Konsonan Letupan Bunyi letupan terhasil apabila alat sebutan dirapatkan pada manamana daerah sebutan.

Dalam hal ini, arus udara dari paru-paru yang melalui rongga mulut akan tersekat dan kemudiannya dilepaskan dengan serta-merta untuk menghasilkan bunyi letupan ( plosif ). Di bawah adalah contoh-contoh konsonan melayu asli dan konsonan pinjaman:a) Bunyi kosonan melayu asli  Terdapat 19 bunyi konsonan melayu asli, iaitu:[p]

Konsonan letupan dua bibir tidak bersuara

[b] Konsonan letupan dua bibir bersuara [t] Konsonan letupan gusi tidak bersuara [d] Konsonan letupan gusi bersuara [k] Konsonan letupan lelangit lembut tidak bersuara [g] Konsonan letupan lelangit lembut bersuara [ʔ] Hentian glotis [č] Konsonan letusan lelangit keras tidak bersuara [ǰ] Konsonan letusan lelangit keras bersuara [s] Konsonan geseran gusi tidak bersuara [r] Konsonan geseran gusi bersuara [h] Konsonan geseran glotis bersuara [l] Konsonan geseran sisian gusi bersuara [m] Konsonan sengau dua bibir bersuara [n] Konsonan sengau gusi bersuara [ŋ] Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ɲ] Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [w] Separuh vokal dua bibir bersuara

iaitu:[f] Konsonan geseran bibir gigi tidak bersuara [v] Konsonan geseran bibir gigi bersuara [θ] Konsonan geseran gigi tidak bersuara [ŏ] Konsonan geseran bersuara [z] Konsonan geseran gusi bersuara [š] Konsonan geseran gusi lelangit keras tidak bersuara [x] Konsonan geseran lelangit lembut tidak bersuara [γ] Konsonan geseran lelangit lembut bersuara Seterusnya adalah tentang rajah-rajah yang mengenai tentang bunyibunyi konsonan melayu asli:- Daerah Artikulasi Cara Penghasilan Letupan Letusan Geseran Getaran Sisian Sengauan Separuh Vokal Dua Bibir pb Gusi td s r l n Gusi Lelangit Lelangit Pita Lelangit Keras Lembut Suara Keras kg ʔ cj h m w ɲ ŋ y Rajah : Carta konsonan Melayu Asli .[j] Separuh vokal lelangit keras bersuara b) Bunyi konsonan melayu pinjaman  Terdapat 8 bunyi konsonan melayu pinjaman.

Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara.Cara membunyikan konsonan melayu asli Huraian yang terdapat di bawah menjelaskan tentang peranan. Letupan Dua Bibir Tak Bersuara [ p ] Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu. Letupan Gigi-Gusi Bersuara [ d ] Hujung lidah ditemukan ke gigi-gusi dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke rongga tekak. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigigusi itu. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta tanpa menggetarkan pita suara. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan di bahagian belakang pertemuan di antara hujung lidah dengan gigi- . keadaan dan kedudukan alat-alat artikulasi seperti: Bibir  Lidah  Anak tekak  Lelangit lembut  Pita suara Dalam membunyikan konsanan bahasa melayu asli. Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang rapatan dua bibir itu. Sekatan udara itu dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara. Letupan Gigi-Gusi Tak Bersuara [ t ] Hujung lidah ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Letupan Dua Bibir Bersuara [ b ] Dua bibir ditemukan dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak.

4. Letupan Lelangit Lembut Tak Bersuara [ k ] Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. seperti contoh-contoh berikut. Penyekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung telah dilakukuan dengan menaikkan lelangit lembut dan anak tekak ke belakang atau ke dinding rongga tekak. 2. . Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara dari paru-paru tersekat pada bahagian pertemuan belakang lidah dengan lelangit lembut.gusi. a) Hentian glotis [ ʔ ] Cara membunyikannya:1. Sekatan udara dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara. Udara yang disekat oleh rapatan pita suara tersebut tanpa menggetarkan pita suara. Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut supaya udara dari paru-paru tersekat pada bahagian pertemuan belakang lidah dengan lelangit lembut. Letupan Lelangit Lembut [ g ] Lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. 5. Sekatan udara dilepaskan dengan serta-merta sambil menggetarkan pita suara. Pita suara dirapatkan sepenuhnya. Sekatan udara dilepaskan dengan serta-merta tanpa manggetarkan pita suara. Dengan itulah terhasil bunyi hentian glotis [ ʔ ]. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu dibiarkan menyekat di belakang rapatan pita suara. 3.

Udara dari paru-paru melalui rongga mulut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras. Konsonan Geseran b) Konsonan geseran gusi tidak bersuara [ s ] Cara membunyikannya:1. Sekatan udara dilepaskan secara perlahan-lahan tanpa menggetarkan pita suara. Letusan Lelangit Keras Bersuara [j ] Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit keras dan lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Udara dari paru-paru melalui rongga mullut dan dibiarkan tersekat di bahagian belakang pertemuan di antara depan lidah dan lelangit keras.Awal Tengah Akhir anak [ ʔanaʔ ] saat [ saʔat ] lemak [ ləmaʔ ] ikan [ ʔikan ] rakyat [ raʔyat ] budak [ budaʔ ] Contoh-contoh bunyi hentian glotis [ ʔ ] Konsonan Letusan Konsonan Letusan Lelangit Keras Tak Bersuara [č ] Depan lidah ditemukan pada daerah lelangit lembut dinaikkan rapat ke belakang rongga tekak. Penyekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung dilakukan dengan menaikkan lelangit lembut dan anak . Sempitan pada arus udara dilakukan dengan menaikkan hadapan lidah ke gusi. Sekatan udara dilepaskan secara perlahan-lahan sambil menggetarkan pita suara. 2.

II. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan geseran gusi tidak bersuara adalah: Awal I. Hujung lidah dikenakan pada gusi. Sekatan arus udara dari paru-paru ke rongga hidung dilakukan dengan menaikkan lelangit lembut dan anak tekak ke belakang rongga tekak. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu melalui rongga mulut tanpa menggetarkan pita suara. Konsonan geseran gusi tidak bersuara [ s ] dihasilkan semasa udara keluar melalui sempitan depan lidah dan gusi Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan geseran gusi tidak bersuara [ s ] . Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu melalui rongga . lesu [ ləsu ]  Akhir I. lemas [ ləmas ] c) Konsonan getaran gusi bersuara [ r ] Cara membunyikannya:1. Pita suara dirapatkan 4. 2. 3. pedas [ pədas ] II. 4. silap [ silap ] II. satu [ satu ]  Tengah Bunyi konsonan [ s ] I. 3. 5. Pita suara direnggangkan. lasak [ lasaʔ ] pada perkataan.tekak ke belakang rongga tekak.

2. 5. rugi [ rugi ]  Tengah I. rapat [ rapat ] II. 4. Arus udara dibiarkan keluar melalui tepi lidah sahaja. 3. hujung lidah dikenakan pada gusi. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sisian gusi bersuara adalah:- . d) Konsonan sisian gusi bersuara [ l ] Cara membunyikannya:1. 5. Penyekatan arus udara yang dikeluarkan dari paru-paru ke rongga hidung dilakukan dengan menaikkan anak tekak dan lelangit lembut ke belakang rongga tekak. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan getaran gusi bersuara adalah: Awal I. Pita suara dirapatkan. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sisian gusi bersuara [ l ] . seram [ səram ]  Akhir I. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan getaran gusi bersuara [ r ] . sabar [ sabar ] II. lebar [ lebar ] Bunyi konsonan [ r ] pada perkataan. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu ke rongga mulut dengan menggetarkan pita suara. tiram [ tiram ] II. Arus udara yang dikeluarkan melalui rongga mulut juga menggetarkan hujung lidah.tekak menggetarkan pita suara.

 Bunyi konsonan [ l ] pada perkataan.  Awal I. lagu [ lagu ] II. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau dua bibir bersuara [ m ] . II. Arus udara dilepaskan dengan perlahan-lahan. tilam [ tilam ] II. ketam [ kətam ] II. Pita suara dirapatkan untuk membuat getaran. kelam [ kəlam ] Akhir I. Arus udara dari paruparu masuk ke rongga mulut dan terus ke rongga hidung. e) Konsonan sengau dua bibir bersuara [ m ] Cara membunyikannya:1. sekatan pada arus udara dilakukan dengan merapatkan bibir bawah dan bibir atas. tebal [ təbal ] II. kekal [ kəkal ] Bunyi konsonan [ l ] pada perkataan. lipat [ lipat ] Tengah I. 2. macam [ mačam ] II. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau dua bibir bersuara adalah: Awal I. badam [ badam ] . murah [ murah ]  Tengah Bunyi konsonan [ m ] I. teman [ təman ] pada perkataan. 3. Arus udara diberi laluan dari paru-paru ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. 4. 5. lumba [ lumba]  Akhir I.

tanah [ tanah ] Bunyi konsonan [ n ] II. Pita suara dirapatkan 4.f) Konsonan sengau gusi bersuara [ n ] Cara membunyikannya:1. 2. nilam [ nilam ]  Tengah I. 5. Arus udara dilepaskan secara perlahan-lahan. 3.  Akhir I. Sekatan arus udara dilakukan dengan menaikkan hujung lidah pada gusi atau gigi gusi. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau gusi bersuara adalah: Awal I. naga [ naga ] II. panah [ panah ] pada perkataan. laman [ laman ] II. Arus udara dari paruparu melalui rongga mulut terus ke rongga hidung. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau gusi bersuara [ n ] . Arus udara diberikan laluan dari paru-paru ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. taman [ taman ] .

Pita suara dirapatkan dan digetarkan. Arus udara diberikan laluan yang keluar dari paru-paru masuk ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu melalui rongga mulut dan terus ke rongga hidung. lalang [ lalaŋ ] II. Sekatan udara dilakukan dengan merapatkan belakang lidah ke lelangit lembut. rangkap [ raŋkap ]  Akhir I. bingka [ biŋka] pada perkataan. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ ŋ ] . 5. tulang [ tulaŋ ] . ngeri [ ŋəri ]  Tengah Bunyi konsonan [ ŋ ] I. Arus udara yang disekat di belakang lidah dan lelangit lembut dilepaskan secara perlahan-lahan. ngilu [ ŋilu] II. II. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau lelangit lembut bersuara adalah: Awal I.g) Konsonan sengau lelangit lembut bersuara [ ŋ ] Cara membunyikannya:1. 3. 4. 2.

h) Konsonan sengau gusi lelangit keras bersuara [ ɲ ] Cara membunyikannya:1. nyala [ ɲala ]  Tengah Bunyi konsonan [ ɲ ] I. Pita suara dirapatkan dan digetarkan. banyak [ baɲaʔ ] pada perkataan. Sekatan arus udara dilakukan dengan menaikkan depan lidah ke lelangit keras. senyap [ səɲap ]  Akhir I. Arus udara diberikan laluan dari paru-paru ke rongga hidung dengan menurunkkan lelangit lembut dan anak tekak. Udara yang disekat di bahagian depan lidah dan lelangit keras dilepaskan secara perlahan-lahan. 3. 5. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Konsonan sengau lelangit keras bersuara adalah: Awal I. II. 4. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Konsonan sengau lelangit keras bersuara [ ɲ ] . – . Arus udara dari paruparu melalui rongga mulut dan terus ke rongga hidung. 2. nyaris [ ɲaris ] II.

lawan [ lawan ]  Akhir I. Belakang lidah dinaikkan ke lelangit lembut. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Separuh vokal dua bibir bersuara [ w ] . Pita suara digetarkan dan lidah bergerak dangan pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal tengah [ ə ]. 4. kawan [ kawan ] pada perkataan. Bibir dibundarkan. Udara dari paru-paru keluar ke rongga mulut. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Separuh vokal dua bibir bersuara adalah: Awal I. waris [ waris ] II.i) Separuh vokal dua bibir bersuara [ w ] Cara membunyikannya:1. 5. 2. wajar [ waǰar ]  Tengah Bunyi konsonan [ w ] I. 3. II. Takraw [ taʔraw ] . Arus udara disekat dari paru-paru ke rongga hidung dengan menaikkan lelangit lembut ke belakang rongga tekak.

Arus udara dari paruparu ke rongga hidung disekat dengan menaikkan lelangit lembut ke belakang rongga tekak. 4. tayang [ tajaŋ ] pada perkataan. Bibir dihamparkan. Bunyi-bunyi yang dihasilkan ialah bunyi Separuh vokal lelangit keras bersuara [ w ] . Dengan inilah terhasilnya bunyi separuh vokal lelangit keras bersuara [ j ]. Depan lidah diangkat tinggi ke arah gusi.j) Separuh vokal lelangit keras bersuara [ j ] Cara membunyikannya:1. 3. Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan Separuh vokal lelangit keras bersuara adalah: Awal I. payah [ pajah ]  Akhir I. Pita suara digetarkan sambil lidah bergerak pantas ke kedudukan untuk membunyikan vokal [ ə ]. 2. yakin [ jakin ] II. Dengan itu. 5. II. yuran [ juran ]  Tengah Bunyi konsonan [ w ] I. – DIFTONG Asal perkataan diftong iaitu phtong adalah berasal daripada bahasa Yunani yang dimaksudkan sebagai suara atau disuarakan. perkataan .

pukau amboi. a. Satu vokal mengeluncur dari satu vokal kepada vokal yang lain. dodoi. gulai. cuai. sepoi. landai lampau. (oi): sampai.dipthong dihasilkan. Fonem diftong dalam bahasa melayu adalah seperti jadual di bawah:- Jenis Diftong / ai / / au / / oi / Kedudukan Diftong Awal Tengah Akhir / asikrim / / ghairah / / pandai / / aising / / khairat / / kəldai / / aurat / / auto / /daulat / / tauliah / / boikot / / kalau / / pakau / / amboi / / kaloi / Jadual fonem diftong bahasa melayu Gabungan bunyi vokal dinamakan diftong. sungai. ia bermaksud dua vokal atau dua bunyi yang hanya menduduki satu suku kata. boikot. Diftong terbentuk apabila berlaku pengeluncuran bunyi-bunyi vokal. (ai): b. surau. garau. (au): c. silau. adoi. Diftong [ai] Bermula dengan vokal depan luas lalu digeluncurkan ke arah vokal . Terdapat 3 jenis diftong. salai.

keadaan. tidak ada hentain sebentar. 3.) 5. anak tekak. Keadaan bibir terhampar. 4. Keadaan bibir bundar. . Diftong [au] Bermula dengan vokal depan luas dan digeluncurkan ke arah vokal belakang sempit. lelangit lembut dan pita suara dalam membunyikan diftong bahasa melayu. Depan lidah berada dalam kedudukan sama seperti membunyikan vokal [ a ]. Cara membunyikan diftong Huraian di bawah menjelaskan peranan. Keadan bibir dari bundar menjadi terhampar. a) Diftong [ ai ] Cara membunyikannya:1.depan sempit. dan kedudukan alat-alat artikulasi serti bibir. Selepas membunyikan vokal [ a ]. Keadaan bibir agak terhampar. rongga hidung ditutupkan dengan menaikkan anak tekak dan lelangit lembut. 2. lidah. lidah secara cepat digeluncurkan ke arah cara membunyikan vokal [ i ] ( gabungan dua vokal ini disebut secara berterusan. Hujung lidah terkena gigi bawah. Diftong [oi] Bermula dengan vokal belakang separuh sempit lalu digeluncurkan ke arah vokal depan sempit. Rongga hidung ditutupkan suapaya udara tidak dapat keluar melalui rongga hidung.

Aidilfitri  Tengah Bunyi Diftong [ ai ] I. 4. pandai II. lidah dapat digeluncurkan secara cepat ke arah cara membunyikan vokal [ u ]. Keadaan bibir daripada hampar ke bundar. Arus udara yang dikeluarkan dari paruparu keluar melalui rongga mulut. Pita suara digetarkan. 7. 2. Arus udara disekat oleh rongga hidung supaya arus udara tersebut . Bunyi yang dihasilkan ialah Diftong [ ai ] . Selepas membunyikan vokal [ a ]. tidak ada hentain sebentar. aising II. II.Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan oleh Diftong [ ai ] adalah seperti yang berikut: Awal I. Dengan itu. tupai b) Diftong [ au ] Cara membunyikannya:1. Depan lidah berada dalam kedudukan seperti membunyikkan vokal [ a ].) 5. hairan pada perkataan. lidah melengkung ke arah lelangit keras. haiwan  Akhir I.6. ( gabungan dua vokal ini disebut secara berterusan. Hujung gigi kena gigi bawah 3.

lidah dinaikkan ke arah lelangit keras. pisau II. audit  Tengah I. Udara dari paru-paru keluar melalui rongga mulut 7. aurat II.Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan oleh Diftong [ au ] adalah seperti yang berikut: Awal I.  Akhir I. pulau c) Diftong [ oi ] Cara membunyikannya:1. Selepas membunyikan vokal [ a ]. Keadaan bibir daripada hampar ke bundar. lidah dapat . Dengan itu. 3. Depan lidah berada dalam kedudukan yang sama seperti membunyikan vokal [ a ]. taufan Bunyi Diftong [ ai ] II.tidak keluar melalui rongga hidung. 2. redah sikit daripada cara membunyikan vokal [ i ]. Pita suara digetarkan. tauliah pada perkataan. Bunyi yang dihasilkan ialah Diftong [ au ] . Rongga hidung ditutupkan dengan menaikkan anak tekak dan lelangit lembut. 6.

Pita suara digetarkan. .Contoh-contoh perkataan yang dihasilkan oleh Diftong [ oi ] adalah seperti yang berikut:   Awal I.) 4. Arus udara disekat oleh rongga hidung supaya arus udara tidak dapat keluar melalui rongga hidung. Bunyi yang dihasilkan ialah Diftong [ oi ]. Udara dikeluar dari paru-paru keluar melalui mulut. sepoi Bunyi Diftong [ ai ] pada perkataan. iaitu:a) Diftong naik  Diftong yang bunyi vokal keduanya disebut lebih kuat. boikot Akhir I. Jenis-jenis diftong Diftong dibahagikan kepada dua jenis. 5. Cara menyekat rongga hidung adalah menaikkan anak tekak dan lelangit lembut.digeluncurkan secara cepat ke arah cara membunyikan vokal [ i ]. Tengah I. tidak ada hentain sebentar. 6. amboi II. panjang manakala vokal kedua lebih daripada tekanan vokal pertama. ( gabungan dua vokal ini disebut secara berterusan.

b) Diftong turun  Bunyi vokal pertamanya disebut lebih nyaring.  .Jenis diftong ini kebanyakan terdapat dalam perkataan bahasa inggeris. panjang dan lebih tekananya daripada vokal kedua.