0% menganggap dokumen ini bermanfaat (0 suara)
5K tayangan4 halaman

Kerata Basa

Dokumen tersebut memberikan penjelasan tentang beberapa unsur bahasa Jawa seperti kerata basa (kata-kata yang berasal dari akar kata), jenis-jenis surat, macapat (bentuk syair Jawa), peribahasan, sebutan kerabat, dan penjelasan arti beberapa kata dalam bahasa Jawa.

Diunggah oleh

Achmad Firdhaus
Hak Cipta
© © All Rights Reserved
Kami menangani hak cipta konten dengan serius. Jika Anda merasa konten ini milik Anda, ajukan klaim di sini.
Format Tersedia
Unduh sebagai DOCX, PDF, TXT atau baca online di Scribd
0% menganggap dokumen ini bermanfaat (0 suara)
5K tayangan4 halaman

Kerata Basa

Dokumen tersebut memberikan penjelasan tentang beberapa unsur bahasa Jawa seperti kerata basa (kata-kata yang berasal dari akar kata), jenis-jenis surat, macapat (bentuk syair Jawa), peribahasan, sebutan kerabat, dan penjelasan arti beberapa kata dalam bahasa Jawa.

Diunggah oleh

Achmad Firdhaus
Hak Cipta
© © All Rights Reserved
Kami menangani hak cipta konten dengan serius. Jika Anda merasa konten ini milik Anda, ajukan klaim di sini.
Format Tersedia
Unduh sebagai DOCX, PDF, TXT atau baca online di Scribd

Kerata Basa

Kerata basa; Kerata basa yaiku negesi tembung saka wandane( mengartikan kata
dilihat dari suku katanya).
Contone

Gelas; yen tugel ara bisa dilas.


Piring = sepine yen miring.
Tebu = antebing kalbu.
Cengkir = kencenging pikir.
Gedhang = digeged bubar (lebar) madhang.
Guru; digugu lan ditiru.
Tandur; ditata kanti mundhur
Wanita; wani ing tata.

2. Jenising Layang
a. Jenising layang;

Layang biwara (surat kabar, surat laporan)

Layang iber-iber (surat kiriman)

Layang dhawuh (surat perintah)

Layang lelayu (surat kematian)

Layang kitir (surat singkat / cekak aos)

Layang ulem (surat undangan)

b. Perangane layang

Adangiyah /adawiyah / salam taklim

Papan lan titi mangsa

Salam pambuka

Pambuka layang

Surasa layang

Panutup layang

Peprenah
Tapak asma

Asma cetha

Conto panutup layang/wasana basa;

Wasana cekap semanten menawi wonten kelepatan atur kuala nyuwun


pangapunten.
Cukup semene dhisik layangku, aku nunggu layang balesanmu. Matur nuwun.

3. Macapat

Macapat; artine maca papat-papat. Macapat ana 11:

1. Mijil: tresna marang pepadha, prihatin, pituthur

2. Kinanthi: seneng, tresna

3. Sinom: ethes

4. Asmaradana: susah, seneng

5. Dhandhanggula: luwes

6. Gambuh: sumanak, sumadulur

7. Maskumambang: nelangsa

8. Durma: nesu, mangkel

9. Pangkur: kereng, nepsu

10. Megatruh: susah, prihatin, getun

11. Pocung: gregetan, kendho

Guru Gatra, Guru Wilangan lan Guru lagu tembang-tembang macapat

1. Maskumambang : 12i, 6a, 8i, 8a

2. Pucung: 12u, 6a, 8i, 12a.

3. Gambuh: 7u, 10u, 12i, 8u, 8o

4. Megatruh: 12u, 8i, 8u, 8i, 8o


5. Mijil: 10i, 6o, 10e, 10i, 6i, 6u

6. Kinanthi: 8u, 8i, 8a, 8i

7. Durma: 12a, 7i, 6a, 7a, 8i, 5a, 7i.

8. Pangkur: 8a, 11i, 8u, 7a, 12u, 8a, 8i

9. Asmaradana: 8i, 8a, 8e, 8a, 7a,8u, 8a

10. Sinom: 8a, 8i,8a, 8i, 7i, 8u, 7a, 8i, 12a

11. Dhandanggula: 10i, 10a, 8e, 7u, 9i, 7a, 6u, 8a, 12i, 7a

4. Paribasan

Paribasan utawa peribahasa bahasa jawa:

Anak molah bapa kepradhah = wong tuwa melu repot amarga tumindake
anake

Polahe anteng kitiran; bocah akeh polahe.

Becik ketitik ala ketara = sing becik bakal tinemu, sing ala bakale ketara

Bathok bolu isi madu = dianggep wong lumrah nanging sugih kepinteran

Sadumuk bathuk sanyari bumi = pasulayan dilabuhi toh pati

Kejugrukan gunung madu = nemu kanugrahan.

5. Arane Turunan, Arane Anak Wong

Kendahana-kendhani : anak 2 lanang, wadon

Kendhini, kendhaha : anak 2 wadon, lanang

Ontang-anting : anak 1 lanang

Unting-unting : anak 1 wadon

Uger-uger lawang : anak 2 lanang


Kembang sepasang : anak 2 wadon

Cukil dulit : anak 3 lanang

Gotong mayit : anak 3 wadon

Saramba : anak 4 lanang

Sarampi : anak 4 wadon

Pandhawa : anak 5 lanang

Pancagati : anak 5 wadon

6. Ngudal ukara

Comil adus kali

Jejer wasesa lesan

Wily linggih jejer bolong.

Jejer wasesa lesan

7. Artine tembung

Dhuwur kenchur; cendhek banget.

Nglemah bengkah; nela-nela/nyela-nyela.

Gemi, nestiti lan ngati-ati.

Welas asih.

---

Anda mungkin juga menyukai