Presentasi App
Presentasi App
KWH
Rumus Energi Aktip
• Energi Aktip merupakan hasil perkalian daya aktip dengan waktu
rumus :
• Energi aktip Wa = P( watt ) x t ( jam )
atau
• Hasil perkalian tegangan, arus, faktor daya dan waktu
• Energi aktip Wa = V ( volt ) x I ( amper ) x Cos x t ( jam )
Prinsip kerja kWH meter
3
• 1. Kumparan arus
• 2. Piringan
• 3. Kumparan tegangan 1
Gambar Konstruksi kWH meter
1
Keterangan Gambar :
4 1. Poros
5
2. Roda gigi pemutar
alat hitung (register)
3. Kumparan tegangan
4. Piringan
5. Kumparan arus
6. Terminal blok
6
Arah putaran kwh meter
u u
S U U S
u s s u
2 5 8
9 10 11
1 3 4 6 7
1 2 3 4 6 7 8 9 10 11
Bila diasumsikan beban seimbang
Kearah mana putaran piringan
………………………………………………..........................................
Berapa besar energi aktip yang terukur
…………………………………………………………………………...
R
S
T
N
Bila diasumsikan beban seimbang
Kearah mana putaran piringan
………………………………………………..........................................
Berapa besar energi aktip yang terukur
…………………………………………………………………………...
N
Bila diasumsikan beban seimbang
Kearah mana putaran piringan
………………………………………………..........................................
Berapa besar energi aktip yang terukur
…………………………………………………………………………...
R
S
T
N
Bila diasumsikan beban seimbang
Kearah mana putaran piringan
………………………………………………..........................................
Berapa besar energi aktip yang terukur
…………………………………………………………………………...
N
Bila diasumsikan beban seimbang
Kearah mana putaran piringan
………………………………………………..........................................
Berapa besar energi aktip yang terukur
…………………………………………………………………………...
N
KVARH METER
Simbol KVARH
KVARH
r Ir
N
R
T
Vt Vs
r Ir
R V s-t
Vt Vs
S
2700 +
Vt Vs
Jika Ir = Is = It = I
Dan Vr = Vs = Vt = V
Vr Maka
Daya yang terukur = 3 x V x I x 3 x Sin
Vt
Vs
Is
Vrs
Vtr
2700 +
It
PENGENALAN PERALATAN APP
•PENGUKURAN :
YANG DIMAKSUD DENGAN PENGUKURAN IALAH UNTUK MENENTUKAN BESARNYA
PEMAKAIAN DAYA DAN ENERGI LISTRIK
ALAT PENGUKUR : METER KWH, METER KVARH, METER KVA MAKSIMUM, METER
ARUS, METER TEGANGAN
• PEMBATASAN :
YANG DIMAKSUD DENGAN PEMBATASAN IALAH PEMBATASAN UNTUK
MENENTUKAN BATAS PEMAKAIAN DAYA SESUAI DAYA TERSAMBUNG ALAT
PEMBATAS, PEMUTUS ARUS, PELEBUR, RELAI
ARUS NOMINAL :
S
IN = ------ AMPER : UNTUK FASA TUNGGAL
E
S
IN = --------- AMPER : UNTUK FASA TIGA
3.E
DIMANA S = DAYA TERPASANG ………………. VA
E = TEGANGAN NOMINAL …………… VOLT
PERLENGKAPAN APP
YANG DIMAKSUD DENGAN PERLENGKAPAN
IALAH PERLENGKAPAN YANG
MEMUNGKINKAN DIPASANGNYA ALAT
PENGUKUR DAN PEMBATAS, SEHINGGA
DAPAT BERFUNGSI SESUAI DENGAN YANG
DISYARATKAN
PERLENGKAPAN APP
KOTAK / LEMARI APP
TRAFO ARUS (CT)
TRAFO TEGANGAN (PT)
METER ARUS
METER TEGANGAN
SAKLAR WAKTU SEGEL
MACAM-MACAM APP SESUAI STANDAR PLN (SPLN 55 - 90)
METER KWH
• PADA SAMBUNGAN TEGANGAN RENDAH
– METER KWH FASA SATU 2 KAWAT ATAU FASA TIGA 4 KAWAT
– KELAS 2 UNTUK PENGUKURAN LANGSUNG
– KELAS 1 UNTUK PENGUKURAN MENGGUNAKAN TRAFO ARUS
– PADA SAMBUNGAN TEGANGAN MENENGAH
– METER KWH FASA TIGA 3 KAWAT UNTUK JTM FASA TIGA 3
KAWAT
– METER KWH FASA TIGA 4 KAWAT UNTUK JTM FASA TIGA 4
KAWAT
– KELAS 1 ATAU YANG LEBIH TELITI
– PADA SAMBUNGAN TEGANGAN ENERGI
– METER KWH FASA TIGA 3 KAWAT
– KELAS 1 ATAU YANG LEBIH TELITI
KETENTUAN PERALATAN
• METER KVARH
• DIGUNAKAN DARI KELAS 3 ATAU
YANG LEBIH TELITI
KETENTUAN PERALATAN
KETENTUAN 6000
4000
1 2 PLN
20
30
IN > 1 JAM
6.0
4.0
2.0
1.0
0.5
0.4
0.3
0.1
0.5
0.4 5
0.2
4
0.1
0.06
0.04
0.02
0.01
0.006
1.5 2 3 4 6 8 10 15 20 30 40 IN
KETENTUAN PERALATAN
PELEBUR
ARUS
ARUS LEBIH WAKTU LEBUR
NOMINAL CATATAN
(A) (JAM)
In (A)
• BLOK TERMINAL
• JUMLAH TERMINAL 4 UNTUK TIPE I
• JUMLAH TERMINAL 8 UNTUK TIPE III
DENGAN KUMPARAN ARUS 25 A, 60 A DAN 100
A, DIAMETER LUBANG 4, 5 DAN 6 MM
• JUMLAH TERMINAL 16 UNTUK TIPE I KHUSUS
DENGAN KUMPARAN ARUS 5A
• JUMLAH TERMINAL 26 UNTUK TIPE II KHUSUS
DENGAN KUMPARAN ARUS 5A
KETENTUAN PERALATAN
SEGEL
– DARI BAHAN LOGAM, PLASTIK ATAU
CAMPURAN KEDUANYA
– HARUS ADA LAMBANG PLN, NOMOR REGISTRASI
DAN TIDAK DAPAT DIPAKAI ULANG
– YANG HARUS DISEBUT
• TERMINAL CT, PT, METER, BLOK TERMINAL, KOTAK
ATAU LEMARI DAN TUTUP PELINDUNG
PEMBACAAN GAMBAR - 1
TUJUAN
DIHARAPKAN PESERTA MAMPU MEMBUAT DAN MEMBACA WIRING
DIAGRAM ALAT PENGUKUR DAN PEMBATAS
1. MENGENAL / MEMAHAMI MACAM-MACAM DIAGRAM LISTRIK
2. MENGENAL / MEMAHAMI SIMBOL-SIMBOL LISTRIK
3. MEMBUAT DIAGRAM
4. MEMBACA WIRING DIAGRAM
PEMBACAAN GAMBAR - 2
DIAGRAM LISTRIK
A
KWH
LEMARI APP PENGUKURAN TM DENGAN METER KWH TARIF GANDA 3 KAWAT DAN METER KVARH
A TEBAL PLAT 2 MM
LAMPU
LUBANG 11 140
V2”
78 96 77 96 77 96 9
40
A A DISEGEL
kV
TS TUTUP
SS TRANSPA
6 RAN
SEGEL &
GEMBOK TUTUP
MEMAKAI TRANSPARAN
NOMOR KODE 380
400 2
A
440
TUTUP 10
TRANSPARAN
73 SEGEL
SEGEL
A 600 10 150
70 170
POTONGAN A- A
DIAGRAM PENGAWATAN
NETRAL FASA
1 1. CT
2. PT
3. METER AMPERE
4. METER VOLT
3
1 A
1. METER KWH
2. MCB 2
4
3. SWITCH &
FUSE BOX
2 V
3
KODE PENGAWATAN
TERMINAL BLOK A A A
4 5 6 7
1 41 1 1 5 1
1 1 2 1 2 1 2
2 2
CTR 1 1 2 5
1 1
2 4 1 4 2 4 3 4 4 4 5 4 6
4 2 2
2
3 6
2
1 2 4 6
4 1 1
3 5 7 2
CTS 2 2
3 6 7
2 4
4
1 4 5
CTT 3
2 6
4
PEMBACAAN GAMBAR - 9
SIRKIT SEBENARNYA
A A A
5 6 7
4 1 2 1 2 1 2
1
1
CTR 1
2 2
1
3
CTS 2
2 4
1
5
CTT
3
2 6
PEMBACAAN GAMBAR - 10
3 PERCABANGAN PENGHANTAR
a. SAKLAR PENGHUBUNG
4 3 b. SAKLAR 3 KUTUB
a b
5
SAKLAR PEMUTUS
SUMBER SUMBER
K k
A CT A
L l
BEBAN BEBAN
CATATAN :
AMPER METER DAPAT DIHUBUNGKAN SECARA SERI DENGAN METER-METER YANG LAIN,
YAITU ; KUMPARAN ARUS METER KWH, KVARH, COS , WATT
PEMBACAAN GAMBAR - 13
P1 S1
V PT V
P2 S2
BEBAN BEBAN
CATATAN :
- VOLT METER DAPAT DIHUBUNGKAN SECARA PARALEL DENGAN METER-METER YANG LAIN
YAITU : KUMPARAN TEGANGAN METER-METER KWH, KVARH, COS , WATT, FREKUENSI
PEMBACAAN GAMBAR - 14
W
L l
W P1 P2 S1 S2
BEBAN BEBAN
PEMBACAAN GAMBAR - 15
1 2 3 4
FASA
SUMBER BEBAN
NETRAL
PEMBACAAN GAMBAR - 16
1 3 4 6 7 9 10 10
2 5 8
S
SUMBER BEBAN
T
N
PEMBACAAN GAMBAR - 17
1 3 4 5 7
2 6
R
SUMBER BEBAN
S
T
PEMBACAAN GAMBAR - 18
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
S
SUMBER BEBAN
T
N
PEMBACAAN GAMBAR - 19
1 2 3 4 5 6 7
R
SUMBER BEBAN
S
T
PEMBACAAN GAMBAR - 20
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
R
SUMBER BEBAN
S
T
3 FASA - 4 KAWAT
PEMBACAAN GAMBAR - 21
1 2 3 4 5 6 7
R
SUMBER BEBAN
S
T
3 FASA - 3 KAWAT
PEMBACAAN GAMBAR - 22
PENGUKURAN PRIMER
1 2 3 4 5 6 7 8 9
R
SUMBER BEBAN
S
T
PEMBACAAN GAMBAR - 23
1 2 3 4 5 6 7 8 9
R
SUMBER BEBAN
S
T
PEMBACAAN GAMBAR - 24
1 2 3 4 5 6 7 8 9
SUMBER S BEBAN
T
PEMBACAAN GAMBAR - 25
SUMBER
• BILA “ K “ DIHUBUNGKAN DENGAN SIRKIT DARI
SUMBER DAN “ L “ DIHUBUNGKAN DENGAN
SIRKIT KE BEBAN MAKA
k
K
“ k “ MEMPUNYAI POLARITAS POSITIP
l MEMPUNYAI POLARITAS NEGATIP
• PADA AMPERE METER POLARITAS CT BOLEH
TERPASANG TERBALIK PADA TERMINALNYA
l • PADA COS , WATT, KWH DAN KVARH METER
L
POLARITAS CT TIDAK BOLEH TERPASANG
TERBALIK PADA TERMINALNYA
• 1 (SATU) BUAH CT DAPAT DIHUBUNGKAN KE
BEBERAPA ALAT UKUR SECARA SERI
BEBAN
PEMBACAAN GAMBAR - 26
SUMBER SUMBER
R S T
R S T
K k
K k L l
L l
K k
K k L l
L l
K k
K k L l
L l
BEBAN BEBAN
PEMBACAAN GAMBAR - 27
SUMBER
R S T
P1 P2 S2 S1
P1 P2 S2 S1
KE ALAT UKUR
P1 P2 S2 S1
BEBAN
PEMBACAAN GAMBAR - 29
KVARH
KWH KWH
3 KWH
3
3
3
PEMBACAAN GAMBAR - 30
3 SS 3 SS
PEMBACAAN GAMBAR - 31
SS SS
SS
SS
A KWH KVARH V
51 A KWH KVARH V 51
3 3
PEMASANGAN APP
1. Menentukan tata letak peralatan listrik pada panel
2. Membuat lubang tempat meter kabel dan
perlengkapan lainnya pada papan panel
3. Memasang alat pengukur dan pembatas listrik pada
panel.
4. Pengawatan instalasi alat pengukur dan pembatas
5. Pengujian sambungan pengawatan dan tahanan
isolasi
6. Pengujian operasi
Membuat lubang tempat meter, kabel
dan perlengkapan
1. Mengebor pelat panel yang diberi tanda.
2. Memperbesar lubang dengan menggunakan bor
ukuran yang lebih besar atau gergaji
3. Meratakan bagian yang dipotong dengan
menggunakan kikir
- Kikir persegi untuk potongan lurus
- kikir bulat / tembereng untuk potongan bulat
Memasang APP pada panel
• Memasang alat-alat ukur dan perlengkapan
lainnya pada pelat panel dan mengikat
menggunakan mur-baut yang disediakan oleh
alat ukur atau mur-baut lainnya yang sesuai
• Tata-letak peralatan harus sesuai dengan standar
Pengawatan instalasi APP
• Menentukan jumlah/panjang dan warna kabel.
• Memotong kabel dan mengupas bagian ujung – ujungnya
• Menyolder ujung - ujung kabel.
• Pengawatan sesuai diagram pengawataN
• Memasang tanda / nomor pengawatan dengan cable
marker
• Merapikan kabel dengan cara :
– mengikat bundel kabel dengan plastic strap & ties mount
– memasukkan bundel kabel kedalam saluran kabel plastik
Pengujian sambungan pengawatan
dan tahanan isolasi
– Mengukur kontiyuitas sambungan antara ujung
kabel satu dengan lainnya yang berhubungan
menggunakan ohm meter
– Mengukur tahanan isolasi antara ujung kabel satu
dengan lainnya yang tidak berhubungan,
menggunakan megger 1000 volt dc
Pemeriksaan dan Pengujian APP
1. Pemeriksaan secara visual kondisi perlengkapan APP
2. Pemeriksaan spesifikasi / kapasitas peralatan APP ( Fuse, MCB,
Relai , CT, PT, KWH, KVARH, Time Switch )
3. Pemeriksaan segel, matrik dan pengikatannya Pemeriksaan fungsi
alat pembatas
4. Pemeriksaan urutan fasa untuk pelanggan tiga fasa yang
menggunakan KVARH meter maupun tidak
5. Pemeriksaan / pengujian kontinyuitas sambungan pengawatan
6. Pengujian tahanan isolasi
7. Pemeriksaan arah putaran piringan dan alat hitungnya ( register )
8. Pemeriksaan jumlah putaran piringan dibandingkan dengan
besaran beban
Pemeriksaan secara visual
• Peralatan ukur harus terpasang tegak-lurus pada kotak
APP
• Kotak APP harus terpasang tegak-lurus pada dinding
• Penampang dan warna kabel harus sesuai dengan standar,
bila warna yang dimaksud pada standar tidak mencukupi,
maka penomoran pada ujung kabel sebagai alternatifnya
• Panjang kabel cukup, sehingga tutup / pintu dari kotak /
lemari APP mudah dibuka
• Kabel disambung-hubung pada terminal APP dan terminal-
blok secara kuat dan rapi
Pengujian sambungan
pengawatan dan tahanan isolasi
1. Mengukur kontiyuitas sambungan antara ujung
kabel satu dengan lainnya yang berhubungan
menggunakan ohm meter, penjukan meter harus ”
nol ”
2. Mengukur tahanan isolasi antara ujung kabel satu
dengan lainnya yang tidak berhubungan,
menggunakan megger 1.000 V DC, penunjukan
meter minimal 1.000 x tegangan kerja
Pemeriksaan urutan fasa
• Dilakukan pada pengukuran 3 fasa tanpa menggunakan
KVARH-meter maupun tidak
• Pada pengukuran langsung pemeriksaan dapat
dilakukan pada saaluran masuk pelayanan atau pada
terminal tegangan atau arus KWH / KVARH-meter
• Pada pengukuran tidak langsung harus diperiksa
bahwa fasa yang masuk pada kumparan arus dan
kumparan tegangan adalah sama serta dengan urutan
sesuai standar
Pemeriksaan urutan fasa
N
R Ir
S Is
T It
N Vr
Vs
Vt
N
Pengujian arah putaran meter
1. Hubung singkatkan dua dari tiga kumparan
arus untuk kwh meter 3p-4w atau satu dari
kumparan arus untuk kwh meter 3p-3w
2. Cek putaran piringan dari satu kumparan
arus yang terhubung normal, putaran piringan,
harus normal.
3. Lakukan hal yang sama pada kumparan arus
yang lain
Pengujian arah putaran meter
R N
S Ir
T Is
N It
Vr
Vs
Vt
N
Pengujian kesalahan meter
1. Sambungkan APP dengan sumber listrik dan beban
2. Catat konstanta meter ( C )
3. Ukur tegangan, arus, daya aktip ( P2 ), daya semu (
S2 ) dan Cos φ
4. Secara bersamaan ukur waktu ” t ” yang
dibutuhkan piringan berputar sebanyak ” n ”
putaran
5. Hitung daya Aktip ( P1 ) yang terukur pada KWH-
meter dan daya reaktip ( Q1 ) yang terukur pada
KVARH-meter
6. Hitung daya reaktip beban ( Q2 )
7. Hitung kesalahan meter
8. Toleransi kesalahan APP terpasang di tempat
pelanggan adalah 5 %
WARNA DAN HUBUNGAN KABEL PENGAWATAN
• Kwh meter pengukuran primer, 1 fasa
Arus Fasa R Klem Masuk Merah Klem Keluar KWH meter Fasa R
Arus Fasa S Klem Masuk Kuning Klem Keluar KWH meter Fasa S
Arus Fasa T Klem Masuk Hitam Klem Keluar KWH meter Fasa T
• Ampere meter
Fasa Nama Klem Warna Dihubungkan Ke
Kabel
R Klem Masuk Merah Terminal Blok
Klem Keluar Coklat Klem Masuk KWH meter
Fasa R
S Klem Masuk Kuning Terminal Blok
Klem Keluar Hijau Klem Masuk KWH meter
Fasa S
T Klem Masuk Hitam Terminal Blok
Klem Keluar Ungu Klem Masuk KWH meter
Fasa T
WARNA DAN HUBUNGAN KABEL PENGAWATAN
Volt meter :
WARNA DAN HUBUNGAN KABEL PENGAWATAN
Trafo arus
Trafo Tegangan
WARNA
COKLAT HIJAU UNGU 0.5 M
MERAH KUNING HITAM 1 M
PUTIH PUTIH PUTIH 0.5 M
BIRU BIRU BIRU 1 M
6. TIES MOUNT 3 BH
7. KABEL UKURAN KAWAT 12 BH
8. SABUK PENGIKAT KABEL 15 BH
9. TUTUP PELINDUNG APP 1 BH
10. PERALATAN KECIL LAINNYA
Pasangan APP dan Tutup pelindung tipe I B
(untuk meter kwh 20/60 A dan 50/100A)
Kebutuhan material APP 1 fasa tipe IB
II. METER KWH 20 / 60 A
WARNA
COKLAT HIJAU UNGU 0.5 M
MERAH KUNING HITAM 1 M
PUTIH PUTIH PUTIH 0.5 M
BIRU BIRU BIRU 1 M
6. TIES MOUNT 3 BH
7. KABEL UKURAN KAWAT 12 BH
8. SABUK PENGIKAT KABEL 15 BH
9. TUTUP PELINDUNG APP 1 BH
10. PERALATAN KECIL LAINNYA
Pasangan APP dan tutup pelindung tipe IIII A
Tutup pelindung
transparan kotak APP
tipe III A
( untuk meter KWH 5 /
20 A, 20 / 60 A & 50 / 100
A)
Warna Kabel
WARNA
COKLAT 0.6 M
MERAH 1.2 M
HIJAU 0.6 M
KUNING 1.2 M
UNGU 0.6 M
HITAM 1.2 M
PUTIH 0.6 M
BIRU 1.2 M
====
7,2 M
6. TIES MOUNT 3 BH
7. KABEL UKURAN KAWAT 31 BH
8. SABUK PENGIKAT KABEL 20 BH
9. TUTUP PELINDUNG APP 1 BH
10. PERALATAN KECIL LAINNYA - -
Pasangan APP dan
tutup pelindung
( untuk meter kwh dan
kvarh 3 fasa tipe III B )
Pengawatan meter kwh & meter kvarh 3 fasa tipe III B untuk meter
kwh tarif tunggal
(20 / 60 A & 50 / 100 A) DAN (20 / 60 A & 50 / 100 A)
Kebutuhan material meter kwh & meter kvarh 3 fasa tipe III B
1. METE R KWH 3 X 50 / 100 A
JUMLA SATU
NO. NAMA M ATERIAL
H AN
WARNA
COKLAT 2.3 M
MERAH 4.0 M
HIJAU 3.2 M
KUNING 2.0 M
UNGU 3.2 M
HITAM 2.4 M
PUTIH 3.2 M
BIRU 1.2 M
====
22.4 M
b. KAWA T NYAF 1 X 25 MM 2
WARNA
MERAH 3.2 M
PUTIH 2.0 M
BIRU 2.0 M
====
7.2 M
3
6 BH
8. TIES MO UNT 68 BH
9. LEBEL U KURA N KAW AT 40 BH
10. SABUK PENGI KAT K ABEL 2 BH
11. TUTUP PELIND UNG A PP - -
12. PERALA TAN K ECIL LAINNYA
Kebutuhan material meter kwh & meter kvarh 3 fasa tipe III B
1. METE R KWH 5 / 20 A
1. KOTAK A PP TI PE III 2 BH
2. METER K WH 3 FASA TARIF GAND A 4 KA WAT, 1 BH
KLAS 2
3. 3 X 20 / 6 0 A, 3 X 380 V / 200 V 1 BH
METER KV ARH 3 FAS A 4 K AWAT
4. 3 X 20 / 6 0 A, 3 X 380 V / 220 V 1 BH
TIME SWI TCH D ENGA N PEN GISIA N CAD ANGA N
5. TEGANG AN PE NGISI AN 220 V AC, 1 KO NTAK 5 A 1 BH
6. MCB 25 A, …… ….., A, 50 A, 3 KUT UB 2 BH
7. TERMINA L BLO K 8 K UTUB DARI P ORSE LIN 25 –
60 A
a. KABE L NY AF 1 X 10 MM 2
2.3 M
WARNA 4.4 M
COKLAT 3.2 M
MERAH 2.0 M
HIJAU 3.2 M
KUNING 2.4 M
UNGU 3.2 M
HITAM 1.2 M
PUTIH ====
BIRU 22.4 M
b. KAWA T NY AF 1 X 2 5 MM 2
WARNA 3.2 M
2.0 M
MERAH 2.0 M
PUTIH ====
BIRU 7.2 M
3
6 BH
8. 68 BH
9. 40 BH
10. TIES MO UNT 2 BH
11. LEBEL U KURA N KAW AT - -
12. SABUK P ENGI KAT K ABEL
TUTUP P ELIND UNG A PP
PERALA TAN K ECIL L AINNY A
TRAFO
TERPASANG PADA PEMAKAI DENGAN
GARDU DISTRIBUSI ATAU TIANG
Pengukuran TM LEVEL + 2,5 M
/TR memakai
trafo arus TR LEMARI APP SUMBER TR PLN
CT
dengan meter kwh DILENGKAPI
DENGAN CT DAN
tarif ganda - 4 PANEL METER TR
KETERANGAN :
KE
CT : CURRENT TRANSFORMER PEMAKAI
F : FUSE
Diagram garis tunggal pemakai dengan pengukuran tr pada trafo tiang
TRAFO TERPASANG PADA
GARDU DISTRIBUSI PEMAKAI DENGAN LEVEL +
ATAU TIANG 2,5 M
CT
F PANEL
METER
F PANEL
METER
KE
PEMAKAI
KETERANGAN :
CT : CURRENT TRANSFORMER KE
F : FUSE PEMAKAI
N R S T
13 13 13 13
Pengawatan trafo arus TR
20 20 20
pada APP
1 1 1
20 K 12 2 K 12 4 K 12 6
14 15 16
k1 I2 k1 I2 k1 I2
0 1
L L L
12 15 3 12 14 16 5 12 15 12 7 12
8 1 1 1 1 1
17 18 19
F F F
KE
TERMINA
KLEM PENTANAHAN L
1 KLEM
KETERANGAN :
CT : CURRENT TRANSFORMER
F : FUSE
1 12
1 2
1 2 1 2
10 12 8 12 9 12 10 12 Ke terminal 12
Diagram pengawatan lemari
Ke terminal 12
APP pengukuran TM / TR
dengan meter kwh tarif A A A V
kvarh 1 2 1 2 1 2 1 2
1 12 1 12 1 12 5 10
1 7 4 7 7 7 6 10
5 SS
kWh kvarh 10
9
7 8
1 2 1 2 3 4 5
2 6 6 12 1 6
12
6 12
12 12 5
12 6 8 2
10
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12 13 1 2 3 4 5 6 7 8 9 TS
11
2 2 4 6 8 3 3 4 9 7
812 12 12 12 12 12 7 12 12 7 12
1 2 3 4
2 6 5 6 12
2 3 28 412 52 8 7 11 12 7 12 12 2 12 7
3 8
12 412
N R S T
13 13 13 13
TR pada APP 1 1 1
20 K 12 K 12 K 12
2 4 6
14 15 16
k1 I2 k1 I2 k1 I2
0 1
L L L
12 12 12
8 12
1
15 3 1 14
1
16 5 1 15
1
12 7
17 18 19
F F F
KE
TERMINAL
KLEM PENTANAHAN KLEM
1
1 12
1 2
1 2 1 2
10 12 8 12 9 12 10 12 Ke terminal 12
Diagram pengawatan lemari
APP pengukuran TM / TR Ke terminal 12
kvarh 1 2 1 2 1 2
1 2
1 12 1 12 1 12 5 10
1 7 4 7 7 7 6 10
5 SS
kWh kvarh 10
9
7 8
1 2 1 2 3 4 5 6
2 6 1
6 12 12 12 6
12 12 5
12 6 8 2
10
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 12 13 1 2 3 4 5 6 7 8 9 TS
11
2 2 4 6 8 3 3 4 9 7
812 12 12 12 12 12 7 12 12 7 12
1 2 3 4
2 6 5 6 12
2 3 28 412 25 87 11 12 7 12 12 2 12 7
3 8
12 412
PANEL
PRESSURE
METER
SWITCH 2
12
Diagram pengawatan
11 9
1 4 27 10
1 83 548389 11
13 7 2 10 2 8 7
lemari APP
10 2 2
1 3 15 28 11
15268 71 10 84 81 9 2 7
pengukuran TM / TR 10
VR VS VT VN
Ke trafo Ke fuse 1
arus dan
netral Lampu
Pengukuran TM dengan
meter kwh tarif ganda - 4 DS
CT
KETRANGAN :
DS : DISCONNECTING SWITCH METER PASANGAN LUAR
CB : CIRCUIT BREAKER TRAFO TENAGA APP TIPE KHUSUS
PT : POTENTIAL TRANSFORMER II
CT : CURRENT TRANSFORMER
KE PEMAKAI
HUTM
FCO
DI GARDU ATAU DI
Diagram garis tunggal TRAFO
TIANG
pelanggan
TMmenggunakan
HUTM
PT
CT
PELANGGAN
METERING
DI DALAM
HKTM PIPA
FLEKSIBE
L
KETERANGAN :
LBS: sakelar pemutus beban
fasa - tiga (load break
switch)
VT: transformer tegangan
fasa - tiga (voltage
transformer)
CB: pemutus fasa tiga (circuit
breaker)
OBB: rel / saluran keluar (out
going busbar)
KE PELANGGAN
OUT GOING
SUMBER
Pengawatan untuk trafo R S T
dengan netral /
U Us Ut
dibumikan r
PT
Vs
PT
Vt
PT
Vr VR VS VT
VN VT VS VR
Ke panel meter
KR KS KL
LR LS LT
R S T
BEBAN
IN IT IS IR
KE PANEL METER
11 11
2
1 1 2
3 12a 2 1 3
12a 12a 12a
Diagram pengawatan
A
lemari APP A
1
A
2 3
pengukuran TT / TM 1 2 1 2 1 2 BLOCK
10a
1 10 KE
1 10 1 10 10
1 8 4 8 7 8
tarif ganda 4 kawat
S TS kV
dan meter kvarh 4 5 6
1 2 1 2 1 2 1 2
6
03 10 10 10 6 10
2
06 10
2
10 12 8 5 2
SS
7
V1
V2
R
N
S
T
kWh 1 2 3 4 5 6
KVARH
2
8 10 6 1
9 10 6
8 2
10 10 6
4
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 2 3 4 5 6 7 8
12 13 9
2 1 4 2 7 3 2 1 4 2 7
1 9 10 3 9 5 1 9 10 3 9
2 2 4 6 8 6 2 2 4 6
10 10 10 10 10 10 10
10 10 10
10a
KE PANEL METER
11
12
1 2 1 1 5 2 71 5 9 6 34 13 8 2 4 9 7 8 4 7 12
1 2 12
1 1 1 43 2 5 3 2 5 5 92 8 7 8 9 9 10 5 8 9 9 8
2 11
1 1 1 2 2 2 2 2 3 03 4 4 4 5 6 6 6 6 6 06 7 8 8
1 2 3
IN IN IN VR VR VR VR VR IR VS VS VS IS VT VT VT VT VT IT VN VN
VP VS VTc VN
10 N 1 11
0,3 F
IN
IR IS IT
06 10
1 10a 3 10a
220 VAC
10a 10