Anda di halaman 1dari 15

NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

Bab1: TEORI MEMBUAT CORAK DAN REKAAN (b)Susunan berselang seli - Motif disusun berselang-
seli antara motif ruangan kosong. Garisan grid
Coopes (1988) berpendapat guru seni perlu : membantu mhasilkan corak yg menarik & teratur.
·Menguasai pengetahuan dan teori pembelajaran dan (c)Susunan batu-bata - Moti disusun berurutan pada
psikologi manusia. baris/lajur yg sama. Motif seterusnya disusun antara
·Menunjukkan sikap jujur yang dapat menggalakkan pertemuan dua motif yang sebelumnya
pembelajaran serta mewujudkan interaksi yang positif (d)Susunan bertimbal - Motif diwujudkan secara
dalam pelbagai hala. cerminan. Motif kelihatan dlm posisi yang
· Mempunyai ilmu pengetahuan yang lengkap dalam bertentangan.
mata pelajaran yang diajar. (e)Susunan bertindih - Motif yg sama disusun
· Menggunakan kaedah dan teknik mengajar yang bertindih/bertindan sehingga mbentuk corak yg
membolehkan pelajar menjalankan aktiviti menarik.
pembelajaran mereka dengan kaedah dan teknik yang (f)Susunan beralun - Motif kelihatan berombak dlm
betul. bentuk garisan yg sekata/tidak. Motif terdiri drpd
motif yg sama/berbeza.
1.1 Teori Membuat Corak Dan Rekaan (g)Susunan berpusat - Motif berpunca drpd satu
Corak - susunan motif sama ada secara teratur, titik tengah yg dikembangkan. Motif dihasilkan dlm
terancang atau secara bebas. btk bulatan, segi4, hexagon, octagon dll
2 jenis corak - Corak Terancang dan Corak Tidak
Terancang. 1.4 JENIS-JENIS MOTIF DALAM MEMBUAT
Juga bole terbentuk drpd bukan motif secara bebas / CORAK DAN REKAAN
Corak x Terancang. Motif boleh didapati drpd:-
i. Rupa atau bentuk daripada alam ciptaan Ilahi
Motif - sama ada rupa/bentuk asas dalam Cth: Buah mangga ,Daun Siti Fatimah, Bunga teratai,
rekaan/gubahan. Bunga mawar
-Ia drpd motif,flora,fauna,geometrical & organik. ii. Bentuk asas spt persegi, bulat,bujur, segitiga &
geometri.
Corak Tradisi - corak yg mempunyai motifnya iii. Bentuk dari bahan buatan manusia
tersendiri dan mempunyai nama2 tertentu yg iv. Rupa atau bentuk angka dan huruf
berunsur tradisi. Cth:Corak bunga buluh , Corak pucuk v. Rupa atau bentuk kraf tradisional spt corak pd wau,
rebung, Corak bunga kiambang. batik.
-2 cara mendapatkan corak:-
1. Corak Terancang 1.5 TUJUAN MEMBUAT CORAK DAN REKAAN
2. Corak Tidak Terancang atau bebas 1.5.1 Perlakuan
1. Memilih serta menyesuaikan warna untuk tujuan
1.2 Penghasilan Corak tertentu.
Corak Terancang - guna motif yg disusun dgn 2. Mengenal & mbezakan pelbagai bentuk asas.
teratur & dlm susunan tertentu. 3. Msuaikan jenis garisan dlm mhasilkan ciptaan.
- motif menghasilkan corak yg ada pelbagai jenis 4. Memilih & mdapatkan benda2 utk dijadikan bhn
susunan, termasuk penggunaan garisan grid dlm mhasilkan gubahan seni.
penghasilan corak. 5. Mlukis mikut sifat semulaja sesuatu benda
Cth: Corak teknik resis,Corak teknik anyaman, Corak 6. Mmilih jenis bhn yg diperlukan dlm kegiatan
menggunakan garisan grid. pdidikan seni.
7. M’olah, mubahsuai &mgunakan bahan.
Corak Tidak Terancang - dihasilkan secara bebas 8. Mgenal unsur corak yg tdapat di persekitaran.
tanpa mpunyai motif tertentu. 9. Mbezakan jenis corak tertentu.
-dihasilkan dgn cara, merenjis, meniup, mengayak, 10. Mggunakan baneka jenis bhn & alat utk mbuat
menggolek...... corak.
Cth: C. teknik cerminan , C. teknik pualaman, C. 11. Mengatur corak.
cetakan tali, Cetakan daun, C. tiupan, C. Stensilan. 12. Mencipta sesuatu karya seni yg digemari.
13. Mbuat penerokaan & ekperimentasi motif & warna
1.3 JENIS-JENIS SUSUNAN DALAM CORAK dlm mcorak.
DAN REKAAN 14. Mpunyai pengamatan yg tajam & meningkatkan
(a)Susunan ulang sekata-Motif diulang berurutan dlm daya koordinasi Mata & tangan yg baik utk
baris & lajur yg sama- mhasilkan corak yg menarik. mhasilkan karya seni.
Ia mgunakan garisan grid sbgai panduan.
1
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

15. Mlatih kebiasaan utk mcipta dgn teratur & mberi BAB2 : CETAKAN
phatian terperinci ciptaan tersebut.
DEFINISI CETAKAN
1.5.2 Persepsi -Cetakan ialah proses terapan blok/plat. Proses
1. Myedari prinsip seni reka spt imbangan, harmoni, melibatkan penciptaan plat mhasilkan pelbagai imej.
kadar banding penegasan, kepelbagaian, Kesan permukaan yg dicetakdilakukan ke atas bahan2
kesatuan, kontras dlm pghasilan corak spt:- linoleum, styrofoam, logam, kadbod dll.
2. Mtingkatkan daya kreativiti dlm aktiviti mbuat -Blok/plat cetakan disediakan dgn memotong,
corak & rekaan. mengguris, etching & melukis.
3. Mmahami & myedari corak alam sekitar -Dakwat diletakkan ke atas blok/plat tersebut dgn
4. Mmahami konsep penyusunan motif dlm mcorak pelbagai teknik.
5. Myedari adanya corak dlm palatan kegunaan harian -Kertas dicetak dgn cara menekap keatas blok melalui
6. Myedari adanya pkaitan antara warna &corak gosokan tangan / mgunakan mesin� cetak. -Cetakan
7. Mperkukuhkan cita rasa terhadap unsur2 seni dlm mempunyai keistimewaan keana dapat menghasilkan
rekaan yg baik beberapa keping hasilan yg sama disebut edisi.
8. Menyedari adanya corak tertentu pada sesuatu
bahan 2.1 Sejarah Cetakan
9. Myedari adanya pelbagai jalinan dlm mbuat corak Bermula pada 3000 SM apabila cetakan timbul telah
10. Myedari adanya perkaitan warna & rekaan corak dihasilkan oleh org Sumeria dgn salinan imej kulit
11. Mrujuk alam semulajadi sebagai sumber idea. kerang di atas tanah liat yg bbtk 4 segi. Teknik
12. Myedari & mhargai keadaan psekitaran dlm cetakan kayu paling awal muncul di Negara China pd
suasana seni & kaitannya dgn kehidupan mereka. kurun ke 8. Cetakan bkembang di Eropah thn 1418 utk
13. Myedari ptalian ciri2 seni yg tdpt dlm a/sekitar mencetak rekaan pd kain. Cetakan dikembangkan utk
& mhasilkan karya yg bharmoni & bmakna. kegunaan pendidikan, keagamaan,propaganda & tekstil
14. Mberikan pertimbangan estetika terhadap karya utk pakaian. Cetakan berwarna diperkenalkan pda
seni. kurun ke-15 Masihi Di Malaysia, cetakan bermula dgn
mencetak kain batik sarung.
1.5.3 Pengetahuan Budaya Umumnya, cetakan dibahagikan kpd :-
1. Mgenal & mbuatcorak2 tradisional yg mudah cetakan timbulan, benaman, cetakan planograf dan
2. Mgenal, molah, mubahsuai & mgunakan unsur2 corak cetakan stensil, saringrafi/Sutera Saring. Cetakan
kraf tradisional blok kayu buatan tangan muncul pada abad ke7 Masihi
3. Mgenal & mbuat corak2 yg mpunyai unsur Industri cetakan mono blok kayu buatan tgn
tradisional pd alat kgunaan harian berkembang di Barat abad-14 Di Malaysia, cetakan
4. Mgenal & mbuat pelbagai corak yg bunsurkan kayu diguna utk mencetak kain sarung (kain terap
pelbagai corak kraf tradisional hitam) sebelum kaedah lilin dari Jawa diperkenalkan.
5. Mhargai, mgembangkan & mgekalkan unsur2 Kini, Industri cetakan yg mgabungkan teknik canggih
kebudayaan kebangsaan. melalui pembantuan perisian komputer .

KEPENTINGAN MEMBUAT CORAK &REKAAN 2.2 TOKOH CETAKAN


1. Mencantikkan bahagian atau permukaan luar sesuatu Edvard Munch (1863 – 1944)
objek Edvard Munch dilahirkan di Loten, Norway pada 1863.
2. Corak sebagai elemen hiasan Beliau pelukis catan aliran ekspresionisme. Karyanya
3. Corak sebagai nilai estetik lebih berfokus kpd figura manusia. Hasil karya beliau,
The Kiss (1902), The SickChild’ (1886), The Frieze
RUMUSAN of Life’(1892), The Blue Raider.
1. Reka corak didefinisikan sebagai suatu bentuk
kreativiti artistik yg dapat mmenuhi kperluan Redza Piyadasa (1939)
domain kognitif, psikomotor & afektif Dilahirkan Kuantan, Pahang 1939. Tahun 1958 mdapat
2. Reka corak terancang & tidak terancang pendidikan seni d Maktab Perguruan Brinsford Lodge,
mewujudkan kesan tampak yg berbeza tetapi England. Tahun 1962 di MPerguruan Ilmu Khas,
memerlukan kemahiran, kesedaran & pengetahuan KualaLumpur. Pd 1963 – 1967 melanjutkan pengajian
seni utk menghasilkannya. Hornesy College of Art,London. Pd 1975–1977
3. Mcipta reka corak melibatkan proses latihan bfikir Menuntut University of Hawaii, Amerika Syarikat.
yg berhbg dgn asas rekaan & prinsip rekaan. Pensyarah seni Universiti Sains Malaysia, Pulau Pinang.
4. Reka corak terdapat dlm seni bina, hiasan dalaman, “Keluarga Baba” merupakan salah satu karyanya yg
lanskap, kraf dll agung.
2
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

Juhari Muhammad Said (Gopeng, Perak) (e)Cetakan Gurisan Asid


Cetakan asid pertama kali awal kurun 16 . Selepas asid
diketahui boleh digunakan utk mengguris imej ke dlm
kepingan logam. Rembrandt Van Rijn, Francisco Goya
dan Pablo Picasso adalah antara artis yg menggunakan
teknik ini. Corak gurisan yg dihasilkan diatas
permukaan logam yg telah disapu dgn sejenis bahan yg
kalis asid. Gurisan dibuat dgn jarum etching diatas
permukaan logam. Mesin digunakan utk menghasilkan
cetakan jenis ini.

(f)Cetakan Kayu
-Kaedah yg paling awal. Muncul d China kurun ke8.
Berkembang ke Eropah 1418 Masihi, utk mencetak
rekaan pd kain. Kemudian, dikembangkan utk kegunaan
pendidikan, keagamaan, propaganda & tekstil utk
pakaian. Cetakan berwarna diperkenalkan kurun15M.
Manakala kurun16, cetakan muncul & mencapai status
sebagai satu bentuk seni yg penting dgn pghasilan
karya Albrecht Durer &karyawan Eropah.
-Di Malaysia,cetakan bermula dgn mencetak kain
sarung mudah & murah. Cara & teknik sama dgn
2.3 JENIS-JENIS CETAKAN cetakan lino. Perbezaannya hanya cetakan Kayu
(a)Cetakan Timbulan (Relief)-Proses mbuat cetakan mgunakan kayu yg kesan cetakannya berair manakala
dgn meletakkan dakwat atau warna pada permukaan cetakan lino mgunakan lino kesannya yg licin.
tapak cetakan yg biasanya terdiri drpd blok kayu/lino. Permukaan kayu yg berira ini membawa kesan yg
-Hasil permukaan acuan mrupakan imej yg terhasil di tersendiri yg menarik.
permukaan kertas. Contoh cetakan ialah:
a) Cetakan Kayu , b) Cetakan Lino, c) Cetakan (g)Cetakan Lino
Kolograf d. Cetakan Kolaj Kaedah & proses sama dgn cetakan kayu iaitu kaedah
cetakan timbul. Bezanya hanya imej yg hendak dicetak
(b)Cetakan Stensil atau Skrin-Cetakan memerlukan diukir dgn pahat pengukir di atas lino manakala kaedah
kain sutera yg direnggangkan diatas pemidang kayu. cetakan kayu ukiran dibuat diatas blok kayu.
Cetakan Sutera Saring/Stensil ada beberapa kaedah
iaitu:- (h)Cetakan Lithografi
a) Kaedah Potongan Kertas Pendua, b) Kaedah Filem Cetakan dicipta pd 1798 oleh Aloys Senefelder. Pada
Leker 1890an,cetakan ini telah muncul dlm karya yg penuh
c) Kaedah Skrin Foto artistik, iaitu dlm btk warna oleh Piere Bonnard &
Henri de Toulouse Leutrec. Juga dikenali sebagai
(c)Cetakan Lithografi / Planograf / Cetakan datar cetakan�Plonografi Cetakan datar mgunakan blok
-Cetakan ini mgunakan blok batu kapur sebagai blok batu kapur sbgi blok persembahan imej. Teknik yg
persembahan imej. Teknik yg digunakan ialah teknik digunakan teknik penolakan minyak dgn air. Kekalisan
penolakkan minyak dgn air. antara air & minyak dpt mhasilkancetakanseakan
-Kekalisan antara air & minyak mhasilkan cetakan lukisan pensil. Cetakan dibuat mgunakan mesin cetak.
seakan lukisan pensil. Cetakan dibuat mgunakan mesen
cetak. (i)Cetakan Sutera Saring
Juga dikenali sebagai cetakan stensil & sarigrafi. Ia
(d)Cetakan Benaman ( Intaglio )-Cetakan benaman memerlukan kain sutera (organdi) yg diregangkan
dakwat atau warnanya didalam ukiran turisan yg akan pada pemidang. Imejnya dihasilkan melalui keratan
menjadi imej. Merupakan proses membuat cetakan kertas pendua, filem leker/skrin foto. Ia mgunakan
melalui cara mengukir pd plat Logam/kayu & sekuji utk menyapu dakwat/warna diatas pmukaan
meletakkan dakwat/warna ke dlm hasil turisan. Contoh kertas. Beberapa kaedah ialah:
ialah:- a) Kaedah potongan kertas pendua, b) Kaedah Filem
a) Kaedah Turisan, b) Kaedah Gurisan Asid , c) Kaedah leker, c) Kaedah Lilin, d) Kaedah Sutera Saring
Akuantin, d) Kaedah Mesotin

3
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

(j)Cetakan Stensil Kaedah Potongan Kertas Pendua dibuat pada penahan. Ini ntuk memudahkan proses
-Kaedah yg paling ringkas & mudah. Sediakan sebuah tindihan warna yg seterusnya disamping menjaga mutu
pemidang skrin. Lukis & gunting imej atas kertas &kekemasan hasil cetakan. Dengan mgunakan sudu
pendua. Semasa mencetak, letakkan imej yg telah gosok berhati2 hati diatas kertas tadi. Gosokan
dipotong diatas kertas permukaan dasar yg hendak hendaklah rata dan tidak terlalu kuat.
dicetak. Pemidang skrin diletakkan diatasnya sebelum LANGKAH4(TINDIHAN WARNA KEDUA) : Blok
dituangkan dakwat/warna. Lino dicuci kemudian diukir semula Ulang langkah dua,
-Gunakan sekuji utk mratakan warna diatas pemidang & tiga. Pastikan kedudukan kertas diatas blok lino
skrin. Angkat perlahan pemidang skrin. sama dgn corak pertama. Warna yg lebih gelap
-Biasanya imej yg dipotong terlekat pada belakang digunakan utk tindihan kedua.
pemidang skrin. LANGKAH5 : Hasil cetakan digantung utk
-Cetakan tidak boleh mhasilkan edisi yg banyak kerana mengeringkannya
kertas pendua yg dipotong itu akan lembap &
menyebabkan dakwat/warna terkeluar. 2.6 CETAKAN MGUNAKAN BAHAN ALAM
(CETAKAN KENTANG)
(k)Cetakan Stensil Kaedah Filem Laker Bahan:Kentang, warna air dan kertas
Langkah1 : Sediakan lakaran imej. Kemudian lukis Alatan:Gunting,pisau,berus dan span
imej pd muka belakang filem leker 1 : Potong kentang kepada dua bhgian.
Langkah2 : Potong & keluarkan bhgn2 yg hendak 2 : Bentuk permukaannya dgn mgunakan pisau.
didakwatkan /diwarnakan dgn pisau pemotong NT. 3&4 : Sapukan warna dipermukaan kentang yg telah
Filem leker ini mpunyai dua lapisan. Satu lapisan siap dibentuk coraknya.
berlilin & satu lapisan kertas biasa. Bahagian yg 5&6 : Bentukkan aliran corak yg sesuai dgn mencetak
dipotong ialah bahagian yg berlilin. dipermukaan kertas.
Langkah3 : Setelah selesai mgeluarkan bhgian yg 7 : Corak yg telah siap digunakan sebagai penghias
ditembusi dakwat/warna, kertas filem leker itu baling dan sebagainya
diletakkan dibawah pemidang yg telah tersedia dgn
kain sutera. Kemudian, digosok dgn seterika elektrik Bab 3 Resis
yg sederhana panas. Semasa mggosok, bhgian yg Definisi resis
berlilin (leker) akan melekat pada pemidang, Resis ialah teknik menghasilkan lukisan atau reka
sementara kertas biasa(lutsinar) bolehlah ditarik corak dengan mgunakan bahan2 yg tidak bercampur
keluar. Kerja ini hendaklah dilakukan dgn berhati2 antara satu sama lain seperti cat air dan cat minyak,
hati. cat air dan lilin & sebagainya yg boleh dikatakan
Langkah4 : Kemudian,gamkan bhagian tepi leker dgn sebagai proses penolakan warna.
pepenjuru kertas.Setelah selesai, pemidang filem
leker boleh digunakan utk mencetak. 3.1 SEJARAH AWAL BATIK
-Sejarah munculnya industri batik tidak dpt dipastikan
2.4 PROSES MENCETAK CETAKAN LINO dgn tepat. Ia mrupakan hasil seni yang telah lama
ALAT & BAHAN UNTUK CETAKAN KAYU & LINO wujud. Sebagai buktinya artifak batik berusia lebih
a) Warna lino, b) Kertas, c) Sudu, d) Berus, e) 2000 tahun pernah ditemui di beberapa tempat diAsia
Blok Kayu, f) Lino, g) Penahan, h) Pahat, i) Penggelek dan Timur Tengah. Penggunaan batik didapati telah
Kertas keras, papan lapis, pisau pemotong, pembaris, tersebar dgn meluas dikepulauan Jawa, Indonesia sbg
gam digunakan untuk membuat alasuntuk cetakan. hobi kaum wanita. Perkataan batik (sebutan bateek)
Bahan ini sangat penting dalam proses mencetak dikatakan terbit dari perkataan Jawa
kerana ia dapat Mbantu & memudahkan kita membuat -Di Malaysia batek dipercayai bermula pada abad ke
tindihan warna yg kedua. 15 Masihi.Lukisan batik di klagan masyarakat Melayu
LANGKAH1 : Membuat lakaran & mengukir diatas dikatakan bermula dgn penggunaan ubi kentang sebagai
lino. alat pengecap.
Pastikan bahagian yg dibuang tidak akan menerima -Pada tahun 1920an, penggunaan lilin telah
warna diperkenalkan oleh pengusaha- pengusaha batik di
LANGKAH2 : Blok lino disapu dgn dakwat lino. Kelantan dan Terengganu
Pastikan sapuan warna rata utk mdapatkan kualiti -Ianya merupakan perintis kpd sejarahperkembangan
cetakan yg bmutu & kemas. Warna cerah digunakan batik negara.
utk lapisan pertama.
LANGKAH3 : Blok lino diletakan di atas penahan 3.2 Tokoh2 Batik
kemudian letakkan kertas diatasnya. Pastikan arah & Chuah Thean Teng berasal dari Fukien, China
kedudukan yg betul mengikut sukatan yg ditelah &berhijrah ke Malaya pd tahun 1932 &menetap di
4
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

Pulau Pinang sejak 1936. Kecenderungan beliau thadap 3.5 PROSES MENGHASILKAN RESIS
batik lukis merupakan satu proses asimilasi seni MENGGUNAKAN CANTING
budaya yg dialaminya. eliau merupakan generasi L.1 : Kain putih direbus dgn serbuk sabun sehingga
pertama & pelopor catan batik di Malaysia Contoh hilang kanji dan seterusnya dijemur hingga kering.
karya beliau, Malaysia Life Batik dan Two Women L.2 : Proses melakar motif atau corak ke atas kain.
And The Cow. Kemudian kain yg telah dilakarkan dgn motif,
diregangkan pada pemidang utk menyenangkan proses
3.3 RESIS MENGGUNAKAN BATIK TULIS mencanting.
L.3 : Corak batik dilakar terlebih dahulu dgn ‘water
Kaedah membatik ini mggunakan alat canting yg colour pencil’ utk menghasilkan byk (mass production)
diisikan dgn lilin cair utk melukis atau mcanting di atas di atas meja surih (tracing table).
kain. Cara mewarnanya mggunakan berus spti kaedah L. 4 : Panaskan campuran lilin hingga cair. Ceduk
melukis cat air. Batik ini biasanya digunakan utk campuran lilin menggunakan canting. Sapukan muncung
membuat pakaian,catan, alat2 hiasan & sebagainya. canting dgn kain perca utk mengelakkan lilin cair
menitik. Seterusnya proses mencanting mengikut
3.4 ALAT DAN BAHAN motif yg dilakarkan.
1.Lilin 2.Resin 3.Pewarna L. 5 : setelah siap mencanting, proses mewarna
4.Soda Ash 5.Sodium Silikat 6.Canting dilakukan dgn menggunakan berus halus utk mewarna
1. Canting mempunyai pelbagai rupa & bentuk samada motif dahulu. Latarbelakang kain diwarnakan
mpunyai satu corong atau banyak corong. Perbezaan menggunakan berus yg besar. Tunggu hingga kering.
saiz adalah untuk fungsi2 tertentu. Corong halus L. 6:Setelah kering, kain tersebut handaklah disapu
untuk melilinkan isen, sementara corong besar utk atau dicelup dgn pemati warna (sodium silikat) selama
mbentuk pola asas corak. 8-12 jam utk memastikan warna tidak luntur.
2. Pemidang kayu untuk meregangkan kain. L. 7 : Setelah cukup masa, kain dibasuh dgn air panas
3. Berus Pelbagai saiz utk menyapu warna, sodium yg dicampur dgn sedikit soda ash utk menghilangkan
silikat atau lilin. kesan lilin dan soda ash.
4.Periuk / kuali digunakan utk memasak lilin. Langkah 8 : Setelah bersih, jemur kain sehingga
5. Dapur kering.
6. Tempat mencelup kain & merebus kain.
7. Jemuran Kemasan :
8. Bahan Campuran Lilin: lemak binatang digunakan utk 1. Garisan lili kemas dan tidak putus-putus.
melembutkan lilin supaya aliran lilin tidak tersekat & 2.Aliran corak yg dihasilkan berharmoni.
tidak pecah. 3.Sambungan garisan tidak ketara.
9. Pewarna reaktif & campuran remazol/primazin 4.Tidak ada kesan lilin
(pewarna reaktif) Urea/soda ash. 5.Motif bersesuaian dgn warna tanah yg bertelau-
10. Bahan pemati warna –sodium silikat. telau
11. Bahan pencuci–sodaasli,serbuk sabun/soda ash.
12.Kain–jenis kain yg sesuai kain 3.6 RESIS MENGGUNAKAN KRAYON
kapas,poplin,rayon,drill,lawan Cotton shirting, lawan Alat dan bahan:
Unitika danvoile. 1. Berus warna 4. Kertas lukisan
2.Span 5. Air
3.4.1 Bentuk2 Canting 3.Krayon

Langkah- langkah mghasilkan krayon resis:


Langkah 1: Lukis rupa bentuk mengikut kreativiti
sendiri, mggunakan krayon.
Langkah 2: Sapukan warna yg muda terlebih dahulu.
Langkah 3:Lukiskan lagi bentuk di atas pemukaan
berwarna, mggunakan krayon.
Langkah 4: Sapukan warna seterusnya dan ulang
langkah 3 & 4 mengikut jumlah warna yg
dikehendaki sehingga memperolehi corak yg
dikehendaki.
Langkah 5 : Corak yang terhasil mengikut teknik resis.

5
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

BAB 4 : IKATAN DAN CELUPAN 4.4 Penghasilan Corak Ikatan dan Celupan.
Proses mencorak kain dengan mengikat bahagian Langkah 1 : Penyediaan kain
tertentu dan dicelupkan di dlm pewarna. Jenis ikatan 1. Sediakan beberapa helai kain putih yg menyerap
yg selalu digunakan ialah cara simpulan, ikatan, lipatan warna dgn baik.
dan jahitan. Celupan terlalu dlm, corak yg terhasil 2.Ikat kain tersebut dgn kemas mengikut kreativiti
adalah besar. Celupan cetek, corak yg terhasil adalah utk mendapatkan corak yg menarik.
kecil. 3.Gunakan tali/ benang atau gelang getah utk
mengikat.
4.1 SEJARAH CORAK IKATAN DAN CELUPAN. 4.Gunakan objek spt batu, duit syiling dan sbgnya yg
Corak ikatan & celupan dlm bentuk primitif diketahui diletakkan di bhgian dlm kain bg mendapatkan corak
sejak 2000 tahun yg lalu di Parsi dan Mesir. Di negara yg pelbagai.
China dan Jepun, kain bercorak begini mula digunakan 5.Lipatan dan simpulan juga boleh digunakan utk
sejak abad ke 7 & ke 8. Di Tanah Melayu, kain mendapatkan corak yg menarik.
bercorak begini mula diperkenalkan sejak abad ke 15 Langkah 2 : Penyediaan warna
Masihi iaitu zaman pemerintahan Parameswara di 1. Bancuh serbuk warna dgn air panas.
Melaka. Pd tahun 1770-an batik pelangi telah 2.Masukkan sesudu garam utk membantu proses
diperkenalkan di kepulauan Melayu. Sejarah tekstil penyerapan.
Malaysia mula diketahui pd abad ke 18, apabila Batik 3.Tuangkan warna dlm bekas tertentu dan tambah air
Minah Pelangi memulakan perusahaan batik di sejuk.
terengganu. Dlm tahun 1911, Hj, Che Su bin Hj, Ishak 4.Kacau cermat dgn pengacau
memulakan perusahaan kain batik di kg. Lorong Gajah 5.Pastikan tidak terlalu cair.
Mati, Kota Bharu, Kelantan. Pd masa itu, teknik Langkah 3 : Proses Memcelup Kain.
pembuatan batik hanyalah menggunakan teknik ikat 1. Kain yg siap diikat harus dilembabkan dahulu bg
dan celup dan dikenali sbg ‘batik pelangi’. Pd masa itu membantu memudahkan proses penyerapan warna.
kain diimport dari Thailand jenis ‘kain Pereir’. 2.Celup kain ke dlm pewarna
Sementara itu warna dibuat sendiri menggunakan 3.Keringkan kain
pewarna buah dan kulit kayu. Warna kain batik pelangi 4.Ulangi mencelup dgn warna yg lebih gelap
hanya warna biru dan hitam shj. Langkah 4 : Membuka ikatan kain
1. Setelah kering, buka ikatan kain tersebut
4.2 Tokoh Batik Malaysia 2.Keluarkan semua objek yg digunakan
Hj, Che Su bin Hj, Ishak adalah tokoh batik negeri 3. Cuci kain tadi dgn ‘washing soda’ dan pemati
Kelantan. Dilahirkan pd tahun 1817. Belaiu membuka warna
perusahaan batik pd tahun 1911 di Kg. Lorong Gajah 4.Jemur kain hingga kering.
Mati, Kota Bharu Kelantan. Beliau pengasas batik dan
bermula dgn batik pelangi dan batik blok yg 4.5 Jenis Ikatan dan Celupan
menggunakan umbut pisang dan blok kayu. (a)Jahitan
L. 1 : Sedia alat dan bahan spt penutup botol, bola
4.3 Teknik corak ikatan dan celupan pingpong, benang, jarum, pensel, gelang getah, kain
Dikenali sbg batik pelangi. Teknik ini hanya membuat serta pewarna.
ikatan pada kain mengikut kreativiti sendiri dan L. 2 : Kain yg menyerap warna spt kain kapas, sutera
dicelup ke dlm pewarna. Corak yg dihasilkan menarik atau organza.
dan kos penghasilan adalah rendah. L. 3 : bola pingpong diikat di bhgian tgh kain dan kain
(a)Jenis ikatan – jahitan, ikatan yg diisikan dgn dijahit secara bulatan seberapa baris yg dikehendaki.
pelbagai objek, lipatan dan ikatan, simpulan. L. 4 : Benang ditarik dgn kemas dan dikat dgn kuat
(b)Bahan dan alatan – L. 5 : Kain dicelup dgn pewarna yg lembut spt kuning
1. Kain sebaiknya kain kapas dan di jemur sehingga kering. Kemudian dicelup dgn
2.Tali, benang, gelang getah, warna yg lebih gelap
3.Batu, guli, duit syiling, kayu dn sbgnya utk (b)Ikatan yg diisikan dgn objek tertentu
mendapatkan corak yg beraneka L. 1 : Sedia alat dan bahan spt biji getah, duit syiling,
4. warna / dye kain, getah dan pewarna
5. Garam L. 2 : Biji getah dimasukkan ke dlm kain dan diikat
6. Sudu, kayu pengacau dengan kemas menggunakan gelang getah
7. Apron, sarung tgn, kain lap, bekas utk pewrnaan. L. 3 : Duit syiling diikat berselang dgn biji getah
8. Sodium silikat mengikut susunan berbaris
L. 4 : Hasilan dicelup ke dlm pewarna lembut dahulu
spt warna kuning. Keringkan dan diulang celup ke dlm
6
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

warna yg lebih gelap secara bergilir-gilir. 5.1.2 Zaman Mesolitik – bermula pd tahun 15000 SM
(c)Simpulan hingga 10000 SM. Pd zaman Paleolitik telah mengalami
L. 1 : Sedia alat dan bahan spt gunting, beneng, tali, glasier, manusia primitif telah meninggalkan gua2 yg
kain dan pewarna mrk diami dan berpindah utk mencari tanah-tanih yg
L. 2 : Ikat kain dgn tali sehingga ketat dan kemas subur utk bercucuk tanam. Peralatan batu dihalusi,
L. 3 : Celup ke dlm pewarna yg cerah, keringkan, dan Beberapa lukisan yg ditemui wujud kebudayaan di
celup ke dlm warna yg gelap. Utara Afrika dan Timur Sepanyol.
-Lukisan pd zaman ini kelihatan lebih detail drpd
(d) Beberapa contoh corak yg terhasil rujuk modul ms zaman Paleolitik. Pd zaman ini lukisan lebih berbentuk
61-62 manusia drpd bentuk binatang. Lukisan diliukis
menggambarkan kehidupan masy samada sewaktu
BAB 5 – LUKISAN berburu, berlawan dan upacara istiadat. Lukisan
Proses melukis dgn mggunakan teknik lorekan ton, mementingkan gerakan drpd bentuk.
melakar garisan dan gosokan mggunakan alat tulis yg -Lukisan menunjukkan pergerakan rentak binatang dan
kering ke atas sesuatu permukaan. Alat spt pensel, manusia. Tumpuan pd pergerakan utk menunjukkan
arang, pen, pensel warna, kertas dan kanvas. Lukisan bentuk semulajadi binatang. Terdpt jg bentuk yg
terhasil melalui 2 cara : digayakan melambangkan perasaan mrk. Mesej yg
• Lukisan tanpa warna disampaikan adalah tentang pemburuan dan
• Lukisan berwarna pengumpulan binatang di samping adat dan kehidupan
kaum mrk.
Lukisan tanpa warna mggunakan pensel, arang, pen dan -Lukisan jg dibuat agar mendapat satu kuasa ghaib
dakwat, pen teknikal dsbgnya. Lukisan berwarna atau luar biasa dlm pemburuan mrk. Karya2 mula
mggunakan pensel warna, krayon, pastel dsbgnya. memperlihatkan corak2 utk menambah lagi kesan2
Lukisan mggunakan arang, pensel, pastel dan krayon kuasa ghaib. Pd zaman ini mrk mggunakan pelbagai
disapu atau di sembur dgn pemati (fixative) spy kesan bahan semulajadi di sekitar mrk utk mghasilkan bahan
lukisan tidak akan hilang apabila disentuh. Salah satu catan. Utk mendapat warna merah, mrk menggunakan
jenis pemati – ‘spray clear’ darah, warna hitam diperolehi drpd biji-bijian yg
dihancurkan, warna hijau, tumbuh-tumbuhan dan lemak
5.1 SEJARAH SENI LUKIS haiwan telah digunakan.
Sej seni lukis dunia bermula dan berkembang sejak
zaman pra sejarah. Terdpt 3 peringkat 5.1.3 Zaman Neolitik – bermula sekitar tahun 7000
perkembangan : SM hingga 1500 SM. Tumpuan penduduk di kawasan yg
• Zaman Paleolitik subur. Terdpt sistem buruh dan sistem perdagangan.
• Zaman Mesolitik Akt. Kehidupan mengikut peredaran musim. Mrk
• Zaman Neolitik berfahaman animisma. Pd masa ini, wujud
perkampungan dan perbandaran dan kehidupan
5.1.1 Zaman Paleolitik – bermula pd tahun 2500 SM berpindah randah mula berkurangan.
hingga 1500 SM. Pd zaman ini org Paleolitik tinggal di -Binatang2 menjadi objek lukisan mrk ialah lembu,
dlm gua-gua batu pd musim sejuk. Mrk menghabiskan rusa, seladang, dan singa. Lukisan pd zaman ini ada yg
masa dgn meniru cakaran yg dibuat oleh beruang pd digayakan dan ada dlm bentuk simbolik. Senirupa
dinding gua semasa menajamkan kuku. Mrk melukis Neolitik adalah karya yg dibuat secara realisma yg
garisan2 selari dan berbelok-belok dgn menekankan semulajadi. Mrk mggunakan tgn utk membentuk
jari dan alat2 yg tajam di bhgian dinding yg lembut. garisan tebal dan nipis, manakala lorekan hitam
Cetakan berwarna dibuat dgn mggunakan tapak tgn digunakan di bhgian2 yg terdapat nilai ton. Karya yg
atau melukis garisan luar tgn mrk dgn warna merah dibuat bertujuan persembahan kpd semangat dan roh
dan hitam. datuk nenek moyang mrk, menunjukkan ilmu sihir
Lukisan yg dibuat pd zaman batu byk meggunakan imej ketika memburu binatang, mendapat semangat haiwan
binatang spt rusa, beruang, seladang, babi hutan, & spt keberanian, kepantasan, dan ketangkasan.
kuda. Setiap gambaran mencerminkan semangat -Mrk menganggap karya yg dihasilkan dpt menentukan
binatang yg luar biasa. Binatang itu digambarkan dgn nasib pemburu dan menyakitkan musuh, memperolehi
pelbagai gerak laku spt lemah-lembut, kegagahan, kesaktian ketika memburu, menggambarkan corak
kedamaian dan keikhlasan. hidup dan nilai budaya kaum mrk.
Lukisan ada juga menunjukkan figura org memburu -Pd zaman ini, mrk mggunakan darah utk menghasilkan
atau berlawan. Figura dilukis spt org lidi atau ‘stick warna merah manakala warna hitam diperolehi drpd
figures’ manganam oksid, jelaga lemak atau arang. Warna
coklat dan jingga diperolehi drpd biji-bijian yg
7
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

dihancurkan dgn batu dan dicampur dgn darah haiwan, London dan Paris. Berpeluang melawat muzium dan
madu tumbuh-tumbuhan dan lemak haiwan. pameran seni.
-Warna2 yg dgunakan dikategori sbg ‘earth colour’ -Tahun 1876, beliau mengikut jejak langkah ayahnya
spt perang, kuning, merah, hitam, dsbgnya yg dicampur dan menjalani latihan utk menjadi paderi. Van Gogh
dgn lemak haiwan. Warna ungu hitam diperolehi drpd dihantar sbg mubaligh pelatih ke kaw lombong d
oksid manganam yg terdpt dlm tanah liat. Warna putih daerah Borinage, Belgium. Beliau membuat lakaran
diperolehi drpd batu kapur. Lukisan Neolitik byk landskap Borinage dan kehidupan para pelombang yg
ditemui di gua2 di Perancis dan sepanyol. Gua2 yg hidup susah. Karyanya “Potato Eaters” mgambarkan
terkenal terdpt kesan2 spt ini ialah gua Altamira dan pekerja2 itu.
Lascaux. -Tahun 1886, Van Gogh mngikut abangnya Theo
mjual lukisan d Paris. Beliau mlihat lukisan
5.2 TOKOH-TOKOH SENI LUKIS impressionis dan bertemu dgn pelukis spt Degas,
(a) Leornado da Vinci – merupakan simbol unggul bg Pisarro, Toulouse-Lautrec, Paul Gaugin dsbgnya.Thn
zaman Renaissance di Itali. Beliau bukan shj seorg 1888, beliau berpindah ke Arles Selatan Perancis.
saintis tetapi jg pelukis agung yg meninggalkan ribuan Beliau mnyertai Paul Gaugin. Pertentangan pdpt
lukisan dan buku2 catatan yg mengandungi idea2 dan mnyebabkan Van Gogh mmotong telinga kirinya.
pelan2 rekaannya. Antaranya sebuah helikopter dan -Tahun 1889, beliau mngalami gangguan mental &
kapal selam. -Beliau jg mempelajari anatomi, kaedah dtempatkan d hospital Arles. Beliau dipindahkan ke
penerbangan, menyelam di lautan dlm dan St Remy. Beliau terus melukis dgn lukisan cara ganas
kejuruteraan. Lukisannya yg terkenal ialah Monalisa dgn gerakan berus yg kuat mgunakan warna2 yg
dan The Last Supper. Krn minat dan kemahirannnya yg terang. 1890, beliau dipindahkan ke Auvers di Utara
luas, Leornado menjadi simbol bg zaman keagungan & dlletakkan dibawah jagaan Dr, Gachet. Ketika
kesenian dan pengetahuan di Itali yg dikenali sbg berusia 37 tahun, beliau menembak diri sendiri &
Zaman Renaissance. Beliau seorg saintis dan pelukis yg meninggal 3 hari kemudian.Lukisannya yg agung ialah
percaya bahawa utk melukis sesuatu, setiap pelukis Sun Flowers dan Irises.
mesti tahu bagaimana ia berfungsi.
-Dilahirkan pd tahun 1452 di Vinci, Tuscany, Itali. 5.3 Teknik Melukis :
Semasa kecil, beliau suka kpd binatang, pakaian dan 1. Teknik Garisan silang – himpunan garisan yang
gemar mempersendakan org. Semasa berusia 15 bersilang menghasilkan kesan ton.
tahun, beliau bekerja dgn seorg pelukis, Andrea del 2. Teknik titik – hanya titik shj yg dgunakan utk
Verrocchio di Florence. Di bengkel Verrocchio, mhasilkan bentuk & ton
Leornado sibuk melukis potret, membuat ukiran, brg 3. Teknik lorekan – teknik yg biasa dgunakan dgn
kemas, dan pakaian. Beliau mengkaji karya2 yg telah melorek kaw objek yg gelap utk menunjukkan ton.
menjadi permulaan zaman baru bg kesenian Itali spt 4. Teknik gosokan – meletakkan kertas lukisan d
pintu tembaga yg dibuat oleh Ghiberti utk gereja atas permukaan yg mpunyai jalinan yg diingini &
Baptistry dan patung David oleh Donatello. Leornado mgosokannya mgunakan alat melukis
menjadi pelukis yg sangat mahir. Menurut kisahnya, 5. Teknik campuran – lukisan dhasilkan dgn
Verrocchio tidak lagi melukis apabila melihat mgunakan campuran alat/ media melukis & teknik2
pelajarnya yg masih muda melukis bidadari dgn baik yg berlainan.
di sebelah kiri lukisan yg dilukis bersama iaitu
Baptistry of Christ. 5.4 Media dan Teknik Melukis :
-Tahun 1472, Leornado menjadi guru di Painters’ 1. Pensel - dicipta oleh Nicolas Jacques Conte pd
Guild, St Luke. Karya awalnya potret Ginevra de’ thn 1795, Dperbuat drp arang & tanah liat. Pensel
Benci (1474) dan Adoration of the Kings yg jenis keras, H sesuai dgunakan utk melakar garisan
dijadikan sbg lukisan gereja St Donato di Florence. yg tajam. Pensel jenis lembut, B sesuai dgunakan utk
Pd Tahun 1482, beliau bekerja dgn Ludivico Sforza, membuat lorekan / ton.
iaitu Duke of Milan dan memperkenalkan dirinya sbg • Pensel jenis keras (H – 8H) semakin besar nilai H,
pakar dan pencipta peralatan perang. Beliau semakin keras kesan pensel, garisan yg dilakar
menyiapkan karyanya yg terkenal, The Last Supper tajam dan kurang gelap.
di biara • Pensel jenis lembut (B – 9B), semakin besar nilai
B, semakin lembut kesan pensel iaitu lorekan yg
(b) Vincent Van Gogh - dilahirkan di Holland pd dhasilkan semakin lembut & gelap. Garisan pensel
tahun 1853, anak seorg paderi. Semasa berumur 16 dpengaruhi oleh 3 Faktor : gred pensel (keras /
tahun, beliau bekerja dgn syarikat pengedar lukisan lembut), tekanan pensel dan kelajuan pensel
milik keluarga Goupil, yg berpusat di The Hague. Spjg semasa melukis. Dlm lukisan pensel, ton merupakan
tahun 1870-an, beliau bekerja dgn syarikat itu di
8
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

kegelapan secara beransur2, Kgelapan pensel mengkuang digunakan lebih terkemudian. Tulisan
bertambah beransur2 dr pensel jenis H ke jenis B. mengenai seni anyaman daripada jenis tumbuhan
2. Arang – (charcoal) sangat popular dgunakan pandan ini adalah berdasarkan kegiatan yang dilakukan
oleh pelukis pd abad ke 17 & ke 18. Pdmulanya, arang di Rusila, Kuala Terengganu. Terdapat satu bengkel
dgunakan oleh org gua utk melukis haiwan & pemburu yang dikelolakan oleh PKKM. Pusat seni anyaman
pd dinding gua. Keistimewaan arang ialah Terengganu terletak di daerah dan kampung-kampung
• Mpunyai kupayaan utk menunjukkan kesan tekstur berhampiran. Bermula dari Dungun, Marang, naik ke
permukaan yg dilukis. utara di sepanjang pantai menuju ke Kuala Terengganu
• Menunjukkan jalinan dan ton yg baik iaitu Kampung Rusila, Rhu Renggeh, Kijing, Chendering
• Dpt menimbulkan kesan kelembutan yg tinggi. dan Kuala Ibai.
• Kesan kegelapan yg tinggi
• Kesan tekstur yg amat menarik 6.2 Bahan Asas Menganyam
• Dpt mhasilkan garisan yg tajam dan tepat. Bahan asas tradisional ialah pandan dan mengkuang.
• Berupaya melukis kaw yg luas dlm masa yg singkat Bahan yang lain seperti rotan, tali, buluh dll.
• Dpt dihalusi dgn menyapu air ke atasnya mgunakan Masyarakat Melayu menggolongkan pandanus kepada
berus. dua jenis iaitu pandan dan mengkuang.
Arang masa kini dbuat dlm bentuk rod yg panjang Menurut Burkill, (lima jenis pandan di Malaysia):
atau dlm bentuk pensel. Sama spt pensel arang Pandan duri ( pandanus octracapus )
berbeza kekerasannya. Bahan yg dgunaka utk Pandan bunga/pandan perah/pandan ikan ( pandanus
mmadam arang ialah sekeping roti segar / pemadam aurantiacus )
pensel jenis lembut. Pandan hutan ( pandanus haoulitti )
Pandan laut ( pandanus tectorius )
5.5 Langkah-langkah Penghasilan Corak Teknik Pandan tikus/selangseng/sendayan ( pandan oratus )
Lukisan:
1 : Lakarkan bentuk geometri terlebih dahulu. 6.3 Alatan Menganyam
2 : Melakar bentuk harimau berdasarkan bentuk (a) Parang : utk. Memotong @ menetak daun;
geometri membelah daun drpd. Empulur & bhg. pinggir yg.
3 : Gelapkan kawasan tertentu mgunakan arang Berduri.
4 : Mgosok arang utk mnampakkan ton (b) Jangka : dlm. proses menjangka utk. membelah
5 : Corak kulit harimau yg terhasil mgunakan arang. helaian daun menjadi jalur2 halus.
(c) Pelurut : utk melembutkan bilah @ helaian daun yg
BAB 6 : ANYAMAN telah dijangka.
Anyaman - satu proses menjalin helaian atau jaluran (d) Penyisip : utk mengelakkan ayaman dr terburai.
daun, lidi,rotan,akar,buluh dan beberapa jenis (e) Tempayan : utk merendam bilah @ helaian pandan.
tumbuhan lain dengan cara menyusun dan (f) Besen/baldi : utk pewarnaan.
menyusupkannya antara satu sama lain. (g) Periuk : proses pewarnaan utk memasak bilah
pandan.
6.1 Sejarah Anyaman (h) Dapur : proses pewarnaan / utk melayurkan daun
Anyaman yang berasal daripada tumbuhan jenis (i) Ampaian : utk mengampai bilah pandan yg telah siap
Pandanus (pandan dan mengkuang) boleh didapati diwarnakan.
dengan banyak di kawasan Asia. Tumbuhan jenis ini
didapati bermula dari kawasan Mauritius di Lautan 6.4 Proses Penyediaan Daun
India, India Selatan, Siam,Indo-China, Malaysia hingga (a) Pemilihan dan pemotongan daun: berusia 2 tahun,
sepanjang Kepulauan Pasifik. Berbagai jenis potong bhg pangkalnya, pd waktu pagi @ petang,
rupabentuk kraftangan boleh dihasilkan melalui proses disusun berlapis-lapis, buang duri.
dan teknik anyaman daripada jenis tumbuhan pandanus (b) Melayur daun: dilayur di atas api hingga kekuning-
ini. Bentuk-bentuk anyaman dibuat berdasarkan kuningan, lembut & tahan lama & mudah menjangka.
kepada fungsinya. Misalnya bagi petani atau nelayan, (c) Menjangka daun: membelah @ mengoyak @
kerja anyaman dibentuk menjadi bakul, topi, tudung mencarikkan daun menjadi helaian daun kecil
saji, tikar dan aneka rupa bentuk seharian. (d) Melurut: dilakukan berulang kali spy bilah
Daripada semua jenis tumbuhan ini, pandanus daunmenjadi lembut & X bergulung.
merupakan bahan paling terkenal terutama untuk (e) Merendam: diikat utk redam 2 hari(air ditukar
anyaman bakul dan tikar. Di Kelantan, pada zaman 2kali sehari), lepas itu dicuci & dijemur.
pemerintahan Long Yunus (1756-1794) telah terdapat
penggunaan  tikar RajaÊ yang diperbuat daripada
rotan tawar dan bemban. Daun pandan dan
9
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

6.5 Pewarnaan jumlah tetamu yg hadir. Ada jg tikar dianyam utk


6.5.1 Proses Pewarnaan Tradisi: tertumpu kepada kegunaan lain spt sejadah, alas almari, alas dulang, alas
penggunaan bahan tempatan spt kunyit, buah kesumba pinggan dll. Anyaman kipas berbentuk bulat, bujur
India dan daun mengkudu. Warna-warna yang sesuai utk kegunaannya.
dihasilkan ialah kuning, merah dan biru kehitaman. 3 Dimensi – ialah bekas simpanan barang spt bakul,
6.5.2 Pewarnaan Cara Moden kampit, tudung saji, kembal (bakul pakaian) dll.
Pewarnaan secara moden pula menggunakan bahan
pencelup ÂdyestuffÊ (semasa basic) serta beberapa 6.9 Kelarai
bahan kimia sebagai bahan pembantu. Bahan pewarna Kelarai – gubahan bentuk yg dijalin utk mghasilkan
ini berbentuk hablur atau serbuk. 1. air dipanaskan sesuatu gaya atau ragamhias yg menarik sbg motif
hingga mendidih dan dicampurkan dengan utama. Kelarai digubah samada disusun tunggal atau
bahan pewarna. 2. dibancuh dan dikacau. 3. Bilah-bilah disusun dlm ruang tertentu sehingga mghasilkan gaya
pandan/mengkuang yang telah ditongkolkan, dicelup ke atau ragamhias yg tertentu.
dalam bancuhan pewarna tersebut. 4. dicelup selama (a)Kelarai bentuk bunga - pecah lapan, berembang,
antara 15 hingga 20 minit. 5. diangkat dan dibiarkan bunga cina, bunga durian, bunga cempaka, bunga
seketika untuk sejuk. 6. Tongkol2 ini kemudian tanjung, bunga cengkih, bunga cengkih beranak, bunga
dibasuh. 7. dibuka dan dijemur hingga kering di melur, bunga mempelas, bunga ator, bunga gedung,
tempat yang redup mengelakan warna daripada pudar. bunga kundur, bunga rumput.
(b)Kelarai bermotifkan tumbuh-tumbuhan - Tampuk
6.6 Proses anyaman pinang, Tampuk pinang berantai, Tampuk jantung,
a. Lagang – Lagang merupakan ‘tulang’ kepada sesuatu Tampuk manggis, Pucuk rebung, Pucuk di dalam,
penciptaan dan rupa bentuk anyaman. Ukuran Berakar
panjang sesuatu tikar bergantung kepada ukuran (c)Kelarai motif haiwan – jari kedidi, mata ketitir,
lagang yang dibuat.Tiap tiap satu bilah mata pinai, anak ikan, tulang ikan, sisik kelah, pusat
pandan/mengkuang dibuat bentuk ’v’ di bahagian beranak, kepala lalat, belalang cucuk, kepala gajah,
tengah di tempat sesuatu anyaman bermula. tapak anjing, tapak harimau, buntut siput, mata
b. Anyaman – Ketika ini anyaman tikar dalam bentuk berkait, berhati.
empat persegi. Untuk mendapatkan berbagai warna (d)Kelarai dgn nama pereka dan tempat - Cik Kedah,
dan corak, anyaman jenis sulaman digunakan. Cik Ku Daud, Makmek, Sambas, Sambas di dalam.
c. Lepih – Dikenali juga sebgai ‘anyaman mati’ pada tepi (e)Kelarai Bentuk Bebas - Belah ketupat, kisar
tikar sebagai mengakhiri kerja anyaman. mengiri, beras patah, swastika, tumbu gila, madu
d. Sisip - Guna alat ‘penyisip’ bagi merenggangkan manis,
bahagian anyaman untuk memudahkan lebihan daun
bilah atau lebihan helaian daun yang telah 6.10 CORAK ANYAMAN – corak lebih menekankan
direncungkan (ditajamkan) masuk. Tujuannya untuk kpd pggunaan susunan warna pd sesuatu anyaman biasa
Menghindarkan anyaman dari terburai. atau ghadas. Corak terjalin secara selang seli hingga
e. Kerat - Lebihan atau baki bilah anyaman dipotong meninggalkan kesan geometri asli. 13 corak anyaman
menggunakan pisau supaya anyaman nampak kemas iaitu :
dan menarik. 1. Corak tapak catur – dianyam dlm 2 atau 3
warna dgn mncantum warna cerah dan gelap.
6.7 Tokoh Anyaman 2. Corak mata bilis – Dua warna dipilih iaitu
Puan Siti Mariam Binti Hussin dilahirkan pada tahun terang & gelap. Kedua2 warna timbul spt mata
1948 berasal daripada Rusila, Terengganu. Tempat ia bilis.
dilahirkan merupakan tempat penghasilan 3. Corak beras patah – Hampir sama dgn mata
kraftangan terbesar di Malaysia. Puan Siti Mariam bilis. Warna cerah dianyam tiga mata diselangi dgn
pernah terpilih sebagai tokoh kraftangan anyaman satu mata gelap. Gambarannya seakan beras patah.
oleh Lembaga Kraftangan Malaysia pada tahun 2001. 4. Corak Palembang – asal dr Palembang. Petak 4
Pernah melawat ke Jepun, Jerman, United Kingdom segi biru atau biji kundang dianyam dgn warna
dan Amerika Syarikat bagi memperkenal dan hijau dan dikelilingi dgn jalur2 warna merah &
mempromosikan kraftangan anyaman Malaysia. putih.
5. Corak Bugis – Asal dr Bugis. Pggunaan 2 warna
6.8 RUPA BENTUK ANYAMAN berdekatan iaitu hijau dan putih, petak-petaknya
2 dimensi – ialah tikar, yg paling besar ialah berukuran lebih kecil dr corak muar. dlm bentuk berdiri atau
4X4 meter berfungsi sbg tikar tamu. Diletakkan serong.
dibhgian depan rumah dan dibentangkan ketika tamu 6. Corak Muar –
datang. Saiz tikar tamu berbeza bergantung kpd 7. Corak selang seli
10
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

8. Corak Berdiri Keahlian para penganyam dapat dilihat daripada segi


9. Corak Serong kecekapan menghasilkan warna-warna daun, pemilihan
10. Corak Ketapang Gilir Kacang motif, penggabungan ragamhias dan penciptaan
11. Corak Malaysia bentuk anyaman. Walaupun teknik menganyam masih
serupa iaitu teknik anyaman ghadas tetapi kecekapan
6.11 SULAMAN ANYAMAN /bunga sulaman – setiap penganyam juga dapat dilihat melalui setiap
merupakan satu lagi teknik yang terdapat dalam rupabentuk yang telah dihasilkan. Anyaman mereka
ragamhias anyaman. Terdapat pada bekas serbaguna dikatakan baik kerana mata atau langkah yang dibuat
atau rombong. Teknik membuat ragamhias bunga adalah lurus, rata dan ketat tanpa meninggalkan
sulaman - menjahit. Satu jarum bermata lebar kesan-kesan pecah pada tiap helaian daun, tidak rata
diperlukan untuk memasukkan bilah atau helaian daun. atau renggang. Seni anyaman ini dilihat kini penuh
Jarum disusupkan ke atas permukaan anyaman dengan keghairahan warna, tegas dan meriah
sehingga menembusi bahagian bawah anyaman sambil sementara kepada yang masih mengamalkan cara
meninggalkan kesan susupan di permukaan sebelah tradisi ianya dipenuhi dengan kelembutan, keharmonian
anyaman. Bunga sulam akan kelihatan menarik dan keindahan . Namun begitu, kedua-duanya masih
sekiranya bilah atau helaian daun yang digunakan untuk mengekalkan unsur-unsur tradisi dan mempunyai
susupan berlainan warna dengan permukaan dasar. keunikannya yang tersendiri.
Bentuk bunga yg dihasilkan o bunga sulam: Bunga
pecah empat, bunga pecah lapan, bunga pecah 12, BAB 7 : PUALAMAN
potong wajik, susun pucuk rebung, susun empat Pualaman adalah satu penghasilan corak teknik cetakan
persegi. mono di mana warna dimendapkan dr cairan yg
bergelatin dan melekit. Pualaman dlm PSV sek rendah
6.12 Anyaman Dimensi Baru sbg pualaman yg dihasilkan di atas kertas serta
Bidang kraf anyaman bukan sahaja tertumpu kepada kaedah yg melibatkan teknik mgunakan air ke atas
proses pembuatan kraf tradisianal seperti tikar malah permukaan sesuatu reka bentuk.
hasil anyaman telah diubahsuai mengikut keperluan dan
kehendak semasa seperti pengadang ruang (screen), 7.1 Sejarah pualaman di China dan Jepun.
hiasan lampu, hiasan dinding, tudung saji, beg, kasut -Pualaman terawal dijumpai di negeri China dalam
dan sebagainya. Cara ini dapat mempromosikan semula bentuk kompilasi yang bertajuk Wen Fang Si Puor.
anyaman tradisi ini dengan ciri-ciri moden. Kompilasi ini mengandungi maklumat tentang batang
dakwat, batu dakwat, berus dakwat dan kertas di
6.13Membuat Corak dgn Teknik Anyaman China. Ia menjelaskan maklumat tentang jenis kertas
Alatan : gunting, pisau, pembaris, pen, dekoratif yang dipanggil sha jian yang bermakna
Bahan : 2 jenis kertas warna yg kontras drifting-sand . Kertas ini dihasilkan melalui tindakan
1 : Lukiskan garisan lurus pd kertas warna yg dijadikan menarik kertas di dalam tepung yang telah melalui
sebagai tapak proses penapaian yang dicampur dengan pelbagai
2 : Potong garisan tadi tetapi jgn sampai putus. warna. Ia menghasilkan corak yang bebas mempunyai
3 : Pd kertas yg lain potong garisan memanjang corak kemarmaran.
4 : Potong garisan tadi menjadi jalur2
5 : Jalinkan jalur2 kertas tadi mengikut selang yg 7.2 TEKNIK DAN KAEDAH PENGHASILAN
sesuai. Reka bentuk yang paling mudah dan tertua pernah
6 : Kemahiran menjalin akan mghasilkan corak anyaman dihasilkan di Jepun dan dikenali sebagai suminagashi;
yg menarik dipanggil kelarai. iaitu sebuah bekas yang diisi dengan air dan
dicampurkan dengan dakwat sumi sebagai dye magenta
6.14 Kesimpulan dan beni iaitu warna yang dihasilkan daripada
Keunikan dan keindahan sesuatu bentuk anyaman itu Safflower. Ia kemudian digunakan dengan teliti
dapat dilihat daripada pelbagai sudut. Antaranya ialah menggunakan berus dakwat. Pelbagai bahan kimia
kehalusan anyaman, keharmonian warna, penciptaan digunakan untuk membantu mengapungkan dakwat.
dan penggunaan pelbagai ragamhias (kelarai, bunga Beberapa titisan air dijatuhkan ke atas permukaan
sulaman dan kerawang) dan kecekapan penganyam campuran tadi yang akan membentuk warna seperti
menghasilkan anyaman mereka. Walau bagaimanapun cincin. Proses ini diulang sehingga semua permukaan air
keistimewaan anyaman itu sendiri telah dapat dipenuhi oleh warna-warna cincin ini. Warna yang
menghidupkan kesan keharmonian pada keseluruhan terapung ini kemudiannya dimanipulasikan dengan
terutama apabila bahan pandan digunakan. berhati-hati dengan menggunakan teknik tiupan secara
terus atau menggunakan straw dan boleh juga
menggunakan rambut bagi ,membentuk corak yang
11
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

menarik. Pada abad ke-19, Tokutaro Yagi seorang guru Pemangkin dan span
di Kyoto telah mencipta kaedah penggunaan bilah-bilah Bekas bertutup untuk pemangkin
buluh bagi membentuk warna dan hasilnya lidi, sikat atau pencakar.
terbentuklah corak lingkaran yang sangat indah. Akhir Bahan:
sekali sehelai kertas washi dimasukkan ke dalam bekas 100% kertas kapas (dicadangkan 5.5x8)
tadi untuk memerangkap corak yang terapung. 25% kertas kapas
Kertas photostat
Suatu kaedah lain yang biasa digunakan di Eropah dan 100% kain kapas putih atau warna krim.
Amerika adalah diperbuat ke atas permukaan gam yang 50% cotton/50% kain polyster putih atau krim
dihasilkan daripada tumbuh-tumbuhan yang dikenali Mentol kecil
sebagai size atau sizing. Pualaman dihasilkan Gelas atau cawan
dengan menggunakan carrageenan iaitu sejenis serbuk Warna: Cat air gouache
daripada ekstrak chondrus crispus. Selain daripada itu Penyediaan:
gam daripada tumbuh-tumbuhan boleh juga didapati Lumut Carragheen mengambil masa selama dua belas
daripada sodium alginate. Sintetik size yang diperbuat jam untuk menjadi kental. Adunkan Carragheen dalam
daripada hydroxypropyl methylcellulose merupakan bekas besar atau tempat mandi. Campurkan 2 sudu
campuran yang mempercepatkan dalam penciptaan makan bahan ini dalam setiap 1 gelen air. Taburkan
wallpaper untuk mengapungkan akrilik dan warna adunan ini di atas air dan kacau Selepas dibiarkan
minyak. Kaedah pualaman yang berasaskan ÂsizeÊ, selama 12 jam dalam keadaan suhu bilik aktiviti
warna adalah diperbuat daripada pigmen yang membuat pualaman sudah dapat dijalankan. Penyediaan
dicampur dengan bahan pengapung yang terdiri carragheen mentah adalah berbeza. Dalam penyediaan
daripada organ dalaman binatang. Ini kemudiannya ini, serbuk carragheen yang telah siap diproses
akan dititiskan ke dalam larutan yang mengandungi digunakan.
ÂsizeÊsatu warna demi satu warna hingga Penyediaan pemangkin ialah mcampurkan aluminium
menghasilkan warna yang pelbagai. Penyedut daripada sulphate, potassium aluminium suphate atau ammonium
bulu jagung digunakan sebagai pemutar bagi aluminium sulphate dlm kuantiti 50 gram dlm satu per
menghasilkan corak berputar yang menarik. Bulu kuda lapan gelen air, kemudiannya di panaskan hingga
dan pelbagai peralatan lain juga boleh digunakan bagi mendidih dan dibiarkan sejuk. Ia harus disimpan dlm
menghasilkan corak yang pelbagai. jar yg bertutup. Jika dibiarkan dlm beberapa hari ia
Apabila warna diletakkan, pelbagai peralatan boleh akan bertukar menjadi kristal.
digunakan seperti sikat untuk menggerakkan warna
bagi membentuk corak yang pelbagai dan menarik Hasilan2 Pualaman:
Aluminium sulfate diletakkan di atas warna yang 1. Hasilan m’gunakan cat minyak
terapung. Ini membolehkan warna dipindahkan ke atas 2. Hasilan cat guache
permukaan kertas atau kain yang digunakan. Dalam 3. Hasilan cat air
teknik pualaman yang lebih kontemporari, pelbagai 4. Hasilan di atas kain kapas
material digunakan dengan kombinasi pelbagai warna.
Pelbagai cara digunakan untuk meletakkan warna BAB 8 : CATAN
seperti dengan menggunakan bilah buluh, paip plastik -Catan ialah hasil bahantara pigmen warna pd
dan straw. permukaan rata spt kertas, kanvas, dinding, plat,
papan board dll.
7.3 PROSES PENGHASILAN PUALAMAN -Catan merupakan suatu medium yg membolehkan
1. Dulang pelukis meluahkan perasaannya, membuat interpretasi
2. Alat utk mencorak (Berus kecil, berus warna, pandangannya atau merakam gambaran yg dirasai atau
Pencorak warna, suratkhabar, bekas warna, span) dilihat dlm bentuk imej visual.
3. Bahan (air,serbuk Carrageenan,warna,hempedu
lembu,Alum, kertas) 8.1 Sejarah Catan
Sejarah seni catan bermula sejak zaman Yunani Purba.
7.4 PENYEDIAAN PUALAMAN RINGKAS Media yg digunakan pd masa itu adalah fresco dan
Alat: mozek. Subjek catan kebanyakannya menggambarkan
10x15x6 baldi atau besen peristiwa berkaitan dgn adat istiadat dan agama.
Sudu makan Pelukis Yunani yg terkenal ialah Polyguotos, Zeuxis,
6 sudu makan lumut Carragheen Protogenis dan Apelles.
3 gelen air Zaman Renaisance dikenali sbg zaman kelahiran semula
7 batang berus halus merupakan zaman kemuncak seni lukis di Eropah.
Hempedu lembu dan penitis mata Zaman ini Dibhagi kpd 3 pringkat iaitu:
12
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

1. Renaisance Peringkat awal – (1378 – 1500 TM) secara lembut penggunaan satu lapisan nipis warna
2.Renaisance Peringkat kemuncak – (1500 TM – 1530 legap secara kasar di atas warna latar. Ia menimbulkan
TM) kesan lutsinar pada warna latar dan kelihatan seolah-
3.Renaisance Peringkat akhir – (1530 TM – 1600 TM) olah menerusi sehelai kain halus. Teknik ini diguna
Media catan yg popular pd masa itu ialah fresko, cat untuk mendapatkan kesan yang kusam dan bertekstur.
minyak, cat tempera dan cat air. Subjek catan e. Alla Prima - Teknik ini dilakukan dengan menyapu
kebanyakannya mggambarkan peristiwa kitab suci cat minyak hanya sekali iaitu terus dari tiub dan
agama kristian, potret dan peperangan. Gaya catan pd melukis. Banyak tempelan cat perlu disapu hingga
zaman itu semuanya dlm bentuk realistik. warna yang dikehendaki diperolehi.
Pelukis yg termasyhur ialah Tammaso di Giovanni f. Hard Edged - Catan yang kelihatan terpotong-
Masaccio (1401 – 1428), Leornardo Da Vinci (Itali potong kerana pengkarya menggunakan “masking tape”.
1452 – 1513), Albrecht Durer (Jerman 1471 – 1538), Ia menghalang warna daripada bercantum. Mempunyai
Vincent Van Gogh (Belanda 1853 – 1890). rupa bentuk yang jelas dan berbatasan tepat. Gubahan
biasanya ringkas, tepat danteratur. Menggunakan pita
8.2 TOKOH CATAN litup untuk memisahkan warna. Teknik yang digunakan
1. Yong Mun Sen – dilahirkan pd 10 Januari 1896 paling popular di kalangan pelukis seni “op”.
di Kuching, Sarawak. Menerima pend formal di Tai-
Pu, Kwangtung di China. Pd 1922, Beliau membuka 8.3.2 Teknik2 cat air
sebuah studio seni Tai Koon di Singapura. Peringkat 1. Basah atas basah - Teknik yg melbatkan sapuan
awal menceburi bidang fotografi dan arca. Pd tahun warna yg cair keatas permukaan yg basah. Ia
1930, beliau berpindah ke Pulau Pinang dan membuka menghasilkan kesan lutsinar. Teknik basah atas basah
studio Mun Sen di Penang Road. Beliau telah merupakan teknik paling dramatic bagi media cat air
mengasaskan Kelab Seni Lukis Pulau Pinang pd tahun dan yg paling sukar dikawal sapuannya.Pelukis harus
1936 – 1937. Kebanyakan karyanya adalah membiarkan warna terdahulu masih lembab dan sapuan
menggunakan media cat air. Contoh karya yg penting warna berikutnya lebih air dan pewarna. Jika tidak
ialah ’Rumah Atap di Tepi Pantai’, media cat air warna kan berbau dan hasilnya nampak kotor.
1960, Tema: Mgambarkan suasana rumah Melayu yg 2. Basah atas kering. - Melibatkan sapuan warna
terletak di tepi pantai. Gaya: teknik ’wash’ dan lut basah atas permukaan kering untuk menghasilkan
sinar gaya ’victoria’ dgn kem mgunakn bahan. Nilai: kesan legap.Teknik ini banyak digunakan kerana sesuai
mgambarkn suasana tempatan yg damai. dgn beberapa jenis media dan agak senang dikawal
2. Tokoh Cat Minyak - Vincent Van Gogh (rujuk sapuan warna. Teknik ini juga boleh menggunakan
ms 6) warna yang basah dan disapukan keatas lapisan warna
3. Leornardo Da Vinci (rujuk ms 5) yang telah kering bagi mendapatkan kesan lut sinar.
3. Kering atas basah - Teknik yg melibatkan sapuan
8.3 TEKNIK DAN MEDIA warna daripada tiub teus disapu ke atas lapisan warna
8.3.1 Teknik-teknik Cat Minyak yang cair atas permukaan kertas yang telah
a. Titik (Pointilisme) - Dihasilkan dengan menggunakan dibasahkan.
berus dengan sapuan secara menegak dan 4. Renjisan - Teknik yang menggunakan berus,
bersistematik di atas kanvas putih. Proses yang rumit semburan atau berus gigi yang melibatkan renjisan
dan memerlukan kesabaran dan ketekunan serta warna cair ke atas permukaan untuk menghasilkan
disiplin yang tinggi untuk menyiapkannya. kesan yang menarik.
b. Glazing - Teknik ini digunakan untuk menampakkan 5. Kering atas kering serta tindihan - Teknik yang
kilauan dan menggunakan teknik Sapuan berus yang melibatkan sapuan warna yang pekat ke atas lapisan
bersahaja tanpa tekanan yang kuat. Dibentuk dengan warna yang telah kering untuk menghasilkan kesan
sapuan Berus lapis demi lapis untuk menimbulkan kesan jalinan. Ia akan member kesan kering berlegap.
yang lembut dan licin seolah Olah menampakkan 6. Kering Bertindih - Teknik yang menggunakan titik-
kilauan. Teknik catan rumit kerana warna disapu titik warna untuk membentuk objek atau corak yang
selapisan Dan dibiarkan kering, kemudian disapu pula menarik (kesan jalinan).
lapisan kedua dan seterusnya Hingga menampakkan
suatu filem warna yang lutsinar. 8.4 Langkah2 Penghasilan Corak Teknik Catan
c. Impasto - Teknik ini menggunakan warna terus Langkah 1: Tekankan span dlm warna
daripada tiub dan disapu dengan pisau palet. Biasanya Langkah 2: Sapukan warna yg muda terlebih dahulu
hasil catan ini mempunyai warna yang tebal dan legap. Langkah 3: Kemudian warna yg lebih gelap ditambah
Tidak banyak menggunakan warna linsid. Menimbulkan Langkah 4: Langkah yg sama diteruskan.
kesan jalinan tampak yang menarik Langlah 5: Corak yg terhasil mempunyai pelbagai warna
d. Scambling - Penggunaan berus yang terkawal dan yg menarik.
13
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

•di Florence-terdapat dalam hiasan di 'dome'


Battistero-mozek terawal -dibina oleh pandai tukang
Venetina yang tidak dikenali
•bermula pada tahun 1225
BAB 9 : MOZEK •Dome tidak dapat disiapkan hingga abad ke 14
•mozek juga digunakan sebagai perhiasan di bahagian
Mozek dari segi konsep seni hiasan . hadapan sesuatu bangunan cth : banguanan St.
-Mozek adalah seni hiasan dengan menggunakan Mark's di Venice,Cathedral Orvieto dgan mozek
kepingan kecil kaca, batu dan Pelbagai bahan yang keemasan & Basilica San Frediano
berwarna. Ia merupakan salah satu teknik membuat
dekorasi dalam reka bentuk hiasan dalaman yang ada iii. Zaman Renaissance dan Baroque
hubungkaitnya dengan kebudayaan dan kepercayaan • Artis terkenal Renaissance masih meneruskan teknik
seperti yang banyak dilihat terdapat di dewan – dewan lama mgunakn mozek sbg bahan dlm karya seni spt yg
sembahyang di dalam gereja. Jubin atau kepingan dlakukn oleh Raffaello pd ’dome’ Chigi Chapel di Santa
seramik yang dikenali sebagai “tesserae” atau kaca Maria.
berwarna atau lut sinar dengan bersalutkan besi • Dlm abad ke 17, St. Peter’s Basilica dihiasi dgn mozek.
digunakan bagi menghasilkan corak pada gambar. Bahan Fresceos atau kanvas digunakan dlm gua
-Mozek dalam pendidikan seni sekolah rendah pula Basilica.
didefinisikan sebagai susunan bahan kutipan yang
ditampal di atas sesuatu permukaan kertas, kad atau Seni Mozek Islam
permukaan lain secara sebelah – menyebelah dan tidak Arkitektur Islam mgunakn teknik mozek dalam konsep
bertindihan antara satu sama lain. reka bentuk geometrik dan matematik yang rumit. Ia
dikenali sebagai ’zillij’ dan ’qashani’ di Afrika Utara.
9.1 SEJARAH AWAL MOZEK Contoh yang terbaik dalam seni mozek islam telah
-Sejarah penggunaan mozek dikatakan bermula seawal dihasilkan di Moorish, Sepanyol dan masih wujud di
4,000 tahun atau lebih dengan penggunaan bata merah istana Alhambra. Contoh2 lain boleh dilihat di Masjid
bagi menghiasi latar belakang sesuatu kawasan. Pada Besar di Cordoba. Di negara2 Arab satu gaya berhias
abad ke lapan sebelum mesehi, terdapat batu-batu yang tersendiri bernama zillij yang dibuat dengan
kerikil digunakan disusun di lorong-lorong dengan membentuk seramik serentak dengan mozek untuk
menggunakan pelbagai saiz dan warna. Rakyat Greece meliputi satu permukaan digunakan.
telah mengubah keadaan ini dengan memperkenalkan
satu bentuk seni baru dengan menghasilkan bentuk- 9.2 Tokoh Mozek – Sonia King
bentuk geometri yang lebih tersusun dan teratur Sonia King terkenal dgn ciptaan mozek. Beliau
-Pada zaman kuno mozek telah digunakan untus hiasan menerima Ijazah Sarjana Muda Seni Halus (BFA) drp
dalam rumah, sebelum abad 4 masihi mozek dijumpai California College Arts dan Sarjana Pengurusan
diistana Macedonisdi bandar Aegeen. Mozek Villa Perniagaan (MBA) drp Southern Methodist University.
Romana del Casale di bandar di bandar Sicily Beliau mgusahakan ciptaan mozek hasil drp satu
merupakan koleksi terbesar mozek zaman akhir roman tafsiran semasa kebudayaan lama. Mozek mjadi sbg
dan telah diwrtakan sebagai tapak warisan dunia oleh satu ciptaan seni halus yg sederhana. Mozek
UNESCO. Kontemporari hasi ciptaan Sonia terdapat di galeri, pd
seni bina dan rumah-rumah. Mozek seni halus mgunakn
i. Zaman Byzantine bahan2 paling halus spt emas, marmar, kaca, seramik
- Mozek merupakan budaya masyarakat Byzantine dsbgnya. Beliau menyiapkan 4 mozek dinding yg besar
yang paling menonjol utk ’Children Medical Centre’ di Dallas. Hasil karya ini
•Mozek Byzantine memenangi anugerah spectrum Antarabangsa yg
•Hiasan dalaman gereja menjadi hiasan dlm majalah ‘Healthcare Design’ Sonia
•Rom-seni mozek-lebih realistik menerima anugerah dan menang dlm pameran di
• bermotifkan bunga2an Basilica peringkat kebangsaan dan antarabangsa.
•Itali- Pengaruh ketimuran di Sicily dan Venise
•Teknik pembuatan mozek-masih dipengaruhi gaya Langkah2 mghasilkan Mozek kertas.
zaman pertengahan Alatan dan bahan: gunting, berus, kertas, kertas
warna, pen dan gam.
ii. Zaman Pertengahan Itali Langkah 1: Buat lakaran di atas kertas
•Zaman pertengahan Itali Langkah 2: Gunting kertas warna mengikut bentuk yg
disukai

14
NOTA PADAT HBAE2103 MEMBUAT CORAK DAN REKAAN_____________________________________________________

Langkah 3:Tampal kertas guntingan pada lakaran yg mengenai asas-asas lukisan dan komposisi. Dia juga
telah dibuat. Pastikan tampalan tidak belajar melukis lukisan dinding bersama Benton.
bertindihan antara satu sama lain. Pengalaman Pollock yang pertama menghasilkan lukisan
Langkah 4: Contoh mozek yg telah siap. dinding yang kontemporari telah menyemarakkan lagi
semangat beliau bagi menghasilkan lukisan yang
berskala besar. Albert Pinkham Ryder merupakan
BAB 10 : RENJISAN DAN PERCIKAN tokoh yang amat dikagumi oleh Pollock. Karya-karya
Definasi Renjisan dan percikan- Teknik yang Polock juga dipengaruhi oleh kebudayaan masyarakat
menggunakan berus, semburan atau berus gigi yang asli Amerika.
melibatkan renjisan dan percikan secara sengaja
menggunakan warna cair, cat atau cairan yang dapat 10.3 Corak Renjisan dan Percikan pd langsir
meninggalkan kesan ke atas permukaan sesuatu bahan (Splatter Curtains)
seperti kertas dan kain utk mghasilkan kesan yg Bahan:
spontan dan menarik 1.Langsir ( jenis kain kosong tanpa corak)
2.Berus cat 3.Plastik pengalas
10.1 Sejarah Awal Renjisan dan Percikan 4.Jarum menjahit 5.Pin
Teknik dan gaya hasilan dr karya ini bermula selepas 6. Beberapa tin cat
perang dunia ke 2 dan sgt terkenal di Amerika
Syarikat. Karya dr teknik ini mgambarkn luahan Nota: Cat yang digunakan ialah Âlatex water based
perasaan yg sebenar melalui pgunaan berus, warna, paintÊ. Warna akrilik juga boleh digunakan dan boleh
renjisan serta percikan warna dgn gaya artis yg bebas diperolehi di kedai alatan seni. Dye juga boleh
dikenali sbg Aliran Abstrak Ekspressionisme. Pelbagai digunakan supaya tidak pudar apabila dicuci.
alatan digunakan dlm penghasilan karya ini spt alat Langkah 1 - Ukur tingkap yang akan digunakan bagi
semburan. Artis hanya mementingkan kespontanan, memasangkan langsir tadi. Ukuran tersebut mestilah
intuitif dan pemikiran bebas drp perancangan dlm ditambahkan 12 inci bagi membolehkan pemasangan
berkarya. Karya Jackson Pollock bertajuk ’Autumn rod bagi menggantung langsir tersebut. Potong langsir
Rhythm’ dihasilkan dgn cara mencurah, merenjis serta supaya sama panjangnya.
menyapu cat dgn pergerakan keseluruhan anggota Langkah 2 - Pastikan langsir tersebut dipotong dan
badan hingga memenuhi keseluruhan kanvas. Karya ini dijahit mengikut ukuran yang telah dibuat tadi.
memperlihatkan warna yg dimanipulasikn bg Langkah 3 - Ukur 4 inci di bawah langsir dan pinkan.
penghasilan garisan dan jalinan yg mgambarkn Bahagian ini akan digunakan bagi memasukkan rod bagi
pergerakan yg dinamik. tujuan penggantungan langsir.
Karya yg bertajuk ’Women 1’ oleh Wiliam de Kooning Langkah 4 - Bentangkan langsir yang akan mengadap
mgunakn sapuan berus yg pantas dan laju bg mghasilkn ke dalam bilik di bahagian atas. Cat akan disapukan di
garisan dan rupa yg bertindih. Oleh sebab karya ini bahagian ini kerana ianya akan dilihat. Bahagian luar
memerlukan pergerakan badan dan aksi utk dibiarkan begitu sahaja.
mghasilkannya, maka de Kooning mengistilahkan Langkah 5 - Celup berus ke dalam cat dan mulakan
karyanya sbg aliran ’action painting’ merenjis. Renjisan adalah bebas dan biarkan ianya
meleleh dan berderaian jatuh ke bahagian bawah. Ia
10.2 Tokoh Seni Renjisan dan Percikan akan membentuk satu corak yang bebas dan menarik.
-Paul Jackson Pollock dilahirkan di Cody, Wyoming Langkah 6 - Setelah langsir siap dicorak, keringkan
di28 Januari 1912. Dia adalah anak kelima dan kemudian gantunglah langsir tersebut di dalam bilik
merupakan anak bongsu kpd pasangan McCoy Pollock anda.
dan Stella MCClure Pollock. Ketika berusia setahun
beliau telah dibawa berpindah ke Arizona dan 10.4 CORAK RENJISAN PADA KERTAS
California kerana masalah perniagaan pertanian Bahan yang diperlukan : warna air, kertas warna,
bapanya yang telah gagal. Bapanya menjadi seorang berus lukisan,span, sikat dan berus gigi
juruukur jalan di Grand Canyon dan di tempat lain Langkah 1 - Bancuhkan warna yang dikehendaki
dalam wilayah Southwest. Pollock, yang kadangkala Langkah 2 - Celup berus gigi ke dalam warna dan gosok
mengikut bapanya bekerja mengaitkan panorama pada sikat. Percikan warna akan terhasil memenuhi
menarik pemandangan yang dilihatnya sebagai satu ruangan kertas lukisan.
idea estetik yang membentuk beliau menjadi artis. Langkah 3 - Tukarkan warna lain dengan menggunakan
-Dalam 1930 Pollock pergi ke timur dan didaftarkan aktiviti yang sama. Warna akan bertindih dan
oleh pelukis Regionalist Thomas Hart Benton di Art membentuk corak menarik. Ulang dengan seberapa
Students League. Di bawah tunjuk ajar Benton, Pollock banyak warna yang disukai.
belajar menganalisa lukisan-lukisan lama dan ilmu
15