Anda di halaman 1dari 33

HUBUNGAN ETNIK

2015

MASYARAKAT PLURALISTIK ALAM MELAYU

HUBUNGAN ETNIK 2015 MASYARAKAT PLURALISTIK ALAM MELAYU ALAM MELAYU 1. GARIS MASA MASYARAKAT Pluraliti Masyarakat Plural

ALAM MELAYU

1. GARIS MASA MASYARAKAT

 

Pluraliti

 

Masyarakat Plural

 

Masyarakat Pluralistik

Abad ke 13M-15M

1824M-1957M

1957

Kesultanan Melayu Melaka

Penjajahan British

Kemerdekaan

 

Tanpa paksaan

Paksaan

Pluraliti Baru

 

2. KONSEP MASYARAKAT

 
 

Konsep

 

Konsep Masyarakat Plural

   

Konsep

Masyarakat

 

Masyarakat

Pluraliti

Pluralistik

Kemajmukan

Mereka bergaul tetapi tidak bergabung

Kemajmukan

atau

Setiap kelompok mempuyai agama,

yang bersifat

kepelbagaian

kebudayaan, bahasa, pemikiran dan cara hidup

paksaan

& berasimilasi

masing-masing. Sebagai individu mereka

 
 

bertemu tetapi hanya di pasar iaitu semasa berjual beli Masyarakat majmuk wujud dengan komuniti yang berlainan, tinggal sebelah menyebelah tetapi berasingan dalam unit politik yang sama. Malahan dalam bidang ekonomi terdapat pembahagian buruh mengikut etnik

HUBUNGAN ETNIK 2015 MASYARAKAT PLURALISTIK ALAM MELAYU ALAM MELAYU 1. GARIS MASA MASYARAKAT Pluraliti Masyarakat Plural

HUBUNGAN ETNIK

2015

3. PERBANDINGAN PLURALITI DAN PLURALISTIK

 

PERSAMAAN

Menwujudkan masyarakat pelbagai bangsa seperti Melayu, Cina, India, Eropah dll

PERBEZAAN

Pluraliti

Pluralistik

  • a) Semuja jadi tanpa paksaan

  • a) Secara paksaan

  • b) Sukarela mencari kehidupan dan kekayaan

  • b) Demi kepentingan ekonomi dan politik British

  • c) Disertai ahli keluarga

  • c) Tidak disertai keluarga

  • d) Menjamin ketenangan pemikiran dan perasaan

  • d) Tidak pernah melupakan negara asal

4. KESAN MASYARAKAT PLURALITI DAN PLURALISTIK

Kesan Pluraliti

 

Kesan Pluralistik

  • a) Menwujudkan interaksi yang harmoni dengan penduduk, alam

a)

Gagal berasimilasi dengan penduduk, alam sekitar dan sistem

sekitar dan sistem

b)

Menwujudkan kelompok

  • b) Sanggup berkahwin dengan

masyarakat

penduduk tempatan

 

dengan sistem tersendiri

  • c) Mengamalkan budaya seharian

c)

Terasing dengan kelompok lain

orang Melayu

walaupun

  • d) Amalan dan adat resam pendatang

di tempat yang sama

diterima oleh penduduk tempatan

d)

Gagal mengenali antara satu sama

lain

5. CIRI-CIRI MASYARAKAT ASIA TENGGARA

1) Pluraliti yang bercirikan semula jadi, tanpa paksaan dan fleksibel 2) Masyarakat pluralistik yang bercirikan pemaksaan dan perbezaan

6. KONSEP PLURALITI

 Pluraliti bermaksud satu kehidupan yang penuh dengan kepelbagaian dan kelainan Pluralisme ialah keadaan yang majmuk
Pluraliti bermaksud satu kehidupan yang penuh dengan kepelbagaian dan kelainan
Pluralisme ialah keadaan yang majmuk atau kemajmukan di mana masyarakat ini terdiri
daripada pelbagai kaum, kebudayaan, kepercayaan agama.
Masyarakat majmuk pula ialah masyarakat yang terdiri daripada berbagai-bagai bangsa,
agama dan bahasa yang hidup dibawah satu politik (pemerintahan)
 Pluraliti budaya bermaksud setiap etnik dibenarkan mengamalkan cara hidup dan
budaya masing-masing termasuk penerimaan terhadap perbezaan dalam aspek hidup
misalnya makanan, sosial keluarga, amalan agama dan pembentukan organisasi sosial
untuk menjaga kepentingan etnik masing-masing.
 Pluraliti budaya di Tanah Melayu merupakan hasil pertemuan dan pertembungan
budaya besar dunia yang melahirkan fenomena sosial yang istimewa di Alam Melayu.
 Konsep pluraliti Alam Melayu perlu difahami sebagai asas untuk memahami
masyarakat plural. Kewujudan pelbagai etnik di Alam Melayu telah memberi
sumbangan terhadap pembentukan masyarakat plural yang dapat hidup secara bersama
dalam kepelbagaian.
HUBUNGAN ETNIK 2015 3. PERBANDINGAN PLURALITI DAN PLURALISTIK PERSAMAAN Menwujudkan masyarakat pelbagai bangsa seperti Melayu, Cina,

HUBUNGAN ETNIK

2015

7. PLURALITI ALAM MELAYU

dalam wilayah(dalam kalangan etnik Melayu sendiri) dan juga dari luar yang melibatkan etnik lain seperti Cina,
dalam wilayah(dalam kalangan
etnik Melayu sendiri) dan juga dari
luar yang melibatkan etnik lain
seperti Cina, Arab, India dan
berlaku asimilasi.
berpindah randah dari satu pulau ke
berperang, berkahwin dan
sebagainya.
Mewujudkan unsur akomodasi
dalam kehidupan bermasyarakat
Menetap di Kepulauan Melayu dan
Masyarakat
Berlaku hasil penghijrahan
bebasnya
berniaga,
dengan
untuk
pulau
yang
satu
dari
lain
a)

Sebelum penjajahan, berasaskan metafizik (ilmu bersumberkan alam ghaib, diluar pengalaman panca indera. Contoh bomoh, dukun, jampi dll)

perubahan konsep ilmu

membawa konsep ilmu berteraskan

kaedah rasional dan saintifik (boleh

(epistimologi). Penjajah

  • d) Ilmu dan Pemikiran dibuktikan dengan statsitik, peta, dll)

penggunaan

pancaindera

penjajahan

manusia.

Semasa

berlaku

Contoh

British

Wujud hubungan peradapan antara Alam Melayu dan China serta India. mencapai zaman kemuncaknya pada waktu pemerintahan Kesultanan Melayu Melaka.

b) Diplomatik

Menurut al-Attas, pengaruh Hindu- Buddha tidaklah begitu mendominasi masyarakat di Alam Melayu berbanding dengan kekuatan pengaruh ajaran Islam. Antara bukti bagi perkara ini, ialah tiada kitab-kitab klasik mereka yang membincangkan secara meluas dan mendalam aspek-aspek falsafah, metafizik, sistem sosial dan sebagainya. Namun, dalam beberapa aspek pengaruhnya agak jelas, seperti

dalam aspek kesusasteraan dan pemerintahan.

c) Keagamaan

e) Perdagangan  
e) Perdagangan
e) Perdagangan   Faktor perdagangan menjadi punca wujud hubungan dua hala antara China dan India

Faktor perdagangan menjadi punca wujud hubungan dua hala antara China dan India Alam Melayu menjadi tempat utama persinggahan bagi kedua-dua pihak Keadaan ini tanpa disengajakan telah menwujudkan pluraliti di Alam Melayu Kemuncaknya, Alam Melayu pada abad ke 7M, telah menjadi pusat pengajian dan perkembangan ilmu pengetahuan

Proses penghijrahan berlaku secara semulajadi/alami ah tanpa ada paksaan Para pedagang tidak memerlukan – passport atau
Proses
penghijrahan
berlaku secara
semulajadi/alami
ah tanpa ada
paksaan
Para pedagang
tidak
memerlukan –
passport atau
visa
Interaksi aktif
dikalangan etnik
di Melaka
sebagai
Melakau maju
Melaka
pemberintah
Keterbukaan
Kebudayaan
pelabuhan
f) Pluraliti Zaman Kesultanan Melayu Melaka
Pedagangan
Kependudukan
Perdagangan pesat
hasil sistem
pemerintahan
terbuka
Laksamana Melaka
proaktif mengawal
keselamatan dari
ancaman lanun
Tahap keselamatan
yang tinggi di Selat
Melaka
Kepulauan Melayu
terkenal dengan
rempah ratus
(barang penting)
Perlembagaan Melaka di
laksana berdasarkan
Islam (Hukum Kanun
Melaka dan Undang-
undang laut Melaka
Zaman keemasan dan
kemuncak keagungan
kerajaan Melayu
Tempat pertemuan
pedagang (The Venice of
the East)
Pemerintahan diplomasi
dan terbuka
Sultan dan pembesar
mempunyai visi dan misi
yang hebat
Pemerintahan
empayar
kebudayaan
kota
Melaka jadi
utama dunia
HUBUNGAN ETNIK 2015 7. PLURALITI ALAM MELAYU dalam wilayah(dalam kalangan etnik Melayu sendiri) dan juga dari

HUBUNGAN ETNIK

2015

8. MASYARAKAT PLURAL ZAMAN PENJAJAHAN

 

Sebelum Penjajahan

Konsep kerajaan adalah menyatukan aspek agama dan negara (Kerajaan)

raja berkuasa mutlak

Raja merujuk kepada penasihat agama untuk membuat keputusan

Golongan agama dan raja saling berperanan dalam sistem kerajaan

 

Semasa Penjajahan

Penjajahan orang Eropah (PBI)

(1824)

Titik pemisah masyarakat pluraliti dan masyarakat plural ialah ketibaan penjajah British

British menjajah atas dasar imperialisme dan kolonialisme

Konsep kerajaan adalaha memisahkan agama dan negara

Negara ditabdir oleh pentadbir sekular

Nal ehwal agama dibawah kuasa sultan

 

MASYARAKAT PLURAL ZAMAN PENJAJAHAN

a) Prinsip Pemisahan negara dan agama

b) Dasar Ilmu

 

Kelahiran konsep negeri Melayu Moden Penyusunan politik Melayu Pentadbiran negara dikuasai penjajah Agama dan adat Melayu dibawah kuasa sultan

Kerangka ilmu berasaskan metodologi nasionalisme iaitu proses pembinaan ilmu berasaskan wilayah sesebuah negara Ilmu kolonial berasaskan sains moden

Pengagihan kuasa

(bersifat saintifik) telah mencorakkan

kehakiman, Eksekutif dan perundangan Setiap pihak menjalankan kuasa masing-

Sistem Persekutuan

pentadbiran, ekonomi dan pendidikan Pentadbiran

masing

Memisahkan agama dan negara Ekonomi

Persekutuan Tanah Melayu

pertanian sara diri kepada ekonomi

 

komersial, perindustrian dan perdagangan (kapitalis) Pendidikan Dua sistem agama dan sekular

Kuasa kolonial telah memusnahkan ciri pluraliti dan keharmonian etnik

Penjajah memperkenalkan sistem baru yang dikenali sebagai masyarakat

plural pembentukan masyarakat terjadi secara paksaan dan perbezaan fungsi

ekonomi Melayu pertanian sara diri dan pentadbiran British

Cina dan India dibawa masuk untuk tujuan ekonomi British (bawa masuk

buruh Cina dan India) Dasar Pecah dan Perintah pengasingan terancang menyebabkan ketiga- tiga etnik lebih selesa hidup dalam adat resam masing-masing

HUBUNGAN ETNIK 2015 8. MASYARAKAT PLURAL ZAMAN PENJAJAHAN Sebelum Penjajahan  Konsep kerajaan adalah menyatukan aspek

HUBUNGAN ETNIK

2015

9. MASYARAKAT PLURALISTIK

Penjajahan orang Eropah (PBI)

Titik pemisah masyarakat pluraliti dan masyarakat plural ialah ketibaan penjajah British

(1824)

British menjajah atas dasar imperialisme dan kolonialisme

Konsep kerajaan adalaha memisahkan agama dan negara

Negara ditabdir oleh pentadbir sekular

Hal ehwal agama dibawah kuasa sultan

Masyarakat pluralistik ialah masyarakat yang terdiri daripada pelbagai etnik,

bahasa,kebudayaan, kepercayaan, adat istiadat, tempat tinggal dan sebagainya Kesinambungan masyarakat plural zaman penjajahan

Merupakan satu fenomena sosial yang terhasil daripada kedatangan British ke Tanah Melayu Proses pembentukan masyarakat pluralistik ini berlaku sejak pertengahan abad ke 19 bila berlakunya kemasukan besar-besaran orang-orang Cina kesan daripada perkembangan perusahaan bijih timah dan diikuti pada awal abad ke 20 kemasukan besar-besaran orang-orang India kesan daripada pekembangan perusahaan getah. Menjelang tahun 1931,jumlah penduduk bukan Melayu melebihi jumlah penduduk Melayu. Kewujudan pelbagai kaum yang mengekalkan kebudayaan masing-masing telah mengakibatkan satu masyarakat majmuk di Tanah Melayu. Ini kerana tiap-tiap kaum mempunyai agama,bahasa dan cara hidup yang berlainan. Tidak semua golongan imigran berhasrat untuk tinggal menetap di zaman kolonial di Tanah Melayu. Golongan petani Cina datang untuk mengumpul wang dan kembali ke negara asal.tetapi ada juga yang terus menetap di Tanah Melayu. Kesanya terbentuknya masyarakat pluralistik Alam Melayu semasa zaman penjajahan.Kedatangan imigran Cina secara besar-besaran telah merubah struktur politik Melayu dan akhirnya telah mendesak British campur tangan dalam sistem politik Melayu.

PRA KEMERDEKAAN

a)

Politik

Demokrasi pilihanraya 1955 tiga etnik (Melayu, Cina dan India) telah bersatu

mendesak British memberi kemerdekaan Kerjasama parti politik pelbagai etnik

b)

Perlembagaan

Kontrak sosial pemuafakatan politik

Kewujudan perlembagaan sebagai asas politik negara

Perlembagaan menyatakan kontrak sosial (persetujuan bersama semua etnik)

c)

Pendidikan

Penyata Razak 1956

d)

Ekonomi

Akta Pendidikan 1957

Penyata Rahman Talib 1960

Sistem Kapitalis

Ekonomi Dualisme (moden dan tradisional, agihan tenaga kerja mengikut etnik)

Rancangan Malaya

HUBUNGAN ETNIK 2015 9. MASYARAKAT PLURALISTIK  Penjajahan orang Eropah (PBI)  Titik pemisah masyarakat pluraliti

HUBUNGAN ETNIK

2015

KESAN IMPERIALISME DI TANAH MELAYU

Secara ringkasnya imperialisme bermaksud penjajahan atau dasar sesebuah negara menjajah negara atau kawasan lain bagi meluaskan pengaruh dan wilayah kekuasaannya. Imperialisme adalah perkataan yang berasal daripada bahasa latin iaitu imperium yang bermaksud kuasa. Menurut Peter Neville imperialisme adalah “the urge to dominate other countries by military or economical means”. Manakala Hobson(1902) menjelaskan dengan lebih lanjut iaitu "Imperialism occurs when a strong nation takes over a weaker nation or region and dominates its economic, political, and cultural life”. Menurut beliau selepas Revolusi Industri, imperialisme sudah menjadi satu perkara umum yang perlu dilaksanakan di negara-negara Eropah sebagai mencari kawasan baru yang mempunyai sumber untuk bahan mentah industri dan juga sebagai pasaran baru bagi barangan keluaran industri. Dengan kata lain negara- negara barat cuba memperkembangkan ekonomi mereka dengan memperolehi bahan mentah yang akan dihantar ke kilang-kilang dan kemudiannya dijadikan sebagai barangan keluaran kilang untuk dihantar sebagai barangan jualan kepada pasaran negara jajahan. Sebenarnya tafsiran imperialisme di atas lebih menjurus kepada bidang ekonomi kerana kaitannya lebih kuat berbanding dengan tafsiran dari sudut politik dan sosial. Selain itu dikatakan pada masa sekarang negara-negara barat masih lagi melaksanakan dasar imperialisme ini tetapi dalam istilah yang berlainan.

Peta Dunia Empayar Kolonial Pada Tahun 1914

HUBUNGAN ETNIK 2015 KESAN IMPERIALISME DI TANAH MELAYU Secara ringkasnya imperialisme bermaksud penjajahan atau dasar sesebuah"Imperialism occurs when a strong nation takes over a weaker nation or region and dominates its economic, political, and cultural life ”. Menurut beliau selepas Revolusi Industri, imperialisme sudah menjadi satu perkara umum yang perlu dilaksanakan di negara-negara Eropah sebagai mencari kawasan baru yang mempunyai sumber untuk bahan mentah industri dan juga sebagai pasaran baru bagi barangan keluaran industri. Dengan kata lain negara- negara barat cuba memperkembangkan ekonomi mereka dengan memperolehi bahan mentah yang akan dihantar ke kilang-kilang dan kemudiannya dijadikan sebagai barangan keluaran kilang untuk dihantar sebagai barangan jualan kepada pasaran negara jajahan. Sebenarnya tafsiran imperialisme di atas lebih menjurus kepada bidang ekonomi kerana kaitannya lebih kuat berbanding dengan tafsiran dari sudut politik dan sosial. Selain itu dikatakan pada masa sekarang negara-negara barat masih lagi melaksanakan dasar imperialisme ini tetapi dalam istilah yang berlainan. Peta Dunia Empayar Kolonial Pada Tahun 1914 Sumber : http://www.thehistoryconnection.com/Imperialism.html WAJ3162 Page 6 " id="pdf-obj-5-25" src="pdf-obj-5-25.jpg">
HUBUNGAN ETNIK 2015 KESAN IMPERIALISME DI TANAH MELAYU Secara ringkasnya imperialisme bermaksud penjajahan atau dasar sesebuah"Imperialism occurs when a strong nation takes over a weaker nation or region and dominates its economic, political, and cultural life ”. Menurut beliau selepas Revolusi Industri, imperialisme sudah menjadi satu perkara umum yang perlu dilaksanakan di negara-negara Eropah sebagai mencari kawasan baru yang mempunyai sumber untuk bahan mentah industri dan juga sebagai pasaran baru bagi barangan keluaran industri. Dengan kata lain negara- negara barat cuba memperkembangkan ekonomi mereka dengan memperolehi bahan mentah yang akan dihantar ke kilang-kilang dan kemudiannya dijadikan sebagai barangan keluaran kilang untuk dihantar sebagai barangan jualan kepada pasaran negara jajahan. Sebenarnya tafsiran imperialisme di atas lebih menjurus kepada bidang ekonomi kerana kaitannya lebih kuat berbanding dengan tafsiran dari sudut politik dan sosial. Selain itu dikatakan pada masa sekarang negara-negara barat masih lagi melaksanakan dasar imperialisme ini tetapi dalam istilah yang berlainan. Peta Dunia Empayar Kolonial Pada Tahun 1914 Sumber : http://www.thehistoryconnection.com/Imperialism.html WAJ3162 Page 6 " id="pdf-obj-5-30" src="pdf-obj-5-30.jpg">

HUBUNGAN ETNIK

2015

Umumnya

terdapat

pelbagai

kesan

yang

berlaku

ke

atas

Tanah

Melayu

akibat

imperialisme British dari segi politik, ekonomi dan sosial.

  • a) Politik Tanah Melayu (1786-1824)

Dasar imperialisme British di Tanah Melayu menjadi lebih mudah apabila termeterainya Perjanjian Inggeris-Belanda 1824. Kesannya Alam Melayu terbahagi dua atas kepentingan politik dan ekonomi British dan Belanda yang mana menyebakan terbentuknya entiti geopolitik baharu yang dikenali sebagai Tanah Melayu. Pada tahun yang sama juga bermulalah pembentukan Negeri-Negeri Selat yang meliputi Pulau Pinang, Melaka dan Singapura.Pentadbiran ketiga-tiga negeri tersebut kemudiannya disatukan dan dikenali sebagai Negeri-Negeri Selat (NNS) pada tahun 1926 dan kekal dibawah penguasaan British di India. Menjelang tahun 1867, pentadbiran NNS telah diserahkan kepada Pejabat Tanah Jajahan British di London.

Imperialisme British di Tanah Melayu bermula dengan bertapaknya kuasa British di Pulau Pinang, Singapura dan Melaka antara tahun 1786 dengan tahun 1824 Ketiga- tiga koloni ini kemudiannya digabungkan menjadi Negeri-Negeri Selat pada tahun 1826 dan dikawal tadbir secara langsung oleh Syarikat Hindia Timur Inggeris di India. Dalam jangka masa yang begitu singkat, tanah jajahan British di Asia Tenggara sudah merangkumi kawasan yang dianggap strategik bagi mempertahankan kepentingan British di benua India, memperlindungkan jalan perdagangan di anatara India dengan China bagi kepentingan perdagangan candu dan teh dan juga memperluaskan komersial di Kepulauan Melayu (Leong Yee Fong,2005). Hasilnya dengan cepat Britain telah muncul sebagai kuasa ekonomi yang unggul kerana negeri-negeri jajahan di Asia Tenggara telah menyumbangkan kepada perubahan ekonomi Britain daripada ekonomi berasaskan pertanian kepada ekonomi industri. Ini kerana tanah jajahan telah bertindak sebagai pembekal bahan mentah dan pada masa yang sama bertindak sebagai tempat pasaran barang keluaran industri Britain. Menurut Leong Yee Fong (2005), kehebatan imperialisme British ini telah berjaya menandingi pengaruh Portugis dan Belanda atas sebab sikap British yang mementingkan keunggulan politik dan ekonomi dan terdorong oleh ideologi kapitalisme penjajah telah berjaya mengukuhkan kedudukannya dengan berbagai perjanjian politik dan komersial. Sebaliknya Portugis dan Belanda hanya memberi tumpuan kepada perdagangan semata-mata. Kerajaan penjajah bukan sahaja dapat merampas kuasa politik daripada pemerintah tempatan tetapi akhirnya berjaya menegakkan suatu rangka politik, pentadbiran dan ekonomi yang begitu asing bagi pemikiran Melayu.

Menurut Leong Yee Fong (2005), jangka masa 1786 hingga 1824 adalah merupakan sejarah rantau Melayu dan bukan sejarah politik Melayu dan pada masa tersebut tidak wujud politik moden yang berteraskan konsep kenegaraan dan negara bangsa serta sempadan wilayah. Apabila kemunculan pentadbiran Negeri-Negeri Selat, maka Semenanjung Tanah

HUBUNGAN ETNIK 2015 Umumnya terdapat pelbagai kesan yang berlaku ke atas Tanah Melayu akibat imperialisme British

HUBUNGAN ETNIK

2015

Melayu mula menjadi sebagai politik yang pertama kalinya diasingkan daripada Alam Melayu. Ini bermaksud Semenanjung Tanah Melayu dianggap sebagai entiti politik dan bukan lagi sebagai suatu entiti kebudayaan. Dipandang dari sudut ini, British telah memperkenalkan konsep Tanah Melayu yang didasarkan konotasi geopolitik. Dengan erti kata lain membawa kepada kelahiran konsep negeri Melayu moden dan identiti bangsa Melayu sepanjang tempoh 1786-1824. Langkah permulaan imperialisme British di Tanah Melayu bermula apabila British bertapak di Pulau Pinang pada tahun 1786 dan Singapura pada tahun 1819 atas sebab kepentingan perdagangan Syarikat Hindia Timur Inggeris dan persaingan politik dengan Peranchis dan Belanda. Menurut Azmi dan Mostafa (2011),bermula dari saat inilah British berjaya memulakan keterlibatan dan penguasaan secara langsung terhadap kawasan-kawasan yang secara tradisonalnya terletak dibawah urus tadbir Sultan-sultan Melayu. Manakala Leong Yee Fong (2005),berpendapat inilah titik permulaan penjajahan British di Tanah Melayu. Francis Light dan Stamford Raffles adalah merupakan dua orang imperialis yang berjaya memperluaskan tanah jajahan British di sekitar Selat Melaka atas alasan bahawa pertumbuhan kepentingan komersial British banyak bergantung pada kawalan pengaruh dan monopoli perdagangan Belanda di Kepulauan Melayu. Mereka bertindak dengan penuh yakin bahawa Britain ditakdirkan untuk membina sebuah empayar di seberang laut. Bagi mereka, pelaksanaan dasar memperluaskan empayar British menjadi kegemilangan British. Oleh sebab itu kedua-dua imperialis ini menggunakan pelbagai tipu muslihat politik, manipulasi politik dan paksaan demi menjayakan hasrat ini dalam usaha mendapatkan kedua-dua pulau ini.

  • b) Politik dan Ekonomi di Tanah Melayu (1824-1874)

Di peringkat awal penubuhan Negeri-Negeri Selat, British telah berjaya menjadikan Singapura sebagai pelabuhan entreport sebagai usaha menghapuskan peranan Riau-Lingga dan Betawi sebagai pusat perdagangan di Kepulauan Melayu pada awal kurun ke 19. Langkah in meninggalkan dua kesan yang penting iaitu pertama menyebabkan pola perdagangan Tanah Melayu berubah di mana peranan orang Melayu dalam perdagangan dengan Negeri-Negeri Selat berkurang dan diganti dengan peranan saudagar China yang diiktiraf sebagai rakyat British. Kedua, urusan perdagangan barat Semenanjung Tanah Melayu tertumpu kepada kepada Perak, Negeri Sembilan, Melaka serta pantai timur tertumpu dengan Singapura. Menurut Syed Hussein Alatas (1997) dalam Leong Yee Fong (2005), perkembangan Singapura sebagai pusat perdagangan telah melenyapkan hemogeni tradisi perdagangan orang Melayu di Semenanjung dan Selat Melaka dan melemahkan pelabuhan-pelabuhan tradisional Melayu. Akibatnya ramai pedagang Melayu telah kehilangan mata pencarian lalu melibatkan diri dalam kegiatan pelanunan. Kegiatan ini akhirnya mendapat sokongan daripada golongan bangsawan dan kerabat raja yang bercita-cita mengembalikan kuasa ekonomi dan politik mereka yang hilang. Namun penglibatan pembesar dalam pelanunan telah memberi alasan kepada British bagi mengukuhkan pengaruhnya dan campur tangan dalam hal ehwal Tanah Melayu atas alasan tersebut. Disebabkan tuduhan British yang menganggap sistem politik Melayu (golongan bangsawan,rakyat jelata dan para pedagang Melayu) berasaskan perlanunan, maka sultan- sultan Melayu hanya menjalankan perdagangan dengan pelabuhan British di samping perahu- perahu Melayu di serang dan di larang melibatkan diri dengan kumpulan yang disyaki lanun. Oleh sebab itu kerajaan British di Negeri-Negeri Selat sebelum tahun 1874 telah bertindak ganas dengan melenyapkan perdagangan peniaga Melayu dan juga sumber pendapatan

HUBUNGAN ETNIK 2015 Melayu mula menjadi sebagai politik yang pertama kalinya diasingkan daripada Alam Melayu. Ini

HUBUNGAN ETNIK

2015

kerajaan negeri Melayu atas alasan menganggap semua orang Melayu sebagai terlibat dalam kegiatan pelanunan.

Selain itu juga pada masa yang sama, British telah melebarkan pengaruhnya dalam soal ekonomi di Tanah Melayu melalui pelaburan saudagar British yang berbangsa Cina yang disokong oleh pembiaya Cina di Singapura. Mereka mula memasuki Johor dengan mengusahakan ladang gambir dan lada hitam di samping mendapat galakan pihak British dan Temenggong Johor. Di Pulau Pinang, penanaman ubi kayu dan tebu telah dibiayai oleh pelabur-pelabur dari Melaka dan Pulau Pinang. Dan tidak kurang pentingnya ialah perlombongan bijih timah. Memandangkan permintaan bijih timah yang semakin mendapat permintaan yang tinggi ketika itu, maka pelabur-pelabur Negeri-negeri Selat telah menyumbangkan bekalan modal dan buruh kepada Tanah Melayu yang membawa kepada pembukaan kawasan lombong baru seperti di Lukut dan Sungai Ujong di Negeri Sembilan, Lembah Kinta di Perak,dan Lembah Kelang di Selangor. Pada masa yang sama dalam bidang pertanian pula, British telah memperkenalkan kapitalisme penjajah dengan mendominasikan kegiatan ekonomi komersial yang mana pada masa tersebut sangat asing bagi orang Melayu yang kebanyakannya menjalankan pertanian sara diri.

Aktiviti perlombongan bijih timah sebenarnya juga turut memberi kesan politik kepada Negeri-Negeri Melayu. Ini kerana melalui kegiatan perlombongan dan pengutipan hasil cukai telah menjadi sumber kekayaan yang digunakan untuk memajukan cita-cita politik pembesar Melayu pula. Keadaan ini akhirnya menimbulkan konflik perbalahan merebut jawatan pembesar bagi sesebuah jajahan yang kaya dengan bijih timah. Pembesar-pembesar Melayu yang kaya akan menggunakan pengaruh mereka ke atas sultan dalam perlantikan orang besar. Perebutan kuasa ini diburukkan lagi dengan penglibatan pelabur-pelabur Eropah dan Cina dari Negeri- Negeri Selat. Pada masa yang sama pelombong Cina yang membawa bersama mereka organisasi kongsi gelap telah memburukkan lagi kestabilan politik di Tanah Melayu. Keadaan politik yang tidak stabil hasil pengenalan ekonomi baru dari Negeri-Negeri Selat telah mendorong pelabur dan saudagar mendesak British melaksana dasar imperialisme (campur tangan dan menguasai) Negeri-Negeri Melayu secara formal pada tahun 1874. Sebaliknya bagi kerajaan British India campur tangan ini adalah perlu sebagai matlamat imperialisme yang luas dan bukan sahaja terbatas kepada Negeri-Negeri Melayu sahaja. Ini kerana British melihat kepada ancaman Siam yang boleh menggugat kepentingan British di Tanah Melayu. Atas sebab inilah beberapa rundingan dan perjanjian telah berlaku antara British dengan kerajaan Siam seperti Perjanjian Burney, Perjanjian Low dan Perjanjian Anderson sebagai usaha menwujudkan perseimbangan politik di Tanah Melayu sehingga campur tangan secara rasmi pada tahun 1874.

Selain daripada itu, imperialisme British juga dilaksanakan secara paksa seperti mana yang berlaku ke atas Naning di mana penjajahan British bukan atas sebab ancaman politik tetapi disebabkan kepentingan ekonomi iaitu cukai. Manakala perkembangan politik di negeri Johor, Pahang dan Terengganu berjaya dilaksana melalui peranan dan pengaruh British di Singapura. Pelbagai tektik seperti perlindungan, persahabatan, manipulasi politik, diplomasi dan kekerasan telah digunakan demi mengekalkan kepentingan ekonomi dan pelaburan British di Johor dan

HUBUNGAN ETNIK 2015 kerajaan negeri Melayu atas alasan menganggap semua orang Melayu sebagai terlibat dalam kegiatan

HUBUNGAN ETNIK

2015

Pahang, membendung pengaruh Siam di pantai timur dan memastikan perseimbangan politik di negeri-negeri Melayu (Leong Yee Fong,2005)

  • c) Politik di Tanah Melayu (1874-1895)

Umumnya terdapat pelbagai faktor yang mendorong British mula melaksana dasar imperialisme baru sebagaimana menurut Hobson (1902) di Tanah Melayu secara rasminya pada era tahun 1870an. Antaranya, pertama faktor perlumbaan negara-negara Eropah seperti Peranchis, Belanda dan Jerman berlumba-lumba memperoleh tanah jajahan di Afrika, kedua desakan golongan kapitalisme terhadap kerajaan British supaya menjajah rantau Afrika dan Asia bagi kepentingan bahan mentah dan pasaran baharu, ketiga perkembangan teknologi dan industri menghasilkan barangan di England serta keempat kemunculan aliran pemikiran masyarakat British yang mementingkan keunggulan tamadun British dan kebudayaannya. Atas sebab tersebut di atas maka kerajaan British harus menjajah negara-negara mundur demi kepentingan kemajuan dan kesedaran serta keamanan dan pembangunan negara yang ditakluki melalui pengenalan sistem pemerintahan barat, undang-undang berasaskan prinsip keadilan dan hak manusia serta perkembangan ekonomi kapitalis dan kebaikan orang tempatan. Menurut Leong Yee Fong (2005) rakyat tempatan di anggap sebagai beban orang putih “white men’s burden” sebagaimana pandangan sinis Frederick Weld (Gabenor Negeri- Negeri Selat, 1888) yang mengatakan bangsa Melayu tidak dikurniakan dengan kebolehan dan pengalaman untuk berkerajaan sendiri yang berpunca dalam bangsa, agama, sejarah dan kebudayaannya. Namun dari sudut yang lebih jauh lagi, imperialisme British adalah bermotifkan maruah politik dan bangsa Eropah di peringkat antarabangsa yang mana telah dilakukan oleh golongan pemerintah, wartawan dan mubaligh.

Kejayaan imperialis British di Tanah Melayu adalah hasil daripada pelbagai strategi yang digunakan. Antaranya ialah menjalin hubungan perdagangan di Asia Tenggara, menguasai sebanyak mungkin peluang dan konsesi ekonomi, menduduki negeri-negeri yang mengalami konflik politik, huru-hara dan penindasan raja menerusi pelbagai taktik penipuan, manipulasi gerakan tentera, diplomasi, pujukan dan rayuan. Namun strategi ini dilindungi menerusi perjanjian sebagai satu tindakan undang-undang yang sah. Menurut Leong Yee Fong (2005), dengan cara ini menampakkan seolah-olah campur tangan British di Tanah Melayu bukan secara paksaan sebaliknya atas jemputan memasuki Tanah Melayu untuk memberi perlindungan kepada sultan-sultan dari ancaman musuh luar.

Dari segi pelaksanaan imperialisme pula, British menggunakan konsep perlindungan sebagai cara asas merencana perubahan pemerintahan Negeri-Negeri Melayu. Perlindungan di sini bermaksud memerintah secara tidak langsung iaitu kuasa penjajahan akan menggunakan institusi kerajaan yang sedia wujud untuk memerintah negeri-negeri itu menerusi prinsip kerjasama (Leong Yee Fong,2005). Dengan cara ini British dapat mengajar bangsa yang mundur,mengubah organisasi politik dan sosial Tanah Melayu di samping memelihara institusi politik tempatan dan kewibawaan sultan di sisi orang Melayu. Dalam konteks masyarakat bawahan pula, konsep perlindungan diharap dapat meningkatkan kedudukan sosial masyarakat Melayu sesuai dengan zaman sosial semasa. Apa yang berlaku ialah penyusunan semula struktur politik Melayu telah menjadikan sultan dan pembesar sebagai patung dalam sistem kerajaan baharu atau dianggap sebagai catur yang boleh diperalatkan bagi memajukan

HUBUNGAN ETNIK 2015 Pahang, membendung pengaruh Siam di pantai timur dan memastikan perseimbangan politik di negeri-negeri

HUBUNGAN ETNIK

2015

kepentingan pihak imperialisme, jentera kerajaan tempatan diubah, pemodenan bangsa Melayu adalah mengikut idea dan amalan barat dan akhirnya menjadikan Sultan-sultan Melayu sebagai penontan dan rakyat bawahan tertinggal jauh ke belakang. Perancangan dan amalan konsep perlindungan ini terlaksana apabila termeterainya Perjanjian Pangkor 1874 yang mensyaratkan pemerintah Melayu di Perak menerima seorang Residen British. Prinsip ini sebenarnya adalah berunsur paksaaan di mana Sultan Melayu dikehendaki wajib mematuhi nasihat Residen British atas nama persahabatan dan kebebasan walaupun menjejaskan kedudukan dan kepentingan mereka. Menurut Azmi dan Mostafa (2011), ironinya sudahlah British menguasai pentadbiran di Malaysia secara mudah tanpa perlu peperangan besar seperti kelaziman yang berlaku di negara Eropah, para Sultan pula menunaikan syarat yang dikenakan oleh British.

Secara lebih terperinci imperialisme British secara rasmi bermula apabila berlakunya Perjanjian Pangkor pada 20 Januari 1874 di antara Raja Abdullah Perak dengan Gabenor Andrew Clark. Dalam perjanjian tersebut, fasal keenam merupaka fasal yang menjadi faktor kepada perubahan sistem politik tradisional orang Melayu dari segi pemerintahan.

Fasal Keenam hendaklah sultan itu menerima seorang besar British yang dinamai Residen dan mengadakan sebuah rumah yang patut akan kediamannya apa-apa nasihar daripadanya dan mengikut ajarannya maka orang besar ini hendaklah ada berkuasa dan terpakai dalam balai bicara sultan itu dan hendaklah dituntut pada membuat apa-apa dalams egala perkara yang lain daripada perkara yang kena agama dan adat-adat Melayu.

Sumber : Abdullah Zakaria Ghazali, 1997)

Menerusi perjanjian ini, campur tangan British bermula di Tanah Melayu melalui pengenalan Sistem Residen yang mana British telah menempatkan J.W.W Birch sebagai Residen di Perak. Inilah titik permulaan secara rasminya penjajahan British di Tanah Melayu melalui pelantikan seorang Residen British di Negeri-negeri Melayu Bersekutu yang akan mengurus segala bentuk urusan pemerintahan negeri kecuali berkaitan dengan agama Islam dan adat resam Melayu. Senario ini telah mengubah keseluruhan pemerintahan tradisi di Tanah Melayu di mana sebelum perjanjian ini di Tanah Melayu, Sultan merupakan pemerintah tertinggi mempunyai kuasa mutlak dalam segala hal pemerintahan institusi pentadbiran negeri dengan di bantu oleh pembesar Melayu. Apabila yang berlaku, hakikatnya pelantikan Residen telah menghapuskan kedudukan mutlak Sultan Melayu atau dengan kata lain kuasa pemerintahan di Tanah Melayu telah berubah. Buktinya di Perak, Residen J.W.W Birch telah mengambil tindakan tanpa berunding dengan Sultan Perak dalam melaksanakan peraturan baru di Perak.

Bagi ahli sejarah inilah titik pemisahan di antara zaman sebelum penjajah dengan dengan zaman penjajahan di Tanah Melayu. Daripada episod tahun tersebut bermulalah perubahan dari sudut pemodenan institusi politik Negeri-Negeri Melayu di samping kemunculan perkembangan ekonomi kapitalis. Menurut Leong Yee Fong(2005), terdapat empat sifat yang mencorakkan Tanah melayu selepas tahun 1874 iaitu : Pertama, kehilangan kuasa dan kedaulatan Sultan-sultan Melayu dan pengenalan satu sistem pentadbiran baharu yang menggantikan kerajaan feudal; kedua perkembangan institusi birokrasi dibawah penguasaan pegawai British, peneutralan kuasa dan peranan golongan pembesar Melayu serta penglibatan

HUBUNGAN ETNIK 2015 kepentingan pihak imperialisme, jentera kerajaan tempatan diubah, pemodenan bangsa Melayu adalah mengikut idea

HUBUNGAN ETNIK

2015

mereka dalam kerajaan birokratik; ketiga, penguatkuasaan undang-undang barat yang berdasarkan idea keadilan barat dan hak asasi manusia terutamanya dalam bidang pentadbiran tanah dan pemilikan harta persendirian; dan keempat berlakunya proses peralihan ekonomi daripada corak ekonomi sara diri kepada ekonomi kapitalis dan akhirnya terbentuklah masyarakat majmuk dengan imingrasi Cina dan orang India secara besar-besaran untuk memenuhi keperluan tenaga buruh dalam ekonomi perlombongan dan perladangan. Menurut beliau lagi, objektif British ialah mengukuhkan pengaruh British melalui pelantikan residen yang akan melaksanakan dasar dan objektif British dan kedua menwujudkan satu sistem ekonomi yang dapat menanggung perbelanjaan peperintahan British dari segi pembinaan ekonomi dan sosial. Seterusnya Sistem Residen telah berkembang ke negeri-negeri lain seperti Selangor (1874), Pahang (1887) dan Negeri Sembilan (1883-1887). Sistem Residen ini telah meninggalkan beberapa kesan kepada Tanah Melayu.

  • i) Kemunculan Sistem Residen

Walaupun Sistem Residen sebagai penasihat tetapi hakikatnya apa yang berlaku ialah residen-residen inilah memainkan peranan sebagai ejen perubahan dan perubahan tersebut bergantung kepada kecekapan pentadbiran seseorang residen itu dalam mengubah sistem kerajaan baharu asalkan memenuhi objektif British. Menurut Leong Yee Fong (2005), kecekapan pentadbiran di sini merujuk kepada penyatuan daerah yang terpencil kepada satu unit politik yang seragam, sultan-sultan diiktiraf sebagai raja berpelembagaan pada teori dan amalan, jentera kerajaan diperluaskan untuk mewakili kepentingan dan hak kaum imigran, hasil cukai dikendalikan oleh pegawai yang tidak berkepentingan, dan wujud sifat sekularisme yang mengasingkan agama dan adat daripada hal-hal pentadbiran. Oleh sebab itu menurut Azmi dan Mostafa (2011) berlaku penstrukturan konsep kerajaan dalam ruang lingkup epistimolgi penduduk Melayu. Ini kerana sebelum kedatangan British, konsep kerajaan adalah satu konsep yang menyatukan agama dan negara tetapi sebaliknya penggunaan konsep kerajaan menurut British adalah sesuatu yang terpisah dari ajaran Islam. Ini juga menyebabkan berlakunya tranformasi terhadap badan kehakiman, pendidikan dan birokrasi negara sehingga hari ini. Perkembangan ini dengan jelas memperlihatkan bahawa agama (Islam) dipisahkan dari urusan sekular seperti politik, pentadbiran, undang-undang, ekonomi dan pendidikan. Malahan ada kalanya berlaku juga campur tangan dalam urusan pentadbiran agama. Diperingkat awalnya British tidak mencampuri urusan pentadbiran agama sebagaimana yang termaktub dalam perjanjian dengan Sultan-sultan Melayu, namun sebaliknya secara tersembunyi British cuba mengawal perundangan agama Islam. Menurut Azmi dan Mostafa (2011), walaupun British melakukan reformasi di dalam aspek keagamaan masyarakat Melayu Muslim, terutamanya dengan menubuhkan sebuah institusi yang mengurus tadbir hal-hal keagamaan Islam dan adat resam Melayu,iaitu Majlis Hal Ehwal Agama Islam dan Adat Resam Melayu, namun institusi yang baru ditubuhkan ini telah menafikan peranan Islam di dalam segala urusan kehidupan kecuali dalam perkara-perkara keagamaan yang sangat terbatas. Hooker (1988) dalam Azmi dan Mostafa (2011), telah menghujahkan bahawa motivasi British ialah untuk menghadkan sefera atau ruang lingkup undang-undang Islam kepada undang-undang keluarga sahaja dan kemudiannya memperkenalkan sistem perundangan sekular mereka sendiri ke dalam bidang hyang selain daripada itu. British juga telah memperkenalkan Undang-undang

HUBUNGAN ETNIK 2015 mereka dalam kerajaan birokratik; ketiga, penguatkuasaan undang-undang barat yang berdasarkan idea keadilan barat

HUBUNGAN ETNIK

2015

Sivil sebagai usaha menghadkan pengaruh undang-undang Islam yang di Tanah Melayu. Menurut M.B.Hooker dalam Ramizah (Mac, 2009), tujuan sebenar British memperkenalkan Undang-undang Sivil di Tanah Melayu dan sekali gus mengurangkan status undang-undang Islam bukan disebabkan oleh Undang-undang Islam tidak bertamadun atau Undang-Undang Islam bukannya tidak sistematik, tetapi lebih kepada faktor-faktor ekonomi. Mereka juga berpendapat bahawa agama Islam merupakan faktor penghalang ke atas misi mereka memajukan Tanah Melayu. Maksud kemajuan dalam konteks barat ialah maju dalam bentuk materialistik dan bukannya dalam pengisian jiwa.

Namun Leong Yee Fong (2005) berpendapat dibawah penguasaan British masih wujud sistem institusi politik lama dan baharu. Ini kerana norma tradisi perhambaan seperti konsep kedaulatan raja dan gelaran raja terus di kekalkan walaupun hak dan kuasa waris negeri dan pembesar Melayu di rampas dan amalan feudal seperti sistem kerah dan institusi perhambaan di kikis. Peranan sultan diperkukuhkan sebagai lambang kedaulatan negeri dan dijadikan ketua majlis negeri dan segala undang- undang yang dilulus dan dikuatkuasa atas namanya tetapi hakikatnya residen yang berkuasa mutlak terhadap sebarang keputusan. Sejak itu sultan hanya berkuasa hanya terhadap adat resam dan agama Islam sahaja. Manakala pembesar Melayu pula tidak lagi berkuasa misalnya dalam mengutip cukai dan bilangan mereka dikurangkan. Sistem kehakiman tradisional daripada golongan pembesar dan ketua kampung juga dihapuskan. Bagi golongan rakyat Melayu, mereka turut tidak diberi peranan dalam politik British. Akhirnya konsep tradisi Melayu bahawa hal ehwal politik adalah dalam bidang golongan atasan dibiarkan terus berjalan dan inilah yang menjadi asas pemikiran dan falsafah politik pemerintahan baharu terhadap mereka. Namun dari sudut positif pula keamanan negeri berjaya dipulihkan. Misalnya di Perak, pelantikan Residen telah berjaya menamatkan perebutan takhta dan perang kongsi gelap di Negeri Sembilan telah berjaya diselesaikan. Pasukan polis dari India telah dibawa masuk bagi menjaga keamanan. Pelaksanaan Sistem Residen di negeri-negeri Melayu ini telah dapat menjamin keamanan dan kestabilan politik pada masa tersebut.

ii) Penubuhan Majlis Negeri

Untuk memastikan perancangan imperialisme British iaitu peralihan kuasa daripada orang Melayu di Tanah Melayu tercapai, British telah memperkenalkan satu institusi yang dikenali sebagai Majlis Negeri dan institusi inilah digunakan sebagai alat untuk mempertahan dasar-dasar British yang bertentangan dengan kepentingan orang Melayu. Seperti juga tujuan tersirat dalam perjanjjian British dengan sultan Melayu, institusi digunakan sebagai usaha mengaburi mata orang Melayu bahawa dasar dan tindakan British adalah hasil kesepakatan dan kemuafakatan majlis yang terdiri daripada raja, pembesar Melayu, pemimpin Cina dan Residen. Dengan penubuhan majlis ini, British cuba menunjukkan bahawa mereka cuba mengukuhkan kewibawaan sultan Melayu dan pada masa yang sama cuba mententeramkan pembesar Melayu yang cuba menentang British. Namun hahkikatnya, British telah memberi hak perwakilan kepada kaum Cina dalam pemerintahan.

HUBUNGAN ETNIK 2015 Sivil sebagai usaha menghadkan pengaruh undang-undang Islam yang di Tanah Melayu. Menurut M.B.Hooker

HUBUNGAN ETNIK

2015

Sebaliknya bagi pembesar Melayu peringkat daerah, mereka kehilangan kuasa da kewibawaan apabila British menyusun semula kerajaan tempatan. Pengambilan pentadbiran daerah oleh pegawai British telah menyebabkan pembesar kehilangan pengaruh di kalangan rakyat dan mereka juga kehilangan pendapatan melalui kutipan cukai dan akhirnya mereka ini diberi pencen atau elaun bagi menyara kehidupan. Selain itu sebilangan kecil pula dilantik sebagai penghulu atau jika berpengaruh di lantik dalam ahli majlis atau pun diberi peluang pekerjaan dalam perkhidmatan perkeranian di jabatan yang ditubuhkan di peringkat daerah. Menurut Leong Yee Fung (2005), pada keseluruhannya, kepentingan waris negeri dan pembesar telah terhapus sama sekali akibat penyusunan semua kerajaan negeri sehingga dilaporkan sebilangan mereka terpaksa menampung hidup dengan bekerja sebagai buruh, nelayan, pemotong kayu atau guru di sekolah kampung.

Walau bagaimanapun sistem penghulu masih dikekalkan oleh British atas sebab mereka merupakan orang yang terdekat dengan penduduk kampung. Para penghulu yang mewakili rakyat jelata dan pihak kerajaan dipandang sebagai pihak yang dapat menjamin agar rakyat sentiasa tunduk dan patuh kepada pihak atasan. Peranan penghulu seterusnya bertambah penting selepas penubuhan pelbagai jabatan dan oleh sebab itu, penghulu dinaikkan taraf sebagai pegawai kerajaan.

Keseluruhannnya melalui penubuhan Majlis Negeri, institusi Pegawai Daerah dan sistem penghulu di Negeri-Negeri Melayu seperti Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang, maka muncul pengenalan satu sistem pentadbiran birokratik sebagai satu cara penjajah mengubah corak politik dan ekonomi di Tanah Melayu. Ini terbukti melalui penubuhan pelbagai jabatan telah ditubuhkan seperti Jabatan Tanah, Jabatan Ukur, Jabatan Buruh, Jabatan Imingrasi, Jabatan Perhutanan, dan Jabatan Perikanan. Untuk mengisi jawatan di setiap jabatan yang diwujudkan, British telah membawa masuk bangsa-bangsa lain dari India dan Sri Lanka atas alasan orang Melayu tidak mempunyai pengetahuan dan kepakaran dalam bidang tersebut. Kesannya orang Melayu telah dipinggirkan dalam hal-hal pentadbiran terutamanya pentadbiran tanah dan bermulahlah kehidupan mereka yang disekat dengan peraturan baru.

Di samping itu kedudukan sosioekonomi orang Melayu bawahan juga turut terjejas akibat imperialisme British yang membawa masuk orang asing ke Tanah Melayu melalui pengenalan sistem ekonomi kapitalis. Kesannya banyak tanah orang Melayu telah cerobohi untuk aktiviti perlombongan dan pertanian komersial. Tekanan ekonomi yang diterima oleh orang Melayu juga telah memaksa sebahagian mereka berundur ke kawasan pendalaman. Sebenarnya kehidupan tradisional mereka sebagai petani di kampung-kampung yang terletak jauh daripada pusat pemerintahan British masih tidak berubah walaupun British mendakwa bahawa kemudahan seperti jalanraya, bekalan air, sekolah dan kesihatan telah memberi faedah kepada orang Melayu.Apa yang berlau ialah kemudahan infrastruktur tersebut adalah bertujuan mempercepatkan perkembangan ekonomi British.

  • d) Penubuhan Negeri-negeri Melayu Bersekutu (1986)

Sistem Residen yang diperkenalkan mempunyai kelemahan di mana adanya residen yang terlalu berkuasa manakala Gabenor Negeri-Negeri Selat tidak dapat

HUBUNGAN ETNIK 2015 Sebaliknya bagi pembesar Melayu peringkat daerah, mereka kehilangan kuasa da kewibawaan apabila British

HUBUNGAN ETNIK

2015

mengawal Residen di samping masalah pentadbiran yang tidak seragam, teratur serta pembangunan yang tidak seimbang. Kelemahan yang berlaku dalam Sistem Residen telah menyebabkan negeri Perak, Selangor dan Negeri Sembilan disatukan dibawah sebuah pentadbiran yang dikenali sebagai Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (NNMB) atau Persekutuan pada tahun 1896. Pada asasnya tujuan penubuhan NNMB adalah membentuk sebuah persekutuan dengan tujuan menyeragam dan meningkatkan kecekapan pentadbiran melalui pembahagian kuasa dan kedaulatan antara negeri- negeri dengan pusat pemerintahan. Namun apa yang berlaku ialah wujudnya kuasa politik (pemusatan kuasa) yang bertumpu kepada kerajaan pusat di Kuala lumpur di tangan Residen Jeneral.Ini menyebabkan peranan kerajaan negeri telah diperkecilkan kerana kerajaan negeri hanyalah sebagai saluran kerajaan pusat bagi menguatkuasa peraturan dan arahan pemerintahan yang mana ini bercanggah dengan maksud asal persekutuan. Sultan-sultan Melayu juga turut kehilangan kuasa dan diketepikan dalam urusan pentadbiran walaupun dalam Perjanjian Persekutuan ada menyatakan kuasa yang diserahkan kepada residen dahulu perlu dikembalikan kepada sultan. Kuasa mereka telah diambilalih oleh Residen Jeneral yang berkuasa penuh terhadap pentadbiran yang melibatkan semua urusan kewangan dan cukai. Pandangan mereka juga tidak diambilkira dalam hal-hal pentadbiran dan undang-undang dan adat tradisi tidak lagi dititikberatkan walaupun dalam hal pewarisan takhta. Keadaan ini diburukkan lagi apabila kemunculan pembentukkan Dewan Bersekutu pada tahun 1909 di mana sultan-sultan hanyalah bertindak sebagai penasihat British dan taraf mereka dalam dewan hanyalah sebagai anggota biasa yang bertaraf pegawai tidak rasmi. Untuk mengelakkan rasa tidak puas hari dan demi menjaga hati sultan, British telah menwujudkan perhimpuan raja-raja (Durbar) sebagai satu cara untuk menunjukkan betapa kononnya mereka sangat memuliakan dan memelihara istiadat raja-raja Melayu. Namun yang pasti Durbar ini tidak menambah sebarang kuasa politik kepada sultan Melayu. Manakala bagi Residen pula mereka kehilangan peranan dan inisiatif sendiri kerana penggerak utama dasar dan hal-hal pentadbiran adalah di tangan Residen Jeneral.

Selain itu juga peranan bagi golongan elit Melayu dalam pentadbiran juga mengalami nasib yang sama sehinggakan ada yang lenyap sama sekali apabila wujudnya Persekutuan NNMB. Apa yang berlaku ialah perlantikan pegawai British dalam semua pentadbiran di jabatan-jabatan baru dibawah tanggungjawab Residen Jeneral dan bukan kepada residen. Walau bagaimanapun apabila Skim Perkhidmatan Tadbir Melayu (PTM) ditubuhkan pada tahun 1910, segolongan elit Melayu telah diserap ke dalam pentadbiran setelah mereka dilatih dalam selok belok pentadbiran moden di NNMB.

  • e) Perubahan Politik di Negeri-Negeri Melayu Tidak bersekutu (NNMTB)

Situasi yang berlaku di NNMB ini turut membimbangkan Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu dan atas sebab itulah timbul azam serta kesedaran sultan-sultan di NNMTB untuk mempertahankan kedudukan mereka dengan melakukan pembaharuan dalam sistem pentadbiran negeri. Pembaharuan yang dilakukan adalah dengan menjadikan pemerintahan negeri bercorak kerajaan berperlembagaan supaya British tidak mencampuri urusan

HUBUNGAN ETNIK 2015 mengawal Residen di samping masalah pentadbiran yang tidak seragam, teratur serta pembangunan yang

HUBUNGAN ETNIK

2015

pentadbiran negeri mereka. Namun ini tidak berjaya menghalang British melakukan pencerobohan tetapi sedikit sebanyak sifat kemelayuan dalam corak pentadbiran NNMB dapat dikekalkan. Sebagai contoh, Negeri Johor adalah negeri Melayu yang pertama memperkenalkan pemerintahan berasaskan undang-undang bertulis iaitu Undang-Undang tubuh Kerajaan Johor pada tahun 1985. Antara perkara yang terkandung dalam dalam perundangan tersebut ialah kuasa mulak sultan dihad dan tertakluk kepada perlembagaan, mendukong prinsip pemerintahan mengikut undang-undang dan bukan mengikut kehendak dan kesukaan sultan dan menjamin kebebasan rakyat. Kuasa mutlak dihadkan bermaksud undang- undang ini menetapkan bahawa sultan tidak dibenarkan menyerahkan negerinya kepada kuasa asing sebagai satu usaha memastikan kemerdekaan Johor dari campur tangan British. Manakala prinsip pemerintahan mengikut undang-undang pula secara tidak langsung telah memberi isyarat bahawa Sultan Johor mengakui tentang hak dan kebebasan rakyat. Dengan adanya undang-undang ini maka Johor dapat mengimbangi kuasa British serta mempertahankan identitinya. Menurut Leong Yee Fong (2005) boleh dikatakan perlembagaan tersebut telah dapat mendemokrasikan sistem kerajaan Johor. Perkara yang sama turut dilakukan oleh negeri Terengganu setelah melihat ke atas apa yang berlaku kepada Johor. Untuk itu beberapa pembaharuan telah dilakukan seperti yang dilaksanakan di Johor dimana tertubuhnya Undang-Undang Tubuh Kerajaan Terengganu pada tahun 1911 yang mengambil pengaruh Perlembagaan Johor. Kesan perundangan baru itu telah menyebabkan semua daerah terletak dibawah pemerintahan pusat yang terletak di Kuala Terengganu. Berbanding dengan negeri-negeri Melayu yang lain, penyusunan pentadbiran di negeri Terengganu terutamanya dalam soal Perlembagaan Terengganu 1911 telah melibatkan peranan golongan ulama Islam yang sangat rapat dengan sultan dan atas sebab inilah British sukar mencampuri hal ehwal politik negeri Terengganu berbanding negeri-negeri lain. Pemerintah Terengganu berharap dengan menggunakan hukum syarak dalam perundangan ianya dapat memelihara kemerdekaan negeri Terengganu.

Manakala bagi Negeri Kedah pula,untuk mengelakkan mereka diserap ke dalam Persekutuan, Majlis Negeri Kedah telah menggunakan pelbagai teknik untuk melobi parlimen London agar kerajaan British di Tanah Melayu tidak mengubah status politik Kedah.Usaha ini akhirnya berjaya apabila termeterainya perjanjian Kedah dengan British yang mensyaratkan bahawa British tidak akan menyerahkan Kedah kepada suatu kuasa lain dan kesannya Kedah dapat mengekalkan status dan identiti politik negeri Kedah.

Ringkasnya, pada awal era penjajahan British , Negeri-Negeri di Tanah Melayu berada dalam empat sistem sosio-politik yang berbeza iaitu Negeri-Negeri Selat (Melaka, Singapura dan Pulau Pinang), Negeri-Negeri Melayu Bersekutu (Perak, Selangor, Negeri Sembilan dan Pahang), Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu (Kedah, Perlis, Kelantan dan Terengganu) dan Negeri-Negeri Borneo iaitu Sabah dan Sarawak. Setiap kelompok negeri ini mengalami perubahan yang berbeza dalam pelbagai aspek undang-undang dan perlembagaan walaupun dibawah perlindungan British. Berbanding apa yang berlaku di Negeri-Negeri Selat, di mana telah dijadikan jajahan Mahkota yang diperintah secara langsung oleh Gabenor yang bertanggungjawab dengan Pejabat Tanah Jajahan di London.

HUBUNGAN ETNIK 2015 pentadbiran negeri mereka. Namun ini tidak berjaya menghalang British melakukan pencerobohan tetapi sedikit
HUBUNGAN ETNIK 2015 pentadbiran negeri mereka. Namun ini tidak berjaya menghalang British melakukan pencerobohan tetapi sedikit

HUBUNGAN ETNIK

2015

  • b) Kesan Ke atas Ekonomi Tanah Melayu

Sejak dahulu lagi iaitu sebelum British campur tangan di Tanah Melayu, ekonomi orang Melayu adalah bercorak sistem sara diri dan komersial yang melibatkan pertanian, perlombongan,kelautan dan perdagangan.Sistem sara diri bermaksud aktiviti seperti bertani hanya untuk kehidupan seharian dan komersial bermaksud untuk di eksport. Dalam bidang perlombongan, orang Melayu telah melombong bijih timah dengan menggunakan kaedah mendulang di kawasan-kawasan seperti Lembah Kinta, Sungai Ujong dan Lembah Kelang. Dari segi perdagangan pula orang Melayu mempunyai hubungan dagangan dengan negara-negara seperti China, India dan Timur Tengah sejak zaman berzaman.

Setelah British dapat menguasai politik di Tanah Melayu, maka usaha-usaha imperialisme di peringkat awal adalah menerusi perancangan kemudahan infrastruktur supaya sistem ekonomi eksport yang menjadi pendokong pentadbiran British dapat berjalan lancar. Dengan adanya kemudahan seperti sistem perhubungan, sistem perparitan, galakan imigrasi dan pelaksanaan undang-undang tanah yang baru, British berharap akan menarik ramai pelabur untuk membawa masuk modal ke Tanah Melayu. Usaha ini dimulakan oleh Frank Swettenham selaku Residen Jeneral yang telah merangka sistem jaringan jalan keretapi di seluruh Tanah Melayu supaya membolehkan pemodal atau pelabur meneroka kawasan perlombongan dan pertanian dengan mudah dan cepat. Sehingga Julai 1896 sejumlah 20 landasan keretapi telah dibina di Negeri-Negeri Melayu (Kaur 1985: 55-7). Menjelang tahun 1935 di Negeri-Negeri Melayu Bersekutu,

imperialisme British telah membina 1,321 batu landasan keretapi dengan 213 stesen kekal dan 76 perhentian di sepanjang Semenanjung Tanah Melayu (FMSR 1935: 3). Tujuan pembinaan landasan keretapi bukan sahaja untuk tujuan ekonomi malahan sebagai satu strategik empayar British. Menurut Maxwell (1891), “The British sought to establish a trunk railway line which would meet an Indian line at Tenasserim in Burma,similar to Rhode’s Cape-to-Cairo railway scheme,to connect the protectorate with the rest of the British Empire. Manakala Gabenor Sir William E. Maxwell meramalkan bahawa pada tahun 1981 “that the railway would beof incalculable benefit in time of war to the Straits Settlements and to the Empire’ if thorough-communication’ in the Peninsula to the ‘coaling station of Singapore’wasestablished via the railways.

(Ibid.) Ini diakui oleh Setiausaha Tanah Jajahan British iaitu Joseph Chamberlain yang menyatakan bahawa harapannya tentang masa hadapan jalan keretapi ini pembinaan jalan keretapi di Tanah Melayu dibina bukan tujuan pembangunan ekonomi semata- mata tetapi berdasarkan ‘comprehensive principles’ yang merujuk kepada kebolehan projek ini disambungkan pada masa akan datang. (Kaur 1985:31).Residen Jeneral Frank Swettenham (1896:192) juga berpendapat melalui pembinaan jalan keretapi ini diharapkan perjalanan dari England ke Australia mengambil masa yang pendek.

Sebagaimana yang dinyatakan oleh Chai (1964) “Both Chamberlain and Swettenham believed that the railway was an instrument of national development which could

connect the disparate parts of the British Empire in an Imperial Federation.

Sejarah Pembinaan Landasan Keretapi di Tanah Melayu

HUBUNGAN ETNIK 2015 b) Kesan Ke atas Ekonomi Tanah Melayu Sejak dahulu lagi iaitu sebelum British

HUBUNGAN ETNIK

2015

  • 1874 : Sir Andrew Clarke announced his support for the construction of

a railway for private use.

  • 1 Jun 1885 : The first section of the Malayan railway was a seven and a half mile track, opened between Taiping and Port Weld, serving the

main mining area in Larut. The effort took two divisions of Ceylon Pioneers. Sep 1886 : The next section opened was the 21-mile run between Kuala Lumpur and Klang with an extension to Port Swettenham 3 years later.

  • 1891 : Seremban was linked up with Port Dickson.

  • 1896 : The creation of the Federated Malay States Railway, followed by

the joining up of the initial four major lines built.

  • 1900 : The main backbone of railway tracks linked Penang (Prai) to

Seremban.

  • 1 Jan 1903 : The Singapore-Kranji Railway line was announced

completed. The section from Tank Road to Bukit Timah was opened.

10 Apr 1903 : The Woodlands extension was completed. The first passenger trains began transporting travellers to Bukit Timah Station.

  • 1904 : Malacca was connected to Tampin. This line was removed during

the Occupation and not reinstated.

  • 1905 : Seremban was connected to Tampin.

21 Jan 1907 : The extension to Pasir Panjang was completed.

  • 1909 : The Johore Railway was completed delivering most of the

surface mail from central and western Peninsular Malaya due for

Singapore.

Pembinaan jalan raya juga mendapat perhatian British di mana pada peringkata walnya jalan raya dibina bagi menghubungkan kawasan perlombongan bijih timah dan pertanian dengan stesen keretapi. Di Tanah Melayu, jalanraya berkembang pesat terutamanya di Selangor dan Perak di mana menjelang tahun 1895, 2400 kilometer jalan raya telah dibina dikedua-dua negeri tersebut. Antara tahun 1911 hingga tahun 1928, jalan raya yang menghubungkan Perlis dan Singapura telah dibina di samping pembukaan jalan raya yang menghubungkan Kuala Lumpur dengan pantai barat Tanah Melayu.Pada masa yang sama sistem perhubungan seperti telegraf, telefon, perkhidmatan pos, radio dan perkhidmatan udara turut diwujudkan.

HUBUNGAN ETNIK 2015 1874 : Sir Andrew Clarke announced his support for the construction of a

HUBUNGAN ETNIK

2015

Peta Pembinaan Jalan Keretapi 1885 -1935 di Tanah Melayu

HUBUNGAN ETNIK 2015 Peta Pembinaan Jalan Keretapi 1885 -1935 di Tanah Melayu Sumber : Federated Malay

Sumber : Federated Malay States Railway (1935),Fifty Years of Railways in Malaya 1885-1935 ,Kuala Lumpur: Kyle, Palmer & Co. Ltd. Printers & Engineers

Dalam usaha ke arah pembentukan ekonomi moden, faktor tanah juga mendapat perhatian British. Untuk itu, beberapa undang-undang tanah telah diperkenalkan di Negeri-negeri Melayu Bersekutu yang akhirnya diselaraskan dengan termaktubnya Undang-Undang Tanah Persekutuan pada tahun 1897. Perkara yang termaktub dalam

HUBUNGAN ETNIK 2015 Peta Pembinaan Jalan Keretapi 1885 -1935 di Tanah Melayu Sumber : Federated Malay

HUBUNGAN ETNIK

2015

undang-undang tanah itu termasuklah pengkelasan tanah, sukatan dan ukuran tanah, pengutipan cukai tanah, pemerolehan tanah dan peraturan penggunaan tanah.(Leong Yee Fong, 2005). Pembaharuan tanah ini diperkukuhkan lagi dengan pengenalan konsep Sistem Torrens dan ini membolehkan British mengutip cukai tanah dan berkuasa dalam mengawal cara penggunaan tanah orang Melayu. Undang-undang tanah ini telah membolehkan juga British menggalakkan pembukaan tanah kepada pelabur secara liberal. Pelbagai konsesi telah diberikan kepada pelabur seperti pengecualian bayaran sewa tanah dalam tempoh lima tahun pertama atau kadar sewa tanah yang amat rendah, tempoh pajakan selama 99 tahun atau 999 tahun dan cukai pengeluaran yang ringan. Kesan daripada pelaksanaan dasar tanah yang liberal telah menyebabkan perkembangan perladangan getah di Tanah Melayu yang seterusnya mengubah lanskap ekonomi di Tanah Melayu.

Jadual Menunjukkan Pelaksanaan Sistem Torrens di Tanah Melayu

HUBUNGAN ETNIK 2015 undang-undang tanah itu termasuklah pengkelasan tanah, sukatan dan ukuran tanah, pengutipan cukai tanah,

Sumber Mohd Ridzuan Awang (1987), Salleh Buang (1987) dalam Fuadah dan rakan-rakan (2014)

Menurut Mohd Ridzuan Awang (1987) dalam Fuadah dan rakan-rakan (2014), Sistem Torrens bermula apabila digabungkan dengan General Land Regulations. Ini berlaku selepas British mengambilalih pentadbiran Negeri-Negeri Melayu Bersekutu yang melibatkan Perak (1877), Selangor (1891), Pahang(1889) dan Negeri Sembilan (1887). Keadaan yang sama turut berlaku di Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu dimana diperkenalkan Sistem Torrens ini. Misalnya di di Johor melalui Enekmen No.1 yang dipinda pada tahun 1937, di Kedah dilaksana pada tahun 1913 dan dipinda pada tahun 1934, Kelantan melalui Enekmen Tanah No.11 pada 1935 dan di Perlis dalam Enekmen Tanah No.3 pada tahun 1936.

Pengenalan Sistem Torrens ini sebenarnya telah menyebabkan terhapusnya Adat Perpatih dan Adat Temenggung yang selama ini mendominasi konsep tanah di Tanah Melayu. Sebelum campur tangan British, panduan dan urusan tanah di semua negeri di Tanah Melayu adalah kebanyakan mengikut kedua-dua adat ini. Adat

HUBUNGAN ETNIK 2015 undang-undang tanah itu termasuklah pengkelasan tanah, sukatan dan ukuran tanah, pengutipan cukai tanah,

HUBUNGAN ETNIK

2015

Temenggung yang banyak menyerap unsur Islam paling banyak digunakan dalam urusan tanah di Tanah Melayu. Menurut Fuadah dan rakan-rakan (2014), terdapat lima pengaruh agama Islam mempengaruhi Adat Temenggung berkaitan dengan tanah di Pahang, Kedah, Perak, Johor dan Melaka. Undang-undang tanah terdapat pengaruh Islam ialah Malacca Digest (1523), Pahang Digest 1650, Kedah Digest 1650, Johor Digest 1789, The Perak Code. Selain itu juga penduduk bumiputera dibenarkan membuka tanah dengan 1/10 daripada hasil usaha ke atas tanah diserahkan kepada negeri. Ini dinyatakan dalam Risalah Hukum kanun 1523, Pahang Digest 1596, Kedah Digest 1605, Johor Digest dan Undang-Undang 99 Perak 91765). Dengan pelaksanaan Sistem Torrens yang berkonsepkan sistem barat(1824-1948),maka undang-undang tanah yang selama ini dilaksanakan mengikut cara agama Islam terhakis dan diganti dengan sistem undang-undang tanah cara barat.

Selain itu juga pihak British telah memperkenalkan undang-undang pengambilan tanah secara paksa. Sejarah pengambilan tanah secara paksa bermula di Malaysia

apabila FMS Enactment No. 20 of 1922 diperkenalkan di Negeri-Negeri Melayu Bersekutu pada Tahun 1922. Enakmen ini kemudiannya ditukar kepada Land Acquisition Enactment (FMS Cap. 140). Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu juga memperkenalkan undang-undang pengambilan tanah secara paksa masing-masing seperti: (i) Land Acquisition Enactment of the State of Johore 1936 (16 of 1936); (ii) Land Acquisition Enactment (No.57) of the State of Kelantan; (iii) Acquisition of Land for the railway Purpose of the State of Perlis (8 of 1934); (v) Land Acquisition (Extension to Perlis) Enactment 1958 of the State of Perlis. (6 0f 1332); (v) Land Acquisition (Extension to Terengganu) Ordinance 1952 (9 of 1952); dan (vi) Land Acquisition Ordinance of the Straits Settlements (Cap.128). Di negeri-negeri Selat pula pentadbiran kolonial British telah meluluskan Indian Act VI of 1857 untuk digunapakai di Negeri- negeri Selat (Singapura, Melaka dan Pulau Pinang) seperti yang digunapakai di India. Akta ini digunakan untuk membolehkan pembinan jalan raya dan landasan keretapi. Akta 1857 ini dipinda dari masa ke semasa. Pada tahun 1863, The Indian Act XXII telah digubal bagi membolehkan tanah diambil secara paksa untuk kegunaan awam. Akta 1863 ini kemudiannya digantikan dengan Ordinan Negeri-Negeri Selat 1889, diikuti dengan Straits Settlements Acquisition of Land for Public Purpose Ordinnce 1920.

Dari segi pengeluaran barangan ekonomi pula, mulai tahun 1905 telah diperkenalkan tanaman getah. British telah memberi galakan kepada penanam tebu dan kopi supaya menukarkan jenis pertanian mereka kepada getah. Ini seterusnya membawa kepada perubahan ekonomi dalam sektor pertanian di Tanah Melayu dengan kewujudan sektor perladangan iaitu getah secara besar-besaran yang sehingga hari dalam dilihat sebagai satu warisan penjajahan. Pada era 1890an sektor perladangan telah berkembang dengan pesat apabila berlaku kemasukan buruh-buruh asing dari selatan India serentak dengan usaha British meluaskan kegiatan ekonomi dalam penanaman getah secara meluas di negara-negara jajahan. Misalnya pada tahun 1897, sebanyak 345 ekar tanah getah telah dibuka di Tanah Melayu dan antara tahun 1905 hingga 1929, keluasan tanaman getah telah bertambah daripada 50 000 ekar kepada tiga juta ekar dan ini bertambah kepada 3.5 juta ekar pada tahu 1940. Keadaan ini disebabkan oleh permintaan getah yang mendapat pasaran yang tinggi

HUBUNGAN ETNIK 2015 Temenggung yang banyak menyerap unsur Islam paling banyak digunakan dalam urusan tanah di

HUBUNGAN ETNIK

2015

ekoran pembuatan kereta dan barang-barang elektrik di Eropah.Kesannya ramai pelabur-pelabur British datang ke Tanah Melayu membuka lebih banyak kawasan perladangan getah dan ini menjadikan Tanah Melayu sebagai pengeluar gerah yang terbesar di dunia (Mohd Rais, 1999).

Di samping itu juga dalam bidang perlombongan bijih timah yang merupakan industri yang tertua di Tanah Melayu turut mendapat perhatian British. Pada peringkat awal di Tanah Melayu, golongan imigran Cina adalah merupakan kaum yang mula sekali membuka lombong bijih timah semenjak 1820an di negeri Perak yang diketua oleh Chung Ah Qwee. Menjelang tahun 1872, terdapat 40 000 lombong di Tanah Melayu yang diusahakan oleh kaum cina terutamanya Kantonis dan Hakka. Di Selangor perlombongan bijih timah bermula pada tahun 1824 dilakukan oleh kaum Cina Hakka. Apabila British menguasai pentadbiran di Negeri-Negeri di Tanah Melayu, perlombongan bijih timah berkembang dengan pesat pada tahun 1870an. Dari tahun 1854 hingga 1904, pengeluaran bijih timah telah meningkat dari 6 500 tan kepada 5 000 tan.Ini disebabkan oleh suasana politik yang stabil di Tanah Melayu tanpa adanya perebutan kawasan perlombongan di kalangan pembesar Melayu dan kongsi gelap Cina. Kesannya ramai usahawa cina berusaha dengan aktif membuka kawasan- kawasa lombong baru dan pada masa yang sama membawa masuk peralatan baru dalam perlombongan. Di samping itu, pelabur barat pula telah menjadi dominan dalam perusahaan perlombongan dengan penggunaan kapal korek mulai tahun 1912 yang memerlukan modal besar, kepakaran teknikal dan pengetahuan pengurusan. Perkembangan ini disokong dengan usaha Sir Andrew Clarke yang telah membangunkan sistem pengangkutan seperti jalanraya antara kawasan perlombongan dengan bandar. Jalan raya yang pertama di Tanah Melayu telah dibina menghubungkan kawasan perlombongan bijih timah dengan bandar seperti Kuala Lumpur, Seremban, Ipoh dan Taiping. Menjelang tahun 1883, Tanah Melayu menjadi pengeluar terbesar di dunia dalam pengeluaran bijih timah dan menjelang akhir abad ke 19, Tanah Melayu telah menbekalkan 55% pengeluaran bijih timah dunia.

Kesan dari perkembangan perusahaan perladangan getah dan bijih timah telah menyebabkan kemunculan pemodal-pemodal bangsa British sebagai pemodal yang memainkan peranan penting dalam ekonomi di Tanah Melayu. Antara pemodal- pemodal dari British yang memainkan peranan utama dalam sektor perladangan ialah Guthrie, Boustead, Harisons & Crosfield, dan beberapa lagi kelompok pemodal. Sesungguhnya mereka mendapat galakan dan kerjasama pihak pentadbiran British dalam membuka kawasan perladangan di Tanah Melayu.

Dalam konteks input buruh pula, dengan perkembangan perladangan getah dan perlombongan bijih timah, maka muncul imigrasi buruh ke Tanah Melayu.Ramai buruh dari India dan China telah dibawa masuk oleh pedagang mengikut keperluan tanpa penyelarasan kerajaan British dan pada masa yang sama kerajaan British juga membawa masuk buruh-buruh tersebut untuk tujuan pembinaan infrastruktur. Akibatnya seringkali berlaku persaingan antara peladang dan kerajaan dalam mendapatkan buruh. Bagi mengatasi masalah ini maka pada tahun 1907, kerajaan dan golongan pemodal telah bekerjasama membentuk sebuah jawatankuasa imigrasi dan menubuhkan satu tabung imigrasi Tamil. Sebuah Jabatan Buruh telah ditubuhkan serta

HUBUNGAN ETNIK 2015 ekoran pembuatan kereta dan barang-barang elektrik di Eropah.Kesannya ramai pelabur-pelabur British datang ke

HUBUNGAN ETNIK

2015

pengenalan Undang-undang Buruh pada tahun 1912 telah diwujudkan. Hasilnya wujud satu sistem imigrasi buruh India yang melibatkan Persatuan Peladang Getah dan kerajaan British dan juga pihak kerajaan India sebagai pembekal buruh. Manakala pengambilan buruh Cina pula adalah melalui kontraktor Cina

Hasil perkembangan pesat ekonomi Tanah Melayu juga telah menyebabkan munculnya kawasan-kawasan bandar baru di kawasan yang kaya dengan hasil galian seperti bijih timah. Pekan kecil yang berhampiran dengan kawasan perlombongan akan berfungsi sebagai tempat pelombong mendapatkan keperluan bahan harian dan juga sebagai tempat pengumpulan hasil lombong. Pekan kecil ini akhirya berkembang menjadi bandar yang menjadi pusat segala aktiviti seperti pentadbiran, perniagaan, kewangan dan sebagainya yang dilengkapi dengan pelbagai kemudahan infrastruktur seperti jalan raya, bekalan air bersih, sekolah, pusat kesihatan. Oleh sebab itu lahirlah bandar-bandar baru seperti Kuala Lumpur, Taiping, Ipoh dan Seremban. Selain itu juga perkembangan sistem pengangkutan dan aktiviti seperti pertanian komersial turut mempengaruhi kewujudan bandar-bandar baru. Namun dasar imperialisme British di Tanah Melayu telah menyebabkan kawasan pantai barat Tanah Melayu lebih membangun berbanding dengan kawasan pantai timur.

Untuk merancakkan lagi perkembangan ekonomi di Tanah Melayu, British telah membuat pembaharuan dalam mata wang dengan menguatkuasa dolar Negeri-Negeri Selat yang nilainya dipadankan dengan nilai emas semasa dan ditetapkan pada matawang Sterling. Ini bertujuan menjamin kestabilan kadar pertukaran mata wang sebagai satu usaha menggalakkan modal asing melabur secara besar-besaran.

Ringkasnya segala perubahan yang berlaku ke atas ekonomi di Tanah Melayu adalah perubahan ekonomi tradisional kepada ekonomi komersial atau ekonomi kapitalis. Dengan kata lain pelbagai kesan ekonomi yang berlaku ke atas Tanah Melayu akibat daripada dasar imperialisme British yang berpunca daripada tercetusnya Revolusi Industri di Eropah. Perubahan yang begitu penting sekali yang dilakukan oleh British ialah mengasaskan kapitalisme moden di Tanah Melayu dan kesannya Tanah Melayu telah menerima pakai sistem ekonomi pasaran bebas (sistem kapitalis). Pengenalan sistem ekonomi ini telah membolehkan British mengeksplotasi secara besar-besaran sumber ekonomi di Tanah Melayu melalui beberapa perubahan seperti penggubalan dasar tanah,kemunculan bidang bidang ekonomi baru seperti pertanian getah dan pertanian dagangan untuk eksport (seperti lada hitam,gambir,kopi,dan ubi kayu), perubahan teknologi dalam perlombongan bijih timah dan perkembangan infrastruktur telegraf, pelabuhan dan khususnya jalan keretapi. Ke semua ini telah mengubah corak sistem ekonomi tradisi Tanah Melayu. Di samping itu juga muncul kegiatan ekonomi bercorak mengikut kaum setelah British membawa masuk orang Cina dan India ke Tanah Melayu di mana kaum Cina bertumpu dan bidang perlombongan dan kewangan, kaum India di kawasan ladang getah dan kaum Melayu sebagai petani dan nelayan. Kesan berganda seterusnya ialah kemunculan bandar-bandar baru seperti Taiping, Ipoh, Port Weld dan beberapa bandar baru lagi. Namun perubahan yang paling besar sekali ialah menjarakkan ekonomi kaum Melayu dengan kaum asing yang mana menghasilkan suatu ekonomi yang berbentuk ekonomi duaan sehingga kini kepada Malaysia.

HUBUNGAN ETNIK 2015 pengenalan Undang-undang Buruh pada tahun 1912 telah diwujudkan. Hasilnya wujud satu sistem imigrasi

HUBUNGAN ETNIK

2015

  • c) Kesan Ke atas Sosial Tanah Melayu i) Imigrasi

Sebelum kedatangan British di Tanah Melayu, bilangan masyarakat Cina terlalu kecil dan kebanyakannya terlibat dalam bidang perniagaan. Penghijrahan secara besar- besaran orang Cina ke Tanah Melayu berlaku selepas British mengambil Pulau Pinang dan Singapura serta penubuhan Negeri-Negeri Selat pada tahun 1826. Menurut Ariffin Omar (2002) pertambahan imigran Cina di Pulau Pinang selepas pembukaan oleh

Francis Light adalah disebabkan oleh dasar imperialisme British iaitu, The liberal trade policies as well as light duties on trading imposed by the British attracted a large number of immigrants, mainly Chinese who were attracted by the economic

opportunities offered by the British. Thus within a short time, the demographic character

of the island changed as more and more Chinese came and settled on the island”.

Kedatangan kaum Cina ke Tanah Melayu secara besar-besaran bermula sejak kurun ke 19. Kebanyakan kaum Cina yang datang berasal dari Wilayah Kwangtung dan Tukuin. Ramai juga yang datang dari daerah Amoy, Sen-Yu, Hok-Chiu, Eng Chon dan lain-lain. Pada peringkat awal, buruh-buruh Cina bertumpa di tapak-tapak perlombongan seperti di Lukut dan Sungai Ujong. Penghijrahan mereka semakin pesat sejajar dengan perkembangan aktiviti perlombongan. Catatan menunjukkan menjelang tahun 1870, bilangan masyarakat Cina di Sungai Ujong mencecah 10 000 orang dan di Perak mencatatkan 40 000 orang pendatang Cina pada tahun 1873. Kawasan-kawasan lombong bijih timah Kuala Lumpur iaitu di Ampang, Sungai Kanching dan Klang kesemuanya diusahakan oleh buruh-buruh Cina. Pada tahun 1881 seramai 89 900 orang Cina telah tiba di Singapura dan Pulau Pinang. Jumlah ini telah meningkat kepada 224 100 orang pada tahun 1901 dan dijangka lebih 6 juta orang Cina telah memasuk Tanah Melayu antara 1895 hingga 1927. Sememangnya abad ke 19 dan ke 20 ini tumpuan masyarakat Cina ialah kawasan-kawasan perlombongan di Perak, Selangor dan Negeri Sembilan. Fenomena ini membolehkan kemunculan petempatan baharu dengan kepadatan penduduk yang tinggi.Selain itu melalui aktiviti perlombongan, kemasukan orang Cina ke Tanah Melayu diaslurkan melalui aktiviti perladangan lada dan gambir. Orang Cina masuk ke Johor melalui Sistem Kangchu dengan menggunakan kebenaran yang dipanggil Surat Sungai. Ekoran sistem ini, dicatatkan pada tahun 1870an, masyarakat Cina di Johor mencapai 100 000 orang. Sememangnya bilangan penduduk Cina menunjukkan pertambahan yang paling besar dari setahun ke setahun berbanding dengan bangsa lain.

Pihak imperialisme British juga menggalakkan kemasukan buruh Cina ini dengan meluluskan beberapa undang-undang yang berkaitan. Misalnya pada tahun 1877, The Chinese Immigrants dan The Crimpling Ordinance telah diluluskan. Jabatan Perlindungan orang Cina pula ditubuhkan untuk melindungi buruh-buruh Cina. Orang Cina yag berhijrah di Tanah Melayu sebenarnya terdiri daripada berbagai kelompok. Kelompok-kelompok utama ini ialah Hokkien, Hakka, Teochew dan Hailam. Kebanyakan orang Hokkien terdiri daripada peniaga dan pekedai sementara orang Kantonis sebagai pelombong dan tukang. Orang Teochew pula ramai yang menjadi pekedai dan peladang dengan membuka ladang-ladang tebu di Seberang Perai dan

HUBUNGAN ETNIK 2015 c) Kesan Ke atas Sosial Tanah Melayu i) Imigrasi Sebelum kedatangan British di

HUBUNGAN ETNIK

2015

Pulau Pinang serta ladang gambir dan lada hitam di Johor. Orang Hakka ramai yang menjadi pelombong sementara orang Hailam pula ramai yang membuka kedai-kedai makan. Antara semua kelompok ini, bilangan orang Hokkien adalah yang terbesar.

Manakala kaum India pula datang ke Tanah Melayu selepas Perjanjian Inggeris- Belanda di mana mereka bekerja sebagai buruh di ladang tebu, kopi dan teh atau bekerja sebagai kerani, pembantu rumah dan buruh. Selain itu British juga membawa masuk orang Ceylon dan Malayalee untuk berkhidmat sebagai kerani, pembantu hospital serta menjadi mandur. Ramai buruh India Selatan telah datang ke Negeri- Negeri Selat (NNS)pada akhir kurun ke 18 dan dikatakan seramai 1000 orang India berada di Pulau Pinang. Selain itu dari tahun 1832 hingga 1837, setahun seramai 900 orang banduan India telah dihantar ke Negeri-Negeri Selat. Banduan-banduan ini bekerja dalam pembinaan kemudahan infrastruktur seperti jalan raya, jalan keretapi dan pelabuhan. Pada tahun 1871 populasi orang India di NNS ialah 33 390 orang dan pada pada tahun 1891 adalah 74 104 orang di Negeri-Negeri Selat dan NNMB. Kedatangan orang India secara besar-besaran berlaku disebabkan oleh perluasan pemerintahan British di Tanah Melayu pada tahun 1870an. Menjelang tahun 1901an jumlah orang India di NNS dan NNMB ialah 120 000 orang dan sehingga tahun 1931 terdapat seramai 132,277 orang India di Negeri-Negeri Melayu Bersekutu dan 110,951 orang India di Negeri-Negeri Melayu Tidak Bersekutu. Pada tahun 1931, apabila bancian dibuat, jumlah orang bukan Melayu telah melebihi bilangan orang-orang Melayu di negeri mereka sendiri (Comber, 2007).

Catatan menunjukkan 90% daripada golongan India ialah orang Tamil yang berasal dari Chennai, sementara selebihnya ialah Telegu dan Malayam serta diikuti orang Punjabi dan Ceylon. Kumpulan etnik penduduk India yang terbesar ialah orang Tamil yang menbentuk 80% keseluruhan penduduk India di Tanah Melayu sementara orang Malayali meliputi 7% dan orang Telegu ialah 4%. Kebanyakan orang Tamil dan Telegu bekerja di estet getah sebagai buruh atau berkhidmat di jabatan kerajaan. Manakala kelompok Punjabi pula bertugas sebagai polis dalam perhidmatan polis dan keretapi serta menjadi pengawal keselamatan. Umunya buruh-buruh India yang bekerja di Tanah Melayu datang sama ada secara paksaan atau sukarela. Kumpulan yang dipaksa terdiri daripada banduan atau tawanan yang bekerja membian jalanraya, landasan keretapi, jambatan dan bangunan- bangunan kerajaan. Mereka yang datang secara sukarela biasanya bekerja di ladang- ladang tebu, kopi dan getah. Sistem yang popular dalam usaha membawa masuk buruh-buruh India ialah Sistem Kangani. Mengikut sistem ini, seorang pekerja yang telah bekerja di Tanah Melayu akan pulang ke India bagi mencari buruh-buruh baharu untuk bekerja dengannya sendiri di Tanah Melayu. Orang ini di gelar Kangani. Namun sistem ini dihapuskan pada tahun 1938.

Jadual Penduduk Tanah Melayu mengikut kaum dari tahun 1891 hingga 1931 (ribu orang)

Kaum 1891 1901 1911 1921 1931 Melayu 231.5 312.4 420.8 510.8 593.7 Cina 163.4 299.7 433.2
Kaum
1891
1901 1911
1921
1931
Melayu
231.5
312.4
420.8
510.8
593.7
Cina
163.4
299.7
433.2
494.5
711.5
 

HUBUNGAN ETNIK

 

2015

 
 

India

20.1

58.2

172.7

305.2

380.0

 

Lain-lain

418.5

678.6

1037.0

1324.8

1713.1

Sumber : Pengajian Malaysia

Semasa Tanah Melayu mencapai kemerdekaan pada tahun 1957 populasi orang India adalah lebih kurang 820 000 orang. Natijahnya kemasukan orang asing secara besar-besaran telah menyebabkan menjadi orang Melayu kerdil berbanding dengan bangsa asing.Dalam konteks ekonomi penjajah, imigrasi yang berlaku telah menwujudkan fenomena pluralisme ekonomi dan masyarakat di Tanah Melayu. Pluralisme ekonomi bermaksud pembahagian dan identifikasi pekerjaan mengikut kaum yang berasaskan tanggapan bahawa bangsa tertentu lebih unggul dalam bidang tertentu daripada bangsa lain.

ii)

Kewujudan Masyarakat Majmuk

Pada awal abad ke-18, perubahan dalam struktur masyarakat berlaku di Malaysia disebabkan oleh fenomena migrasi dari luar yang berlaku akibat faktor penarik yang ada di bumi mahupun faktor penolak di negara asal masing-masing yang bertanggungjawab mencernakan perubahan yang berkekalan sehingga ke hari ini. Struktur masyarakat di Malaysia berubah adalah disebabkan migrasi daripada luar. Migrasi ini berlaku sedikit demi sedikit sebelum penjajahan barat, tetapi berleluasa setelah penjajahan berlaku. Aktiviti ekonomi dan perladangan menjadi faktor utama dalam aktiviti migrasi daripada luar terutamanya daripada China dan India. Kemasukan masyarakat Cina ke Tanah Melayu menunjukkan bermulanya proses pembentukan masyarakat majmuk daripada pengaruh masyarakat Cina yang semakin bertambah. Wujudnya golongan baru ini membawa kepelbagaian atau kemajmukkan masyarakat di Malaysia dan mengambarkan keunikannya pada pandangan masyarakat luar.

Migran kedua terbesar selepas China adalah kelompok daripada India. Kebanyakan mereka berasal daripada India Selatan iaitu dari Negapatam dan Madras. India juga mengalami masalahnya tersendiri yang menyebabkan penduduknya berhijrah ke luar. Suasana di negara itu yang dilanda kemiskinan dan kebuluran yang mendorong penduduknya berhijrah keluar ke negara-negara lain termasuk ke Tanah Melayu ketika itu. Migran India datang sejak pembukaan Pulau Pinang oleh Inggeris. Pada waktu itu bilangan mereka masih kecil dan bertambah setelah Inggeris berjaya benguasai negeri-negeri Melayu. Setelah kemasukan migran daripada luar, bermulalah proses pembentukan masyarakat majmuk yang berbilang kaum seperti sekarang.

Kesan yang jelas melalui dasar liberal British ialah pembentukan masyarakat negara yang berbilang bangsa serta kepelbagaian cara hidup dan keturunan. Penghijrahan secara besar-besaran telah mengubah struktur kependudukan asal Tanah Melayu iaitu telah mengecilkan peratusan penduduk Melayu. Pemajmukan masyarakat di Tanah Melayu telah menyebabkan British mentadbir penduduk dengan cara berasingan. Dasar ini dikenali sebagai dasar ‘pecah’ dan ‘perintah’ (divide and rule). Dasar ini memberi makna kelemahan penglibatan orang Melayu, tetapi pada masa yang sama memberi pengkhususan kepada kaum imigran dan memastikan pengasingan setiap kaum. Kesannya kaum pendatang dibiarkan untuk

HUBUNGAN ETNIK 2015 India 20.1 58.2 172.7 305.2 380.0 Lain-lain 418.5 678.6 1037.0 1324.8 1713.1 Sumber

HUBUNGAN ETNIK

2015

mengekalkan identiti dan budaya masing-dan pada masa yang sama tidak digalak mengadakan perhubungan dengan orang Melayu.

  • d) Kesan Ke atas Pendidikan di Tanah Melayu

    • i) Pendidikan Sebelum Campur Tangan British

Sebelum imperialisme British bertapak di Tanah Melayu, sistem pendidikan orang Melayu adalah berkonsepkan pendidikan tradisional yang berkembang melalui penubuhan sekolah pondok dan madrasah yang menekankan pendidikan Islam. Murid dididik dengan aspek mempelajari perkataan-perkataan Arab, memahami al-Quran dan hukum agama Islam serta menguasai kemahiran membaca, menulis dan mengira. Sekolah-sekolah pada ketika itu tidak menumpukan masa untuk mengajarkan pelajaran membaca, menulis dan mengira ataupun memberikan kemahiran-kemahiran pekerjaan, tetapi menumpukan masa kepada pengajaran agama. Menurut Miller (dalam Abu

Zahari, 1984), “pendidikan rasmi untuk kanak-kanak Melayu bermula semasa ia umur enam tahun di kelas Quran. Di situ ia di ajar imam tentang cara-cara bersopan santun,

membaca doa dan mengaji Quran”. Menurut Wilkinson, R.J (dalam Abu Zahari, 1984) “

Tiap-tiap hari tiga waktu pelajaran diberikan. Tiap-tiap waktu memakan masa satu jam iaitu satu jam waktu sesudah sembahyang subuh, satu waktu sesudah sembahyang zohor dan satu waktu lagi sesudah sembahyang maghrib. Pada masa lain, murid-murid menolong gurunya, membuat kerja-kerja rumah serta bekerja di sawah dan berkebun”. Di sini dapat dilihat bahawa pendidikan tersebut secara rasminya lebih bercorak kepada keagamaan di samping mendapat sedikit pengetahuan berkaitan dengan kemahiran. Namun apabila British campur tangan di Tanah Melayu, kedatangan mereka turut diiringi dengan pendidikan duniawi yang diperkenalkan kepada mereka masyarakat Melayu.

ii) Sistem Pendidikan Sekolah Vernakular Melayu

Sistem pendidikan vernakular ialah sistem pendidikan yang menggunakan bahasa ibunda sebagai bahasa pengantar di sekolah untuk kepentingan kaum masing- masing iaitu sekolah vernakular Melayu, sekolah vernakular Cina dan sekolah vernakular Tamil. Di Tanah Melayu, pendidikan vernakular Melayu pada peringkat awal yang ditubuhkan oleh mubaligh kristian yang menerima bantuan kerajaan. Sejarah pendidikan vernakular di Tanah Melayu bermula pada tahun 1821 apabila Penang Free School ditubuhkan di Gelugor, Pulau Pinang dan semenjak itu beberapa buah sekolah telah didirikan di seluruh Tanah Melayu dan Singapura. Namun perjalanan sekolah sekolah ini tidak berjalan dengan lancar. Oleh itu Blundell yang ketika itu merupakan Gabenor Negeri-Negeri Selat telah mencadang penubuhan sekolah-sekolah vernakular di seluruh Negeri-Negeri Selat dengan bantuan kerajaan tetapi tidak dipersetujui oleh kerajaan British di India. Walau bagaimanapun pada 1855, cawangan sekolah Melayu dibuka di Bayan Lepas, Pulau Pinang dan pada tahun 1856 pula dua buah sekolah Melayu Harian ditubuhkan iaitu di Teluk Belanda dan di Kampung Gelam di Singapura melalui hasil sumbangan Temenggong Johor dan Blundell sendiri. Apabila Cavenagh

HUBUNGAN ETNIK 2015 mengekalkan identiti dan budaya masing-dan pada masa yang sama tidak digalak mengadakan perhubungan

HUBUNGAN ETNIK

2015

menjadi gabenor Negeri-Negeri Selat, beliau telah mendapat peruntukan daripada kerajaan British di India untuk menubuhkan sekolah vernakular Melayu. Hasilnya enam buah sekolah lagi telah dibina di Pulau Pinang dan Seberang Perai dan lapan buah di Melaka dan pada tahun 1863, tiga buah sekolah telah didirikan di Bukit Tambun, Permatang Pauh dan Penaga di Seberang Perai. Namun pada tahun 1864 ketiga-tiga sekolah ini ditutup kerana kurang mendapat sambutan di kalangan masyarakat Melayu. Salah satu punca kegagalan ini adalah disebabkan Residen Councilor di Pulau Pinang cuba memtuskan hubungan Sekolah Vernakular Melayu dengan kelas-kelas al-Quran dengan cara tidak membenarkan pengambilan guru Melayu sebagai guru. Berbanding dengan di Melaka, penubuhan sekolah vernakular Melayu mencapai kejayaan kerana Residen Councilor di Melaka membenarkan pengekalan hubungan sekolah vernakular Melayu dengan kelas-kelas al-Quran serta setuju pula memilih penduduk kampung yang berkeboleh menjadi guru. Walau bagaimanapun pada tahun 1871, sekolah- sekolah vernakular Melayu di Seberang Perai dibuka semula oleh A.M.Skinner (Pemangku Majistret di Seberang Perai) dan seterusnya menerusi usaha beliau jumlah sekolah-sekolah ini telah meningkat dari daripada 16 buah sekolah pada tahun 1872 kepada 189 buah pada tahun 1892. Sementara itu bagi penubuhan sekolah vernakular Melayu di Negeri-Negeri Melayu Bersekutu dan Negeri-Negeri Melayu Bersekutu pula bermula sesudah penubuhan sekolah vernakular Melayu di Negeri-Negeri Selat.

Usaha British memperkenalkan sekolah vernakular Melayu telah menarik minat orang Melayu. Buktinya pada tahun 1913, penduduk Melayu di Lenggong dan Krian Perak telah memohon supaya sekolah Inggeris di bina di sana. Bagaimanapun permohonan ini ditolak kerana dasar British ketika itu ialah bahawa sekolah Melayu dibina khusus untuk mendidik anak-anak Melayu supaya menetap di kampung mereka. Oleh sebab itu sekolah vernakular Melayu hanya terhad setakat sekolah rendah sahaja dan kurikulumnya hanya bertujuan menjadikan murid-murid Melayu sebagai petani yang lebih baik daripada bapanya dan juga membasmi buta huruf. Dengan kata lain, sistem pendidikan Melayu hanya melengkapkan orang Melayu dengan kerja-kerja

bawahan seperti buruh, peon dan paling rendah sebagai petai dan nelayan yang celik huruf. Bagi pentadbiran British mereka bimbang jika orang Melayu diberi pendidikan Inggeris, akan menimbulkan kesedaran politik serta menjadikan anak-anak Melayu mempunyai cita-cita tinggi(Abu Zahari, 1984). Ini terbukti dalam Perak Goverment Gazetta yang menyatakan bahawa “ mengajar kanak-kanak membaca dan menulis

dalam bahasa ibunda mereka atau bahasa Melayu

.....

kita akan terselamat.” Sikap

seperti ini menurut Abu Zahari adalah dipengaruhi oleh dasar pendidikan yang dibentuk

oleh Winstedt semasa beliau menjadi Timbalan Pengarah Pelajaran.

Ringkasnya, sistem pendidikan Melayu oleh British hanyalah diperingkat asas sahaja. Menurut Loh(1975) dalam Abu Zahari, Pendidikan Melayu hanya disalurkan mengikut dasarkan mengekalkan kaum tani, sehingga kurikulum sekolah Melayu tidak berkembang lebih daripada setakat memberikan pendidikan dasar selama empat tahun. Tumpuan pendidikan ialah mengajarkan pelajaran menulis, membaca dan mengira, kegiatan amali di kebun sayur maktab yang dikhaskan untuk mengkaji asas pertanian dan belajar membentuk kebiasaan yang baik, menjaga kebersihan dan menepati masa. Menurut Abu Zahari (1984), dasar penjajahan British secara terang-terang mencuba menekan aspirasi orang Melayu dengan menyekat peluang-peluang orang Melayu

HUBUNGAN ETNIK 2015 menjadi gabenor Negeri-Negeri Selat, beliau telah mendapat peruntukan daripada kerajaan British di India

HUBUNGAN ETNIK

2015

mengembangkan bakatnya. Disamping itu juga dasar pendidikan British juga cuba untuk memisahkan sebilangan masyarakat orang Melayu daripada pergolakan perubahan sosio-ekonomi yag sedang berlaku dalam kehidupan mereka. Malahan dasar tersebut lebih-lebih lagi cuba memisahkan orang Melayu daripada perkembangan perindustrian dan perbandaran yang berhubung rapat dengan munculnya British Malaya sebagai sebuah negara pengeluar getah dan bijih timah yang utama dunia. Keadaan ini telah membentuk keadaan sosial yang tidak seimbang di Malaysia apabila mencapai kemerdekaan.

Kesimpulannya pendidikan Melayu pada zaman penjajahan sangat tidak memuaskan sama ada dari segi kurikulum, matlamat, sistem pembelajaran serta keadaan persekitaran sekolah Melayu.

iii) Sistem Pendidikan Inggeris

Selain itu juga British juga telah memperkenalkan sekolah pendidikan berteraskan Inggeris yang dilakukan diperingkat awal melalui usaha mubaligh Kristian. Sekolah ini mempunyai kurikulum berasaskan sistem pendidikan di England yang mengajar mata pelajaran dalam bahasa Inggeris. Mengikut catatan, sekolah Inggeris yang pertama bermula di Singapura pada tahun 1815 oleh Persatuan Mubaligh London. Sekolah Inggeris terbahagi kepada dua jenis iaitu sekolah free school yang mendapat bantuan daripada kerajaan dan sekolah Inggeris separa bantuan (yang dibiayai oleh persatuan mubaligh kristian dan bantuan kerajaan). Free school disebut free bukan bermaksud tidak mengenakan bayaran tetapi kerana tidak ada sekatan perkauman atau keugamaan yang dikenakan terhadap murid-muridnya. Murid-murid dikenakan yuran mengikut kemampuan mereka. Penubuhan free school yang pertama ialah Penang Free School yang ditubuhkan pada tahun 1816 dan ini diikuti oleh Melacca Free School pada tahun 1826 dan Singapura Free School pada tahun 1834. Sekolah separa bantuan ataupun sekolah mubaligh pula adalah sekolah yang ditubuhkan oleh Persatuan Mubaligh London, Kumpulan Mubaligh Roman Katholik, Kumpulan Mubaligh Methodist dan Gereja Besar England. Tujuan sekolah ini adalah untuk menyediakan pendidikan umum serta memperbaiki akhlak berdasarkan ajaran Kristian. Sekolah inilah yang paling banyak ditubuhkan di Tanah Melayu iaitu 62 buah berbanding dengan 20 buah sekolah sekolah kerajaan (Winstedt,R.O dalam Abu Zahari, 1984)

Walaupun sekolah Inggeris berkembang pesat dan juga mendapat permohonan masyarakat Tanah Melayu supaya ditubuhkan di bandar dan kampung,namun ditolak oleh British kerana bertentangan dengan dasar pentadbiran British. Oleh itu hanya kelompok Melayu atasan (golongan raja) sahaja diberi peluang belajar di sekolah aliran Inggeris ini. Dasar British sebaliknya menyekat kemasukan murid-murid Melayu untuk belajar di sekolah ini melalui penguatkuasan undang-undang yang menwajibkan orang Melayu menghantar anak-anak mereka ke sekolah Melayu kerana bimbangkan jika orang Melayu pandai, akan mengugat kedudukan British. Dengan kata lain pendidikan Melayu yang disediakan oleh British sebenarnya untuk menjaga kepentingan dan kedudukan mereka di Tanah Melayu. Apa yang berlaku ialah pembinaan pengaruh imperialisme tanpa melihat keperluan dan aspirasi masyakarat tempatan.

HUBUNGAN ETNIK 2015 mengembangkan bakatnya. Disamping itu juga dasar pendidikan British juga cuba untuk memisahkan sebilangan

HUBUNGAN ETNIK

2015

iv) Sistem Pendidikan Sekolah Cina

Menurut Abu Zahari (1984), penubuhan sekolah vernakular Cina bermula di Negeri-Negeri Selat yang mana telah dibuka di Melaka oleh Mubaligh Kristian pada tahun 1815. Selepas itu kebanyakan sekolah ini ditubuhkan dan dibiayai oleh masyarakat Cina. Menurut Purcell (dalam Abu Zahari, 1984),dari segi kurikulum, adalah berdasarkan pendidikan Cina yang mengandungi kegiatan menghafal buku-buku falsafah ugamanya, dan kegiatan menulis berbagai-bagai bentuk huruf bahasa Cina sebagai latihan mental pada peringkat asasnya. Peringkat kedua, murid akan menterjemahkan buku ke dalam bahasa pertuturan serta mengikut pelajaran mengarang. Pada peringkat ketiga diadakan pelajaran surat menyurat serta mengarang cerita, menghafal secara kuat dan membaca secara kuat dengan membelakangkan gurunya sebagai satu cara menguji hafalannya apabila seseorang murid telah bersedia.

Dari sudut pentadbiran, British lebih menggalakkan kaum-kaum lain memasuki sekolah vernakular Melayu. Ini terbukti apabila J.Driver H.B.Collinge (Nazir Sekolah di NNMB) menentang cadangan H.B.Collinge (Nazir Perak) yang cuba membuka sekolah Cina di Perak atas biaya kerajaan negeri. Apa yang British lakukan ketika itu tidak campur tangan dalam masalah pembinaan sekolah Cina. Kesan tidak campur tangan British telah menyebabkan penubuhan sekolah Cina berkembang pesat dan dipercayai antara tahun 1911 dan 1919 terdapat 56 buah sekolah Cina yang terkemuka telah dibina di Negeri-Negeri Melayu dan Negeri-Negeri Selat. Dalam masa yang sama beberapa buah sekolah Cina telah memulakan kelas-kelas menengah. Selain itu juga perkembangan pesat sekolah Cina adalah berpunca daripada sokongan kerajaan Manchu di negara China dalam menyelesaikan masalah pendidikan orang Cina seperti memberi bantuan kewangan dan menghantar guru-guru terlatih dari Universiti Peking untuk mengajar di seberang laut. Antara tahun 1905 dan 1906, terdapat beberapa rombongan pelajaran dan Suruhanjatya Diraja dari negeri China telah mengunjungi Tanah Melayu dan kawasan sekitar rantau Asia Tenggara. Pengaruh kerajaan China dalam pendidikan sekolah vernakular Cina di Tanah Melayu telah menyebabkan sebilangan sekolah tersebut telah menjadi alat mengembangkan pengaruh poliik Kuomintang (Parti Nasionalis China). Keadaan ini menyebabkan pentadbiran British mula campur tangan dalam pendidikan vernakular Cina melalui penubuhan Enakmen Pendaftaran Sekolah di NNMB pada tahun 1920 yang mana memberi kuasa kepada Pengarah Pelajaran menutup sebarang sekolah yang tidak memenuhi syarat pengurusan,kurikulum dan peraturan kesihatan. Namun tujuan yang jelas adalah untuk mengawal sekolah Cina.Ini terbukti apabila petadbiran British melantik seorang Eropah sebagai Penolong Pengarah Pelajaran bagi sekolah Cina dan pelantikan seorang Nazir Sekolah Cina. Untuk mengelakkan penentangan kaum Cina, British telah memberi dua bentuk bantuan kewangan iaitu peruntukan kepada sekolah Cina dan peruntukan tempat percuma di sekolah Inggeris bagi murid Cina yang terpilih. Seterusnya dasar memberi bantuan kewangan diteruskan lagi menjelang tahun 1935 apabila mendapat kelulusan dariada kerajaan British di London dan pada tahun berikutnya British telah mula melaksanakan pendekatan yang liberal terhadap perkembangan pendidikan Cina yang menyebabkan kemunculan pendidikan kelas menengah.

  • v) Sistem Pendidikan Sekolah Tamil

HUBUNGAN ETNIK 2015 iv) Sistem Pendidikan Sekolah Cina Menurut Abu Zahari (1984), penubuhan sekolah vernakular Cina

HUBUNGAN ETNIK

2015

Di Tanah Melayu, penubuhan sekolah vernakular Tamil juga bermula di Negeri- Negeri Selat semasa perkembangan ladang kopi, teh, kelapa dan gerah. Sekolah Tamil yang pertama didirikan oleh Mubaligh Kristian ialah Sekolah St. Francis Xavier Malabar di Singapura pada tahun 1895. Selain sekolah vernakular Tamil juga dibina oleh badan-badan mubaligh Hindu yang kebanyakannya terdapat di bandar-bandar. Kurikulum pendidikan sekolah Tamil ketika itu bergantung kepada buku-buku teks daripada India atau inisiatif guru.

Tidak seperti masyarakat Cina, masyarakat India tidak mempunyai kemampuan membina sekolah. Sebaliknya mereka bergantung penuh kepada majikan mereka untuk mendapat keperluan pendidikan. Oleh itu beberapa peruntukan negeri kerajaan British telah diberi untuk membangunkan sekolah vernakular Tamil pada tahun 1900. Hasilnya dalam tahun tersebut terdapat sebuah sekolah Tamil dan 3 buah sekolah Anglo-Tamil di Perak manakala di Selangor dan Negeri Sembilan masing-masing sebuah sekolah

Tamil telah didirikan.Bantuan ini bagaiamanapun mendapat bantahan juga dari J.Driver, namun bagi pentadbiran British ianya adalah sebagai dorongan kepada buruh-buruh India untuk datang ke Tanah Melayu seperti mana yang dikatakan oleh Purcell iaitu “dengan tujuan menjadikan NNMB pada pandangan orang India sebagai wilayah India seperti Ceylon”.

Dari segi perkembangan sekolah Tamil,pada tahun 1905 terdapat 13 buah sekolah Tamil dimiliki oleh kerajaan British dan 4 buah lagi dimiliki oleh Badan Mubaligh Kristian. Walau bagaimanapun sekolah mula berkembang pesat sejajar dengan perkembangan perusahaan ladang getah di Tanah Melayu melalui usaha- usaha majikan ladang sebagai satu cara menarik buruh India bekerja di ladang. Ini ditambah pula dengan pengenalan pelaksanaan Kod Buruh pada tahun 1925, yang menwajibkan setiap ladang menyediakan sekolah dan guru jika terdapat sepuluh orang kanak-kanak dalam umur persekolahan. Menjelang tahun 1938, pihak British telah memperkenalkan kembali jawatan Nazir sekolah Tamil berbangsa Eropah di samping menambahkan lagi peruntukan kewangan.

Kesimpulannya, sepanjang imperialisme British di Tanah Melayu (1786-19410, terdapat empat sistem persekolahan telah berkembang dengan pesatnya. Namun sistem pendidikan ini telah meninggalkan kesan negetif yang berpanjangan sehingga hari ini terutamanya di kalangan masyarakat Melayu. Berbanding dengan kaum lain, kaum Melayu adalah kumpulan yang paling terjejas sekali hasil daripada dasar British dalam bidang pendidikan. Dasar British terhadap bidang pendidikan di kalangan kaum Melayu adalah punca menyebabkan penduduk kaum Melayu menjadi mundur dan miskin disebabkan mereka tidak diberi peluang yang sama untuk mendapat pendidikan. Kewujudan sekolah vernakular ini juga telah menyebabkan berlakunya pemisahan masyarakat Melayu, Cina dan India mengikut sistem persekolahan dan ini telah merenggangkan hubungan kaum di Tanah Melayu.

Sehingga selepas Perang Dunia Kedua, pendidikan Melayu tidak berjaya membawa orang Melayu mencapai kemajuan, memegang jawatan dalam pentadbiran dan tidak berjaya membasmi kemiskinan di kalangan orang Melayu. Orang Melayu masih menjadi penghuni kawasan pendalaman dan kampung-kampung. Secara am,

HUBUNGAN ETNIK 2015 Di Tanah Melayu, penubuhan sekolah vernakular Tamil juga bermula di Negeri- Negeri Selat

HUBUNGAN ETNIK

2015

sebelum kemerdekaan terdapat beberapa perkara yang mencirikan sistem pendidikan di Tanah Melayu iaitu :

  • a) Setiap sekolah khusus untuk sesbuah kaum, iaitu sekolah Melayu untuk anak Melayu, sekolah Cina untuk orang Cina dan sekolah Tamil untuk orang India. Keadaan ini telah memecah-belahkan kaum mengikut pendidkan. Ini secara tidak langsung mengelakkan pelajar-pelajar bergaul dan berinteraksi. Sementara sekolah Inggeris pula kebanyakannya di bandar-bandar hanya memberi kesempatan kepada kanak-kanak keturunan Cina dan India.

  • b) Setiap sekolah menggunakan bahasa ibunda mereka masing-masing. Contoh sekolah Melayu menggunakan bahasa Melayu, sekolah Cina mengggunakan bahasa Mandarin dan sekolah Tamil menggunakan bahasa Tamil

  • c) Sekolah ini terpisah mengikut kedudukan geografi. Sekolah Melayu ditubuhkan di kawasan desa, sekolah Cina di kawasan perlombongan dan kawasan perniagaan, sekolah Tamil di kawasan ladang getah dans ekolah Inggeris di kawasan bandar. Dengan kata lain, sekolah ini dibina mengikut tempat tinggal penduduk.

  • d) Kurikulum bagi sekolah adalah tidak sama dan setiap sekolah memunyai kurikulum tersendiri. dalam hal ini, sekolah Melayu mentikberatkan sistem 3M (membaca, mengira dan menulis), pertukangan dan pekebunan secara tradisi. Manakala sekolah Cina mengikut sukatan pelajaran dari Negara China, sekolah tamil mengikut sukatan pelajaran negara India, skeolah Inggeris menggunakan sukatan pelajaran dari England dan beberapa buah sekolah agama (pondok) menggunakan sukatan pelajaran yang dibawa dari Timur Tengah.

Ini jelas membayangkan dasar imperialisme British yang tidak berusaha memajukan pendidikan Melayu secara amnya. Dasar ini sememangnya tidak mahu melihat masyarakat Melayu membangun melalui pendidikan. Keadaan ini sehingga kini telah menimbulkan masalah perpaduan sehingga kini.

Kesimpulan

Sehingga kini dalam konteks Tanah Melayu, imperialisme ini telah meninggalkan pelbagai kesan yang besar sama ada positif dan negetif pada abad ke 20 dan hingga kini. Kesan imperialisme British ke atas Tanah Melayu boleh dilihat daripada aspek berlakunya perubahan terhadap sistem politik, ekonomi dan sosial. Perubahan tersebut juga telah mencorakkan Tanah Melayu mengikut acuan British dan hasilnya menyebabkan masyarakat Melayu telah mengaplikasikan budaya kolonial ke dalam kehidupan sehingga hari ini walaupun telah mencapai kemerdekaaan. Misalnya dalam aspek pentadbiran negara, pemakaian undang-undang dan kehakiman British, corak

HUBUNGAN ETNIK 2015 sebelum kemerdekaan terdapat beberapa perkara yang mencirikan sistem pendidikan di Tanah Melayu iaitu

HUBUNGAN ETNIK

2015

kehidupan sosial masyarakat dan sebagainya. Malahan sehingga kini Malaysia masih lagi bergantung kepada kuasa-kuasa Barat dalam pelbagai bentuk terutamanya pemikiran, budaya dan ekonomi.

HUBUNGAN ETNIK 2015 kehidupan sosial masyarakat dan sebagainya. Malahan sehingga kini Malaysia masih lagi bergantung kepada