Anda di halaman 1dari 62

BENDERA KITA

JALUR
GEMILANG
KANDUNGAN

Pendahuluan 1
Sejarah Jalur Gemilang 3
Lagu Benderaku 6
Lagu Jalur Gemilang 7
Maksud Lambang dan Warna pada Bendera Malaysia 8
Panduan Warna Bendera dan Banner Berdasarkan 9
Pantone Matching System ( PMS )
Pemasangan Bendera Pada Kenderaan (Kereta) 10
Banner Jalur Gemilang 12
Terminologi Bendera 15
Ukuran dan Jenis Bendera 16
Ketinggian dan Garis Pusat Tiang Bendera 23
Cara Membuat Bendera 24
Akta Bagi Melindungi Agar Penggunaan Jalur Gemilang 26
Dihormati Dengan Sewajarnya
Hak Mengibarkan Bendera 28
Tempat Pemasangan Bendera 29
Hari Pemasangan Bendera 31
Masa Pemasangan Bendera 32
Cara Menghormati Bendera 33
Penggunaan Jalur Gemilang 36
Cara Pelupusan Bendera 38
Susunan Keutamaan Bendera 38
Susunan Pada Hari Biasa dan Hari Kebesaran 41
Persekutuan
Susunan Pada Hari Kebesaran Negeri 42
Susunan Kibaran Bendera Persekutuan dengan 43
Bendera Negeri-negeri
Susunan Bendera di Persidangan Antarabangsa 44
Susunan Bendera dalam Perarakan 49
Susunan Bendera dalam Kedudukan di Gedung/ 54
Kedai/ Rumah
Susunan Bendera dalam Keadaan Bersilang 55
Penentuan Arah Pandangan Pengibaran Bendera 57
BBEENND
DEERRA
A K I TA JALU
URR G MI ILLAANNGG | | 11
GEEM

PENDAHULUAN
Bendera adalah lambang kedaulatan sesebuah negara
yang berkait rapat dengan semangat patriotik dalam
mempertahankan maruah, bangsa, agama dan ibu pertiwi.
Bendera juga merupakan lambang kepimpinan, simbol
penghormatan, martabat dan kewarganegaraan bagi sesebuah
negara. Oleh itu, penggunaan bendera dan penghormatan ke
atasnya adalah sebagai satu simbol nasionalisme.

Semua negara di dunia mempunyai bendera iaitu sebidang


kain yang diperagakan bagi menunjukkan
tanda atau lambang kewujudan sesebuah
negara. Biasanya bendera berbentuk
empat segi bujur dan
mempunyai satu bahagian
tepi yang digunakan
untuk diikat pada tiang.
Maksud asas bendera
adalah mengibarkan
atau mengapungkan di
atas angin.
22 || BBEE N D E R A
A KKIITTAA JJAALLUURR GGE EMM
I LI A
LANN
GG

Bendera Persekutuan Tanah Melayu telah dinaikkan dan


berkibar secara rasmi pada 31 Ogos 1957 di Padang Kelab
Selangor seiring dengan berkumandangnya Lagu Negaraku
yang buat pertama kali juga diperdengarkan kepada umum.

Bendera Malaysia pula yang berkibar pada 16 September 1963


dan mempunyai penambahan 14 jalur dengan penyertaan
Sabah, Sarawak dan Singapura di dalam Malaysia. Berpisahnya
Singapura dari Malaysia pada tahun 1965 tidak mengubah
jumlah 14 jalurnya kerana jalur tersebut diwakili oleh
13 buah negeri dan Kerajaan Persekutuan.

Pada malam 31 Ogos 1997, Tun Dr. Mahathir Mohamad,


Perdana Menteri ketika itu telah mengumumkan nama bagi
Bendera Malaysia sebagai Jalur Gemilang di Dataran Merdeka,
Kuala Lumpur.
BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 3

SEJARAH JALUR GEMILANG


Penciptaan Bendera Persekutuan Tanah Melayu telah
diilhamkan melalui satu pertandingan mereka cipta bendera
peringkat kebangsaaan pada Mei 1948. Seramai 373 karyawan
telah mengambil bahagian dalam pertandingan tersebut dan
telah melalui proses pemilihan serta pertimbangan. Pada 15
November 1949 hanya tiga reka bentuk yang berjaya
dipilih ke peringkat akhir.

Reka bentuk seorang arkitek Jabatan Kerja Raya Negeri Johor,


Encik Mohamed Bin Hamzah telah mendapat majoriti dan
perkenan Mesyuarat Majlis Raja-Raja pada 22 dan 23 Februari
1950.

Gambar 1 - Pencipta
Reka Bentuk Bendera
Persekutuan Tanah Melayu
4 | BENDERA KITA JALUR GEMILANG

Walau bagaimana pun reka bentuk bendera tersebut telah


dibuat beberapa pindaan iaitu bulan sabit dan bintang yang
pada asalnya berwarna putih diganti dengan warna kuning
bagi melambangkan warna diraja.

Gambar 2 – Bendera Persekutuan Tanah Melayu

Pada 26 Mei 1950, buat pertama kalinya bendera Persekutuan


Tanah Melayu telah dikibarkan di hadapan Istana Sultan
Selangor di Kuala Lumpur. Majlis pengibaran itu dihadiri oleh
Sultan Selangor dan Menteri Besar bagi Negeri Perak,
Terengganu, Perlis, Kedah dan Negeri Sembilan. Bendera
Persekutuan Tanah Melayu telah dinaikkan oleh Sir Henry
Gurney iaitu Pesuruhjaya Tinggi British bagi Persekutuan
Tanah Melayu.
BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 5

Jalur Gemilang ialah bendera Malaysia yang mempunyai 14


jalur merah dan putih yang sama lebar bermula dengan jalur
merah di bahagian atas dan berakhir dengan jalur putih di
bahagian bawah. Jalur Bendera Malaysia melambangkan satu
haluan yang lurus, hala tuju dan arah yang sama diikuti oleh
rakyat negara ini dalam menuju kegemilangan bangsa dan
negara. Jalur Gemilang ini mewakili keanggotaan 13 buah
negeri manakala 1 jalur mewakili Kerajaan Persekutuan.

Gemilang pula bermaksud bercahaya terang benderang dan


cemerlang. Ia juga melambangkan kecemerlangan negara dan
rakyat Malaysia dalam mengharungi suasana kehidupan
dengan penuh gigih, taat dan bersatu padu serta boleh
menaikkan imej negara di dalam dan di luar negara.
6 | B E N D E R A K I T A JBAE LNUDRE RGAE M
K II LT A
A NJ G
ALUR GEMILANG | 5

Lagu Benderaku
Asal : Benderaku

Bendera ku yang gagah perkasa


Merah putih kuning biru warnanya
Berkibar megah penuh bercahaya
Pusaka kita rakyat Malaysia

Bendera Malaysia oh bendera ku


Ku pertahankan sepenuh raga ku
Dikaulah lambang negara berpadu
Di bawah naungan Duli Tuanku

Berkibar terus oh bendera ku


Kau kan ku junjung sepanjang waktu
Harumlah nama negara yang tercinta
Pada mu tempat taat dan setia

Bendera Malaysia bendera kita


Kemegahan rakyat kita semua
Berkibar berkibar di ruang angkasa
Dirgahayu bendera tercinta.

Ciptaan dan Seni Kata


Tony Fonseka
6 | B E N D E R A K I T A J ABLEUNRD G
E RE A
M IKLIAT N
A GJ A L U R G E M I L A N G | 7

Jalur Gemilang
Merah mu bara semangat waja
Putih mu bersih budi pekerti
Kuning berdaulat payung negara
Biru perpaduan kami semua

Puncak dunia telah kau tawan


lautan luas telah kau redah
Membawa semangat jiwa merdeka
Semarak jaya kami warganya

Empat belas melintang jalurnya


Semua negeri dalam Malaysia
Satu suara satu semangat
Itu sumpah warga berdaulat

Jalur Gemilang...
di bawah naunganmu
Jalur Gemilang...
kami semua bersatu
Perpaduan ketaatan
Amalan murni rakyat Malaysia

Jalur Gemilang...
megah kami terasa
Jalur Gemilang...
kibarkanlah wawasan
Merah putih biru kuning
Jalur semangat kami semua

Berkibarlah
Berkibarlah
Berkibarlah
Jalur Gemilang!

Pencipta: Pak Ngah


Penulis Lirik: Siso Kopratasa
8 | B E N D E R A K I T A JBAELNUDRE R
GAE M
K IILTA
A NJG
ALUR GEMILANG | 7

MAKSUD LAMBANG DAN WARNA PADA


BENDERA MALAYSIA
Setiap lambang dan warna yang terdapat pada Bendera Malaysia
mewakili maksud-maksud tertentu. Bahagian yang berwarna
biru tua di sebelah kiri melambangkan perpaduan rakyat
Malaysia yang berbilang kaum, bersatu padu dan berusaha
dalam memajukan pembangunan ekonomi berasaskan sains
serta teknologi moden.

Warna kuning pada lambang anak bulan dan bintang pecah 14


bermaksud kedaulatan Raja Berpelembagaan serta mendokong
dan menghormati lunas-lunas perlembagaan dan falsafah
Rukun Negara. Lambang anak bulan membawa maksud
Islam sebagai agama rasmi negara sementara bintang pecah
14 menunjukkan perpaduan 13 buah negeri dan kerajaan
Persekutuan. Merah melambangkan keberanian dan bersedia
8 | B E N D E R A K I T A J AB LE U
NRD EGREAMKI ILTAANJG
ALUR GEMILANG | 9

dalam menghadapi segala rintangan dan cabaran dalam usaha


meletakkan Malaysia sebagai sebuah negara maju. Warna putih
pula melambangkan kesucian, keikhlasan dan kesungguhan
bagi mempertingkatkan ketahanan rakyat yang beradab dan
berkeperibadian Malaysia.

PANDUAN WARNA BENDERA DAN BANNER


BERDASARKAN PANTONE MATCHING SYSTEM
( PMS )

Warna Asas Warna Berdasarkan Pantone


Matching System ( PMS )

C:100 M:100 199

M:100 Y:100 2768

Y:100 108

Jadual 1– Warna Asas Bendera dan Banner Berdasarkan Pantone


Matching System ( PMS )
10 | BENDERA KITA JALUR GEMILANG

1 0 | B E N D E R A K I TA J A L U R G E M I L A N G
Pemasangan bendera pada kenderaan
(kereta)

Rajah 1– Pemasangan Bendera untuk Pembesar-pembesar Tertentu

Bendera kereta bagi menunjukkan semangat cintakan negara


dan memeriahkan sambutan Bulan Kemerdekaan boleh
dikibarkan secara kreatif di tempat-tempat bersesuaian pada
kenderaan asalkan pemasangan bendera tersebut tidak
membahayakan keselamatan pemandu dan pengguna jalan
raya.
B E N D E R A K I T A J A L U R G E M I L A N G |1 1
B E N D E R A K I T A J A L U R G E M I L A N G | 11

Rajah 2 – Pemasangan Bendera Secara Kreatif

Rajah 3 – Pemasangan Bendera yang Membahayakan Keselamatan


Pengguna Jalan Raya
2 | | BBEEN
1 12 NDDEER
RAA K
K II T
TAA JJA
ALLU
URR GGEEMMI LI LAANN
GG

BANNER JALUR GEMILANG


Akhir-akhir ini pelbagai bentuk Banner Jalur Gemilang telah
digantung bagi menghias jalan, bangunan dan sebagainya.
Keadaan ini telah menimbulkan kekeliruan dalam kalangan
orang ramai tentang reka bentuk sebenar Banner Jalur
Gemilang kerana banner tersebut telah direka sendiri mengikut
interpretasi masing-masing berdasarkan bendera Jalur
Gemilang. Kerajaan telah memutuskan bahawa Banner Jalur
Gemilang hendaklah mempunyai satu reka bentuk sahaja.
Rekabentuk yang telah ditetapkan melalui Surat Pekeliling Bil.
1 Tahun 1990 ialah;

• Banner hendaklah membujur dari atas ke bawah dan


mempunyai dua bahagian iaitu:

Bahagian Atas
Mengandungi bulan dan bintang berwarna kuning yang
menghala ke atas berlatar belakangkan warna biru.

Bahagian Bawah
Mengandungi 14 jalur merah putih membujur dari atas ke
bawah. Bentuk ekor di bawahnya adalah berukuran 1/8
daripada panjang banner.
BB
EENN
DDEE
RRA AK K
I TI T
A AJ AJ A
LLUU
R RGG
EE I LI LAANNGG| | 113
MM 3

• Warna yang digunakan hendaklah warna-warna yang


sama dengan Jalur Gemilang iaitu merah, putih, biru dan
kuning.

• Ukuran biasa bagi Banner Jalur Gemilang ialah 12 kaki


panjang dan 3 kaki lebar pada nisbah 4:1.
14 | BENDERA KITA JALUR GEMILANG

Rajah 4 - Banner Jalur Gemilang


B BE ENNDDEERRAA KKIITTAA JJAALLU
URR G E M I LL A
AN G ||115
NG 5

TERMINOLOGI BENDERA
Bahagian di dalam bendera persekutuan dibahagikan kepada
beberapa bahagian seperti di dalam Rajah 5 iaitu;

• Lebar
• Panjang
• Bahagian Biru Tua
• Bahagian Atas
• Bahagian Bawah
• Kepala
• Ekor

BAHAGIAN ATAS
BAHAGIAN BIRU TUA
CANTON
KEPALA
LEBAR

EKOR

BAHAGIAN BAWAH
PANJANG

Rajah 5 – Terminologi Bendera


6 || B
116 BE N D E R A
A KKIITTAA JJAALLUURR GGEEMMI LI L
AANN
GG

UKURAN DAN JENIS BENDERA


Bendera mempunyai ukuran standard bergantung kepada
tujuan dan di mana hendak dikibarkan. Antara ukuran bendera
tersebut adalah;

Bendera Biasa
Panjang - 183 sm (6 kaki) Lebar - 91.5 sm (3 kaki)
91.5 sm (3 kaki)
LEBAR

PANJANG
183 sm (6 kaki)

Rajah 6 – Ukuran Bendera Biasa

Bendera ukuran ini biasa dikibarkan di bangunan-bangunan,


pejabat-pejabat dan juga di rumah kediaman.
BB
E ENNDDEERRAA KKI ITTAA JJAALLU
URR G E M I LL A
AN G ||117
NG 7

Bendera Rumah
Panjang - 122 sm (4 kaki) Lebar - 61 sm (2 kaki)
61 sm (2 kaki)
LEBAR

PANJANG
122 sm (4 kaki)

Rajah 7 – Ukuran Bendera Rumah

Bendera ukuran ini dikhususkan untuk dikibarkan di rumah-


rumah kediaman dan di dalam pejabat di mana ketinggian
tiang-tiang bendera adalah terhad.
8 || B E N
118 NDDEERRAA KKI ITTAA J JAALLUURRGG
EM I LI A
EM LN GG
AN

Bendera Sedang
Panjang - 244 sm (8 kaki) Lebar - 122 sm (4 kaki)
122 sm (4 kaki)
LEBAR

PANJANG
244 sm (8 kaki)

Rajah 8 – Ukuran Bendera Sedang

Ukuran bendera ini digunakan sebagai penutup keranda


sebagai tanda penghormatan Negara.
BBE ENNDDEERRAA KKIITTAA JJA
ALL U
U R G E M II LLA
AN G ||119
NG 9

Bendera Besar
Panjang - 366 sm (12 kaki) Lebar - 183 sm (6 kaki)
183 sm (6 kaki)
LEBAR

PANJANG
366 sm (12 kaki)

Rajah 9 – Ukuran Bendera Besar

Bendera saiz ini dikibarkan di bangunan kedutaan Negara kita


di luar negara. Jika di dalam negara, bendera saiz ini hanya
dikibarkan di tempat-tempat tertentu sahaja. Pengibaran
Bendera Besar memerlukan ketinggian tiang bendera yang
bersesuaian.
0 || B
220 B EE N
NDDE
ERRA
A KKIITTAA JJAALLUURR GGEEMMI LI L
AANN
GG

Bendera Meja
Panjang - 30.5 sm (1 kaki) Lebar - 15.25 sm (0.5 kaki)
15.25 sm (0.5 kaki)
LEBAR

PANJANG
30.5 sm (1 kaki)

Rajah 10 – Ukuran Bendera Meja

Bendera meja yang disangkutkan dengan tiang bendera mini


diletakkan di atas meja dan digunakan semasa persidangan,
seminar, mesyuarat dan majlis-majlis menandatangani
perjanjian.
BB
E ENNDDEERRAA KKI ITTAA JJAALLU
URR G E M I LL A
AN G ||221
NG 1

Bendera Kereta
Panjang - 30.5 sm (1 kaki) Lebar - 15.25 sm (0.5 kaki)
15.25 sm (0.5 kaki)
LEBAR

PANJANG
30.5 sm (1 kaki)

Rajah 11 – Ukuran Bendera Kereta

Bendera Kereta dikibarkan di bahagian hadapan kereta sama


ada di tengah, sebelah kanan atau sebelah kiri. Penggunaan
Bendera Kereta hanya dikhaskan kepada pembesar-pembesar
tertentu sahaja, seperti;
222 | BBEENNDDEERRAA KKIITTAA JJAALLUURR GGEEM
2 | MIILLAAN
NGG

i. Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong dan Seri


Paduka Baginda Raja Permaisuri Agong (Bendera
Peribadi).
ii. Bendera Sultan/Raja/TYT Yang di-Pertua Negeri
(Bendera Peribadi)
iii. Pelawat-pelawat negara asing yang mendapat taraf
Tetamu Negara/Kerajaan (Bendera Peribadi atau
Bendera negara masing-masing).
iv. Duta-Duta Negara Asing di Malaysia (Bendera
negara masing-masing).
v. Pegawai-pegawai Angkatan Tentera dan Polis
Diraja Malaysia (Bendera Tentera atau Polis Diraja
Malaysia).
BB EEN
NDDEERRAA KKI ITTAA J A
J AL LUUR RGG
EMEM
I LIAL N
ANG G| | 99

BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 23

Ketinggian dan Garis Pusat Tiang Bendera

UkuranBendera
Ukuran Bendera Tinggi(sm)
Tinggi (sm) Garis Pusat
Garis Pusat(sm)
(sm)
Bendera Biasa
Bendera Biasa 610 (20’) 7.6 (3’)
(Luar/ dalam
bangunan)
bangunan)
Bendera Rumah
Bendera Rumah 610 (20’) 7.6 (3’)
bangunan
- Luar bangunan
kekal
- Dalam bangunan
bangunan 305 (10’) 3.8 (1.5’)
kekal
tidak kekal
Bendera Sedang
Bendera Sedang 915 (30’) 7.6 (3’)
Bendera Besar
Bendera Besar 1,220 (40’) 15.2 (6’)
Bendera Meja
Bendera Meja 40 (15.75’) 1 (3’/ 8’)
Bendera Kereta
Bendera Kereta 40 ( 15.75’ ) 1 (3’/ 8’)

Jadual22––Senarai
Jadual SenaraiKetinggian
Ketinggiandan
danGaris
GarisPusat
PusatTiang
TiangBendera
Bendera
24 | B E N D E R A K I T A JB
A EL N
UDR EGREAM K
I LI A
TAN GJ A L U R G E M I L A N G |2 3

CARA MEMBUAT BENDERA


Pada asasnya, masyarakat Malaysia mengenali bentuk bendera.
Namun masih ramai yang kurang memahami cara membuat
jalur gemilang dengan tepat. Kerajaan telah menetapkan
ukuran sebenar bagi membuat bendera. Ukuran ini boleh
dibesarkan atau dikecilkan tetapi mestilah dalam nisbah 2:1.
Cara membuat Jalur Gemilang yang tepat adalah seperti yang
digambarkan dalam rajah 12A berikut;

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14

Rajah12A
Rajah 8A – Cara Membuat Bendera
Panduan warna: Merah (M100 + Y100); biru (M100 + Y100);
kuning (Y100); dan putih
2 4 | B E N D E R A K I T A J ABLEU
NRD EGREAMKI L
I TAAN JGA L U R G E M I L A N G | 25

2 3/4 UNIT 3 UNIT 3 UNIT 2 1/2 UNIT 2 3/4 UNIT

1 UNIT
1 UNIT

1
14 2
13 3

12 4
8 UNIT

2 UNIT
5 UNIT
6 UNIT
11 5

10 6
9 7
8

14 UNIT (1/2 Panjang Bendera)

Rajah 12B – Cara Membuat Bendera


Panduan warna: Merah (M100 + Y100); biru (M100 + Y100);
kuning (Y100); dan putih
26 | B E N D E R A K I T ABJEANLD
U ERR G
A EKMI ITLAA N
J AGL U R G E M I L A N G |2 5

AKTA BAGI MELINDUNGI AGAR


PENGGUNAAN JALUR GEMILANG
DIHORMATI DENGAN SEWAJARNYA

1. Seksyen 333Akta
Seksyen Akta
Akta Lambang
Lambang
LambangdandandanNama
Nama Nama
(Mencegah (Mencegah
(Mencegah
Penggunaan Tidak
Tidak Wajar)
Wajar) 1963
1963
Mana-mana orang
orangyang
yangmelanggar
melanggar Seksyen
Seksyen 3 adalah
3 adalah
melakukan suatu kesalahan dan apabila
apabila disabitkan
disabitkan boleh
boleh
didenda tidak melebihi RM1,000.

2. LambangKebangsaan
Akta Lambang Kebangsaan(Kawalan Mempamer)
(KawalanMempamer) 1949
1949
Denda
(1) Mana-mana untuk yang—
RM 500 orang mereka yang memaparkan imej-
imej(a)yang
mempamerkan
tidak senonoh mana-mana lambang
pada bendera kebangsaan
kebangsaan.
yang berlawanan dengan Akta ini atau mana-mana
3. Mana-mana
syarat mana-mana perintah
individu atau permit
yang menghina atau dibuat atau
melakukan
yang
diberikan
provokasi di bawak seksyen
melampau
bawah 5;
5; atau
terhadap
seksyen bendera
atau Jalur Gemilang
yang bertujuan mecemar nama baik atau menghasut juga
boleh
(b) dikenakan tindakan berdasarkan
selaku pemunya, penerima pajak,
penyewa, undang-undang
penduduk
berikut: atau orang yang menjaga mana-mana premis
dengan disedarinya membenarkan mana-mana lambang
Kanun Keseksaan
kebangsaan dipamerkan di atas atau dari premis itu atau
dalam mana-mana
Akta Hasutan 1948sekolah yang berlawanan dengan Akta
ini atau mana-mana syarat mana-mana perintah atau
Sumber & Rujukan : Unit Penasihat Undang-Undang Kementerian
permit yang dibuat atau diberikan di bawah seksyen 5,
Komunikasi dan Multimedia
BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 27

melakukan suatu kesalahan dan apabila disabitkan,


boleh—

(i) dalam hal seseorang selain pertubuhan perbadanan,


dipenjarakan bagi tempoh tidak melebihi enam bulan
tidk melebihi
atau didenda tidak melebihilima
lima ratus
ratus ringgit
ringgit atau
atau kedua-
duanya;

(ii) dalam hal pertubuhan perbadanan, denda tidak


melebihi satu ribu ringgit.
3.

3. Mana-mana individu yang menghina atau melakukan


provokasi melampau terhadap bendera Jalur Gemilang
mecemar nama
yang bertujuan mencemar namabaik
baikatau
atau menghasut
menghasut juga
boleh dikenakan tindakan berdasarkan undang-undang
berikut:

Kanun Keseksaan
Akta Hasutan 1948

Sumber & Rujukan : Unit Penasihat Undang-Undang Kementerian


Kementerian
Komunikasi dan Multimedia Malaysia
6 || BBEEN
228 NDDEERRAA KKIITTAA JJAALLU
URR G
GEEM
MIILLAANNGG

HAK MENGIBARKAN JALUR GEMILANG


Setiap rakyat berhak mengibarkan Jalur Gemilang dengan
syarat mengikut arahan atau panduan yang ditetapkan. Bendera
perlu dikibarkan secara tertib sebagai lambang kebesaran
dan kedaulatan negara sama ada sewaktu menaikkan atau
menurunkannya. Sebelum mengibarkan bendera faktor tempat,
masa, saiz bendera, tiang dan susunan bendera sekiranya lebih
dari satu jenis bendera perlu diketahui bagi mengelakkan
kesalahan protokol mengibarkannya.

Mengikut arahan Jabatan Perdana Menteri melalui Surat


Pekeliling Am Bil. 3 Tahun 1994, Pejabat-Pejabat Kerajaan
Persekutuan, Badan-Badan Berkanun Persekutuan, Pihak
Berkuasa Kerajaan Tempatan Persekutuan diwajibkan
mengibarkan Bendera Persekutuan iaitu Jalur Gemilang. Selain
itu, orang ramai digalakkan mengibarkan Jalur Gemilang di
premis-premis perniagaan, kedai-kedai dan gerai-gerai.

Surat Pekeliling Am Bil 3. Tahun 1994 menetapkan Bendera


Persekutuan hendaklah dikibarkan pada hari pejabat biasa
dan hari kebesaran Persekutuan dan Negeri-Negeri. Walau
bagaimanapun, Jalur Gemilang boleh dikibarkan pada bila-bila
masa dan di mana-mana selagi kesesuaian dan kehormatan
terhadap bendera terpelihara.
BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 29

TEMPAT PEMASANGAN BENDERA


Jalur Gemilang dikibarkan di tempat-tempat seperti berikut:

Kediaman/ Kedutaan

Bangunan (di luar, di dalam dan di atas)


30 | BENDERA KITA JALUR GEMILANG

Pejabat

Kapal/ Feri/ Bot

Kereta
BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 31

Kapal Terbang

HARI PEMASANGAN BENDERA


Surat Pekeliling Am Bil. 3 Tahun 1994 menetapkan Bendera
Persekutuan (Jalur Gemilang) hendaklah dikibarkan pada hari
pejabat biasa dan hari Kebesaran Persekutuan dan Negeri.
Di peringkat Negeri, ia dikibarkan pada hari seperti:

• Hari Ulang Tahun Keputeraan Rasmi Seri Paduka Baginda


Yang di-Pertuan Agong.
• Hari Kebangsaan
• Lawatan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong ke
Negeri-negeri.
32 | BENDERA KITA JALUR GEMILANG

Selain itu, Sekolah-sekolah hendaklah mengibarkan bendera


pada hari persekolahan.

MASA PEMASANGAN BENDERA


Tradisi mengibarkan bendera adalah dinaikkan dari waktu
matahari terbit sehinggalah matahari terbenam iaitu mulai
7.00 pagi hingga 7.00 petang.

Kerajaan Persekutuan telah menetapkan bendera dikibarkan


seperti berikut:

• Bangunan-Bangunan Kerajaan Persekutuan - Mengikut


waktu pejabat biasa dan dikibarkan terus menerus
(overnight) sekiranya hari berikutnya adalah Hari
Kebesaran/Cuti Umum yang ditetapkan bendera
dikibarkan.
• Sekolah-Sekolah - Mengikut waktu mulanya kelas pertama
dan diturunkan selepas kelas terakhir tamat.
• Feri dan Kapal - Dikibarkan sepanjang hari.
BBEEN
NDDEERRA
A K I T A J A LL U
URR G MI ILLAANNGG | |233
GEEM 9

CARA MENGHORMATI BENDERA


a. Sebagai Lambang Kebesaran dan Kedaulatan Negara

• Jika anda sebagai seorang awam yang memakai Baju


Melayu dan bersongkok maka hendaklah berdiri tegak
dengan kedua belah tapak tangan diluruskan ke bawah.
• Jika anda seorang awam dan memakai lain-lain pakaian
anda juga mestilah berdiri tegak dengan kedua tangan
diluruskan ke bawah.
• Jika anda seorang awam yang memakai topi maka
topi tersebut mestilah dibuka dan diletakkan ke dada
sebelah kiri.

Rajah 13 – Cara Menghormati Bendera


0 || B E N
334 NDDEERRAA KKI ITTAA J JAALLUURRGG
EM I LI A
EM LN GG
AN

b. Sebagai Tanda Berkabung


Bendera Malaysia dikibarkan separuh tiang sebagai tanda
berkabung atas peristiwa-peristiwa tertentu akan dikeluarkan
oleh Jabatan Perdana Menteri bagi pihak kerajaan Persekutuan
dan Pihak Berkuasa Negeri bagi negeri-negeri berkenaan.
Terdapat beberapa situasi atau peristiwa yang melibatkan
pengibaran bendera separuh tiang antaranya:

• Kemangkatan Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan


Agong dan Seri Paduka Baginda Raja Permaisuri Agong.
• Kemangkatan Duli Yang Maha Mulia Raja-Raja dan
Raja Permaisuri.
• Tuan Yang Terutama Yang di-Pertua Negeri dan isteri-
isteri.
• YAB Perdana Menteri/Pemangku Perdana Menteri

Gambar 3 –
Pemasangan Bendera
Separuh Tiang
BBEENNDDEERRAA KKIITTAA JJA
A LL U R G E M NGG ||335
M IILLAAN 1

c. Sebagai Tanda Menghormati Jenazah


Bendera Malaysia boleh digunakan untuk menutup keranda di
dalam Istiadat Pengebumian Negara. Penggunaannya adalah
sebagai satu tanda penghormatan terakhir negara terhadap
individu berkenaan yang telah berjasa kepada negara. Selain
daripada itu, bendera Malaysia juga boleh digunakan untuk
menutup keranda individu-individu berikut:

• Duta-duta Malaysia yang meninggal di luar negara.


• Anggota tentera dan polis yang meninggal semasa
bertugas; dan
• Membawa pulang jenazah rakyat Malaysia yang
meninggal dunia di luar negara yang ditentukan oleh
kerajaan.

Gambar 4 – Bendera Sebagai


Tanda Menghormati Jenazah
36 | BENDERA KITA JALUR GEMILANG

PENGGUNAAN JALUR GEMILANG


Bendera adalah lambang kedaulatan negara. Beberapa
peraturan perlu dipatuhi bagi memastikan bendera digunakan
dengan cara yang betul dan bersesuaian. Jika perkara yang
sebaliknya berlaku seolah-olah perbuatan ini suatu penghinaan
kepada bendera walaupun pada pandangan umum sahaja.

Berdasarkan Seksyen (3) Akta 414, Akta Lambang dan Nama


(Mencegah Penggunaan Tak Wajar) 1963 menyebut bahawa
seseorang yang menjual atau menggunakan Jalur Gemilang
atau apa-apa tiruan yang serupa dengannya bagi tujuan
perdagangan dan perniagaan atau menggunakannya di dalam
cap dagangan tanpa mendapat keizinan bertulis Menteri boleh
didakwa.

Jabatan Perdana Menteri telah menetapkan beberapa garis


panduan agar penggunaan Jalur Gemilang sentiasa dihormati
oleh rakyat Malaysia. Antaranya:

i. Bendera hendaklah dipasang secara melintang


sahaja. Tidak boleh dipasang secara menegak
sekiranya berkedudukan statik atau tidak berkibar.
Walaubagaimanapun dibolehkan memasang secara
BB
ENEN
DDE ERRAA KKI ITTAA JJAALLU
UR NGG | |337
R G E M IILLAAN 3

menegak sekiranya bendera disambung dalam kuantiti


yang banyak (Flagline).

ii. Penggunaan bendera dalam bentuk pelbagai seperti


pakaian dan sebagainya perlu dielakkan kecuali
semasa sambutan Bulan Kemerdekaan dan jangka masa
penggunaannya adalah terhad.

iii. Tidak boleh menggunakan bendera dalam perkara yang


ditafsirkan sebagai merendahkan martabat Jalur Gemilang
seperti alas meja, kain tudung, payung, songkok, topi,
tuala mandi, alas kusyen dan sebagainya.

iv. Pengunaan bendera dalam pelbagai gaya dan bentuk


seperti iklan dalam tujuan mempromosi sambutan Bulan
Kemerdekaan dibenarkan asalkan kreativiti tersebut tidak
ditafsirkan sebagai menghina bendera.

v. Mengibarkan bendera yang telah uzur seperti telah


pudar warna dan koyak adalah satu kesalahan atau
ketidakwajaran.
4 || B
338 BEEN
NDD EE R
RAA KKIITTAA J JAALLUURR GGE EMMI LI A
LANN
GG

CARA PELUPUSAN BENDERA


Bendera yang telah pudar warna, koyak dan seumpamanya
tidak boleh dikibarkan kerana dianggap sebagai bendera
yang uzur. Pengibarannya
menunjukkan rasa tidak
hormat kepada bendera
tersebut. Bendera yang
sedemikian tidak boleh
dibuang di dalam tong
sampah sebaliknya perlu
dimusnahkan dengan cara
yang sopan seperti dibakar
secara tertutup dan bukan
dilakukan di tempat-
tempat awam.
Gambar 5 - Bendera Yang
Perlu Dilupuskan

SUSUNAN KEUTAMAAN BENDERA


Susunan Keutamaan Bendera Persekutuan dan Negeri-negeri
ditentukan mengikut susunan kekananan DYMM Raja-Raja
Melayu dan TYT Yang di-Pertua Negeri seperti yang termaktub
dalam Perkara 70 Perlembagaan Persekutuan. Susunan
keutamaan bendera terkini adalah seperti berikut:
BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 39

Susunan Keutamaan Bendera Malaysia, Negeri-Negeri Dan


Wilayah Persekutuan:

1. Malaysia 9. Perak

2. Kedah 10. Kelantan

3. Pahang 11. Pulau Pinang

4. Terengganu 12. Melaka

5. Perlis 13. Sabah

6. Selangor 14. Sarawak

7. Negeri 15. Wilayah Persekutuan


Sembilan

8. 16. Bendera Jabatan/


Johor Institusi/ Universiti
40 | BENDERA KITA JALUR GEMILANG

Hanya Jabatan dan Agensi Kerajaan yang tertentu sahaja


mempunyai bendera Jabatan/Agensi contohnya Jabatan Bomba
dan Penyelamat, Jabatan Penjara, Angkatan Tentera, PDRM
dan sebagainya.

* Susunan kekananan DDYMM Raja-Raja dan TTYT Yang


di-Pertua-Yang di-Pertua Negeri yang terkini adalah ber-
kuatkuasa pada 13 Disember 2016 dan sebarang perubahan
mengenai susunan kekananan ini boleh diperolehi daripada
website Pejabat Penyimpan Mohor Besar Raja-Raja.

1. Bendera Persekutuan – Jalur Gemilang


2. Bendera Negeri-Negeri – Susunan mengikut kekananan
DDYMM Raja-Raja, Pemangku Raja dan TYT Yang
di-Pertua Negeri.
3. Bendera Wilayah Persekutuan – Susunan keutamaan
mengikut tarikh diwujudkan Wilayah tersebut.
4. Bendera Jabatan dan Agensi Kerajaan.
5. Bendera Syarikat.
BB
EENNDDE ERRAA KKI ITTAA JJAALLU
URR G E M I L A
AN G ||341
NG 7

SUSUNAN PADA HARI BIASA DAN HARI


KEBESARAN PERSEKUTUAN
Jika hanya dua bendera dikibarkan di majlis peringkat
Persekutuan yang diadakan di dalam negeri, susunannya
adalah seperti berikut:

Malaysia Negeri

(Pandangan dari luar bangunan)


Rajah 14 – Susunan Bagi Dua Tiang Bendera

Negeri Malaysia Institusi/Jabatan

(Pandangan dari luar bangunan)


Rajah 15 – Susunan Bagi Tiga Tiang Bendera
8 || B
342 B EE N
NDDEERRAA KKI ITTAA J JAALLUURRGG
EM I LI A
EM LN GG
AN

SUSUNAN PADA HARI KEBESARAN NEGERI


Jika terdapat hanya dua bendera dikibarkan pada majlis
peringkat negeri, susunannya adalah seperti berikut:

Negeri Malaysia

(Pandangan dari luar bangunan)


Rajah 16 – Susunan Bagi Dua Tiang Bendera

Jika terdapat tiga bendera dikibarkan di majlis peringkat negeri,


susunannya adalah seperti berikut:

Malaysia Negeri Institusi/Jabatan

(Pandangan dari luar bangunan)


Rajah 17 – Susunan Bagi Tiga Tiang Bendera
B EBNED
NEDREAR AK IKTIAT AJ AJ L
AULU E EMMI LI LAANNGG |3| 943
R RGG

SUSUNAN KIBARAN BENDERA PERSEKUTUAN


DENGAN BENDERA NEGERI-NEGERI
Bendera-bendera yang dikibarkan secara sebaris dan
keutamaannya bermula dari kiri ke kanan seperti ditunjukkan
dalam rajah berikut:

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15

Jalan Masuk

Rajah 18 – Pengibaran Bendera Persekutuan dan Negeri-negeri


Secara Sebaris

Backdrop / Bangunan

14 12 10 8 6 4 2 1 3 5 7 9 11 13 15

Rajah 19 – Pengibaran Bendera Persekutuan dan Negeri-negeri


Secara Sebaris dan Kekananan Bermula di Tengah
0 || B
444 B EE N
NDDE
ERRA
A KKIITTAA JJAALLUURR GGEEMMI LI L
AANN
GG

Bagi bendera-bendera yang dikibarkan dengan cara


dibahagikan dua belah dan keutamaannya bermula dari dalam
ditunjukkan sepeti berikut:

Backdrop / Bangunan

17 15 13 11 9 7 5 3 1 2 4 6 8 10 12 14 16

Jalan Masuk
Rajah 20 – Pengibaran Bendera Persekutuan dan Negeri-negeri
Secara Dibahagi Dua

SUSUNAN BENDERA DI PERSIDANGAN


ANTARABANGSA
Di persidangan antarabangsa, bendera-bendera hendaklah
dikibarkan atau disusun mengikut susunan abjad nama
negara-negara berkenaan dan seperti yang telah ditetapkan
oleh pertubuhan berkenaan, jika ada.

A B C D E F

Tengah
Rajah 21 – Pengibaran Cara Sebaris
BBEEN
NDD EE R
RAA K
K IITTA GG| |4
A JJAALLUURR GGEEMMI LI LAANN 451

A Z
B Y
A Z
B Y

GG HH

Rajah 22 – Susunan Bendera Mengikut Abjad


Rajah 13– Susunan
Nama-nama NegaraBendera Mengikut Abjad
di Atas Meja
Nama-nama Negara di Atas Meja

Rajah 23 – Susunan Bendera Semasa Seminar


2 || BBEE N
446 ND E R A K
K IITTA
A JJAALLUURR GGEEMMI LI LAANN
GG

Rajah 24 – Susunan Bendera Mengikut


Keutamaan Semasa Mesyuarat
BBEEN
NDDEER
RAA KITA JA
A LLU
URR G MI ILLAANNGG | |447
GEEM 3

NEGARA NEGARA
PELAWAT MALAYSIA

BENDERA
NEGARA MEJA NEGARA
PELAWAT MALAYSIA

Rajah 25 – Susunan Bendera Semasa Majlis


Perundingan/Perbincangan Dua Negara
4 || B
448 B EE N
NDD EE R
RAA KKIITTAA J JAALLUURR GGE E
MMI LI A
LN GG
AN

KONTINJEN

PENTAS
KHAS

Rajah 26 – Susunan Bendera Dalam Acara Sukan


BB
E ENNDDEERRAA KKI ITTAA JJAALLU
URR G E M I LL A
AN G ||449
NG 5

SUSUNAN BENDERA DALAM PERARAKAN


i. Sekiranya bendera diarak secara berbaris, Jalur Gemilang
hendaklah mendahului bendera-bendera lain.

Rajah 27 – Susunan Bendera Secara Sebaris Dalam Perarakan


6 || B E N
450 NDDEERRAA KKI ITTAA J JAALLUURRGG
EM I LI A
EM LN GG
AN

ii. Jika bendera diarak secara sederet, Jalur Gemilang


hendaklah diletakkan di tengah-tengah di antara bendera-
bendera yang lain ataupun berada di hadapan sedikit dari
bendera-bendera lain.

Rajah 28 – Susunan Bendera Secara Sederet Dalam Perarakan


BENDERA KITA JALUR GEMILANG | 51

iii. Jika Bendera Terbentang, bendera dibawa berarak secara


terbentang, bahagian kepala bendera hendaklah diusung
mendahului perarakan sama seperti jika ianya dibawa
dengan tiang bendera.

Gambar 6 – Bendera Terbentang


8 || B
452 BE N D E R A
A KKIITTAA JJAALLUURR GGEEMMI LI L
AANN
GG

iv. Apabila bendera Malaysia dipamerkan atau dilukis


pada dinding, tembok bangunan atau objek yang statik,
bahagian Bulan Bintang atau kepala bendera hendaklah
terletak di sebelah kiri, dipandang dari hadapan.

Rajah 29 – Kedudukan Bendera Pada Dinding

v. Apabila bendera Malaysia dibentangkan di belakang


tempat berucap, ia mestilah dibentangkan terkeatas dan
di belakang orang yang berucap.

Rajah 30 – Kedudukan Bendera di Tempat Berucap


BBEENNDDEERRAA KKII T A
A JALUR G MIILLAANNGG | |453
GEEM 9

vi. Apabila dua atau lebih bendera dipamerkan di dinding,


keutamaan hendaklah diberikan kepada bendera
Malaysia. Susunannya sama seperti susunan mengibarkan
bendera Malaysia dan negeri-negeri. Di majlis-majlis
sempena lawatan negara/rasmi jika bendera negara
pelawat dan bendera Malaysia dipamerkan, kedudukan
bendera negara pelawat ialah di sebelah kiri, dipandang
dari hadapan.

INDONESIA MALAYSIA

Rajah 31 – Kedudukan Dua Bendera Ketika Dipamerkan di Dinding


5 054| |B B
ENEN
DDE ERRAA KKI ITTAA J JAALLU
URR G
GE M I L A N G
G

SUSUNAN BENDERA DALAM KEDUDUKAN DI


GEDUNG/KEDAI/RUMAH
Susunan bendera Malaysia di gedung kedai/rumah hendaklah
dikibarkan pada tiang yang dicondongkan ke arah jalan raya.
Di deretan gudang/kedai pula, jika dua bendera dipasangkan di
dalam Wilayah Persekutuan maka bendera Malaysia mestilah
dikibarkan di sebelah kiri dan bendera yang satu lagi sebelah
kanan pada tiang yang dicondongkan ke arah jalan raya.

RES
TOR
A N

Rajah 32 – Susunan Bendera di Gedung/Kedai/Rumah


BB
EENNDDE ERRAA KKI ITTAA JJAALLU
URR G
G EE M
M II LL A
AN G ||555
NG 1

SUSUNAN BENDERA DALAM KEADAAN


BERSILANG
Susunan bendera dalam keadaan bersilang. Dalam keadaan
bendera Malaysia diletakkan bersilang, bendera Malaysia
hendaklah diletakkan di sebelah kiri dan di atas bendera yang
lain.

Rajah 33 – Susunan Bendera Dalam Keadaan Bersilang


2 || B E N
556 NDDEERRAA KKI ITTAA J JAALLUURRGG
EM I LI A
EM LN GG
AN

Jika bendera Malaysia diletakkan di dalam satu kumpulan


bendera negeri dan bendera swasta, bendera Malaysia
hendaklah dikibarkan di tengah-tengah di antara dua bendera
dan tiangnya diletakkan terkeatas dari bendera yang lain.
Bendera negeri diletakkan di sebelah kiri manakala bendera
swasta di sebelah kanan.

Rajah 34 – Susunan Dalam Keadaan Bersilang Tiga


BB
ENEN
DDE ERRAA KKI ITTAA J JAALLU
URR G G ||5 57
GE M I L A N G 3

PENENTUAN ARAH PANDANGAN


PENGIBARAN BENDERA
Penentuan arah pandangan pengibaran bendera adalah
pandangan dari luar bangunan memandang ke arah bangunan.
Penentuan ini adalah selaras dengan peraturan sedia ada bagi
beberapa negara di dunia, Angkatan Tentera Malaysia dan
Polis Diraja Malaysia. Arah pandangan bendera adalah seperti
berikut:

BANGUNAN

KIRI KANAN

MALAYSIA NEGERI

(Pandangan Dari Luar Bangunan)

Rajah 35 – Susunan Bendera. Pandangan Dari Luar Bangunan


Diterbitkan oleh:

KEMENTERIAN KOMUNIKASI
DAN MULTIMEDIA

Diterbitkan oleh:
Bahagian Penerbitan Dasar Negara
Jabatan Penerangan Malaysia
Kementerian Komunikasi dan Multimedia
www.penerangan.gov.my / http://pmr.penerangan.gov.my
E-mel: webmaster@inform.gov.my

B.013 (B.M) JUN 2017 (050.)

CERTIFIED TO ISO 9001 : 2008,


CERT. NO. : MY-AR 5240

Anda mungkin juga menyukai