia ini disebut alat artikulasi. Terdapat banyak alat artikulasi manusia dan setiap satunya mempunyai kedudukan dan fungsi yang berbeza dalam menghasilkan bunyi bahasa. Kuala Lumpur: Nurin Enterprise Arbak Othman Dan Ahmad Mahmood Musanid (2000). manakala bunyi konsonan ada yang bersuara dan ada yang tidak bersuara. sekiranya keadaan pita suara (glotis) tertutup rapat sewaktu udara keluar melaluinya. tetapi mempunyai peranan yang amat penting dalam menghasilkan bunyi. Bunyi bersuara dan tidak bersuara ini berkait rapat dengan keadaan pita suara.KESIMPULAN Kajian fonetik dan fonologi melibatkan organ pertuturan manusia secara lansung. RUJUKAN Abdullah Hassan Dan Ainon Mohd (1994). Sebaliknya jika pita suara itu direnggangkan atau terbuka sewaktu udara melaluinya. . Namun demikian terdapat unsur yang bukan dikategorikan sebagai alat artikulasi manusia. Kejayaan Komunikasi. Kuala Lumpur: Fajar Bakti Ahmad Kamal Muhammad (1992). Linguistik Am. Bunyi vokal atau konsonan merupakan antara bunyi bahasa yang dihasilkan oleh alat artikulasi manusia. Bahasa Melayu Untuk Maktab Perguruan. Unsur tersebut ialah udara dan merupakan sumber tenaga utama dalam menghasilkan bunyi. maka getaran pada pita suara tidak berlaku maka yang terhasil ialah bunyi yang tidak bersuara. Semua bunyi vokal merupakan bunyi-bunyi bersuara. Kuala Lumpur: Penerbitan Sarjana.

com/doc/13416756/Fonetik-Dan-FonologiVokal http://www.htm http://www.com.scribd.com/downloadcorner/PDF/bm_training.e-learn-dot.pdf Dicatat oleh MBi di 11:40:00 PG .tutor.http://www.my/stpm/fonologi/Fonologi.

Sign up to vote on this title
UsefulNot useful