Anda di halaman 1dari 41

Contents

1 Preliminaries

 

3

1.1

The Algebra of Sets

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

3

2 Bilangan Riil

 

5

2.1 Sifat-sifat Aljabar dari R

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

5

 

2.1.1 Sifat Aljabar dari R .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

5

2.1.2 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

6

2.1.3 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

7

2.1.4 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

7

2.1.5 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

8

2.1.6 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

9

2.1.7 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

9

2.1.8 Soal-soal latihan

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

9

2.2 Sifat-sifat terurut dari R

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

11

 

2.2.1 Sifat-sifat urutan dari R

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

11

2.2.2 Definisi

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

11

2.2.3 Definisi

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

11

2.2.4 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

11

2.2.5 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

12

2.2.6 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

12

2.2.7 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

13

2.2.8 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

13

2.2.9 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

13

2.2.10 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

13

2.2.11 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

14

2.2.12 Akibat .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

14

2.2.13 Contoh-contoh

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

14

2.2.14 Contoh-contoh

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

15

2.2.15 Soal Latihan

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

15

2.3 Nilai Mutlak

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

18

 

2.3.1 Definisi

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

18

2.3.2 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

18

2.3.3 Ketaksamaan Segitiga

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

18

CONTENTS

1

 

2.3.4 akibat

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

19

2.3.5 Akibat .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

19

2.3.6 Contoh-contoh

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

19

2.3.7 Definisi

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

19

2.3.8 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

19

2.3.9 Contoh-contoh

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

19

2.3.10 Soal Latihan 2.3 .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

20

 

2.4 Sifat Kelengkapan dari R

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

21

 

2.4.1 Definisi

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

21

2.4.2 Definisi

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

21

2.4.3 Lemma

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

22

2.4.4 Lemma

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

22

2.4.5 Contoh-contoh

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

22

2.4.6 Sifat suprimum dari R

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

23

2.4.7 Sifat infimum dari R

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

23

2.4.8 Soal-soal latihan section 2.4

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

23

 

2.5 Aplikasi Sifat Suprimum

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

25

 

2.5.1 Contoh-contoh

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

25

2.5.2 Sifat Archimedes

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

26

2.5.3 Akibat .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

26

2.5.4 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

26

2.5.5 Teorema Kepadatan

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

28

2.5.6 Akibat .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

28

2.5.7 Soal-soal Latihan section 2.5 .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

28

 

2.6 Interval dan Desimal

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

31

 

2.6.1 Sifat Interval bersarang .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

32

2.6.2 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

32

 

2.7 Himpunan - himpunan Takhingga

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

36

 

2.7.1 Definisi

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

36

2.7.2 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

36

2.7.3 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

36

2.7.4 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

37

2.7.5 Akibat .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

37

2.7.6 Teorema

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

37

3

Barisan dan Limitnya

 

39

3.1

Beberapa Soal Latihan 3.1 dan solusinya

 

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

39

2

CONTENTS

Chapter 1

Preliminaries

1.1 The Algebra of Sets

If A denotes a set and if x is an element, we shall write

x A

as an abbreviation for the statement that x is an element of A, or that x is a member of A, or that x belong to A, or that the set A contains the element x, or that x is in A. If x is an element that does not belong to A, we shall write

x / A

4

Preliminaries

Chapter 2

Bilangan Riil

2.1 Sifat-sifat Aljabar dari R

Dalam bagian ini akan dipelajari sifat-sifat aljabar dari bilangan real R. Sebelum mendiskusikan masalah ini terlebih dahulu diberikan definisi mengenai operasi biner. Opersi biner pada himpunan F adalah suatu fungsi B dengan domain F × F dan range di F . Jadi operasi biner mengasosiasikan setiap pasangan terurut (a, b) dari eleme F secara tunggal elemen B(a, b) di F . akan tetapi kita biasa menggunakan a + b dan a · b daripada B(a, b).

2.1.1 Sifat Aljabar dari R

Pada himpunana bilangan real R dari bilangan-bilangan real terdapat dua operasi biner yang disebut + dan · yang menyatakan penjumlahan dan perkalian. Operasi- operasi tersebut mempunyai sifat

(A1) a + b = b + a, a, b R (sifat komutatif dari penjumlahan)

(A2) (a + b) + c = a + (b + c), a, b, c R (sifat asosiatif penjumlahan)

(A3) terdapan elemen 0 di R sedemikian sehingga 0+ a = a +0, a R sifat elemen identitas

(A4) Untuk setiap a R terdapat elemen a R sedemikian sehingga a + (a) = (a) + a = 0 keberadaan elemen negatif

(M1) a · b = ba,˙ a, b R (sifat komutatif perkalian)

(M2)

(a · b) · c = a · (b · c), a, b, c

R (sifat asosiatif perkalian)

(M3) terdapat elemet 1 R yang berbeda dari 0 sedemikian sehingga 1 · a = a dan a · 1 = a, a R (elemen identitas perkalian

6

Bilangan Riil

(M4) untuk setiap a

= 0, di R terdapat elemen 1/a R sedemikian sehingga a ·

(1/a) = 1 dan (1/a) · a = 1 (elemen kebalikan)

(D)

a · (b + c) = (a · b) + (a