JABATAN ILMU PENDIDIKAN
IPG Kampus Ilmu Khas
Kuala Lumpur
JIP: 2020 1
Perkembangan Kognitif
Kemahiran kognitif:
kebolehan individu untuk berfikir, beri pendapat,
memahami, mengingati peristiwa persekitaran
Libatkan ingatan, kategori, rancang, menaakul, selesaikan
masalah, cipta, imaginasi
Perkembangan kognitif:
Beri penekanan terhadap pembinaan pemikiran kanak-
kanak
Perubahan pemikiran kanak-kanak daripada satu peringkat
perkembangan kepada yang seterusnya
JIP: 2020 2
TEORI
PERKEMBANGAN
KOGNITIF JEAN
PIAGET (1896 – 1980)
JIP: 2020 3
TEORI PERKEMBANGAN JEAN
PIAGET
Dilahirkan di Switzerland pada tahun 1896
Jean Piaget dikenali sebagai bapa psikologi kanak-kanak,
psikologi perkembangan dan kognitif/intelek
Jean Piaget mencadangkan supaya manusia sentiasa cuba
memahami dunia luar melalui proses berfikir.
Terdapat empat (4) peringkat teori perkembangan iaitu peringkat deria
motor, peringkat pra-operasi, peringkat operasi konkrit dan peringkat
operasi formal
Istilah Kognitif merujuk kepada aktiviti-aktiviti mental seperti berfikir,
menaakul, menganalisis, membentuk konsep dan menyelesaikan
masalah
JIP: 2020 4
Pada pendapat Piaget, kanak-kanak lahir dengan ;
Tingkah
laku Refleks
Tingkah Tingkah laku
- Menangis laku m enyelesaikan
- Menghisap bermatlamat masalah
- Menggapai
Struktur kognitif kanak-kanak bertambah hari demi hari
melalui data yang ditafsir dan disimpan oleh mereka
JIP: 2020 5
Menurut Piaget, proses pemikiran kita
berubah secara menyeluruh bermula
selepas lahir hingga kita mencapai
kematangan.
Setiap individu akan sentiasa mencuba
untuk memahami dan mengadaptasi
perubahan-perubahan yang berlakudi
persekitaran mereka.
JIP: 2020 6
4 Faktor mempengaruhi proses pemikiran
individu;
• Kematangan biologi.
1 • Proses pemikiran dipengaruhi oleh baka.
• Interaksi individu dgn persekitaran.
• Mereka akan meneroka, menguji, memerhati dan menyusun
2 maklumat yg diperolehi.
• Pengalaman sosial.
• Perkembangan kognitif dipengaruhi oleh orang-orang di
3 persekitaran.
• Keseimbangan
• Salah satu cara individu adaptasi dengan situasi-situasi yg
4 baru dialami.
JIP: 2020 7
Teori Perkembangan Kognitif Jean
Piaget
• Pembelajaran adalah motivasi individu dan inisiatif
untuk mengubahsuai diri dalam persekitaran.
Konsep Utama Keseimbangan Kognitif
JIP: 2020 8
PROSES
KESEIMBANGAN
KOGNITIF
BERJAYA GAGAL
JIP: 2020 9
Konsep Utama Keseimbangan Kognitif Jean Piaget
SKEMA ORGANISASI
• Struktur asas pemikiran @ • Proses menyusun
Kategori persepsi & maklumat dan pengalaman
pengalaman ke dalam sistem mental
• Pembentukan skema individu.
bermula dari lahir • Individu mengorganisasi
• Kebolehan dan segala pemerhatian dan
pengalaman individu pengalamannya.
dipelajari dan diperoleh
berdasarkan syarat yang
diwarisi
• Skema berubah mengikut
pembelajaran dan
peringkat perkembangan.
JIP: 2020 10
Konsep Utama Keseimbangan Kognitif Jean Piaget
ASIMILASI AKOMODASI
• Menerima idea/maklumat dalam • Perubahan struktur kognitif pada
pemikiran dan membentuknya individu dan menghasilkan
mengikut struktur kogntif perubahan tingkah laku yang
individu. sepadan.
• Tambahkan maklumat baru & • Ubahsuai skema sedia ada
kayakan struktur kognitif untuk fahami maklumat baru
• Pengetahuan baru diterima • Perubahan dan modifikasi
dimasukkan dalam skema kepada skema pemikiran yang
pemikiran sedia ada kerana skema
• Mempunyai kaitan dengan pengetahuan baru tidak sama
pengalaman dan pengetahuan dengan skema pemikiran lama
yang lepas • Murid akan memodifikasi
maklumat yang sedia dalam
pemikiran sebelum ini
JIP: 2020 11
Konsep Utama Keseimbangan Kognitif Jean Piaget
ADAPTASI KESEIMBANGAN
• Proses mengimbangkan
• Penyesuaian pengalaman antara asimilasi dan
baru dengan skema sedia akomodasi untuk
ada meneruskan pembelajaran.
• Adaptasi melibatkan dua • Kanak-kanak perlu buat
proses yg saling berkait organisasi / adaptasi pada
antara asimilasi & struktur kognitif
akomodasi.
• Apabila individu berinteraksi
dengan pengalaman baru,
mereka akan mencapai
keseimbangan dalam
mental
JIP: 2020 12
PERINGKAT
PERKEMBANGAN
KOGNITIF JEAN PIAGET
Operasi
Operasi Formal
Konkrit (11 Tahun
(7-11 Tahun) ke atas)
Pra Operasi
(2-7 Tahun)
Sensorimotor
(0-2 Tahun)
JIP: 2020 13
TEORI PERKEMBANGAN PIAGET
PERINGKAT
OPERASI OPERASI
SENSORIMOTOR PRAOPERASI
KONKRIT FORMAL
0-2 Tahun 2-7 Tahun 7-11Tahun 11Tahun dan ke
atas
Pemikiran logik
Pemikiran terhad Pemikiran Pemikiran abstrak
kepada objek
kepada skema aksi Simbolik konkrit
JIP: 2020 14
Peringkat Sensorimotor (Deria
Motor: 0-2 tahun)
Pada peringkat ini kanak-kanak akan
menggunakan deria motor (memegang,
menghisap) untuk berinteraksi dan
memahami alam sekitar
Kanak-kanak belum memahami prinsip
kewujudan objek.
Pergerakan refleks kepada aktiviti bermatlamat.
Kemahiran meniru.
JIP: 2020 15
Peringkat Pra Operasi (2-7 tahun)
Peka terhadap bunyi dan perkembangan bahasa
secara beransur-ansur.
Kanak-kanak mula menggunakan bahasa @ simbol untuk
mewakili objek/ konsep yang ada dipersekitaran.
Pada peringkat ini, perkembangan kognitif kanak-kanak
bersifat simbolik melalui; permainan olok-olok, animisme,
egosentrik.
JIP: 2020 16
PEMUSATAN: melihat satu perspektif dan
menumpu kepada satu aspek pada satu
masa.
Kanak-kanak tidak faham konsep
pengekalan. Kanak- kanak belum
memperolehi konsep pengekalan. Sifat
pengekalan merujuk kepada bilangan atau
jumlah sesuatu elemen yang telah dilihatnya.
EGOSENTRIK: sukar memahami pendapat
orang lain.
ANIMISME: memberi sifat hidup kepada
benda dan peristiwa.
JIP: 2020 17
Peringkat Operasi Konkrit (7-11 tahun)
Pemikiran kanak-kanak menjadi semakin fleksibel, logikal &
tersusun tetapi pemikiran kanak-kanak masih terhad kepada sesuatu yang
maujud.
Beransur berubah daripada pemikiran Egosentrik kepada
Decentered @ Objektif.
Kanak-kanak telah boleh berfikir secara induktif & deduktif.
Kanak-kanak juga telah mengenal konsep ruang, kelajuan dan
masa
Boleh menggunakan PENAAKULAN LOGIK berasaskan objek yang
bersifat konkrit.
Berupaya mengumpul objek mengikut kategori- kenderaan/ buah-
buahan/ sayur-sayuran dsb.
Kanak-kanak dapat selesaikan sesuatu masalah yang melibatkan
peristiwa atau objek
JIP: 2020
Peringkat Operasi Formal (11 tahun ke atas)
• Pada peringkat ini kanak-kanak sudah boleh
membuat penaakulan dan berfikir tentang sesuatu
yang abstrak secara logik.
• Kanak-kanak sudah boleh gunakan prinsip untuk
menyelesaikan masalah konkrit dan abstrak
(menggunakan hipotesis).
• Kanak-kanak berfikir secara lebih saintifik.
• Berupaya merancang langkah-langkah
penyelesaian masalah dan membuat
generalisasi.
• Mula ambil tahu terhadap isu sosial dan identiti.
JIP: 2020 19
Implikasi teori perkembangan kognitif
dalam PdP
Merancang aktiviti PdPc yang menarik dan
bermakna
Menyediakan pelbagai BBM
Merancang isi pelajaran:
- mudah ke kompleks
- umum ke khusus
- konkrit ke abstrak
- pengalaman sedia ada ke pengalaman baru
JIP: 2020 20
Piaget dan Pendidikan
• Melaksanakan pendekatan konstruktivisme
• Kanak-akan belajar apabila mereka aktif & mencari
1 penyelesaian masalah, refleksi, inkuiri penemuan dsb
• Bimbing- pembelajaran langsung
• Galakkan murid ‘learn by doing’
2
• Peka kepada tahap pengetahuan & pemikiran murid
• Murid banyak idea tentang fizikal & persekitaran
3 semulajadi dunia
JIP: 2020 21
Piaget dan Pendidikan
• Melaksanakan pentaksiran berterusan (PBS)
• Tidak adil menilai perkembangan kognitif murid
4 berdasarkan peperiksaan sahaja
• Menggalakkan perkembangan intektual murid
secara sihat.
• Kanak2 tidak boleh dipaksa untuk pencapaian
akademik yang diluar tahap perkembangan mereka
5 (diluar tahap kematangan).
• Susun atur bilik darjah secara berkumpulan agar
mereka mudah melaksanakan aktiviti penerokaan dan
6 penemuan (discovery)
JIP: 2020 22
• Teori Perkembangan Kognitif Jean Piaget
(1896 – 1980) adalah berdasarkan
pemerhatian beliau terhadap tingkah laku
anak-anaknya sendiri. Kemudian beliau
memerhatikan tingkah laku kanak-kanak yang
lain
• Guru-guru perlu menyusun dan
memeringkatkan isi pelajaran sejajar dengan
peringkat perkembangan kognitif kanak-
kanak bagi mendapatkan hasil pembelajaran
yang maksimum
JIP: 2020 23
TERIMA
KASIH
JIP: 2020 24
