Konsonan Letupan Bunyi letupan terhasil apabila alat sebutan dirapatkan pada manamana daerah sebutan.

Dalam hal ini, arus udara dari paru-paru yang melalui rongga mulut akan tersekat dan kemudiannya dilepaskan dengan serta-merta untuk menghasilkan bunyi letupan ( plosif ). Di bawah adalah contoh-contoh konsonan melayu asli dan konsonan pinjaman:a) Bunyi kosonan melayu asli  Terdapat 19 bunyi konsonan melayu asli, iaitu:[p]

Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara

[b] Konsonan letupan dua bibir bersuara [t] Konsonan letupan gusi tidak bersuara [d] Konsonan letupan gusi bersuara [k] Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [g] Konsonan letupan lelangit lembut bersuara [ʔ] Hentian glotis [č] Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [ǰ] Konsonan letusan lelangit keras bersuara [s] Konsonan geseran gusi tidak bersuara [r] Konsonan geseran gusi bersuara [h] Konsonan geseran glotis bersuara [l] Konsonan geseran sisian gusi bersuara [m] Konsonan sengau dua bibir bersuara [n] Konsonan sengau gusi bersuara [ŋ] Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ɲ] Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [w] Separuh vokal dua bibir bersuara

[j] Separuh vokal lelangit keras bersuara b) Bunyi konsonan melayu pinjaman  Terdapat 8 bunyi konsonan melayu pinjaman. iaitu:[f] Konsonan geseran bibir gigi tidak bersuara [v] Konsonan geseran bibir gigi bersuara [θ] Konsonan geseran gigi tidak bersuara [ŏ] Konsonan geseran bersuara [z] Konsonan geseran gusi bersuara [š] Konsonan geseran gusi lelangit keras tidak bersuara [x] Konsonan geseran lelangit lembut tidak bersuara [γ] Konsonan geseran lelangit lembut bersuara Seterusnya adalah tentang rajah-rajah yang mengenai tentang bunyibunyi konsonan melayu asli:- Daerah Artikulasi Cara Penghasilan Letupan Letusan Geseran Getaran Sisian Sengauan Separuh Vokal Dua Bibir pb Gusi td s r l n Gusi Lelangit Lelangit Pita Lelangit Keras Lembut Suara Keras kg ʔ cj h m w ɲ ŋ y Rajah : Carta konsonan Melayu Asli .

Letupan Gigi-Gusi Tak Bersuara [ t ] Hujung lidah ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu. keadaan dan kedudukan alat-alat artikulasi seperti: Bibir  Lidah  Anak tekak  Lelangit lembut  Pita suara Dalam membunyikan konsanan bahasa melayu asli. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigi- . Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigigusi itu. Letupan Gigi-Gusi Bersuara [ d ] Hujung lidah ditemukan ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke rongga tekak. Letupan Dua Bibir Bersuara [ b ] Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara. Letupan Dua Bibir Tak Bersuara [ p ] Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak.Cara membunyikan konsonan melayu asli Huraian yang terdapat di bawah menjelaskan tentang peranan.

Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu dibiarkan menyekat di belakang rapatan pita suara. Letupan Lelangit Lembut Tak Bersuara [ k ] Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. 5. Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara dari paru-paru tersekat pada bahagian pertemuan belakang lidah dengan lelangit lembut. Pita suara dirapatkan sepenuhnya. Letupan Lelangit Lembut [ g ] Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. 2. seperti contoh-contoh berikut. Sekatan udara dilepaskan dengan serta-merta tanpa manggetarkan pita suara. Dengan itulah terhasil bunyi hentian glotis [ ʔ ].gusi. 3. Sekatan udara dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara. . a) Hentian glotis [ ʔ ] Cara membunyikannya:1. Sekatan udara dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara. Penyekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung telah dilakukuan dengan menaikkan lelangit lembut dan anak tekak ke belakang atau ke dinding rongga tekak. Udara yang disekat oleh rapatan pita suara tersebut tanpa menggetarkan pita suara. Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara dari paru-paru tersekat pada bahagian pertemuan belakang lidah dengan lelangit lembut. 4.

Sempitan pada arus udara dilakukan dengan menaikkan hadapan lidah ke gusi. Penyekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung dilakukan dengan menaikkan lelangit lembut dan anak . Sekatan udara dilepaskan secara perlahan-lahan tanpa menggetarkan pita suara. Konsonan Geseran b) Konsonan geseran gusi tidak bersuara [ s ] Cara membunyikannya:1. 2. Udara dari paru-paru melalui rongga mullut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras. Sekatan udara dilepaskan secara perlahan-lahan sambil menggetarkan pita suara.Awal Tengah Akhir anak [ ʔanaʔ ] saat [ saʔat ] lemak [ ləmaʔ ] ikan [ ʔikan ] rakyat [ raʔyat ] budak [ budaʔ ] Contoh-contoh bunyi hentian glotis [ ʔ ] Konsonan Letusan Konsonan Letusan Lelangit Keras Tak Bersuara [č ] Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras. Letusan Lelangit Keras Bersuara [j ] Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit keras dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak.

tekak ke belakang rongga tekak. 2. 4. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. lemas [ ləmas ] c) Konsonan getaran gusi bersuara [ r ] Cara membunyikannya:1. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu melalui rongga . Hujung lidah dikenakan pada gusi. satu [ satu ]  Tengah Bunyi konsonan [ s ] I. 3. silap [ silap ] II. lesu [ ləsu ]  Akhir I. lasak [ lasaʔ ] pada perkataan. Pita suara direnggangkan. 3. II. Konsonan geseran gusi tidak bersuara [ s ] dihasilkan semasa udara keluar melalui sempitan depan lidah dan gusi Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan geseran gusi tidak bersuara [ s ] . pedas [ pədas ] II. Pita suara dirapatkan 4. 5. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan geseran gusi tidak bersuara adalah: Awal I. Sekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung dilakukan dengan menaikkan lelangit lembut dan anak tekak ke belakang rongga tekak.

d) Konsonan sisian gusi bersuara [ l ] Cara membunyikannya:1. hujung lidah dikenakan pada gusi. rugi [ rugi ]  Tengah I. 5. Pita suara dirapatkan. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan getaran gusi bersuara [ r ] . Arus udara yang dikeluarkan melalui rongga mulut juga menggetarkan hujung lidah. 4. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sisian gusi bersuara adalah:- . seram [ səram ]  Akhir I. 2. Arus udara dibiarkan keluar melalui tepi lidah sahaja. rapat [ rapat ] II. tiram [ tiram ] II.tekak menggetarkan pita suara. 3. 5. lebar [ lebar ] Bunyi konsonan [ r ] pada perkataan. sabar [ sabar ] II. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan getaran gusi bersuara adalah: Awal I. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu ke rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sisian gusi bersuara [ l ] . Penyekatan arus udara yang dikeluarkan dari paru-paru ke rongga hidung dilakukan dengan menaikkan anak tekak dan lelangit lembut ke belakang rongga tekak.

lagu [ lagu ] II. 3. teman [ təman ] pada perkataan. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau dua bibir bersuara adalah: Awal I. macam [ mačam ] II. 5. kekal [ kəkal ] Bunyi konsonan [ l ] pada perkataan. badam [ badam ] . Arus udara dari paruparu masuk ke rongga mulut dan terus ke rongga hidung. lipat [ lipat ] Tengah I. e) Konsonan sengau dua bibir bersuara [ m ] Cara membunyikannya:1. II.  Awal I.  Bunyi konsonan [ l ] pada perkataan. Pita suara dirapatkan untuk membuat getaran. tilam [ tilam ] II. ketam [ kətam ] II. kelam [ kəlam ] Akhir I. murah [ murah ]  Tengah Bunyi konsonan [ m ] I. Arus udara dilepaskan dengan perlahan-lahan. Arus udara diberi laluan dari paru-paru ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau dua bibir bersuara [ m ] . sekatan pada arus udara dilakukan dengan merapatkan bibir bawah dan bibir atas. tebal [ təbal ] II. 2. lumba [ lumba]  Akhir I. 4.

3. Sekatan arus udara dilakukan dengan menaikkan hujung lidah pada gusi atau gigi gusi. tanah [ tanah ] Bunyi konsonan [ n ] II. nilam [ nilam ]  Tengah I. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau gusi bersuara [ n ] . naga [ naga ] II. 5. Pita suara dirapatkan 4. panah [ panah ] pada perkataan. Arus udara dilepaskan secara perlahan-lahan.  Akhir I. taman [ taman ] . 2.f) Konsonan sengau gusi bersuara [ n ] Cara membunyikannya:1. laman [ laman ] II. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau gusi bersuara adalah: Awal I. Arus udara diberikan laluan dari paru-paru ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. Arus udara dari paruparu melalui rongga mulut terus ke rongga hidung.

Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau lelangit lembut bersuara adalah: Awal I. 4. 3. bingka [ biŋka] pada perkataan. 5. Arus udara diberikan laluan yang keluar dari paru-paru masuk ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. lalang [ lalaŋ ] II. tulang [ tulaŋ ] . rangkap [ raŋkap ]  Akhir I. Sekatan udara dilakukan dengan merapatkan belakang lidah ke lelangit lembut. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ ŋ ] . Pita suara dirapatkan dan digetarkan.g) Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ ŋ ] Cara membunyikannya:1. ngeri [ ŋəri ]  Tengah Bunyi konsonan [ ŋ ] I. Arus udara yang disekat di belakang lidah dan lelangit lembut dilepaskan secara perlahan-lahan. 2. II. ngilu [ ŋilu] II. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu melalui rongga mulut dan terus ke rongga hidung.

Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau lelangit keras bersuara adalah: Awal I. nyala [ ɲala ]  Tengah Bunyi konsonan [ ɲ ] I. banyak [ baɲaʔ ] pada perkataan. 2. Arus udara dari paruparu melalui rongga mulut dan terus ke rongga hidung. senyap [ səɲap ]  Akhir I. Pita suara dirapatkan dan digetarkan. nyaris [ ɲaris ] II. – .h) Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [ ɲ ] Cara membunyikannya:1. 4. Arus udara diberikan laluan dari paru-paru ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. Udara yang disekat di bahagian depan lidah dan lelangit keras dilepaskan secara perlahan-lahan. 3. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau lelangit keras bersuara [ ɲ ] . Sekatan arus udara dilakukan dengan menaikkan depan lidah ke lelangit keras. 5. II.

5. waris [ waris ] II. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. 4. Arus udara disekat dari paru-paru ke rongga hidung dengan menaikkan lelangit lembut ke belakang rongga tekak. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Separuh vokal dua bibir bersuara [ w ] . Takraw [ taʔraw ] . Pita suara digetarkan dan lidah bergerak dangan pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal tengah [ ə ]. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Separuh vokal dua bibir bersuara adalah: Awal I. Bibir dibundarkan. 2. II.i) Separuh vokal dua bibir bersuara [ w ] Cara membunyikannya:1. Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. wajar [ waǰar ]  Tengah Bunyi konsonan [ w ] I. kawan [ kawan ] pada perkataan. lawan [ lawan ]  Akhir I. 3.

j) Separuh vokal lelangit keras bersuara [ j ] Cara membunyikannya:1. Depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Separuh vokal lelangit keras bersuara [ w ] . 2. Bibir dihamparkan. yakin [ jakin ] II. payah [ pajah ]  Akhir I. – DIFTONG Asal perkataan diftong iaitu phtong adalah berasal daripada bahasa Yunani yang dimaksudkan sebagai suara atau disuarakan. 3. 5. 4. perkataan . Dengan inilah terhasilnya bunyi separuh vokal lelangit keras bersuara [ j ]. tayang [ tajaŋ ] pada perkataan. II. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Separuh vokal lelangit keras bersuara adalah: Awal I. yuran [ juran ]  Tengah Bunyi konsonan [ w ] I. Arus udara dari paruparu ke rongga hidung disekat dengan menaikkan lelangit lembut ke belakang rongga tekak. Dengan itu. Pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [ ə ].

salai. cuai. silau. Terdapat 3 jenis diftong. Fonem diftong dalam bahasa melayu adalah seperti jadual di bawah:- Jenis Diftong / ai / / au / / oi / Kedudukan Diftong Awal Tengah Akhir / asikrim / / ghairah / / pandai / / aising / / khairat / / kəldai / / aurat / / auto / /daulat / / tauliah / / boikot / / kalau / / pakau / / amboi / / kaloi / Jadual fonem diftong bahasa melayu Gabungan bunyi vokal dinamakan diftong.dipthong dihasilkan. a. (oi): sampai. (ai): b. Diftong [ai] Bermula dengan vokal depan luas lalu digeluncurkan ke arah vokal . dodoi. garau. ia bermaksud dua vokal atau dua bunyi yang hanya menduduki satu suku kata. (au): c. sepoi. Satu vokal mengeluncur dari satu vokal kepada vokal yang lain. adoi. landai lampau. surau. sungai. gulai. pukau amboi. boikot. Diftong terbentuk apabila berlaku pengeluncuran bunyi-bunyi vokal.

depan sempit. anak tekak. Depan lidah berada dalam kedudukan sama seperti membunyikan vokal [ a ]. Keadaan bibir bundar. Diftong [oi] Bermula dengan vokal belakang separuh sempit lalu digeluncurkan ke arah vokal depan sempit. 4. lidah. Selepas membunyikan vokal [ a ].) 5. Rongga hidung ditutupkan suapaya udara tidak dapat keluar melalui rongga hidung. Diftong [au] Bermula dengan vokal depan luas dan digeluncurkan ke arah vokal belakang sempit. . 3. 2. a) Diftong [ ai ] Cara membunyikannya:1. dan kedudukan alat-alat artikulasi serti bibir. Keadaan bibir agak terhampar. Keadan bibir dari bundar menjadi terhampar. lelangit lembut dan pita suara dalam membunyikan diftong bahasa melayu. rongga hidung ditutupkan dengan menaikkan anak tekak dan lelangit lembut. keadaan. lidah secara cepat digeluncurkan ke arah cara membunyikan vokal [ i ] ( gabungan dua vokal ini disebut secara berterusan. Hujung lidah terkena gigi bawah. Cara membunyikan diftong Huraian di bawah menjelaskan peranan. tidak ada hentain sebentar. Keadaan bibir terhampar.

tupai b) Diftong [ au ] Cara membunyikannya:1. lidah melengkung ke arah lelangit keras. lidah dapat digeluncurkan secara cepat ke arah cara membunyikan vokal [ u ]. Pita suara digetarkan. haiwan  Akhir I. Arus udara disekat oleh rongga hidung supaya arus udara tersebut . Hujung gigi kena gigi bawah 3. hairan pada perkataan. 2. aising II. 4.) 5. Aidilfitri  Tengah Bunyi Diftong [ ai ] I. Selepas membunyikan vokal [ a ]. II.6. Keadaan bibir daripada hampar ke bundar. Bunyi yang dihasilkan ialah Diftong [ ai ] . Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu keluar melalui rongga mulut. Dengan itu. ( gabungan dua vokal ini disebut secara berterusan. 7. pandai II. Depan lidah berada dalam kedudukan seperti membunyikkan vokal [ a ].Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan oleh Diftong [ ai ] adalah seperti yang berikut: Awal I. tidak ada hentain sebentar.

audit  Tengah I. redah sikit daripada cara membunyikan vokal [ i ]. Dengan itu. tauliah pada perkataan. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut 7. Selepas membunyikan vokal [ a ]. taufan Bunyi Diftong [ ai ] II. 2. pulau c) Diftong [ oi ] Cara membunyikannya:1. lidah dapat . pisau II. 6. aurat II.Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan oleh Diftong [ au ] adalah seperti yang berikut: Awal I. Keadaan bibir daripada hampar ke bundar. lidah dinaikkan ke arah lelangit keras.tidak keluar melalui rongga hidung. Bunyi yang dihasilkan ialah Diftong [ au ] . Pita suara digetarkan. Depan lidah berada dalam kedudukan yang sama seperti membunyikan vokal [ a ]. 3. Rongga hidung ditutupkan dengan menaikkan anak tekak dan lelangit lembut.  Akhir I.

Bunyi yang dihasilkan ialah Diftong [ oi ]. tidak ada hentain sebentar. Jenis-jenis diftong Diftong dibahagikan kepada dua jenis. Pita suara digetarkan. Udara dikeluar dari paru-paru keluar melalui mulut. Cara menyekat rongga hidung adalah menaikkan anak tekak dan lelangit lembut.Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan oleh Diftong [ oi ] adalah seperti yang berikut:   Awal I. Tengah I. amboi II.) 4. Arus udara disekat oleh rongga hidung supaya arus udara tidak dapat keluar melalui rongga hidung. iaitu:a) Diftong naik  Diftong yang bunyi vokal keduanya disebut lebih kuat. 5. sepoi Bunyi Diftong [ ai ] pada perkataan. ( gabungan dua vokal ini disebut secara berterusan. panjang manakala vokal kedua lebih daripada tekanan vokal pertama.digeluncurkan secara cepat ke arah cara membunyikan vokal [ i ]. 6. . boikot Akhir I.

panjang dan lebih tekananya daripada vokal kedua.  .Jenis diftong ini kebanyakan terdapat dalam perkataan bahasa inggeris. b) Diftong turun  Bunyi vokal pertamanya disebut lebih nyaring.