100% menganggap dokumen ini bermanfaat (1 suara)
32K tayangan4 halaman

Babasan Paribasa

Dokumen ini berisi kumpulan peribasa dan babasan dalam bahasa Sunda. Peribasa dan babasan merupakan ungkapan tradisional yang mengandung makna atau pesan moral. Dokumen ini memberikan contoh dan penjelasan singkat mengenai berbagai peribasa dan babasan dalam bahasa Sunda.

Diunggah oleh

gemoypala
Hak Cipta
© © All Rights Reserved
Kami menangani hak cipta konten dengan serius. Jika Anda merasa konten ini milik Anda, ajukan klaim di sini.
Format Tersedia
Unduh sebagai DOCX, PDF, TXT atau baca online di Scribd
100% menganggap dokumen ini bermanfaat (1 suara)
32K tayangan4 halaman

Babasan Paribasa

Dokumen ini berisi kumpulan peribasa dan babasan dalam bahasa Sunda. Peribasa dan babasan merupakan ungkapan tradisional yang mengandung makna atau pesan moral. Dokumen ini memberikan contoh dan penjelasan singkat mengenai berbagai peribasa dan babasan dalam bahasa Sunda.

Diunggah oleh

gemoypala
Hak Cipta
© © All Rights Reserved
Kami menangani hak cipta konten dengan serius. Jika Anda merasa konten ini milik Anda, ajukan klaim di sini.
Format Tersedia
Unduh sebagai DOCX, PDF, TXT atau baca online di Scribd

BABASAN

“Babasan téh nyaéta pakeman basa anu ungkarana jeung hartina geus matok. Babasan
ungkarana parondok, umumna ngan diwangun ku dua kecap sarta ngandung harti siloka
(kiasan). Babasan lolobana ngagambarkeun pasipatan jalma.”

1. Amis Budi = Hadé budi, teu weléh seuri ka batur, (Baik budi atau selalu berperilaku baik,
murah senyum).
2. Amis Daging = Babari kakeunaan ku panyakit kulit, contona borok. (Mudah terkena penyakit
kulit seperti terkena borok atau Panu dan lain sebagainya).
3. Atah Anjang = Langka nganjang ka batur atawa ka tempat-tempat lianna.(Jarang main kerumah
orang atau ketempat-tempat lainnya, jarang berwisata, sukanya diem aja dirumah).
4. Ayeum Tengtrem = Senang haté, teu boga kasieun atawa kahariwang. (Pérasaan yang tenang,
tidak ada rasa khawatir sama sekali, damai).
5. Babalik Pikir = Sadar tina kasalahan, (menyadari kesalahan).
6. Béak Déngkak = Geus ihtiar rupa-rupa tapi teu hasil. (Sudah berusaha semaksimal mungkin
tapi masih belum hasil, sabar ya).
7. Béngkok Tikoro = Teu kabagéan dahareun lantaran telat datang, (Gak kebagian makanan
karena datangnya telat, kasian sekali).
8. Beurat Birit = Kedul, hésé dititah, (Pemalas, kalau disuruh gak mau, pokoknya nyebelin).
9. Bodo Aléwoh = Bodo tapi daék tatanya, (Bodoh, banyak gak tahu tapi dia gak segan bertanya).
10. Buntut Kasiran = Pedit, koret, hésé méré ka batur, (pelit banget lah nih orang, gak mau ngasih
sedikitpun).
11. Cueut Ka Hareup = Jelema nu geus kolot, (manusia yang sudah tua).
12. Dogdog Pangrewong = Saukur omongan panambah. (Ngagosip, suka nambah-nambahin cerita,
tukang gosip).
13. Élmu Ajug = Mapatahan batur bari sorangan teu bener, (Suka ngasih tahu orang lain,
memberikan saran, suka bilangin orang lain tapi dirinya gak bener).
14. Épés méér = Babari ceurik, babari peunggas harepan, (mudah nangis, dimarahin dikit nangis,
digertak dikit takut).
15. Gantung Déngé = teu anggeus anu didéngékeun, (gak selesai apa yang didengarkan, jadi baru
setengahnya aja).
16. Gantung Teureuyeun = henteu cacap barang dahar, lantaran kadaharanna kurang. (kurang
kenyang kali, kagok karena makanannya sedikit)
17. Gedé Hulu = Sombong, Adigung. (Sombong banget dah)
18. Getas Harupateun = Babari nuduh atawa ngahukum. (mudah menuduh dan menghukum orang
lain)
19. Gurat Batu = Mawa karep sorangan.(gak mau diarahkan, gak mau diurus, gimana maunya
sendiri saja)
20. Hampang Birit = Babari dititah, henteu kedul.(gampang disuruh, baik banget lah)
21. Hampang leungeun = Babari neunggeul.(gampang mukul orang lain)
22. Handap Lanyap = Ngomongna hadé padahal maksudna ngahina.(bicaranya sih halus, bagus,
tapi sebenarnya menghina)
23. Haréwos Bojong = Ngaharéwos tapi kadéngé ku batur.(Bisik bisik tapi kedéngéran sama orang
lain, sengaja ya nyindir)
24. Haripeut ku teuteureuyeun = Babari kapincut ku pangbibita.(mudah tergoda dengan yang
menggoda-goda).
25. Hawara Biwir = Bébéja ka batur saméméh dipigawé.(Sukanya ngasih tahu orang lain sebelum
dikerjakan, apa saja)
26. Héjo Tihang = resep pipindahan.(suka banget pindah pindah ya, nomaden).
27. Heuras Genggerong = Ngomongna kasar.(Gaya bicara kasar)
28. Heureut Pakéeun = Saeutik Pangaboga.(Sedikit yang dia miliki, kismin kali ya).
1
29. Indit Sirib = Indit sakulawarga.(pergi semua keluarga)
30. Kembang Buruan = Budak keur meujeuhna resep ulin diburuan.(anak yang lagi seneng main
dihalaman rumah)
31. Kokolot Begog = Niron-niron omongan atawa kalakuan kolot.(Meniru apa yang dikatakan
orang tua termasuk kelakukan, sok udah tua kali ya)
32. Kurung Batok = Tara liar ti imah, tepika teu nyaho nanaon.(Jarang keluar rumah sampe gak tau
apa-apa, manusia purba kali ya)
33. Laér Gado = Resep barang penta.(Sukanya minta aja nih orang)
34. Lesang Kuras = Geus teu boga nanaon.(Udah gak punya apa-apa, trus apa dong?)
35. Leuleus Awak = Resep barang gawé.(Suka mengerjakan apapun, yang penting baik dan halal)
36. Leumpeuh Yuni = Teu kuat nenjo nu pikasieuneun/ pikareuwaseun.(Gak kuat lihat yang lucu-
lucu, pengennya ketawa terusm dikit-dikit ketawa).
37. Leutik Burih = Kurang kawani, sieunan, borangan. (Gak punya nyali, penakut, cemen lah)
38. Lungguh Tutut = Katénjona lungguh/ cicingeun padahal saenyana henteu.(Kelihatannya sih
pendiem, baik, padahal aslinya enggak)
39. Miyuni Kembang = Loba nu mikaresep.(Banyak yang suka, kayak akuh)
40. Murag Bulu Bitis = Resep indit-inditan.(Suka keluar, suka jalan-jalan)
41. Ngabuntut Bangkong = Teu puguh tungtungna, teu tep ka réngsé.(Tidak ada ujungnya)
42. Ngégél Curuk = Teu menang hasil.(tidak mendapatkan hasil)
43. Ngéplék Jawér = Teu boga kawani, sieunan, elehan.(Penakut, tidak punya nyali, cemen)
44. Ngijig Sila = Henteu satia.(tidak setia)
45. Nyoo Gado = Ngunghak, ngalunjak.(Ngelunjak nih orang)
46. Panjang Léngkah = Loba pangalaman.(Banyak pengalamannya)
47. Pindah Pileumpangan = Robah kalakuan.(Rubah sifat dan kelakukan)
48. Saur Manuk = Ngomong rampak/ bareng.(bicara bersama)
49. Tuturut Munding = Nurutan batur bari teu nyaho maksudna.(Niru-niru atau ngikut-ngikut orang
tapi gak tau maksudnya apa)
50. Éra Paradah = Éra ku kalakuan batur.(Malu sama kelakukan orang lain, orang lain yang berbuat
kamu jadi kebawa malunya)
51. Geulis Gunung = Katingali ti jauhan alus tapi beh dekeut goréng.(Kelihatan dari jauh cakep
tapi pas deket eh jelek)

PARIBASA

“Paribasa nyaéta pakeman basa sunda anu ungkarana leuwih panjang tibatan babasan.
Paribasa umumna ngandung harti anu leuwih jero, aya anu eusina pangjurung laku jeung aya
oge anu mangrupa pieunteungeun.”

 1. Adat kakurung ku iga = Adat atawa kalakuan goréng sok hésé dirobahna.(Kelakukan buruk
atau jelek yang susah dirubahnya)
 2. Adéan ku kuda beureum = Agul/ ginding ku pakean meunang nginjeum.(Sombong sama
pakaian yang padahal hasil minjem)
 3. Agul ku payung butut = Agul ku turunan atawa kulawarga sorangan.(Sombong karena
melihat keluarga sendiri, misal sombong karena bapak menteri atau presiden dll)
 4. Asa mabok manggih gorowong = Boga kahayang ari pek aya nu nyumponan atawa aya nu
méré jalan bari teu disangka-sangka.(Punya kemauan dan ternyata terlaksana dengan cara yang
tidak disangka-sangka)
 5. Aya cukang komo meuntas = Aya jalan tepi ka laksana anu dipikahayang.(ada jalan sampai
terlaksana apa yang diinginkan)
 6. Banda tatalang raga = Harta téh pikeun nulungan raga (awak).(Harta itu sebagai penolong
jasad atau badan saja)
2
 7. Batok bulu eusi madu = Katénjo luarna (awakna) siga nu goréng padahal jerona (haténa)
alus.(Dari luar sih kelihatan jelek, bandel, nakal tapi padahal mah dari dalam baik bener)
 8. Bengkung bekas nyalahan = Robah tingkah laku, keur budak alus ari geus kolot goréng.
(Tingkah laku yang berubah, sejak masih kecil baik eh sudah besar malah jelek)
 9. Bentik curuk balas nunjuk = Resep nitah ka batur.(Sukanya nyuruh aja sama orang lain)
 10. Buruk-buruk papan jati = Najan gedé dosana ari dulur mah sok hayang nulungan.
(Walaupun dosanya banyak kalau kerabat mah pasti pengen nolong)
 11. Caina hérang laukna beunang = Ngaréngsékeun perkara ku cara anu hadé teu matak
tugenah.(Suka dengan perkara yang baik-baik saja)
 12. Cikaracak ninggang batu laun-laun jadi legok = Lamun tuluy dipigawé tangtu bakal karasa
hasilna. (kalau terus dikerjakan pasti akan mendapatkan hasilnya)
 13. Clik putih clak hérang, caang bulan opat belas = beresih haté, ikhlas, teu aya rasa keheul
atawa tugenah. (Hatinya bersih, ikhlas tidak ada rasa benci dan amarah)
 14. Cul dogdog tinggal igel = ninggalkeun pagawéan anu baku.(melihat pekerjaan yang sesuai)
 15. Gindi pikir belang bayah = Goréng sangka atawa goréng haté ka batur.(Jelek penilaian
kepada orang lain)
 16. Goong nabeuh manéh = Ngagulkeun diri sorangan.(membanggakan diri sendiri,)
 17. Hadé gogog hadé tagog = hadé omongan jeung tingkah laku.(Baik perkataan dan juga
tingkah lakunya)
 18. Hadé tata hadé basa = Hadé tingkah laku jeung hadé omongan.(Baik tingkah lakunya dan
juga perkataannya)
 19. Halodo sataun lantis ku hujan sapoé = Kahadéan anu loba leungit ku kagoréngan anu
saeutik.(Kebaikan yang segunung hilang karena kejelekan yang sedikit, makanya hati-hati)
 20. Indung tunggul rahayu bapa tangkal darajat = Indung jeung bapa téh sumber kasenangan.
(Ibu dan ayah adalah sumber kesenangan)
 21. Jati kasilih ku junti = Anu hadé kasilih ku nu goréng.(yang baik ketutup sama yang jelek)
 22. Ka cai jadi saleuwi ka darajat jadi salebak = Babarengan, akur sauyunan.(Bersama-sama,
baik selamanya)
 23. Kaciwit kulit kabawa daging = Kababawa ku batur anu nyieun kasalahan.(terbawa sama
orang lain yang berbuat kesalahan)
 24. Kalapa bijil ti cungap = Rusiah dicaritakeun ku nu ngalakukeunnana.(Rahasia diceritakan
sama orang yang melakukannya)
 25. Kudu bisa ngeureut neundeun = Kudu bisa ngatur rezeki najan saeutik tapi mahi.(Harus
bisa mengatur rejeki sekalipun sedikit tapi cukup)
 26. Lamun keyeng tangtu pareng = Lamun digawé enya-enya tangtu bakal aya hasilna.(Kalau
dikerjakan dengan sepenuh hati pasti akan ada hasilnya)
 27. Bandung kandungan laér aisan = jembar pikiran atawa wijaksana dina nyanghareupan
pasualan. (Bijaksana dalam menghadapi segala masalah)
 28. Lauk buruk milu mijah = Pipilueun kana hiji kalakuan ku lantaran kabawakeun ku batur.
(Terbawa arus pergaulan sehingga melakukan hal-hal yang kurang baik)
 29. Leuleus jeujeur liat tali = Wijaksana dina mutuskeun sagala rupa perkara. (Bijaksana dalam
memutuskan segala perkara atau masalah)
 30. Lodong kosong sok ngalentrung = Jalma anu loba omong élmuna saeutik.(Manusia yang
banyak bicara ilmunya sedikit)
 31. Marebutkeun paisan kosong = masinikeun pasualan anu teu aya hartina.(Ngapain ngurusin
masalah yang tidak bérarti sama sekali)
 32. Mindingan beungeut ku saweuy = Ngewa ka hiji jelema, tapi api-api resep.(Benci sama satu
orang tapi berpura-pura suka)
 33. Mipit kudu amit ngala kudu menta = Lamun rék barangcokot atawa barangala kudu bébéja
heula kanu bogana.(Kalau ingin ngambil sesuatu sebaiknya bilang dulu sama yang punyanya)

3
 34. Moro julang ngaleupaskeun peusing = Pagawéan anu geus puguh ditinggalkeun ari nu can
puguh diudag-udag.(Pekerjaan yang sudah pasti dikerjakan malah ditinggalkan demi ngejar-
ngejar yang tidak pasti)
 35. Mun teu ngakal moal ngakeul = Lamun teu barang gawé moal dahar.(Kalau tidak bekerja
tidak akan makan)
 36. Nété tarajé nincak hambalan = Migawé satahap-satahap, henteu rusuh hayang anggeus
sakaligus.(Mengerjakan pekerjaan secara bertahap agar cepat selesai)
 37. Neukteuk curuk dina pingping = Nyilakakeun dulur sorangan.(Mencelakakan kérabat
sendiri)
 38. Ngadék sacékna nilas saplasna = Sahinasna boh ucap boh paripolah, henteu bohong atawa
ngaleuleuwihkeun.(mengatakan apa adanya tidak bohong dan melebih-lebihkan)
 39. Ngaliarkeun taleus ateul = Ngabéja-béja/ nyebarkeun kagoréngan batur.(membicarakan
kejelekan orang lain, disebarkan)
 40. Ngawur kasintu nyieuhkeun hayam = batur dipikanyaah ari dulur sorangan diantep.(orang
lain disayang tapi kérabat sendiri malah enggak)
 41. Ngindung ka waktu ngabapa ka jaman = Nyaluyukeun manéh jeung kaayaan jaman.
 42.Ngukur ka kujur nimbang ka badan = Ngukur kana kamapuh atawa kaayaan diri sorangan.
(mengukur kemampuan diri sendiri)
 43. Nyieun pucuk ti girang = Nyieun kasalahan ti heula.(membuat kesalahan duluan)
 44. Pacikrak ngalawan merak = nu leutik/ miskin ngalawan nu gedé/ beunghar.(yang kecil
miskin melawan yang besar atau kaya)
 45. Pagiri-giri caik pagirang-girang tampian = Paluhur-luhur jeung batur, henteu hayang akur
sauyunan. (Ingin paling tinggi gak mau tersaingi)
 46. Piit ngeundeuk-ngeundeuk pasir = Boga kahayang anu pamohalan kasorangan. (Punya
keinginan yang tidak mungkin terlaksana)
 47. Pupulur méméh mantun = Barang dahar saméméh digawé.(Makan sebelum bekerja)
 48. Silih jenggut jeung nu dugul = Menta tulung ka jalma anu sarua keur ripuh.(minta tolong ke
orang yang sama-sama tengah memiliki masalah)
 49. Téng manuk téng anak merak kukuncungan = Sipat atawa kalakuan indung bapa nu sok
nurun ka anakna.(Sifat atau kelakuan orang tua yang turun ke anaknya)
 50. Tiis ceuli hérang mata = Tengtrem, teu aya gangguan.(tentram, aman damai tidak ada
gangguan)
 51. Tinggul dirurud catang dirumpak = Sagala ikhtiar sanajan nyusahkeun batur sangkan hasil
nu di maksud.(Semua dikerjakan, berusaha sekalipun menyusahkan orang lain asalkan
maksudnya tercapai)
 52. Tungkul ka jukut tanggah ka sadapan = Ngukur kana kaayaan diri sorangan.(Mengukur
keadaan dan kemampuan diri sendiri)
 53. Uyah tara té’és ka luhur = Sipat atawa kalauan indung bapa sok nurun ka anakna.(Sifat dan
kelakukan orang tua suka nurun keanaknya)
 54. Wiwirang di kolong catang = Meunang wiwirang turta kanyahoan ku batur.(Malu karena
ketahuan sama orang lain)
 55. Kawas Gaang Katincak = jempe, teu ngomong.(Diem aja gak ngomong sama sekali)
 56. Kawas beueuk beunang mabuk = jempe/ ngeheruk teu ngomong. (Sama diem aja gak
ngomong)
 57. Kawas Anjing tutung buntut = Teu daék cicing.(Tidak suka diem, pengennya gerak aja)

Anda mungkin juga menyukai