Distribusi Probabilitas Kontinyu dan Jenisnya
Distribusi Probabilitas Kontinyu dan Jenisnya
Variabel Random Kontinyu
Distribusi Probabilitas Uniform
Distribusi Probabilitas Eksponensial
Distribusi Probabilitas Normal
Distribusi Porbabilitas Gamma
Distribusi Probabilitas Weibull
2
Dari Diskrit Menjadi Kontinyu
Interval waktu dapat dibagi menjadi:
Interval 0.5 menit Interval 0.25 menit Interval 0.125 menit
Minutes to Complete Task: By Half-Minutes Minutes to Complete Task: Fourths of a Minute Minutes to Complete Task: Eighths of a Minute
0.15
0.10
P(x)
P(x)
P(x)
0.05
0.00
0.0
. 1.0 1.5 2.0 2.5 3.0 3.5 4.0 4.5 5.0 5.5 6.0 6.5 0 1 2 3 4 5 6 7 0 1 2 3 4 5 6 7
Minutes Minutes Minutes
adalahluas
adalah luasarea
areadidibawah
bawahkurva
kurvadalam
dalam
0 1 2 3
Minutes
4 5 6 7 rentangtersebut.
rentang tersebut.Untuk
Untukcontoh
contohdidisamping,
samping,
dinyatakandengan
dinyatakan denganP(2<X<3).
P(2<X<3).
3
Variabel Random Kontinyu
4
Fungsi Densitas dan Kumulatif
F(x)
Fungsi F(b)
kumulatif
F(a)
0
} P(a X b)=F(b) - F(a)
a b x
f(x)
x
0 a b
5
Distribusi Uniform Kontinyu (1)
Distribusi Uniform
0.5
0.4
Total luas area f(x) = 1/5 * 5 = 1.00
0.3
f(x)
6
Distribusi Uniform Kontinyu (2)
Definisi:
Jika variabel random X memiliki nilai (kontinyu) dengan kemungkinan
kemunculan yang sama maka dikatakan bahwa variabel random
(kontinyu) x mengikuti distribusi uniform dengan fungsi densitas
probabilitas:
1/( - ), untuk <x<
{
f(x)=
0 untuk x lainnya.
7
Distribusi Uniform Kontinyu (3)
Contoh:
• Dalam program komputer simulai terdapat subrutin pembangkit
bilangan random uniform dalam interval [0,10]. Sebuah proses
simulasi akan akan berhenti (terminate) bila terjadi kemunculan
sebuah bilangan random [3/2 , 7/2]. Jika dilakukan replikasi
pembangkitan bilangan random, berapa kemungkinan proses
tersebut akan berhenti (terminate)?
• Persoalan tersebut mengikuti distribusi uniform kontinyu dengan
fungsi f(x)=1/10 untuk [1,10], dengan demikian probabilitas bahwa
proses simulasi akan berhenti adalah P(3/2<x<7/2)=0,2.
8
Distribusi Eksponensial (1)
Definisi:
Sebuah variabel random (kontinyu) X menyatakan interval
waktu antar kedatangan dimana kejadian kedatangan
tersebut mengikuti proses Poisson, dikatakan mengikuti
distribusi eksponensial dengan fungsi distribusi:
f ( x ) e x x0
0 x lainnya.
Parameter pemusatan dan penyebaran adalah sebagai
berikut :
V ( X ) x 2 e x dx 1 / 1 / 2
- x
E(X ) x e dx 1 / dan
2
0 0
10
Distribusi Eksponensial (3)
P(x)
P(x)
P(x)
0.1 0.1 0.1
0.2
0.0
-5 0 5
13
x
Distribusi Probabilitas Normal (2)
14
Distribusi Probabilitas Normal (3)
0.3
1
- x / 2
1
f(x )
0.2
2 0.0
-5 0 5
x
D e f in is i
S e b u a h v a r ia b e l ra n d o m ( k o n tin y u ) x ( x ) d ik a ta k a n m e n g ik u ti
d is tr ib u s i n o r m a l d e n g a n p a ra m e te r lo k a s i p e m u s a ta n d a n p a ra m e te r
p e n y e b a ra n ( v a r ia n s i) 2 0 jik a m e n g ik u ti fu n g s i d is tr ib u s i
1 - 1 x / 2
k e m u n g k in a n b e r ik u t : f ( x ) e 2
x
2
d im a n a 3 ,14159 ... d a n e = 2 ,7 1 8 2 8 … ( b ila n g a n n a tu ra l) .
15
Distribusi Probabilitas Normal (4)
16
Distribusi Probabilitas Normal (5)
17
Distribusi Probabilitas Normal (6)
B e b e r a p a s if a t p e n t in g f u n g s i d e n s it a s p r o b a b ilit a s n o r m a l:
i. L u a s d a e r a h d i b a w a h k u r v a f ( x ) dx 1 .
D e n g a n m e la k u k a n t r a n s fo r m a s i lin ie r y ( x ) / , a k a n
d ip e r o le h fu n g s i d is t r ib u s i k e m u n g k in a n n o r m a l s t a n d a r
1 1 y2
f (y) e 2
. K e m u d ia n d e fin is ik a n b e n t u k s a t u a n b e r ik u t
2
1 1 y2
I e 2 dy ,
2
d a n p e r t im b a n g k a n s e b u a h b e n t u k s a t u a n d a r i v a r ia b e l r a n d o m
Z y a n g ju g a m e n g ik u t i fu n g s i d is t r ib u s i k e m u n g k in a n n o r m a l s t a n d a r
1 1 z2
I e 2
dz .
2
18
Distribusi Probabilitas Normal (7)
S e la n ju tn y a d e fin is ik a n p e r k a lia n k e d u a b e n tu k s a tu a n
te r s e b u t s e b a g a i b e r ik u t
1 12 y 2 1 12 z 2 1 12 ( y 2 z 2 )
I
2
e dy e dz = e dy dz .
2 2 2
G u n a k a n tr a n s fo r m a s i b e r ik u t y r sin , dan z r cos , m aka
d a p a t d ip e r o le h
2
1 12 r 2
12 r 2
I
2
r e d dr r e dr 1 .
2 0 0 0
1 1 y2
K a r e n a I 1 , m a k a I 2 e
2 2
dy 1 .
19
Distribusi Probabilitas Normal (8)
20
Distribusi Probabilitas Normal (9)
K e d u a p a ra m e te r fu n g si n o rm a l d a n 2 a d a la h ra ta -
ra ta (e k sp e k ta si E ( X ) ) d a n va ria n si ( V ( X ) 2 )
d istrib u si p ro b a b ilita s n o rm a l.
B u k ti :
1 - 12 x / 2
E(X )
2 -
x e dx .
G u n a k a n tra n sfo rm a si z ( x ) / , d a n d ip e ro le h :
( z ) - 12 z 2
E(X ) e dz
- 2
1 -1 z2 z -1 z2
e 2 dz e 2 dz
- 2 - 2
(1) ( 0 ) .
21
Distribusi Probabilitas Normal (10)
2
z 2
1 11z2
2 1z
e 1
e dz
2
2
201 2.
22
Distribusi Probabilitas Normal (11)
B e s a r n y a n ila i p r o b a b ilit a s v a r ia b e l r a n d o m n o r m a l
d it e n t u k a n d e n g a n f o r m u la s i b e r ik u t :
x
1 12 (
u
)2
F (x) P (X x)
2
e
dx .
N ila i p r o b a b ilit a s t e r s e b u t t id a k d a p a t d ih it u n g s e c a r a
a n a lit is m a t e m a t is m e la lu i p e r s a m a a n in t e g r a l d i a t a s , u n t u k
it u d ig u n a k a n t a b e l d is t r ib u s i n o r m a l y a n g d ip e r o le h m e la lu i
p e n d e k a t a n n u m e r ik .
23
Distribusi Probabilitas Normal (12)
B e b e r a p a p e n d e k a t a n n u m e r ik y a n g d a p a t d ig u n a k a n u n t u k
m e n e n t u k a n b e s a r n y a n ila i p r o b a b ilit a s a d a la h :
i. P e n d e k a t a n H o y t ( 1 9 6 8 ) m e n g g u n a k a n f u n g s i
1
8
(3 x 2 ) untuk x 1
2
16
1
(3 x ) untuk 1 x 3
p e n d e k a t a n in i m e m b e r ik a n k e s a la h a n k u r a n g d a r i 0 .0 1 .
ii. P e n d e k a t a n P o ly a ( 1 9 4 5 ) m e n g g u n a k a n f u n g s i
F ( x ) 12 1 { 1 exp( 2 x 2 / )} 1 / 2 .
P e n d e k a t a n in i m e m b e r ik a n k e s a la h a n m a k s im u m
s e b e s a r 0 .0 0 3 p a d a x = 1 .6 .
24
Distribusi Probabilitas Normal (13)
iii. P e n d e k a ta n B u rr (1 9 6 7 ) m e n g g u n a k a n fu n g s i
G ( x ) 1 1 ( x ) c
k
d im a n a = 0 . 6 4 4 6 9 3 , = 0 . 1 6 1 9 8 4 , c = 4 .8 7 4 , d a n k = -
6 . 1 5 8 . P e n d e k a t a n y a n g le b ih b a ik d e n g a n fu n g s i G (x )
a d a l a h H ( x ) 12 [ G ( x ) 1 G ( x )] . D e n g a n p e n d e k a t a n in i
m e m b e r ik a n k e s a la h a n m a k s im u m a d a la h 0 .0 0 0 4 6 p a d a
x = 0 .6 d a n x = -0 .6 .
P e n d e k a t a n la in n y a d a p a t d ilih a t p a d a :
J o h n s o n , N .L . & K o tz , S ., ( 1 9 7 0 ) , C o n tin u o u s U n iv a r ia te
D is tr ib u tio n , J W S .
25
Distribusi Probabilitas Normal (14)
Semua kurva di bawah ini mengikuti distribusi normal dengan nilai rata-
rata dan variansi yang berbeda
Normal Distribution: =40, =1 Normal Distribution: =30, =5 Normal Distribution: =50, =3
0.4 0.2 0.2
0.3
f(y)
f(w)
f(x)
0.2 0.1 0.1
0.1
0.2
0.1
P(47 Y 53) fungsi densitas
0.0
-5 0 5
P(-1 Z 1) probabilitas normal.
z
26
Distribusi Probabilitas Normal (15)
f(z)
0.2
0 .4
0 .3
=1
f ( z)
{
0 .2
0 .1
0 .0
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5
=0
Z
28
Distribusi Normal Standar (2)
P(0 < Z < 1.56)
0.2 0.7 0.2580 0.2611 0.2642 0.2673 0.2704 0.2734 0.2764 0.2794 0.2823 0.2852
0.8 0.2881 0.2910 0.2939 0.2967 0.2995 0.3023 0.3051 0.3078 0.3106 0.3133
0.9 0.3159 0.3186 0.3212 0.3238 0.3264 0.3289 0.3315 0.3340 0.3365 0.3389
0.1
1.56 1.0
1.1
0.3413
0.3643
0.3438
0.3665
0.3461
0.3686
0.3485
0.3708
0.3508
0.3729
0.3531
0.3749
0.3554
0.3770
0.3577
0.3790
0.3599
0.3810
0.3621
0.3830
{
1.2 0.3849 0.3869 0.3888 0.3907 0.3925 0.3944 0.3962 0.3980 0.3997 0.4015
0.0 1.3 0.4032 0.4049 0.4066 0.4082 0.4099 0.4115 0.4131 0.4147 0.4162 0.4177
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 1.4 0.4192 0.4207 0.4222 0.4236 0.4251 0.4265 0.4279 0.4292 0.4306 0.4319
Z 1.5 0.4332 0.4345 0.4357 0.4370 0.4382 0.4394 0.4406 0.4418 0.4429 0.4441
1.6 0.4452 0.4463 0.4474 0.4484 0.4495 0.4505 0.4515 0.4525 0.4535 0.4545
1.7 0.4554 0.4564 0.4573 0.4582 0.4591 0.4599 0.4608 0.4616 0.4625 0.4633
1.8 0.4641 0.4649 0.4656 0.4664 0.4671 0.4678 0.4686 0.4693 0.4699 0.4706
menemukan 2.5
2.6
2.7
0.4938
0.4953
0.4965
0.4940
0.4955
0.4966
0.4941
0.4956
0.4967
0.4943
0.4957
0.4968
0.4945
0.4959
0.4969
0.4946
0.4960
0.4970
0.4948
0.4961
0.4971
0.4949
0.4962
0.4972
0.4951
0.4963
0.4973
0.4952
0.4964
0.4974
29
Distribusi Normal Standar (3)
P(Z < -2.47)
0.2
0.1
0.0
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5
Z
30
Distribusi Normal Standar (4)
P(1< Z < 2)
. .
1. Temukan nilai tabel 2.00 .
0.9
.
0.3159 ...
F(2) = P(Z < 2.00) = .5 + .4772 =.9772 1.0
1.1
0.3413
0.3643
...
...
3. P(1 < Z < 2.00) = P(Z < 2.00) - P(Z < 1.00)
2.1 0.4821 ...
. .
. .
= .9772 - .8413 = .1359 . .
0.3
Luas area diantara 1 dan 2
P(1 < Z < 2) = .4772 - .8413 = 0.1359
f(z)
0.2
0.1
0.0
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5
Z
31
Distribusi Normal Standar (5)
P(0 < Z < z) = 0.40
z .00 .01 .02 .03 .04 .05 .06 .07 .08 .09
Temukan z sehingga
0.0 0.0000 0.0040 0.0080 0.0120 0.0160 0.0199 0.0239 0.0279 0.0319 0.0359
0.1 0.0398 0.0438 0.0478 0.0517 0.0557 0.0596 0.0636 0.0675 0.0714 0.0753
0.2 0.0793 0.0832 0.0871 0.0910 0.0948 0.0987 0.1026 0.1064 0.1103 0.1141
P(0 < Z < z) = .40: 0.3
0.4
0.1179
0.1554
0.1217
0.1591
0.1255
0.1628
0.1293
0.1664
0.1331
0.1700
0.1368
0.1736
0.1406
0.1772
0.1443
0.1808
0.1480
0.1844
0.1517
0.1879
0.4
Luas area di kiri 0 = .50 Area = .40 (.3997)
P(z 0) = .50 0.3
0.1
f(z)
0.2
2,57 < z.005 < 2,58 Area di ekor kanan = .005
z.005 2,575 Area di ekor kiri = .005
0.1
0.0
-z.005 z.005
-2.575 2.575
33
Transformasi Variabel Random Normal
Luasarea
Luas areadalam intervalkk dari
dalaminterval darirata-rata
rata-ratauntuk
untukvariabel
variabelrandom
randomnormal
normal
adalahsama.
adalah sama.Jadi
Jadiarea
areadidibawah
bawahkurva
kurvanormal
normalekuivalan
ekuivalandengan
denganarea
areadidibawah
bawahkurna
kurna
normalstandar.
normal standar. Contoh:
Contoh:P(40 XP(-1
P(40X P(-1Z
Zuntukdan
untukdan
TransformasiXXmenjadi
Transformasi menjadiZZ::
X x Normal Distribution: =50, =10
Z
x 0.07
0.06
f(x)
(1) Pengurangan: (X - x) 0.03
0.02 =10
{
Standard Normal Distribution 0.01
0.4 0.00
0 10 20 30 40 50 60 70 80 90 100
X
0.3
f(z)
0.2
(2) Pembagian dengan x)
sebaliknyaZZ
Transformasisebaliknya
Transformasi
{
0.1 1.0
menjadiXX::
menjadi
0.0
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 X x Z x
Z
34
Transformasi Variabel Random Normal
Contoh: Contoh
X~N(160,302) X~N(127,222)
P (100 X 180) P ( X 150)
P
100 X 180 X 150
P
100 160 180 160
P Z
150 127
P Z
30 30 22
P2 Z .6667 P Z 1.045
0.4772 0.2475 0.7247 0.5 0.3520 0.8520
35
Transformasi Variabel Random Normal
(Minitab)
MTB>>cdf
MTB cdf100;
100;
SUBC>normal
normal160,30.
160,30. MTB>>cdf
MTB cdf150;
150;
SUBC> SUBC>normal
normal127,22.
127,22.
CumulativeDistribution
Cumulative DistributionFunction
Function SUBC>
Normalwith
Normal withmean
mean==160.000
160.000and
andstandard
standard
deviation==30.0000
30.0000 CumulativeDistribution
Cumulative DistributionFunction
Function
deviation
Normal with==127.000
Normalwith and==22.0000
127.000and 22.0000
xx P(P(XX<=
<=x)x)
100.0000
100.0000 0.0228
0.0228
xx P(P(XX<=
<=x)x)
MTB>>cdfcdf180;
180; 150.0000
150.0000 0.8521
0.8521
MTB
SUBC>normal
SUBC> normal160,30.
160,30.
CumulativeDistribution
Cumulative DistributionFunction
Function
Normalwith
Normal withmean
mean==160.000
160.000and
andstandard
standard
deviation==30.0000
deviation 30.0000
xx P(P(XX<=
<=x)x)
180.0000
180.0000 0.7475
0.7475
36
Transformasi Variabel Random Normal
(Minitab)
Contoh
X~N(383,122) Normal Distribution: = 383, = 12
394 X 399
0.04
P
0.03
f(X)
0.02
reas
0.4
P
X
a
Z 0.3
le n t
12 12 Eq u iv a
f(z)
0.2
P 0.9166 Z 1.333 0.1
0.0
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5
37
Transformasi Variabel Random Normal
(Excel)
38
Transformasi Variabel Random Normal
39
Transformasi Variabel Random Normal
Untuk menemukan
Untuk menemukan nilai
nilai probabilitas
probabilitas dengan
dengan interval
interval tertentu
tertentu
untuk sembarang
untuk sembarang variabel
variabel random
random normal
normal adalah
adalah dengan
dengan
mengekspresikan interval
mengekspresikan interval tersebut
tersebut dalam
dalam satuan
satuan
deviasi standar
deviasi standar dari
dari rata-ratanya.
rata-ratanya.
x 70 70 50
P( X 70) P P Z P( Z 2)
10
Jika X~N(50,1022),),P(X
JikaX~N(50,10 P(X>70)
>70)dapat
dapatdiperoleh
diperolehkarena
karena70
70adalah
adalah22deviasi
deviasi
standardidiatas
standar atasrata-rata X:70=+2.
rata-rataX: P(X>>70)
70=+2. P(X 70)ekuivalen
ekuivalendengan P(Z>>
denganP(Z
2),luas
2), luasarea
areadidibawah
bawahkurva
kurvanormal
normalstandar.
standar.
z .07 .08 .09
Contoh: .
.
.
.
.
.
.
.
.
.
X~N(124,122) .
1.1
.
...
.
0.3790
.
0.3810
.
0.3830
f(x)
0.4
0.3 X.01 = +z = 5.7 + (2.33)(0.5) = 6.865
0.0005
0.2 .0250 .0250
0.1 Area = 0.01
0.0 0.0000
3.2 4.2 5.2 6.2 7.2 8.2 1000 2000 3000 4000
X X
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 -5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5
41
Transformasi Variabel Random Normal
1.Gambarkan distribusi
1.Gambarkan distribusi 0.0012
.
Norm al Distribution: = 24 50, = 400
normal yang
normal yang ingin
ingin diteliti
diteliti 0.0010
.
dan distribusi
distribusi normal
normal
0.0008
.
dan
f(x)
0.0006
.
standar.
standar.
0.0004
.
0.0002
.
0.0000
2.Arsir daerah
2.Arsir daerah probabilitas
probabilitas 1000 2000
X
3000 4000
yang diteliti.
yang diteliti. S ta nd ard N o rm al D is trib utio n
0.4
3.Dari tabel
3.Dari tabel distribusi
distribusi normal
normal 0.3
standar, temukan
standar, nilai zz..
temukan nilai
f(z)
0.2
0.1
4.Transformasikan nilai
4.Transformasikan nilai zz 0.0
menjadi xx (nilai
menjadi (nilai variabel
variabel -5 -4 -3 -2 -1 0
Z
1 2 3 4 5
random asal).
random asal).
42
Transformasi Variabel Random Normal
1. Distribusi
Distribusinormal
normal Norm
Nor al Distribution: == 24
al Distribution: 50, == 400
2450, 40 3. Temukan
3. Temukannilai
nilaizz
1.
dannormal
normalstandar.
standar. 0.0012
. daritabel
dari tabel
dan 0.0010
. .4750 .4750 normalstandar
normal standar
z=-1,96dan
dan
0.0008
.
2. Arsir
Arsirdaerah
daerah0.95
0.95 z=-1,96
f(x)
0.0006
.
2. 0.0004
. z=1.96
z=1.96
(masing-masing
(masing-masing 0.0002
. .9500
0.475didikiri
0.475 kiridan
dan 0.0000
kanan.
100 200 300 400
kanan. X
. . . . . 0.2
==2450
2450±±(1.96)(400)
(1.96)(400)
. . . . .
1.8 ... 0.4678 0.4686 0.4693
1.9 ... 0.4744 0.4750 0.4756 0.1
==2450
2450±±784784
2.0 ... 0.4798 0.4803 0.4808
.9500
. . . . .
0.0
. . . . .
-5 -4 -3 -2 -1 0 1 2 3 4 5 =(1666,3234)
=(1666,3234)
Z
-1.96 1.96
43
Transformasi Variabel Random Normal
Using EXCEL
44
Pendekatan untuk Binomial (1)
Distribusinormal
Distribusi dengan==3.5
normaldengan dan==1.323
3.5dan 1.323mendekati
mendekati
distribusibinomial
distribusi binomialdengan
dengannn==77dan
danpp==0.50.
0.50.
P(x<4.5) = 0.7749
Normal Distribution: = 3.5, = 1.323 Binomial Distribution: n = 7, p = 0.50
0.3 0.3
P( x 4) = 0.7734
0.2 0.2
P(x)
f(x)
0.1 0.1
0.0 0.0
0 5 10 0 1 2 3 4 5 6 7
X X
Distribusinormal
Distribusi dengan==5.5
normaldengan dan==1.6583
5.5dan 1.6583pendekatan
pendekatanyang
yanglebih
lebih
baikuntuk
baik untukdistribusi
distribusibinomial
binomialdengan
dengannn==11
11dan
danpp==0.50.
0.50.
Binomial Distribution: n = 11, p = 0.50
Normal Distribution: = 5.5, = 1.6583
P(x4) = 0.2744
P(x<4.5) = 0.2732
0.3
0.2
0.2
P(x)
f(x)
0.1
0.1
0.0
0.0
0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11
0 5 10
X
X
D e fin is i:
B ila X v a r ia b e l r a n d o m b in o m i a l d e n g a n r a t a - r a t a = n p
d a n v a r ia n s i 2 = n p q , m a k a b e n t u k p e n d e k a t a n a d a la h
X np
d is t r ib u s i Z
npq
, b ila n a d a l a h d is t r ib u s i n o r m a l
b a k u N (0 ,1 ).
D a r i p e r h it u n g a n , d is t r ib u s i n o r m a l m e m b e r ik a n p e n d e k a t a n
n ila i p r o b a b ilit a s y a n g b a ik t e r h a d a p d is t r ib u s i b in o m ia l b il a
n b e s a r d a n p m e n d e k a t i 0 . 5 , b a h k a n b il a n m e n g e c il t a p i p
t id a k t e r la lu j a u h d a r i 0 . 5 m a s ih d ip e r o le h p e n d e k a t a n y a n g
c u k u p b a ik .
47
Pendekatan untuk Binomial (4)
aanp
np bbnp
np
P ( a X b ) P Z
P ( a X b) P np(1 p) Z np(1 p)
np(1 p) np(1 p)
for nnlarge
Untuk
for large (n50)
n besar
(n 50)and
andpdan
(n>50) pnot
notptoo
too close
tidak to00or
mendekati
close to or1.00
1.00
0 atau 1.00
Atau:
aa00.5.5np
np bb00.5.5np
np
P ( a X b ) P Z
P (a X b) P np(1 p) Z np(1 p)
np(1 p) np(1 p)
Untuk
for n sedanglarge
fornnmoderately
moderately large (20 nn<<50).
(20<n<50)
(20 50).
Jika pp kecil
Jika kecil (mendekati
(mendekati 0)
0) atau
atau besar
besar (mendekati
(mendekati 1),
1), gunakan
gunakan
pendekatan dengan
pendekatan dengan distribusi
distribusi Poisson.
Poisson.
48
Pendekatan untuk Binomial (5)
S S u u a a t tu u p p r ro o s s e e s s m m e e n n g g h h a a s s i li kl k a a n n s s e e j uj u m m l al a h h p p r ro o d d u u k k ( (d d e e n n g g a a n n k k e e m m u u n n g g k k i ni n a a n n
d d p p r ro o d d u u k k c c a a c c a a t t 1 1 0 0 % % ) ). . B B i li al a 1 1 0 0 0 0 p p r ro o d d u u k k d d i ai a m m b b i li l s s e e c c a a r ra a a a c c a a k k , , b b e e r ra a p p a a k k a a h h
k k e e m m u u n n g g k k i ni n a a n n b b a a h h w w a a t te e r rd d a a p p a a t t l el e b b i hi h d d a a r ri i 1 1 3 3 p p r ro o d d u u k k c c a a c c a a t t? ?
D D a a l al a m m k k a a s s u u s s i ni n i ,i , b b a a n n y y a a k k n n y y a a c c a a c c a a t t b b e e r rd d i si s t tr ri bi b u u s s i i b b i ni n o o m m i ai a l l d d e e n n g g a a n n
p p a a r ra a m m e e t te e r r n n = = 1 1 0 0 0 0 d d a a n n p p = = 0 0 , ,1 1 . . K K a a r re e n n a a u u k k u u r ra a n n s s a a m m p p e e l l b b e e s s a a r r d d i li al a k k u u k k a a n n
p p e e n n d d e e k k a a t ta a n n d d e e n n g g a a n n f fu u n n g g s s i i k k e e m m u u n n g g k k i ni n a a n n n n o o r rm m a a l l d d i mi m a a n n a a p p a a r ra a m m e e t te e r rn n y y a a
a a d d a a l al a h h npnp ( 100( 100 )( )( 0 0 , 1, 1) ) 1010 , , d d a a n n npqnpq ( 100( 100 )( )( 0 0 , 1, 1)( )( 0 0 , 9, 9 ) ) 3 3 , 0, 0 . .
K K a a r re e n n a a i ni n g g i ni n d d i ai a m m a a t ti i k k e e m m u u n n g g k k i ni n a a n n b b a a h h w w a a t te e r rd d a a p p a a t t l el e b b i hi h d d a a r ri i 1 1 3 3 p p r ro o d d u u k k
c c a a c c a a t t, , m m a a k k a a d d i ci c a a r ri i p p r ro o b b a a b b i li il ti ta a s s x x > > 1 1 3 3 . . U U n n t tu u k k k k a a s s u u s s d d i si s k k r ri ti t, , d d i gi g u u n n a a k k a a n n
b b a a t ta a s s x x = = 1 1 3 3 . .5 5 , , d d a a n n h h a a r rg g a a z z y y a a n n g g s s e e s s u u a a i i a a d d a a l al a h h z z ( 13( 13 . 5. 5 1010 ) ) / / 3 3 1 1, 167, 167 . .
D D a a r ri i t ta a b b e e l l d d i pi p e e r ro o l el e h h k k e e m m u u n n g g k k i ni n a a n n z z > > 1 1 . .1 1 6 6 7 7 a a d d a a l al a h h 0 0 . .1 1 2 2 1 1 6 6 . .
49
Perhitungan dengan Excel (1)
50
Perhitungan dengan Excel (2)
Contoh:
Contoh:
•• NORMSDIST(1.0)
NORMSDIST(1.0) = = 0.8413.
0.8413.
•• NORMDIST(10.0,
NORMDIST(10.0, 5, 5, 2)
2) =
= 0.9938.
0.9938.
•• Perintah
Perintah inversinya
inversinya NORMSINV(number)
NORMSINV(number) dan dan
NORMINV(number, mean,
NORMINV(number, mean, standard
standard deviation).
deviation).
•• NORMSINV(0.975)
NORMSINV(0.975) = = 1.96.
1.96.
•• NORMINV(0.975,
NORMINV(0.975, 20, 20, 10)
10) =
= 39.6.
39.6.
51
Distribusi Normal Multivariat (1)
Distribusi dalam
Distribusi dalam analisis
analisis multivariat
multivariat umumnya
umumnya adalah adalah
distribusi multivariat
distribusi multivariat normal
normal sebagai
sebagai perluasan
perluasan dari dari
distribusi normal
distribusi normal univariat.
univariat.
Terdapat dua
Terdapat dua landasan
landasan pokok
pokok untuk
untuk hal
hal tersebut,
tersebut, yaitu
yaitu ::
i.i. Kasus
Kasus pengukuran
pengukuran multivariat
multivariat seringkali
seringkali adalah
adalah bentuk
bentuk
penjumlahan dari
penjumlahan dari beberapa
beberapa pengaruh
pengaruh randomrandom yang yang
independen. Dengan
independen. Dengan teorema central limit
teorema central limit,, beberapa
beberapa
variabel tadi
variabel tadi membentuk
membentuk distribusi
distribusi normal
normal multivariat.
multivariat.
ii.Teori
ii. Teori statistika
statistika yang
yang berlandaskan
berlandaskan padapada distribusi
distribusi normal
normal
terbukti telah
terbukti telah menunjukkan
menunjukkan keberhasilan
keberhasilan dalam dalam
melakukan kajian
melakukan kajian secara
secara terstruktur
terstruktur dan
dan sistematis.
sistematis.
52
Distribusi Normal Multivariat (2)
N ila i e k s p e k t a s i d a r i s e b u a h v e k t o r v a r ia b e l r a n d o m
X = ( X 1 , … , X m ) ’ a d a l a h E ( X ) E ( X 1 ),..., E ( X m ) ' .
J ik a X m e m p u n y a i r a t a - r a t a m a t r ik s v a r ia n s i-
k o v a r ia n s i X d id e f in is ik a n s e b a g a i m a t r ik s ( m x m ) b e r ik u t
Cov ( X ) E ( X )( X )' .
E le m e n k e - i d a n k e - j d a r i m a t r ik s v a r ia n s i- k o v a r ia n s i
a d a l a h ij E [( X i i )( X j j )] , s e d a n g k a n e l e m e n k e - i
d ik e n a l s e b a g a i v a r ia n s i i E [( X i i ) 2
].
53
Distribusi Normal Multivariat (3)
11 11 ( x )
ffxx((xx))((22))
mm/ /22
(det 11/ /22
(det)) exp ( x )'
exp ( x )' ( x )
22
54
Distribusi Probabilitas Gamma (1)
DD i si st tr ri bi buus si i ggaamm mm aa ddi ki keennaal l ddaar ri i f fuunnggs si i ggaamm mm aa yyaanngg bbaannyyaakk ddi gi guunnaakkaann
ddaal al amm bbi di daanngg mm aat teemm aat ti ki kaa. . FFuunnggs si i ggaamm mm aa ddi di deef fi ni ni si si ki kaann ool el ehh
1 1 e x x dx
( ) x e dx uunnt tuukk 00 . .
( ) x
0 0
1
JJ i li al a ddi li al akkuukkaann i ni nt teeggr raas si i ppaar rs si ai al l aat taas s uu x x 1 ddaann ddvv== ee- x- xddxx, , mm aakkaa aakkaann
x 1 x 2 x 2
ddi pi peer rool el ehh ( ( ) ) e e x x x 1 0 e e x ( ( 1 1) )x x 2 dxdx == ( ( 1 1) ) e e x x x 2 dxdx ,,
0 0 00
0
s seehhi ni nggggaa ddi hi haas si li kl kaann ppeenngguul al annggaann f fuunnggs si i ggaamm mm aa ( ( ) ) ( ( 1 1) )( ( 1 1) ), ,
( ( ) ) ( ( 1 1)()( 2 2) )( ( 2 2) ), , ddaann s seet teer ruus snnyyaa j ij ki kaa == nn, , ddi mi m aannaa nn bbi li al annggaann
bbuul al at t ppoos si ti ti fi f, , mm aakkaa ( (nn) ) ( (nn 11)()( nn 22)...)... ( 1( 1) ). . KKaar reennaa mm eennuur ruut t ddeef fi ni ni si si i
ff uunnggs si i ggaamm mm aa ( 1( 1) ) e e x dxdx 1 1, , mm aakkaa ( (nn) ) ( (nn 11)!)! . .
x
0 0
SSaat tuu s si fi faat t ppeennt ti ni ngg f fuunnggs si i ggaamm mm aa, , aaddaal al ahh ( 1( 1 / / 22) ) . .
55
Distribusi Probabilitas Gamma (2)
DD e e f fi inn i is s i i
S S e e b b u u a a h h v v a a r ri ai a b b e e l l r ra a n n d d o o mm k k o o n n t ti ni n y y u u X X b b e e r rd d i si s t tr ri bi b u u s s i i g g a a mm mm a a
d d e e n n g g a a n n p p a a r ra a mm e e t te e r r b b i li al a 0 0 dd aa nn 0 0 , , b b i li al a mm e e n n g g i ki k u u t ti i
f fu u n n g g s s i i
11 1 1 e x x / /
f f ( (x x ) ) x
x e x x >> 0 0
( ( ) )
== 0 0 , , u u n n t tu u k k x x l al a i ni n n n y y a a . .
P P a a r ra a mm e e t te e r r p p e e mm u u s s a a t ta a n n d d a a n n p p e e n n y y e e b b a a r ra a n n a a d d a a l al a h h s s e e b b a a g g a a i i
b b e e r ri ki k u u t t : :
EE ( ( XX ) ) d d a a n n VV ( ( XX ) ) 2 2 2 2 . .
56
Distribusi Probabilitas Gamma (3)
H
Haa llin
in
iid
daappaatd
t dib
ib u
ukkt
tik
ik aa
nnddee
nn
gga
a
nn mme
e
nn
gg ee
vva
alu
luaass
iimmo o
m
mee
n
nkke
e
-rrd
- dii
s
s
ee kk it
itaa
rrttit
it ik
ik a
as
sa
alld
d is
istt
rrib
ibuus
siig
ga
amm
mm a a
aa
dd
aa la
la h
h
1
''
r E
E (X r
(X)
r ) 1
r
xx
r
1
1
ee
//
dx
.
dx
r
(
(
)) 00 .
rr
rr
( r))
J
Jik
ik aa ddim
im is
is aalk
lkaa
nn yy
=
= x
x
//
,,mm a
a
kk
aa'
'
rr
r
r
y
1
0y e dy
1e/
/dy
(
r
..
(
() )0
(
( ))
(
(
1
1)
)
D
D
ee
n
ng
ga
a
nnd
d
ee
m
m ik
ik ia
ian
n
''
,d
,
1 d
a
an
n
(
( )
)
1
2
( 2
))
2
2
2 ''
2
2 ( 2
=
22
2 2
=
2
2
22
(
()
)
D
D is
ist
t
rrib
ibu
ussiig
g
aa
mmm
m a
a y
ya
ann
ggkkh
huus s
u
u ss
((
ss
pp
e
es
sififik
ik)u
) u
nn
t
t
uuk
k=
=vv
/
/2
,,
2 =
=22
,,
d
d
a an
nvvb
b ia
illan
n
gg
a
an
n b
buula
lattp
poo
ssit
it ifd
if d is
ise
eb
buu
td
t disis
tt
r
r ib
ibu
us
iik
s k
hhi-
i-k
ku
ua
a
dd
rr
a
at(
t c
c
(h
h i-
i-
s
s
qquu
aa
rre
e
))d d
ee
n
ng
ga
anndd
eeg
grr
e
ee
e oo
ffffrr
e
e ee
d
do
ommvv..
57
Distribusi Probabilitas Gamma (4)
Proposisi:
Proposisi:
Jika XXi i,,ii11,2,2,...,
Jika adalah variabel
,...,nn adalah variabel random
random gamma gamma independen
independen
parameter ((i i,,)),, maka
dengan parameter
dengan maka ii11XXi i juga
nn
juga gamma
gamma dengan
dengan
parameter
parameter i 1
i1i i,,..
nn
(parameter adalah
(parameter adalah11//))
Proposisi:
Proposisi:
Jika XXi i,,ii11,,22,...,
Jika ,...,nn adalah
adalah variabel
variabel random
random independen
independen
eksponensial independen
eksponensial independen dan dan identik
identik dengan rata-rata ,,
dengan rata-rata
maka
maka ii11XXi i adalah
nn
adalah variabel
variabel random
random gamma
gamma dengan
dengan
parameter ((nn,,))..
parameter
58
Distribusi Probabilitas Weibull (1)
DD i si st tr ri bi b u u s si i WW e e i bi b u u l ll l ( (WW a a l ol o d d d d i i WW e e i bi b u u l ll ,l , S S ww e e d d i si sh h , , 1 1 9 9 3 3 9 9 ) ) b b a a n n y ya a k k d d i gi g u u n n a a k ka a n n
d d a a l al a mm a a n n a a l il si si si s k ke e a a n n d d a a l al a n n y ya a n n g g b b e e r rk ki ai a t ta a n n d d e e n n g g a a n n u u mm u u r r ( (r re e n n t ta a n n g g
ww a a k kt tu u ) ), , c co o n n t to o h h n n y ya a r ra a n n t ta a n n g g ww a a k kt tu u d d i mi m a a n n a a s se e b b u u a a h h p p e e r ra a l al a t ta a n n mm u u n n g g k ki ni n
a a k ka a n n r ru u s sa a k k ( (t ti di d a a k k b b e e r rf fu u n n g g s si )i ). .
DD ee f fi inn i is s i i
VV a a r ri ai a bb e e l l r ra a nn dd oo mm k k oo nn t ti ni n y y uu TT bb e e r rdd i si st tr ri bi b uu s si i WW e e i bi b uu l ll ,l , dd e e nn gg a a nn dd uu a a
pp a a r ra a mm e e t te e r r 0 0 dd a a nn 0 0 , , j ji ki k a a f fuu nn gg s si i pp a a dd a a t tnn y y a a mm e e nn gg i ki k uu t ti i
1 1 at at
f f ( (t t) ) t t e e uu nn t tuu k k t t >> 00 , , dd a a nn f f( (t t) )== 00 , , uu nn t tuu k k t t l al a i ni n nn y y a a
PP a a r ra a mm e e t te e r r pp e e mm uu s sa a t ta a nn dd a a nn pp e e nn y y e e bb a a r ra a nn a a dd a a l al a hh s se e bb a a gg a a i i bb e e r ri ki k uu t t : :
1
2 1 1 22
EE ( T( T ) ) 1 1/ / 1 1 1 dd a a nn V V ( T( T ) )
2 2 2 2/ / 2
1 1 1 1
59
Distribusi Probabilitas Weibull (2)
DD e e n n g g a a n n mm e e n n g g g g u u n n a a k k a a n n a a n n a a l ol o g g i ,i , f fu u n n g g s s i i d d i si s t tr ri bi b u u s s i i k k e e mm u u n n g g k k i ni n a a n n
WW e e i bi b u u l ll l d d a a p p a a t t mm e e n n c c a a k k u u p p t ti gi g a a p p a a r ra a mm e e t te e r r WW ( ( , , , , ) ) d d a a n n f fu u n n g g s s i i
k k e e a a n n d d a a l al a n n n n y y a a d d i di d e e f fi ni n i si s i ki k a a n n o o l el e h h
t t
1
t t
1
f f ( (t t; ; , , , , ) ) expexp , , t t , , dd aa nn
t t
R R ( (t t; ; , , , , ) ) expexp ..
MM e e a a n n t ti mi m e e t to o f fa a i li ul u r re e ( (MM T T T T F F ) ) d d a a n n v v a a r ri ai a n n s s i ni n y y a a a a d d a a l al a h h
11
E E ( (T T ; ; , , , , ) ) d d a a n n
2 2 2 2 1 1
VarVar ( (T T ; ; , , , , ) )
2
2
. .
60
Distribusi Probabilitas Weibull (3)
DistribusiWeibull
Distribusi Weibulldigunakan
digunakansecara
secaraluas
luasdalam
dalamanalisis
analisiskeandalan
keandalanyang
yang
mengeneralisasiaplikasi
mengeneralisasi aplikasidistribusi
distribusitersebut
tersebutdengan
denganmenyertakan hazardrate
menyertakan hazard rate
yangtidak
yang tidakkonstan,
konstan,meningkat
meningkatatau
ataumenurun,
menurun,dan
danmencakup initialfailure
mencakup initial failure
wear-outfailures
sertawear-out
serta failures..
61