Anda di halaman 1dari 109

BAB 1 : Ilham Dari Hospital

APABILA seseorang sedang terbaring di hospital kerana menunggu sembuh


daripada pembedahan, banyaklah waktu yang terluang baginya untuk berfikir. Di
dalam kesunyian dan kesepian sepanjang malam terbaring keseorangan, maka
akan terbayang-bayanglah di dalam fikirannya segala kejadian, peristiwa yang
berlaku dan kesan-kesan yang telah timbul, sehingga jelaslah kepadanya masalah
dan keadaan yang dihadapi dan juga cara bagaimana persoalan-persoalan itu
dapat diselesaikan. Memang benar kata orang, dalam kesepian begini datanglah
pelbagai ingatan, perasaan dan juga ilham. Demikianlah yang telah terjadi kepada
saya semasa sedang keseorangan di hospital baru-baru ini.

Pada 6 Jun 1969, ketika negara sedang menghadapi krisi yang besar, maka dengan
takdir Allah Subhanahu Wata’ala saya dikehendaki masuk hospital sekalipun pada
ketika itu hati saya sedang runsing dan fikiran saya penuh dengan peristiwa sedih
yang telah berlaku di Malaysia cuma tiga minggu yang lepas.

Saya masuk hospital bukan dengan kehendak hati saya sendiri, tetapi dangan
takdir Ilahi. Mata saya telah menjadi lemah oleh kerana terlampau berat
memikirkan siang dan malam ketegangan dan krisis yang sedang berlaku, dan
saya sendiri telah sedar bahawa mata kanan saya telah bertambah rosak. Jika tidak
diubati dengan serta-merta, mungkin penglihatan saya akan hilang.

Maka atas nasihat pakar mata saya, Dr. Keshmahinder Singh dan doktor peribadi
saya Dato’ Pillai, saya telah bersetuju menjalani pembedahan mata yang telah
lama saya tangguhkan. Seorang pakar pembedahan mata yang masyhur bernama
Dr. Redmond Smith dari Moorefield Hospital, England, telah dipanggil untuk
menjalankan pembedahan itu. Beliau telah tiba di Kuala Lumpur pada 6 Jun dan
saya telah dimasukkan ke Hospital Universiti Kuala Lumpur pada petang itu juga
dan menjalani pembedahan pada pagi esoknya.

Semenjak menceburkan diri dalam politik, adalah menjadi kelaziman saya untuk
berfikir dengan semasak-masaknya apa jua masalah yang sedang dihadapi selepas
daripada sembahyang Subuh. Sebenarnya inilah tabiat saya sepanjang hidup.
Peristiwa sedih yang timbul dalam beberapa minggu yang lepas telah menjadi soal
yang amat berat yang terpaksa saya pikul. Dengan kerana itu sekalipun saya
masuk hospital dengan cara terpaksa, tetapi saya menyambut baik kesempatan itu
kerana saya dapat berfikir dengan tenang dan semasak-masaknya apa yang telah
berlaku di negara yang saya kasihi.

Buku kecil ini adalah hasil daripada renungan saya selama 10 hari dan 10 malam.
Sebelum masuk hospital, saya telah pun membuat keputusan dan telah
mengisytiharkan bahawa tidak lama lagi saya akan menulis berkenaan dengan
pilihan raya baru-baru ini, rusuhan dan kesan daripadanya. Maka bolehlah di-
katakan bahawa pembedahan itu ialah satu hikmat daripada Allah sekali pun saya
terpaksa menanggung kesakitan.
Saya suka mengambil kesempatan ini untuk melahirkan penghargaan dan terima
kasih saya kepada pakar-pakar tersebut, Dato’ Professor Danaraj dan kakitangan
Hospital Universiti di atas segala layanan yang telah diberikan kapada saya.

Sekalipun saya bukanlah seorang pengarang, tetapi oleh kerana saya mempunyai
masa yang banyak dengan tidak ada apa-apa yang hendak dibuat semasa saya
terbaring di hospital, maka saya terfikir eloklah apa yang ada di dalam kepala saya
itu dikumpulkan menjadi sebuah buku. Saya teringat kepada kata-kata hikmat ”Di-
dalam seseabuah negara yang pendudoknya terdiri daripada orang-orang buta,
orang yang mempunyai satu mata adalah menjadi raja”. Ketika di hospital itu saya
mempunyai sebelah mata, dan oleh kerana saya tidak ingin negara saya dan
pendudok negara ini menjadi buta kapada segala hakikat yang sebenar yang kita
mesti hadapi, maka inilah peluang saya untok melahirkan pandangan saya.

Saya tidak mempunya pengalaman dalam lapangan kewartawanan, oleh itu tulisan
yang merupakan pendapat saya di dalam buku ini janganlah dinilai dari segi
kewartawanan atau kesusasteraan. Pada saya buku ini merupakan satu ikhtiar
untuk membuka mata rakyat negara ini kapada hakikat yang sebenar, dan
membuka segala kepalsuan dan perbuatan tipu helah, supaya dengan itu timbullah
kesedaran bagaimana kita semua dapat memainkan peranan masing-
masing dengan sebaik-baiknya untuk hadapan negara kita.

Buku ini bukanlah ditujukan kapada dunia, tetapi kapada saudara-saudara


senegara yang tahu dan kenal orang-orang yang disebutkan di dalam buku ini. Saya
suka membentangkan kapada mereka perkara dan kejadian menurut pengetahuan
dan penyiasatan saya, mengenai hal-hal yang sebenar yang telah berlaku menurut
pandangan saya, sekalipun ia dahsyat. Inilah tujuan saya dan saya harap mereka
akan merenung dan memikirkan seperti yang telah saya lakukan di atas peristiwa
sedih yang kita semua telah alami, sambil berazam bahawa kejadian itu tidak akan
berulang lagi buat selama-lamanya.

Dalam tempoh 12 tahun kita hidup dalam sebuah negara yang merdeka, kita telah
menghadapi pelbagai kesulitan yang timbul di dalam dan dari luar negara, dan
telah berjaya mengatasinya sebagai sebuah negara yang berdaulat dan sebagai
satu bangsa yang bebas dan bekerjasama menurut asas-asas demokrasi yang
tulen.

Kita telah bersama-sama menderita dan mengalami azab dan sengsara selama tiga
tahun semasa peperangan dan pemerintahan Jepun. Selepas itu, setelah tiga tahun
kita berada dalam keamanan, sekali lagi kita menghadapi pelbagai ragam
percubaan dan penderitaan disebabkan oleh pemberontakan di dalam negara
yang dilancar dan dipimpin oleh Parti Komunis Malaya (PKM) iaitu Darurat yang
telah berlanjutan selama 12 tahun. Dalam tempoh itulah kita telah mencapai dua
kemenangan. Kemenangan pertama kita muncul sebagai satu bangsa yang bebas
dan kedua kemenangan yang gilang gemilang mengalahkan komunis.

Selepas penubuhan Malaysia pada 1963, sekali lagi kita menghadapi satu ancaman
pencerobohan, dan kali ini dari luar negara. Ini ialah pergaduhan kita dengan
Indonesia selama tiga tahun yang dikenali oleh dunia sebagai ”konfrantasi”. Saya
sukacita menyatakan bahawa selepas daripada pertelingkahan yang menyedihkan
itu, Malaysia dan Indonesia sekarang ini menjadi sahabat yang rapat dan jiran yang
akrab.

Sepanjang masa tersebut, suara rakyatlah yang sentiasa memainkan


peranan penting. Mereka melahirkan pandangan dan memberikan undi mereka
empat kali dalam pilihan raya pertama pada 1955 dalam masa penjajahan British
dan kemudian tiga kali lagi dalam masa kita menjadi negara yang bebas iaitu
pada 1959, 1964 dan akhirnya 1969.

Sejak mencapai kemerdekaan pada 1957, saya telah ditanya berulang kali, sebagai
Perdana Menteri bagaimanakah saya telah dapat menyatupadukan pelbagai kaum
sekalipun mereka mempunyai adat istiadat, agama dan cara hidup yang berlainan,
dan mengawal mereka supaya berbaik-baik dan hidup dengan aman.

Saya sentiasa menjawab bahawa puncanya terletak di atas tabiat dan rasmi
rakyat itu sendiri kerana semua kaum tahu menjaga perasaan antara satu
dengan lain dan mempunyai sifat berbaik-baikl. Setiap orang bebas mencari
kehidupan masing-masing sama ada dalam perniagaan, pekerjaan atau politik.
Sebagai orang perseorangan atau kumpulan, kita mempunyai perasaan sendiri
sama ada suka atau pun tidak di atas sesuatu perkara dan kita bebas menyimpan
perasaan itu. Kita harus bersetuju atau tidak bersetuju dengan sesuatu perkara,
tetapi kita sentiasa bekerjasama kerana kita percaya semangat demokrasi ialah
cara yang terbaik untuk kehidupan kita.

Satu contoh pelaksanaan demokrasi yang kita telah lakukan ialah penggubalan
Perlembagaan Negara kita. Isi dan kandungan Perlembagaan itu telah di-bahaskan
secara terbuka di segenap peringkat dan golongan masyarakat. Mereka telah
mengemukakan pandangan mereka dengan bebas sama ada secara berseorangan
atau pun beramai-ramai sehingga akhirnya lahirlah satu persetujuan secara
keseluruhan, termasuk dalam soal-soal yang ada pertentangan pendapat seperti
kerakyatan, Bahasa Kebangsaan dan pertimbangan istimewa untuk kedudukan
ekonomi orang Melayu. Perlembagaan kita menjadi satu perjanjian kebangsaan
yang mengikat kita semua menjadi satu.

Sungguhpun begitu, kesabaran kita sebagai satu bangsa yang merdeka ada
batasnya. PKM telah diharamkan sehingga ke hari ini kerana setelah mengalami
pengalaman yang pahit kita telah dapati bahawa tujuan komunis adalah
bertentangan pada asasnya dengan cara hidup yang kita pilih. Kita tidak dapat
melupakan pemberontakan yang menyebabkan tidak terkira banyaknya nyawa
yang telah terkorban dan harta benda yang musnah. Kita terpaksa mengeluarkan
belanja yang besar daripada wang negara, sehingga memincangkan kemajuan
ekonomi negara kita.

Kita tidak akan sekali-kali membiarkan kuman politik yang seperti ini membiak dan
menjahanamkan tubuh badan bangsa dan negara kita. Malangnya, se-bagaimana
yang saya akan terangkan dalam buku ini, peristiwa yang berlaku menunjukkan
bahawa pengkhianat-pengkhianat komunis masih ada di kalangan kita dan mereka
sentiasa bersedia untuk menjahanamkan kemanan dan kemakmuran kita. Dari itu
kita juga mesti sentiasa berjaga-jaga bagi menentang pengkhianat itu.
Selain daripada itu Malaysia menjalankan demokrasi liberal di semua lapangan.
Parti-parti politik yang lain boleh ditubuhkan dengan bebas dan boleh bergerak
dengan terang, dan parti-parti baru sentiasa muncul tetapi secepat itu pula mereka
lenyap. Parti saya, Perikatan, hidup terus untuk mempertahankan demokrasi.

Maka dengan semangat persefahaman dan hormat-menghormati antara satu


dengan lain di kalangan rakyat negara ini, negara dan bangsa kita telah maju ke
-hadapan dengan teratur dan tersusun sejak kemenangan besar yang pertama
dalam pilihan raya 1955, dan semangat inilah yang juga telah dipegang oleh rakyat
dalam pilihan raya peringkat persekutuan dan negeri, sehinggalah berlakunya
peristiwa dalam tahun 1969 ini.

Sebenarnya dalam beberapa tahun yang lepas, perkembangan politik dan


kemajuan ekonomi telah berjalan seimbang dan selaras dalam sebuah negara yang
bersatu padu, yang rakyatnya hidup dengan puas hati dan bahagia sehingga saya
beberapa kali telah menyebut bahawa saya adalah Perdana Menteri yang paling
bahagia di dunia. Sunggohpun begitu, pada 13 Mei 1969, dengan tidak semena-
mena saya dapati bahawa saya ialah Perdana Menteri yang paling masyghul se-
kali. Saya tidak berasa syak bahawa dengan rahmat Allah Subhanahu Wata’ala,
maka dalam masa yang tidak lama lagi saya akan dapat merasakan diri saya se-
orang Perdana Menteri yang bahagia.

Jika kita menoleh ke belakang, maka tidaklah keterlaluan jika dikatakan bahawa
pada umumnya rakyat Malaysia telah hidup terlampau bebas dan bersenang-
lenang, dengan tidak mengambil berat sangat hal-hal yang terjadi. Kita telah hidup
dalam suasana kesenangan, dan tidak ada sebab kenapa cara hidup kita yang
bahagia itu tidak boleh berlanjutan buat selama-lamanya.

Kita tidak sangka bahawa impian kita untuk terus mencapai kejayaan telah berkecai
pada 13 Mei tahun ini dalam bentuk rusuhan kaum di Kuala Lumpur yang aman,
iaitu suatu pergaduhan dan kekacauan yang tidak pernah berlaku seumpamanya
dalam sejarah negara ini.

Banyak orang yang telah terperangkap di tengah-tengah kekacauan dan rusuhan


yang ngeri dan dahsyat itu, terutamanya mereka yang berada di panggung wayang,
kelab, kedai makan dan tempat hiboran. Orang lelaki, perempuan dan kanak-
kanak dari semua kaum terpaksa mencari perlindungan untok menyelamatkan diri
mereka seberapa yang boleh.

Banyak orang yang telah terbunuh, dan beratus-ratus pula yang telah tercedera.
Rumah-rumah telah dibakar, harta benda dimusnahkan, kenderaan di-jahanamkan.
Seluruh bandar ibu kota yang biasanya sibuk tetapi aman telah berada dalam
kecemasan. Perbuatan-perbuatan kejam yang berleluasa seperti itu tidak pernah
berlaku pada masa dahulu dalam negara ini yang penduduknya daripada
pelbagai kaum telah menikmati keamanan dan ketenteraman sejak zaman
berzaman.

Perasaan takut dan terkejut telah meresap ke dalam hati sanubari seluruh rakyat,
sehingga kita masih berasa menggeletar setiap kali teringatkan kejadian yang
dahsyat itu. Dari segi kedudukan alam, Malaysia tidak terletak dalam lingkungan
gempa bumi, tetapi 13 Mei 1969, nyatalah merupakan satu letupan gempa
masyarakat dan politik yang amat mengerikan.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 2 : Bayangan Masa Lampau

ADA orang berkata bahawa peristiwa yang lepas boleh dijadikan alamat bagi
peristiwa-peristiwa yang akan datang, tetapi hanya seorang wali sahaja yang
mungkin dapat meramalkan bahawa faktor-faktor penting yang membawa kepada
kekacauan yang telah berlaku itu ialah detik-detik kejadian yang berlaku dalam
pilihan raya umum tahun 1969.

Sungguhpun begitu, sebelum saya menghuraikan satu persatu tentang peristiwa


ini, sukalah saya jelaskan beberapa perkara. Pertama, pilihan raya tahun 1969 dan
huru-hara yang berlaku pada 13 Mei itu ada kait-mengait.

Kesemua pilihan raya yang lepas di negara ini telah dijalankan dengan sempurna
dalam suasana muhibah dan saling mengerti. Begitu jugalah pada hari mengundi
pilihan raya 1969 yang jatuh pada hari Sabtu, 10 Mei di Malaysia Barat,
kesemuanya telah berjalan dengan licin sebagaimana pilihan-pilihan raya yang
telah lalu dengan tidak ada satu pun kejadian yang boleh menghalangnya.
Sungguhpun begitu, semasa kempen, perbuatan-perbuatan liar telah dilakukan dan
ucapan-ucapan tidak bertanggungjawab telah dikeluarkan. Oleh itu perlulah kita
mengkaji apa yang telah berlaku sebelum pilihan raya, dan semasa pilihan raya itu
berjalan hinggalah selesai pilihan raya dengan tujuan untuk mencari dan
memahami mengapa dan bagaimana rusohan meletus secara tiba-tiba.

Perkara kedua yang saya suka hendak tegaskan ialah pengaruh fahaman komunis.
Tidak ada negara dalam dunia ini yang boleh berdiri keseorangan, dengan
mengasingkan diri untuk menentang pengaruh ideologi atau fahaman dari luar.
Malaysia dan semua negara di Asia pada hari ini sedang menghadapi ancaman dari
China. Dengan adanya kemudahan alat-alat perhubungan saperti yang terdapat di
zaman kita ini, maka mustahil kita terselamat daripada pengaroh ajaran Komunis
yang dipancarkan dari Peking, dan kemudian disebarkan di sini secara tergila-gila
oleh pihak-pihak yang tertentu.

Ada juga sesetengah orang yang mempersendakan saya dengan mengatakan saya
terlampau takut kapada Komunis, seolah-olah ada Komunis di dalam setiap semak,
tetapi adalah menjadi kewajipan saya sebagai Perdana Menteri untok menjaga
keselamatan negara daripada sabarang ancaman dalam dan luar negara kerana
saya sentiasa mendapat maklumat dan laporan sulit. Saya tidak pernah
memperkecilkan pengaruh yang ditanam oleh Komunis. Kita mesti sentiasa
berwaspada untok mengamati pada sebarang waktu kesan dan pengaruh fahaman
Komunis yang mungkin telah meresap ke dalam hati dan fikiran orang-orang kita,
terutama belia.
Peristiwa yang berlaku di Pulau Pinang pada 19 November 1967 adalah satu contoh
yang menggambarkan sejauh mana penyokong-penyokong Komunis, sama ada
yang bergerak secara terang atau sulit,. sanggup melakukan sesuatu yang
merosakkan kepentingan Malaysia.

Pergaduhan kaum telah timbul di sana apabila anggota-anggota Cina dalam


Gerakan Belia Mao Tse-Tung telah mengambil kesempatan atas langkah Kerajaan
menurunkan nilai mata wang lama Malaysia sebagai alasan untok melancarkan
hartal. Pertempuran-pertempuran telah berlaku, dan orang-orang Melayu dan
penyokong-penyokong yang setia kepada Kerajaan menjadi sasaran serangan
mereka. Beberapa orang yang terperangkap dalam kejadian itu telah terbunuh atau
cedera. Pasukan-pasukan keselamatan telah berjaya mengembalikan
ketenteraman dengan serta-merta dengan mengenakan perintah berkurung dan
menangkap orang-orang yang disyaki.

Tujuan Komunis itu ialah hendak melancarkan hartal ke seluroh negara, tetapi
mereka gagal kerana penduduk di tempat-tempat lain tidak mengindahkan seruan
mereka dan menjalankan perniagaan masing-masing seperti biasa.

Dalam bulan Jun, 1968, hukuman gantung hampir hendak dijalankan ka atas 11
orang Cina yang menjadi anggota Parti Komunis Malaya yang telah dihukum bunuh
kerana membantu orang-orang Soekarno menyerang Selatan (Semenanjung)
Malaysia. Perintah hukuman gantung yang sama telah juga ditandatangani ka atas
dua orang Melayu di Perak.

Dr. Tan Chee Khoon, yang pada ketika itu menjadi Anggota Parlimen Parti Buruh
bagi Kawasan Batu telah membuat rayuan untuk menahan hukuman gantung itu.
Bersama-sama dengan ahli-ahli Parti Buruh dan penyokong-penyokong Komunis,
dia telah melancarkan satu kempen yang besar dari rumah ke rumah untuk
memungut tandatangan dengan tujuan hendak menimbulkan rasa simpati di
kalangan orang ramai terhadap 11 orang yang dihukum bunuh itu.

Akhbar juga memainkan peranan yang besar dalam kempen ini.

Anasir-anasir pro-Komunis telah menghasut ibu bapa dan waris pemuda-pemuda


yang dihukum bunuh itu supaya mengadakan perjumpaan untok membantah.
Sungguhpun bagitu, rayuan mereka telah ditolak oleh Duli-Duli Yang Maha Mulia
Sultan Johor dan Sultan Perak.

Sementara itu, tarikh bagi menjalankan hukuman gantung itu telah hampit. Di luar
pintu Penjara Pudu di Kuala Lumpur dan di sepanjang jalan menuju ke penjara itu,
tunjuk perasaan secara liar telah dilakukan oleh orang-orang tertentu termasuk
belia Komunis. Mereka menbaling batu ka atas kereta yang lalu di situ dan
menghalang lalu lintas.

Untuk mengelakkan daripada timbulnya pergaduhan di seluroh negara yang


mungkin membawa kapada rusuhan antara kaum yang boleh menumpahkan darah,
maka saya sendiri telah menyembahkan rayuan kapada Duli Yang Maha Mulia
Sultan Johor dan Duli Yang Maha Mulia Sultan Perak bagi pihak orang-orang yang
dihukum gantung itu, dan kedua-dua baginda telah berkenan meringankan
hukuman itu kapada penjara seumor hidup. Sama ada tindakan saya itu betul atau
pun salah, tujuan saya ialah semata-mata hendak menyelamatkan 11 orang
Komunis di Johor dan dua orang penderhaka Melayu di Perak daripada mati di tali
gantung.

Tunjuk-tunjuk perasaan itu berhenti dan keamanan telah dipulihkan. Sungguhpun


begitu masih lagi terdapat rasa gelisah saperti api dalam sekam, dan Kerajaan
sedar mungkin perkara ini tidak habis setakat itu sahaja. Jadi Kerajaan telah
berusaha sedaya upaya untuk mencegah daripada berlakunya lagi sebarang
kekacauan, dengan jalan melipat-gandakan lagi pengawasan sebagai langkah
berjaga-jaga. Api dalam sekam perlu diawasi dengan cermat.

Komunis telah mendapat pengalaman dan pengajaran daripada kejadian-kejadian


itu sebagaimana yang terbukti daripada peristiwa-peristiwa yang telah berlaku
kemudiannya. Mereka sengaja menaikkan perasaan orang ramai dalam soal 11
orang Cina itu sahaja, tetapi tidak ada langsung suara yang timbul bagi pihak dua
orang Melayu. Hasil daripada pengajaran ini, sekiranya orang ramai dapat diapi-
apikan hingga sampai pada satu keadaan yang boleh menimbulkan kekacauan
dalam garis undang-undang, maka kemungkinan untuk melakukan kekacauan
dengan mengapi-apikan perasaan perkauman di luar undang-undang tentulah akan
lebeh menggoncangkan seluruh negara. Mereka cuma perlu meniup api itu untuk
memarakkan satu kebakaran yang dahsyat.

Sebenarnya anasir-anasir puak pelampau kiri yang sentiasa menunggu


kesempatan untuk menimbulkan kekacauan, tidak belengah-lengah lagi daripada
menunjukkan jalan untuk bertindak pada masa hadapan, bertentangan dengan
kepentingan negara. Selepas enam minggu sahaja daripada tarikh Komunis dan
pengkhianat-pengkhianat itu diringankan hukuman pada 13. Oktober, Parti Buruh
(iaitu Sosialis) telah mengisytiharkan yang mereka akan memulaukan pilihan raya
yang hendak diadakan pada 1969.

Saya tidak mengerti kenapa ahli-ahli politik boleh terpengaruh dengan cara
memulaukan pilihan raya kerana percubaan-percubaan yang seperti itu di Malaysia
dan Sinagpura pada masa yang lepas sentiasa menemui kegagalan.

Langkah Parti Buruh ini semata-mata meniru taktik Barisan Sosialis Singapura yang
telah enggan mengambil bahagian dalam pilihan raya, dan dengan kedegilannya
berpegang kapada polisi ini, parti itu akhir-nya telah lenyap. Mereka telah menarik
keluar ahli-ahli mereka dari Dewan Undangan Singapura, tetapi selain daripada itu
mereka tidak melakukan sebarang tindakan kekerasan. Mungkin kerana Kerajaan di
Singapura itu dipegang oleh kebanyakannya pemimpin-pemimpin Cina, maka
Barisan Sosialis mendapati sesuai dengan tujuannya untok mengekalkan negara itu
sebagai tapak untuk kemasukan anasir-anasir subversif Komunis.

Parti Buroh di Malaysia telah mengikut jejak yang buruk itu dan barangkali juga
mereka bertujuan hendak menjadi satu parti yang kaku sebagaimana Barisan
Sosialis. Pemimpin-pemimpinnya tentulah tidak dapat meramalkan perkembangan
yang harus timbul, tetapi mereka berpendapat bahawa sikap mereka yang baru itu
mungkin akan menimbulkan bencana yang mereka harap-harapkan. Memanglah
menjadi taktik Komunis menyalakan api di bawah seberapa banyak cerek yang
boleh, dengan harapan moga-moga salah satu daripadanya akan meletup dengan
sendiri-nya.

Terdahulu daripada kejadian itu, tahun 1968 bolehlah dikatakan aman di dalam
gelanggang politik setakat yang mengenai dengan parti-parti pembangkang. Satu
sahaja perkembangan baru yang telah berlaku, iaitu pengisytiharan bagi
menubuhkan sebuah Badan Politik yang baru dalam bulan April, ia-itu Parti
Gerakan, yang terdiri dari mereka yang menggelarkan diri mereka bijak pandai dan
orang-orang terpelajar yang pendiriannya menentang dasar kerajaan Perikatan.

Ketika itu pengisytiharan hendak mengadakan pilihan raya belum lagi dibuat.
Perikatan berkuasa mengisytiharkan satu pilihan raya mengejut pada bila-bila masa
di dalam tahun yang penghabisan bagi tempoh perkhidmatannya, tetapi sebaliknya
saya telah mengisytiharkan bahawa Kerajaan akan memenuhi tempoh
perkhidmatannya selama lima tahun.

Parti Buruh menyifatkan sikap saya ini sebagai satu muslihat, kerana mereka yakin
bahawa saya akan melakukan sesuatu yang memeranjatkan. Menurut
Perlembagaan, jika pilihan raya tidak diadakan lebih awal, maka ia mestilah
diadakan dalam tempoh 95 hari daripada tarikh tamat tempoh perkhidmatan lima
tahun yang lepas. Ini bererti selambat-lambatnya menjelang akhir bulan April 1969.

Tiba-tiba Parti Buruh telah meniru satu lagi perbuatan Barisan Sosialis, iaitu satu
langkah yang belum pernah terjadi di dalam negara kita yang demokratik semenjak
merdeka. Mereka telah mengisytiharkan bahawa mereka akan menarik keluar
dengan serta-merta kesemua ahlinya dari Parlimen atau Dewan Undangan Negeri.
Dalam Parlimen mereka mempunyai dua orang ahli iaitu Dr. Tan Chee Khoon
dan Lim Kean Siew.

Keputusan ini telah menimbulkan keadaan kelam-kabut dan perpechaan di


kalangan ahli-ahli mereka sendiri. Jelaslah kapada orang ramai bahawa tindakan
yang baru ini telah disokong sebulat suara oleh kesemua ahli Parti Buruh. Encik Lim
mengambil masa berminggu-minggu untuk menbuat keputusan bagi mematuhi
keputusan ini, tetapi Dr. Tan telah enggan menarik diri dari Parlimen, kemudian
telah meninggalkan rakan-rakannya dalam Parti Buruh dan dengan serta-merta
masuk Parti Gerakan yang baru ditubuhkan.

Mungkin juga hal ini satu muslihat dan tipu-helahnya atau partinya untuk menutup
kekalahan puak-puak Sosialis dalam pilihan-pilihan raya yang lepas. Parti baru
yang Dr. Tan sendiri menjadi Setiausaha Agongnya telah mendapat sokongan yang
kuat daripada ahli-ahli Parti Buroh yang telah lumpuh itu dan juga daripada mereka
yang dengan bersulit-sulit mempunyai simpati terhadap Komunis.

Dengan itu tamatlah perkembangan politik bagi tahun 1968, iaitu dengan
bermulanya bulan puasa pada pertengahan November dan perayaan bersama Hari
Raya dan Hari Krismas selama tiga hari berturut-turut. Kehidupan orang-orang
Malaysia telah berjalan seperti biasa dengan penuh semangat persahabatan.
Begitu-lah kepercayaan dan perasaan kita pada hari menjelangnya tahun baru. Kita
tidak dapat meramalkan apa yang terjadi dalam tahun baru itu, tetapi tidak seorang
pun berasa waham tentang kejayaan kita di masa hadapan.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 3 : Pilihan Raya Umum

MENYINSINGNYA fajar tahun 1969, saya terus sibuk dengan persiapan untuk
Persidangan Perdana-Perdana Menteri Komanwel dalam bulan Januari, dan selepas
daripada balik dari persidangan di London itu barulah Kerajaan mengisytiharkan
pada 20 Mac bahawa pilihan raya akan diadakan pada hari Sabtu, 10 Mei dan hari
penamaan calon ditetapkan pada hari Sabtu, 5 April.

Parti-parti pun mulalah melipatgandakan kempen yang telah mereka jalankan


sebelum itu secara sulit. Daripada perkembangan yang berlaku selepas dari itu,
maka dapatlah diduga bahawa pilihihan raya pada kali ini akan menjadi sungguh
hebat. Gerakan politik bertambah kuat dijalankan, dan apakala hari penamaan
calon hampir tiba, pelbagai tekaan di atas pemilihan calon telah timbul; dan parti-
parti lawan pula sekali lagi telah cuba bersatu untuk menentang Perikatan. Usaha
mereka itu telah gagal, tetapi persetujuan telah tercapai di kalangan beberapa
buah parti untuk tidak bertanding sesama mereka.

Jelaslah juga bahawa ugutan Parti Buruh hendak memulau polihan raya itu akan
benar-benar dilakukan oleh mereka dengan pihak Komunis menyokong di
belakangnya. Pada hari penamaan calon, Polis telah menjumpai 55 bendera
komunis di Perak dan pada hari itu juga belia Parti Buruh di Kuala Lumpur telah
mengadakan tunjuk perasaaan dengan mengejut. Pada keesokannya, iatiu 6 April,
sebuah skuter dipunyai oleh saorang mata-mata (konstabel) telah dijumpai terbakar
di Ampang dan sembilan hari kemudian pada 15 April, sebuah kereta ronda Polis
telah direjam dengan batu di Cheras. Kedua-dua tempat ini terletak di pinggir Kuala
Lumpur.

Pada hari penamaan calon, semua parti seolah-olah menurunkan tandatangan bagi
menandakan mulanya pertempuran, dan kempen yang telah pun berjalan dahulu
lagi, sekarang akan diperhebatkan.

Cuma sebuah parti sahaja yang bertanding untok semua kerusi, iaitu Parti Perikatan
yang memerintah, yang terdiri daripada Pertubohan Kebangsaan Melayu Bersatu
(UMNO), Persatuan Cina Malaysia (MCA) dan Kongres India Malaysia (MIC).

Lima buah parti menentang Perikatan. Parti-parti itu ialah parti-parti yang telah
bertanding dalam Pilihan Raya Parlimen:

1. Parti Islam Sa-Tanah Melayu (PAS). Parti Islam yang memerintah negeri
Kelantan, dengan mempunyai sembilan orang wakil dalam Parlimen;
2. Parti Gerakan, sabuah part baru yang dipimpin oleh Syed Hussain Alatas
sebagai Presiden, Dr. Lim Chong Eu dan V. David sa-bagai naib-naib presiden
dan Dr. Tan Chee Khoon sebagai Setiausaha Agong;
3. Parti Tindakan Demokrat (DAP), sebuah cawangan dari Parti Tindakan Rakyat
(PAP) di Singapura, dengan Goh Hock Guan sabagai Setiausaha Agung
dan Lim Kit Siang sebagai Setiausaha Penyelenggara;
4. Parti Progressif Rakyat (PPP), dengan Dato’ S.P. Seenivasagam sebagai
Presiden; dan
5. Sebuah parti baru di Seremban yang di-kenali dengan nama Pertubuhan
China Malaysia Bersatu (UMCO), dengan Chin See Yin sebagai Presiden.

Selain daripada itu, Parti Rakyat, ia-itu sebuah pertubohan berfaham kiri yang di-
pengerusikan oleh Kassim Ahmad dan Syed Hussein Ali sebagai Setiausaha
Agungnya, telah meletakkan chalon dalam pilihan raya Majlis Undangan 11 buah
Negeri. Beberapa orang calon bebas telah bertanding di peringkat Parlimen dan
negeri.di Malaysia Barat telah ditetapkan pada 10 Mei; di Malaysia Timor pula hari-
hari mengundi telah ditentukan pada beberapa hari hingga penghujung bulan
Jun.

Kempen itu berjalan selama tujuh minggu sebelum daripada rakyat menentukan
pemilihan mereka pada hari pembuangan undi 10 Mei. Pilihan-pilihan raya yang
lepas di Malaysia boleh dikatakan berjalan dalam suasana harmoni, berbanding
dengan kehebohan yang berupa kecaman, perbuatan yang tidak sopan dan
perkataan-perkataan yang menyentuh perasaan yang telah timbul dalam pilihan
raya tahun 1969 ini.

Dari permulaan kempen itu, Pas telah memainkan sentimen perkauman dan agama
untok mendapat sokongan orang-orang Melayu di negeri-negeri , selain dari
Kelantan di mana mereka telah pun memegang kuasa. Di satu pihak lagi, DAP,
Gerakan dan PPP yang telah mengapi-apikan perasaan dan sentimen orang-orang
Cina, dengan mengatakan bahawa mereka akan merampas hak-hak orang-orang
Melayu yang tercatat dalam Perlembagaan; dan menekankan bahawa mereka akan
mengamalkan dasar berbilang bahasa di Malaysia jika mereka menang dalam
pilihan raya itu. Dengan tidak teragak-agak lagi, keempat-empat parti itu telah
bertubi-tubi menekankan dalam ucapan-ucapan mereka soal-soal yang sensitif,
dengan menyentuh perasaan kedua-dua kaum yang terbesar di-Malaysia.

Sejak pilihan raya tahun 1964, parti-parti pembangkang telah melancarkan dakyah
dengan cara halus untuk mendapatkan beberapa buah kerusi dalam pilihan raya
akan datang, tetapi cara mereka berkempen dalam tahun 1969 telah keluar
daripada batas kesopanan. Dengan perbuatan yang saperti itu, maka pergeseran
antara dua kaum terbesar nampaknya tidak lagi dapat dielakkan. Komunis segera
pula mengambil kesempatan daripada suasana yang keruh itu.

Ancaman Komunis yang bergerak dengan berselindong di dalam mana-mana parti


dan dengan apa jua cara untuk mencapai tujuan mereka, adalah sangat berbahaya
kerana mereka telah menggunakan cara dakyah yang baru bagi mendapat
sokongan orang-orang Cina, terutama dari mereka yang enggan menyifatkan
Malaysia sebagai negara tempat tumpah taat setia mereka. Mereka menanamkan
perkauman dalam hati dan fikiran orang-orang itu untuk menarik mereka masuk
dalam gerakan Komunis.
Pada masa dahulu, ideologi dan cara mereka telah gagal memberi eksan, kerana
rakyat telah pun mendapat kebahagiaan hidup dan beroleh apa yang mereka
perlukan untok kehidupan mereka. Mereka sendiri telah dapat melihat dan
menanggung kesusahan dan kepahitan hidup dalam tempoh 12 tahun Komunis
mengganas, dan mereka tidak akan lupa seumur hidup pengalaman yang pahit itu.
Jadi taktik baru mereka, tidak akan berkesan ke atas orang-orang yang telah
mengalami hidup pada zaman Darurat itu.

Sementara itu kehidupanr rakyat terus berjalan sebagaimana biasa, orang-orang


muda menjadi tua dan kanak-kanak menjadi orang dewasa. Bilangan
terbesar pendudok Malaysia pada waktu ini adalah belia belasan tahun atau dalam
lingkungan 20-an. Kebanyakan mereka, terutamai yang maseh kecil pada masa
Darurat dahulu tentulah tidak ingat tentang bagaimana rakyat negara ini telah
hidup dalam kesusahan dan ketakutan kerana keselamatan dan nyawa mereka
sentiasa terancam pada waktu itu.

Parti Komunis menghalakan taktik barunya itu kapada pemuda dan pemudi ini
kerana pada masa Darurat dahulu mereka belum cukup umur untuk memahami
kesan perbuatan komunis itu; tetapi sekarang mereka telah dewasa dan boleh
mengundi dalam pilihan raya. Komunis juga telah mempengaruhi dan menyesatkan
fikiran belia yang belum boleh mengundi dengan harapan moga-moga gerakan
yang dijalankan oleh belia itu kelak akan menimbulkan pelbagai kesan sehingga
boleh menanamkan rasa gelisah dan menghilangkan rasa kepercayaan di kalangan
ibu bapa.

Belia yang mendapat perhatian Komunis ialah mereka yang mempunyai perasan
kecinaan yang tebal. Jika tidak kesemua, kebanyakan daripada mereka
menumpahkan taat setia mereka kepada negara China. Belia yang seperti ini
terdapat juga di kalangan ahli-ahli kesemua parti pembangkang, terutama Parti
Buruh yang secara terang-terang menggunakan mereka dalam kempen.

Bukan mudah hendak mengawal belia ini atau menahan mereka daripada masuk
Komunis. Mereka boleh masuk dengan fikiran dan fahaman, sekali pun tidak dengan
tubuh badan sebagai anggota parti itu. Oleh kerena ibu bapa mereka tidak
mengawal mereka, maka hubungan mereka dengan keluarga menjadi renggang
dan fikiran mereka hanyut; mereka menjadi sesat dan tidak lagi dapat mendengar
dan melihat apa yang ada di sekeliling mereka kecuali pujukan Komunis.

Satu lagi golongan di kalangan belia Cina ialah yang bercita-cita tinggi dan berlagak
pandai dan bijak bercakap, yang menggelarkan diri mereka golongan terpelajar,
dan baru sahaja lulus universiti dan sekarang boleh mengundi, iaitu pemuda dan
pemudi yang enggan mengakui perimbangan kuasa antara golongan politik dan
golongan ekonomi, iaitu satu hakikat yang telah diakui dahulunya oleh semua pihak
dan telah ditentukan dengan adilnya dalam Perlembagaan.

Belia ini tepat sabagaimana yang dimaksudkan oleh Robert Louis Stevenson di-
dalam tulisan-nya yang berbunyi: “Mungkin politik ialah satu-satunya pekerjaan
yang dianggap tidak memerlukan sebarang persiapan atau pelajaran.”
Mereka bercita-cita hendak mengambil bahagian dengan bersungguh-sungguh
dalam lapangan politik, dengan harapan akhir-nya kelak mereka akan dapat
menjadi pemimpin utama bagi orang-orang Cina di dalam kedua-dua lapangan
ekonomi dan politik di Malaysia. Mereka tidak redha mengakui adannya lagi
kekuasaaan politik di tangan Melayu dan dengan itu mereka berpendapat konsep
Malaysian Malaysia yang dianjurkan oleh Lee Kuan Yew secocok dengan cita-cita
mereka. Mereka juga tidak mengindahkan hakikat bahawa inilah juga sebabnya
Singapura telah ditolak keluar dari Malaysia. Oleh kerana corak politik yang
dimainkan oleh PAP pada ketika itu tentu akan membawa kapada timbulnya
pertelingkahan kaum, maka saya mengambil keputusan memberi kemerdekaan
kepada Singapura untok kepentingan keamanan dan kebahagiaan di-Malaysia.

Kedua-dua golongan belia Cina ini, iaitu belia yang masih belasan tahun dan belia
yang di dalam lingkungan umur 20-an, tidak tertarik hati dengan MCA, iaitu parti
politik orang Cina yang terbesar yang sentiasa mendapat sokongan yang kuat
daripada golongan ahli-ahli perniagaan Cina. Mereka merasa MCA telah berkuasa
terlampau lama, dan bersikap terlampau bertolak ansor, dan pebezaan umur di
antara pemimpin-pemimpin MCA dengan mereka itu terlampau jauh. Oleh yang
demikian mereka tidak bersetuju dengan dasar MCA yang bekerjasama dengan
UMNO untok membentuk sebuah negara Malaysia yang bersatu.

Saya berani berkata bahawa cuma sesuku daripada orang Cina di Malaysia atau pun
kurang dari itu yang bersetuju dengan pandangan-pandangan mereka itu, atau pun
yang menumpahkan taat setia mereka kepada negara China di bawah
pemerintahan Mao Tse-Tung. Tiga suku daripada pendudok Cina mahu hidup dalam
aman dan harmoni dengan kaum-kaum lain di negara ini supaya mereka dengan
aman dapat mencari kehidupan atau menjalankan pekerjaan mereka dalam
perdagangan atau perniagaan atau pun meneruskan perusahaan yang mereka
jalankan dari zaman nenek moyang mereka.

Walau sekuat mana pun cinta mereka itu kapada keamanan, orang-orang Cina yang
tiga suku itu tidak dapat menahan kemaraan golongan baru itu, apatah lagi hendak
menentang mana-mana pertubuhan yang tersusun rapi yang terdiri daripada orang-
orang yang bercita-cita hendak menimbulkan kekacauan, seperti komunis. Mereka
juga telah menunjukkan bahawa mereka tidak terdaya hendak menentang anasir
kongsi2 gelap yang menjadi kuman masharakat yang sentiasa menindas orang-
orang Cina.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 4 : Kongsi Gelap Dan Orang Cina

KONGSI gelap bukanlah satu gerakan baru di Malaysiai. Anggota-anggota


pertubuhan haram itu adalah sebahagian daripada masyarakat Cina. Apakala kaum
Cina mendapat kekayaan, bilangan kuman-kuman masyarakat ini juga menjadi
bertambah besar. Pengaruh mereka terdapat di segenap penjuru alam, di mana ada
orang Cina, sekalipun di Chicago, San Francisco atau London.
Di Malaysia, di mana orang Cina adalah kaum yang terkaya, kongsi-kongsi gelap
telah menjadi bertambah kuat kerana mereka mendapat wang daripada ahli-ahli
perniagaan dengan cara pemerasan, penculikan, ugutan dan apa jua cara haram.
Mereka tidak menumpukan gerakan mereka kapada peniaga-peniaga besar sahaja.
Mangsa-mangsa mereka termasuklah perempuan sundal, penari, rumah urut dan
peniaga kecil, dengan cara menuntut wang perlindungan daripada mereka itu.

Pada masa lalu mereka tidak pernah mengambil bahagian dalam politik, kalau ada
pun sangatlah sedikit, tetapi dalam tahun 1969 peranan yang mereka mainkan
telah menjadi lebeh penting kerana mereka berada di mana-mana dan ditakuti oleh
orang ramai.

Banyak ahli politik Cina yang memberi kerja kapada mereka, sama ada untuk
mengawal keselamatan mereka, atau untuk menambahkan pengaruh dan
meninggikan kedudukan mereka di kalangan kaum itu, dan dengan itu dapatlah
mereka mencapai tujuan mereka. Dengan kerana itu, kumpulan-kumpulan kongsi
gelap yang tidak lagi dianggap sebagai kuman masyarakat, telah mendapat
kedudukan penghormatan yang ganjil, seolah-olah sama saperti kumpulan sulit
Mafia di Amerika Syarikat; dan dengan kedudukan ini mereka telah menimbulkan
satu ancaman dan masalah kapada kebahagiaan hidup masyarakat di Malaysia.

Dalam kempen pilihan raya yang lepas mereka telah mengambil peranan yang baru
sebagai wakil calon dan pekerja untok calon-calon yang bertanding dalam pilihan
raya itu yang manjalankan tugas mereka dengan menggunakan segala tipu helah
jahat yang mereka sahaja tahu menjalankannya. Pengundi-pengundi telah diugut
supaya mengundi calon-calon yang tidak mereka sukai. Dengan sebab gerakan
mereka yang jahat itu, maka perjalanan pilihan raya menurut asas-asas demokrasi
yang sentiasa diamalkan pada masa lalu telah terganggu. Di mana-mana kuman
masyarakat ini campur tangan, maka kempen telah dijalankan dengan berbagai-
bagai-bagai rupa, tetapi tidak lagi mengikut lunas-lunas demokrasi.

Polis Diraja Malaysia sentiasa bergerak untuk menentang anggota-anggota kongsi


gelap itu, terutama dalam masa lima atau enam tahun yang lepas. Maklumat-
maklumat yang penting telah diperoleh dalam penyiasatan yang dijalankan
mengenai gerakan kongsi gelap itu tetapi polis tidak sangka gerakan mereka akan
dijalankan dalam pilihan raya.

Sikap anasir-anasir komunis dan tiga golongan orang Cina yang saya sebutkan di
atas telah menyebabkan timbulnya perasaan anti-Malaysia, dan perasaan inilah
yang telah ditonjolkan dalam pilihan raya. Banyak sebab-sebabnya, tetapi yang
terbesar ialah Bahasa Kebangsaan. Dari beberapa surat yang telah saya terima,
nyata-lah banyak orang Cina dan India berasa tidak senang hati ketika Bahasa
Kebangsaan mula digunakan. Oleh kerana bahasa Melayu telah menjadi asas
kapada Bahasa Kebangsaan, maka kaum Cina chauvinis (inilah sahaja perkataan
yang tepat untok menghuraikan sikap mereka) telah melahirkan perasaan mereka
dengan menghasut supaya diadakan sekolah-sekolah dan hospital yang berasingan
dan sebuah universiti untuk orang Cina sahaja.

Alasan yang mereka kemukakan ialah daging babi tidak boleh dihidangkan dalam
kantin bangunan yang menempatkan pelbagai kaum. Mungkin soal makanan ini
boleh di-jadikan satu isu, tetapi ini adalah satu perkara yang senang diatasi dengan
cara mengadakan kantin yang berasingan, atau jika tidak dapat diadakan
kemudahan memasak yang berasingan, masih banyak makanan lain yang boleh
dihidangkan kapada semua kaum yang tidak menyentuh perasaan mana-mana
pihak dari segi agama atau lain-lain. Kenyataan ini terbukti kebenarannya jika kita
perhatikan penjualan makanan oleh penjaja-penjaja tepi jalan saperti di Jalan
Campbell, Kuala Lumpur, yang sangat digemari oleh semua kaum.

Soal-soal kecil saperti makanan merupakan alasan sahaja. Hakikat yang


sebenarnya ialah golongan cauvinis itu menentang langkah menjadikan mereka
orang Malaysia. Mereka menentang tujuan ini, dan mereka mahu kekal sebagai
orang Cina. Terpulanglah kepada mereka untuk berpegang kapada sikap yang
seperti itu, tetapi di dalam masyarakat yang berbilang kaum, marilah kita semua
membulatkan taat setia kapada negara ini, biar apa pun jua asal keturunan kita.
Apakala negara mengadakan satu bahasa kebangsaan, iaitu bahasa Melayu, maka
saya rasa adalah menjadi kewajipan bagi semua orang memberi sumbangan
masing-masing bagi menjayakannya sebagaimana yang telah dipersetujui dan
dicatatkan dalam Perlembagaan.

Inilah soal yang menyebabkan MCA hilang pengaruh. Mestilah diakui bahawa dasar
Perikatan adalah selaras dengan kehendak Perlembagaan. Maka sokongan MCA
terhadap dasar yang seperti itu adalah betul dan dengan yang demikian patutlah
mendapat sokongan daripada orang-orang Cina di Malaysia yang berfikiran waras
dan taat setia kapada negara ini. Keengganan orang Cina untuk menyahut seruan
supaya terbentuknya satu bangsa Malaysia yang bersatu telah menyebabkan
timbulnya perasaan anti-Melayu. Sikap ini disedari oleh orang Melayu, dan oleh
kerana marah kapada orang Cina yang tidak memberi kerjasama di atas perkara
yang telah dipersetujui, maka mereka pula telah menghasut supaya timbul
perasaan anti-Cina, sambil menuduh Kerajaan bersikap lembut.

Perasaan melampau yang ditunjukkan oleh puak kanan atau puak kiri sesuatu kaum
itu akan melemahkan usaha hendak menubuhkan satu bangsa Malaysia yang
bersatu. Malangnya dalam pilihan raya baru-baru ini, mereka yang tidak
mempunyai rasa tanggungjawab telah mengambil kesempatan yang sepenuhnya
untuk meniupkan perasaan yang seperti itu.

Saya telah melawat seluruoh cerok dan rantau negara selama dua bulan dan
mengingatkan pendudok dari semua kaum tentang bahaya corak politik ini, dan
juga pergaduhan antara pendudok boleh memecahbelahkan masyarakat dan
menjahanamkan negara yang kita telah bina. Kutub Utara dan Kutub Selatan
mustahil akan dapat bertemu , tetapi manusia boleh bercampur gaul di mana-mana
jua di atas muka bumi ini.

Saya telah terperanjat apabila orang Cina yang telah menunjukkan sokongan yang
kuat kapada calon-calon UMNO pada masa lalu, dengan tidak semena-mena
mengubah sikap mereka dan berpaling tadah menyokong calon-calon Pas pula.
Semasa saya melawat bersama-sama dengan kawan-kawan saya ahli MCA, saya
telah dapat melihat dengan mata kepala saya sendiri kejadian ini berlaku di
kawasan saya. Saya telah melihat orang-orang Cina pergi ke pondok calon Pas.
Tentulah saya terperanjat, dan saya fikir mereka tersalah pergi ke pondok Pas itu.
Apabila saya memberhentikan motokar untuk bertanya, pengundi-pengundi Cina itu
telah meradang kerana mereka menyifatkan perbuatan saya itu sebagai
mengganggu kebebasan mereka untok mengundi. Saya telah berasa cemas apabila
mendapati kejadian yang sama berlaku di merata tempat di Utara Kedah.

Sesunggohnya susah hendak difahami kenapa kejadian ini berlaku kerana semasa
kempen, calon-calon PAS terang-terang telah menunjukkan sikap anti-Cina, tetapi
apabila mengundi parti itu mendapat sokongan daripada orang Cina.

Nyatalah ada perkara sulit yang telah berlaku pada ketika itu. Mungkin mereka
telah menerima arahan daripada pihak-pihak tertentu, atau pun mereka telah
diugut dan mereka mengundi partiparti pembangkang kerana takut. Apabila salah
seorang daripada mereka disoal kenapa mereka telah pergi ke pondok Pas, dia
telah menjawab bahawa tidak ada sebab bagi orang Cina takut kepada Pas di Kedah
atau di tempat-tempat lain sekalipun dasar parti itu anti orang Cina, kerana orang
Cina di Kelantan tidak teraniaya sekalipun parti itu berkuasa dic negeri tersebut.

Satu lagi sebab yang mereka beri ialah beberapa hari sebelum hari mengundi,
seorang calon Perikatan telah menghina orang China dengan mengatakan bahawa
sekalipun orang Cina tidak menyokongnya, dia masih mempunyai harapan untok
menang. Calon itu ialah Dr. Mahathir Mohamad.

Saya dapat tahu kejadian ini daripada Pengerusi MCA Kedah, Dato’ Dr. Cheah Toon
Lock. Saya telah berkata kepadanya bahawa adalah menjadi kewajipan bagi setiap
orang China berdiri di belakang Parti Perikatan, kecualilah jika ia menjadi ahli parti
pembangkang. Tidaklah patut mereka menghiraukan apa yang dikatakan oleh Dr.
Mahathir.

Orang Cina tidak berhak menjadi ahli Parti PAS tetapi sebelum tahun 1966 mereka
boleh menjadi ahli bersekutu dalam UMNO, dan ahli biasa dalam MCA yang berikat
dengan UMNO. Dengan kerana itu tidak ada sebab kenapa orang Cina patut
mengundi calon Pas melainkan untok menunjukkan sikap permusuhan terhadap
Perikatan atau pun kerana mereka takut.

Di antara parti-parti pembangkang, Pas adalah parti yang tertua. Dalam pilihan raya
yang pertama, iaitu semasa pemerintahan British dalam tahun 1955, Parti Perikatan
telah memenangi 51 daripada 52 kerusi yang ditandingkan, dan seuah kerusi telah
dimenangi oleh ahli PAS dari Perak.

Allahyarham Dato’ Onn dengan secara tidak langsong adalah bertanggungjawab


melahirkan Pas semasa beliau menjadi Yang Dipertua Agung UMNO. Ketika itu
dalam UMNO terdapat sebuah jawatankuasa agama yang mempunyai tujuan untok
menasehatkan UMNO dalam hal ehwal agama.

Apabila Dato’ Onn meninggalakan UMNO, ahli-ahli jawatankuasa agama itu


kemudiannya telah menukarkan corak agama kapada politik supaya dapat
bertanding dalam pilihan raya. Langkah itu telah menyebabkan pecahnya kekuatan
orang Melayu. Dengan itu muncullah Pas dalam gelanggang politik tanah air kita.
Mereka melancarkan gerakan dengan menggunakan agama semata-m,ata kerana
pada keseluruhannya orang Melayu berpegang kuat kepada agama Islam. Pada
permulaan-nya, parti itu tidak mendapat sambutan yang besar tetapi lama
kelamaan mereka telah berjaya mendapat pengikut yang lebeh ramai, terutama di
Kelantan di mana Perikatan memegang kuasa semasa merdeka dahulu.

Dengan kejayaan mereka mendapat penyokong yang besar bilangannya, maka


mereka telah mengalahkan Perikatan di Kelantan semasa pilihan raya 1959 dan
juga di-Trengganu, dan telah dapat menubohkan kerajaan di kedua-dua negeri itu.
Sungguhpun bwgitu, pada 1962 kerajaan mereka di Trengganu telah dijatohkan
oleh Perikatan setelah beberapa orang ahli Majlis Mesyuarat parti itu melompat
masuk Perikatan. Dengan itu tinggallah Pas di Kelantan sahaja yang memegang
kuasa kerajaan negeri sementara Perikatan berkuasa di kesemua negeri lain.

Pas tidak pernah mempunyai sebarang tujuan atau rancangan yang tertentu.
Mereka bergantung semata-mata kapada isu agama Islam untuk mendapatkan
sokongan. Mereka tidak mempunyai pengetahuan untok menggubal satu dasar
ekonomi yang membangun sebagaimana yang patut dibuat oleh sesebuah parti
politik. Pada satu ketika, seorang ahli wanita Pas, Che’ Khatijah Sidek, yang menjadi
ahli Parlimen, telah mengugut hendak keluar dari Pas jika parti itu tidak dapat
menyusun satu dasar ekonomi yang tersendiri dalam tempoh enam bulan. Desakan
ini tidak menghasilkan sebarang natijah, dan selepas dari itu Che’ Khatijah telah
keluar dari gelanggang politik. Pas terus berjalan dengan dasar keagamaannya
yang sempit dengan tidak mengubahkan coraknya sehingga hari ini, bahkan
menambahkan lagi soal-soal perkauman yang sempit.

Mereka berkata, Tunku telah menjual Singapura kepada orang China dan
kemudiannya akan menjual Malaysia pula. Apa yang sangat mengecewakan ialah
orang ramai percaya dengan tuduhan itu.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 5 : Tipu Helah Dalam Kempen

PAS telah cuba hendak meluaskan pengaruhnya keluar dari Kelantan ke negeri
Kedah dan Perak dengan mengambil bahagian dalam pilihan raya kecil di negeri-
negeri itu, tetapi mereka telah gagal. Saya diberitahu soal-soal agama tidak begitu
menolong parti itu di negeri-negeri Pantai Barat, kerana orang-orang di situ lebih
luas pandangannya dan lebeh menghormati hak-hak orang lain untuk memilih
agama masing-masing. Mereka lebeh progresif atau lebeh maju dalam cara
pemikiran berbanding pandangan sempit orang Kelantan.

Dalam pilihan raya 1969 pula, Pas telah mengubah taktiknya dengan melancarkan
kempen mencemarkan nama baik UMNO dengan mempermain-mainkan sentimen
bangsa sehebat-hebatnya supaya timbul rasa benci orang ramai kapada parti itu.
Cara itu telah memberi kejayaan yang besar kapada mereka. Mereka menuduh
UMNO pro-Cina dan menjual negara kapada orang Cina. Mereka telah
menggunakan cara yang tajam dan halus dalam kempen anti-Cina yang mereka
lancarkan di kawasan luar bandar di negeri-negeri Utara Pantai Barat. Mereka
menanamkan perasaan takut dan curiga di hati orang Melayu yang memang berhati
bersih dan berpegang kuat kepada agama bahawa orang Cina hendak memegang
kuasa seluruh negara dan menuduh saya telah memberi peluang itu kapada orang
Cina.

Untuk menjadi bukti kapada dakwaan mereka, maka mereka telah menyebar ke
seluruh kampong gambar Khir Johari, seorang Menteri Kabinet dan isterinya
memakai pakaian orang Cina Mandarin. Gambar itu telah diambil di Hongkong
secara bersuka-suka untuk dihantar kapada kawan-kawannya sebagai ucapan
Selamat Tahun Baru. Pakaian ini ada disediakan di restoran untok pelancong
menggunakannya bagi mengambil gambar sebagai tanda ingatan lawatan mereka
ke Hongkong.

Khir Johari ialah seorang yang suka melawak, dia dan isterinya telah menggunakan
gambar ini untuk kad Selamat Tahun Baharu Cina yang telah mereka kirimkan
kepada kawan-kawan Cina mereka dalam bulan Februari sebagai menunjukkan rasa
muhibah. Masing-masing yang menerima-nya telah gelak ketawa melihat gambar
itu. Pas segera mengambil kesempatan menggunakan gambar ini sebagai satu
senjata untuk kepentingan politik mereka. Gambar ini telah diedarkan seluas-
luasnya di kalangan orang Melayu sambil memburuk-burukkan Khir dan menuduh
dia telah menjadi orang Cina. Kasihan Khir! Tujuannya hendak berjenaka itu telah
merugikan dirinya dan dia telah kehilangan banyak undi dalam pilihan raya itu.

Ini satu sahaja contoh yang menunjukkan sejauh mana pihak Pas sanggup
melakukan perbuatan kotor dan tipu helah untok mencari kemenangan dalam
politik. Perbuatan mereka sangatlah khianat dan liar. Inilah satu penipuan yang
sehabis busuk yang belum pernah berlaku dalam sejarah politik Malaysia.

Misalnya Pas telah menyebarkan fitnah dengan mengatakan saya seorang Siam,
pada hal mereka tahu ayah saya ialah Almarhum Sultan Kedah. Mereka juga
menuduh saya beragama Buddha, walhal mereka tahu banyak perkara kebajikan
yang telah saya buat untuk agama Islam semenjak lepas Merdeka. Saya bukanlah
seorang yang takbur, tetapi saya boleh mendakwa bahawa jasa saya kapada agama
Islam adalah setanding dengan yang dibuat oleh mana-mana pemimpin negara
Islam yang lain di zaman moden ini.

Dalam kempen pilihan rayanya, Pas telah memburokkan peribadi pemimpin-


pemimpin UMNO. Mereka telah menyerang peribadi pemimpin UMNO secara kotor
yang tidak mungkin sesapa pun tergamak melakukannya. Mereka tahu apa yang
mereka katakan mengenai pemimpin UMNO termasu saya sendiri tidaklah benar,
tetapi mereka pergi dari kampug ke kampung untuk melancarkan kempen yang
bohong dengan tidak menghiraukan apa jua akibatnya atau pun apa yang mereka
lakukan itu boleh memarakkan api permusuhan antara kaum. Mereka tidak peduli
apa yang akan terjadi asalkan mereka dapat menang kerusi dengan apa jua cara
sakalipun.

Saya sendiri telah cuba untuk mendapatkan gambar yang telah ditunjukkan oleh
Pas kepada orang ramai di kawasan pilihan raya saya. Gambar itu kononnya
menunjukkan saya menggunakan chopstick di satu majlis makan Cina. Dengan
secara tipu mereka telah meletakkan satu gambar lain ke atas gambar yang
tersebut yang menunjokkan seekor anak babi terhidang di tengah-tengah meja di
majlis itu. Saya berani bersumpah bahawa seumor hidup saya, saya tidaklah pernah
menghadziri majlis jamuan makan Cina yang ada menghidangkan daging babi, atau
pun apa jua makanan lain yang haram bagi orang Islam. Kawan-kawan Cina saya
sentiasa menjaga supaya kejadian seperti ini tidak berlaku, kerana mereka sendiri
tahu apa yang haram dimakan oleh orang Islam.

Tuduhan yang mengatakan saya bukan Islam adalah satu fitnah yang sangat kotor
kerana mereka sendiri tahu bahawa saya telah pergi ke Mekah untok menunaikan
fardu haji, dan mereka juga tahu bahawa saya anak kapada seorang yang warak
dan lebai. Saya percaya orang-orang yang akan membaca kandungan buku ini akan
terperanjat dengan perbuatan sebuah parti politik seperti Pasyang sanggup
meletakkan dirinya begitu rendah untuk mencari kemenangan.

Sekalipun saya seorang yang kuat berpegang kapada ajaran Islam, tetapi sebagai
Perdana Menteri saya telah menerima banyak jemputan ke majils sosial dan
sebagainya, dan telah menikmati makanan Eropah, makanan Cina atau makanan
India. Saya telah merasmikan pembukaan tempat-tempat ibadat bagi orang-orang
yang beragama lain, dan saya juga telah mengarahkan supaya wang diberi untok
membina tempat-tempat ibadat bagi agama-agama lain di Malaysia.

Wang yang diperoleh adalah daripada orang-orang yang berbagai-bagai-bagai


agama, dan dengan itu patutlah diberikan juga wang untuk tempat ibadat mereka.
Saya masih ingat lagi bagaimana orang-orang daripada pelbagai agama telah
menghulurkan derma yang berjumlah berjuta-juta ringgit ketika saya melancarkan
derma untok membina Masjid Negara.

Kesemua orang dalam negara telah memberi sumbangan mereka kapada kekayaan
negara dan dengan wang ini dapatlah kita membuat bermacam perkara yang
memberi manafaat kepada orang Islam, seperti membina masjid, surau dan sekolah
agama. Begitu juga untuk mengadakan perayaan agama. Semua perkara ini
dilakukan untuk kepentingan agama Islam, agama rasmi kita.

Orang-orang bukan Melayu tidak pernah menimbulkan bangkangan terhadap apa


yang telah dibuat dan sedang diusahakan oleh Kerajaan untuk agama Islam.
Mereka juga tidak pernah menyoal berapa banyak wang yang telah dikeluarkan
untok mengembangkan Islam. Saya berani berkata dengan tegas bahawa Kerajaan
Perikatan telah membuat lebih banyak kebajikan untuk Islam daripada yang boleh
dibuat oleh Pas, sekalipun dalam negeri pemerintahan mereka sendiri.

Saya telah memberi beberapa contoh di atas mengenai kelakuan khianat yang
dilakukan oleh Pas, tetapi masih banyak lagi dakayah bohong dan fitnah yang
terlampau kebudak-budakan dan terlalu menyentuh peribadi untuk saya catatkan
di dalam buku ini. Kalau sekalipun saya menulisnya, tidak ada siapa yang akan
percaya.

Orang-orang yang mempunyai fikiran tidak dapat memahami perbuatan Pas


semasa pilihan raya itu. Sesiapa yang kasih kapada negara tentu tidak dapat
bersetuju dengan kelakuan mereka. Dalam pilihan raya itu satu perkara ganjil tetapi
benar telah dilakukan oleh Pas. Jika benar sebagaimana yang mereka katakan
bahawa mereka anti-China, kenapa-kah pula mereka bersubahat dengan DAP,
Gerakan dan PPP?

Tujuan Pas nyatalah untuk memecahkan undi Melayu supaya calon-calon Perikatan
yang bertanding di beberapa kawasan tertentu tidak akan menang, dan pakatan
mereka yang jahat ini telah berjaya. Mereka meletakkan calon-calon mereka di
kawasan-kawasan di mana pengundi Melayu tidak pun mencukupi untok
menjayakan seseorang calon Pas dan dalam sesetengah kawasan pula mereka
mungkin hilang wang pertaruhan sekalipun mereka berjaya mendapatkan
kesemua undi Melayu di kawasan itu. Dengan perbuatan mereka berpakat dengan
partiparti pembangkang yang anti-Melayu, Pas telah membuktikan sejauh mana
mereka sanggup lakukan untuk mendapatkan keuntungan dalam politik.

Jika begitulah sikap mereka, lebeh baiklah mereka menolong MCA, iaitu sebuah
parti yang sentiasa mempunyai pandangan Malaysia dan telah membuktikan taat
setianya kapada negara ini. Tetapi sebalik, di mana-mana MCA bertanding
melawan calon dari parti yang anti-Melayu, Pas juga akan masuk dalam kawasan itu
untok menghalang orang Melayu daripada mengundi calon MCA, atau sekurang-
kurangnya memecahkan undi se-hingga calon Perikatan itu kalah dalam
pertandingan tiga penjuru, samalah seperti yang mereka lakukan di kawasan di
mana calon UMNO bertanding.

Saya suka menunjokkan dua kejadian yang membuktikan mereka telah menolong
partiparti anti-Melayu. Di kawasan Setapak, Selangor, seorang yang saya tidak
suka hendak sebutkan namanya telah kelihatan memberi wang kapada seorang ahli
Pas. Orang ini ialah ahli DAP. Dalam kawasan Sepang, juga dii Selangor, calon-calon
DAP dan Pas telah melancarkan kerja mereka dari sebuah pejabat, dan pekerja-
pekerja DAP yang terdiri daripada orang Cina telah menampalkan poster untok
calon Pas. Bukti ini cukuplah untuk menafikan dakwaan Pas bahawa mereka sebuah
parti Melayu yang berdasar Islam. Mereka sanggup menghina agama untuk
kepentingan politik dan wang.

Mereka berjanji akan menubuhkan sebuah negara atau kerajaan Islam jika mereka
memegang kuasa. Tetapi mereka tidak pula menerangkan rupa dan bentuk
kerajaan yang mereka angan-angankan itu. Kita dapat meragui sama ada mereka
akan memenuhi janji mereka jika mereka berkuasa kelak.

Pas sedar bahawa mereka tidak ada harapan untuk mengambil kuasa negara ini
dan kemungkinan yang seperti ini belumlah lagi terbayang. Dengan kesedaran yang
seperti ini, maka mereka boleh melakukan perbuatan yang tidak bertanggungjawab
dan membuat janji-janji palsu untuk menyedapkan telinga orang Melayu yang jahil
tentang hal ehwal dunia. Tentulah banyak orang Melayu yang tertarik dengan janji
hendak menubuhkan sebuah Kerajaan yang tidak berchampor dengan kaum-kaum
lain. Orang Melayu tentu-lah sangat tertarik dengan kemungkinan negara ini
dikendalikan oleh orang Melayu sahaja kerana inilah negara tumpah darah mereka.

Dalam masa berkurun-kurun lamanya, dari satu keturunan ka satu keturunan,


Malaysia telah diperintah oleh kuasa-kuasa asing _ Belanda, Siam, British dan
Jepun. Oleh itu, kemungkinan negara ini di-perentah oleh orang Cina tentulah
sangat dibenci oleh orang Melayu, kerana persetujuan telah dichapai semasa
Merdeka dahulu bahawa Malaysia mestilah mempunyai keperibadian dan corak
kebangsaan yang berteraskan Melayu. Beberapa perkara hak orang Melayu dijamin
dalam Perlembagaan. Menurut apa yang di-katakan oleh Pas, semua hak ini akan
hilang kiranya Perikatan menang.

Sementara itu, lain-lain parti pembangkang bertalu-talu pula menggembur-


gemburkan konsep Malaysian Malaysia, dan ini mengurangkan sokongan orang
ramai kepada MIC dan MCA dan menambahkan lagi kecurigaan orang Melayu. Oleh
itu, konsep Malaysia untok orang Melayu sahaja yang ditonjolkan oleh PAS lebih
senang mendapat sokongan orang Melayu. Sebagaimana kebanyakan orang China
menyokong konsep Malaysian Malaysia yang dianjorkan oleh Lee Kuan Yew, maka
begitulah juga orang Melayu menyokong cita-cita ini. Dengan cara itu, kedua-dua
pendapat cauvinis yang tersebut telah saling menolong.

Langkah Pas menolong atau menggunakan parti-parti pembangkang yang pro-Cina


dan parti-parti lain yang diketahui anti-Melayu, dan mengemukakan pendapat yang
diketahui anti-Melayu, dan mengemukakan pendapat yang melampau itu tentulah
ada sebab yang tertentu. Tindakan mereka sangatlah berbahaya seperti bom atau
torpedo yang telah di-tentukan masa meletup-nya.

Sebuah akhbar Hongkong bernama ”The Star” telah melaporkan pada 17 Jun
bahawa Bank of China di Singapura telah tidak dapat mengimbangkan kira-kira
kewangannya kerana beberapa jumlah wang yang besar telah dikeluarkan ”untok
membiayai gerakan kekacauan di Singapura dan Malaysia”. Ada keterangan yang
menunjukkan bahawa wang itu telah diberi kapada beberapa pihak yang tertentu di
Kelantan untuk membiayai perbelanjaan kempen Pas. Terang dan jelaslah bahawa
orang Melayu yang menyokong Pas tidak terdaya hendak mengeluarkan berjuta-
juta ringgit untok pilihan raya itu. Wang itu tentulah datang dari satu punca
tertentu, dan saya suka menegaskan bahawa punca itu bukan diketahui oleh Parti
Pas sahaja.

Sekiranya Pas telah menerima bantuan wang daripada Komunis, maka berertilah
pemimpin-pemimpin parti itu telah memperdaya dan mempermainkan orang-orang
mereka sendiri. Kebanyakan daripada soaln agama yang dibangkitkan oleh Pas itu
tidak selaras dengan fahaman Islam zaman tamadun dan bertentangan dengan
keadaan yang terdapat di sekitar Malaysia pada hari ini. Pas telah mengambil
kesempatan daripada kejahilan orang-orang miskin untok menjalankan taktik tipu
helahnya, tetapi dosa mereka yang lebih besar lagi terhadap orang-orang mereka
sendiri dan juga ke atas agama Islam, yang menjadi tunjang politik mereka, ialah
perbuatan mereka membiarkan diri mereka digunakan oleh kuasa-kuasa lain untuk
memecahbelahkan perpaduan orang Melayu.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 6 : Sidang Islam Yang Bersejarah


SALAH satu daripada perkara yang sangat dikesali dalam kempen pilihan raya
tahun 1969 ialah sewaktu Pas sedang mengecam Kerajaan Perikatan, terutamanya
UMNO dalam soal-soal agama Islam, maka pada ketika itulah juga Malaysia sedang
mencipta satu sejarah baru untuk dunia Islam. Sungguhpun Malaysia bukan sebuah
negara yang bercorak ugama, tetapi Islam ialah agama rasminya.

Tidak kurang daripada 23 buah negara Islam yang terdiri daripada pelbagai
bangsa telah bersidang di Kuala Lumpur untuk membuat keputusan mengenai
berbagai-bagai masaalah yang melibatkan orang-orang Islam di merata dunia.
Inilah julung kalinya negara-negara Islam telah berkumpul di satu tempat untok
membincangkan agama Islam dan hubungannya dengan dunia moden, dan
Malaysia patut mendapat kepujian yang penuh di atas kejayaannya menganjurkan
persidangan yang bersejarah itu.

Berlakunya persidangan ini dalam masa kempen pilihan raya adalah dengan secara
kebetulan sahaja kerana kerja-kerja merancang dan membuat perhubungan untuk
menyediakan persidangan itu telah dijalankan selama beberapa tahun yang lepas.
Se-benarnya saya telah melahirkan cita-cita saya di Masjid Woking, London dalam
tahun 1961. Cita-cita saya ialah untuk mengadakan satu badan negara-negara
Islam yang di-panggil “Komanwel Islam”.

Tetapi sebelum daripada saya melanjutkan penerangan mengenai persidangan ini,


elok-lah saya menegaskan terlebih dahulu perkara-perkara yang telah dibuat oleh
Malaysia untuk agama Islam kerana Pas telah mereka pelbagai tuduhan yang tidak
berasas dalam pilihan raya. Sebenarnya dalam hati kecil saya, saya sentiasa berasa
bangga kerana kesemua kejayaan yang telah dicapai untok kemajuan agama di
negara ini adalah di luar dugaan kita.

Pertama, kita telah mengantikan dengan bangunan-bangunan baru kesemua masjid


lama dan tempat-tempat ibadat saperti surau dengan perbelanjaan wang kerajaan
yang besar, dan tsetiap bangunan itu berbentuk mengikut yang sesuai dengan
keadaan dan keinginan orang-orang di tempat itu sendiri.

Kenapa Kerajaan memberi pandangan yang sebagitu berat terhadap pembinaan


masjid? Pertama ia-lah untuk menawan hati semua orang di negara ini yang
berpegang teguh kapada agama Islam; dan kedua ialah untuk meletakkan agama
Islam di tempat yang tinggi dan mulia, sesuai dengan tarafnya sebagai agama
rasmi negara ini menurut Perlembagaan.

Tuan-tuan akan dapati bahawa masjid-masjid yang dibina di kawasan baru adalah
terletak di atas tapak yang elok, sepadan dengan kedudukan martabat agama
rasmi negara. Orang ramai berkumpul di surau-surau yang beratus-ratus banyaknya
untuk sembahyang, untuk berbual-bual dan bergaul dengan bebas pada setiap
ketika, sama ada di majlis bercorak agama atau pun sosial. Perbelanjaan yang
secukupnya telah diberi, dan segala keperluan untuk pembinaan telah diadakan.
Mishalnya, jalan-jalan masuk dan ekalan air paip telah diadakan di semua masjid
dan surau baru, walhal pada zaman dahulu orang-orang Islam di negara ini
bergantung kapada perigi yang dikorek di tempat-tempat yang tidak menurut
kehendak kesihatan, atau pun bergantung kapada air hujan yang ditakung dalam
kolah tempat berwuduk. Banyak masjid telah buruk dan bangunannya yang rosak
tidak dibaiki kerana tidak ada wang. Kejadian ini berlaku sebab pada umumnya
taraf ekonomi orang Melayu adalah rendah.

Soal yang kedua ialah sekolah-sekolah ugama. Kerajaan telah membina banyak
sekolah dengan perbelanjaan yang besar, dan merancangnya menurut kehendak
rakayat. Guru-guru telah dilatih khas untok mengajar di sekolah-sekolah agama itu.
Semua sekolah ini disesuaikan dengan sistem pelajaran yang telah diluluskan oleh
Kerajaan. Selain bahasa Arab yang menjadi bahasa Quran, penuntut diajar bukan
sahaja bahasa kebangsaan, bahkan juga bahasa Inggeris. Sebenar-nya Kerajaan
mengadakan apa jua yang di-perlukan oleh sekolah-sekolah agama itu, padang-
padang permaianan dan kemudahan-kemudahan lain.

Usaha besar untuk membina bangunan-bangunan itu berjalan di segenap pelusuk


Malaya sebelum tertubuhnya Malaysia, dan dasar ini terus diamalkan hingga
sekarang. Sekalipun Kerajaan Kelantan dikuasai PAS, tetapi hal ini tidak
menghalang Kerajaan Perikatan daripada menghulurkan bantuan wang untuk
membina bangunan agama di negeri itu. Bolehkah terbayang dalam fikiran sesiapa
jua yang Kerajaan PAS Kelantan akan menghulurkan bantuan walau satu sen pun
untuk membina sebuah masjid atau surau di luar negeri Kelantan? Sebenar-nya
dalam negeri mereka sendiri pun mereka tidak berbuat bagitu; mereka telah
bergantung sepenuhnya kapada Kerajaan Perikatan untuk membuat kemajuan bagi
kepentingan agama dari segi pembangunan, tetapi mereka yang dapat nama.

Dalam bulan puasa, Kerajaan Pusat menggalakkan masjid-masjid memberi jamuan


kapada orang ramai dan mengadakan majlis supaya kuranglah kepenatan
berpuasa dan menunjukkan keistimewaan bulan Ramadan sebagai bulan umat
Islam melebihkan amalan ibadat yang kyusuk kapada Tuhan. Pertandingan
membaca Quran dianjurkan dengan diberi hadiah kapada pemenang. Bermacam-
macam-macam perkara lain dibuat untuk menyambut bulan yang mulia itu supaya
mereka yang berpuasa merasa dirinya hampir kapada Allah, dan meletakkan
mereka di tempat yang lebeh mulia daripada orang-orang yang tidak dapat
menahan nafsu mereka dengan kesenangan dunia. Orang-orang Islam yang ada di
seluruh negara telah ditolong oleh Kerajaan untuk menyambut bulan yang berkat
ini dengan sepatut-nya.

Malaysia adalah negara yang pertama memulakan Pertandingan Al-Qur’an pada


tahun 1960. Pertandingan ini diadakan tiap-tiap tahun di peringkat negeri untuk
memilih johan bagi memasuki pertandingan peringkat kebangsaan. Selain itu,
negara-negara luar juga dijemput untuk mengambil bahagian dalam pertandingan
di peringkat Antarabangsa.

Sejak pertandingan Quran diadakan, Malaysia telah menerima sanjugan yang besar
dan pandangan yang tinggi oleh dunia Islam yang tidak pernah diberikan kapada
negara-negara Islam yang lain kecuali Arab Saudi di mana terletak kota suci Mekah
dan Madinah.

Pada zaman atom lebih laju dari suara, Malaysia telah menjadi masyhur di seluruh
dunia Islam sebagai sebuah negara yang terkemuka untuk memberi nafas baru
kapada agama Islam. Pada zaman inilah juga manusia telah menunjukkan tanda-
tanda kelemahan, hilang iman kapada Tuhan dan kepercayaan sesama manusia,
sambil itu mencari pendapat-pendapat yang baru, cara hidup yang baru dan dunia
untuk ditakluki. Bagi kita orang Islam, kita berpegang teguh kapada agama kita
untuk menguatkan iman kita. Malaysia telah memberi pimpinan ini kepada dunia
Islam semasa kerajaannya dipegang oleh Perikatan.

Di negara-negara Asia yang lain, pemimpin-pemimpin politik telah menyedari


bahawa kemajuan dan pembangunan negara mereka telah terjejas apabila ahli-ahli
agama mengganggu perjalanan politik sesebuah negara, tetapi kesedaran mereka
itu telah terlambat sehingga merugikan negara mereka sendiri. Seorang Perdana
Menteri telah hilang jiwanya, dan negaranya telah mundur akibat gangguan agama
di dalam politik. Sesungguhnya keadaan yang seperti ini telah berlaku pada zaman
dahulu, tetapi dalam dunia bertamadun pada hari ini kejadian yang saperti itu tidak
lagi berlaku di negara-negara Eropah yang progresif. Sebenarnya di kebanyakan
negara Islam, agama Islam diletakkan di tempat yang sewajarnya untuk dijadikan
makanan rohani, dan politik untuk kemajuan negara, dan sebagaimana yang
pernah di-katakan “politik ialah satu ilmu yang digunakan pada waktu yang
diperlukan.”

Kejayaan yang paling tinggi yang dicapai oleh Malaysia dalam menjalankan dasarya
yang luas untuk agama Islam ialah Persidangan Negara-Negara Islam yang telah
diadakan dalam bulan April, 1969 di Kuala Lumpur. Dalam persidangan ini
pemimpin-pemimpin Islam yang terkemuka dari seluruh dunia telah berhimpun
untuk mengambil keputusan atas masalah-masalah agama yang dihadapi bersama
oleh seluruh umat Islam saperti waktu sembahyang di sesetengah tempat yang
tidak nampak matahari, atau pun apakah hukum Islam di atas pemindahan anggota
orang Islam kapada orang yang bukan Islam untuk kepentingan sains dan
perubatan.

Perkara yang terbesar ialah persidangan ini merupakan satu peristiwa yang sangat
menggembirakan kerana inilah kali pertama begitu banyak negara Islam, iaitu 23
buah semuanya telah datang dengan perasaan muhibah dan persaudaraan untuk
berbincang, sama ada hal-hal politik atau ekonomi, dan mereka itu datang sebagai
wakil Kerajaan masing-masing.

Pada masa lalu, kebanyakan negara Islam telah berpecah atau pun tidak
mengambil hirau antara satu dengan lain. Malaysialah Negara Islam yang pertama
berjaya mengadakan satu mesyuarat di peringkat Kerajaan yang boleh
menimbulkan rasa kecenderungan di kalangan pemimpin-pemimpin Islam, dengan
harapan perjumpaan di Malaysia ini akan disusuli pula dengan beberapa
persidangan lain pada masa akan datang dan juga akan merapatkan ikatan
persaudaraan di kalangan semua negara Islam.

Saya suka mengulangi sekali lagi bahawa persidangan yang penting saperti itu
sangatlah bersejarah, tetapi malangnya ada orang-orang yang tidak menyedari
tentang makna peristiwa yang bersejarah itu. Pada saya nilai Persidangan Negara-
Negara Islam ini hampir sama dengan kejayaan mencapai kemerdekaan Malaya.
Kemerdekaan memberi taraf kapada manusia yang telah hidup berkurun-kurun
lamanya sebagai hamba abdi. Persidangan ini menarik pandangan dunia.
(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 7 : Upacara Pengkebumian “Pahlawan Merah”

KETIKA sidang perwakilan sedang memberi fikiran mereka dengan bersungguh-


sungguh di dalam Persidangan Antara Bangsa yang bagitu penting, kempen pilihan
raya telah berjalan dengan hebatnya di seluruh Malaysia Barat.

Dalam kempen itu timbullah perkara-perkara yang menyakitkan hati, yang


boleh menimbulkan permusuhan dan pergaduhan antara satu dengan lain. Saya
telah pun memberi beberapa contoh tentang apa yang telah berlaku, dan tentang
bagaimana hasutan-hasutan dan fitnah telah dijalankan dengan cara terang-
terangan dan umpat keji yang terlalu bersifat peribadi telah dibisikkan dari mulut ke
mulut.

Memang telah menjadi kelaziman di mana-mana jua dalam dunia bebas ini
perkataan-perkataan yang pedas dan kenyataan yang tidak bijak dikeluarkan dalam
kempen pilihan raya. Amalan-amalan yang serupa itu juga tentulah dijangka
berlaku di Malaysia, tetapi kebebasan berucap dalam pilihan raya tidaklah sekali-
kali boleh dijadikan alasan untuk mengeluarkan kata-kata yang melanggar batas,
terutama di dalam sebuah negara berbilang kaum di mana perasaan penduduknya
mudah tersinggung dalam perkara-perkara mengenai kaum mereka.

Perasaan hangat ini jelas kelihatan terutama di sebelah utara


Semenanjung. Di selatan kempen pilihan raya telah berjalan dengan cara yang
lembut dan teratur tanpa sebarang kejadian yang tidak diingini.

Dalam suasana yang seperti inilah komunis telah meresap masuk di


kalangan mereka. Tujuan utama mereka semakin jelas kelihatan dari hari ke hari.
Mereka berazam untuk menjatuhkan Perikatan dari memegang kuasa dengan
memecahkan pengaruhnya sama ada dengan cara baik atau jahat. Mereka
mengamalkan pengaruh jahat menerusi dua saluran dan menghalakan serangan-
serangan mereka kepada dua sasaran besar – melemahkan UMNO melalui PAS, dan
melumpuhkan MCA menerusi Gerakan dan parti-parti politik Cina yang lain.

Pada pendapat mereka pilihan raya telah memberikan kesempatan yang


sangat baik kepada komunis untuk melakukan perbuatan-perbuatan provokasi
supaya timbul peristiwa, sama ada besar atau kecil, dengan tujuan hendak
menjayakan rancangan mereka memulaukan pilihan raya umum. Lebih luas mereka
dapat menyebarkan perasaan bimbang, atau kecewa, atau pun takut, maka lebih
besarlah harapan mereka untuk menjayakan pemulauan ini.

Apabila kempen pilihan raya itu telah berjalan separuh, mereka telah
melancarkan kempen menulis dengan cat merah cogan kata dan tanda di atas jalan
raya dan tembok. Merah ialah warna pertubuhan Komunis. Cogan kata yang ditulis
menggesa setiap orang supaya memulaukan pilihan raya dan yang lain
mengandungi perkataan-perkataan yang menyanjung tinggi sifat-sifat dan ajaran-
ajaran Mao Tze Tung. Mereka tidak peduli bahawa perbuatan mereka itu melanggar
undang-undang, dan amatlah sukar bagi Kerajaan hendak menangkap mana-mana
orang yang menulis cogan kata itu kerana ia ditulis pada malam yang gelap, tetapi
tulisannya dapat dibaca dengan jelas oleh semua orang pada siang hari yang
terang benderang.

Mereka memperhebatkan kempen dengan menggunakan ancaman


terhadap keselamatan orang ramai, dan menyebarkan risalah di kalangan orang-
orang Cina untuk menggesa mereka supaya memulaukan pilihan raya. Tujuan
mereka jelas untuk menunggu berlakunya sesuatu peristiwa yang boleh mereka
gunakan untuk mengambil kesempatan bagi menjayakan rancangan mereka itu.

Kesempatan timbul apabila satu peristiwa telah berlaku pada 24 April, iaitu
kira-kira dua minggu sebelum hari mengundi. Pada kira-kira jam 8.30 malam itu
seorang pekerja UMNO bernama Kassim Omar yang sedang dalam perjalanan
pulang ke rumahnya telah melihat beberapa orang berkumpul di kawasan Jelutong,
Pulau Pinang. Dia telah memberhentikan motosikal yang sedang dinaikinya untuk
melihat dan bertanya kerana pada fikirannya satu kemalangan telah berlaku. Ketika
itu juga dia telah diserang oleh kumpulan yang ada di situ dan telah dibunuh
dengan kejamnya. Setelah itu mereka mencontengkan cat merah ke seluruh badan
mayat orang yang telah mereka bunuh itu. Perbuatan mereka adalah satu
pembunuhan yang disengaja dan boleh berlaku ke atas sesiapa pun. Pembunuh-
pembunuhnya adalah pemuda-pemuda Parti Buruh.

Pembunuhan yang kejam ini tentulah telah menimbulkan rasa cemas di


kalangan pasukan keselamatan kerana kejadian itu boleh mencetuskan rusuhan
kaum. Oleh kerana bimbang berlakunya tindak balas, maka Kerajaan telah meminta
keluarga si mati dan pemimpin-pemimpin Melayu di Pulau Pinang supaya bersabar,
dan mereka telah bersetuju tidak menyebarkan berita pembunuhan itu supaya
Komunis tidak akan mendapat kesempatan untuk menghalang pilihan raya.
Kesabaran mereka itu telah memberi pertolongan yang sangat besar untuk
menyekat buat sementara cita-cita Komunis, tetapi mereka telah
bertanggungjawab mengalirkan darah.

Sepuluh hari kemudian, iaitu pada 4 Mei, Komunis telah mendapat peluang
yang selama ini ditunggu-tunggunya apabila satu kejadian berlaku di negeri
Selangor. Kejadian ini berlaku enam hari sebelum hari membuang undi. Pada pagi
itu, tiga orang mata-mata (konstabel polis) yang sedang meroda telah bertembung
dengan sekumpulan pemuda di Kepong, yang terletak di pinggir Kuala Lumpur.
Pemuda-pemuda itu sedang menulis dengan cat tanda-tanda di jalan raya. Apabila
dicabar, mereka telah menentang anggota-anggota polis mata-mata itu dengan
membaling kayu api, besi tajam, dan ketulan besi, dan kemudian mereka telah
berundur masuk ke kawasan sebuah pasar lama yang berdekatan.

Selepas mengenalkan diri mereka, ketiga-tiga orang mata-mata itu pun


menghambat pemuda-pemuda tersebut. Rupa-rupanya mereka keluar bersiap sedia
untuk menghadapi sebarang kemungkinan dan memang hendak mencari gaduh,
dan sekarang mereka telah dapat apa yang mereka mahu. Mereka telah melawan
bersungguh-sungguh sehingga mata-mata itu terpaksa melepaskan tembakan
untuk mempertahankan diri. Akhirnya seorang daripada pengacau itu telah
tercedera dan kemudiannya mati di hospital. Namanya ialah Lim Soon Seng,
berumur 24 tahun. Keluarga dan rakan-rakannya telah membawa mayat si mati
untuk di simpan di rumah mayat di Jalan Sultan, jalan yang paling sibuk di kawsan
Cina di bandar Kuala Lumpur. Mayat itu sepatutnya dibawa balik ke rumahnya di
Kepong.

Si mati bukanlah seorang yang terkenal dan pada lazimnya mayatnya itu
memadailah dikebumikan secara sederhana, tetapi Komunis tidak hendak
melepaskan peluang yang begitu baik untuk membuat sesuatu yang boleh
mendatangkan faedah kepada perjuangan mereka. Akhirnya mereka dapat juga
seorang daripada rakan seperjuangan untuk disanjung sebagai “pahlawan” yang
akan menjadi lambang perjuangan mereka.

Polis telah menerima permohonan untuk mengadakan satu perarakan


mayat pada 10 Mei, iaitu hari mengundi. Tujuan mereka hendak mengadakan
perarakan itu pada 10 Mei sangatlah jelas. Anasir-anasir yang menganjurkan
perarakan itu berniat hendak menimbulkan satu kejadian yang akan menghalang
pilihan raya atau pun mencegah pembuangan undi pada hari itu.

Polis telah mengambil keputusan yang bijak dengan menolak permohonan


hendak mengadakan perarakan pada hari itu, tetapi setelah ibubapa si mati dan
pemimpin-pemimpin Parti Buruh Kepong bertalu-talu membuat rayuan hendak
mengadakan istiadat pengkebumian secara terhormat, maka polis bersetuju
membenarkan perarakan mayat itu diadakan pada 9 Mei. Ketika membenarkannya,
polis telah meletakkan syarat-syarat yang ketat supaya perarakan itu melalui jalan-
jalan yang tertentu, dan mereka yang hadir atau mengiringi mayat itu hendaklah
dihadkan kepada satu bilangan kecil orang yang berkabung. Ringkasnya, istiadat
pengkebumian itu hendaklah diadakan menurut sebagaimana yang lazim dibuat
sahaja.

Meskipun begitu, apa yang berlaku ialah perarakan mayat itu telah bertukar
menjadi satu perarakan yang terbesar pernah dilihat di Kuala Lumpur. Dalam hal ini
Komunislah yang bertanggungjawab. Ia tidak sekali-kali merupakan satu perarakan
mayat, tetapi lebih merupakan satu tunjuk perasaan politik yang sangat liar.
Gambar-gambar yang saya siarkan dalam buku ini dapat menceritakan sendiri
peristiwa itu dan dapat membuktikan bahawa Komunis dan anasir-anasir jahat lain
adalah bertanggungjawab di atas kejadian yang buruk itu. Tunjuk perasaan itu
berjalan sejauh lapan batu dengan beribu-ribu orang mengambil bahagian di
dalamnya atau menyaksikannya dari kaki lima atau pun di tepi-tepi jalan.

Saya siarkan kenyataan-kenyataan itu di sini supaya orang ramai di


Malaysia ini dapat mengetahuinya dengan sejelas-jelasnya, selain daripada apa
yang telah tersiar dan dibaca dalam akhbar, mengenai segala hal yang telah terjadi
dan siapa yang berdiri di belakang perarakan itu hingga menimbulkan pelbagai
rupa perbuatan provokasi sebelum hari mengundi.

Abu Bakar bin Abdul Aziz, Pegawai Penjaga Daerah Polis Kuala Lumpur, telah
menyatakan :
“Pada 7 Mei 1969, bapa si mati (Lim) telah dipanggil berjumpa saya untuk
menyiapkan peraturan bagi perarakan mayat anaknya. Selepas berjumpa dengan
saya, dia telah bersetuju mengadakan perarakan mayat itu pada hari Jumaat 9 Mei
1969. Sungguhpun begitu dia mengaku kepada saya yang dia tidak
bertanggungjawab di atas segala persiapan bagi perarakan itu dan dia akan bawa
kemudian orang-orang yang bertanggungjawab membuat persiapan itu untuk
berjumpa saya.

“Kemudian datang orang lain bernama Yap Kau, Miss Tan Siew Eng dan seorang
Melayu ke pejabat saya. Mereka berkata yang mereka telah menentukan sendiri
jalan-jalannya dengan menunjukkan kepada saya di atas sekeping kertas. Kemudia
saya berhubung dengan Encik Mansor, Pegawai Penjaga Lalulintas, yang
kemudiannya telah datang ke pejabat saya. Setelah itu kami telah membincangkan
bersama-sama jalan-jalan yang akan dilalui itu. Jalan-jalan itu ialah sebagaimana
yang diterangkan oleh Encik Mansor dalam kenyataannya.

“Yap kau telah memperkenalkan Miss Tan kepada saya sebagai salah seorang dari
ahli-ahli yang mengaturkan perarakan mayat itu, dan kemudiannya
memperkenalkan Syed Hamid sebagai seorang ahli Jawatankuasa Penyelenggara
yang menjaga hal-hal mayat bagi perarakan itu. Kemudian saya telah
memperkenalkan Encik Mansor kepada tiga orang itu.”

“Kedua-dua orang cina itu iaitu Yap Kau dan Miss Tan telah bercakap kepada kami
dalam bahasa Melayu dan mereka faham bahasa itu. Syed Hamid telah hadir
bersama. Apakala saya tanya Syed Hamid kenapa dia datang, dia berkata dia
datang untuk memperhatikan supaya tidak timbul silap faham di atas apa yang
telah di persetujui, dan juga kerana dia salah seorang ahli jawatankuasa yang
bertanggungjawab untuk menguruskan perarakan mayat itu.

“Sebelum Syed Hamid meninggalkan pejabat saya, dia telah berkata “sekarang kita
telah bersetuju,” Tujuannya berkata demikian ialah supaya kami tidak boleh lagi
mengubah jalan-jalan yang telah pun dipersetujui.

“Miss Tan juga berkata iaitu untuk mengelakkan dari menyakitkan hati mereka
yang mengambil bahagian dalam perarakan itu, lebih baik polis tidak menghantar
orang-orangnya yang memakai uniform menjaga perarakan itu lebih-lebih lagi
anggota-anggota Pasukan Simpanan (FRU). Dia berkata bahawa dengan adanya
anggota-anggota polis yang beruniform dari Pasukan Simpanan, maka orang-orang
yang akan mengambil bahagian dalam perarakan akan merasa sakit hati kerana si
mati yang telah ditembak oleh polis itu dianggap oleh mereka sebagai seorang
‘Pahlawan’. Mereka minta supaya lesen itu dikeluarkan atas nama Yap Kau”

Yap Kau yang tersebut dalam kenyataan Abu Bakar itu ialah seorang Ahli
Jawatankuasa Parti Buruh Cawangan Kepong. Miss Tan Siew Eng ialah Naib
Pengerusi bagi cawangan itu. Orang Melayu yang mengenalkan dirinya sebagai
Syed Hamid ialah Syed Hamid bin Syed Ali yang menjadi Yang Dipertua Persatuan
Penuntut-penuntut Universiti Malaya. Anggota-anggota F.R.U. ialah Pasukan
Simpanan Persekutuan, iaitu anggota-anggota pasukan polis yang mendapat latihan
yang tinggi mutunya, terutama sekali dalam kerja-kerja menyuraikan tunjuk
perasaan dan rusuhan.
Dari kenyataan itu dan dengan adanya tiga orang yang tersebut tadi, maka
nyatalah bahawa perarakan mayat itu telah diambil alih dari keluarga si mati oleh
anasir-anasir politik yang mempunyai tujuan-tujuan yang jahat supaya peluang ini
dapat dipergunakan untuk membangkitkan ancaman politik yang berpanjangan.

Sebenarnya perkara membawa mayat ini hanyalah satu perkara yang mudah dan
kecil sahaja, tetapi mereka sengaja membesarkannya.

“Pada jam 9.55 pagi, hari Khamis, 8. Mei 1969, saya telah berada di pejabat OCPD
(Ketua Polis Daerah) untuk berunding dengannya mengenai jalan-jalan yang akan
dilalui oleh perarakan mayat Lim Soon Seng. Pada jam 10.15 pagi, tiga orang telah
datang ke pejabat OCPD. itu – mereka ialah Yap Kau, Tan Siew Eng (seorang
perempuan cina) Naib Pengerusi Parti Buroh Selangor, dan seorang Melayu, Syed
Hamid bin Syed Ali

“Ketiga-tiga orang ini telah datang ke pejabat dan memohon kebenaran


mengadakan perarakan mayat Lim Soong Seng. Mereka menuntut supaya
perarakan itu melalui jalan-jalan yang telah ditetapkan oleh mereka, tetapi OCPD
dan saya tidak bersetuju dengan jalan-jalan yang dicadangkan.

“Saya berkeras supaya jalan-jalan yang patut dilalui ialah daripada Jalan Sultan
terus ke Jalan Kuching, Jalan Maxwell, Jalan Ipoh, kemudian terus ke Kepong.
Sebaliknya mereka menuntut jalan-jalan yang lain iaitu Jalan Petaling, Jalan
Kinabalu, Jalan Raja, Jalan Tuanku Abdul Rahman dan Jalan Ipoh.

“Ini bererti perarakan itu akan melalui jalan-jalan di tengah-tengah ibu kota.
Mereka berkeras hendak melalui jalan-jalan ini, sambil berkata bahawa sama ada
polis bersetuju atau pun tidak, mereka akan melalui juga jalan-jalan itu. Oleh yang
demikian saya terpaksa bersetuju dengan syarat bilangan orang-orang yang akan
mengikut dalam perarakan itu tidak boleh lebih dari seribu. Kemudian OCPD telah
mengeluarkan lesen”

Dari kenyataannya itu dapatlah kita saksikan bahawa jalan-jalan yang


dicadangkan oleh polis akan membawa perarakan itu melalui jalan-jalan yang
kebanyakannya bersempadan dengan sepanjang sungai, iaitu jalan-jalan besar
yang tidak melalui kawasan yang penuh dengan bangunan-bangunan. Sementara
jalan-jalan yang dicadangkan oleh pihak yang menguruskan perarakan itu ialah
jalan-jalan dari Utara ke Selatan yang melalui tengah-tengah kota yang penuh
dengan kedai-kedai perniagaan. Jalan-jalan ini pada lazimnya penuh sesak dengan
orang ramai sepanjang siang hinggalah ke tengah malam.

Keadaan pada ketika itu meletakkan pihak polis berada dalam kedudukan
yang terdesak, kerana keesokan harinya ialah hari mengundi. Untuk kepentingan
negara, maka mustahaklah diambil segala langkah yang perlu bagi menghindarkan
dari berlakunya sesuatu perkara yang boleh menghalang pilihan raya. Sebagai
pihak yang bertanggungjawab untuk menjaga undang-undang dan keamanan,
pihak polis tidak bertujuan hendak membuka sebarang peluang kepada pihak-pihak
yang liar untuk melakukan kekacauan.
Keluarga si mati mempunyai hak untuk membawa mayat, dan mengikut
sebagaimana biasa, kenalah mereka mendapat kebenaran dari polis bagi
mengadakan satu perarakan. Inilah cara hidup kita di Malaysia, dan boleh katakana
hampir setiap hari kita dapat melihat perarakan yang seumpama itu di Kuala
Lumpur. Polis tidak dapat membantah langkah menyerah persiapan mengadakan
perarakan mayat itu kepada Parti Buruh cawangan Kepong dan juga kepada anasir-
anasir yang lain yang tidak ada kaitan dengan keluarga si mati, tetapi pihak polis
sebenarnya faham dan mengerti tujuan pihak-pihak yang menganjurkan perarakan
itu.

Oleh yang demikian tentulah pihak polis perlu bersiap sedia untuk
menjalankan kewajipan mereka yang biasa dan berjaga-jaga untuk menghadapi
sebarang tunjuk perasaan yang mungkin timbul semasa perarakan itu, tetapi
mereka juga mesti berhati-hati supaya kekacauan yang mungkin timbul itu tidak
akan berlanjutan. Mereka cuma dapat meletakkan syarat-syarat yang tertentu
untuk perarakan itu, dan ini telah dipersetujui antara kedua-dua belah pihak dan
juga pihak keluarga si mati. Bagaimana persetujuan itu akan dilaksanakan tidaklah
dapat diagakkan sehingga keesokan harinya.

Di dalam satu kenyataan, Mansor bin Mohd Noor telah melaporkan


sebagaimana berikut:

“Pada jam 8.45 pagi, 9 Mei 1969 saya telah pergi ke rumah mayat (Chik Sin Tong)
di Jalan Sultan untuk menyaksikan sama ada persiapan dan peraturan bagi
perarakan mayai itu di jalankan sebagaimana yang telah dipersetujui oleh polis.
Sekumpulan besar orang ramai telah berhimpun di situ. Menurut lesen yang telah
dikeluarkan, perarakan itu patutlah dimulakan pada jam 9.30 pagi, tetapi tidak
dimulakan sehingga 9.55 pagi.

“Perarakan itu sepatutnya membelok ke kiri dari Jalan Sultan menghala ke Bulatan
Merdeka, tetapi sebaliknya telah membelok ke kanan dan berjalan melalui Jalan
Petaling, mereka telah menyorak-nyorak dan mengejek Polis Lalulintas yang sedang
bertugas dengan tujuan hendak menaikkan kemarahan mereka (polis) itu. Dengan
membelok ke kanan, maka mereka telah melanggar syarat yang pertama.”

“Kemudian perarakan itu telah berhenti dipenjuru Jalan Petaling dengan Jalan Cecil.
Semasa di situ mereka telah mula berucap kepada orang ramai, menyanyi lagu-
lagu dan menyebarkan risalah-risalah ajaran Mao, dan menampalkan risalah-risalah
di tembok-tembok dan tiang-tiang rumah kedai. Salah satu risalah itu berbunyi
“Rejim Tunku Abdul Rahman Kejam” dan yang satu lagi berbunyi “Ajaran Mao
sahaja yang boleh diamalkan di sini.” Mereka telah membawa sepanduk-sepanduk
gambar Mao dalam perarakan itu. Saya tidak dapat menyatakan berapa banyakkah
sepanduk gambar itu.

“Saya telah mendahului perarakan itu untuk pergi ke Foch Avenue dan telah
menyoal ketua mereka yang berada di kepala perarakan (kerana mereka telah
mengikut jalan yang salah), “Kamu hendak ikut jalan mana?” Jawabnya “Aku tak
tahu dan aku tak peduli.
“Perarakan itu telah berhenti setiap lima atau enam ela untuk berucap kepada
beribu-ribu orang yang membanjiri kedua-dua belah jalan raya. Ketika itu saya
sedang berdiri di hadapan Bangunan Malayan Banking di mana saya dapat
menyaksikan orang ramai telah bertambah ramai. Bilangannya sudah pun
meningkat beribu-ribu orang, iaitu berkali ganda melebihi daripada seribu orang
yang telah dipersetujui. Mereka menjerit “Polis anjing buruan Kerajaan!”

Dari laporan itu jelaslah bahawa pihak polis telah bersabar daripada
melakukan tindakan ke atas perarakan. Sekalipun perarakan itu baru bergerak kira-
kira satu batu jauhnya, tetapi jelaslah bahawa mereka yang mengambil bahagian
dalam perarakan itu bukan sahaja terdiri daripada orang-orang yang berkabung,
sama ada yang diupah atau sebaliknya, bahkan juga penunjuk-penunjuk perasaan
yang cuba hendak membangkitkan kekacauan, dan pemimpin-pemimpinnya tidak
terdaya hendak mengawal perarakan itu. Penunjuk-penunjuk perasaan itu tahu
bahawa polis tidak akan menjalankan sebarang tindakan kecuali ada sebab-sebab
yang besar untuk mereka berbuat begitu. Perbuatan-perbuatan provokasi adalah
sebahagian daripada rancangan mereka tetapi usaha dan cabaran mereka tidak
berjaya menyentuh perasaan polis.

Kenyataan Mansor Bin Mohd. Noor selanjutnya memberikan gambaran yang


umum mengenai perarakan itu, dan menunjukkan kelakuan mereka yang telah
mengambil bahagian, dan juga apa yang telah berlaku di beberapa tempat di
sepanjang jalan yang dilalui oleh perarakan itu. Kenyataan itu adalah sebagaimana
berikut :

“Apakala perarakan itu tiba di penghujung Jalan Petaling berhadapan dengan


Malayan Banking, mereka telah membelok ke kanan masuk ke Jalan Yap Ah Loy,
iaitu jalan yang tidak dibenarkan, menghala ke Jalan Klyne dan kemudianya
berpusing masuk ke Jalan Mountbatten – semua jalan-jalan ini adalah jalan yang di
tegah masuk.

“Kemudian mereka bergerak melalui Jalan Mountbatten hingga mereka sampai di


penjuru Jalan Mountbatten dengan Jalan Tuanku Abdul Rahman. Pada jam 11.25
pagi perarakan itu telah tiba di penjuru jalan ini. Kemudian mereka bergerak
perlahan-lahan menuju ke Jalan Ipoh.

“Di hadapan Bangunan MARA kira-kira 500 orang yang menaiki motosikal yang
sedang menuju ke situ telah menyertai perarakan. Pada ketika itu saya telah
menulis seberapa banyak nombor-nombor motosikal itu. Mereka telah berhenti di
hadapan Bangunan MARA untuk sekali lagi membuat ucapan kepada orang ramai.

“Pada jam 12.35 tengah hari mereka telah sampai di hadapan Ibu Pejabat UMNO
dan sekali lagi membuat ucapan kepada orang ramai dan mengeluarkan kata-kata
yang menghina.

“Pada jam 3.00 petang mereka telah tiba di Ibu Pejabat Parti Buruh Malaysia,
Kepong. Di Kepong beribu-ribu orang telah beratur di kiri dan kanan jalan untuk
memberi minuman kepada mereka. Mereka telah berhenti selama 45 minit di
tempat itu untuk menyusun semula perarakan tersebut.
“Pada jam 5.00 petang mereka telah sampai ke Balai Polis Kepong dan bergerak
sehela demi sehela sambil memberi ucapan kepada orang ramai dengan
menyebarkan ajaran-ajaran Mao dan memaki polis. Perasaan orang ramai telah
mula menjadi hangat dan kami menjangka kekacauan akan meletus pada saat itu.

“Pada jam 5.30 petang mereka telah tiba di penjuru jalan kecil yang menuju masuk
ke tanah perkuburan dan terus berjalan menghala ke perkuburan.

“Setelah itu saya telah balik dan tiba untuk membuat laporan di pusat kawalan
pada jam 6.00 petang.

“Kelakuan orang-orang yang mengikuti perarakan mayat itu amatlah liar dan
merupakan perbuatan provokasi, dan sekiranya pihak polis tidak dapat menahan
kesabaran maka tentulah kekacauan telah tercetus pada hari itu juga. Bilangan
mereka tidak kurang 10,000 orang. Beribu-ribu orang mungkin terbunuh sekiranya
kami tidak menahan sabar. Saya tidak syak lagi inilah yang mungkin berlaku.
Mereka memang telah mengatur segala-galanya dengan rapi.

“Menurut Inspektor Sakunathan, dia telah melihat senjata-senjata disembunyikan di


dalam keranda dan mayat si mati telah di usung di luar keranda itu dan dibalut
dengan kain. Ini telah disahkan oleh Inspektor itu.”

Sikap polis yang bijak menghadapi keadaan yang sangat berbahaya yang telah
ditimbulkan oleh Komunis dan puak-puak pelampau kiri untuk mengambil
kesempatan daripada perarakan mayat itu patutlah diberi kepujian yang setinggi-
tingginya. Memandang kepada peristiwa-peristiwa yang telah berlaku kemudiannya,
dan kepada perasaan yang semakin bertambah hangat apakala perarakan itu
semakin dekat dengan tanah perkuburan, maka kenyataan Mansor itu bolehlah
dikatakan sederhana. Biarlah saya mengulanginya “beribu-ribu orang mungkin
terbunuh sekiranya kami tidak menahan sabar. Saya tidak syak lagi inilah yang
mungkin berlaku.”

Dari gambar-gambar yang telah diambil dan laporan-laporan yang telah


dibuat, maka nyatalah tunjuk perasaan yang besar ini telah dirancang dan diatur
dengan rapi. Nyatalah bahawa dari saat Parti Buroh dengan secara kebetulan
mendapat seorang ‘Pahlawan’, maka Komunis dan puak pelampau kiri ini bertujuan
hendak mengambil kesempatan itu untuk kepentingan mereka dengan sepenuhnya.

Mereka telah Berjaya mengambil alih untuk mengaturkan perarakan mayat


itu. Mereka menuntut supaya perarakan mayat itu diadakan pada hari mengundi.
Mereka mengarahkan semua cawangan dan penyokong-penyokong parti itu supaya
bersiap sedia untuk menggunakan sepenuhnya perarakan mayat itu bagi
kepentingan mereka. Dalam masa 5 hari mereka telah sibuk menyediakan beribu-
ribu poster dan cogankata. Mereka telah mengaturkan satu persatunya dengan
tersusun rapi.

Tidaklah mudah hendak mengumpulkan 500 buah motosikal untuk berada


di satu tempat dan satu masa yang tertentu, kecuali untuk perlumbaan motosikal,
tetapi mereka telah berada dan menunggu untuk bersama-sama menyertai
perarakan itu di petengahan jalan. Kita tentu dapat menggambarkan bagaimana
bising bunyi enjin motosikal yang beratus-ratus itu dapat menaikkan lagi perasaan
di dalam suasana yang telah pun sedia hangat.

Ini mungkin bukan satu kejadian yang berlaku secara kebetulan, dan
bukannya perhimpunan yang terjadi dengan sendiri. Ia telah diatur dan dirancang
terlebih dahulu. Perarakan motosikal inilah satu-satunya peristiwa yang dapat
menggambarkan bagaiman pihak Komunis telah bersungguh-sungguh berusaha
untuk menggunakan perarakan mayat itu sebagai satu helah untuk menimbulkan
suasana yang tegang yang boleh merebak sehingga tidak terkawal lagi. Dengan itu
mereka mengharapkan supaya kota Kuala Lumpur dan seluruh negara
terperangkap di dalam kedaan huru-hara.

Mereka telah gagal dalam usaha mereka yang besar ini. Sekarang soalnya
ialah sama ada mereka akan mencuba sekali lagi. Ketika itu tidaklah dapat hendak
diramal setakat manakah kesan daripada peristiwa-peristiwa tegang di sepanjang
hari Jumaat itu akan mencacatkan pilihan raya pada keesokan harinya. Satu
perkara yang nampak dengan jelas pada malam itu ialah sekalipun adanya seruan
supaya memulaukan pilihan raya, tetapi pilihan raya tetap berlangsung
sebagaimana yang telah ditetapkan. Komunis sekali lagi gagal kerana bilangan
pengundi yang telah keluar untuk mengundi pada keesokannya ialah paling
ramai dalam sejarah Malaysia.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 8 : Pengundi-Pengundi Membuang Undi

CUACA di Kuala Lumpur, ibu negara Malaysia pada hari mengundi yang jatuhnya
pada hari Sabtu, 10 Mei, kelihatan begitu cerah. Ini telah diberitahu kepada saya
semasa saya berada di Alor Star kerana terdahulu sehari daripada hari itu saya
telah melawat kawasan pilihan raya saya Pulau Langkawi. Mungkin juga boleh
difahamkan bahawa pada hari itu saya bukanlah seorang Perdana Menteri lagi
tetapi sebagai seorang calon yang menyerahkan nasibnya kepada pengundi-
pengundi untuk mendapatkan persetujuan mereka menurut asas-asas demokrasi.

Akhirnya tamatlah kempen yang hangat yang belum pernah berlaku


seumpamanya dalam sejarah negara kita yang telah timbul semata-mata dengan
sebab adanya perasaan dendam politik. Hari itu adalah hari untuk menentukan
nasib. Suruhanjaya pilihan raya telah mengambil tanggungjawab penuh untuk
mengawal pilihan raya itu, dan sebelum pengundi-pengundi memberi mandat
mereka, dan sebelum laporan-laporan diterima mengenai pengundian itu, tidak ada
siapa pun yang dapat meramalkan hasil pilihan raya.

Sungguhpun terdapat kempen-kempen yang liar yang belum pernah saya


alami pada masa lalu, saya berasa begitu yakin bahawa Parti Perikatan akan
menang sekali lagi dengan kelebihan dua pertiga sebagaimana dalam pilihan raya
sebelumnya.
Saya rasa adil sekiranya saya katakana bahawa keputusan yang seperti
inilah yang diharap-harapkan oleh seluruh negara, kecuali ahli-ahli parti
pembangkang yang telah bersungguh-sungguh hendak menumbangkan Parti
Perikatan. Mereka berdoa dan berharap tetapi mereka sendiri tidak menaruh
kepercayaan terhadap kejayaan mereka.

Pilihan raya di Malaysia lebih susah daripada yang dijalankan di kebanyakan


negara lain kerana pengundi-pengundi dikehendaki membuang undi mereka pada
satu masa yang sama untuk memilih calon-calon bagi Parlimen dan bagi Dewan
Undangan Negeri. Dengan adanya sebelas buah Dewan Undangan Negeri dan
sebuah Parlimen maka bererti 12 pilihan raya dijalankan pada satu hari yang sama.

Saya telah menjelaskan bahawa UMNO dan MCA telah menjadi sasaran
hebat parti-parti pembangkang menyerang Kerajaan Perikatan dalam kempen.
Tetapi apakah pula sikap yang diambil oleh parti-parti pembangkang terhadap
Persatuan India Malaysia (MIC), parti yang ketiga dalam Perikatan?.

Pas telah membuat serangannya dengan cara yang jahat terhadap UMNO;
parti-parti pembangkang yang lain pula, sama ada dengan perhitungan yang
tertentu atau pun cuma untuk kepentingan pilihan raya, telah menumpukan
serangan mereka terhadap calon-calon MCA. Manakala penyokong-penyokong Parti
Komunis telah menghasut anasir-anasir pembangkang sama ada dengan cara
terang atau sulit.

Parti-parti pembangkang pada umumnya tidak menunjukkan sebarang


rancangan yang bersatu menentang MIC. Mereka rasa lebih berkesan kiranya
mereka menggongcang dua tiang Parti Perikatan, UMNO dan MCA kerana mereka
percaya MIC akan tumbang dengan sendirinya setelah mereka dapat menjatuhkan
UMNO dan MCA. Berbanding dengan UMNO dan MCA, MIC Cuma mengemukakan
tiga orang calon Parlimen sahaja. Oleh itu pihak pembangkang boleh menyifatkan
MIC sebagai anggota Perikatan yang tidak penting.

Mereka menganggap MIC sebagai lawan yang kecil. Sungguhpun begitu,


untuk menjamin kemenangan maka mereka telah memecahkan kempen-kempen
mereka menentang calon-calon MIC menerusi dua parti; DAP menyerang dalam dua
kawasan dan PPP menumpukan ke atas pemimpin MIC, Tun Sambanthan yang
bertanding satu lawan satu.

MIC ialah satu-satunya parti untuk orang-orang India di Malaysia, sekalipun


bilangan orang-orang yang berketurunan India lebih dari sejuta. Tiga buah parti
pembangkang telah mengemukakan calon-calon India, iaitu Gerakan, DAP dan PPP.
Calon-calon Gerakan ialah bekas ahli-ahli Parti Buruh. DAP dahulunya telah diwakili
dalam Parlimen oleh seorang ahlinya sahaja, dia ialah C. Devan Nair, tetapi pada
kali ini dia tidak mahu bertanding, sekalipun beliau dahulunya adalah salah seorang
dari ahli-ahli Dewan Rakyat puak pembangkang yang terkenal. Mengapa dia tidak
bertanding tentulah menjadi satu tanda tanya. Mungkin DAP sahaja yang tahu
jawapannya. Selain dari tiga orang calon India untuk Parlimen, DAP telah
mengemukakan seorang calon Melayu yang tunggal, tetapi dia kalah. Inilah
rupanya yang dikatakan konsep Malaysian Malaysia!
Dalam keseluruhannya kaum India di Malaysia ini mempunyai sifat
keperibadian yang berlainan dari kaum-kaum Melayu dan Cina. Orang-orang Melayu
pada keseluruhannya menjadi kaum tani, sementara orang-orang Cina pula
umumnya berpecah dalam lapangan perniagaan, pertanian dan perlombongan.
Orang-orang India terdapat dalam semua bahagian masyarakat Malaysia, kira-kira
separuh di luar bandar dan separuh dalam bandar.

Orang-orang India juga kebanyakannya menguasai kesatuan sekerja dan


bergerak menerusi kesatuan-kesatuan sekerja inilah mereka menekankan
pengaruh. Sesungguhnya bolehlah dikatakan bahawa orang-orang India Malaysia
lebih banyak menceburkan diri dalam kesatuan daripada parti politik, dan bagi
mereka yang cenderung dengan parti politik tidak pula ketinggalan daripada
mengadakan hubungan yang rapat dengan kesatuan sekerja.

Sebagai contoh, orang-orang India terdapat di mana-mana jua sebagai


pekerja perusahaan dan buruh kasar, terutama dalam Keretapi Malaysia, Jabatan
Kerja Raya, Lembaga Pelabuhan dan Perusahaan Getah. Kesatuan Kebangsaan bagi
Pekerja-pekerja Ladang (NUPW) yang sebilangan besar anggotanya terdiri adalah
rang India, ialah sebuah kesatuan yang paling besar di negeri ini dan salah sebuah
dari yang terbesar di Asia. Ia tidak terikat kepada mana-mana parti politik, dan
pucuk pimpinannya sangat berpengaruh dalam Kongres Kesatuan Sekerja Malaysia.
Kongres ini juga menjauhkan dirinya daripada pengaruh parti-parti politik, tetapi
pemimpin-pemimpin kongres membiarkan ahli-ahlinya memilih sendiri corak-corak
politik yang mereka sukai. Orang-orang India juga sangat kuat dalam Kongres
Kesatuan-kesatuan Sekerja dalam Perkhidmatan Awam (CUEPACS)

Oleh yang demikian tidaklah memeranjatkan jika dikatakan bahawa orang-


orang India pada keseluruhannya tidak begitu cenderung dalam lapangan politik
jika dibandingkan dengan kaum-kaum lain, tetapi mereka lebih mengambil berat
dalam soal kenaikan gaji. Dari masa ke masa pemimpin-pemimpin kesatuan mereka
telah mengangkat rayuan kepada Kerajaan menuntut kenaikan gaji bagi pekerja-
pekerja kerajaan. Oleh kerana Kerajaan ialah majikan yang terbesar dalam negara,
tentulah Kerajaan tidak dapat memberi sambutan terhadap setiap tuntutan
kenaikan gaji itu, kerana perbelanjaan menjadi begitu besar sehingga Kerajaan
tidak akan mampu membayarnya.

Contohnya dalam tahun 1965, perbelanjaan sebenar bagi gaji dan pencen
serta lain-lain berjumlah RM540.7 juta atau 33.2 % dari jumlah perbelanjaan biasa.
Sementara dalam tahun 1969 adalah dianggarkan bahawa angka itu meningkat
kepada RM650.6 juta atau 33.8 % dari perbelanjaan. Angka-angka ini tidaka
termasuk gaji bagi guru-guru dalam Perkhidmatan Guru Yang Disatukan atau
pekerja-pekerja bergaji hari. Jika gaji ini dicampurkan dalam perbelanjaan gaji
tahunan Kerajaan Persekutuan, maka jumlahnya akan melebihi 50 peratus daripada
jumlah perbelanjaan biasa. Ini pada peringkat Persekutuan sahaja, tidak termasuk
gaji yang dibayar dalam 13 buah negeri.

Pemimpin-pemimpin kesatuan yang berjuang menuntut kenaikan gaji


pekerja-pekerja tidak sedar tentang kesulitan yang dihadapi oleh Kerajaan.
Sekiranya semua tuntutan mereka dipenuhi, maka Kerajaan akan menghadapi
keruntuhan ekonomi.
Sungguhpun begitu pemimpin-pemimpin Kesatuan Sekerja terus membuat
janji kepada pekerja bahawa mereka akan memperjuangkan soal kenaikan
gaji sekiranya mereka dipilih, dan tentulah pekerja-pekerja tertarik dengan janji itu.
Mereka juga berkata bahawa MIC sangat kurang menolong pekerja-pekerja.

Semasa menjalankan tugas di kementerian masing-masing, Tun


Sambanthan dan Manickavasagam sentiasa mempunyai perhubungan rapat dengan
pekerja-pekerja. Sungguh pun begitu oleh kerana mereka insaf bahawa Kerajaan
tidak terdaya memenuhi segala tuntutan gaji, maka mereka tidak boleh membuat
janji sebagaimana yang dibuat oleh pemimpin-pemimpin kesatuan atau ahli-ahli
politik yang memujuk pekerja-pekerja untuk kepentingan diri mereka. i.

Dalam kempen plihan raya, pemimpin-pemimpin politik dan kesatuan


menuduh menteri-menteri ini tidak menolong untuk mendapatkan gaji yang lebih,
walhal setiap orang tahu apa yang telah dibuat oleh Tun Sambanthan untuk
menubuhkan syarikat-syarikat kerjasama memiliki harta di kalangan pekerja-
pekerja India untuk mengatasi masalah pemecahan ladang-ladang. Sungguh pun
begitu pemimpin-pemimpin kesatuan dengan tidak bertanggungjawab telah berjanji
yang mereka akan mendapatkan kenaikan gaji bagi mencari sokongan pekerja-
pekerja.

Satu peristiwa yang telah berlaku dalam pilihan raya lepas dapat
membuktikan sejauh manakah kempen menentang Kerajaan telah diperhebatkan di
kalangan pekerja-pekerja India. Tun Sambanthan telah memberitahu saya bahawa
dia telah pergi ke sebuah berhala di Jalan Bangsar untuk satu istiadat, dan apabila
dia keluar dari rumah berhala itu, dia dapati bendera Persekutuan di keretanya
telah dikoyak. Kawasan ini ialah sebuah sarang kediaman pekerja-pekerja India, dan
kerana itu tentulah orang-orang di situ jugalah yang melakukan perbuatan itu.

Peristiwa-peristiwa menentang Kerajaan yang seperti ini sangatlah


mendukacitakan, terutama sekali jika diingatkan bagaimana Kerajaan telah
menyediakan banyak faedah untuk pekerja-pekerja, tetapi mereka tidak
menghargai jasa-jasa Kerajaan itu. Bandingkan Malaysia dengan Negara-negara lain
di sekeliling kita, dan tuan-tuan akan insaf “bagaimana bertuahnya tinggal di sini”.

Pekerja-pekerja India ini telah lama menaruh perasaan dendam, tetapi


ketika itu tidak dapat diagak sikap mereka sebagai pengundi dalam pilihan raya
1969. Adakah mereka akan menyokong Perikatan atau parti-parti lain?

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 9 : Hasil Yang Mengejutkan

DALAM pilihan raya tahun 1969, banyak masalah besar yang perlu dihadapi, seperti
pengundi-pengundi yang baru didaftarkan yang besar bilangannya. Apakah sikap
yang akan mereka ambil apabila mereka masuk ke tempat mengundi untuk
menanda kertas-kertas undi mereka?.
Perikatan boleh merasa yakin bahawa dengan jasa-jasa yang telah dibuat
olehnya itu, ia akan mendapat sokongan daripada pengundi-pengundi dan
sekalipun diramalkan keputusan-keputusan pilihan raya itu dengan berdasarkan
kepada sambutan yang begitu kecil terhadap parti-parti lain pada masa yang lepas,
tetapi puak-puak pembangkang menggantungkan harapan di atas kemungkinan
berlakunya sikap berpaling tadah di kalangan pengundi-pengundi. Tetapi dalam
pilihan raya terdahulu, kejadian yang seperti itu tidak pernah berlaku. Mereka
mengharapkan kempen mereka yang liar dan kotor itu akan dapat menarik
pengundi memilih calon-calon mereka.

Ada lagi satu masalah yang dihadapi. Dalam pilihan raya 1964, apabila
pengundian dijalankan buat pertama kalinya untuk peringkat persekutuan dan
negeri-negeri pada satu masa yang sama, keputusannya adalah merupakan satu
pengesahan bahawa Perikatan adalah sebuah parti yang layak diberi amanah untuk
memegang Kerajaan. Lima tahun telah berlalu dan parti-parti baru telah
ditubuhkan, orang-orang muda buat pertama kalinya dapat menjadi pengundi-
pengundi, dan di sesetengah negeri, masalah-masalah tempatan telah dijadikan
masalah besar, seperti soal taraf pelabuhan bebas bagi Pulau Pinang. Pendek kata,
adakah soal-soal tempatan itu akan menentukan undi kebangsaan atau pun
sebaliknya? Adakah mereka akan ingat apa yang telah dibuat oleh Perikatan untuk
bangsa dan negara?

Sebagaimana pilihan raya yang lepas, hari mengundi telah berjalan dengan
licin di seluruh Malaysia Barat dan merupakan satu tempoh bertenang selama 12
jam sebelum timbulnya rasa gelisah dan gembira semasa undi-undi dikira dan
keputusannya diisytiharkan.

Keputusan undi pada kali ini telah memeranjatkan semua parti-parti politik.
Inilah yang dikatakan cara demokrasi.

Papan-papan tanda pilihan raya telah didirikan di seluruh negara untuk


mencatat keputusan undi. Selepas pengundian ditutup pada jam 8.00 malam, orang
ramai telah berhimpun di tempat-tempat itu atau pun pulang ke rumah untuk
menunggu keputusan menerusi televisyen atau radio dan juga radio-radio
transistor.

Saya sendiri telah berada di rumah saya di Alor Setar, dan semua Menteri-
menteri Kabinet yang lain juga berada di rumah dalam kawasan masing-masing.

Keputusan pengiraan undi bagi kawasan-kawasan dalam bandar telah


diisytiharkan lebih awal dari keputusan-keputusan bagi kawasan-kawasan luar
bandar yang pengundi-pengundinya berselerak. Dari keputusan-keputusan awal
yang telah diisytiharkan selepas tengah malam, maka terbayanglah bahawa
Perikatan di Pulau Pinang akan hilang kuasanya.

Pengundi-pengundi di Pulau Pinang, iaitu sebuah negeri yang terkenal


sebagai sarang puak-puak pelampau, tidak lagi mempunyai Parti Buruh untuk
disokong tetapi kejayaan Parti Gerakan, iaitu sebuah parti yang baru yang seorang
demi seorang calonnya telah berjaya di peringkat negeri, adalah menunjukkan
bahawa sikap berpaling tadah telah berlaku di negeri itu. Selepas daripada
beberapa keputusan lagi diisytiharkan, maka makin jelaslah bahawa Perikatan tidak
ada harapan lagi untuk memegan kuasa di Pulau Pinang.

Keputusan-keputusan yang memeranjatkan telah disiarkan melalui radio


dan televisyen. Parti-parti Gerakan dan DAP telah mendapat kejayaan yang besar
dalam kawasan-kawasan Negeri Selangor, dan selepas itu saya berasa amat terharu
kerana keputusan-keputusan di Negeri Kedah juga telah menunjukkan kekuatan
UMNO di negeri itu juga telah goyang. Ini menunjukkan bahawa kempen kotor yang
dilakukan oleh Pas telah membawa kejayaan kepada mereka.

Kekalahan UMNO dalam beberapa kawasan di Kedah, iaitu sebuah negeri


yang sentiasa disifatkan sebagai sebuah kubu kekuatan Perikatan sehingga hari ini,
adalah disebabkan oleh sikap orang-orang Cina tidak menyokong parti itu. Walhal di
tangan merekalah terletak undi pemutus untuk memberi kemenangan kepada calon
UMNO.

UMNO telah mengalami beberapa kekalahan di dalam negeri saya sendiri


sekalipun sesetengahnya dengan bilangan undi yang sangat kecil. Misalnya Menteri
Penerangan dan Penyiaran, Senu bin Abdul Rahman telah tewas hanya dengan
kekurangan 88 undi sahaja. Kiranya beribu-ribu orang Cina memberi undi mereka
kepadanya, tentulah dia telah berjaya. Begitulah juga keadaan yang terjadi di atas
diri Dr. Mahathir dan Mohamed Zahir.

Perbuatan berpaling tadah ini telah timbul dengan begitu besar sehingga
saya sendiri cuma dapat kelebihan undi kira-kira 3,000, walhal pada masa yang
lepas saya sentiasa mendapat kelebihan undi sebanyak 11,000 atau pun lebih.

Dengan terbitnya keputusan yang menunjukkan kekalahan seorang lagi


menteri, iaitu Menteri Perdagangan dan Perusahaan, Dr. Lim Swee Aun di Taiping
dan juga kekalahan beberapa orang ahli Parlimen Perikatan yang terkemuka di
Selangor, maka suasana pada subuh hari Ahad, 11 Mei itu sangatlah muram dan
merupakan masa hadapan yang gelap untuk Perikatan. Tetapi ada kala keputusan-
keputusan dari kawasan-kawasan luar bandar yang terpencil mula diterima, maka
barulah nampak bersinar kembali masa hadapan Parti Perikatan.

Keputusan-keputusan yang diterima daripada negeri-negeri di sebelah


Selatan dan Pantai Timur mula menunjukkan bahawa negeri-negeri ini, kecuali
Kelantan, masih berdiri di belakang Perikatan. Pengaruh yang telah menakutkan
orang-orang Cina di negeri Kedah nampaknya tidak ada di Johor dan Pahang. Jadi
jelaslah bahawa pengaruh yang mendorong orang-orang Cina membuang undi
mereka menentang Perikatan datangnya dari Pulau Pinang, iaitu sarang bagi
komunis, kongsi-kongsi gelap dan puak-puak pelampau yang lain.

Sebaliknya terdapat juga di Pulau Pinang baba-baba dan nyonya-nyonya,


iaitu orang-orang Cina yang telah diperanakkan di negeri itu yang taat setianya
kepada negara sama seperti orang-orang Melayu. Cara-cara dan tabiat mereka dan
juga makanan mereka hampir-hampir sama dengan orang-orang Melayu. Bahasa
mereka pun bercampur aduk di antara bahasa Hokkien dan Melayu. Sungguh pun
begitu mereka tidaklah bersedia hendak melawan mana-mana puak yang kuat dan
bersatu seperti komunis dan dengan sebab itu mereka terpaksalah berdiam diri.

Saya telah menceritakan mengenai kekacauan yang berlaku di Pulau Pinang


atas masalah penilaian semula mata wang yang lama, pembunuhan seorang
pekerja UMNO dan gerakan-gerakan lain yang ada hubungannya dengan Komunis
dan anasir-anasir lain yang tidak setia yang kesemuanya telah dilancarkan dari
Pulau Pinang.

Kejadian ini dapatlah menghuraikan sebab-sebab kenapa Perikatan telah


kalah di Pulau Pinang dan juga di Province Wellesley di mana orang-orang Cina
telah berpaling tadah. Perbuatan berpaling tadah di kalangan orang-orang Cina ini
telah melarat ke Kedah, terutamanya sekali di bahagian Utara, tetapi di sebelah
Selatan kesetiaan kepada Perikatan masih tetap kuat.

Menjelang tengah hari pada hari Ahad 11 Mei, keputusan-keputusan pilihan


raya telah pun dapat dilihat dengan jelas. Kerajaan Perikatan masih dapat
mengekalkan kuasanya di negeri-negeri kecuali di Pulau Pinang di mana Parti
Gerakan telah menang dan juga di Kelantan di mana PAS masih terus berkuasa.
Dengan kempen kotor mereka, maka mereka telah berjaya menambahkan
kekuatan mereka di peringkat Persekutuan dan bilangan ahli-ahli Pas dalam
Parlimen telah bertambah sebanyak tiga kerusi lagi.

Di Terengganu, Pahang, Johor, Melaka, Negeri Sembilan, Kedah,


Perlis, Perikatan telah mendapat kelebihan kerusi yagn banyak. Sungguhpun begitu
Perikatan hampir-hampir kalah di Perak dan Selangor. Di Perak, Perikatan telah
memenangi 19 kerusi, ini merupakan jumlah kerusi yang terbanyak sekali bagi
sebuah parti yang bertanding di Perak jika dibandingkan dengan parti-parti yang
lain.

Perikatan di Perak telah dapat membentuk Kerajaan dengan adanya sikap


yang ditunjukkan oleh Parti Gerakan. Di Selangor kemenangan Perikatan sama
banyak dengan jumlah kerusi yang dimenangi oleh parti-parti Pembangkang,
termasuk seorang ahli bebas yang memegang kuasa pemutus.

Dalam pilihan raya Parlimen, Perikatan telah muncul dengan mendapat


kelebihan kerusi yang banyak, lebih dari sekali ganda daripada jumlah kerusi yang
dimenangi parti-parti Pembangkang. Perikatan telah menang 76 kerusi berbanding
37 yang dimenangi oleh empat daripada tujuh parti pembangkang. Keputusan-
keputusan kerusi yang telah dimenangi oleh parti-parti lain sebagaimana yang
terdapat pada hari Ahad 11 Mei ialah seperti berikut:

DAP - 13

PAS - 12

GERAKAN - 8

PPP - 4
Dua pihak lagi yang telah bertanding, iaitu UMCO dan Bebas telah gagal
memenangi sebarang kerusi dalam Dewan Rakyat.

Dalam Parlimen yang lepas Perikatan telah memenangi 89 kerusi di Malaysia Barat,
yang telah memberikan kepada parti itu kelebihan suara lebih dua pertiga dalam
Dewan Rakyat. Dalam Pilihanraya ini kelebihan suara Perikatan terkurang.

Kedudukan ini membuktikan apa yang telah saya ingatkan kepada orang-orang
Melayu dalam masa kempen bahawa orang-orang Melayu sendirilah yang boleh
menjahanamkan kaumnya. Pakatan yang dibuat antara DAP, PPP, Gerakan dan Pas
telah mendatangkan kemenangan parti-parti bukan Melayu dengan memperoleh
kekuatan politik yang mereka belum pernah berjaya mencapainya pada masa yang
lepas. Kekalahan kerusi-kerusi UMNO di Perak dan Selangor tidak sesekali
mendatangkan keuntungan kepada orang-orang Melayu di dalam Pas. Mungkin
mereka merasa suka dengan kekalahan Perikatan di kawasan-kawasan yang
tersebut, tetapi kejadian itu menjejaskan kedudukan orang-orang Melayu khasnya
dan negara amnya. Jika kejadian ini terus berlaku, apakah harapan kita untuk masa
hadapan?

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 10 : Mabuk Kemenangan

Sebagaimana yang telah saya sebutkan dalam bab lalu, keputusan pilihanraya 1969
telah memeranjatkan semua pihak parti politik. Saya percaya mereka yang paling
terperanjat ialah DAP dan Gerakan di atas kejayaan yang mereka sendiri tidak
sangka. Lalu mereka terus berasa sombong dan bongkak.

Dengan kelakuan sombong yang mereka tunjukkan itu, maka tidaklah boleh hendak
disalahkan jika pelawat-pelawat asing menyangka bahawa parti-parti itulah yang
telah memenangi Ppilihan raya pada keseluruhannya. Parti-parti itu dengan tidak
berlengah-lengah lagi mengaturkan perayaan menyambut `kemenangan’ mereka.

Pada pagi hari Isnin, 12 Mei, Dr. Tan Chee Khoon yang telah memenangi kerusi
dalam kawasan Batu Selangor, dengan kelebihan undi yang besar, telah meminta
kebenaran polis untuk mengadakan satu perarakan kemenangan oleh anggota-
anggota Parti Gerakan. Satu permit telah dikeluarkan dengan syarat perarakan itu
melalui jalan-jalan yang telah dipersetujui oleh polis. DAP pula telah membuat
keputusan hendak mengadakan perarakan pada hari esoknya, hari Selasa, 13 Mei
dengan tidak mendapatkan kebenaran polis. Cadangan ini tidak diteruskan. DAP
telah campur sama dalam perarakan Gerakan.

Pegawai Penjaga Daerah Polis, Kuala Lumpur, Abu Bakar bin Abdul Aziz, dalam
kenyataan-kenyataan yang tercatat melapurkan sebagaimana berikut mengenai
dengan permohonan Dr. Tan itu:

”Pada 12 Mei 1969, Dr. Tan Chee Khoon telah menelefon saya dan meminta
kebenaran hendak mengadakan satu perarakan kemenangan untuk mengucapkan
terima kasih kepada penyokong-penyokongnya dalam kawasan pilihan rayanya
sahaja, iaitu Batu, Sentul dan Jalan Ipoh. Dia hendak memulakan perarakan itu dari
ibu pejabatnya di Jalan Broderick. Dia hendak memulakannya pukul 4.30 petang
dan berakhir pada pukul 7.00 petang. Bilangan orang yang akan mengambil
bahagian ialah kira-kira 500 dan akan diadakan juga perarakan bermotokar.

”Kemudian saya telah berunding dengan Encik Mansor mengenai jalan-jalan yang
hendak dilalui dan juga waktu bagi perarakan itu, dan telah mengambil keputusan
iaitu oleh kerana jam 4.30 petang ialah waktu yang sangat sibuk (untuk lalu lintas),
maka kami fikir perarakan itu patutlah dimulakan dari jam 5.30 petang. Jika tidak,
perarakan itu akan menimbulkan kesusahan kepada orang ramai.

”Saya telah menerangkan kepada Dr. Tan Chee Khoon hal ini. Dia bersetuju, tetarpi
dia telah meminta supaya perarakan itu berakhir sejam kemudian kerana waktu
mulanya pun telah dilambatkan satu jam. Kami telah bersetuju atas permintaannya
itu dan satu lesen telah dikeluarkan atas namanya”.

Dari segi politik, perarakan kemenangan Dr. Tan itu merupakan satu cara
yang belum pernah dilakukan seumpamanya pada masa lepas. Setelah perarakan
yang berlesen itu tamat, perarakan-perarakan haram yang penuh dengan
perbuatan dan kelakuan biadab dan samseng telah diadakan. Mereka telah
melanggar perintah-perintah polis, dan melalui jalan-jalan yang tidak diberi
kebenaran sehingga mengendalakan lalu lintas. Perasaan gila kemenangan telah
memuncak dan tidak terkawal lagi, dan pihak komunis pasti pula mengambil
kesempatan menghasut dan menghangatkan perasaan mereka. Orang-orang yang
menang pilihan raya telah membuat satu kesilapan yang besar, sekalipun mungkin
mereka tidak bertanggungjawab atas kejadian itu.

Perarakan haram ini telah masuk ke Jalan Campbell dan Jalan Hale, iaitu
jalan-jalan menghala masuk ke Kampung Baharu di mana kira-kira 30,000 orang
Melayu telah hidup dengan rukun damai dalam kawasan mereka sendiri yang
terletak di tengah-tengah bandar Kuala Lumpur selama bertahun-tahun. Jalan Hale
ialah sebatang jalan besar di Kampung Baharu. Di sepanjang jalan itu mereka telah
bertempik sorak dan apakala mereka berada di kawasan orang-orang Melayu itu,
mereka telah mengejek-ejek dan menunjukkan kebesaran mereka untuk menaikkan
perasaan marah orang-orang Melayu. Mereka melakukan perbuatan ini di kawasan
yang boleh dikatakan kubu UMNO.

Mansor bin Mohamed Noor dalam satu kenyataannya bertulis telah


melaporkan sebagaimana berikut:

”Satu kumpulan yang ramainya kira-kira 20 orang telah berhenti di hadapan Balai
Polis Jalan Travers. Seorang darinya telah melaungkan perkataan ”Melayu mati” di
hadapan rumah kediaman anggota-anggota polis di balai itu, dan juga menunjukkan
kemaluannya kepada polis dengan disaksikan oleh isteri-isteri anggota polis yang
ada dalam kawasan rumah kediaman mereka. Seorang mata-mata (konstabel) telah
membuat report (aduan) di atas kelakuan biadab dan tidak sopan itu.
”Selepas itu, mereka telah berpecah kepada kumpulan-kumpulan kecil. Salah satu
daripadanya telah pergi ke Jalan Mountbatten menahan kereta-kereta orang-orang
Melayu dan memaki hamun mereka itu dengan tujuan hendak menghina mereka.
Mereka telah mengancam dan menonyoh mata anak perempuan OCPD (Ketua Polis
Daerah) sendiri yang berumur kira-kira 17 tahun. Sambil itu mereka berkata
”Engkau Melayu Bodoh”, ”Tiada Kuasa”. Seorang pemuda Melayu telah melaporkan
ke Ibu Pejabat Polis yang dia telah dipukul oleh tiga orang Cina di Foch Avenue”.

Yeoh Teck Chye dari Parti Gerakan yang menjadi Yang Di-Pertua Kongress
Kesatuan Sekerja Malaysia telah mengaku bahawa kelakuan mereka yang
mengambil bahagian dalam perarakan haram itu telah mengganggu keamanan
orang ramai. Beliau ialah calon Gerakan yang menang dengan kelebihan undi yang
besar dalam kawasan Bukit Bintang, Kuala Lumpur.

Pada hari Selasa, 13 Mei, dia telah minta maaf secara terbuka dalam akhbar
di atas kelakuan penyokong-penyokong partinya yang telah menyusahkan orang
ramai, tetapi telah terlambat kerana perbuatan mereka amatlah memedihkan hati
orang-orang Melayu. Memang patut dia meminta maaf kerana selepas perarakan
Dr. Tan itu bersurai pada pukul 8.00 malam sebagaimana yang dipersetujui, dia
sendiri telah mengambil bahagian dalam perarakan haram sebagaimana yang
tercatat dalam laporan polis.

Dari peristiwa-peristiwa yang berlaku pada malam itu, maka jelaslah


bahawa pemimpin-pemimpin Gerakan tidak lagi dapat mengawal perasan pengikut-
pengikut mereka, bahkan meerka sendiri telah terheret sama. Merekalah yang
bertanggung jawab menghidupkan perasaan itu. Setelah perarakan berlesen itu
bersurai, penyokong-penyokong mereka telah berpecah kepada beberapa
kumpulan. Mereka merayau ke sana sini sambil melaung-laungkan kemenangan
mereka, dan dua perarakan haram lagi telah dimulakan.

Abu Bakar bin Abdul Aziz, Pegawai Penjaga Daerah Polis Kuala Lumpur
melaporkan dalam satu kenyataan bertulis:

”Saya sedang berada di bilik kawalan pada pukul 10.10 malam dan saya telah
terima maklumat bahawa Yeoh Teck Chye telah mengepalai satu perarakan di Jalan
Bukit Bintang dengan tidak mendapat kebenaran. Satu lagi perarakan datang dari
Petaling Jaya dikepalai oleh V.David, juga tidak mendapat kebenaran. (V. David dari
Parti Gerakan telah memenangi kerusi Parlimen di Pulau Pinang, dan juga kerusi
Dewan Undangan Negeri, di Selangor iaitu negerinya sendiri.)

”Saya telah beri perintah supaya kedua-dua perarakan ini mesti berhenti kerana
tidak ada kebenaran polis. Pasukan Simpanan Persekutuan (FRU) telah dihantar
untuk menyuraikannya.

”Sementara itu perarakan di Bukit Bintang itu telah bersurai tetapi perarakan yang
diketuai oleh David telah pergi ke Peking Hotel (Jalan Brickfields) di mana 200 orang
pemuda India sedang menunggu. Pasukan FRU telah dihantar ke sana untuk
menyuraikan mereka”.
”Kemudian David telah cuba berhubung dengan Ketua Pegawai Polis tetapi tidak
dapat; dia kemudian berhubung dengan saya. Dia beritahu saya jangan
menghantar anggota-anggota polis FRU untuk menimbulkan provokasi di kalangan
penyokong-penyokongnya. Ketika itu jam menunjukkan pukul 12.05 pagi 13 Mei.

”Saya beritahu padanya bahawa penyokong-penyokongnya (mereka nyatalah


sedang mabuk kemenangan dan mabuk todi) telah mengganggu ketentaraman
orang lain dengan membuat bising dan saya telah pun menerima beberapa
panggilan telefon yang mengadukan hal ini. Saya beritahu kepadanya bahawa
perhimpunan itu mestilah bersurai kerana jika tidak mereka akan disuraikan dengan
paksa.

”Dia tanya sama ada saya kenal siapa dia. Saya jawab saya kenal dia sebagai Encik
David. Dia kemudian berkata dialah seorang Ahli Parlimen yang baru dipilih. Saya
jawab kepadanya, itu tidak menjadi soal, tetapi yang penting pada saya ialah dia
mesti memberitahu penyokong-penyokongnya supaya bersurai kerana jika tidak
anggota FRU akan menyuraikannya. Dia langsung berkata ”Pergi berambus FRU,
kamu anak haram”, dan terus menghentakkan telefon.

”Sebahagian daripada perarakan itu telah juga pergi ke Pudu dan melemparkan
perkataan-perkataan menghina orang-orang Melayu dan Polis.

”Sebuah lori yang berisi penuh dengan penyokong-penyokong Gerakan yang


bertempik sorak telah pergi ke sekeliling Sentul tetapi telah ditahan oleh polis
kerana lori itu tidak ada permit pengangkutan.

”Dari apa yang dapat dilihat, DAP juga ada campur dalam perarakan itu tetapi
payah hendak mengenal mereka terkecuali dari cogan parti merka. Susah hendak
dikatakan siapakah yang patut disalahkan, tetapi pada perasaan saya kedua-dua
Gerakan dan DAP patut sama-sama disalahkan kerana menimbulkan perbuatan
kacau yang boleh memecahkan keamanan. Jika polis tidak segera bertindak, maka
kekacauan mungkin telah berlaku”.

Patut diambil perhatian bahawa kedua-dua perarakan yang disebut oleh Abu
Bakar dalam kenyataannya itu telah dijalankan dengan tidak mendapat kebenaran
polis. Jika Parti Gerakan benar-benar hendak mengadakan perarakan
kemenangannya sahaja, maka bagaimana pula boleh timbul perbuatan-perbuatan
tunjuk perasaan pada malam itu juga?

Sebagaimana yang dilaporkan oleh Abu Bakar, kedua-dua perarakan itu


telah bersurai, tetapi kelakuan-kelakuan liar dan perbuatan-perbuatan menyakitkan
hati terus juga berjalan kemudian dari itu. Perarakan itu telah berpecah kepada
beberapa kumpulan untuk menimbulkan tunjuk perasana di tiga bahagian Kuala
Lumpur, di Brickfields, di Pudu dan di Sentul. Kawasan-kawasan ini terletak satu di
Selatan, satu di Tengah dan satu lagi di Utara bandar Kuala Lumpur, dan jauh
jaraknya di antara kawasan yang pertama dengan kawasan yagn ketiga ialah
hampir-hampir tujuh batu. Tunjuk-tunjuk perasaan ini berlangsugn hingga lepas
tengah malam.
Saya rasa tidak syak lagi tunjuk perasaan yang diadakan di merata-rata
tempat secara berasingan itu bertujuan untuk mengeruhkan lagi suasana di Kuala
Lumpur yang telah pun menunjukkan tanda-tanda ketegangan.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 11 : Api Menyala Malam

SAYA telah pulang ke Kuala Lumpur dari Alor Setar kira-kira pada tengah malam
hari Selasa, 13 Mei iaitu satu hari yang telah mengubah nasib bangsa dan negara
kita.

Ketua Setiausaha Sulit saya telah memberitahu saya yang dia telah
menerima khabar bahawa satu tindak balas berupa tunjuk perasaan akan diadakan
pada petang itu kerana orang-orang Melayu di Kuala Lumpur sangat marah dengan
tunjuk perasaan anti Melayu dan perbuatan menghina dan biadab yang dilakukan
oleh puak-puak pembangkang pada 12 Mei.

Dia telah memberitahu saya bahawa UMNO akan mengadakan satu


perarakan untuk merayakan kemenangan parti, dan mereka yang akan mengambil
bahagian akan berhimpun di rumah Menteri Besar Selangor, Dato’ Harun bin Haji
Idris di Jalan Raja Muda.

Perarakan itu akan dimulakan dari rumah Menteri Besar Selangor. Menurut
acara yang dicadangkan, Menteri Besar dijadualkan berucap kepada perhimpunan
itu sebelum perarakan bermula.

Pada petang itu juga Tun Tan Siew Sin, Khaw Kai Boh, Dr. Lim Swee Aun,
dan Tan Sri T.H. Tan telah datang berjumpa saya di Residency untuk melahirkan
perasaan dukacita MCA di atas keputusan pilihan raya, dan menyatakan bahawa
nyatalah orang-orang Cina telah hilang kepercayaannya kepada pemimpin-
pemimpin MCA. Dengan keadaan yang demikian, mereka berpendapat bahawa
tidaklah bijak bagi mereka menyertai Kabinet kerana mereka tidak lagi mewakili
orang-orang Cina.

Saya telah menjawab bahawa Kabinet akan mengalami kerugian yang besar
jika mereka tidak mengambil bahagian kerana perkhidmatan mereka kepada
negara dan kepada Perikatan di masa yang lepas sangatlah dihargai. Saya telah
berkata bahawa mungkin selepas daripada beberapa ketika mereka masuk balik
dalam Kerajaan, tetapi saya menasihatkan mereka supaya mengambil masa sedikit
untuk berfikir mengenai keputusan mereka itu.

Selepas itu kami telah membincangkan hal-hal yang telah berlaku di dalam
beberapa hari yang lepas seperti perarakan mayat pemuda Parti Buruh, perarakan
kemenangan Gerakan dan tunjuk perasaan yang haram. Selepas itu rombongan
MCA itu pun meninggalkan saya, tetapi saya terus memikirkan sikap orang-orang
Cina itu yang telah mengecewakan pemimpin-pemimpin yang telah berkhidmat
kepada mereka dan kepada negara dengan cemerlang, dan dengan sikap mereka
yang seperti itu, apakah yang mungkin berlaku lagi kemudian hari?

Tunjuk perasaan Gerakan pada 12 Mei bukan sahaja telah menimbulkan


perasaan marah orang-orang Melayu bahkan juga menyakitkan hati mereka. Saya
sendiri bimbang perarakan yang akan diadakan oleh UMNO itu mungkin membawa
kepada kekacauan. Pada waktu itu tidaklah dapat lagi ditahan keinginan ahli-ahli
UMNO hendak mengadakan perarakan kerana pihak pembangkang telah pun
mengadakan perarakan-perarakan mereka. Selain daripada itu, UMNO juga telah
mendapat permit untuk mengadakan perarakan yang tersebut. Saya Cuma dapat
berdoa kepada Allah Subhanahu Wataala moga-moga tidak berlaku sebarang
kejadian yang buruk.

Kemudian Tun Sambanthan telah datang berjumpa saya, dan kami telah
membincangkan keputusan pilihan raya. Meskipun dia telah melakukan segala daya
upaya untuk berkhidmat bagi kepentingan kaum India, tetapi Tun Sambanthan juga
berasa bahawa MIC juga telah hilang sokongan orang-orang India di sesetengah
kawasan.

Beliau juga memikirkan sama ada MIC patut meneruskan khidmat dalam
Kabinet untuk mewakili orang-orang India atau sebaliknya setelah menimbangkan
sikap yang telah diambil oleh MCA pada ketika itu untuk tidak menyertai Kabinet.

Saya kemudian telah menasihatkan beliau bahawa demi kepentingan


Perikatan dan bangsa adalah bijak bagi beliau dan Manickavasagam (timbalannya)
terus tinggal di Kabinet. Saya merasa gembira bila Tun Sambanthan bersetuju
menerima nasihat saya itu.

Dalam masa kami melanjutkan perbualan itu, satu panggilan telefon telah
diterima pada jam 6.45 petang, menyatakan bahawa satu kejadian yang ngeri telah
berlaku di Jalan Raja Muda dalam mana beberapa orang Cina diserang.

Tidak lama kemudian Mansor, Ketua Lalulintas Polis Kuala Lumpur, dan
beberapa orang lagi telah dating berjumpa saya dan memberitahu bahawa
beberapa kejadian pembunuhan telah berlaku. Bandar Kuala Lumpur terus
diletakkan di bawah perintah berkurung mulai jam 7.00 petang. Pasukan-pasukan
keselamatan telah keluar mengawal dan askar-askar telah dipanggil untuk
membantu.

Saya telah memberitahu mereka bahawa saya suka hendak pergi ke tempat
kejadian itu untuk melihat apa yang dapat saya buat, tetapi saya telah dinasihatkan
supaya pergi ke Ibu Pejabat Polis untuk mendengar laporan-laporan yang diterima
dari masa ke masa.

Setelah menunaikan sembahyang Maghrib, saya terus pergi ke Ibu pejabat


Polis Selangor di Jalan Bandar. Selepas saya mendengar laporan-laporan pihak polis,
saya pulang ke Residency untuk makan malam dan saya telah mengaturkan supaya
Radio Malaysia menghantar seorang pegawainya supaya dapat saya merakam satu
ucapan. Apabila pegawai itu datang iaitu kira-kira jam 9.30 malam, saya sedang
berada di dalam dikacita yang amat sangat sehingga saya berasa susah hendak
berfikir. Oleh kerana saya sedar bahawa satu tindakan perlu diambil dengan serta-
merta, maka saya terus merakamkan ucapan saya itu dengan tidak membuat apa-
apa persediaan pun. Perkataan saya pada malam yang malang itu ialah:

UCAPAN TUNKU PERDANA MENTERI MELALUI RADIO DAN TELEVISYEN MALAYSIA


PADA 13 HARIBULAN MEI 1969;

“Kejadian yang tidak diingini telah pun berlaku di Kuala Lumpur dan pasukan-
pasukan keselamatan telah pun mengawal dengan kuatnya di serata tempat dan
penjuru-penjuru jalan. Dengan keadaan yang demikian, saya terpaksa
mengisytiharkan darurat di Kuala Lumpur. Curfew pun telah dimulakan dan
dijalankan. Dan saya telah memberikan kuasa mengisytiharkan buat darurat atau
pun state emergency di serata negeri lagi, sekiranya wajib dibuat demikian kerana
hendak menjaga keamanan negeri, nyawa dan harta benda dan dengan ini adalah
menjadi tanggungjawab saya dan saya akan menjalankan dengan sekuat-kuatnya
kuasa saya itu.

Saya meminta pertolongan semua pihak yang bertanggungjawab supaya bekerja


sama dengan pegawai-pegawai keamanan kerana menolong menjaga keamanan di
negeri kita ini dan penduduk-penduduknya. Kejadian yang berlaku itu tidak ada
sebab. Apa yang diperbuat oleh parti pembangkang semalam kita tidak ingini dan
saya pegang dan tuduh mereka telah memulakan kejadian yang jahat dan khianat
itu. Tetapi balas membalas bukan boleh menimbulkan baiknya.

Saya rasa sangat susah hati di atas apa yang telah berlaku kerana dua bulan
lamanya saya telah berpusing di tempat-tempat memberi sayarahan dan
mengingatkan kepada semua penduduk segala dakyah anti itu bangsa boleh
menimbulkan pergaduhan yang besar di antara bangsa-bangsa, penduduk-
penduduk di negeri kita ini. Oleh sebab negeri ini adalah berbilang bangsa, saya
rasa hal seumpama ini harus berlaku, hal pergaduhan yang seumpama ini harus
berlaku dan sekarang ini telah pun berlaku, sungguhpun caranya sederhana.

Semua yang bertanggungjawab mestilah menjalankan kepentingan mereka supaya


hal ini tidak merebak.

Mahulah setiap tempat melantik jawatankuasa muhibbah secara serata tempat itu
boleh menjaga keselamatan dan perasaan baik sangka antara satu kaum dengan
kaum yang lain. Negeri ini bergantung kepada tuan-tuan sekalian. Tolong masing-
masing yang jujur dan ikhlas kepada saya yang menjaga negeri ini supaya tidak
berbangkit hal-hal yang bahaya. Negeri yang kita kasihi ini adalah berkehendak
pertolongan tuan-tuan sekalian. Saya doakan ke hadrat Allah Subhanahu Wata’ala.
Selamatkanlah semua penduduk.

Setelah itu saya menaiki kereta untuk pergi ke Televisyen Malaysia.


Setibanya saya di sana saya terus berucap menerusi televisyen di tengah-tengah
satu rancangan yang disukai ramai. Apabila menghadapi kamera televisyen,
perasaan saya telah begitu memuncak sehingga kadang-kadang saya susah hendak
mengeluarkan perkataan, tetapi oleh kerana adanya azam saya yang kuat, maka
dapatlah juga saya mengulangi dalam bahasa Melayu dan Inggeris apa yang telah
saya rakamkan di Residency. Pada masa itu waktunya ialah 10.32 malam.

Pada kira-kira jam 11.00 malam, semasa saya dalam perjalanan balik ke
Residency, saya telah mengambil keputusan untuk pergi ke Ibu pejabat Polis di
Jalan Bandar sekali lagi dan langsung menyuruh pemandu kereta saya berpusing ke
jalan yang menghala ke Ibu pejabat Polis itu. Semasa kereta saya masuk ke satu
jalan kecil yang menghala ke Jalan Bandar, saya telah nampak beberapa orang
samseng, tetapi apabila mereka melihat kereta saya, mereka pun lari. Saya telah
sampai ke Ibu pejabat Polis dan duduk di sana sehingga lepas tengah malam.
Peristiwa pada petang itu tidaklah mudah hendak dilupakan seumur hidup saya.

Saya tidak dapat tidur pada malam itu kerana mengenangkan kejadian
sedih yang telah menimpa ibu kota dan negara kita yang aman ini. Saya telah
merasa gelisah dan berjalan mundar-mandir, serta menghabiskan masa saya di
atas tikar sembahyang untuk berdoa kepada Allah. Saya berdiri di beranda di luar
bilik tidur saya dan menghalakan pandangan saya ke bandar Kuala Lumpur sambil
memerhatikan api yang telah menjulang tinggi di beberapa kawasan berhampiran
dengan Kampung Baharu dan di sebelah utara.

Kuala Lumpur telah menjadi satu bandar yang terang dengan api kebakaran
dan dapat dilihat dengan jelas dari rumah saya yang terletak di atas bukit. Inilah
satu pandangan yang sangat menyedihkan dan saya tidak sangka saya akan
menyaksikan kejadian yang seperti itu semasa hayat saya. Api yang menjilat
bangunan itu telah menghanguskan segala usaha saya dalam beberapa tahun yang
lepas untuk menjadikan Malaysia sebagai sebuah negara yang bahagia dan aman,
dan juga menghancurkan impian saya hendak menjadi Perdana Menteri yang paling
bahagia di dunia.

Ketika saya memerhatikan api yang menjulang tinggi itu terbayanglah di


mata saya kejadian-kejadian dahsyat yang sedang berlaku di malam yang
mengerikan itu, dan terkenanglah saya kepada peritiwa-peristiwa yang lepas yang
menyebabkan timbulnya malapetaka itu. Pada waktu itu saya sedar dan insaf
bahawa jika hendak difahami sebab-sebab kenapa boleh tercetus peristiwa yang
buruk itu, maka perlulah dikaji satu persatu kejadian-kejadian yang telah lepas.

Pada hari itu saya telah menerima laporan mengenai perarakan Gerakan
yang telah diadakan dahulu semalam. Mereka telah melemparkan kata nesta
terhadap orang-orang Melatu dan menyuruh orang0orang Melayu pulang kampung-
kampung dan desa kerana kapal layar (lambing Perikatan) telah ditenggelamkan.
Kesemua hal-hal ini terbayang di dalam ingatan saya yang merupakan sebahagian
dari sebab-sebab berlakunya rusuhan itu.

Kelakuan yang keji dan perbuatan provokasi terhadap orang-orang Melayu


yang dilakukan oleh mereka itu telah melampaui batas kesopanan manusia
sehingga telah menimbulkan api kemarahan yang tidak terhingga di kalangan
orang-orang Melayu. Sebab itulah ahli-ahli UMNO telah berhimpun di rumah Menteri
Besar di Jalan Raja Muda pada petang 13 Mei. Sebagai Pengerusi UMNO bagi negeri
Selangor, Dato’ Harun bersetuju dengan permintaan ahli-ahli parti hendak
mengadakan satu perarakan yang sama bagi merayakan kemenangan Perikatan,
dan oleh kerana kebenaran telah pun diperoleh, maka perarakan itu mestilah
berjalan sebagaimana yang telah diatur.

Ketika mereka sedang berhimpun di halaman rumah Dato’ Harun, tiba-tiba


khabar telah diterima yang menyatakan bahawa orang-orang Cina telah menyerang
orang-orang Melayu di Setapak, kira-kira satu atau dua batu hala ke utara, semasa
orang-orang Melayu itu sedang dalam perjalanan hendak mengambil bahagian
dalam perarakan yang akan bergerak dari Jalan Raja Muda. Perkhabaran menaikkan
berang orang-orang Melayu yang sedang berhimpun, dan mereka terus mengamuk
dengan tidak dapat dikawal lagi. Dua orang Cina yang melalui jalan itu dengan
menunggang motosikal telah diserang dan dibunuh. Dengan itu bermulalah rusuhan
13 Mei yang meletuskan kekacauan yang belum pernah berlaku sepertinya dalam
sejarah Malaysia.

Saya suka menceritakan di sini kejadian-kejadian lain yang berlaku lebih


dahulu pada petang 13 Mei itu juga di Jalan Ipoh, jalan besar hala ke utara.
Beberapa hari kemudian seorang saksi yang menyaksikan sendiri kejadian itu telah
melaporkan kepada saya bahawa bas-bas yang datang dari utara, dari tempat-
tempat seperti Selayang (kira-kira 20 batu jauhnya) telah ditahan oleh sekumpulan
pemuda Cina untuk mencari orang-orang Melayu, sambil melaung-laungkan
perkataan “Darah bayar darah”. Perkataan seperti inilah yang telah kedengaran
dalam perarakan mayat.

Dengan itu bolehlah dikatakan bahawa peristiwa-peristiwa 13hb. Mei itu


sebenarnya telah dicetuskan oleh pemuda-pemuda Cina Komunis; pemuda-pemuda
ini boleh jadi orang yang sama yang telah mengambil bahagian dalam perarakan
mayat, atau pun orang-orang yang sejenis dengan mereka. Tulisan “Darah bayar
darah” adalah di antara cogankata yang telah tertulis di atas sepanduk-sepanduk
yang diarak dalam perarakan mayat oleh pemuda-pemuda Parti Buruh pada 9 Mei;
cogankata yang dilaungkan oleh mereka sepanjang perarakan itu.

Sesungguhnya kita boleh mendakwa bahawa cogankata “Darah bayar


darah” dan tindakan-tindakan yang tidak bertanggungjawab oleh ahli-ahli Parti
Gerakan dan DAP apabila mengadakan perarakan kemenangan mereka, dan juga
tunjuk perasaan yang diadakan kemudiannya oleh samseng-samseng yang tidak
bertanggungjawab adalah unsur-unsur yang akhirnya mencetuskan kekacauan 13
Mei.

Tatkala saya sedang termenung di beranda rumah saya itu, maka terkenanglah
saya kembali kepada keadaan yang terpaksa dihadapi oleh negara dalam tahun
1948 sebab pihak yang berkuasa British pada ketika itu tidak segera mengambil
tindakan yang tegas terhadap pengacau-pengacau. Kecuaian mereka itu telah
menyebabkan timbulnya darurat sehingga banyak nyawa yang terkorban dan harta
benda yang binasa. Keganasan yang berlaku dalam masa darurat itu telah berjalan
selama 10 tahun di bawah di bawah pentadbiran penjajah dan dua tahun lagi dalam
masa Kerajaan Malaya yang merdeka. Kebinasaan dan kecelakaan yang telah
menimpa negara dan rakyat semasa darurat itu berlaku adalah semata-mata
kerana pihak yang berkuasa enggan mengambil tindakan yang keras dari awal.
Maka jelaslah kepada saya bahawa jika satu tindakan yang segera tidak
diambil, maka segala tanda-tanda yang dapat disaksikan di dalam kempen pilihan
raya dan rusuhan serta perbuatan bakar-membakar yang sedang dilakukan pada
ketika itu di Kuala Lumpur menunjukkan bahawa satu kecelakaan yang sama
seperti yang telah dirasai dalam tahun 1948 dahulu akan berulang lagi.

Oleh itu saya dengan serta-merta mengambil keputusan bahawa Kerajaan


mestilah bertindak dengan cepat dan mengambil segala langkah yang perlu bagi
mencegah kekacauan di Kuala Lumpur ini daripada merebak atau menjadi lebih
buruk bagi keseluruhan negara.

Saya juga berazam bahawa rancangan yang akan dilaksanakan itu akan
merupakan tindakan-tindakan yang boleh mendatangkan kesan yang berpanjangan
supaya dapatlah kita mencegah kejadian seperti itu daripada berulang pada masa
akan datang. Tidak ada sesiapa yang mahu kejadian itu berlaku lagi sama ada
orang-orang Cina, India atau Melayu. Tidak ada siapa di Malaysia ini yang suka
melihat negara yang aman ini terjerumus ke dalam lembah kekacauan kecuali
Komunis dan mereka yang bersimpati dengannya, dan juga ahli-ahli politik yang
bersubahat dengan anasir-anasir ini atau pun membiarkan diri mereka digunakan
oleh anasir-anasir yang tersebut untuk kepentingan politik mereka. Sesungguhnya
setelah menikmati kejayaan, keamanan dan kemakmuran sejak beberapa tahun
yang lepas, maka sesuatu kecelakaan yang seperti itu tentulah merupakan satu
bencana yang dahsyat.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 12 : Tindakan Dan Kejadian

HARI Rabu, 14 Mei 1969 adalah hari yang sibuk bagi saya dan penuh dengan
tindakan-tindakan dan kejadian-kejadian yang menakjubkan.

Inilah hari Rabu yang pertama selepas daripada hari mengundi, dan
sekiranya negara tidak berada di dalam kekacauan, maka menurut kebiasaannya
saya patut menerima panggilan daripada Istana Negara untuk mengadap Duli Yang
Maha Mulia Seri Paduka Baginda Yang di-Pertuan Agong sebagai ketua parti
Perikatan yang menang dalam pilihan raya untuk menerima surat tauliah bagi
menubuhkan sebuah Kerajaan baru.

Selepas mengadap dan setibanya saya balik ke Residency, barulah saya


mengambil keputusan untuk melantik ahli-ahli Kabinet dan mengaturkan supaya
menteri-menteri yang dilantik pergi ke istana untuk mengangkat sumpah dihadapan
Duli Yang Maha Mulia di mana saya sendiri hadir bersama. Biasanya hari
mengangkat sumpah diadakan dengan istiadat yang penuh penghormatan dan
merupakan satu majlis yang gembira.

Sebaliknya oleh kerana saya terpaksa menghadapi krisis negara, maka saya
telah mengadap Duli Yang Maha Mulia untuk melaporkan bencana yang telah
menimpa negara kita ini dengan tidak semena-mena.
Saya juga telah mengadakan satu mesyuarat khas antara menteri-menteri
kanan Kabinet lama pada pagi itu di Residency dan telah juga menjemput Tun Dr.
Ismail bin Dato’ Abdul Rahman, seorang rakan kabinet yang telah bersara untuk
hadir dalam mesyuarat itu.

Saya telah menawarkan dirinya kepada Tun Abdul Razak menerusi telefon
dahulu semalam untuk perkhidmatan kepada negara dalam apa jua jawatan jika
saya memerlukan perkhidmatannya. Tun Abdul Razak telah menyampaikan ucapan
terima kasih kepadanya, lebih-lebih lagi kerana beliau tahu bahawa Tun Dr. Ismail
tidak begitu sihat dan telah bercadang hendak pergi ke England untuk diperiksa
oleh seorang pakar perubatan.

Pada kebiasaannya hari Rabu ialah hari mesyuarat Kabinet, tetapi pada kali
ini mesyuarat yang pertama bagi Kabinet yang baru tidak diadakan dan sebagai
gantinya saya telah mempengerusikan sebuah Kabinet sementara bagi ’Darurat’.
Saya telah memberitahu rakan-rakan saya mengenai cadangan-cadangan yang
saya telah putuskan pada malam tadi.

Pertama sekali saya telah memberitahu mereka bahawa perlulah saya


menasihatkan Duli Yang Maha Mulia supaya mengisytiharkan darurat di seluruh
negara kerana tidak ada jalan lain lagi yang lebih berkesan untuk menghadapi
keadaan yang sedang berlaku. Saya juga memberitahu mereka bahawa pilihan raya
di Malaysia Timur kenalah ditangguhkan dengan tidak tentu masanya.

Saya juga telah mengambil keputusan hendak menubuhkan sebuah Majlis


Gerakan Negara untuk menyelenggara segala perkara-perkara yang bersangkutan
dengan darurat. Serentak dengan itu saya juga akan menubuhkan sebuah Kabinet
Darurat yang terdiri daripada ahli-ahli yang lama dan ahli-ahli yang baru untuk
menyelenggara perkara-perkara pentadbiran.

Tujuan saya menubuhkan sebuah Kabinet Darurat ialah supaya di satu masa
kelak dapat dirundingkan bagi penubuhan sebuah Kabinet yang kekal, dan buat
sementara waktu dapatlah Kabinet Darurat ini menguruskan dengan serta-merta
segala perkara-perkara yang berlaku dari sehari ke sehari untuk melicinkan
pentadbiran. Saya telah memberitahu menteri-menteri kanan bahawa saya akan
pergi ke Istana pada petang itu juga untuk memohon kuasa dari Duli Yang Maha
Mulia bagi melaksanakan keputusan ini.

Saya telah berunding dengan Tun Abdul Razak bagi menyusun satu
rancangan untuk pembahagian makanan kepada orang-orang yang tinggal di
kawasan-kawasan yang telah dikenakan perintah berkurung selama 24 jam pada
ketika itu dan mereka tidak dapat keluar dari rumah untuk membeli barang-barang
makanan yang mereka perlukan. Kami telah mengambil keputusan untuk
menjadikan Sekolah Hishamuddin sebagai pusat pembahagian makanan kerana
sekolah itu terletak di tengah-tengah ibu kota. Beliau telah mengambil tindakan
dengan segera dan pada pagi esoknya pusat pembahagian makanan itu pun
mulalah dibuka.
Apabila saya melawat ke pusat itu pada hari yang tersebut saya sangatlah
tertarik hati dengan kerja bersungguh-sungguh yang telah dilakukan oleh beratus-
ratus orang sukarelawan, beberapa orang daripada mereka terdiri daripada
diplomat asing dan isteri-isteri mereka. Mereka itu telah menolong membungkus
makanan untuk dibahagikan kepada orang ramai.Ramai daripada mereka comot
dengan tepung di muka dan pakaian tetapi mereka bekerja dengan riang dan
tenang sekalipun kerja itu berat dan tidak pernah mereka buat sebelumnya.
Seorang pegawai muda diplomat telah berkata dengan berseloroh ”sekarang kami
menjadi orang bunga” apabila saya lalu berdekatan dengannya. Pada mulanya
kerja itu agak kelam-kabut sedikit kerana sukarelawan-sukarelawan itu tidak
berpengalaman. Tetapi selepas beberapa hari, kerja-kerja di pusat pembahagian
makanan itu telah berjalan dengan lancar.

Pada petang itu saya telah memanggil Peguamcara ke rumah saya untuk
merangkakan bersama-sama dengannya pelbagai perisytiharan darurat dalam
negara dan juga mengisytiharkan seluruh kawasan dalam Persekutuan sebagai
kawasan keselamatan. Pada malam itu juga saya telah mengadap Duli Yang Maha
Mulia di Istana bagi mendapatkan tandatangan Baginda atas ke semua
pemasyhuran itu.

Pada malam yang kedua itu juga saya telah berucap sekali lagi menerusi
televisyen dan radio untuk memasyhurkan penangguhan pilihan raya di Malaysia
Timur. Selepas itu saya telah pergi ke Ibupejabat Polis Selangor sehinggalah lepas
tengah malam. Begitulah yang telah saya lakukan pada 15. Mei. Pendek kata saya
telah melaksanakan tanggungjawab dan kewajipan saya pada 13, 14 dan 15 Mei
dengan bersungguh-sungguh dan dengan rasa yang penuh dukacita siang dan
malam. Ketika itulah mata kanan saya telah bertambah rosak.

Saya terapaksa membuat keputusan dan menjalankan tindakan-tindakan


yang tersebut itu dengan sebab saya sedar di atas kewajipan Kerajaan unutk
menyelamatkan nyawa dan harta benda. Saya insaf bahawa oleh kerana saya
menghidapa keuzuran mata, maka tidaklah dapat saya hendak menjalankan kedua-
dua tanggungan mentadbirkan negara ini dan menghadapi darurat dengan cekap
sebab kerja-kerja itu banyak dan memakan masa.

Sebab itulah saya telah memohon persetujuan Duli Yang Maha Mulia untuk
melantik Tun Abdul Razak, yang menjadi Timbalan Perdana Menteri dan Menteri
Pertahanan, sebagai pengarah bagi Majlis Gerakan Negara yang dicadangkan. Saya
rasa pilihan saya ini sangatlah tepat kerana beliau seorang yang masih muda dan
lebih cergas, dan mempunyai tenaga yang banyak. Beliau sangatlah munasabah
diberi tanggungan yang berat untuk mengembalikan keamanan di negeri ini
memandang kepada pengalaman beliau yang luas di Kementerian Pertahanan dan
Kementerian Pembangunan Negara.

Masalah yang kita hadapi ialah mengenai persoalan hidup atau mati
sebilangan rakyat negara ini. Oleh yang demikian kewajipan kita ialah memberi
keyakinan kepada mereka supaya hilang rasa takut dan bimbang di atas perbuatan-
perbuatan puak-puak pelampau dan pengkhianat-pengkhianat dari apa jua kaum.
Kita semua mestilah sedar bahawa krisis ini telah timbul dari pertelingkahan
kaum, satu keadaan yang lebih buruk daripada keganasan Komunis, sebab kejadian
ini boleh menjahanamkan seluruh asas negara dan boleh menumbangkan
keteguhan negara sekiranya tidak diatasi dengan cepat dan berkesan. Kita tidak
boleh membuang masa lagi untuk bertindak.

Kita boleh nampak dengan jelas tanggungan dan kewajipan kita. Tun Razak
ialah orang yang paling layak menjalankan kerja yang berat itu. Saya yakin dan
percaya bahawa dengan pertolongan anggota-anggota Kabinet, pasukan-pasukan
keselamatan dan kakitangan Kerajaan serta rakyat yang sangat taat setia, maka
tujuan dan cita-cita kita akan dapat dicapai tidak lama lagi.

Oleh yang dimikian saya telah sanggup turun satu atau dua tingkat untuk
memberi kuasa yang penuh kepada Tun Razak menjalankan kerja yang penting itu,
tetapi saya masih tetap menjadi Perdana Menteri, dan dengan yang sedemikian
bertanggungjawab di atas segala tindakan mengenai darurat. Tun Razak sentiasa
berunding dengan saya.

Pada masa yang lepas sebahagian orang-orang Cina yang tertentu telah
menfitnah Tun Razak dengan mengatakan bahawa beliau tidak suka orang-orang
Cina atau pun anti orang Cina. Saya telah kenal biasa dangan Tun Razak sebagai
seorang rakan dan sahabat dan selama saya menjadi Perdana Menteri saya dapati
beliau adalah seorang nasionalis dan seorang patriot. Beliau juga seorang
yang sanggup berkorban untuk bangsa dan negara, dan adil dalam
petimbangannya.

Selain daripada itu saya berani menambahkan lagi kenyataan saya itu
mengenai Tun Razak. Pertalian saya dengan Tun Razak merupakan satu ikatan
yang tidak ada tolok bandingnya dalam sejarah. Selama beberapa tahun dari
semenjak merdeka, perhubungan kami ini tidak dapat dipisahkan, kerana ia terjalin
dengan satu ikatan saling mengerti dan hormat-menghormati antara kami berdua.
Persahabatan kami sama ada dalam jawatan atau pun di luar jawatan sangatlah
erat sehingga kami sentiasa saling bergantung. Beliau boleh mendapatkan nasihat
saya pada sebarang waktu, sama ada siang atau pun malam, dan saya pula boleh
berpaling kepadanya untuk mendapatkan buah fikiran pada bila-bila masa sahaja
yang saya perlukan. Kalau saya dipanggil ’Bapa Malaysia’, maka Tun Razak adalah
seorang yang menjadi pencipta kemerdekaan kita.

Kerja-kerja Tun Razak dalam masa darurat sudah cukup untuk membuktikan
dengan jelas kesanggupan beliau untuk menjalankan tugas dan kesediaan beliau
untuk memberi apa jua rupa pengorbanan. Bersama-sama dengan ahli-ahli Kabinet
yang lain, beliau dapat menyakinkan kita semua bahawa setiap orang di negara ini
akan dapat hidup dengan aman dan harmoni dan bebas daripada sebarang
ketakutan dan kebimbangan.

Sikap Tun Dr Ismail masuk balik ke dalam Kabinet ketika negara sedang
dalam krisis juga merupakan satu tindakan yang sungguh mulia. Beliau telah
membuktikan diri sebagai seorang yang amat setia kepada negara dan sahabat-
sahabatnya. Saya sukacita menyatakan bahawa boleh dikatakan kesemua ahli-ahli
Kabinet Perikatan mempunyai semangat kesetiaan yang seperti ini. Selain daripada
itu, sikap mereka bekerjasama sebagai satu pasukan merupakan kejayaan yang
menggalakkan.

Pada malam 15 Mei saya menerima satu laporan yang mengatakan bahawa
satu kejadian yang telah berlaku di Melaka di mana seorang telah terbunuh dan
seorang lagi tercedera. Saya segera mendapatkan sebuah helikopter untuk pergi ke
Melaka pada pagi 16 Mei.

Setibanya saya di lapangan terbang Melaka, saya telah dibawa terus ke


Ibupejabat Polis untuk mendengar laporan-laporan. Kemudian saya pergi melawat
ke tempat kejadian.

Menurut Polis Melaka, samseng-samseng Cina telah menyerang dua orang


pengayuh beca roda tiga Melayu, di Jalan Bandar Kubu dan memukul mereka
dengan kejam sehingga seorang daripada mereka telah mati kemudiannya, tetapi
seorang lagi telah dapat menyelamatkan dirinya.

Ketika itu polis sedang menjalankan rondaan, dan mereka mengejar


samseng-samseng itu. Samseng-samseng itu telah lari masuk ke sebuah bangunan
rumah pangsa dengan diburu oleh polis. Sejurus kemudian satu tangkapan telah
dibuat.

Setelah dijalankan penyiasatan, maka terbuktilah bahawa seorang ahli parti


politik pembangkang telah memberi upah kepada samseng-samseng itu untuk
mencetuskan sesuatu kejadian. Bagi memendekkan cerita, ahli parti politik tersebut
itu telah di tangkap kemudianya di sebuah negara lain dan ditahan.

Kemudian saya pergi ke Ibu Pejabat UMNO di Melaka untuk bertemu dengan
beratus-ratus orang ahli UMNO yang datang dari beberapa buah negeri termasuk
Kedah dan Negeri Sembilan kerana mereka terlantar di negeri itu, Mereka telah
datang ke Melaka untuk merayakan Mandi Safar dan oleh kerana adanya perintah
berkurung, mereka tidak dapat pulang ke negeri masing-masing. Selepas
mangaturkan perjalanan pulang mereka dengan diiringi oleh pasukan kawalan,
maka saya pun pulang ke Kuala Lumpur.

Saya sentiasa sibuk dan tidak pernah berdiam diri sejak meletusnya
kekacauan. Setiap hari saya bermesyuarat dengan menteri-menteri kanan, melawat
ke pusat-pusat orang pelarian dan pusat pembahagian makanan, dan juga pergi ke
Ibu Pejabat Polis Selangor untuk mendengar laporan dan memberi arahan.

Pada petang 16 Mei sekembalinya saya dari Melaka, saya telah memanggil
mesyuarat menteri-menteri di Residency, dan dalam mesyuarat itulah Tun Razak
telah dilantik dengan rasminya sebagai Pengarah Gerakan Negara. Pelantikanya itu
telah diumumkan dalam Warta Kerajaan pada hari yang berikutnya, 17 Mei.

Dalam mesyuarat itu juga saya telah memberi kerja tertentu kepada
menteri-menteri yang lain bersangkutan dengan darurat, seperti menguruskan hal-
hal pembahagian makanan, menubuhkan pasukan kawalan (vigilante corp) dan
menyebarkan maklumat-maklumat yang betul dan benar kepada orang ramai.
Lewat hari ini, saya telah melawat Ibu Pejabat Palang Merah untuk
menyaksikan beratus-ratus sukarelawan, lelaki dan perempuan, tua dan
muda, yang sedang berkerja dengan riang untuk membungkus dan manghantar
pakaian ke tempat-tempat yang diperlukan oleh orang ramai. Dari sana saya telah
pergi ke Stadium Merdeka dan Stadium Negara di mana lebih 3,000 orang diberi
perlindungan. Saya telah berbual-bual dengan mereka dan berunding cara-cara
bagaiamana orang-orang yang tidak mempunyai rumah dapat diberi rumah baru,
dan perkara-perkara mengenai dengan kemungkinan mereka dapat hidup kembali
mencari nafkah masing-masing seperti dahulu. Saya juga telah pergi ke Masjid
Kampung Baru di mana beberapa orang sedang diberi perlindungan.
Sesetengahnya telah datang kerana hendak mengambil bahagian dalam perarakan
dan tidak dapat pulang ke rumah masing-masing, dan yang lain lagi telah datang ke
situ kerana mencari perlindungan.

Segala kerja yang saya sebutkan tadi belumlah mengakhiri kewajipan-


kewajipan saya untuk hari ni. Kerja saya yang paling penting sekali akan menyusul
pada malamnya. Pada malam itulah saya telah menaiki kereta menuju ke Televison
Malaysia dan membawa di dalam saku saya sekeping kertas yang mengandungi
tulisan yang amat bersejarah yang pernah saya karang selepas daripada
Pemasyhuran Kemerdekaan 12 tahun yang lepas. Dalam ucapan itu saya telah
memberitahu rakyat Malaysia dan seluruh dunia bahawa selepas daripada kejadian-
kejadian bunuh membunuh dan bakar membakar yang telah berlaku selama tiga
hari tiga malam yang lepas telah mengorbankan banyak jiwa dan menjahanamkan
harta benda, maka perbuatan-perbuatan itu mestilah diberhentikan sama sekali.

Sungguhpun hati saya hancur dengan apa yang akan saya isyhtiharkan
dalam ucapan saya itu, tetapi saya juga berasa insaf bahawa inilah langkah yang
sebaik-baiknya. Dalam ucapan saya itulah saya telah mengishtiharkan darurat di
seluruh negara.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 13 : Keadaan Darurat

Dalam ucapan saya menerusi televisyen dan Radio pada 16hb Mei itu, saya telah
berkata:

“Sekarang kita telah pun mengisytiharkan darurat kerana memerlukan kita


bertindak dengan serta-merta; jika tidak maka keadaan ini tentulah akan menjadi
bertambah buruk dan tidak akan dapat dikawal lagi dan kita akan menghadapi
dengan satu keadaan darurat sebagaimana yang dihadapi oleh British dalam tahun
1948. Ancaman yang kita hadapi sekarang sangatlah genting dan berat dan kita
tidak akan ada jalan lain lagi melainkan bertindak dengan segera. Cuma ada satu
jalan sahaja yang boleh kita lakukan iaitu mengisytiharkan keadaan darurat dan
mengambil segala langkah-langkah yang perlu bagi mencegah keadaan ini
daripada bertambah buruk.”
Pengganas Komunis telah menyusun rancangan mereka untuk mengambil
kuasa daripada tangan kita. Mereka telah dapat menarik pengundi-pengundi
dengan cara ancaman dan menakutkan mereka, dengan cara memujuk mereka
supaya menjatuhkan Perikatan menerusi perjalanan demokrasi, tetapi kita bernasib
baik kerana telah mendapat cukup kerusi untuk menubuhkan kerajaan, jika tidak
saya tidak tahulah apa yang akan jadi kepada negara ini.

Mereka telah menolak MCA kerana mereka telah mengecap MCA sebagai
Parti pro Melayu dan tidak pro orang-orang Cina Malaysia. Mereka telah dapat
menarik orang Cina supaya tidak mengundi MCA dan apa yang lebih pelik lagi ialah
mereka telah berjaya mendapat sambutan orang ramai melalui ancaman-ancaman
mereka itu. Terdahulu, mereka telah mencuba sedaya upaya untuk menghalang
supaya pilihan raya tidak dapat di jalankan tetapi tidak berjaya dan kemudian
mereka telah menjalankan cara-cara lain pula untuk merosakkan perjalanan pilihan
raya itu. Satu peluang baik telah timbul apakala salah seorang dari mereka telah
dibunuh oleh polis sebagai mempertahankan diri dan mereka telah menjadikannya
seorang jaguh perjuangan dan mengarak mayat melalui jalan raya, dengan
melanggar perintah Kerajaan dan melalui jalan-jalan yang tidak dibenarkan oleh
Polis.

Polis telah bersungguh-sungguh bersabar dan bertindak dengan cermat dan


membenarkan perarakan itu terus berjalan. Kiranya polis hilang sabar pada ketika
itu, tentulah kekacauan telah berlaku kerana orang-orang ini telah keluar berarak
dengan memakai berbagai-bagai jenis senjata untuk bertempur dengan Polis.
Dalam perarakan itu mereka telah menunjukkan cogan-cogan anti kerajaan, anti
Malaysia, membawa bendera-bendera merah, dan dengan sombong dan megah
menunjukkan gambar Mao Tze-Tung dan menyanyi memuji Mao, Ini teranglah taktik
pengganas Komunis dan tidak siapa yang boleh menafikan tetapi kita tidak ambil
apa-apa tindakan sehinggalah habis pilihan raya. Tetapi kemuncaknya telah sampai
apakala mereka mengadakan satu perarakan menyambut kemenangan calon-calon
di Kuala Lumpur dengan tidak menurut segala syarat yang telah dikenakan oleh
polis. Mereka juga telah melakukan perbuatan-perbuatan yang boleh menaikkan
kemarahan orang ramai dengan menggunakan kata-kata cacian dan penghinaan
terhadap mereka. Ini adalah perbuatan provokasi yang membangkitkan rasa marah
kepada sesiapa jua yang menyaksikannya. Oleh yang demikian nyatalah bahawa
tujuan di sebalik perbuatan mereka ialah supaya timbul huru-hara dan kekacauan.

Oleh itu saya tidak ada jalan lain lagi melainkan terpaksalah menunjukkan
kepada anasir-anasir jahat itu bahawa kita ada kerajaan yang akan terus
memerintah. Kita telah berada dalam keamanan beberapa lama dari semenjak kita
membatalkan darurat dan peraturan-peraturannya. Sekarang mereka mulakan balik
dan sebab itu mestilah kita bertindak dengan secepat-cepatnya. Jika tidak, maka
tidak lah dapat kita hendak memelihara keamanan dan harmoni dalam negara ini.
Oleh kerana peraturan-peraturan darurat telah dikuatkuasakan balik, maka tiap-tiap
orang adalah dikehendaki taat kepada undang-undang itu kerana jika tidak orang-
orang yang tidak berdosa akan binasa. Untuk mencegah daripada berlaku keadaan
itu, maka kerajaan terpaksalah menghadapi anasir-anasir jahat itu dan saya telah
meminta semua rakyat yang taat setia kepada negara ini supaya tidak melakukan
perbuatan yang boleh menghalang tindakan-tindakan kerajaan dan lebih cepat kita
dapat menamatkan darurat ini, maka lebih baiklah bagi semua orang.
Sekarang saya sedang menubuhkan sebuah Pasukan Pertahanan yang kuat.
Orang-orang baru akan diambil untuk masuk menjadi anggota-anggota Pasukan
Pertahanan Tempatan atau Local Defence Corp yang akan digunakan dengan
sepenuhnya dan pusat-pusat pengambilan anggota pasukan itu akan ditubuhkan
seberapa segera di setiap bandar dan pegawai-pegawai tentera akan dipanggil
untuk menjalankan kerja ini.

Tanggungan kita sekarang ialah menghadapi dan mengatasi keadaan


darurat itu. Kerja ini berat tetapi boleh diatasi dan dengan sokongan rakyat saya
percaya kita akan berjaya. Pusat-pusat pengambilan orang-orang baru akan
ditubuhkan dengan segera di Selangor, Perak dan Pulau Pinang dan dalam negeri-
negeri lain akan diadakan juga dengan seberapa cepat. Rakyat tidak boleh
menjalankan sendiri kuasa kekerasan dengan berbuat sesuka hati mereka kerana
orang-orang yang tidak berdosa akan menjadi korban di kedua-dua belah pihak,
dan kita tahu bahawa dalam negara ini orang-orang Cina yang taat setia adalah
lebih kuat daripada anasir-anasir yang tidak taat setia, tetapi mereka mempunyai
pertubuhan yang kuat dan orang-orang yang taat setia itu tidak bersatu. Oleh yang
demikian perlulah bagi orang-orang yang hendak berkhidmat kepada negara dalam
saat yang genting ini mara ke hadapan dan menawarkan diri mereka untuk
berkhidmat dalam pasukan itu. Belia mestilah menyambut seruan untuk
mempertahankan negara ini. Saya mengulangi lagi bahawa Malaysia berharap
setiap rakyat yang taat setia hendaklah menunaikan tanggungan mereka.

Sekarang saya telah pun menubuhkan sebuah Majlis Gerakan Negara atau
National Operations Council dan Tun Razak sebagai Pengarah Tindakan atau
Director of Operations, dengan diberi tanggung jawab yang penuh untuk
menjalankan pentadbiran di bawah Pengisytiharan Darurat, dan Operations Council
ini akan turut dianggotai wakil pasukan-pasukan keselamatan. Tun Razak akan
bertanggungjawab terus kepada saya, yang bererti bahawa kebanyakan kerjanya
akan diberi keutamaan. Majlis Gerakan (Operations Council) akan ditubuhkan dalam
semua negeri dan arahan-arahan akan diberi oleh Majlis Bertindak Kebangsaan di
bawahTun Razak. Mereka yang akan menjadi ahli dalam majlis-majlis ini akan dipilih
daripada mereka yang benar-benar jujur dan ikhlas dan mempunyai taat setia yang
teguh kepada negara. Tujuan majlis ini ialah untuk menyelaraskan kerja
pentadbiran awam, tentera dan polis dalam segala usaha kita hendak
mengembalikan keamanan. Kita mesti mengembalikan rasa kepercayaan kepada
negara kita dengan seberapa segera yang boleh. Jika tidak maka perniagaan akan
terhalang, pentadbiran negara akan rosak dan segala usaha yang kita telah buat
untuk kepentingan keamanan dan ekonomi akan menjadi sia-sia. Saya bimbang
orang-orang akan tempelak kita dan menuduh bahawa kita mengambil tindakan ini
kerana kita tidak mempunyai suara kelebihan yang banyak, tetapi ini tidaklah
benar, kita mempunyai suara lebih yang cukup untuk menjalankan pentadbiran,
tetapi keadaan yang timbul memaksa kita mengambil langkah-langkah yang kuat
dan berkesan bagi menghadapi pengganas-pengganas komunis itu.

Berjuta-juta ringgit telah rugi dalam perdagangan dan perniagaan dalam


masa beberapa hari ini dan begitulah juga beberapa banyak nyawa yang terkorban.
Kejadian yang telah berlaku dalam negara kita yang bahagia ini sangatlah
mendukacitakan. Marilah kita sekalian bermohon kepada Allah supaya mencucuri
rahmat dan mengembalikan balik keamanan kepada negara kita ini.
(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 14 : Putih Kembali

Tiga hari telah berlalu sejak tercetusnya kekacauan di Kuala Lumpur. Pemasyhuran
keadaan darurat telah berjalan dengan kuat kuasanya dan Majlis Gerakan Negara
(MGN) telah mula menjalankan tugasnya dengan cergas.

Saya merasa yakin bahawa dengan gerakan yang dijalankan setiap hari oleh oleh
MGN, maka satu asas yang kukuh telah diadakan bagi menghadapi sebarang
kemungkinan yang mungkin timbul, dan juga menjamin supaya keamanan dan
kemajuan dapat berjalan selari. Majlis ini mempunyai kuasa yang penuh untuk
mengemuka dan melaksanakan sebarang keputusan yang mereka fikirkan perlu
bagi menjaga keselamatan negara dan mengembalikan kehidupan rakyat seperti
sedia kala.

Rakyat telah mula menyahut seruan Kerajaan supaya memelihara undang-undang


dan ketenteraman setelah mereka menjadi biasa dengan pemasyhuran perintah
berkurung, tambahan pula mereka mengetahui bahawa ada beribu sukarelawan
yang sanggup dan bersedia berkhidmat bersungguh-sungguh.

Dalam tempoh 48 jam ditubuhkan, MGN telah dapat mengendurkan masa


berkurung di beberapa tempat. Tempoh bagi kelepasan telah dipendekkan dari satu
hari ke satu hari dan keadaan beransur pulih.

Kelonggaran masa berkurung ini telah dapat diisytiharkan din kawasan-kawasan


yang sensitif, iaitu Kampung Bharu dan Jalan Chow Kit seminggu selepas
tercetusnya kekacauan. Di kawasan-kawasan inilah pergaduhan mula berlaku.

Setelah suasana menjadi bertambah baik dan kejadian-kejadian buruk telah


berkurangan, maka dapatlah kita meninjau kembali dengan fikiran yang tenang hal-
hal yang bersangkutan dengan kekacauan itu pada keseluruhannya. Ketika itu
dapatlah kita saksikan dengan jelas bahawa kekacauan itu bukanlah merupakan
satu kejadian yang meliputi seluruh negara, kekacauan ini sebetulnya tertumpu di
sekitar Kuala Lumpur ini sahaja. Inilah hakikat yang benar sekalipun akhbar asing
telah menyiarkan cerita-cerita yang bertentangan yang boleh menaikkan bulu roma
pembaca.

Di Pantai Timur tidak terdapat rasa bimbang atau curiga. Di johor dan Negeri
Sembilan pula tidak pernah berlaku sebarang kejadian. Sebenarnya perintah
berkurung tidak dikenakan di negeri-negeri Pantai Timur dan Johor. Di Melaka
beberapa pergaduhan kecil telah berlaku, tetapi secepat itu pula ketegangan dapat
ditangani. Begitu juga keadaan di kebanyakan tempat dalam negeri Selangor. Di
Perak, Pulau Pinang, Kedah dan Perlis tidak berlaku sebarang kejadian.

Sesungguhnya Pulau Pinang patut mendapat pujian kerana tenang ketika itu, walhal
pada masa lalu negeri itulah yang menjadi tempat bermulanya kekacauan. Pulau
Pinang ialah negeri di Pantai Baat yang mula sekali mendapat kelonggaran masa
berkurung dari subuh hingga tengah malam.

Selain Kuala Lumpur, kawasan-kawasan lain yang memerlukan pengawasan yang


ketat ialah Betong, yang terletak di sempadan Kedah dan Perak dengan Thailand. Di
sempadan inilah pengganas-pengganas komunis kadang kala muncul sebagaimana
masa darurat dahulu, tetapi keadaan itu dapat dikawal pada masa ini (sungguhpun
begitu keadaan di situ telah bertambah tegang kemudiannya)

Bagaimanapun suasana pada keseluruhannya belumlah lagi boleh dikatakan pulih


seperti sediakala, kerana adanya khabar-khabar angin. Semasa kemuncak
kekacauan itu, penyebar khabar-khabar angin sangatlah liar dan meluas
sebagaimana yang berlaku di mana-mana juga dalam masa rusuhan.

Selepas dari kekacauan seperti yang telah dialami oleh penduduk Kuala Lumpur,
maka tentulah mengambil masa bagi mengembalikan keyakinan orang ramai
sepenuhnya. Sekalipun masa berkurung sedang dipendekkan dan perniagaan telah
mula dijalankan pada siang hari, tetapi selepas jatuh matahari, jalan-jalan raya
boleh dikatakan lengang. Orang ramai lebih suka duduk di rumah pada sebelah
malam.

Sekarang setelah orang ramai mula merasai bahawa Kerajaan telah mendapat
mengawal balik keadaan, maka anasir-anasir jahat tidak lagi mempunyai sebarang
senjata untuk menyebarkan khabar-khabar angin. Anasir-anasir jahat ini
menggunakan khabar angin itu dengan sepenuhnya untuk menimbulkan keadaan
gelisah.

Anggota kongsi gelap telah mengambil peluang dalam suasana yang seperti ini
dengan menawarkan perlindungan dengan satu bayaran. Jika tawaran tidak
diterima, mereka akan menimbulkan kekacauan di tempat itu. Apabila berlaku
kejadian yang seperti itu, maka perintah berkurung terpaksalah dikenakan dan
penduduk di kawasan itu akan mengalami berbagai-bagai kesusahan. Keadaan
yang seperti ini dapat dilihat di Kuala Lumpur pada hari-hari kelepasan di hujung
minggu di mana lazimnya penduduk bandar ini keluar untuk bersuka ria. Tetapi,
keadaan yang seperti ini tidak kelihatan lagi sekarang.

Sekali pun penduduk di Ibu Kota init telah mengubahkan kelaziman hidup mereka,
tetapi suasana telah mula beransur-ansur pulih. Dengan kerana itu pada 6 Jun
dapatlah saya masuk ke hospital untuk menjalani pembedahan mata dan dirawat
sehingga 15 Jun. Doktor-doktor telah lama menasihatkan supaya saya menjalani
pembedahan mata itu.

Sebagaimana yang telah saya sebutkan di permulaan buku ini, semasa di hospital
itulah saya telah mencatatkan segala ingatan sehingga dapatlah buku ini disusun.
Semasa itu juga saya dapat memikirkan dengan tenang soal yang sehabis penting,
iaitu mengembalikan kepercayaan orang ramai di dalam dan luar negara, dan juga
untuk merancang cara-cara yang sebaiknya supaya timbul kembali perasaan
muhibah dan kerjasama sebagaimana yang terdapat di Malaysia pada masa aman.
Saya bercita-cita supaya perasaan ini akan sekali lagi menjadi asas utama di dalam
penghidupan masyarakat kita.

Apa yang saya fikirkan ialah kemungkinan menubuhkan jawatankuasa muhibah


pada peringkat kebangsaan dan negeri di seluruh Malaysia. Sungguhpun begitu
selepas 16 Jun manakala saya meninggalkan hospital untuk balik ke Residency, satu
peristiwa telah berlaku (yang akan dihuraikan kemudian kelak) yang telah
mendukacitakan saya di waktu itu. Kejadian itu telah menggendalakan saya
daripada melaksanakan tujuan saya yang besar.

Ketika itu suasana di seluruh negara telah menjadi bertambah-tambah baik


sehingga dapatlah masa berkurung dikurungkan lagi di merata-rata tempat kecuali
di Betong. Maka berkurung itu ialah daripada pukul 1.00 pagi hingga 4.00 pagi,
iaitu satu waktu yang kebanyakan rakyat yang baik sedang tidur lena di rumah
masing-masing.

Dua minggu kemudian, iaitu pada 28 Jun, hari Sabtu, bandar Kuala lumpur yang
telah mulai sunyi daripada sebarang kejadian buruk sama ada siang atau malam,
dengan tiba-tiba bergoncang semula bila berlakunya satu kekacauan baru dan
besar di kawasan yang letaknya di sebelah utara iaitu Sentul.

Pergaduhan-pergaduhan baru telah berlaku pada petang itu di Sentul Pasar.


Pertengkaran di antara dua orang yang mabuk di Jalan Chow Kit telah mencetuskan
rasa takut dan kelam- kabut di kalangan orang ramai, dan kedai-kedai telah ditutup
dan orang-orang yang berjalan kaki berlari bertempiaran. Dalam kejadian yang
berlaku pada kali ini, lima orang telah terbunuh dan sederet rumah kediaman telah
dibakar. Menjelang pukul 6.00 petang itu, kawasan yang berlaku kejadian itu telah
diletakkan di bawah perintah berkurung dan pihak polis telah melaporkan
“semuanya baik”.

Kejadian di Sentul berlaku ialah kerana beberapa perbuatan provokasi yang telah
dilakukan oleh pemuda-pemuda India yang membaling batu ke atas masjid yang
ada di kawasan itu. Tidak cukup dengan perbuatan mereka yang tidak
bertanggungjawab itu, mereka telah menambah lagi penghinaan ke atas orang-
orang Melayu dengan membaling najis manusia ke dalam kawasan masjid.
Perbuatan menghina ini telah membakar perasaan orang-orang Melayu di situ
sehingga satu rusuhan kecil telah meletus menyebabkan kematian lima orang.

Khabar-khabar angin mengenai perkembangan baru itu segera merebak ke seluruh


bandar dan ketika itulah anasir-anasir yang tidak bertanggungjawab telah
mengambil peluang untuk melakukan perbuatan jahat. Di Cheras, iaitu kira-kira
enam batu jauhnya dari Sentul, kumpulan-kumpulan pemuda telah melempar batu
ke atas kenderaan-kenderaan yang lalu di kawasan itu, dan dalam satu kejadian
yang lain pula yang berlaku kira-kira sebatu dari Sentul Pasar, samseng-samseng
telah mencederakan seorang yang melalui jalan tersebut. Dengan kejadian-kejadian
ini maka kawasan tersebut telah diletakkan di bawah satu pengawasan pasukan
keselamatan yang ketat, dan perintah berkurung telah dikenakan selama tiga hari.
Sementara itu di bahagian-bahagian lain di bandar Kuala Lumpur kehidupan rakyat
telah berjalan seperti biasa.
Bandar Kuala Lumpur yang telah mulai pulih seperti sediakala dalam masa enam
minggu yang lepas, telah sekali lagi bergegar dengan kekacauan yang baru, lebih-
lebih lagi kerana kejadian itu telah berlau dengan tiba-tiba sahaja, Adakah kejadian
itu mungkin timbul lagi? Tidakkah memadai pengajaran yang telah mereka dapati
pada 13hb. Mei?

Sungguhpun begitu dalam tempoh beberapa hari sahaja penduduk Kuala Lumpur
telah bertukar fikiran mereka setelah melihat bahawa Kerajaan pada ketika itu
melaksanakan satu pengawasan yang ketat. Dari semenjak itu tidaklah lagi timbul
kejadian-kejadian yang baru. Sebaliknya beberapa buah Jawatankuasa Muhibah
yang tidak rasmi telah ditubuhkan dengan daya usaha penduduk sendiri.

Penduduk ibu negara telah mulai sedar bahawa kiranya mereka tidak mahu
kehidupan ekonomi mereka terjejas, maka kenalah mereka memberi sokongan
yang lebih cergas kepada Kerajaan. Orang-orang yang mengalami penderitaan
yang paling teruk akibat kekacauan-kekacauan dan perintah-perintah berkurung
ialah mereka yang miskin, terutama penjaja-penjaja yang mencari penghidupan
mereka pada waktu malam. Bandar Kuala Lumpur telah beransur pulih seperti
sediakala dan penduduknya mula merasa yakin. Dengan itu bulan Julai telah berlalu
dengan tidak berlaku sebarang kejadian-kejadian buruk.

Sungguhpun begitu satu peristiwa yang sangat buruk telah berlaku pada 27 Julai di
sempadan sebelah utara Malaysia Barat. Enam orang askar Malaysia telah terbunuh
dan lapan lagi tercedera di dalam satu serang hendap di hutan tebal oleh 30
penganas yang datang dari Thailand. Tempat kejadian ialah kira-kira dua batu
daripada Sintok, sebuah kampong di Malaysia yang berdekatan dengan sempadan.

Setelah Kuala Lumpur pulih kembali seperti sedia kala, dan apakala suasana di
seluruh negara pada keseluruhannya telah bertambah baik, maka perasaan takut
dan bimbang yang telah timbul dari kejadian 13 Mei itu telah beransur-ansur hilang.
Dengan itu juga maka masa hadapan negara kita kian menjadi bertambah cerah.

Sekalipun begitu saya sangat dukacita kerana orang-orang Cina di Kuala Lumpur
telah terpengaruh dengan khabar-khabar angin bahawa jika mereka membeli
durian daripada orang-orang Melayu atau menjual durian itu maka mereka mungkin
dipukul. Khabar angin ini mungkin juga ada kebenarannya, tetapi tidaklah patut
mereka itu membiarkan diri mereka diancam oleh sekumpulan pemuda yang tidak
bertanggungjawab.

Seorang kawan saya telah memberitahu bahawa dia telah diberi beberapa biji
durian. Selepas daripada menikmati buah yang lazat ini dengan secara
bersembunyi di dalam rumahnya, dia terpaksa dengan secara sulit menggali
sebuah lubang untuk menanam kulit durian itu pada sebelah malam. Dia bimbang
kiranya kulit-kulit durian itu dibuang dalam tong sampah, maka mungkin cerita
yang dia telah melanggar pemulauan itu akan dapat diketahui dari mulut ke mulut,
dan dengan itu dia akan menghadapi satu akibat yang buruk.

Kiranya rakyat yang taat mengambil sikap membiarkan diri mereka terperangkap
dengan perasaan takut oleh kerana adanya ancaman supaya buah-buahan
bermusim ini dipulaukan, maka saya bimbang bahawa kita akan mengambil masa
yang lebih panjang untuk mengembalikan keamanan yang sebenar di dalam negara
ini. Mereka tahu bahawa penjualan buah-buahan yang bermusim itu ialah untuk
selama masa yang tidak lebih dari dua bulan sahaja. Saya suka melahirkan harapan
saya moga-moga orang-orang Cina yang taat setia kepada Malaysia menyatukan
diri mereka dalam sebuah pertubuhan untuk membantu Kerajaan menentang
anasir-anasir yang bersifat anti sosial ini. Inilah sebabnya kita perlu mengadakan
Jawatankuasa Muhibah.

Oleh itu pada 21 Julai saya telah mengumumkan rancangan untuk menubuhkan
sebuah Majlis Muhibah Kebangsaan, yang akan mempunyai badan-badan yang
serupa itu juga di peringkat negeri. Saya telah buat pengisytiharan ini dalam satu
mesyuarat Menteri-Menteri Besar dan Ketua-Ketua Menteri yang telah diadakan di
Kuala Lumpur, dan menjelang akhir bulan itu saya telah mulai melawat ke seluruh
negara untuk mengembalikan perasaan muhibah di merata tempat. Usaha saya ini
telah mendapat sokongan dan sambutan dari semua pihak.

Perasaan yang seperti inilah yang sebenarnya tertanam di dalam hati seluruh
bangsa Malaysia di semua peringkat dan di kalangan semua kaum. Mereka suka
hendak hidup kembali dengan aman dan bahagia kerana tiap-tiap orang sedar
inilah cara-cara hidup yang dikehendaki oleh mereka.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 15 : Sepucuk Surat

SAMPAI di sini perlulah saya berbalik ke belakang sedikit untuk menghuraikan niat
yang terpendam di sesetengah kalangan sejak beberapa lama, dan niat itu telah
mereka kemukakan ke hadapan selepas rusuhan pada 13 Mei 1969.

Saya telah menyebut sebelum ini bahawa selepas keluar dari hospital pada l6 Jun,
satu peristiwa yang telah berlaku pada ketika itu amatlah menyedihkan saya. Saya
telah menerima sepucuk surat yang kasar dari Dr. Mahathir bin Muhamad, seorang
calon Parlimen UMNO yang kalah dalam pilihan raya di kawasan Kota Star Selatan,
di negeri Kedah. Beliau juga adalah salah seorang ahli Majlis Kerja Tertinggi UMNO.

Surat seumpama tidak pernah saya lihat sepanjang menceburkan diri dalam politik.
Saya tidak pernah sekali-kali menjangka bahawa surat seperti itu boleh ditulis oleh
seorang yang sentiasa menggembar-gemburkan dirinya seorang penyokong kuat
parti, sekalipun dia tidak bersetuju dengan beberapa polisi yang dijalankan oleh
parti.

Surat itu ditaip atas empat helai kertas dalam Bahasa Melayu. bertarikh l7 Jun dan
telah dihantar dari alamat rumahnya sendiri di Alor Star di mana dia menjadi doktor
yang mempunyai kliniknya sendiri. Bagi seorang penyokong parti, lebih-lebih lagi
sebagai seorang Ahli Parlimen selama lima tahun dan anggota Majlis Kerja Tertinggi
UMNO selama 12 bulan, perbuatan menulis surat seperti itu kepada Perdana
Menterinya sendiri yang juga menjadi pemimpin partinya, merupakan satu
perbuatan yang tidak patut.

Sungguhpun begitu, beliau masih tidak berpuas hati. Beliau telah menghantar
salinan-salinan surat itu kepada kawan-kawannya. Surat-surat ini kemudiannya
telah disalin beribu-ibu naskah dan telah disebarkan di kalangan pegawai-pegawai
Perkhidmatan Awam, penuntut-penuntut Melayu di Institusi Pelajaran Tinggi dan
juga kapada orang-orang Melayu di kampung.

Sekalipun jika Dr. Mahathir tidak bertanggungjawab melakukan sendiri penyebaran


suratnya itu, tetapi tidak pula ia menahan kejadian itu daripada berlaku.

Tun Dr. Ismail juga telah menerima satu salinan surat itu daripada Dr. Mahathir.
Saya telah menyuruh satu salinan dihantar kepada Tun Abdul Razak yang menjadi
Timbalan Pengerusi UMNO. Tun Abdul Razak kemudiannya telah memanggil satu
Persidangan Majlis Kerja Tertinggi UMNO untuk membincangkan perkara surat itu.
Persidangan itu telah diadakan di rumahnya, Seri Taman, Kuala Lumpur pada 12
Julai. Saya tidak hadir di persidangan itu tetapi Dr. Mahathir telah menghadirinya.

Persidangan itu telah diadakan secara tertutup dan cuma anggota-anggota Majlis
Kerja Tertinggi sahaja dibenarkan hadir. Sungguhpun begitu, wartawan-wartawan
telah menunggu di-luar pintu masuk ke Seri Taman kerana mereka dapat
mengagak sesuatu yang penting mungkin berlaku. Satu kawalan keselamatan yang
ketat telah di atur di sekeliling kawasan itu dan pintu-pintu masuk dan keluar telah
dijaga oleh polis yang bersenjata.

Persidangan Majlis Kerja Tertinggi UMNO itu berjalan selama tiga jam. Pada pukul
4.05 petang, Menteri Penerangan dan Penyiaran, Hamzah Dato’ Abu Samah telah
mengeluarkan satu kenyataan akhbar 17 baris. Kenyataan itu ditandatangani oleh
Setiausaha Agong UMNO, Senu Abdul Rahman. Kenyataan itu berbunyi:

“Satu Persidangan Khas Majlis Kerja Tertinggi UMNO telah diadakan pagi ini untuk
menimbangkan tindakan yang patut diambil mengenai dengan penyebaran yang
luas salinan surat di antara Dr. Mahathir, seorang Anggota Majlis Kerja Tertinggi
UMNO dengan Tunku Abdul Rahman, Yang Dipertua UMNO.

“Surat-surat itu mengandongi perkara-perkara dan keterangan parti yang amat


penting yang sepatutnya dibincangkan terlebih dahulu oleh Majlis Kerja Tertinggi
UMNO memandangkan kepada suasana yang terdapat dalam negara pada masa
sekarang.

“Persidangan itu mengambil keputusan bahawa perbuatan Dr. Mahathir itu


merupakan satu kesalahan berat melanggar disiplin dan peraturan parti. Jika
perbuatan itu tidak dicegah maka ia akan merosakkan perpaduan di dalam parti
dan juga Kerajaan yang didukung oleh parti.

“Majlis Kerja Tertinggi yang dihadiri oleh sernua Menteri Kabinet dan Menteri Besar
yang menjadi Anggota Majlis itu, telah mengambil keputusan bahawa Dr. Mahathir
tidak lagi menjadi Anggota Majlis itu mulai dari hari ini. Tunku tidak hadir dalam
persidangan itu.”

Saya tidak dapat menyiarkan sepenuhnya kansungan surat Dr. Mahathir pada masa
ini, tetapi saya perlu merujuk kapada surat itu di dalarn buku ini. Sekiranya saya
tidak berbuat demikian, maka tentulah saya dapat dituduh tidak memberi berita
yang sepenuhnya.

Sungguhpun begitu, oleh kerana surat itu terlampau berbahaya maka Menteri Hal
Ehwal Dalamn Negeri, Tun Dr. Ismail, telah rnengambil tindakan dua hari kemudian
iaitu pada 14 Julai untuk mengeluarkan perintah di bawah Undang-Undang
Keselamatan Dalam Negeri 1960 bagi mencegah sesiapa jua daripada menyiar,
menyebar atau memiliki salinan surat ini. Dalam perintah itu juga tegahan yang
sama telah dikenakan ke atas beberapa surat lain dalam Bahasa Malaysia dan
tindakan ini telah diambil untuk kepentingan keselamatan negara.

Siapakah Dr. Mahathir dan apakah pendirian-nya dalam UMNO? Jawapannya ialah
ada sekumpulan orang yang selalu disebut sebagai ‘pelampau’ (ultras), atau pun
‘bijak pandai’ (intellectual) yang telah dapat menembus masuk dan mencari
kedudukan dalam UMNO. Sesetengah daripada mereka duduk di Kuala Lumpur dan
tidak seorang pun daripada mereka mempunyai banyak hubungan dengan orang
ramai terutama di kawasan luar bandar.

Mereka tidak sesekali boleh mengharapkan sokongan orang ramai dengan tenaga
mereka sendiri, tetapi mereka boleh buat bermacam-macam angkara, dan inilah
yang mereka lakukan bersungguh-sungguh sekarang. Di belakang segala
penentangan yang ditimbulkan dalam UMNO ini mesti ada seorang yang tahu
bagaimana hendak merancang dan bagaimana hendak mendapatkan orang lain
melaksanakannya. Adakah orang itu Dr. Mahathir sendiri atau pun ada orang lain?

Orang mungkin bertanya apakah .tujutuan mereka. Melalui orang lain saya telah
cuba bertanya kapada beberapa orang daripada puak “pelampau” (ultras) itu
apakah jawapan kapada soalan itu. Dan setakat yang saya tahu mereka mahu
mengadakan satu “order” baru dalam UMNO dan dalam negara ini. Misalnya
mereka berpendapat bahawa cara pemikiran politik kita telah lapok dan tidak
selaras dengan dasar Afro-Asia. Antara cita-cita yang terpendam dalam hati mereka
mungkin untuk menyingkirkan raja berperlembagaan dan menegakkan Malaysia
sebagai sebuah negara republik. Saya agak selepas Malaysia diisytiharkan sebagai
republic, maka mereka akan ubah dasar luar kita untuk membawa kita lebeh
hampir kapada kumpulan Afro-Asia.

Menurut satu maklumat yang diterima, meskipun Sukarno telah digulingkan oleh
rakyat Indonesia, tetapi ajarannya, wang ringgitnya, pengikut-pengikut yang rapat
dengannya dan pendukung faham Karno masih ada bertaburan di seluruh Asia dan
dasarnya itu masih di-perjuangkan’ engan bersungguh-sungguh.

Semasa pemerintahannya, orang-orang Sukarno sama ada yang berkhidmat dalam


Kerajaan atau pun dalam swasta mempunyai hubungan secara langsung dengan
pertubohan, pemimpin-pemimpin parti berlauan kiri dan orang-orang perseorangan
di Malaysia, dan pakatan-pakatan telah dirancang untuk menumbangkan Kerajaan
Malaysia.

“Banyak pemimpin yang kononnya mendakwa sebagai pemimpin Melayu telah di-
pesongkan fikiran mereka dan telah dijadikan alat yang berguna untuk
melaksanakan rancangan ini. Di antara rancangan ini ialah pembentukan Pasukan
Tentera Gerkan Bumiputra di sepanjang Pantai Timor dan Barat Malaysia dan di
sepanjang sempadan Thailand. Pemimpin-pemimpin mereka itu mempunyai
hubungan langsong dengan mereka yang bertanggungjawab mengendalikan
rancangan ini.

“Menurut rancangan mereka, alat-alat senjata dan peluru akan dibekalkan menerusi
jalan laut. Sebagai langkah permulaan, kempen yang kotor dan fitnah yang jahat
mestilah dilancarkan sebelum tindakan lanjut diambil. Cara yang telah digunakan
.ialah dengan menyebarkan “risalah beracun” untok menjatuhkan maruah
pemimpin-pemimpin UMNO yang terkemuka, terutama Tunku Abdul Rahman yang
mesti digulingkan dengan apa cara sekalipun.

“Buat saya, saya fikir fahaman Afro-Asia hari ini terutama selepas kejatuhan
Soekarno di Indonesia dan Nkrumah di Ghana, sangat selari dengan pemikiran kita;
tetapi sama ada ahli-ahli UMNO dalam kumpulan tersebut sedar tentang hakikat ini
atau pun tidak, tidaklah di-ketahui.

Jelaslah bahawa apa yang dikehendaki oleh “pelampau-pelampau” ini ialah supaya
UMNO sahaja yang memegang seluruh pentadbiran Kerajaan sebagai sebuah parti.
Saya telah berulang kali menyatakan bahawa kehendak ini adalah bertentangan
dengan dasar saya. Sebenar-nya saya telah pernah berkata bahwa sakalipun cuma
tiga orang ahli MCA sahaja yang menang dalam pilihan raya, maka Perikatan akan
terus terpelihara, dengan tiga buah parti yang berikat -UMNO, MCA dan MIC-
bekerjasama sebagai wakil orang Melayu, orang Cina dan orang India Malaysia.

Puak “pelampau” ini tidak mengetahui berapa kali Lee Kuan Yew telah cuba
memujuk saya supaya mengambil PAP masok campur dengan kita, tetapi
percubaannya itu tidak berjaya.

Mereka yang menentang pimpinan saya sentiasa menjalankan taktik menyerang


peribadi saya dengan tujuan hendak melemahkan UMNO kerana saya disifatkan
sabagai imej parti itu. Mereka terpaksa menjalankan taktik itu kerana mereka itu
telah gagal hendak memecahkan perpaduan UMNO dengan cara lama. Jadi mereka
melancarkan kempen membusukkan peribadi saya supaya jatuh maruah saya di
mata orang ramai. Tetapi usaha mereka itu tidak mendatangkan kesan sahinggalah
baru-baru ini. Sungguhpun bagitu. apakala surat Dr. Mahathir kapada saya itu telah
disebarkan luas, maka golongan yang menentang saya itu tidak lengah
lagi mengambil kesempatan itu untuk mengeruhkan lagi suasana.

Sekarang telah ternyata bahawa golongan ini telah menggunakan penuntut-


penuntut di institusi pelajaran tinggi untuk menjalankan kerja mereka yang kotor.
Apa yang mereka telah gagal mencapai dengan perlawanan yang terbuka, mereka
sekarang berharap akan dapat sedikit kejayaan dengan menimbulkan kekacauan di
kalangan ahli-ahli parti. Gerakan Dr. Mahathir itu tidak syak lagi telah membantu
anasir-anasir yang memusuhi saya bagi menimbulkan kemarahan orang terhadap
saya sebagaimana yang telah terbukti daripada kejadjan-kejadian yang berlaku
kemudian.

Paca 17. Julai pukul 7.00 pagi, sehelai kain cogan kata telah dijumpai terikat di
pagar hadapan masjid Universiti Malaya; sebuah masjid yang saya telah bina untok
penuntut-penuntut universiti itu. Di atas kain itu tertulis slogan berbunyi: “Rejim
Tunku 1mperialis dan Feudalis” dlan “Tunku, Berhentilah.”

Slogan yang samna saperti ini telah digunakan dan masih lagi digunakan oleh Parti
Rakayat, sebuah parti yang kuat menentang Kerajaan, Parti inilah juga yang telah
menyokong polisi Sukarno “ganyang Malaysia”.

Pada hari itu penuntut-penunut telah membawa sepanduk-sepanduk yang tertulis di


atas-nya perkataan-perkataan yang dapat menunjukkan dengan jelas pandangan
politik mereka. Salah satu berbunyi: “Kami mahu sa-orang pemimpin dinamik”.
Pemimpin yang mereka mahu ialah seorang yang sanggup membakar sumbu
dinamit untok meletupkan negara dan masyarakat kita hingga berkecai. Sepanduk
yang satu lagi pula berbunyi “Singkirkan kaki poker dan kaki kuda” dan yang satu
lagi berbunyi . “Tunku, bersaralah.”

Sepanduk seumpama itu dan banyak lagi yang !ain dapat menunjokkan apakah
tujuan mereka. Slogan seperti inilah yang telah biasa digunakan o1ehv kumpulan
perpaduan Afro- Asia dan pertubohan lain yang antikerajaan.

Penuntut-penunut Melayu Univeriti Ma1aya yang mengadakan tunjuk perasaan itu


telah bermesyuarat kemudiannya dengan penuntut-penunut Maktab Teknologi
MARA dan menentang pemecatan Dr. Mahathir daripada Majlis Kerja Tertinggi
UMNO. Kesan daripada pertemuan itu, maka ramailah penuntut MARA yang telah
mengambil bahagain dalam satu tunjuk perasaan yang diadakan pada hari itu di
kawasan maktab mereka untok membantah langkah yang diambil oleh UMNO ke
atas Dr. Mahathir. Mereka mengecap saya sebagai pengkhianat bangsa saya.
Mereka telah membuat ucapan yang berapi-api menuntut supaya saya disingkir
daripada jawatan Perdana Menteri.

Menteri Pembangunan Negara dan Luar Bandar, Abdul Ghaffar Baba, iaitu menteri
yang bertanggungjawab di atas Maktab MARA, telah bercakap dengan pemimpin
penuntut-penuntut itu. Beliau telah bertanya kepada mereka apa kena rnengena
pemecatan Dr. Mahathir daripada Majlis Kerja Tertinggi UMNO itu dengan mereka,
dan adakah mereka menjadi ahli UMNO? Mereka jawab tidak, tetapi menegaskan
bahawa mereka berhak bercakap dalam perkara ini kerana mereka orang Melayu.
Beliau kemudiannya bertanya sama ada mereka bersetuju dengan UMNO sebagai
parti politik mereka, dan mereka jawab “tidak”.

Ghaffar sangat terperanjat apabila mereka menceritakan satu persatu apa yang
telah berlaku dalam mesyuarat Majlis Kerja Tertinggi UMNO yang dirahsiakan itu.
Apabila beliau bertanya siapakah yang telah memberitahu mereka,
mereka tergamam dan tidak tahu apa yang hendak dikatakan.
Kesemua ahli Majlis Kerja Tertinggi UMNO telah mengangkat sumpah tidak boleh
membocorkan sabarang perkara yang dirunding dalam mesyuarat, dan dengan
sebab itu tentulah menimbulkan teka-teki bagaimana maklumat berkenaan
dibocorkan.

Kejadian ini menunjukkan bahawa sangatlah mudah hendak mempengaruhi fikiran


orang muda. Mereka akan percaya “apa sahaja jika perkara itu berulang-kali
dicakapkan kepada mereka. Sesetengah kakitangan dan pegawai juga
bertanggongjawab di atas kejadian ini. Beberapa orang daripada mereka telah
sanggup berdiri di atas pentas politik untuk berkempen menentang Perikatan dalam
pilihan raya baru-baru ini. Mereka tidak berjaya menjatuhkan Perikatan dengan cara
berperlembagaan, dan dengan kerana itu mereka itu sibuk menjalankan usaha
untuk menggulingkan Perikatan dengan cara lain.

Bagitulah juga halnya dengan penuntut-penuntut Universiti Malaya. Naib Canselor


Universiti Malaya, Professor Engku Aziz telah bercakap kapada penuntut dalam
kawasan universiti dan telah mendapat jawapan yang hampir sama daripada
mereka.

Aliran politik telah menjadi begitu berbahaya pada masa ini! Menggunakan
penuntut-penuntut untuk menjalankan kerja yang kotor ini samalah dengan cara
yang telah dibuat oleh Parti Komunis di Indonesia dan Kumpulan Per paduan Afro-
Asia di Burma sebagai yang di-Iaporkan oleh Aleksandr Kaznacheev dalam bukunya
bertajuk “Inside A Soviet Embassy” (Di Dalam Sebuah Kedutaan Soviet) yang telah
diterbitkan pada tahun 1962. Kaznacheev telah lari dari Kedutaan Soviet di
Rangoon untuk mencari perlindongan di Kedutaan Amerika.

Dengan memetik buku ini tidaklah bererti bahawa saya membuat sebarang tuduhan
atau sindiran terhadap Russia, kerana saya yakin bahawa mereka tidak melakukan
apa jua pun dalam pilehan raya baru-baru ini, dan tidak pula mereka terbabit dalam
peristiwa 13 Mei atau pun kemudian daripada itu.

Sungguhpun begitu buku ini menceritakan kejadian-kejadian yang telah berlaku


semasa Komunis China dan Komunis Russia masih menjadi sahabat baik. Adalah
menjadi satu taktik kapada semua Komunis untok menggunakan penuntut bagi
mencapai tujuan mereka, dan salah satu daripada senjata yang mereka gunakan
ialah Kumpulan Perpaduan Afro-Asia.

Kaznacheev yang menjadi seorang pakar dalam kumpulan agen penyeludup Russia
menyebut Kumpulan Perpaduan Afro-Asia itu sebagai “sebuah pertubuhan belia
Komunis yang handal”. Dia telah menceritakan satu temuramah yang telah
diadakan di Rangoon dengan se-orang pemimpin belia yang dia sifatkan sebagai
“saorang peguam terkenal yang rnempunyai perhubungan yang luas di kalangan
Kerajaan Burma dan parti-parti politik yang besar. Beliau juga mempunyai pengaruh
yang kuat dalam Barisan Bersatu Komunis Kebangsaan (Communist National United
Front), dan juga menjadi salah seorang daripada pemimpin pertubuhan belia
Komunis yang dipanggil Kumpulan Perpaduan Afro-Asia.
Menurut Kaznacheez, pemimpin Burma itu telah berkata sebagaimana berikut
mengenai pengambilan belia.

”Belia ini adalah bahan yang terbaik untuk kami. Sekalipun pemikiran mereka di
segi politik tidak masak, tetapi otak mereka penuh dengan idealisme dan
semangat yang berkobar-kobar; buah Komunis yang ditegah itu lebih manis kepada
mereka daripada fahaman politik Burma sendiri. Penuntut-penuntut kita lebeh suika
menghadiri perjumpaan yang riuh rendah dan tunjuk perasaan mengibar bendera
daripada tekun dalam pelajaran mereka. Sikap ini adalah lebeh baik untok kami
(bererti untok tujuan Komunis). Mereka mcmuja kejayaan Komunis dan tidak dapat
melihat selain dari it. Mereka gemarkan slogan yang memerangsangkan, suka
memasuki pakatan sulit, dan inginkan pimpinan yang keras. Jadi kerja kami ialah
mengadakan perkara yang mereka sukai. Dan sebagaimana yang diketahui, belia
yang berpelajaran ini amat-lah penting untuk masa hadapan negara Burma; satu
hari kelak mereka akan meninggalkan bangku pelajaran mereka dan memegang
jawatan yang penting dalam Kerajaan, perusahaan dan pasokan bersenjata,
Sesetengah daripada mereka akhirnya tentulah hilang minat terhadap gerakan kita
itu, tetapi yang lain akan terus bersama kita.

“Mereka suka mendengar sesiapa yang boleh bercakap panjang dan kuat, jadi kita
pun berbuat bagitu dan tidak ada siapa pun di sini yang menentang kata-kata kita
itu! “

“Rancangan perjuangan kita adalah mudah dan ini adalah satu cara perjuangan
Lenin yang telah memberi kesan. Kita mendesak kerajaan bourgeois untuk
memberikan kita kebebasan dan demokrasi yang penoh dan tidak berhad supaya
dapat kita memikat orang ramai menyebelahi kita, dan dengan itu dapatlah kita
kebebasan untuk menguatkan kedudokan kita dan melemah serta menjatuhkan
moral musuh-musuh kita. Kita menyeludup masuk ke dalam parti-parti politik lain
secara beramai-ramai, terutama parti yang memerintah dan meletakkan orang-
orang kita memegang kedudukan yang penting dalam jabatn Kerajaan dan tentera.
Dengan perlahan-lahan dan dengan senyap bahkan dengan tidak disedari kita akan
mengambil kuasa di seluruh negara. Ketika itu biarlah satu gerakan yang pantas
dan gagah di1ancharkan untuk menumbangkan Kerajaan bourgeois itu dan
merampas kuasa dengan sepenuhnya. Sesunggoh-nya kita sedar bahawa kita tidak
sekali-kali akan dapat menjayakan rancangan kitaa ini dengan tidak mendapat
pertolongan China.

“Kita mestilah ingat bahawa semua keadaan yang terdapat dalam negara ini adalah
mewajarkan kita mengambilalih kuasa d negara ini, dan setelah kuasa itu ada di
tangan kita, kita akan meletakkan Burma di jalan yang betul! Ketika itu tidaklah lagi
kita memerlukan kebebasan dan demokrasi bercorak bourgeois yang buruk itu.
Gantinya kita akan menubuhkan sebuah Kerajaan Komunis. Kita akan menunjukkan
apakah demokrasi yang sebenar-benarnya dan ketika itu tidak ada siapa pun yang
akan berani menentang kita. Burma memerlukan satu kuasa yang kuat untuk
memerentahnya.”

lnilah pengajaran yang telah kita dapat ambil daripada apa yang telah berlaku
di.negara-negara jiran kita. Dan kita juga telah dapat melihat bagaimana Negara-
negara itu menghadapi kesulitan akibat daripada perbuatan Komunis China itu.
Tanda-tanda telah menunjukkan bahawa chara dan taktik yang serupa sedang
dilakukan oleh mereka dalam Negara kita sendiri dan kira-nya rancangan mereka
itu dibiarkan, maka hadapilah akibatnya.

Apa yang berlaku di Burma turut berlaku di Negara-negara lain. Puak “pelampau”
sedar bahawa dengan perbuatan mereka menghasut pelajar-pelajar muda itu,
terutama di kalangan pemuda Melayu yang mempunyai semangat kebangsaan,
maka mereka bermain dengan api. Nyatalah ini yang menjadi tujuan mereka
kerana mereka melihat bahawa di negara lain kekacauan oleh penuntut sentiasa
berlaku dalam masa beberapa tahun yang lepas kecuali di Malaysia.

Apakah sebabnya belia Melayu ini dengan tidak semena-mena menimbulkan


tuduhan ke atas Kerajaan kerana tidak menolong orang-orang Melayu, terutama
sekali kerana tidak memberi peluang perniagaan kapada mereka? Menurut mereka.
orang Melayu telah menjadi mangsa kapada kaum “kapitalis” , dan tinggallah orang
Melayu sebagai kaum yang miskin. Mereka memejamkan mata mereka terhadap
segala usaha yang kerajaan laksanakan untuk menolong orang Melayu dalam
perniagaan dan perusahaan. Kolej MARA sendiri. Adalah satu bukti yang jelas
betapa besar hasrat Kerajaan untuk memberi mereka pelajaran yang sesuai dengan
kehidupan di Negara ini dan mengadakan latihan dalam lapangan perniagaan.

Di universiti pula, tempat-tempat telah dikhaskan untok penuntut-penuntut Melayu


sehingga menimbulkan kemarahan dan kecurigaan kaum lain. Sungguhpun begitu
nampaknya mereka belum berpuas hati. Setengah daripada penuntut yang
termakan hasutan puak pelampau itu tidak lagi dapat bersabar bahkan rnendesak
supaya perniagaan asing dirampas sama seperti yang telah di-lakukan oleh Sukarno
di Indonesia

Apa yang berlaku seterusnya di Indonesia di bawah pemerintahan Sukarno yang


telah tunduk kapada golongan pelampau ini? Oleh kerana mereka tidak mempunyai
kebolehan dan pengalaman dan tidak tahu cara-cara perniagaan, maka ekonomi
Indonesia telah terjerumus ke dalam jurang kebinasaan. Moda1 asing telah ditarik
keluar dari Negara itu, kilang-kilang perusahaan telah ditutup, pemodal baru
enggan datang, hutang negara telah meningkat berganda-ganda banyaknya. dan
nilai rupiah telah jatuh.

Sekarang di bawah pemerintahan Prcsiden Suharto, seorang pernimpin yang luas


fikirannya, maka barulah Indonesia mula menunjokkan tanda-tanda untuk pulih
kembali daripada kebinasaan yang telah dilakukan oleh Sukarno yang dipengaruhi
oleh pelarnpau.

Setelah rnelihat sendiri kejadian yang telah berlaku di negara lain, maka adakah
bijak untuk kita mengikut jejak langkah mereka. Apa yang diperlukan ialah
ketekunan, keazaman dan rancangan yang teratur. Jika Sukarno tidak menyedari
syarat-syarat ini, maka mestikah kita buta saperti beliau. setelah kita mencapai
segal a kemajuan dan kemakmuran yang telah kita peroleh sejak kemerdekaan,
dengan pimpinan. yang tersusun dan teratur dalam perniagaan yang bebas?
Pada 24 Ogos, semasa saya berada di Alor Star dalam rangka lawatan ke seluruh
negara ,saya telah memuka tembelang mengenai satu kempen sulit yang
dilancarkan untuk .mendapatkan sokongan dengan berselindung di seabalik ajaran
Islam. Kempen itu telah di-beritahu kapada saya oleh Menteri Besar Perlis, Tan Sri
Sheikh Ahmad bin Mohamed Hashim yang telah datang dari Kangar.

Tan Sri Sheikh Ahmad mendapat tahu berkenaan kempen ini semasa beliau
membuka dan berucap pada persidangan tahunan Persatuan Kebangsaan Pelajar-
Pelajar Is1am Malaysia cawangan Perlis pada 22 Ogos.

“ Kira-kira 100 orang hadir dalam meshuarat itu, dan kebanyakan mereka kelihatan
saperti orang kampong biasa. Sebelum saya berucap dalam majlis itu, tiga orang
pemuda datang dan duduk di depan saya. Mereka berkelakuan tidak sopan sambil
menanggalkan kot mereka. Saya terkejut melihat belakang kemeja pemuda-
pemuda itu tertulis “Revolusi”.

“Selepas saya berucap, Naib Presiden Persatuan itu dari Kuala Lumpur bernama
Mansor bin Abdul Rahman mengambil alat pembesar suara. Saya terkejut apabila
dia mengecam Perdana Menteri kerana mengambil bahagian chergas dalam Majlis
Gerakan Negara dan menyeru para

hadirin jangan percaya kapada majlis itu. Ia juga mengecham rancangan Kerajaan
menubuhkan Jawatankuasa Muhibah yang dianggapnya tidak berguna kerana
jawatankuasa itu ditubuhkan se-lepas berlaku kekacauan.

”Banyak lagi perkara yang tidak akan disebut oleh sebarang rakyat yang taat setia
telah kedengaran dilaungkan dalam perjumpaan itu. Malah.dia menyeru .mereka
yang hadir dalam mcsyuarat itu supaya jangan peduli kalau Kerajaan cuba
menghalang persatuan itu daripada mencapai cita-citanya.”

Kejadian di Universiti Malaya pada 28 Ogos dapat memboktikan lagi bagaimana


fikiran penuntut-penuntut Melayu itu telah dipengarohi dan dipesongkan. Pada
waktu itu universiti tersebut menjadi tempat pcrhimpunan antarabangsa terdiri
daripada pakar-pakar muzik, penari dan pclakon dari pelbagai negara Asia
Tenggara untuk membincangkan dan menunjukkan tarian dan lakonan drama
tradisional rantau ini. Langkah penge1ola memilih Malaysia dan Universiti Malaya
sebagai tempat persidangan kebudayaan ini merupakan satu penghormatan yang
sangat besar. Kira-kira 200 penuntut Mel.ayu telah mengambil keputusan untuk
mengadakan tunjuk perasaan menentang saya, dan dengan sengaja memilih masa
ketika tetamu-tetamu asing dari Asia Tenggara berada di sini. Sekalipun Naib
Canselor, Prof. Ungku Abdul. Aziz tel.ah memberi amaran kapada penuntut-
penuntut itu, mereka ttetap berdegil mengadakan tunjuk perasaan.

Mereka melakukan tunjuk perasaan mencntang saya di Dewan Tunku Canselor,


sebuah bangunan yang mengambil sempena nama saya untuk mengenang jasa
saya sebagai Canselor Universiti itu. Kelakuan mereka telah menjatuhkan maruah
dan memalukan bangsa dan negara kita. Saya tidak pernah terfikir bahawa perkara
yang seperti ini boleh berlaku.
Selama 17 tahun saya telah menjadi pemimpin yang dihormati dan disanjung tinggi
berdasarkan kapada apa yang telah saya buat untok bangsa dan negara. Sekarang
dengan adanya satu fitnah yang jahat maka saya terus dicap sebagai seorang
pengkhianat dan musuh bangsa dan dengan itu saya mesti disingkirkan.Adakah
mereka sedar bahawa apa yang mereka lakukan itu sebenarnya bukanlah
menentang diri saya seorang sahaja bahkan menentang Kerajaan negara ini yang
telah ditubuhkan dengan sah dan saya menjadi ketua-nya? Saya telah dipilih
memegang kedudukan itu dengan kehendak rakyat melalui pilihan raya.

Kebanyakan orang telah sedia maklum bahawa saya memang berchadang hendak
bersara. Saya telah berulang kali melahirkan hasrat ini sebelum diadakan pilihan
raya umum 1969. Segala langkah yang telah saya ambil bagi mengatur persaraan
saya itu dapat dijadikan bukti tentang hasrat saya hendak bersara. Saya telah
memimpin Tun Abdul Razak untuk bersedia menerima jawatan yang berat itu, dan
langkah saya ini bukanlah menjadi satu rahsia lagi kerana saya telah. Berulang kali
mengisytiharkan hasrat saya itu. Saya juga telah membeli sekeping tanah dengan
bantuan wang dari. Sahabat-sahabat saya supaya dapatlah saya membena sebuah
rumah bagi orang susah (Home for the Distressed), dan mengendalikan sendiri
rumah itu supaya dapatlah saya berkhidmat selepas bersara kapada mereka yang
benar-benar perlukan pertolongan. Jadi kenapakah dcngan tidak semena-mena
timbul penentangan terhadap diri saya, dan kepimpinan saya dipersoalkan? Mereka
melaung-laungkan kempen “Malukan Tunku dan tumbangkan Kerajaan.”

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 16 : Rebutan Kuasa Dalam UMNO

Tidakklah dapat dinafikan lagi tentang adanya perebutan kuasa didalam UMNO
sendiri antara mereka yang telah menegakkan parti ini dan yang telah berkorban
untuk kemerdekaan kita dengan anasir-anasir baru yang digelarkan ‘pelampau’
(ultras).

Rebutan kuasa ini telah bermula dari sejak dua tahun lepas atau pun terdahulu dari
itu. Penyokong-penyokong yang taat setia kepada UMNO telah dapat mencegah
perbuatan puak ‘pelampau’ itu kerana UMNO ketika itu kuat dan kerana adanya
sokongan yang penuh daripada semua ahli, dari atas sampailah ke bawah.

Dengan sebab itu mereka yang memanggil dirinya ‘pelampau’ (ultras) pada
keseluruhannya tidak membuat bising sekali pun mereka bergerak cergas dengan
menjalankan kempen sulit di kalangan belia yang mengelarkan diri mereka bijak
pandai (intellectual). Saya sentiasa menasihatkan penuntut-penuntut yang masih
muda itu supaya kita sentiasa mengawasi dan menentang ahli-ahli politik yang
seperti ini. Keadaan penuntut-penuntut di negara-negara sebelah Barat adalah
berlainan kerana universiti-universiti dan pusat-pusat pengajian tinggi di benua itu
telah ditubuhkan beratus-ratus tahun. Mereka boleh mencuba apa jua yang mereka
fikir secocok dengan jiwa mereka dengan tidak mendatangkan sebarang bahaya,
tetapi bagi kita Malaysia ini kedudukannya sangatlah berlainan.
Negara ini masih muda, universitinya masih muda dan boleh dikatakan bergantung
sepenuhnya kepada sokongan kerajaaan. Universiti ini telah berkembang dari
sebuah univesiti yang teratur baik dengan mempunyai lebih 6,000 penuntut.
Banyak lagi perkara-perkara yang boleh dilakukan untuk memperelok universiti itu
setelah kita mendapat pengalaman dan dapat mengadakan peruntukan yang lebih
banyak. Hasrat Kerajaan ialah hendak menegakkan universiti ini dan juga universiti-
universiti lain menurut sebagaimana yamg telah kita rancang dan meletakkan
kepada satu darjah dan kedudukan yang tidak kurang dari universiti-universiti yang
terbaik dalam Komanwel. Misalnya Universiti Pulau Pinang telah dimulakan dengan
secara yang kecil tetapi kita mempunyai rancangan untuk masa hadapan universiti
itu sebagaimana yang kita telah lakukan untuk lain-lain rancangan kerajaan.

Tidak lama lagi sebuah Universiti Kebangsaan akan ditubuhkan untuk memberi
peluang kepada mereka yang tiada kesempatan melanjutkan pelajaran tinggi di
dalam bahasa-bahasa yang lain dari Melayu supaya dapatlah mereka juga peluang
bekerja sebagaimana orang-orang lain yang berkelulusan universiti. Langkah
permulaan telah pun dibuat dengan membuka Jabatan Pengajian Melayu di
Universiti Malaya. Inilah juga tujuanya bagi Maktab Latihan Mara di mana penuntut-
penuntutnya diberi pelajaran dan latihan untuk mendapatkan pengetahuan yang
perlu bagi membolehkan mereka menjalankan pekerjaan masing-masing kelak,
terutamanya untuk menolong mereka memperbaiki kehidupan orang-orang kita
yang berselerak di merata ceruk rantau dan kawasan-kwasan luar bandar sehingga
ke perbatasan hutan rimba.

Dewan Bahasa dan Pustaka telah ditubuhkan unuk memperkaya dan memperbaiki
lagi Bahasa Melayu sehingga taraf kedudukannya telah dapat ditinggikan lagi dan
dengan itu Bahasa Melayu telah diterima sebagai bahasa kebangsaaan – Bahasa
Malaysia.

Segala rancangan yang dilancarkan untuk pelajaran tinggi itu adalah bertujuan
supaya pada masa hadapan kelak penuntut-penunutut inilah yang akan dapat
menolong bagi menyebarkan ilmu pengetahuan dan juga menolong untuk
menghapuskan kejahilan dan kemiskinan. Menjadi harapan kita bahawa mereka
akan menolong orang-orang Melayu yang ada pada umunya tidak menunjukkan
kecenderungan dalam lapangan memperbaiki lagi kehidupan mereka kerana orang-
orang Melayu ialah satu bangsa yang suka meneruskan cara hidup yang diwarisi
dari zaman ke zaman dengan tidak mempunyai sebarang pandangan dengan cara-
cara bagaimana mereka boleh mendapat penghidupan yang lebih baik dalam dunia
ini.

Kita juga telah mengharapkan bahawa melalui generasi penuntut-penuntut yang


berpelajaran tinggi ini untuk masuk ke pelbagai lapangan, akan dapat memberi
nafas dan semangat baru dalam kehidupan orang Melayu. Mereka patutlah belajar
dengan tekun semasa berada di universiti, maktab dan pusat-pusat latihan supaya
mereka menjadi rakyat yang berguna untuk bangsa mereka sendiri.

Perkara yang sangat mendukacitakan ialah golongan yang memanggil diri mereka
“pelampau” dan “bjjak pandai” menggunakan pusat-pusat pengajian tinggi ini
untuk mengganggu pelajaran penuntut dengan memasukkan jarum politik mereka.
Adalah menjadi satu perkara yang sangat dikesali bahawa apa yang Kerajaan telah
buat untok kebaikan mereka telah menimbulkan kesan yang bertentangan dengan
tujuan Kerajaan, dan menjadi satu masalah yang terpaksa kita hadapi.

Dalam perbualan saya dengan Tun Abdul Razak, kami telah mengkaji setiap
rancangan yang telah dilakukan oleh Kerajaan untok menolong rakyat negeri dari
sejak tercapainya kemerdekaan. Masjid, surau dan sekolah agama telah dibina di
seluruh negara. Banyak orang yang mendapat faedah daripada ranchangan
Kerajaan itu telah berpaling tadah menentang Parti Perikatan.

Bagitulah juga pusat-pusat pengajian tinggi yang ditubuhkan oleh Kerajaan dengan
tujuan memberi pelajaran dan ilmu pengetahuan yang boleh mendatangkan
kebajkan dan keuntungan kapada mereka keluarga mereka, telah menjadi tempat
yang merunsingkan fikiran kami. Tun Abdul Razak berkata: “Nampak-nya semua
tidak berjalan dengan betul sebagaimana yang dikehendaki. Tetapi bagaimanakah
mereka sampai hati berbuat demikian kapada Tunku pada hal Tunku telah banyak
membuat jasa kapada rakyat dan negara. Patik sendiri tidak faham.”

Kita tidak dapat membuat sebarang kesimpulan selain daripada mengatakan


bahawa mereka telah depengaruhi sewaktu umur mereka masih begitu muda untuk
mempercayai apa sahaja. Semua perkembangan ini berlaku semasa negara kita
baru sahaja berada di ambang pembangunan, kemakmuran baru yang mungkin
tidak pernah tercapai dalam sejarah Asia Tenggara sebelum ini.

Jika berlaku apa-apa kepada negara ini sekarang, maka akan timbullah keadaan
huru-hara walhal pilihan raya telah pun tamat dan krisis yang timbul daripada
rusuhan telah dapat dikawal, begitulah juga segala tindakan di bawah Undang-
Undang Darurat telah berjalan dengan jaya. Jika kejadian ini berlaku, maka Malaysia
akan mundur ke belakang beberapa tahun, dan segala yang telah dicapai dalam
masa 12 tahun kemerdekaan kita, segala kemakmuran dan kejayaan yang kita
telah dapati semuanya akan rosak. Kita mestilah tegas supaya kejadian ini tidak
akan berulang lagi.

Puak pembangkang dan musuh-musuh parti yang memerintah tentulah segera akan
mengambil kesempatan dalam suasana yang saperti itu, dan sebenarnya inilah
peluang yang mereka tunggu. Tujuan mereka ialah hendak menjahanamkan
Perikatan, dan dengan menjahanamkan Perikatan dapat-lah mereka
menjahanamkan bangsa dan negara yang telah di-bina oleh Perikatan.

Jika Negara ini mempunyai musuh-musuh di dalam dan luar negara, maka mestilah
kita semua menyedari bahawa adalah menjadi satu perkara yang amat sukar bagi
mana-mana Kerajaan juga pun hendak memperteguhkan kedudokannya sambil
memelilara darjah keamanan dan keselamatan yang telah kita semua nikmati sejak
kemerdekaan.

Perebutan kuasa di kalangan UMNO, bukanlah satu perkara yang boleh


mendatangkan kebaikan. Banyak ahli yang jujur telah. dapat dipesongkan oleh
“pelampau” itu, dan dengan itu mereka juga tertarik dengan kemungkinan
Perikatan menubuhkan Kabinet tanpa wakil MCA di dalamnya. Semasa Tun Tan
Siew Sin membuat kenyataan bahawa MCA patut berundur dan tidak mengambil
bahagian dalam pentadbiran Kerajaan, puak pelampau itu (ultras)
menyokong secara terang-terangan. Kebanyakan daripada puak pelampau itu
merasa senang hati kerana apa yang mereka cita-citakan akan menjadi
kenyataan.

Tujuan mereka ialah supaya saya brundur terlebih dahulu dan jika kejadian ini
berlaku. barulah mereka akan meneruskan ranchangan mereka yang lain. Sebab
itulah tuduhan-tuduhan Dr. Mahathir terhadap diri saya telah disebarkan seluas-
luasnya.

Puak “pelampau” ini’ telah berusaha dengan cara sulit untuk menarik ahli-ahli
UMNO khasnya dan orang Melayu amnya supaya mengikut rancangan mereka itu.
Mereka telah berjaya mendapatkan sokongan di kalangan orang-orang muda
yang tidak dapat berfikir sendiri, tetapi pada keseluruhannya cita-cita mereka itu
telah ditolak kerana ia disifatkan sebagai satu rancangan yang tidak dapat
dilaksanakan dalam sebuah negara seperti Malaysia.

Da1am pilihan raya yang 1epas kita telah dapat saksikan bahawa orang-orang Cina
pada umumnya tidak berpegang kapada fahaman po1itik yang kuat tentang
bagaimana mereka akan membuang undi. Pendirian mereka boleh berubah dari
satu parti ke parti yang lain. Misalannya, Dr. Lim Chong Eu yang sekarang ini
menjadi Ketua Menteri Pu1au Pinang. Pada satu ketika du1u dia menjadi pemimpin
MCA, kemudian meninggalkan parti itu sebelum pilihan raya 1964, tetapi pada
ketika itu orang-orang Cina masih menyokong MCA. Tetapi dalam pilihan raya baru-
baru ini, orang-orang Cina telah berpusing ke belakang dan menyokong calon-calon
parti lain, dan dengan perkembangan ini maka Dr. Lim sebagai pemimpin Parti
Gerakan telah menjadi Ketua Menteri Pulau Pinang.

Kita tidak boleh meramalkan apakah sikap pengundi-pengundi Cina dalam pilihan
raya akan datang. Mungkinkah mereka ke1uar dan mengundi MCA? Dengan
kekalahan MCA, atau pun yang disifatkan sebagai satu kekalahan oleh mereka,
maka tidak ada sebab kenapa kita patut berasa terharu atau bimbang tentang
masa depan MCA. Malah tidak patut kita menolak seorang sahabat yang telah
berdiri bersama-sama dengan kita sekian lama dan menolong kita mencapai
kemerdekaan.

Di kalangan ahli-ahli yang setia, terdapat beberapa orang yang berkehendakkan


supaya UMNO atau orang Melayu sahaja yang memerintah Negara ini. Cita-cita
seperti ini tidak dapat dilaksanakan dalam sebuah negara yang jumlah
pendudoknya berbilang kaum, tetapi kumpulan “pelampau” berpegang kapada
pemikiran saperti ini dengan tujuan hendak mendapat sokongan orang-orang
Melayu.

Cadangan “pelampau” supaya orang-orang Melayu sahaja memerintah Negara ini,


pada jangka panjang tidak akan berjaya. Sikap ini mengikut taktik PASdan tidak
sekali-kali akan dapat menyelesaikan kesulitan yang kita hadapi. Mungkinkah
mereka akan mengadakan satu ikatan yang kekok dengan PAS? SDekiranya ini
berlaku, saya percaya ikatan itu akan merupakan satu perkongsian yang lemah.
Oleh yang demikian percubaan hendak menukarkan konsep UMNO dari apa yang
telah pun terbukti kejayaannya sa-hingga hari ini, adalah satu perbuatan mencari
kehancuran.

Kerjasarna UMNO, MCA dan MIC bukan sahaja telah dapat mendatangkan
keamanan dan kemakmuran kepada negara bahkan juga telah dapat menolong
Kerajaan mempunyai kewangan yang cukup untuk mengadakan wang yang banyak
bagi pembangunan luar bandar.

Dengan demikian, adalah tidak bijak jika polisi itu hendak diubah semata-mata
kerana kita telah mengalami sadikit kekalahan di sana sini? Sebenarnya Perikatan
tidak boleh dikatakan kalah kerana jika di-pandang daripada keputusan pilehan
raya itu pada keselurohannya, nyata bahawa Perikatan telah menang lebih sekali
ganda dalam Parlimen berbanding jumlah kerusi yang dimenangi pembangkang.

Kemenangan bagi sebuah parti untuk memegang kuasa sebegitu lama adalah satu
kejayaan yang sangat luar biasa dalam system demokrasi. Malangnya kebanyakan
orang kita cuma sanggup merayakan kemenangan sahaja, tetapi tidak sanggup
menerima kekalahan. Allah telah berfirman dalam Quran bahawa “manusia tidak
jemu berdoa memohon kebaikan, tetapi jika dia ditimpa kesusahan, maka dia
berputus asa, berputus harapan.”

Sikap yang seumpama itu membuktikan bahawa orang kita tidak mempunyai
kekuatan moral dan semangat. Dengan sebab itu pendirian mereka bergoyang dan
mereka pun mencari kesalahan yang dilakukan oleh orang lain.

Sikap “pelampau” ini (yang sekarang ini disokong pula oleh puak cauvinis) berjalan
di atas lunas-lunas yang berbahaya yang akan merendahkan darjah politik UMNO,
ringkasnya meletakkan taraf pemikiran politik kita serendah yang dipegang oleh
PAS.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 17 : Perlembagaan Dan Hak

MENURUT “pelampau-pelampau” yang telah dapat memujuk golongan muda,


negara ini adalah kepunyaan orang Melayu sahaja dan orang-orang lain tidak
berhak ke atasnya. Tidak ada siapa pun yang dapat menafikan bahawa pada
asalnya negara ini ialah sebuah negara orang Melayu, dan merekalah yang menjadi
bumiputeranya. Dengan sebab itulah Perlembagaan mesti mengadakan syarat-
syarat khas mengenai adat istiadat dan hak orang-orang Melayu.

Syarat-syarat ini terkandung dalam Perlembagaan kita. Mestilah diingat bahawa


Perlembagaan negara kita telah digubal setelah mendapat kata sepakat daripada
semua kaum kerana mereka memahami dan menyedari kedudukan istimewa orang
Melayu. Oleh. kerana orong Melayu sentiasa cenderung kepada pemerintahan
beraja, maka Perlembagaan telah menentukan bahawa negara ini mestilah
diperintah oleh Raja bergelar Yang di-Pertuan Agong yang dipilih dari kalangan
Sultan.
Sambil itu Perlembagaan juga mengawal dan menghormati kedudukan dan hak
kedaulatan Raja-Raja Melayu, seperti perkara-perkara mengenai agama dan adat
istiadat orang Melayu. Perlembagaan itu juga mensyaratkan bahawa agama Islam
hendaklah menjadi agama rasmi bagi negara dan bahasa Melayu menjadi bahasa
kebangsaan dan bahasa rasmi. Ringkasnya, Perlembagaan mempertahankan dah
mengkanunkan hak-hak orang Melayu buat selama-lamanya.

Bahkan Perlembagaan juga telah menentukan perkara-perkara yang lain untuk


orang Melayu. Ia mengakui hakikat bahawa semasa Perlembagaan itu digubal
dengan persetujuan semua pihak, setiap orang telah sedar dan menerima hakikat
bahawa kedudukan ekonomi orang Melayu telah tertinggal daripada kaum-kaum
lain. Hakikat ini tidak dapat dinafikan oleh sesiapa pun. Oleh itu satu syarat khas
telah dimasukkan untuk mengatasi kemunduran ekonomi orang Melayu.

Sesungguhnya, laporan Suruhanjaya Perlembagaan Persekutuan Tanah Melayu


menyatakan, “bahawa sebagai basil daripada perjanjian-perjanjian yang asal
dengan Negeri-Negeri Melayu yang ditegaskan dari masa ke masa, maka
kedudukan istimewa. orang Melayu itu sentiasa diperakui, dan perakuan ini telah
dinyatakan sekali lagi -dalam Perjanjian. Persekutuan Tanah Melayu 1948.”

Selanjutnya suruhanjaya itu menyatakan bahawa pada ketika itu ada empat
perkara mengenai dengan kedudukan istimewa orang Melayu yang diakui dan
diberi perlindungan. Perkara-perkara itu ialah tanah simpanan orang Melayu di
negeri-negeri; peruntukan khas (kuota) jawatan Kerajaan; peruntukan khas
mengenai pengeluaran permit dan lesen perniagaan seperti lesen lori dan kereta
sewa; dan akhirnya pelbagai peringkat biasiswa, sama ada yang merupakan
bantuan penuh atau sebahagian, dan berbagai-bagai-bagai lagi bantuan untuk
tujuan pelajaran yang diberikan kepada orang Melayu.

Suruhanjaya itu menyatakan bahawa “orang Melayu akan menghadapi satu


kedudukan yang sangat lemah berbanding dengan kaum-kaum lain kiranya syarat-
syarat istimewa ini ditarik balik dengan tiba-tiba.” Mereka membuat perakuan
supaya kedudukan yang terdapat pada waktu itu patutlah diteruskan untuk satu
masa yang panjang.

Dengan lain-lain perkataan, ahli-ahli Suruhanjaya itu telah menyatakan bahawa


keutamaan ekonomi bagi orang Melayu sangatlah perlu. Mereka mencadangkan
supaya perkara ini dikaji ba1ik seIepas 15 tahun. Kesemua pandangan ini telah
dimasukkan dalam Perlembagaan itu.

Sejak kemerdekaan, kerajaan Perikatan yang telah memegang kuasa telah


mematuhi syarat-syarat yang terkandung dalam Perlembagaan ini dan menjalankan
polisinya untuk menentukan supaya cita-cita hendak memajukan ekonomi orang
Melayu itu pada keseluruhannya dapat dicapai. Dengan sebab itulah Kerajaan telah
menjalankan dan melaksanakan rancangan pembangunan luar bandar, sehingga
dapatlah dikatakan bahawa bermacam-macam-macam perkara telah dibuat untuk
faedah orang Melayu daripada mereka dalam rahim sehinggalah ke pintu .kubur.
Salah satu daripada rancangan kerajaan ialah penubuhan Mara yang bertujuan
untuk melatih orang Melayu dalam pelbagai jenis pekerjaan yang mereka tidak
pernah mendapat peluang menjalankannya pada masa yang lepas. Tujuannya ialah
supaya mereka mendapat tempat yang hak dalam seluruh masyarakat bangsa kita.
Tempat-tempat dikhaskan untuk orang Melayu di Universiti Malaya dan di maktab-
maktab teknik. Pelajaran permulaan diberikan dalam Berbahasa Kebangsaan di
semua sekolah tidak kira untuk mana-mana kaum. Tidak lama lagi sebuah universiti
lagi akan ditubuhkan untuk membuka peluang baru bagi orang Melayu. Dan selagi
kerajaan Perikatan masih memegang kuasa, maka banyaklah lagi rancangan yang
akan dilaksanakan bagi faedah orang Melayu.

Segala usaha sedang ditumpukan kepada kerja yang boleh mendatangkan faedah
bagi ekonomi orang Melayu. Meskipun begitu, banyak lagi yang perlu dibuat.
Sebarang kajian semula mengenai soal ini tidaklah sekali-kali akan mencacatkan
hak-hak orang Melayu sebagaimana yang tercatatt dalam Perlembagaan.

Sementara itu, tidaklah boleh kita lupakan kepentingan lain-lain kaum sebagaimana
yang disyaratkan dalam Perlembagaan. Kita mestilah ingat bahawa kesemua kaum
lain ini telah bersama-sama dengan orang Melayu untuk memperjuangkan
kemerdekaan negeri ini.

Jangan-lah kita mengetepikan hakikat bahawa sebelum kita menjadi sebuah negara
yang merdeka. kita cuma sebuah tanah jajahan Inggeris yang dipecah-pecahkan.
Kiranya semua kaum tidak bersatu untuk kemerdekaan, negara kita tentulah masih
lagi menjadi Tanah Jajahan British sehingga hari ini. Setelah perjuangan
kemerdekaan yang dipimpin oleh orang Melayu dan disokong oleh kaum-kaum lain
dilancarkan, maka timbullah semangat hendak menghalau dan menamatkan
penjajahan di negara ini, dan dengan kemerdekaan itu dapatlah kita mengambil
tempat kita yang hak sebagai sebuah negara yang berdaulat. Kita mestilah
menyedari bahawa perubahan yang seperti inilah juga yang telah membawa
negara-negara lain di Afrika menjadi bangsa yang merdeka dan berdaulat.

Tidak siapa pun yang membangkang usaha Kerajaan hendak menolong orang
Melayu kerana semua orang yang siuman insaf bahawa dari zaman berzaman orang
Melayu telah terbiar di negara mereka sendiri. Dasar Kerajaan ialah menggalakkan
supaya mereka yang tidak berada dan anak-anak mereka itu supaya maju ke
hadapan, dan memberi kepada mereka segala kemudahan untuk perbaikan masa
hadapan mereka.

Seorang pegawai asing telah menyatakan kepada saya bahawa kemajuan yang
dibuat oleh orang Melayu dalam masa 10 tahun kemerdekaan sangatlah
menakjubkan. Saya menjawab bahawa kiranya kita mendapat peluang, dan dengan
adanya keamanan yang berkekalan dalam negara, maka banyak lagi yang akan
dapat kita lakukan.

Apabila Undang-Undang Bahasa Kebangsaan diluluskan, maka puak “pelampau”


dalam UMNO tidak bersetuju dengan beberapa fasal yang memberi kuasa kepada
Yang di-Pertuan Agong membenarkan penggunaan bahasa Inggeris bagi maksud-
maksud rasmi yang difikirkan mustahak.
Mereka juga tidak bersetuju diberi kuasa kepada Kerajaan Persekutuan atau mana-
mana Kerajaan Negeri menggunakan sebarang terjemahan bagi surat atau
perutusan dalam bahasa kaum lain untuk maksud yang difikirkan perlu bagi
kepentingan awam.

“Pelampau2″ itu mendakwa bahawa kita menggalakkan kaum lain menggunakan


bahasa mereka sendiri. Mereka mahu supaya Bahasa Kebangsaan diamalkan
sepenuhnya dan dengan serta-merta tanpa memberi peluang kepada orang lain
membiasakan diri mereka dengan Bahasa Kebangsaan secara berberansur-ansur.

Mereka tidak sedar bahawa negara-negara baru lain telah cuba dari semenjak
beberapa tahun yang lepas hendak mengadakan satu bahasa kebangsaan, tetapi
tidak berjaya. dan banyak lagi dari negara yang masih menghadapi kesulitan untuk
menyelesaikan: masalah ini. Mereka juga tidak sedar bahawa India yang
mempunyai satu bangsa daripada berbagai-bagai-bagai suku belum lagi dapat
melaksanakan satu Bahasa Kebangsaan. Jadi sikap tidak sabar yang ditunjukkan
oleh “pelampau2″ itu tidaklah wajar.

Saya berpendapat penerimaan Undang-Undang Bahasa Kebangsaan oleh semua


pihak merupakan satu kejayaan. dan saya suka memberi masa kepada kaum lain
mengamalkan bahasa itu sepenuhnya. Langkah memaksa orang lain menerima
setiap perkara yang hendak dibuat ada-lah satu polisi yang salah dalam sebuah
negara berbilang kaum seperti Malaysia.

Kelas-kelas dan kursus Bahasa Kebangsaan telah mendapat sambutan. Keadaan ini
mendorongkan kita semua menaruh harapan bahawa tidak lama lagi bahasa itu
akan diletakkan di tempat yang sepatutnya dalam Malaysia yang merdeka.

Kita boleh tengok sikap penuntut di sekolah Cina yang berpaling ke negara China
untuk menumpahkan taat setia mereka. Mereka menentang Bahasa Kebangsaan
sebagai satu dasar dan dengan sebab itu mereka mengutuk rakan kita MCA yang
telah mempersetujuinya. lnilah salah satu sebab kenapa MCA hilang sokongan
orang China dalam pilihan raya lalu. Oleh itu jelaslah bahawa pelaksanaan penuh
Bahasa Kebangsaan itu memerlukan masa.

Saya ingin menegaskan sekali lagi bahawa negara ini ialah sebuah negara Melayu,
tetapi terpulanglah kepada orang Melayu sendiri memainkan peranan yang cergas
untuk merebut peluang pada masa hadapan. Sambil itu mereka mestilah sentiasa
ingat bahawa Perlembagaanlah yang dapat menjamin keselamatan dan kemajuan
kita semua. Jika “pelampau” Melayu mahu menunggangbalikkan Perlembagaan,
maka mereka akan membuta tuli terjerumus ke jurang kemunduran dan
terperangkap dalam keadaan kacau-bilau.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 18 : Pemerintahan Beraja atau Republik?


Janganlah kita silap untuk memahami tujuan puak “pelampau”. Mereka tidak puas
hati dengan Malaysia yang kita kenali. Malaysia yang kita telah bina. Mereka mahu
meruntuhkan seluruh binaan dan membinanya semula kemudian kelak. Menurut
apa yang saya dengar, mereka berazam hendak menghapuskan pemerintahan
beraja dan menubuhkan sebuah republik.

Menurut “pelampau-pelampau” itu, perbelanjaan bagi jawatan Yang di-Pertuan


Agong dan Raja-Raja adalah membazirkan wang. Dan dengan kerana itu mereka
mahu jawatan Sultan di semua negeri dihapuskan. Mereka mendakwa bahawa
kebanyakan negara lain telah membuang pemerintahan beraja, dan menyatakan
bahawa wang yang dibelanjakan untuk menegakkan kebesaran dan kedaulatan
Raja-Raja itu membazir semata-mata.

Saya suka mengingatkan bahawa dalam negara yang telah menegakkan


pemerintahan republik bagi menggantikan pemerintahan beraja, wang yang telah
diselamatkan itu telah diboroskan dengan cara lain. Sesunggohnya banyak negara
yang telah melakukan perubahan sistem pemerintahan dan. kemudian mendapati
diri mereka menghadapi kekurangan wang sekalipun mereka tidak payah lagi
membuat peruntukan bagi perbelanjaan diraja.

Sebenarnya negara-negara itu juga tidak boleh menyelamatkan wang negara


sekalipun mereka tidak perlu lagi mengadakan peruntukan diraja kerana jika negara
itu tidak ada Raja dan bercorak republik. ia mesti mempunyai seorang Presiden,
dan taraf serta kedudukan Presiden itu perlu dipelihara sama seperti Raja itu juga.

Di zaman pemerintahan penjajah dulu, negara-negara itu dapat menyimpan wang


dari hasil mahsulnya sekalipun mereka kena mengadakan peruntukan bagi Raja-
Raja, dan memberi sumbangan mereka kepada khazanah Kerajaan penjajah yang
memerintah mereka. Sekarang mereka menjadi miskin sekalipun mereka tidak ada
Raja dan penjajah. Ke manakah segala kekayaan itu ghaib?

Lihat sahaja sekeliling dunia. Kenapa negara-negara yang mempunyai raja


berperlembagaan pada umumnya kaya dan makmur. Kita boleh misalkan sesebuah
negara itu sebagai rumah bagi penduduknya, sama seperti sebuah rumah itu
sebagai tempat duduk bagi seseorang. Jika orang itu berbangga dengan tempat
kediamannya, maka tentulah dia akan mencurahkan wangnya untuk menghias
rumah itu supaya dapat menikmati keselesaan dan keindahan.

Begitu jugalah rakyat sesebuah negara boleh berbangga bukan sahaja dengan cara
ia ditadbir, bahkan juga cara bagaimana dapat mempertahankan adat-resam dan
istiadat. Mereka berbangga dengan cara pemerintahan beraja yang mereka pusaka
kerana Raja menjadi simbol kebanggaan mereka.

Di Eropah, Britain, tiga buah negeri dalam gabungan Scandinavia, Belanda, Belgium
dan Greece semuanya mempunyai pemerintahan beraja. Di Timor Tengah dan
Afrika, Saudi Arabia, Iran, Jordan. Morocco dan Habshah ialah negara-negara
beraja. Di Timor Jauh, Jepun, Thailand, Laos dan Malaysia juga beraja. Dan di
Kampuchea mereka mempunyai pemerintahan beraja cara mereka sendiri.
Dalam kebanyakan negara tersebut, perubahan yang penting telah dilakukan.
Maharaja atau Raja tidak lagi mempunyai kuasa mutlak. Mereka menjadi simbol
adat dan kebesaran sesebuah negara. Di Malaysia, orang Melayu sentiasa taat
kepada dalam sepanjang sejarah kita, kerana kita sentiasa mengakui Sultan
sebagai ketua negeri. Orang Melayu yang tidak pernah mendapat kesempatan
mempunyai sebuah negara itu telah hidup dalam Semenanjung yang terbahagi
kepada beberapa buah negeri, setiap negeri mengamalkan satu corak
pemerintahan yang serupa iaitu kesemuanya mempunyai Raja.

Keadaan telah berubah dalam zaman moden ini. Malaysia sekarang telah menjadi
satu negara yang berupa Persekutuan Negeri-Negeri. Dalam sesebuah Persekutuan
sebagaimana di Amerika Syarikat atatau Kanada; sesebuah negeri itu mempunyai
seorang gabenor dan ada perlembagaannya sendiri yang berlainan daripada
Perlembagaan Persekutuan. Dan mana-mana Perlembagaan jua pun
berkehendakkan supaya ada seorang Ketua Negeri, yang nama dan
tandatangannya menjadi meteri kekuasaan yang mutlak bagi undang-undang dan
kerajaan.

Apa yang telah kita lakukan di Malaysia ialah mencantumkan sistem yang lama dan
yang baru. Daripada 13 negeri dalam Persekutuan, sembilan mempunyai Raja dan
empat mempunyai Gabenor sekalipun gelarannya berlainan

Mereka yang dipanggil “pelampau” itu kesemuanya terdiri daripada orang Melayu,
iaitu satu kaum yang sentiasa mempunyai adat-resam beraja. Kehormatan yang
diberikan oleh orang Melayu kepada Raja mereka telah menjadi sebahagian
daripada cara hidup mereka. Oleh yang demikian payah hendak difahami kenapa
“pelampau-pelampau” ini mahu menghapuskan adat yang telah menjadi darah
daging orang Melayu. Sebilangan pelampau ini telah menuntut di England dan
berkahwin dengan perempuan Eropah. Saya tidak dapat memahami kenapa orang
yang telah mendapat ilmu pengetahuan di England tidak membuka mata mereka
semasa berada di sana untuk memerhatikan apa yang berlaku di sekeliling mereka.

Semasa saya tinggal di England selama 12 tahun, saya sangat tertarik hati dengan
cara orang Inggeris menumpahkan taat setia mereka kepada Raja dan Ratu
mereka. Sebenarnya orang Inggeris sentiasa membentuk cara hidup mereka
menurut zaman pemerintahan Raja-Raja mereka. Misalnya mereka merujuk kepada
mana-mana generasi dengan menyebut zaman pemerintahan seseorang Raja.

Sebagaimana yang dunia ketahui, orang Inggeris adalah bangsa yang terpe1ajar;
tetapi mereka juga tahu apa yang baik untuk masyarakat mereka. Dengan kerana
itu pemerintahan beraja tidak pernah luput daripada sejarah mereka. Pada zaman
ini mereka tidak lagi menyifatkan Raja sebagai pelindung mereka seperti zaman
silam, atau pun mencari perlindungan untuk keselamatan di bawah naungan Raja
itu. Mereka cuma menerima Raja sebagai simbol kemegahan mereka di masa
lampau dan untuk memenuhi kehendak perlembagaan.

Tidakkah “pelampau-pelampau” yang berdarah muda ini dan yang menggelar diri
mereka “bijak pandai” dapat melihat semua itu semasa mereka berada di sana?
Apabila saya bertanya apakah yang mereka akan buat bagi menggantikan Raja
supaya orang Melayu sentiasa merasai diri mereka anak watan, terjamin dan ada
perlindungan, mereka menjawab bahawa mereka akan memikirkan hal itu apabila
sampai masanya. Saya tidak dapat memahami apakah tujuan jawapan mereka itu.

Memanglah benar bahawa politik yang dijalankan atas asas-asas demokrasi tidak
dapat menjamin seseorang ahli politik itu terpilih lagi dalam pilihan raya yang akan
datang, atau pun parti itu juga yang akan dipilih memegang kuasa. Ahli-ahli politik
dan parti politik naik dan turun, tetapi Raja tetap di atas takhta masing-masing.

Raja dapat menimbulkan rasa kepercayaan di sisi semua orang dan dapat
mengadakan pemerintahan yang berturun-temurun dalam sejarah sesebuah
negara. Bagi orang Melayu pula, Raja dapat menimbulkan rasa keperibadian
mereka. Sesungguhnya perasaan keperibadian orang Melayu yang bertali dengan
Raja mereka menjadi sebab kenapa parti-parti pembangkang bukan Melayu telah
bertubi-tubi melancarkan kemnpen pilihan raya menentang hak-hak orang Melayu.
Adakah “pelampau” ini mahu memainkan politik yang sama dengan pembangkang
bukan Melayu itu?

Mengenai dengan wang yang dibelanjakan kerana memelihara kedudukan Sultan,


saya sendiri berpendapat bahawa wang itu telah dibelanjakan dengan
mendatangkan faedah kepada negara kerana pada hari ini kita menjadi salah
sebuah negara yang termakmur. Di Asia. Dan Raja-Raja telah memainkan peranan
dengan cergas menurut Perlembagaan.

Sebagai Ketua Negara, Yang di-Pertuan Agong bertanggungjawab memanggil,


menangguh dan membubarkan Parlimen, dan melakukan upacara pembukaan
penggal baru bagi persidangan Parlimen dengan memberi titah ucapan yang
mengandungi dasar yang Kerajaan akan laksanakan. Bagindalah yang menjadi
puncak kehormatan negara dan tunggak keadilan Baginda bertindak dengan
nasihat Perdana Menteri. Persetujuan Baginda mestilah diperoleh terlebih dahulu
untuk melantik Perdana Menteri dan menubuhkan Kabinet. Ringkasnya, Yang di-
Pertuan Agong adalah sumber yang menyatupadukan masyarakat berbilang kaum
di negara ini.

Rakyat Malaysia telah mempersetujui sebuah Perlembagaan dan dalam Perkara 7


Perlembagaan tertulis bahawa “Persekutuan hendaklah menjamin hak Rara-Raja
setiap negeri menaiki takhta Kerajaan Negeri itu dan haknya memegang, memakai
dan menjalankan hak dan kelebihannya sebagai Raja Negerinya menurut
Perlembagaan Negeri itu. Pertelingkahan berkenaan dengan hak menaiki takhta
kerajaan sesuatu negeri itu hendaklah diputuskan semata-mata oleh pihak yang
tertentu dan dengan cara yang ditentukan oleh Perlembagaan Negeri itu.”

Perlembagaan mengatasi segalanya dan mestilah dipatuhi oleh semua orang,


daripada Yang di-Pertuan Agong hinggalah kepada rakyat jelata. Jika sebarang
pindaan hendak dilakukan dalam Perlembagaan, maka pindaan itu cuma boleh
dibuat atas syarat-syarat mengenai pentadbiran harian. Bencana yang besar akan
menimpa sesebuah negeri kiranya dilakukan sebarang percubaan hendak membuat
pindaan yang besar ke atas Perlembagaan.
Oleh yang demikian Perlembagaan yang diletakkan di bawah perlindungan Yang di-
Pertuan Agong itu adalah menjadi satu jaminan yang kekal bagi meneruskan
pentadbiran yang teguh.

“Pelampau-pelampau” yang terdiri daripada orang muda ini tidak menghiraukan


tentang keteguhan yang Malaysia nikmati sejak merdeka. Mereka seolah-olah tidak
memahami apa ertinya keteguhan itu dan pentingnya untuk kemajuan dan
pembangunan yang orang Melayu mendapat faedah daripadanya. Mereka
menuntut supaya diadakan perubahan tanpa menghiraukan sebarang akibat yang
akan timbul. Tidak ada salahnya hendak mengadakan perubahan dengan syarat
perubahan itu akan menghasilkan keadaan yang lebih baik kepada kita semua,
tetapi jika perubahan itu semata-mata kerana sesuatu muslihat dan untuk
kepentingan sesuatu pihak sahaja, maka tidaklah ia mendatangkan faedah kepada
bangsa dan negara. Perubahan yang seumpama itu tentu-lah akan merosakkan
corak penghidupan kita. Jika “pelampau-pelampau” itu berkeras hendak
mengadakan perubahan yang besar itu, maka mestilah mereka sanggup
bertanggungjawab di atas bencana yang akan menimpa negara. .

Saya nasihatkan “pelampau-pelampau” ini supaya jangan menghambat bayang-


bayang. Marilah kita semua berpuas hati dengan apa yang kita telah capai sehingga
hari ini kerana seluruh dunia memandang tinggi dan memuji di atas apa yang telah
kita capai. Marilah kita bersyukurr dengan segala rahmat Tuhan.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 19 : Khidmat Bakti Dan Pengorbanan

SEMUA ahli-ahli UMNO tentuIah sedar bahawa parti itu memberi kebebasan kapada
mereka dengan secara yang amat luas untuk melahirkan pandangan dan perasaan
mereka di dalam parti. lni sudah menjadi satu amalan. Teguran-teguran adalah di
terima dan disambut dengan baik. Terutama jika pandangan itu membina. Sekatan-
sekatan yang dikenakan ke atas ahli-ahli UMNO merupakan sekatan-sekatan yang
biasa bagi ahli-ahli sesebuah parti; mereka mesti patuh kepada keputusan-
keputusan ramai dan mengikat diri mereka dengan disiplin parti.

Tetapi Dr. Mahathir tidak patuh kepada sekatan-sekatan itu. Setelah beliau menulis
sepucuk surat kepada saya yang isi kandungannya penuh dengan fitnah dan
mengutuk saya di atas kejadian-kejadian buruk yang telah berlaku dengan
menuduh saya bertanggungjawab di atas kejadian-kejadian itu. Maka salinan-
salinan surat itu telah disebarkan beribu-ribu naskhah supaya bukan sahaja ahli-ahli
parti bangkit menentang saya, bahkan juga membuka peluang kapada orang-orang
lain menentang saya.

Adakah tulisannya itu mendatangkan kebaikan kepada UMNO? TentuIah surat itu
bertujuan bukan sahaja untuk menentang diri saya, bahkan juga bertujuan hendak
memecah-belahkan seluruh UMNO dan juga Perikatan dengan cara memburukkan
pemimpin-pemimpinnya. Beliau telah menunjukkan bahawa beliau menentang
pimpinan UMNO pada keseluruhannya, dan bukan kepada pimpinan saya sahaja.
Apakah tujuan beliau selain daripada itu? Beliau telah menulis surat itu dengan hati
yang penuh perasaan benci dan dendam, dan meletakkan di atas kepala saya
tanggungjawab berlakunya peristiwa 13hb. Mei. Dengan memberi salinan-salinan
surat kepada orang lain beliau berharap bahawa tulisannya itu akan
menjahanamkan segala perkhidmatan saya seumur hidup untuk bangsa dan negara
saya.

Pengorbanan yang telah saya buat adalah diketahui oleh semua orang. Tidaklah
susah hendak menimbulkan sesuatu kerosakan, tetapi sangatlah susah hendak
membetulkannya balik. Perbuatan itu bolehlah diibaratkan sebagai membakar
sebuah rumah kayu, iaitu satu perbuatan yang senang dilakukan, tetapi hendak
memadamkan api itu sangatlah susah.

Tidaklah perlu saya mengkaji seluruh perkara yang mendukacitakan itu, tetapi saya
suka mengingatkan beliau bahawa saya tidak sekali-kali mudah dihalau sebagai
seekor anjing kurap. Saya akan membersihkan nama baik saya dengan secara
terbuka supaya dapatlah orang-orang yang cuba hendak dikelirukan oleh Dr.
Mahathir itu mengetahui perkara yang sebenar.

Jika saya didapati bersalah kerana mencari kekayaan diri sendiri semasa saya
memegang jawatan Perdana Menteri, atau pun kerana melakukan perbuatan yang
tidak amanah, atau telah melakukan perbuatan-perbuatan jenayah, atau pun
didapati bersalah kerana lalai menjalankan kewajipan-kewajipan saya, maka
dapatlah saya faham sebab-sebab kenapa timbulnya kemarahan terhadap saya.
Walhal sebaliknya saya sentialah menaruh kesedaran yang sepenuhnya di atas
kewajipan-kewajipan dan tanggungjawab saya. Negara mempunyai Kerajaan yang
baik, menikmati kedudukan ekonomi yang teguh dan makmur yang tidak dapat
diatasi oleh mana-mana negara lain di dunia sebelah sini.

Tuduhan yang mengatakan bahawa kejadian yang berlaku setahun dahulu itulah
yang telah menyebabkan tercetusnya kekacauan pada 13 Mei itu merupakan satu
perbuatan yang tidak berasas dan jahat. Tuduhan yang lebih buruk lagi ialah yang
mengatakan sayaIah yang bertanggungjawab di atas kehilangan jiwa manusia oleh
sebab kekacauan itu. Dr. Mahathir sedar bahawa sepanjang hidup saya, saya
sentiasa sanggup berkorban untuk keamanan, kerana sudahlah cukup saya
melihat kekejaman yang telah dilakukan semasa Perang Dunia Kedua, dan juga
penderitaan yang telah ditanggung oleh rakyat negara ini disebabkan oleh
kekejaman itu.

Sebagai seorang yang duduk di negeri Kedah, beliau tahu bahawa sebelum British
keluar dan sebelum daripada Pemerintahan Tentera Jepun mengambilalih kuasa,
sayalah yang telah berusaha untuk menyelamatkan nyawa penduduk di bawah
jagaan saya di Kedah Selatan. Saya telah bekerja siang dan malam dengan
menghadapi berbagai-bagai rupa ancaman dalam waktu yang penuh dengan
bahaya itu untuk menyelamatkan nyawa manusia.

Beliau juga tahu bahawa sebelum Jepun menyerah diri, Alor Star telah diancam oleh
pasukan Komunis, dan ketika itu sayalah yang telah berusaha untuk mengumpulkan
orang-orang Melayu bagi mempertahankan bandar itu, bandar tempat kediaman
saya dan beliau. Saya telah menghantar Dato’ Aziz bin Mohd. Zain, Syed Agil bin
Syed Hassan Barakbah yang kedua-duanya sekarang ini menjadi Hakim, dan Senu
bin Abdul Rahman ke balai Polis Alor Janggus untuk melepaskan anggota polis yang
telah dipenjarakan di dalam lokap oleh pasukan Komunis “Bintang Tiga “. BegituIah
juga untuk melepaskan ketua kampung bernama Haji Yusof dalam lokap itu.
Semasa k Mohd. Khir Johari dan beberapa orang lagi menolong menjaga Balai Besar
Polis Alor Star, saya sendiri telah menembusi garisan pertahanan Komunis untuk
membuat perhubungan dengan Pasukan 136. Dua orang anak saudara saya, Tunku
Osman yang sekarang menjadi Jeneral dan Tunku Yusof adalah anggota pasukan itu
yang ketika itu berada di hutan Padang Terap.

Dr. Mahathir juga tahu usaha yang telah saya jalankan untuk mengambil kira-kira
200 orang bagi memasuki Pasukan 136 itu, dan bagaimana orang-orang ini
akhirnya telah masuk ke bandar Alor Star dengan membawa kemenangan di bawah
pemerintahan Kolonel Hasler apabila Jepun menyerah diri. Mungkin beliau tidak
tahu bahawa wang yang telah saya belanjakan untuk mengadakan alat
pengangkutan dan perbelanjaan yang lain bagi Pasukan 136 itu tidak dibayar balik
kepada saya sehingga hari ini.

Setelah mengetahui semua hal yang saya ceritakan di atas, bagaimanakah sampai
hatinya menuduh saya bertanggungjawab di atas kehilangan jiwa manusia pada 13
Mei itu. Tuhan sahajalah yang amat mengetahui penderitaan saya di atas apa yang
telah berlaku pada hari yang menyedihkan itu.

Jika orang sanggup mempercayai beliau dan apa yang telah beliau tulis di atas
sekeping kertas dengan tidak mengenangkan segala bakti yang telah saya lakukan
seumur hidup saya, maka biarlah mereka mencari seorang pemimpin yang lain,
tetapi janganlah diapa-apakan pemimpin yang baru itu sebagaimana yang telah
dilakukan ke atas diri saya.

Selain daripada melemparkan tuduhan-tuduhan yang berat ini, Dr. Mahathir telah
menyatakan di dalam suratnya itu bahawa saya telah sibuk bermain poker dalam
waktu berkurung dan tidak menjalankan kewajipan saya dalam masa krisis itu. lni
nyatalah satu percubaan hendak menjatuhkan maruah saya di sisi orang-orang
Melayu. Perbuatannya menuduh saya di dalam suratnya yang kejam, bahawa saya
cuai semasa menjalankan kewajipan saya semasa kekacauan itu adalah satu
tuduhan yang paling dusta.

Mereka yang telah melihat saya dalam televisyen pada tengah malam yang paling
buruk semasa krisis itu berlaku iaitu dari 13 hingga 15 Mei dan sekali lagi pada 16
Mei, tentuIah dapat menimbangkan bahawa segala tuduhan-tuduhan itu tidaklah
benar. Dr. Mahathir sendiri juga tentuIah sedar. Jadi kenapakah beliau sanggup
membuat tuduhan yang begitu liar?

Didalam suratnya yang penuh dengan fitnah itu, Dr. Mahathir juga menyebut
bahawa anggota-anggota pasukan keselamatan, polis dan kakitangan Melayu
dalam perkhidmatan kerajaan benci terhadap diri saya. lni menunjukkan sejauh
manakah dia sanggup menjalankan satu kempen yang penuh dengan perkara-
perkara yang boleh menimbulkan benci dan curiga terhadap diri saya.
Saya telah ditanya, kalau Dr. Mahathir menang dalam pilihan raya, mungkinkah dia
juga mengkritik saya, seperti yang terkandung dalam suratnya yang tersebar
itu? lni satu soalan yang susah hendak saya jawab kerana saya tahu dari dahulu
bahawa dia adalah bersama-sama di dalam kumpulan yang sebelah lagi di dalam
UMNO, iaitu puak yang menggelarkan diri mereka “pelampau” atau “bijak pandai”.

Tetapi saya yakin bahawa kiranya Dr. Mahathir menumpukan masa yang lebih
kepada kerja-kerja parti dan tidak menghabiskan masanya di dalam perniagaan
membuat rumah di Kedah bersama-sama dengan syarikat yang bernama Federal
Construction Company, sebuah syarikat yang dipunyai oleh orang-orang Cina dan
dalam perniagaan-perniagaan yang lain, maka kemungkinannya untuk menang
dalam pilihan raya itu adalah lebih besar.

Menurut maklumat yang diterima, beliaulah yang telah mengambil peranan yang
penting untuk menolong mendapatkan kelulusan Kerajaan supaya tidak kurang
daripada 238 lot tanah Simpanan Melayu dikeluarkan dari simpanan itu bagi
maksud projek perumahan yang tersebut.

Mengenai dengan suratnya itu, saya telah melaporkan kepada polis terhadap Dr.
Mahathir untuk disiasat dan diambil tindakan, kerana saya merasa yakin bahawa
sekiranya saya tidak berbuat begitu, maka orang-orang akan memikirkan bahawa
apa yang beliau katakan terhadap diri saya itu memang benar.

Pada mulanya saya bercadang hendak mendakwa Dr. Mahathir dibawah undang-
undang jenayah kerana menuntut malu, dan tidak mengambil tindakan di atasnya
di bawah Undang-undang Darurat atau Undang-undang Keselamatan Dalam Negeri
yang memang boleh dilakukan, bahkan inilah nasihat yang telah saya terima.
Tetapi saya Iebih suka mengambil tindakan menurut undang-undang biasa negara
supaya saya tidak dituduh mengambil tindakan dengan sewenang-wenangnya.
Pada mulanya inilah tindakan yang akan saya ambil, tetapi selepas saya
menimbangnya dengan Iebih lanjut, saya rasa dia tidak Iayak mendapat perhatian
yang begitu penting. Dengan menghuraikan segala pendapat saya dalam buku ini,
saya rasa tujuan saya itu akan lebih berkesan.

Saya telah mendapat penghormatan yang sebegitu tinggi di dalam dan juga luar
negara, dan ini merupakan satu hadiah yang negara ini telah berikan kepada saya
dan saya amatlah menghargai penghormatan ini. Dengan haI-hal yang demikian
saya tidak sekali-kali akan menamatkan perkhidmatan saya kepada negara semata-
mata dengan sebab adanya fitnah mengenai kelakuan saya. Saya mesti terlebih
dahulu membersihkan nama baik saya untuk mengembalikan ketenangan hati saya.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 20 : Falsafah Hidup

MENGENAI surat Dr. Mahathir yang menyebut cara bermain poker adalah satu
taktik yang biasa diamalkan oleh pihak-pihak “Pelampau”, kerana memanglah
menjadi amalan mereka sentiasa bercakap-cakap dan berbisik-bisik dan
mengungkit-ungkit cara kehidupan saya. Mereka mengutuk saya kerana bermain
poker, hadir dalam perlumbaan-perlumbaan kuda dan kerana memberi perhatian
yang besar kepada sukan.

Kehidupan peribadi seseorang adalah hal dirinya sendiri dengan syarat dia tidak
melanggar hak-hak orang lain. Saya mengakui bahawa saya sangat suka kepada
kehidupan dan keseronokan di dalam masa hidup, tetapi tidaklah saya pernah lari
daripada menjalankan kewajipan, semata-mata kerana hendak bersuka-ria. Saya
percaya tidak ada orang yang berfikiran waras yang hendak menyekat mana-mana
orang daripada mendapat sedikit kerehatan yang diperlukan. Tentulah seseorang
yang telah bekerja pada setiap hari dalam seminggu dan pada setiap bulan dalam
setahun berhak mendapat sedikit kerehatan dan ketenangan.

Memanglah berbahaya bermain kuda dengan secara besar-besaran, tetapi jika


disifatkan permainan itu sebagai sukan, bagaimana yang saya lakukan, maka ia
boleh menjadi satu permainan yang menghiburkan hati. Tidaklah timbul sebarang
bahaya jika kita bertaruh wang dengan secara kecil ke atas seekor kuda untuk
dapat keseronokan melihat kuda itu menang. Tidak siapa pun menjadi kaya dengan
berjudi; sebaliknya pula janganlah dengan berjudi itu seorang itu menjadi papa.
Sekiranya ia boleh mendapatkan hiburan dari permainan itu, dan mendapat
keuntungan sedikit maka tentulah permainan itu boleh mendatangkan kebaikan
kepadanya.

lnilah falsafah hidup saya. Sekali-sekala saya bersuka-ria dengan permainan poker
bersama-sama dengan kawan-kawan saya. Mereka ialah sahabat-sahabat dan
kawan-kawan baik saya, dan persahabatan kami ini tidaklah pernah disalahgunakan
oleh mana-mana seorang daripada mereka itu. Pada saya persahabatan tidaklah
terbatas kepada warna kulit atau kaum. Saya menghargai kesetiaan kawan-kawan
saya dan sebagaimana yang telah terbukti dalam masa ketegangan dan
kegentingan mereka adalah orang-orang yang dapat membantu dan melipurkan
hati saya. Saya menyifatkan poker sebagai satu permainan yang menghiburkan hati
pada masa lapang, dan sebagaimana permainan kuda, dalam permainan poker ini
kami bermain dengan secara yang kecil.

Kuda-kuda yang saya miliki itu atas namanya sahaja, melainkan dua ekor yang
telah dihadiahkan kepada saya pada hari lahir saya, salah seekor daripadanya tidak
lagi dapat digunakan untuk perlumbaan. Selain daripada menghiburkan hati saya
untuk melihat kuda-kuda itu berlari, perhatian yang saya beri kepada perlumbaan
kuda ini adalah semata-mata untuk tujuan mendapatkan hasil daripada perlumbaan
kuda sebagai satu perusahaan yang dapat memberi sumbangan yang sangat besar
kepada khazanah negara, dan dengan wang itu pula dapatlah dibelanjakan untuk
berbagai-bagai projek pembangunan.

Saya juga sangat gemar kepada sukan-sukan lain. Saya telah menjadi Yang di-
Pertua Kesatuan Bola Sepak Malaysia selama 20 tahun iaitu semenjak saya menjadi
Timbalan Pendakwa Raya pada 1949. Saya telah menganjurkan Pertandingan Bola
Sepak Merdeka yang diadakan pada setiap tahun dan telah menyelenggarakan
permainan bola sepak seluruh Asia sehingga tertubuhlah Persatuan Bola Sepak Sa-
Asia dalam tahun 1957 dan saya telah dipilih menjadi Yang di-Pertua sehinggalah
ke hari ini. Saya juga telah menganjurkan pertandingan tahunan Bola Sepak Belia
se-Asia yang sangat popular.

Selain dari itu saya juga cenderung dalam permainan golf sekali pun saya sendiri
seorang pemain yang sangat mundur. Sungguh pun begitu permainan golf ini
merupakan satu riadah untuk menjaga kesihatan diri saya. Saya fikir tidaklah
menjadi keterlaluan jika saya katakan bahawa sumbangan-sumbangan saya dalam
dunia golf, terutama sekali dengan melancarkan pertandingan tahunan bagi Piala
Putra di Kuala Lumpur, telah membawa kepada lahirnya di seluruh Asia satu
pertandingan yang disebut “The Golf Circuit” (Pertandingan Pusingan Golf).

Saya mencampuri dengan cergas boleh dikatakan di dalam semua permainan


sukan di Asia hari ini. Saya gemar berjalan kaki, permainan perahu, memancing
ikan, memandu motokar, dan semasa saya berada di London saya menyaksikan
perlumbaan anjing. Saya melihat permainan tenis, kriket, badminton, hoki, sport
bahkan segala jenis sukan.

Satu sahaja kekecewaan yang saya alami dalam dunia sukan iaitu semasa saya
menjadi Yang Dipertua. Kelab Penerbangan Selangor selama setahun kerana ketika
itu tentulah saya berhajat hendak mengambil latihan memandu kapal terbang.
Tetapi tujuan saya ini tidak berhasil kerana semua keluarga dan sahabat-sahabat
saya bersatu menghalang saya daripada mengambil latihan itu. Jadi saya tidak
dapatlah merasai keseronokan menjadi pemandu kapal terbang.

Saya mengaku saya seorang yang suka bersenang-lenang. Saya suka kepada
kehidupan yang riang dan saya mahu melihat negara saya aman dan penduduknya
bahagia. Jika tidak, apa ertinya hidup? Kehidupan manusia di atas muka bumi ini
bukanlah begitu panjang untuk mereka menjahanam atau merosakkannya, atau
pun mendatangkan sebarang bahaya kepadanya, sama ada ke atas tubuh badan
atau akal fikiran.

Jadi saya tidak mahu hidup seperti seorang yang membelakangkan keduniaan,
kerana kehidupan yang seperti itu tidaklah sesuai dengan djri saya. Sebaliknya saya
seorang Islam yang beriman kepada Allah dan sangat menyedari tanggungan-
tanggungan saya kepada agama, saya tidak pernah meninggalkan sembahyang
setiap hari. Dengan keimanan saya kepada Allah dan perasaan kasih sayang saya
terhadap sesama manusia, dan selagi hayat dikandung badan, maka selama itulah
saya akan hidup dengan riang dan gembira, dan jika orang-orang lain juga berbuat
begitu, maka dunia ini akan menjadi satu tempat yang lebih bahagia untuk kita
semua hidup di-dalamnya.

Orang mungkin memikirkan bahawa kehidupan seseorang Perdana Menteri ltu satu
kehidupan yang senang. Oleh itu saya rasa munasabah sekiranya saya perturunkan
dibawah ini petikan dari ucapan saya di Guildhall pada satu jamuan makan malam
yang diberikan oleh Datuk Bandar London kepada Perdana-perdana Menteri
Komanwel pada l3 Januari, 1969 yang berbunyi :

“Tidak ada Perdana Menteri yang terus kekal seperti patung Gog dan Magog (dua
buah patong yang menjadi lambang keteguhan dan ketenteraman bagi Buildhall)
yang kekal selama-lamanya dalam dewan ini, Perdana Menteri adalah tokoh pergi
dan tokoh datang, cuma cara datang dan perginya itu sahaja yang berbeza-beza.
Ada yang pergi dengan cara yang cepat, ada yang pergi dengan cara yang susah
dan ada yang pergi dengan cara yang biasa.

“Tidaklah syak lagi bahawa mana-mana orang lelaki atau perempuan yang dipilih
oleh rakyat untuk menjadi Perdana Menteri ialah orang-orang yang mendapat
sanjungan yang setinggi-tingginya. Sungguh pun begitu penghormatan dan
kemudahan yang didapati oleh seorang Perdana Menteri tidaklah berpadanan
dengan tanggungan-tanggungan yang dipikul olehnya semasa memegang jawatan
yang tinggi itu. Tempoh jawatannya sentiasalah bergantung kepada kehendak
rakyat, dan terkadang-kadang menurut kesukaan dan angan-angan rakyat.

“Oleh yang demikian kehidupan sesaorang Perdana Menteri itu bukanlah senang,
bahkan beliau sentiasalah berhadapan dengan tanggungjawab yang memerlukan
pemikiran dan pertimbangannya. Sebenarnya beliau mestilah berlagak seperti
seorang pelakon “akrobat”, iaitu pelakon yang sentiasa berjaga-jaga di dalam
lakonannya itu dengan membuka telinga, membuka mata, mengagakkan dengan
tepat setiap langkah dan gerak-gerinya, dan sentiasa bersedia menghadapi krisis
politik sama seperti berjalan di atas seutas tali, dia mesti tahu menimbang dirinya
supaya selamat.”

Di waktu saya mengeluarkan perkataan-perkataan ini, saya masih dapat mendakwa


bahawa sayalah yang menjadi Perdana Menteri yang paling bahagia di dalam dunia.
Di waktu itu saya tidak termimpi bahawa empat bulan kemudiannya, pada tarikh
yang sama, apa yang saya katakan pada masa itu di London akan terjadi ke atas
diri saya sendiri di Kuala Lumpur.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 21 : Peranan Akhbar Dan Rusuhan

KEJADIAN yang berlaku di Malaysia pada Mei 13 dan kemudiannya telah menarik
wartawan-wartawan asing ke negara ini seperti besi berani. Mereka berduyun-
duyun datang ke mana jua tempat yang berlaku kekacauan besar. Bagi mereka
sesuatu peristiwa itu tidak menjadi berita melainkan jika mereka dapat
menceritakan kejadian-kejadian ngeri, keganasan atau pertumpahan darah.
Pergaduhan besar di Malaysia yang aman! Inilah peluang baik! Mereka pun
menggunakan kesempatan ini dengan sepenuhnya, bahkan sesetengah mereka
seolah-olah ‘geli hati’ dengan kejadian malang yang menimpa kita itu.

Jarang terdapat mana-mana negara yang terpaksa menanggung beban daripada


perbuatan salah gambaran, memutarkan kenyataan sebenar, atau membenarkan
cerita perbualan dan khabar angin sebagaimana yang telah dilakukan pada
umumnya oleh wartawan-wartawan asing semasa mereka melaporkan peristiwa
sedih itu.
Selama menjadi Perdana Menteri, saya sentiasa memberi kemudahan kepada
wartawan-wartawan asing berjumpa saya, sama ada mereka wakil akhbar, radio,
televisyen atau filem. Pada umumnya bolehlah saya katakan bahawa mereka telah
memelihara darjah kewartawanan yang tinggi pada masa yang lalu, dan jarang-
jarang saya mempunyai alasan untuk berasa kecewa dengan mereka.

Dahulu saya pernah menyangka bahawa Prince Sihanouk yang menjadi Ketua
Negara Kampuchea telah bersikap terlalu keras ke atas wartawan-wartawan asing
apabila beliau beberapa kali enggan membenarkan wakil akhbar luar negara
melawat ke negaranya. Sekarang barulah saya faham sebabnya. Kerosakan yang
telah mereka lakukan dengan membuat llaporan yang tidak bertanggungjawab dan
cuai itu tidaklah dapat diperbaiki lagi. Sesetengah daripada mereka boleh dikatakan
hampir seburuk musuh-musuh kita yang ada dalam negara. Saya tidak pernah
terfikir bahawa harinya akan tiba dalam hayat saya ini waktu di mana “kuasa yang
keempat” atau “fourth estate” (gelaran yang diberikan kepada kaum wartawan)
sanggup bertindak seolah-olah seperti “sayap kelima”.

Wartawan-wartawan asing itu tentulah memandang kejadian yang berlaku dari kaca
mata orang luar, kerana mereka tidak tinggal di sini selamanya. Mereka bukannya
rakyat Malaysia dan bukan pula rakyat Singapura. Mereka datang dan pergi bila-bila
masa mereka suka. Oleh itu mereka tidak dapat memahami kejadian-kejadian itu
seperti yang kita faham. Perhatian mereka semata-mata untuk mendapatkan berita
atau menulis rencana yang boleh menggemparkan.

Pelbagai rupa kekacauan telah berlaku dalam dunia; kejadian-kejadian itu berlaku
sama ada di jalan-jalan raya atau pun dalam kampus universiti. Jadi apakah
peliknya jika kejadian seperti itu berlaku juga di Malaysia? Lagi buruk kejadian yang
dilaporkan, maka lebih seronoklah membacanya.

Wartawan-wartawan asing itu telah diberi segala kemudahan semasa berlaku


kekacauan itu sebagaimana yang mereka sentiasa peroleh di negara ini, dan
dengan adanya alat penghantar kawat yang terbaik di Kuala Lumpur ini, maka
cerita-cerita mereka telah tersebar dengan cepat ke seluruh dunia. Cerita-cerita
yang mereka tulis atau kirim menerusi telefon tidak ditapis, begitu juga gambar-
gambar yang mereka hantar menerusi radio. Dengan ikhlas kita telah memberikan
mereka pas untuk membolehkan mereka berjalan dengan bebas dalam masa
berkurung, tetapi selepas beberapa hari kemudiannya pas-pas itu telah ditarik balik
kerana mereka menyalahgunakan kebebasan yang diberikan.

Setelah saya ketahui perbuatan mereka menghantar berita-berita yang tidak


bertanggungjawab, maka saya telah menolak permintaan mereka hendak menemu
duga saya. Mereka sudah pun dapat apa yang mereka mahu dari punca-punca yang
berat sebelah dengan tidak pula cuba mengesahkan cerita yang telah diberitahu
kepada mereka. Kerosakan telah pun dilakukan, dan apa jua yang saya katakan
ketika itu tidak dapat memperbaiki kerosakan. Apabila saya ditanya oleh salah
seorang daripada mereka apa jaminan yang saya dapat berikan kepada negara-
negara Komenwel bahawa demokrasi akan dipulihkan dengan segera, saya jawab
kepadanya “go to hell “ (pergi jahanam) .
Tentulah bukan semua berita yang dilaporkan itu tidak bertanggungjawab. Ada
wartawan asing yang cuba membuat laporan yang adil dan teliti. Saya hanya
membantah atas laporan pada keseluruhannya yang dibuat oleh kebanyakan
wartawan asing itu yang memberikan gambaran yang begitu menggerunkan, jauh
lebih buruk daripada apa yang sebenarnya berlaku.

Mereka sedikit pun tidak membayangkan pertalian di antara apa yang berlaku
sebelum rusuhan itu dengan kejadian yang tercetus pada 13 Mei, iaitu seperti
perarakan mayat atau tunjuk perasaan “kemenangan”. Sesuatu rusuhan tidak
tercetus dengan begitu sahaja, ia mestilah ada sesuatu sebab. Kedua-duanya
mestilah dikaitkan. Kebanyakan pemberita akhbar asing telah menunjukkan sikap
berat sebelah. Mereka condong ke sebelah pihak yang menentang kerajaan atau
memihak kepada satu kaum.

Akhbar-akhbar di negara mereka juga tidak menunjukkan sikap adil dalam


menyiarkan berita-berita itu. Misalnya, akhbar The Age di Melbourne, Australia telah
menyiarkan satu berita di bawah tajuk Nation headed for disaster (Negara menuju
kehancuran) pada pagi selepas tercetusnya rusuhan, iaitu pada 14 Mei.

Saya suka bertanya dengan ikhlas, adakah tajuk yang seumpama itu adil dan patut?
Tajuk yang seperti itu mungkin juga munasabah sekiranya rusuhan itu telah
berpanjangan selama beberapa minggu dengan tidak dapat dikawal, dan sekiranya
kerajaan telah membuktikan kegagalannya atau tidak cekap dalam menangani
masalah yang timbul. Tetapi tentulah tidak adil tajuk itu dibuat pada pagi esoknya
selepas kekacauan berlaku semalam! Perbuatan yang mengelirukan dan sikap tidak
adil yang seperti inilah yang sangat saya kesalkan.

Untuk memburukkan lagi keadaan, pemberita yang menggunakan tajuk ini telah
menulis dalam ceritanya di antara lain “Tiada sebarang berita dari kawasan-
kawasan yang terletak di Utara, dan ini membayangkan bahawa keadaan di lain-lain
tempat dalam negara ini juga berada dalam keadaan yang buruk.”

Bagaimanakah boleh seseorang pemberita membuat kenyataan seperti itu? Macam


mana dia begitu berani membuat anggapan yang seumpama itu? Dia tidak
memberitahu kepada pembaca-pembacanya di seberang laut bahawa jarak antara
Kuala Lumpur dan Pulai Pinang ialah 250 batu. Dia tidak sedikit pun menyebut
tentang adanya 250 batu lagi menghala ke Selatan dari Kuala Lumpur ke Johor
Bahru, tetapi hal ini tentu tidak penting untuknya. Dia juga tidak menyebut negeri-
negeri di Pantai Timur. Di negeri sebelah Selatan dan Pantai Timur itu tidak berlaku
sebarang kekacauan.

Cerita-cerita yang tidak berasas seperti ini dan juga kenyataan dan anggapan
mereka yang liar itu telah menjadi amalan wartawan-wartawan asing dalam
melaporkan rusuhan-rusuhan di Kuala Lumpur. Berita seperti itu telah
memburukkan lagi keadaan yang telah pun sedia tegang di negeri ini.

Oleh kerana perasaan saya sangat kesal dan marah dengan perbuatan wartawan
asing itu, maka tidak berapa lama dahulu saya telah mengeluarkan perkataan
“Mereka bersorak atau bertepuk tangan, tetapi kami mesti menjalankan tugas
kami.” Apa yang saya maksudkan ialah bahawa adalah menjadi tanggungan kami
untuk menjalankan pentadbiran Kerajaan, dan mengambil tindakan yang segera
bagi menghadapi krisis itu. Bukanlah hak bagi seseorang wartawan asing
memberitahu kita apa yang kita mesti buat, atau pun membuat perbandingan
dengan apa yang berlaku di tempat lain. Kecelakaan boleh berlaku di mana-mana
jua pun dan sebagai buktinya ialah peristiwa yang berlaku di Ulster, Ireland.

Seorang pemberita telah memberitahu saya tentang satu perbuatan zalim ke atas
orang-orang Cina yang sedang berlindung di Victoria Institution dengan meletakkan
Askar Melayu di sekolah itu juga, dan orang pelarian ini telah meminta supaya
dipindahkan mereka ke tempat perlindungan yang lain.

Saya dengan serta-merta telah pergi ke Stadium Merdeka yang terletak


berhampiran dengan Victoria Institution dengan tujuan hendak melihat sendiri
kedudukan yang sebenar di tempat itu. Semasa berada di stadium itu, saya telah
diberitahu bahawa semua orang yang berada di situ duduk dengan gembira, dan
saya pun bertanya kepada mereka itu sama ada benar bahawa mereka yang diberi
perlindungan di Victoria Institution mahu berpindah ke tempat lain. “Tidak”, jawab
mereka itu. Mereka berkata “Kami merasa lebih selamat dengan adanya askar-
askar itu, dan lebih-lebih lagi kerana kami juga mendapat bekalan makanan
percuma daripada mereka.”

Di dalam suasana tegang semasa rusuhan, saya suka menyatakan dengan tegas
bahawa kami telah menghukum orang-orang yang melanggar undang-undang
dengan tidak memilih kasih, tanpa menghiraukan sama ada mereka itu orang
Melayu, orang Cina atau pun orang India. Jika kita tidak mengambil langkah seperti
itu, maka tentulah kita tidak dapat mengembalikan keamanan di dalam masa yang
begitu singkat di Kuala Lumpur.

Saya kadang kala bersetuju dengan apa yang dikatakan oleh Thoreau “Bertuahlah
mereka yang tidak membaca surat khabar, kerana mereka dapat melihat keadaan
alam, dan dengan itu dapatlah mereka mengenal Tuhan”. Pada hari ini sesetengah
akhbar sangatlah buruk sifatnya, kerana mereka tidak menghiraukan sama ada
sesuatu perkara yang mereka siarkan benar atau salah. Mereka Cuma
mementingkan tajuk-tajuk berita yang besar, dan lebih hebat tajuk berita itu maka
lebih baiklah untuk mereka. Mereka tidak sekali-kali menghiraukan kesan yang
timbul daripada berita-berita mereka. Mereka berpura-pura menggambarkan
perasaan orang ramai, dan melupakan dosa yang mereka sendiri lakukan. Mereka
berselindung di bawah nama kewartawanan untuk berlagak penting dan mendakwa
apa yang mereka tuliskan itu merupakan perasaan atau pandangan orang ramai.

Mereka tentulah sedar bahawa mesti ada sebab yang menimbulkan kemarahan
orang Melayu. Mereka tidak cuba mengkaji dari segi ini bahkan sebaliknya
meletakkan kesalahan semata-mata ke atas bahu orang Melayu.

Untuk memburukkan lagi keadaan, mereka menuduh pasukan keselamatan


membunuh rakyat yang tidak berdosa dengan kejam. Kita sangat berbangga
dengan keharuman nama pasukan-pasukan keselamatan kita itu. Pemberita-
pemberita asing ini nampaknya telah melupakan perkhidmatan yang diberikan oleh
kesemua batalion tentera kita semasa berkhidmat di Congo di bawah bendera
Bangsa-bangsa Bersatu. Semasa saya bertugas di sana, askar-askar kita itu telah
mendapat pujian yang tinggi di atas kecekapan dan kepintaran mereka menghadapi
keadaan yang buruk.

Setiausaha Agung Bangsa-Bangsa Bersatu, U Thant telah menghantar wakil


istimewanya untuk bertemu dengan saya dan menyampaikan ucapan terima kasih
kepada Malaysia di atas perkhidmatan baik yang telah diberikan oleh tentera kita
dan juga di atas sokongan negara kita sehingga mencapai satu penyelesaian yang
aman di Congo.

Sejak mencapai kemerdekaan, kita telah terpaksa menghadapi berbagai-bagai


keadaan darurat yang telah berlaku disebabkan oleh gerakan bersenjata Komunis,
Konfrantasi Indonesia dan tunjuk-tunjuk perasaan. Dalam masa itu pasukan-
pasukan keselamatan kita telah menunjukkan taat setia dan kecekapan mereka
untuk menunaikan kewajipan mereka dengan cemerlang, setaraf dengan angkatan
bersenjata di negara-negara lain.

Adakah pemberita-pemberita asing memikirkan bahawa tentera yang telah berjaya


mencapai nama yang harum itu sanggup membunuh dengan kejamnya rakyat yang
tidak berdosa? Sepatutnya mereka bersimpati dengan pasukan-pasukan
keselamatan yang terpaksa menghadapi dengan berbagai-bagai kesulitan; tetapi
mereka lebih gemar mencemarkan nama askar-askar itu dalam surat khabar.
Perbuatan ini menunjukkan bagaimana sikap mereka yang berat sebelah. Oleh itu
patutkah saya dan rakyat Malaysia yang lain ditempelak jika kami merasa marah
dengan isi laporan-laporan yang disiarkan dalam surat khabar asing mengenai
rusuhan itu?

Dalam satu ucapan yang telah saya berikan pada satu malam menerusi televisyen,
saya telah menarik perhatian kepada satu kelemahan yang terdapat di kalangan
pemberita-pemberita ini. Mereka tidak dapat hendak membezakan antara Cina
Komunis, Cina samseng dan orang-orang Cina yang patuh kepada undang-undang;
mereka sifatkan orang-orang Cina itu semuanya sama. Inilah satu anggapan silap
yang dibuat oleh orang-orang asing mengenai dengan orang-orang Cina. Kita boleh
maafkan orang biasa di negara-negara luar jika mereka tidak memahami kita, tetapi
tidak ada sebarang sebab bagi seseorang wartawan tidak mengetahui mengenai
apa yang hendak mereka tulis. Mereka sepatutnya mengetahui kedudukan kaum,
adat resam dan adat istiadat di negara-negara yang mereka laporkan. Begitu juga
perlembagaan dan unndang-undang negara berkenaan. Jika mereka tidak
mengetahui hal-hal ini, maka sepatutnya mereka bertanya dan ambil tahu.

Mereka tentu tahu bagaimana orang-orang Melayu telah hidup dengan tenang dan
damai sekali pun ada provokasi yang dihalakan oleh orang lain ke atas mereka,
terutama oleh Parti Komunis Malaysia dan konco-konco mereka atau pun oleh
pekampau-pelampau Cina dan India. Mereka tahu sikap persahabatan yang telah
ditunjukkan oleh Malaysia sebagai anggota Komanwel dan sumbangan yang
sentiasa kita berikan kepada cita-cita utama Komenwel. Sekalipun mereka
sepatutnya tahu hakikat-hakikat ini, mereka sengaja melupakan anasir-anasir jahat
yang mengancam kita dan tidak mengindahkan kejayaan-kejayaan kita memelihara
keamanan dan mencapai kemajuan.
Berbanding dengan akhbar asing, akhbar tempatan telah melaporkan dengan baik
suasana dalam negara pada keseluruhannya. Sikap wartawan-wartawan tempatan
itu memanglah kena pada tempatnya kerana mereka ialah rakyat negara ini, atau
pun kalau mereka bukan rakyat, mereka faham cara hidup bangsa kita, dan dengan
kerana itu mereka dapat membezakan antara khabar angin, cakap bualan dan
kenyataan-kenyataan yang sebenar.

Wartawan-wartawan tempatan terpaksa menghadapi kesulitan sebab mereka itu


sama seperti semua rakyat lain, terikat kepada undang-undang, walhal rakan-rakan
mereka wartawan-wartawan asing tidak terikat atau tidak menghiraukan undang-
undang. Wartawan-wartawan tempatan juga kebanyakannya telah mempunyai
pengalaman bagaimana hendak menulis atau membuat laporan dalam masa
darurat.

Mereka sentiasa insaf bahawa kepentingan negara sedang terancam, tetapi mereka
boleh memberi pandangan yang ikhlas dan membina, selagi ia tidak terkeluar
daripada batasan. Malangnya pada permulaan rusuhan itu berlaku, penerbitan
akhbar-akhbar tempatan terpaksa ditahan selama dua hari untuk kepentingan
awam. Akhbar-akhbar kita segera menarik perhatian Kerajaan di atas kesilapannya
itu, dan Kerajaan pun mengubah keputusannya dan membatalkan sekatan.

Malangnya rusuhan-rusuhan itu tercetus semasa pentadbiran negara sedang dalam


peralihan kerana pilihan raya baru sahaja tamat dan sebuah Kerajaan baru belum
lagi ditubuhkan. Kejadian secara kebetulan ini telah memberi kesan kepada
Kerajaan, akhbar tempatan dan pemberita-pemberita asing.

Dengan tidak semena-mena, kita dapati bahawa kita terpaksa menghadapi krisis
dan perintah berkurung terpaksa dikenakan di Kuala Lumpur. Pejabat Perkhidmatan
Penerangan boleh dikatakan telah lumpuh, lebih-lebih lagi kerana belum ada
menteri baru dilantik. Sungguhpun begitu Bernama, agensi berita kebangsaan telah
menjalankan tugas mereka setiap masa semasa kekacauan berlaku, sekalipun
pejabat besarnya terletak ditengah-tengah pinggir kawasan tempat kekacauan itu
mula berlaku. Stesen-stesen radio dan televisyen telah bertugas terus menerus 24
jam dalam masa darurat itu untuk menyampaikan berita dan perutusan kepada
orang ramai.

Akhbar-akhbar tempatan, yang seperti biasa cekap dalam pekerjaannya, telah


menerbitkan surat khabar pada dua haripertama tetapi tidak dapat diedarkan
dengan luas. Sungguhpun begitu tempoh perolehan dalam susunan Kerajaan itu
telah memberi keuntungan kepada pemberita-pemberita asing dan mereka
menggunakan kesempatan itu dengan tidak teragak-agak .

Laporan-laporan mengenai dengan rusuhan yang disebarkan di Singapura adalah


berlainan, terutama sekali laporan-laporan yang disiarkan melalui radio dan
televisyen, dan juga di dalam penerbitan PAP “The Mirror”. Cara laporan-laporan ini
ditulis membayangkan bahawa mereka juga mahu orang lain percaya kepada
semua laporan-laporan buruk yang dilemparkan ke atas kita di Malaysia. Perbuatan
ini sungguh dikesali kerana Singapura sendiri berhadapan dengan masalah-masalah
yang sama.
Saya harapkan mereka lebih bersimpati terhadap kecelakaan besar yang telah
menimpa kita. Sebaliknya mereka telah menghangatkan lagi cerita-cerita itu
sehingga mengakibatkan berlakunya beberapa kejadian di negeri itu yang telah
mengorbankan beberapa nyawa orang-orang Melayu. Kejadian ini tidaklah sekali-
kali patut berlaku. Bagi pihak kita, kita tidak membesar-besarkan apa yang berlaku
di Singapura itu kerana kita bimbang berlakunya tindak balas di negara ini. Mari kita
mengharapkan bahawa untuk kepentingan kita bersama, maka Singapura tidak
akan mengulangi perbuatan yang sangat dikesalkan itu.

Kita berasa sungguh meradang apabila membaca berpuluh-puluh cabutan akhbar


dan majalah asing kerana kita percaya tulisan-tulisan itu dapat mencacatkan nama
baik kita. Kita meradang dengan perbuatan-perbuatan akhbar dan majalah-majalah
asing itu menyiarkan laporan yang liar, melampaui batas dan berat sebelah, dan
juga dengan lidah pengarangnya yang penuh dengan kritikan-kritikan yang ditulis
beribu-ribu batu jauhnya dari negara ini berasaskan kepada kecetekan
pengetahuan dan kejahilan mereka tentang cara hidup dan hal ehwal orang-orang
Malaysia.

Pertama sekali biarlah saya turunkan di sini satu tulisan yang telah tersiar di dalam
majalah Time edisi 23 Mei 1969:

“Seorang lelaki telah cuba menyelamatkan dirinya daripada kereta yang sedang
terbakar, tetapi telah ditolak masuk balik ke dalam keretanya itu oleh perusuh-
perusuh dan mati.

Setelah peperangan kaum dan kekacauan awam itu berjalan selama empat hari,
maka rumah mayat di Hospital Besar Kuala Lumpur telah penuh dengan mayat
sehingga terpaksalah mayat-mayat itu dimasukkan ke dalam plastik dan digantung
pada penyangkut-penyangkut siling.

Pegawai-pegawai Kerajaan yang cuba hendak mengecilkan kejadian itu, telah


mengatakan bahawa bilangan orang-orang yang mati ialah cuma 104 sahaja.
Punca-punca diplomat Barat menganggarkan hampir 600 orang mati dan
kebanyakan mangsa ialah orang Cina”.

Sekarang mari kita lihat fakta yang benar. Rumah mayat di Hospital Besar Umum
biasanya boleh memuatkan enam mayat sahaja. Tiada penyangkut yang dipasang
di siling rumah mayat, dan tidak pernah ada bag plastik disediakan untuk mayat.
Rumah mayat itu mempunyai kelengkapan moden, dan bukan seperti bilik sejuk
yang terdapat di kedai-kedai menjual daging! Pihak yang berkuasa perubatan di
negara kita ini menjaga mayat dengan penuh hormat sebagaimana. Mayat-mayat
dibalut dengan kain putih oleh penjaga-penjaga mayat yang mendapat latihan.

Oleh kerana banyak mayat yang telah dihantar ke Hospital Besar, maka
pihak berkuasa telah membuat persediaan khas untuk mayat-mayat yang tidak
dapat diletakkan di dalam rumah mayat. Mayat-mayat itu telah dimasukkan ke
dalam ambulans dan dihantar ke rumah-rumah mayat lain di Hospital Lady Templer,
Hospital Assunta, Hospital Batuk Kering dan Hospital Universiti untuk
diselenggarakan mengikut cara yang biasa dibuat.
Mengenai dakwaan kononnya pegawai-pegawai Kerajaan cuba hendak mengecilkan
kejadian itu, apakah faedahnya perbuatan-perbuatan yang seperti itu? Dari
manakah lboleh didapati angka-angka yang betul jika tidak dari sumber kerajaan?
Dengan tujuan bukan hendak menghina “diplomat negara-negara Barat” yang
mendakwa bilangan orang yang terbunuh hampir 600 ratus orang, saya suka
mengatakan bahawa angka yang keterlaluan itu merupakan anggaran mereka
sendiri sahaja.

Saya telah mendapat angka rasmi daipada ibu pejabat polis pada pada 15 Ogos,
iaitu tiga bulan dua hari selepas rusuhan. Angka kematian ialah 184 orang, 356
orang cedera, 753 kejadian membakar bangunan dan 211 buah kenderaan yang
terbakar atau musnah.

Laporan yang mengelirukan dalam media asing dalam minggu yang pertama
selepas rusuhan sangatlah buruk, tetapi apa yang tidak dapat dimaafkan sama
sekali ialah pandangan dan rencana yang dikarang berminggu-minggu kemudian,
iaitu apabila Kuala Lumpur telah hampir pulih seperti sediakala, dan perintah
berkurung dikurangkan menjadi empat jam dari 1.00 pagi hingga 4.00 pagi.

Sebagai contohnya, saya suka merujuk kepada satu karangan dua muka penuh
yang diterbitkan oleh majalah “Life” bertarikh 21 Julai, lebih sembilan minggu
selepas 13 Mei. Rencana itu bertajuk “A Quiet Coup in KL” (Rampasan kuasa secara
senyap di KL).

Saya peturunkan cabutan daripada rencana yang menakjubkan itu:

“Menurut satu cerita yang disahkan oleh beberapa sumber punca, lima buah lori
askar telah tiba di Pusat Orang-orang Sakit Kusta di Sungai Buluh, yang terletak di
luar Kuala Lumpur, dengan membawa askar-askar yang mabuk dan mayat-mayat
yang dicat hitam supaya susah hendak dikenali kaum orang0orang yang mati itu.

Askar-askar itu telah memanggil pesakit-pesakit kusta, memberikan mereka


brandy dan kemudiannya memerintahkan supaya mereka menggali sebuah lubang
yang besar. Pusat kusta itu telah dipilih kerana askar-askar itu sendiri malas
hendak menanam mayat-mayat yang tersebut, dan mereka fikir tiada siapa yang
akan pergi bercakap dengan pesakit-pesakit kusta. Bukti-bukti menunjukkan
bahawa ada lagi kubur beramai-ramai selain daripada ini.”

Sekarang mari kita lihat fakta sebenar. Sejumlah 102 mayat telah ditanam ditanah
perkuburan Pusat Kusta Sungai Buluh yang telah diangkut dengan kereta-kereta
Polis selama lima hari mulai dari 18 Mei.

Sebenarnya pertolongan secara sukarela yang telah diberikan oleh pesakit-pesakit


kusta yang telah sembuh itu untuk menanam mayat-mayat yang tersebut adalah
dengan persetujuan pihak yang berkuasa Pusat Penyakit Kusta itu sendiri. Tidak ada
‘brandy’ ditempat itu kerana pesakit-pesakit kusta ditegah meminum arak. Kerja
menanam mayat itu telah dijalankan oleh pihak yang berkuasa Rumah Sakit dengan
pertolongan polis dan bukannya tentera. Tidak ada satu mayat pun yang dicat
hitam, tetapi ada juga mayat-mayat yang telah hangus dan tidak dapat dikenali.
Setiap mayat itu telah dibalut dengan kain putih, dan telah ditanam dalam kubur
yang berasingan; satu mayat dalam satu liang. Polis telah mengambil gambar
setiap mayat, dan memberikan bilangan, dan bilangan inilah juga yang telah ditulis
di atas kubur masing-masing. Ini telah dilakukan supaya mayat-mayat yang masih
boleh dikenali dapat dituntut oleh keluarga mereka.

Selain yang ditanam di Sungai Buluh itu, 11 lagi mayat orang Islam telah dibawa ke
tanah perkuburan Gombak, Kuala Lumpur untuk dikebumikan. Akhirnya saya suka
menyatakan bahawa tidak ada liang kubur beramai-ramai di Kuala Lumpur untuk
nenanam mayat mangsa rusuhan itu.

Salah satu sebab saya menulis buku ini ialah untuk membetulkan segala kesilapan
dengan memberi kenyataan yang sebenar.

Hal inilah yang kebanyakan wartawan asing tidak mengambil perhitungan. Mereka
tidak membuat penyiasatan yang bersungguh-sungguh untuk mengetahui punca
kekacauan itu berlaku dengan tiba-tiba. Mereka mesti menghantar laporan pada
waktu yang ditentukan, dan mereka berlumba-lumba sesama sendiri untuk
menyiarkan berita lebih dahulu daripada rakan-rakan mereka. lnilah yang mereka
pentingkan.

Sekiranya pemberita-pemberita asing itu pada keseluruhannya terdiri dari orang-


orang yang mempunyai pengalaman atau pengetahuan yang luas tentang Malaysia,
maka saya percaya tidak ada sebarantg sebab jua pun untuk saya membuat
tuduhan-tuduhan ke atas mereka. Malangnya wartawan-wartawan asing itu
terlampau singkat masa perkhidmatannya di sini kerana mereka datang dan pergi.
Jadi tentulah mereka mudah membuat kesilapan yang besar dalam pertimbangan
dan penilaian mereka.

Tatkala saya memikirkan sikap dan perbuatan wartawan-wartawan asing


sebagaimana yang tertulis dalam bab yang menyedihkan ini, cerita-cerita yang
mustahil yang kita baca dari tulisan-tulisan mereka, maka terlintas dihati saya
untuk mengikuti jejak Iangkah yang telah diambil oleh Putra Sihanouk dan
pemimpin-pemimpin Asia yang lain yang nama baik negara-negara mereka telah
dicermarkan oleh laporan-laporan yang tidak bertanggungjawab media Barat.
Sungguhpun begitu saya tidak akan mengambil langkah seperti itu sekalipun
keinginan untuk berbuat demikian sangatlah kuat.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 22 : Pengajaran Dari Baling

KEJADIAN-KEJADIAN yang berlaku semasa pilihan raya 1969, rusuhan pada 13 Mei
dan perkara-perkara yang berlaku kemudian daripadanya sebagaimana yang telah
saya ceritakan adalah saling berkaitan. Ucapan-ucapan mencela, perbuatan
provokasi dan kelakuan yang tidak bertanggungjawab, kesemuanya ditimbulkan
dengan teratur, satu demi satu.

Siapakah yang mengatur semua kejadian-kejadian ini? Siapakah sebenarnya


yang mesti dipersalahkan?

Jika kita perhatikan kepada keseluruhan gambaran peristiwa yang


menyedihkan itu, dan kepada usaha yang masih diteruskan untuk merosakkan
keselamatan Malaysia (yang masih lagi dilakukan semasa buku ini ditulis), maka kita
akan mendapat satu kesimpulan sahaja iaitu perbuatan-perbuatan itu dirancang
oleh Komunis Cina.

Sebagaimana yang telah saya sebutkan dalam permulaan buku ini, ada
orang yang memikirkan bahawa saya dirasuk oleh momok Komunis, dan fikiran saya
terkongkong dengan sejenis perasaan takut kepada Komunis. Wartawan-wartawan
asing nampaknya bersetuju. Memanglah menjadi kerja mereka untuk membuat
laporan dan memberi pandangan di atas kejadian-kejadian yang berlaku dari sehari
ke sehari, tetapi mereka tidak dapat menunjukkan kebolehan untuk membuat
perhitungan yang betul kerana mereka tidak memberi perhatian kepada kerenah-
kerenah yang telah timbul pada masa lalu yang ada pertaliannya.

Seorang pendita Inggeris telah berkata satu kurun dahulu: “Sejarah ialah
politik yang berlaku di masa lepas, dan politik ialah sejarah yang sedang ditempa.”
Wartawan-wartawan asing tidak hirau apa yang berlaku pada masa lepas, mereka
cuma suka ambil tahu apa yang sedang berlaku sahaja.

Sesiapa yang hidup sejak Perang Dunia Kedua di Malaysia atau di Singapura
atau mengikuti segala peristiwa yang berlaku dalam sejarah kedua-kedua negara ini
dalam masa 24 tahun yang lepas dan terbabit sendiri dalam kejadian-kejadian itu,
tentulah dapat menyedari bahawa Komunis Cina, penyokong-penyokong yang
dibawah telunjuk mereka, anasir-anasir yang tidak berdosa yang terdiri daripada
parti-parti politik, orang-orang atau belia yang diperalatkan oleh Komunis, sentiasa
menimbulkan kekacauan.

Mereka tidak pernah lalai, bahkan sentiasa menunggu kesempatan untuk


mencetuskan huru-hara sama ada kecil atau besar, pada bila-bila masa dan di
mana-mana jua yang mereka fikirkan munasabah untuk tujuan mereka. Saya tidak
dapat mengerti bagaimana orang boleh tuli, pekak dan buta kepada kerenah-
kerenah ini. Sesungguhnya sehingga hari ini tidak ada sebuah negara pun di Asia
Tenggara yang tidak tersentuh dengan apa-apa jua cara daripada gerakan Komunis
bercorak Cina itu. Jadi bagaimanakah Malaysia boleh terlepas dari angkara Komunis
itu?

Sesungguhnya kita tidak pernah bebas dengan sepenuhnya daripada tipu


daya Komunis, tetapi oleh kerana kita tidak dapat mengelak dari menghadapi
ancaman itu, maka kita sentiasa berjaga-jaga dan berwaspada. Bezanya ialah di
Malaysia ini, kita adalah salah sebuah negara yang mula-mula sekali menentang
cubaan rampasan kuasa oleh Cina Komunis, dan oleh kerana kita telah berjaya
mematahkan percubaan Parti Komunis Malaya (PKM) dalam masa darurat yang
memakan masa 12 tahun, maka Komunis tidak sekali-kali akan memaafkan kita.

PKM selalu mengemukakan bangkangan terhadap pilihan raya bercorak


demokrasi. Mereka menyifatkan demokrasi berparlimen itu sebagai satu ajaran
imperialis, yang tidak sesuai dengan semangat kebangsaan orang-orang Asia, dan
tidak secocok dengan ideologi Mao Tze Tung. Jadi mereka mesti membinasakan
pilihan raya jika tidak dapat mencegahnya. Sekurang-kurangnya mereka akan
bersungguh-sungguh menyusahkan Kerajaan dengan apa jua cara yang boleh, sekali
pun mereka gagal dalam rancangan mereka.

Perhubungan pertama saya dengan PKM ialah apabila saya berjumpa


dengan Chin Peng, di Pekan Baling negeri Kedah pada 1955. Dalam pertemuan itu
saya telah mendapat satu pengajaran besar mengenai fahaman Komunis dari Chin
Peng.

Beliau telah dapat menyedarkan saya dengan beberapa patah perkataan


sahaja tentang corak pernentangan yang akan saya terima daripada Komunis Cina.
Beliau berkata: ”Saya seorang Komunis dan tuan tidak, jadi antara parti saya dan
parti tuan tidak akan sekali-kali tercapai sebarang persetujuan. Mustahil bagi
Komunis dapat hidup bersama dengan orang yang bukan Komunis.”

Beberapa perkataan yang mudah difahami ini telah tersemat di dalam hati
saya. Segala dakyah yang dikeluarkan oleh pihak Inggeris mengenai fahaman
Komunis pada masa itu dan juga mengenai dengan tujuan-tujuan Komunis , tidak
dapat memberi kesan ke atas saya.

Dengan secara tidak langsung Chin Peng sendirilah yang telah memberi
ingatan kepada saya mengenai bahaya fahaman Komunis. Oleh itu saya bukannya
takut kepada ‘momok’, bahkan saya telah mendapat ajaran daripada mulut Komunis
sendiri tentang bahaya yang akan ditimbulkan.

Tidak berfaedah kita berpura-pura seolah-olah kita telah dapat menghalang


PKM . Sekalipun darurat tamat pada 1960, saya tidak pernah mempercayai bahawa
kita tidak lagi akan berhadapan dengan ancaman Komunis. Saya selalu berkata
bahawa sekali pun Komunis telah dapat dikalahkan pada waktu itu, tetapi kita tidak
dapat menghalang sepenuhnya, kerana mereka akan cuba muncul kembali pada
bila-bila masa yang boleh.

Empat belas tahun telah berlalu sejak saya bertemu dengan Chin Peng
dalam perundingan yang bersejarah di Baling, tetapi kata-kata Chin Peng pada
ketika itu kepada saya sentiasalah tersemat di dalam ingatan saya kerana setiap
kali saya memikirkan sebarang perbuatan atau perkataan Komunis maka saya
sentiasa terkenang kepada peristiwa Baling.

Di Malaysia hari ini cuma orang-orang yang pertengahan umur sahaja yang
masih ingat peristiwa Baling itu, tetapi bagi orang-orang muda Baling cuma
merupakan nama sebuah pekan sahaja. Oleh yang demikian saya fikir amatlah
berguna sekiranya saya menyebut di dalam buku ini pertemuan saya yang tidak
dapat dilupakan dengan Chin Peng yang pada ketika itu menjadi pemimpin PKM
sehingga hari ini.

Pada 9 September 1955, saya sebagai Ketua Menteri dengan hati yang berat
telah mempersetujui perisytiharan Kerajaan Inggeris hendak memberi
pengampunan beramai-ramai kepada Komunis. Sebagai menyambut tawaran
pengampuan ini, surat-surat telah diterima oleh saya sebagai Ketua Menteri dan
juga orang-orang yang dikatakan dikirim oleh Jawatankuasa pusat PKM. Surat-surat
ini telah mengkritik syarat-syarat pengampunan dengan mengatakan ‘bahawa
syarat-syarat itu tidak patut dan tidak dapat diamalkan”. Mereka mengemukakan
cadangan hendak menghantar wakil-wakil ke Ibu Pejabat Perikatan di Kuala Lumpur
untuk merundingkan butir-butir yang lanjut untuk pertemuan antara saya dan Chin
Peng. Sebenarnya surat itu merupakan satu tawaran yang tidak langsung kepada
Kerajaan untuk merundingkan soal menamatkan darurat.

Kerajaan dengan tegas telah menolak tawaran ini, tetapi pada 29 September
satu kenyataan Kerajaan telah dikeluarkan yang menyebut kesanggupan saya untuk
bertemu dengan Chin Peng dengan tujuan hendak menjelaskan kepadanya syarat-
syarat pengampunan. Kenyataan itu juga selanjutnya menyatakan bahawa satu
pertemuan dapat diadakan di satu tempat yang munasabah di Utara Malaya, dan
seorang pegawai yang Chin Peng kenal akan dilantik sebagai pegawai pemandu.
Pegawai ini diperintahkan bersedia pada bila-bila masa untuk menemui Chin Peng di
satu tempat dalam sebuah kawasan yang akan dijadikan kawasan gencatan senjata.
Jika Chin Peng bersedia hendak menghadiri pertemuan yang seperti itu, maka
bolehlah dia menghantar sepucuk surat bersendirian kepada saya dengan
menyatakan di dalamnya tempat, masa dan tarikh bagi pegawai pemandu itu
berjumpa dengannya dan membawanya ke tempat mesyuarat.

Saya telah menerima jawapan pada 14 Oktober. Satu perkara yang menarik
perhatian ialah jawapan ini bertarikh dua hari selepas daripada kenyataan saya itu.
Pada 17 Oktober satu pertemuan telah berlangsung di Klian Intan antara dua orang
wakil Kerajaan dan seorang wakil Komunis sebagaimana yang telah diaturkan di
dalam surat Chin Peng kepada saya itu. Chin Peng sendiri tidak hadir tetapi telah
diwakili oleh Chen Tian. Namun begitu Chen Tian tidak ada kuasa untuk membuat
sebarang keputusan, tetapi beliau akan menyampaikan kepada Chin Peng
rancangan-rancangan Kerajaan bagi mengadakan satu pertemuan. Satu pertemuan
lagi dengan Chen Tian perlu diadakan dan persiapan untuk pertemuan itu juga
hendaklah diberitahu kepada saya dengan surat daripada Chin Peng sebagaimana
yang dibuat dahulu.

Pertemuan yang kedua juga diadakan di Klian Intan pada 19 November.


Chen Tian telah tiba di tempat itu dengan tidak memberitahu terlebih dahulu
tentang ketibaannya, dan mengambil kesempatan itu untuk mengeluarkan satu
kenyataan bertulis kepada akhbar dan mengadakan temu ramah dengan wartawan
untuk tujuan propaganda. Saya telah memberi amaran kepada Chin Peng sekiranya
perbuatan kurang ajar ini dibuat lagi, maka saya akan membatalkan pertemuan
yang dicadangkan itu.
Kemudian saya membuat satu kenyataan bahawa saya bersama-sama
dengan David Marshall yang menjadi Ketua Menteri Singapura pada masa itu
sanggup berjumpa dengan Chin Peng pada akhir bulan Disember. Komunis telah
menerima cadangan ini dan persiapan telah dibuat untuk mengadakan pertemuan
itu di Baling pada 28 Disember. Dalam satu pertemuan akhir di Kroh, pada 13
Disember untuk mengaturkan persiapan, pihak Komunis telah diberitahu bahawa
pertemuan itu hendaklah diadakan di Baling pada 28 Disember atau dibatalkan
terus. Kesemua perkara mengenai pertemuan itu telah diputuskan, tetapi mestilah
terlebih dahulu menunggu surat daripada Chin Peng untuk pengesahan.

Surat ini telah diterima pada 23 Disember, tetapi Chin Peng telah meminta
supaya diadakan satu pertemuan dengan wakil-wakil Kerajaan pada 24 Disember,
dan juga meminta supaya saya mengumumkan menerusi radio satu jaminan di atas
keselamatan perwakilan Komunis. Pertemuan yang akhir ini telah berlangsung pada
tarikh yang diminta oleh Chin Peng itu, dan pada hari itu juga saya telah
mengumumkan satu jaminan untuk keselamatan mereka.

Setelah itu perundingan Baling berjalan sebagaimana yang dirancangkan,


iaitu pada 28 dan 29 Disember. Tiga pertemuan telah diadakan dalam masa dua
hari. Saya telah mengetuai pihak Kerajaan yang mengandungi wakil-wakil yang
terdiri daripada Mr. David Marshall dan Tun Tan Cheng Lok. Chin Peng mengetuai
pihak Komunis yang terdiri daripada Chen Tian dan Rashid Maidin.

Hasil perundingan ini, Chin Peng telah bersetuju sebagaimana yang berikut:

“Setelah sahaja Kerajaan Persekutuan yang dipilih mendapat kekuasaan penuh


dalam segi keselamatan dalam negeri dan pasukan-pasukan bersenjata tempatan
maka kami akan menamatkan keganasan, meletakkan senjata dan membubarkan
pasukan-pasukan kami. Ini tidaklah bererti bahawa kami menerima syarat-syarat
pengampunan yang ada sekarang.”

Begitulah tamatnya rundingan Baling. Sekalipun Chin Peng telah membuat


perjanjian, saya telah meninggalkan Baling tanpa sebarang harapan kerana saya
terkenang kepada perkataan-perkataan Chin Peng bahawa Komunis mustahil dapat
hidup bersama dengan orang-orang yang bukan Komunis.

Saya tidak percaya yang dia akan memenuhi janjinya itu, dan inilah yang
sebenarnya telah berlaku. 20 bulan kemudian iaitu pada 31 Ogos 1957 Malaya telah
menjadi sebuah negara yang merdeka dan bebas, dengan mempunyai sebuah
Kerajaan pilihan rakyat dan berkuasa ke atas keselamatan dalam negeri dan di atas
pasukan-pasukan bersenjata kita, tetapi sekalipun Komunis telah membuat
perjanjiannya dengan kita di Baling, mereka terus melancarkan keganasan senjata.

Malaya akhirnya dapat mengisytiharkan tamatnya darurat pada 31 Julai


1960. Chin Peng dan saki-baki Komunis yang telah dikalahkan itu telah bersembunyi
di Selatan Thailand dan berada di sana sehingga hari ini selama 14 tahun. Mereka
masih merupakan satu ancaman kepada keselamatan negara sebagaimana yang
terbukti daripada serangan hendap yang dilakukan oleh mereka pada 27 Julai.

Kerajaan tidak lalai serta telah melipatgandakan tindakan keselamatan di


sepanjang kawasan sempadan dengan kerjasama rapat kerajaan Thai, kerana kami
sedar bahawa kekacauan yang berlaku baru-baru ini dan suasana yang belum dapat
dipulihkan di Malaysia ini memberi peluang kepada Chin Peng dan pengikut-
pengikutnya untuk melakukan sesuatu jika mereka diberi kesempatan.

Sekarang masih ada beribu-ribu orang lagi Komunis di Malaysia. Kenyataan


ini telah terbukti semasa Konfrantasi Indonesia kerana dalam masa itulah kira-kira
2,000 Komunis telah meninggalkan negara ini untuk bersama dengan pasukan
tentera Presiden Sukarno melanggar Malaysia.

Komunis bukannya cintakan Sukarno atau sukakan rejimnya, kerana mereka


mendapat laporan tentang perbuatan-perbuatan aniaya yang dilakukan ke atas
orang-orang Cina di Indonesia dengan perintah Sukarno. Mereka pergi ke Indonesia
kerana mereka berpendapat bahawa inilah satu peluang yang amat baik untuk
membolehkan mereka muncul balik di Malaysia sebagaimana yang mereka
harapkan selama ini. Pada kali ini mereka harap dapat memenuhi cita-cita mereka
dengan cara bersatu dengan tentera Sukarno.

Mereka juga berharap bahawa dengan adanya persahabatan antara Sukarno


dengan PKM, maka mereka akan diakui balik sebagai satu pertubuhan di Malaysia
jika Sukarno berjaya dalam rancangannya itu. Mereka akan menolong Sukarno
sampai mendapat peluang mengambil kuasa di Malaysia.

Dalam perarakan mayat 9 Mei itu, sepanduk-sepanduk gambar Mao telah


diarak oleh mereka yang mengambil bahagian dalam perarakan itu, yang berpura-
pura sebagai orang-orang yang berkabung.

Parti Buroh Malaysia terletak di bawah kawalan Komunis, dan Parti Rakyat
pula sentiasa dipengaruhi oleh mereka. Dalam satu tunjuk perasaan yang diadakan
oleh anggota-anggota Barisan sosialis pada 1967, Dr. Tan Chee Khoon telah
kedengaran berkata: “Ini bukan orang-orang saya.”

Jadi siapakah mereka itu, padahal mereka menggunakan alamat Ibu Pejabat
Barisan Sosialis di Jalan Tuanku Abdul Rahman, di Kuala Lumpur untuk berkumpul.

Dr. Tan Chee Khoon sendiri bukanlah seorang Komunis, tetapi dapatkah
beliau dengan sesungguhnya menyatakan bahawa parti beliau terlepas daripada
sebarang pengaruh Komunis, seperti juga Lee Kuan Yew semasa beliau meminta
pertolongan mereka itu untuk mendapatkan kekuasaan di Singapura? Baliau
patutlah ingat kepada kata-kata: “Jika kamu menghirup sup di meja yang syaitan
ada bersama-sama, maka mestilah kamu menggunakan sudu yang panjang
tangannya.”

Beliau dan semua orang tahu bahawa Cina Komunis sentiasa mengganggu
hal ehwal Malaysia sebagaimana yang dapat di dengar menerusi Radio Peking.

Saya rasa munasabah juga untuk memetik satu tulisan yang tersiar di dalam
penerbitan mingguan Soviet bernama ‘New Times’ pada 13 Jun. Majalah itu
menuduh Peking membangkitkan perasaan benci di kalangan bangsa-bangsa di Asia
Tenggara, dan sebagai contohnya menyebut tentang rusuhan yang telah berlaku di
Malaysia pada 13 Mei.

Majalah itu selanjutnya mengatakan bahawa pengikut-pengikut Mao telah


beberapa kali memperalatkan kaum-kaum l Cina yang berada di Asia Tenggara,
seperti di Burma dan Cambodia, untuk melakukan perbuatan-perbuatan provokasi
yang boleh mendatangkan keuntungan kepada perjuangan mereka. Anasir-anasir
Mao telah menanam benih perpecahan di kalangan pertubuhan yang benar-benar
bercorak demokrasi di Malaysia, dan telah membahayakan pertubuhan-pertubuhan
dengan menggunakan cara-cara ‘Red Guard’.

Majalah itu menamatkan huraiannya dengan mengatakan bahawa inilah satu


pelajaran yang dapat diambil oleh pejuang-pejuang kebangsaan dan pengamalh
demokrasi di Malaysia.

Kejadian serang hendap ke atas pasukan keselamatan kita di Sintok, Kedah


pada 27 Julai membuktikan bahawa masih banyak gerakan pengganas di sepanjang
sempadan Thai/Malaysia. Anggota-anggota Komunis yang terlatih di Thailand
menyeberangi sempadan dan membuat perhubungan dengan rakan-rakan mereka
di Malaysia.

Anggota-anggota perisik telah menumpukan perhatian mereka kepada


gerakan Komunis di kawasan itu tetapi mereka tidak dapat mengesan kesemuanya
kerana sempadan Malaysia/Thai diliputi oleh hutan rimba yang besar. Pada 17 Jun
1968, 16 orang anggota polis kita telah terbunuh dan 17 lagi cedera di dalam satu
serangan hendap yang berlaku di sempadan Kroh/Betong. Inilah perangsang yang
ditunggu-tunggu oleh pengikut-pengikut Komunis.

Kebanyakan laporan sulit yang diterima menumpukan hal-hal mengenai


gerakan Komunis di Singapura dan sempadan Indonesia/Malaysia Timor. Jelas
bahawa PKM dibantu dari tiga jurusan – iaitu dari Selatan menerusi komunis-
komunis yang ada di seberang Tembok Johor yang datang dari Hong Kong melalui
Singapura, dari Utara komunis yang berada di Thailand, dan juga dari komunis di
sempadan Sarawak-Indonesia.

Hari ini komunis di Malaysia lebih cergas dan lebih ganas daripada komunis
di Singapura. Taktik mereka menggunakan sentimen perkauman telah berjaya
sehingga menimbulkan ketegangan di dalam masyarakat kita yang berbilang kaum.
Gerakan mereka telah bertambah meluas.

Malangnya mereka telah berjaya memujuk belia dari sekolah-sekolah Cina


untuk dijadikan agen bagi melakukan perbuatan-perbuatan memeras dan
menakutkan ahli-ahli perniagaan dan sebagainya. Mereka yang enggan menurut
kehendak komunis akan diancam keselamatannya.

Inilah kumpulan yang terdiri daripada mereka yang berpegang teguh kepada
perasaan kecinaan, dan juga samseng-samseng yang mengacau keamanan dalam
negara ini. Mereka menghasut orang-orang Cina supaya mendesak Kerajaan
mengadakan sebuah Universiti Cina menjadikan bahasa Cina dijadikan salah satu
bahasa rasmi, dan enggan menerima sebarang perkara kecuali yang bercorak
kecinaan.

Dengan tertanamnya perasaan sentimen yang seperti ini di dalam hati


mereka, maka tidaklah mudah bagi Kerajaan hendak menarik mereka ke sebelah
kita dan sangatlah susah hendak mengasingkan mereka daripada musuh kita,
Komunis.

Dalam pilihan raya baru-baru ini kita telah dapat melihat gerakan yang
cergas yang telah dilancarkan oleh Komunis. Saya mempunyai alasan yang kuat
untuk mempercayai bahawa mereka telah mengadakan wang untuk Pas dalam
pilihan raya yang lepas bagi mendapatkan pertolongan parti itu untuk
menumbangkan Kerajaan Perikatan.

Komunis Cinalah yang telah mengadakan wang bagi pengacau-pengacau


Melayu melalui parti-parti yang ada hubungan rapat dengan orang-orang ini, dan
salah satu ialah Parti Komunis Indonesia yang menerima sokongan kewangan
daripada Parti Komunis Negeri China.

Dalam masa itu Komunis telah menghasut pensyarah-pensyarah dari parti-


parti pembangkang supaya menumpukan ucapan-ucapan mereka di atas perkara-
perkara yang disungutkan oleh orang ramai dan meletakkan kesalahan di atas
Kerajaan Perikatan, dengan cara memasukkan jarum pengaruhnya dengan halus.

Perarakan mayat pada 9 Mei, sehari sebelum daripada pilihan raya telah
digunakan sepenuhnya oleh komunis. Komunislah yang merasa sangat puas hati
dengan tunjuk perasaan yang diadakan bersama oleh Gerakan dan DAP pada 12 Mei
iaitu satu perbuatan yang menepati dengan kehendak mereka.

Sekarang PKM sedang berusaha dengan cara yang tidak langsung untuk
mendesak puak-puak ‘pelampau’ supaya melakukan sesuatu yang boleh
menimbulkan perpecahan di kalangan anggota-anggota UMNO. Kita mempunyai
maklumat yang menunjukkan bahawa beberapa beberapa orang yang diketahui
menjadi ahli Komunis sedang membuat perhubungan dengan beberapa orang
‘pelampau’ dalam UMNO.

Propaganda yang datangnya daripada Barisan Persatuan Komunis adalah


bertujuan hendak menggambarkan bahawa Kerajaan Perikatanlah yang sebenarnya
berdosa dalam pertelingkahan kaum itu.

Rancangan mereka sekarang ialah hendak menggunakan dengan


sepenuhnya suasana yang terdapat pada hari ini untuk faedah Komunis dengan cara
menyakinkan orang ramai bahawa mereka tidak bertanggungjawab di atas apa yang
telah berlaku pada 13Mei; dan hasrat mereka ialah hendak menimbulkan suasana
harmoni di kalangan semua kaum. Mereka bukan sahaja cergas di kawasan
sempadan Thailand dan di sempadan Sarawak bahkan juga di seluruh negara.

Tujuan mereka ialah hendak memperingati ulang tahun yang ke-21


pemberontakan bersenjata mereka yang jatuh pada 20 Jun dengan cara
menunjukkan kekuatan mereka, tetapi kesempatan itu tidak terbuka untuk mereka
lakukan sehinggalah sebulan kemudian iaitu pada 27 Julai.

Mereka merayakan peristiwa itu dengan satu serangan hendap ke atas


pasukan keselamatan di kawasan sempadan yang menyebabkan enam orang
terbunuh dan tujuh lagi tercedera. Kejadian ini dilakukan unutk meninggikan moral
mereka dan tentulah akan menambahkan semangat PKM di dalam rangkanya
hendak menguatkan semula perjuangan bersenjata mereka.

Berikutan dengan penyebaran surat Dr. Mahathir itu, maka satu taktik baru
telah timbul di Malaysia ini, tetapi taktik ini merupakan satu helah yang telah pun
lama diamalkan oleh Komunis, kerana mereka telah pun mencubanya di Burma.
Helah ini ialah menulis surat-surat yang beracun. Surat-surat ini seolah-olahnya
dihantar oleh seorang kepada seorang yang lain, sebagaimana yang telah saya lihat
di Terengganu pada 8 Ogos. Seolah-olahnya telah ditulis kepada saya oleh
Setiausaha Agung Parti Perikatan, Tan Sri T.H. Tan kerana di kaki surat itu telah
ditaip nama beliau sebagai penghantarnya.

Saya belum pernah melihat surat yang seperti ini. Jika setiausaha Parti
Perikatan merasa risau di atas satu kejadian, maka tentulah dia tidak menulis surat
ini kepada saya bahkan datang berjumpa saya sendiri. Hakikat itu dapat dilihat
dengan jelas oleh mana-mana orang yang cerdik, tetapi nampaknya surat beracun
yang seperti itu boleh mempengaruhi orang-orang biasa.

Surat ini mengandungi tuduhan-tuduhan terhadap tentera, iaitu tuduhan


yang sangat keji dan hina yang boleh mengejutkan orang-orang biasa. Surat itu
menuduh askar-askar kita memecahkan rumah, memperkosa perempuan-
perempuan Cina, membelah perut mereka dan memotong buah dada mereka. Surat
yang seperti itu cuma dapat ditulis oleh seorang yang hilang akal, tetapi ia penuh
tanda-tanda yang menunjukkan bahawa surat itu merupakan propaganda Komunis.

Mungkin banyak surat seperti itu dihantar ke rumah-rumah orang-orang


Cina. Di dalam sampul surat yang saya sebutkan tadi ada lagi sepucuk surat yang
disebarkan bersama-sama dengannya. Surat yang pertama ialah yang saya baru
sebutkan di atas; surat yang kedua dalam Bahasa Malaysia menghasut rakyat
mengambil kuasa negeri ini untuk orang-orang Melayu. Surat itu bertajuk “Dengan
Nama Allah.”

Sesiapa yang telah bertanggungjawab menghantar surat-surat ini telah


membuat satu kesilapan yang amat bodoh kerana memasukkan kedua-dua surat di
dalam satu sampul. Kedua-dua surat itu menunjukkan bahawa tujuannya ialah
hendak menimbulkan perpecahan dan huru-hara dengan melalui dua suara, tetapi
kesilapan itu telah menzahirkan bahawa kedua-dua suara itu datangnya dari mulut
yang sama.

Semasa saya berada di Alor Setar pada 21 Ogos, saya telah menunjukkan
kepada akhbar satu salinan surat Pekeliling Komunis yang bertulis di atas kertas
‘foolscaps’ berwarna merah jambu. Surat yang ditulis dalam tulisan rumi dan jawi ini
mempunyai tajuk “Kenangan untuk askar Melayu“. Di atas surat ini tertera lukisan-
lukisan kartun yang menunjukkan saya seorang diktator.

Di celah-celah gambar kartun itu tertulis nama-nama Menteri Kesihatan, Tan


Sri Sardon; Menteri Perdagangan dan Perusahaan, Khir Johari; Ketua Polis Negara,
Tan Sri Salleh; Bekas Pengarah Dewan Bahasa dan Pustaka, Syed Nasir; seorang Ahli
Parlimen dari Johor, Syed Ja’afar Albar, dan bekas Speaker Dewan Undangan Negeri
Pulau Pinang, Haji Sulaiman Palastin. Surat-surat itu telah dihantar melalui pos dari
Kuala Lumpur kepada seorang penerimanya di Kedah.

Pada pendapat saya sendiri, sekiranya orang-orang Cina yang taat setia
kepada negara tidak percaya kepada propaganda Komunis, maka negara ini akan
selamat. Sebenarnya tidak ada sebarang sebab yang boleh menimbulkan
pergaduhan antara orang-orang Cina dengan orang-orang Melayu, kerana mereka
telah hidup bersama dengan aman. Anasir-anasir Komunislah yang cuba hendak
memecahkan perpaduan yang berbahagia ini, dengan disokong oleh anasir-anasir
pelampau cauvinis kedua-dua kaum.

Sementara Cina Komunis ialah kuasa di belakang anasir-anasir Cina yang


tidak taat setia di Malaysia ini, saya juga tahu bahawa mereka membantu parti-parti
Melayu yang menentang UMNO sekali pun anggota-anggota parti ini tidak
mengetahuinya. Oleh yang demikian rakyat-rakyat Malaysia yang taat setia sedang
dihimpit oleh Komunis dari dua belah pihak – satu pihak terdiri daripada orang-orang
Melayu yang terpesong, dan satu pihak lagi dari orang-orang Cina yang tertipu.

Oleh yang demikian jalan yang terbuka bagi rakyat yang taat setia itu ialah
menolong Kerajaan dengan apa juga cara yang boleh, dan menolong
memperkuatkan segala tenaga yang dapat memperkuatkan kedudukan Kerajaan
bagi menghadapi ancaman musuh-musuh kita, Komunis.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)

BAB 23 : Mimpi Dan Alamat

PADA satu malam bulan penuh purnama yang terjatuh pada hari Jumaat, 2 Mei
1969, lapan hari sebelum hari mengundi dan 11 hari sebelum rusuhan berlaku, saya
telah mendapat satu mimpi yang boleh dikatakan luar biasa.
Dalam mimpi itu saya dapati saya berada di lorong belakang di antara dua deretan
rumah. Lorong itu sempit, becak, berlumpur dan kotor; sampah sarap dan
kekotoran yang seperti itu tidak pernah saya lihat dahulu. Sedang saya berdiri di
situ dengan tidak tahu apa yang hendak di buat, tiba-tiba tikus-tikus longkang
sebesar kucing berduyun-duyun keluar dari parit sebelah kiri dan datang ke tengah-
tengah lorong yang tersebut memakan sampah dan kotoran yang ada di situ.

Tikus itu nampaknya bengis, dan memamah sampah sarap dengan ganasnya. Saya
cuba hendak pergi ke sebelah sana lorong itu yang tidak dipenuhi oleh tikus-tikus
itu, tetapi dengan tiba-tiba berterbangan keluar lalat-lalat hijau yang kotor dari
sebuah parit disebelah kanan, dan memenuhi kawasan yang kosong itu. Dengan itu
maka saya telah terperangkap kerana tidak ada lagi jalan yang boleh saya lalui.

Tikus-tikus dan lalat-lalat itu terus juga keluar dari kedua-dua belah parit, dan saya
pun mengambil keputusan untuk keluar dari situ dengan merempuh mereka. Oleh
kerana saya fikir tikus-tikus itu akan menyerang saya, maka saya tidak megikuti
jalan yang ada tikus-tikus itu tetapi merempuh lalat-lalat hijau itu sambil menutup
mata dan muka saya dengan lengan. Lalat hijau itu berterbangan dan berdesing-
desing di sekeliling saya dan mengikut saya seketika, tetapi akhirnya saya dapat
lepas daripada mereka dan terus keluar ke jalan yang bersih dan udara yang segar.

Apabila terkejut daripada tidur saya tidak dapat mentadbirkan mimpi itu. Saya
beritahu isteri saya dan meminta beliau memikirkan apa erti mimpi yang pelik dan
dahsyat itu. Beliau berkata beliau juga tidak dapat mentabirkan mimpi itu tetapi
nyatalah ia memberi alamat bahawa satu kejadian buruk akan berlaku, dan
kejadian itu akan mendatangkan kesusahan besar kepada saya.

Pada ingatan saya tikus-tikus dan lalat-lalat hijau itu adalah merupakan dua
binatang yang kotor sekali dalam dunia. Oleh itu mimpi saya itu tentulah
menandakan bahawa ada satu perkara yang dahsyat akan berlaku. Saya beritahu
isteri saya bahawa saya rasa ada musuh-musuh yang berusaha hendak
menjahanamkan saya, atau sekurang-kurangnya hendak menyekat usaha-usaha
saya untuk keamanan dan kebahagiaan. Saya segera mencatatkannya dalam buku
ingatan saya supaya kemudian kelak dapatlah saya mengerti tujuan mimpi saya itu.

Dalam masa beberapa hari sejak mimpi itu, saya berkali-kali cuba hendak mencari
makna tikus dan lalat hijau itu. Saya tidak dapat hendak melupakan mimpi itu
kerana semua yang berlaku sangatlah jelas, dan merupakan satu alamat yang
sangat buruk.

Pada pagi hari mengundi satu lagi kejadian yang merunsingkan telah berlaku
selepas sembahahyang subuh. Apakala saya hendak bangkit dari tikar
sembahyang, tasbih yang saya gunakan telah tersangkut di penjuru meja dan putus
talinya sehingga biji-biji tasbih itu bertaburan di atas lantai.

Kejadian ini juga tentu mempunyai makna. Saya telah gunakan tasbih ini selama
beberapa tahun untuk berzikir selepas sembahyang tetapi kejadian yang seperti ini
tidak pernah berlaku sebelum itu. Tuhan sahaja yang maha mengetahui kenapa
tasbih itu putus talinya pada pagi itu, iaitu hari mengundi. Saya mula berasa gelisah
dengan kejadian-kejadian yang pelik ini, mungkin ia mempunyai alamat yang tidak
baik.

Sekarang baru saya tahu apa yang dimaksudkan oleh mimpi itu. Tikus-tikus itu
nyatalah merupakan komunis-komunis Malaysia atau konco-konco dan penyokong-
penyokong mereka dan juga semua anasir jahat.

Orang-orang inilah yang menganjurkan perarakan mayat pada 9 Mei dan


sebagaimana yang telah saya ceritakan tadi, mereka cuba hendak menimbulkan
peristiwa buruk dalam perarakan itu supaya terhalanglah pilihan raya. Mereka tidak
berjaya dalam pecubaan ini tetapi mereka telah berjaya menimbulkan perasaan
buruk dan meninggalkan kesan yang membahayakan keamanan. Mereka telah
menyematkan perasaan perkauman di hati orang ramai, dan melakukan perbuatan-
perbuatan yang membawa kepada tercetusnya kekacauan besar pada 13 Mei.
Ringkasnya mereka telah menaburkan benih-benih dan sekarang mereka hendak
makan buahnya.

Elok saya terangkan bahawa pihak Cina Komunis tidaklah bertujuan hendak
menimbulkan pergaduhan atau pertelingkahan perkauman seperti yang berlaku itu,
tetapi hasil perbuatan mereka yang lazimnya berakhir dengan kejadian yang sama
seperti ini. Apa sebabnya begitu? Sebabnya ialah orang-orang Melayu enggan
menurut perintah mereka dan sebarang perselisihan dengan orang-orang Melayu
pastilah membawa kepada pertelingkahan kaum.

Ini telah terbukti dalam kejadian yang berlaku di Pulau Pinang semasa komunis
memberi perintah supaya diadakan hartal, orang-orang Melayu tidak hiraukan
perintah itu, dan apabila mereka menyerang pekedai-pekedai Melayu, maka orang-
orang Melayu lain telah datang menolong sehingga membawa kepada timbulnya
satu pertempuran kaum.

Tujuan mereka hendak merosakkan Kerajaan dengan mengadakan ‘boikot’ telah


bertukar menjadi satu pertempuran antara orang-orang Melayu dengan orang-
orang Cina, iaitu satu kejadian yang bukan dimaksudkan oleh Komunis.

Kejadian seperti ini berlaku sekali lagi pada hari perarakan mayat. Tujuan mereka
ialah hendak menunjuk perasaan menentang kerajaan, tetapi dengan melakukan
perbuatan itu mereka telah menyentuh perasaan orang-orang Melayu. Sikap orang-
orang Melayu ialah kiranya mereka menganggap kerajaan negeri ini sebagai
kerajaan mereka, maka perbuatan mengutuk kerajaan itu berertilah mereka juga
mengutuk diri mereka sendiri. Orang-orang Melayu adalah anti-Komunis, tetapi
nampaknya Komunis Cina tidak memahami sikap dan pendirian orang-orang Melayu
itu. Bilangan orang-orang Melayu yang mempercayai ideologi mereka boleh
dikatakan hanya berapa kerat saja.

Pada 12 Mei, Dr Tan Chee Khoon dan anggota-anggota Gerakan telah mengadakan
perarakan untuk merayakan “kemenangan” parti mereka, dan dalam perarakan itu
anggota-anggota DAP juga turut serta. Perarakan itu telah berjalan dengan teratur
sebagaimana yang dirancang, tetapi selepas daripada tamatnya perarakan itu
anggota-anggota parti telah hilang akal menunjukkan kelakuan yang biadab.
Semasa mereka dalam perayaan itulah mereka telah melakukan perbuatan yang
tidak senonoh dan melemparkan kata-kata yang keji. Perbuatan mereka yang keji
itu dengan sendirinya memasukkan mereka ke dalam perangkap `tikus-tikus
longkang’ tersebut.

Perarakan mayat yang dianjurkan oleh Komunis pada hari Jumaat dan sambutan
“kemenangan” yang diadakan oleh Gerakan dan DAP pada hari Isnin adalah dua
kejadian yang provokasi sehingga tercetusnya kekacauan yang sehabis-habis buruk
yang belum pernah berlaku di Kuala Lumpur. Tujuk-tunjuk perasaan yang berlaku
satu demi satu telah dianjurkan oleh Cina Komunis dan parti-parti politik tersebut,
yang merupakan perbuataan provokasi dan jahat telah memberi makna yang jelas
kepada mimpi saya itu.

Sekarang apakah pula erti lalat-lalat hijau? Pada malam 25 Mei seorang pelayan di
Residency (kediaman rasmi saya) telah memberitahu saya bahawa seorang sahabat
lama, Dato’ Syed Esa Almanoer hendak bercakap dengan saya menerusi telefon.
Apabila saya mengangkat telefon itu saya dapati bukanlah suaranya, tetapi orang
lain yang cuba hendak menyamar dan bercakap dalam bahasa Inggeris. Dia
memberitahu saya bahawa ada 20 orang ahli UMNO yang sedang bermesyuarat
pada masa itu di satu tempat dan mereka telah mengambil keputusan meminta
saya meletakkan jawatan.

Saya cuba hendak mengecam suaranya, tetapi tidak dapat. Apabila saya bertanya
siapakah dia, dia enggan memberitahu namanya. Jadi saya katakan kepadanya “Go
to hell (pergi jahanam).” Panggilan-panggilan telefon yang seumpama telah dibuat
berulang kali dalam masa tiga atau empat malam kemudiannya. Apabila diberitahu
kepada orang yang memanggil itu bahawa saya tiada di rumah, dia telah
memberitahu kepada pelayan yang menjawab telefon itu supaya memberitahu
kepada saya supaya meletakkan jawatan kerana saya tidak dikehendaki lagi dalam
UMNO dan dalam Kerajaan.

Pada 6 Jun pula, iaitu hari yang sepatutnya saya masuk hospital, Utusan Melayu
telah menerbitkan satu berita yang mengandungi pendapat beberapa orang
anggota UMNO bahawa dalah bijak bagi MCA tidak menyertai Kabinet. Saya telah
menasihatkan mereka itu supaya jangan mengeluarkan apa-apa kenyataan kerana
saya bimbang perbuatan itu mungkin akan menambahkan perpecahan dan dengan
itu juga akan mencacatkan pentadbiran. Sebarang persoalan kaum yang
dibangkitkan pada waktu ini akan membahayakan keamanan.

Selang tidak berapa lama, iaitu pada 18 Jun, saya telah menerima surat daripada
Dr. Mahathir yang telah saya ceritakan terdahulu. Surat ini kemudiannya telah
disebar beribu-ribu naskah. Kandungannya semata-mata bertujuan untuk menghina
saya di mata orang ramai dan menaikkan perasaan marah dan benci orang ramai
terhadap diri saya.

Kempen benci terhadap diri saya ini telah mengejutkan orang-orang Melayu yang
taat setia amnya dan anggota UMNO khasnya. Saya sendiri menghadapi dugaan
yang berat. Keadaan tegang telah timbul di dalam parti yang boleh membawa
kepada timbulnya perpecahan dalam UMNO. Kemudian Majlis Tertinggi UMNO telah
memecat Dr. Mahathir.
Perkara ini tidak terhenti setakat itu sahaja. Mereka terus menganiaya diri saya.
Beberapa lagi surat liar telah dikirim dan disebarkan kepada orang ramai. Lalat-lalat
hijau ini terus mengekori saya, dan mereka masih berdesing-desing di sekeliling
saya.

Sekarang dapatlah saya faham bahawa biji-biji tasbih yang telah terburai itu
merupakan pecahnya keamanan dan harmoni antara berbagai-bagai kaum. Tikus-
tikus boleh dibunuh, lalat-lalat boleh diusir dan biji-biji tasbih boleh dicucuk kembali
benangnya. Marilah kita berdoa supaya segala penderitaan dan percubaan yang
kita telah alami, dan bencana serta kesan-kesan yang buruk yang timbul
daripadanya itu akan menjadi pengajaran kepada kita semua.

Pihak Kerajaan sebenarnya bersungguh-sungguh mengamalkan sikap sabar dalam


menguatkuasakan undang-undang dan peraturan. Sepatutnya kita tidak
membenarkan mayat pemuda Parti Buroh itu disimpan di rumah mayat di Jalan
Sultan yang terletak di tengah-tengah bandar Kuala Lumpur, tetapi memerintahkan
supaya mayat itu dibawa ke kampungnya di Kepong untuk dikebumikan.

Niat Parti Buroh itu adalah jelas; hendak mempersenda-sendakan pemerintah dan
melakukan perbuatan-perbuatan yang boleh memecahkan keamanan. Cara mereka
mengadakan perarakan mayat menunjukkan dengan jelas niat dan tujuan mereka.
Mereka tergamak meminta kebenaran supaya perarakan itu diadakan pada hari
mengundi. Jika permintaan mereka itu diluluskan, mungkin pilihan raya di Kuala
Lumpur tidak dapat diadakan. Kesan perarakan mayat itu tentulah buruk ke atas
negara pada keseluruhannya tidak kira pada hari mana jua pun ia diadakan, kerana
perarakan yang seumpama itu akan membangkitkan perasaan anti kerajaan.

Oleh kerana itu Gerakan dan DAP tidaklah sekali-kali patut mengadakan perayaan
‘kemenangan’ setelah perarakan mayat itu telah diadakan dan kesan-kesan
daripadanya menunjukkan bahawa perbuatan itu telah menimbulkan perasaan
yang buruk. Cara bagaimana mereka merayakan ‘kemenangan’ mereka tidak dapat
tiada mesti mengakibatkan kejadian seperti yang telah berlaku dan saya
meletakkan tanggungjawab yang sama ke atas parti-parti ini di atas kekacauan
yang berlaku.

Setelah parti-parti pembangkang mengadakan perarakan kemengan mereka maka


tidaklah pula dapat disekat kehendak UMNO mengadakan perarakan
kemenangannya pada 13 Mei. Jika perarakan UMNO itu tidak diadakan, maka moral
anggota-anggota parti itu tentulah jatuh setelah parti-parti pembangkang
menunjukkan kekuatan mereka, dan juga kerana anggota-anggota UMNO ini telah
dicerca oleh parti-parti pembangkang itu. Oleh itu rusuhan-rusuhan 13 Mei yang
telah timbul akibat daripada perarakan-perarakan itu adalah satu kejadian yang
dikutuk, dikesali dan tidak dapat dimaafkan.

Selain daripada itu, dalam kempen pilihan raya asas-asas demokrasi telah
dipersenda-sendakan dan perlembagaan telah dicabul dan dipermainkan oleh
semua partii pembangkang. Pemimpin-pemimpin mereka telah melancarkan
kempen dengan tidak menghiraukan dan tidak menghormati perlembagaan yang
menjadi piagam demokrasi negara.
Sesungguhnya mereka telah membuat ucapan-ucapan seolah-olah negara ini tidak
mempunyai perlembagaan. Pensyarah-pensyarah yang berdiri di atas pentas DAP
telah kedengaran berkata bahawa sekiranya mereka memegang kuasa, mereka
akan melucutkan hak-hak orang Melayu. Banyak lagi perkataan-perkataan mereka
mengenai soal berbilang bahasa dan soal-soal perkauman yang lain yang juga tidak
sekali-kali patut dikeluarkan. Banyak perkara yang ditimbulkan oleh ahli-ahli
Gerakan dan DAP merupakan soal-soal yang bercorak provokasi yang boleh
difahami oleh orang-orang Melayu bahawa sekiranya pembangkang menang dalam
Pilihanraya itu, orang-orang Melayu akan `diajar.’

Di satu pihak lagi, PAS menjalankan kempen yang boleh diertikan sebagai bertujuan
hendak mengambil kuasa negara ini untuk orang-orang Melayu sahaja. Menurut PAS
sekalipun mereka mengakui adanya orang-orang lain di negara ini, orang-orang
yang bukan Melayu tidak akan dibenarkan mengambil bahagian di dalam
pemerintahan negara atau pun di berikan sebarang hak.

Sebaliknya Parti Perikatan berdiri teguh di belakang perlembagaan dan dengan


sebab itu Perikatan telah menjadi sasaran serangan daripada kesemua pihak.
Sungguh pun begitu, keputusan-keputusan pilihan raya telah membuktikan satu
perkara. Sekali pun di dalam kempen itu berbagai-bagai tuduhan telah dilemparkan
ke atas Perikatan dan pelbagai kritikan telah dihalakan kepada perlembagaan,
rakyat masih memilih Perikatan untuk memegang kuasa pemerintahan. Ini
menunjukkan satu bukti yang jelas bahawa rakyat Malaysia menyokong Perikatan
kerana mereka menyifatkan parti itu sebagai pendukung perlembagaan, iaitu
sebuah piagam yang menjamin kebebasan, hak-hak perseorangan dan
keselamatan.

Oleh itu apakah yang patut kita lakukan supaya perlembagaan itu dihormati?
Perlembagaan adalah menjadi asas kemerdekaan kita, dan di atas asas inilah kita
telah membina negara kita. Oleh itu kita mestilah sentiasa menegakkan
Perlembagaan kita itu dan mempertahankan serta melindunginya dengan segala
kekuatan yang ada pada kita.

Saya dapat tahu bahawa di Amerika Syarikat semua parti politik yang mengambil
bahgian dalam pilihan raya bersetuju tidak menyentuh hal-hal perlembagaan
mereka. Perlembagaan ini disifatkan sebagai dokumen yang suci dan tidak boleh
dibiarkan mana-mana pihak menjadikannya sebagai satu perkara yang boleh
dipersoalkan dalam kempen pilihan raya atau di mana-mana jua. Di dalam
perlembagaan kita itu ada syarat-syarat yang menentukan cara-cara bagaimana
dapat dibuat pindaan, tetapi pindaan-pindaan telah dibuat cuma mengenai dengan
pentadbiran dan keselamatan negara di mana-mana yang difikirkan perlu.

Sekiranya kita hendak mencegah daripada berulangnya peristiwa 13 Mei, maka


undang-undang pilihan raya mestilah dipinda bagi mengadakan syarat-syarat
bahawa perkara-perkara di dalam perlembagaan itu tidaklah boleh ditimbulkan di
dalam pilihan raya, dan jika mana-mana parti atau orang-orang perseorangan
melakukan kesalahan melanggar undang-undang ini maka mereka akan dihukum.
Dengan cara ini sahajalah dapat kita menjamin bahawa demokrasi boleh berjalan di
negara ini.
Peristiwa 13 Mei memberikan peringatan berkekalan kepada kita semua tentang
bahaya yang akan timbul jika perlembagaan diketepikan dan soal-soal yang
menyentuh perasaan, adat resam dan adat istiadat pelbagai kaum dipermainkan.

Pada 13 Mei 1969, negara kita terletak di ambang keruntuhan, dan sebab boleh
berlaku kejadian itu ialah kerana kita tidak mengakui pada diri kita sendiri
kedudukan dan hakikat yang sebenar. Oleh yang demikian marilah kita berazam
untuk bersungguh-sungguh mengelakkan daripada berlaku lagi kelalaian dan
kecuaian yang seperti itu. Marilah kita berazam untuk mempertahankan demokrasi
dan cara hidup yang kita cintai.

Maka saya berdoa ke hadrat Allah Subhanallah Wata’ala untuk memohon limpah
rahmat-Nya bagi mengembalikan buat selama-lamanya muhibah, keharmonian,
keamanan dan persahabatan antara kaum di negara kita sebagaimana sebelum 13
Mei 1969.

(Petikan dari buku 13 Mei – Sebelum dan Selepas karya Tunku Abdul
Rahman terbitan 1969)