Jelajahi eBook
Kategori
Jelajahi Buku audio
Kategori
Jelajahi Majalah
Kategori
Jelajahi Dokumen
Kategori
Matlamat penentangan:
a) Mempertahankan hak dan kedudukan pemerintah tempatan
(perubahan pentadbiran Barat merugikan mereka)
b) Mengembalikan dan mengekalkan sistem pentadbiran tradisional yang sedia ada.
c) Menentang pentadbiran dan peraturan baharu yang menyusahkan hidup rakyat tempatan.
Bentuk penentangan :
Penentangan bersenjata
mencabar perjanjian
Menggunakan sistem perundangan
1. Abad ke-19
Tokoh
Latar Belakang Sebab Penentangan Peristiwa Penentangan
Penentangan
Abdul Said Bin menentang bayaran Beliau bermuafakat dengan pemimpin Rembau dan
Dol Said Omar ( Nama cukai hasil tahunan berpakat dengan orang Melayu dari wilayah lain
(Naning) sebenar) 1/10 yang dikenakan untuk mentang British.
dikenali sebagai oleh British terhadap Antaranya termasuklah Yantuan Muda Raja Ali
Peghulu Naning Seri Naning. dari Rembau, Pembesar Seri Menanti, Penghulu
Merah Raja Dol Beliau mendakwa Gemenceh, Dato’ Kelana Sg. Ujong, Penghulu
Said Naning ialah sebuah Remai dan Rechat, Penghulu Linggi, Johol dan Ulu
Lahir pada tahun negeri yang merdeka. Muar.
1773 Kira-kira 4000 orang hulubalang Melayu berjaya
berasal daripada dikumpul melalui pakatan ini utk menentang
suku Semelanggang British.
1831 – Dol Said dan pengikutnya berjaya
mengalahkan British dalam Perang Naning
Pertama.
Pemuafakatan ini tidak kekal lama kerana British
berjaya memecahbelahkan pakatan tersebut.
1832 – Dalam Perang Naning Kedua, Yamtuan
Rembau dan pembesar lain enggan memberi
bantuan kepada Dol Said.
British berjaya menakluki Taboh (pusat
pentadbiran Naning) dan menyatukan Naning
dengan Melaka.
Tokoh
Latar Belakang Sebab Penentangan Peristiwa Penentangan
Penentangan
Tunku Antah ialah anak menentang campur Beliau memimpin 4000 orang pengikutnya
YamtuanAntah Raja Radin Yamtuan tangan British di Sg. menentang Dato’ Kelana yang disokong oleh
(N.Sembilan) Besar Negeri Sembilan Ujong kerana pasukan tentera British.
(1833 – 1861) menggugat kedaulatan British berjaya mengalahkan angkatan Yamtuan
1875 – Yamtuan Antah bangsa. Antah di Paroi dan Bukit Putus.
dilantik sebagai bimbang British akan 1876 – Baginda berunding dengan Gabenor
Yamtuan Seri Menanti meluaskan kuasa ke NNS ( William Jervouis)
wilayah sekitarnya. Melalui rundingan itu, Yamtuan Antah dilantik
sebagai Yamtuan Besar Seri Menanti.
Dato’ Bahaman Nama sebenar Abdul menentang British 1891 – beliau melancarkan gerakan menentang
(Pahang) Rahman Bin Imam Noh kerana hilang hak British dengan bantuan Tok Gajah (Imam Perang
Lebih dikenali mengutip cukai Rasul) dan Mat Kilau.
sebagai Dato’ setelah campur 1894 – Beliau dan pengikutnya menawan Kuala
Bahaman tangan British Tembeling dan Jeram Ampai.
dilantik sebagai British membina balai British bertindak balas menghantar Kolonel
pembesar Temerloh polis di Lubuk Terua Walker dan berjaya menwan semula Jeram
setelah kematian Orang tanpa pengetahuannya Ampai.
Kaya Indera Segara. Dato’ Bahaman, Tok Gajah dan Mat Kilau
berundur ke Kelantan dan Terengganu.
Peristiwa ini menandakan berakhirnya Perang
Pahang.
Tokoh
Latar Belakang Sebab Penentangan Peristiwa Penentangan
Penentangan
Rentap Nama asal ialah Beliau dituduh 1853 – Rentap menyerang kubu Brooke di Nanga
(Sarawak) Libau. sebagai lanun oleh Skrang. Pegawai James Brooke, Alan Lee terkorban
Rentap bermaksud James Brooke. dalam serangan ini.
“penggoncang dunia”. James Brooke 1854 – James Brooke mnyerbu kubu Rentap di Sg.
Lahir pada tahun menghapuskan Lang. Rentap mengundur diri ke Bukit Sadok.
1800 petempatan orang 1857 - Charles Brooke menggempur kubu Rentap di
digelar Raja Ulu dan Iban. Bukit Sadok. Rentap berjaya mengundurkan pasukan
Raja Darat. Charles Brooke.
Merupakan pemimpin 1858 – Kubu Rentap digempur buat kali kedua.
orang Iban di Sg. 1861 – Kubu Rentap digempur buat kali ketiga
Skrang dan Sg. Rentap berundur ke Entabai dan meninggal dunia
Saribas. beberapa tahun kemudian.
Sharif Merupakan pembesar Kewibawaan beliau 1860 – Beliau mengadakan pakatan sulit dengan Dato’
Masahor Sarikei di kawasan Sg. tergugat apabila Patinggi Abdul Gapur dan Pengiran Temenggung
(Sarawak) Rajang. Sarikei diletakkan di Hashim Jalil dari Sadong untuk menggulingkan
Dilantik oleh Sultan bawah pentadbiran Dinasti Brooke di Kuching.
Abdul Mumin Brunei Brooke. Beliau mengajak orang Melayu dan Dayak
pada tahun 1849. Beliau mahu mengusir menyertai pakatan tersebut.
Berasal dari Kg. Igan James Brooke dan Sharif Masahor menggunakan jalan laut untuk
mengembalikan kuasa menyerang Kuching dari arah barat
pembesar tempatan Dato’ Patinggi Abdul Gapur pula melancarkan
yang terjejas. serangan dari arah timur.
Brooke mematahkan serangan ini menggunakan kapal
perang dan senjata moden.
Brooke telah membuang negeri kedua-dua tokoh ini.
Rentap seorang pejuang sejati yang gagah berani.
Tidak pernah gentar mengahdapi kekutan tentera James Brooke sehingga titisan darah yang terakhir.
Generasi muda pada masa ini patut mencontohi semangat juang Rentap supaya bersemangat waja dan sedia
berkorban untuk mempertahankan kedaulatan negara tercinta.
2. Abad ke-20
Tokoh
Latar Belakang Sebab Penentangan Peristiwa Penentangan
Penentangan
Tok Janggut Nama sebenar ialah Menentang kekerasan 29 Apr 1915 – Tok Janggut mengadakan mesyuarat
(Kelantan) Haji Hassan bin Munas. pentadbiran Encik di Kg. Tok Akib bagi memboikot pengenalan cukai
Lahir pada tahun 1853 Abdul Latif, Ketua oleh British.
di Kg. Jeram, Pasir Jajahan Pasir Puteh. Beliau merancang menyerang Pasir Puteh dan
Puteh, Kelantan. Menentang peraturan mendapat sokongan daripada Haji Said, Penghulu
Mendapat pendapat cukai yang Adam dan Che Ishak Merbol.
pendidikan pondok di diperkenalkan pada British menyerang kubu Tok Janggut di Kg. Dalam
Kelantan dan di tahun 1915 yang Pupuh Saring.
Makkah. mewajibkan petani Tok Janggut terkorban dalam serangan tersebut.
membayar cukai tanah.
Beliau bersemangat
jihad menentang
British.
Tokoh
Latar Belakang Sebab Penentangan Peristiwa Penentangan
Penentangan
Mat Salleh Mat Salleh atau Menentang tindakan Julai 1897 – Mat Salleh menyerang pusat
(Sabah) Mohammad Salleh SBUB yang mengambil pentadbiran British di Pulau Gaya. Beliau membina
dilahirkan di Inanam alih hak memungut kubu di Ranau.
Sabah. cukai sehingga Nov 1987 – Mat Salleh menyerang Ambong
Berketurunan Bajau menyebabkan 1898 – Cowie mengadakan rundingan dengan Mat
dan Suluk pembesar tempatan Salleh di Menggatal. Mat Salleh dibenarkan
kehilangan kuasa. mentadbir semula daerah Tambunan.
Beliau cuba 1899 – SBUB tidak menepati janji dan mengambil alih
mengadakan rundingan pentadbiran Tambunan.
dengan SBUB, namun Pasukan tentera SBUB menyerang kubu Mat Salleh
gagal. di Teboh, Tambunan secara besar-besaran.
Sebaliknya, Gabenor 1900 – Mat Salleh terkorban dalam pertempuran
Beaufort menganggap di Tambunan.
Mat Salleh mengancam
kepentingan SBUB.
Mat Sator merupakan orang kanan Memperjuangkan Mat Sator membina kubu di Kg. Kapayan Lama
(Sabah dan Ketua Leftenan kedaulatan tanah Tambunan berhampiran kubu Mat Salleh di Tibabar.
Mat Salleh yang air. Kubu ini dibina bagi melambatkan serangan
bertanggungjawab Beliau meneruskan British.
melindungi kubu Mat perjuangan selepas 1900 – British berusaha menamatkan kebangkitan
Salleh di Tibabar. kematian Mat Salleh Mat Sator dan Mat Salleh.
pemimpin pada tahun 1900. Mat Sator dan pengikutnya berundur ke Sg.
Kadazandusun di Sunsuron.
Tambunan. Apr 1900 – Mat Sator berjaya menawan Kudat
turut dikenali sebagai British menyerang balas dan mengakibatkan beliau
Mat Jator. terkorban dalam serangan tersebut.
Mencabar Perjanjian
Campur tangan British di negeri-negeri Melayu dengan menggunakan pelbagai strategi.
Antaranya British telah memeterai perjanjian dengan pemerintah tempatan.
Raja-raja Melayu sedar bahawa kehadiran Residen dan Penasihat British bukan sekadar memberikan
nasihat tetapi cuba memerintah.
Maka, muncul pemerintah tempatan yang cuba mencabar perjanjian tersebut.
Tokoh
Latar Belakang Sebab Penentangan Peristiwa Penentangan
Penentangan
Dato’ Nama asal : Dato’ Beliau bangkit 16 Okt 1874 – Sultan Abdullah dan pembesar
Maharaja Lela Maharaja Lela Pandak menentang British Perak R.C. Woods, peguam dari P. Pinang untuk
(Perak) Lam kerana Residen British memansuhkan Perjanjian Pangkor tetapi gagal.
Beliau berketurunan mengambil alih kuasa Sultan Abdullah dan pembesarnya mengadakan
Daeng Salili anak Raja sultan, mengambil hak beberapa mesyuarat sulit bagi membincangkan
Bugis yang berasal dari mengutip cukai dan pakatan mengahapuskan J.W.W. Birch.
daerah Luwuk, mencabuli adat resam 2 Nov 1875 – J.W.W. Birch diiringi oleh
Sulawesi. orang Melayu. Leftenan Abbott, Mat Arshad (jurubahasanya)
merupakan Orang dan sepasukan tentera tiba di Pasir Salak untuk
Besar Berlapan Perak menampal perisytiharan mengambil hak
yang mentadbir Pasir memungut cukai oleh British.
Salak. Dato’ Maharaja Lela dan pengikutnya
menggunakan kesempatan tersebut untuk
membunuh J.W.W. Birch.
2 Nov 1875 – J.W.W. Birch telah dibunuh.
1877 – British mengenakan hukuman gantung
sampai mati terhadap Dato’ Maharaja Lela, Dato’
Sagor, Pandak Indut, dan Siputum.
Sultan Abdullah, Raja Ismail dan Ngah Ibrahim
dibuang negeri.
Menggunakan Sistem Perundangan
Gerakan kebangkitan menentang British di Terengganu berlaku pada tahun 1922, 1925 dan seterusnya pada tahun
1928.
Gerakan Kebangkitan Tani di Terengganu ini memperlihatkan kebijaksanaan pemimpinnya mengutamakan sistem
perundangan dan agama untuk menentang peraturan baharu yang diperkenalkan oleh British.
Tokoh
Latar Belakang Sebab Penentangan Peristiwa Penentangan
Penentangan
Haji Abdul Mengetuai Gerakan Menentang Haji Abdul Rahman Limbong memohon Lesen
Rahman Kebangkitan Tani di pengenalan wakil (pleader) untuk menjadi wakil kepada
Limbong Terengganu pentadbiran Barat di tertuduh.
(Terengganu Nama sebenar ialah Terengganu Beliau bertindak sebagai peguam bagi mewakili
) Haji Abdul Rahman bin Menolak undang- penduduk Ulu Telemong menentang pihak
Abdul Hamid bin Haji undang tanah yang kerajaan yang diwakili oleh renjer hutan.
Abdul Qadir berlawanan dengan Kegagalan pihak peguam cara (pendakwa) dan
Keluarganya berasal hukum syarak hakim menjelaskan pertanyaan Haji Abdul Rahman
dari Patani dan (agama) Limbong menyebabkan perbicaraan ditangguhkan
Terengganu. dan berakhir tanpa keputusan.
Lahir pada tahun 1868 Akhirnya, perbicaraan ditamatkan dengan
dan meninggal dunia keputusan berpihak kepada Haji Abdul Rahman
pada tahun 1929 di Limbong.
Makkah. Apabila berlaku Kebangkitan Tani 1928, British
menangkap beliau atas tuduhan menghasut.
Beliau dibicarakan dan dibuang negeri ke
Makkah.
Perjuangan menentang British yang dipimpin oleh golongan bangsawan, pembesar tempatan dan pemimpin agama
disokong oleh masyarakat tempatan demi mengembalikan maruah bangsa dan kedaulatan tanah air.
Keberanian, permuafakatan dan kebijaksanaan mereka dalam menentang British memberikan inspirasi kepada
generasi muda supaya bersatu padu memperkasa maruah bangsa sekali gus memastikan negara kita tidak dijajah.