Anda di halaman 1dari 11

TTooppiikk 55 Tarannum

Nahawand

HASIL PEMBELAJARAN Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat: 1. Menjelaskan definisi tarannum Nahawand dan
HASIL PEMBELAJARAN
Di akhir topik ini, anda seharusnya dapat:
1. Menjelaskan definisi tarannum Nahawand dan sejarah perkembangannya;
2. Menghuraikan peranan dan sifat-sifat alunan lagunya serta taqbiqnya;
dan
3. Mengenal pasti beberapa lagu yang diwaslahkan dengan lagu
Nahawand.

PENGENALAN

Di antara tarannum yang masyhur dan sering dilagukan dalam persembahan bacaan al-Quran serta mendapat perhatian daripada kalangan Qari dan Qariah adalah tarannum Nahawand. Perkara ini mungkin disebabkan oleh sifat kesederhanaan dalam mengalunkan rentak dan irama Nahawand ini mampu memukau dan menarik minat serta dekat di hati para Qari seterusnya melembutkan hati mereka apabila mendengarkannya.

Justeru, fokus utama dalam topik perbincangan ini adalah memberi tumpuan kepada perbincangan berhubung dengan definisi, peranan, sifat-sifat alunan maqam Nahawand dan sejarah perkembangannya. Di samping itu juga, kaedah praktikal akan dijelaskan bersandarkan beberapa contoh potongan ayat al-Quran yang dilagukan dengan tarannum Nahawand.

AKTIVITI 5.1 Berpandukan Surah al-Waqi`ah, sila lagukan bacaan anda melalui penerapan tarannum Bayyati, Husayni,
AKTIVITI 5.1
Berpandukan Surah al-Waqi`ah, sila lagukan bacaan anda melalui
penerapan tarannum Bayyati, Husayni, Nahawand dan Bayyati penutup.
72 TOPIK 5 TARANNUM NAHAWAND 5.1 SEJARAH TARANNUM NAHAWAND
72
TOPIK 5
TARANNUM NAHAWAND
5.1
SEJARAH TARANNUM NAHAWAND

5.1.1 Definisi Nahawand dan Sejarah Perkembangannya

Tinjauan dari sudut bahasa mendapati bahawa perkataan ÂNahawandÊ adalah nama bagi tempat yang terletak di daerah Hamadan, Parsi.

Manakala dari sudut istilahnya pula, ÂNahawandÊ bermaksud nama khusus bagi suatu jenis alunan tarannum atau maqamat yang dipopularkan oleh para Qari dari daerah tersebut mengikut citarasa dan sosiobudayanya yang tersendiri.

Menurut sejarah, Nahawand ini adalah merupakan suatu nama tempat di daerah Hamadan yang terletak di negara Parsi atau sekarang dikenali sebagai Iran. Sebenarnya daerah Hamadan adalah sebuah kota yang sangat popular suatu ketika dahulu di mana di sana lahirnya sebuah karya yang terkenal dalam bidang perubatan iaitu al-Qanun Fi al-Tibb yang ditulis oleh Bapa Perubatan, iaitu Ibnu Sina atau nama sebenarnya ialah Abu Ali al-Husayn bin Abdullah bin Hasan bin Ali bin Sina.

Sebagaimana berlaku perubahan dan pengubahsuaian terhadap beberapa tarannum seperti Husayni dan Kurdi, tarannum Nahawand juga tidak terlepas daripada perubahan ini. Perkara ini berlaku hasil daripada pengubahsuaian para QurraÊ dari Mesir yang mengubahnya mengikut selera budaya mereka. Walau bagaimanapun identiti asalnya iaitu alunan rentak irama Nahawand masih lagi dikekalkan.

5.1.2 Sifat-sifat Alunan Nahawand

Rajah 5.1 yang seterusnya menunjukkan sifat-sifat alunan tarannum Nahawand.

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

73

TOPIK 5 TARANNUM NAHAWAND 73 Rajah 5.1: Sifat-sifat alunan tarannum nahawand 5.1.3 Peranan Nahawand Setiap tarannum

Rajah 5.1: Sifat-sifat alunan tarannum nahawand

5.1.3 Peranan Nahawand

Setiap tarannum mempunyai misi dan visinya yang tersendiri dalam mewarnai kepelbagaian kaedah penghayatan menghayati isi kandungan al-Quran. Jelasnya, kepentingan mengetahui peranan tarannum Nahawand akan menerangkan dan memberi gambaran jelas serta panduan berhubung dengan hala tuju dalam sesuatu persembahan bacaan al-Quran.

Di antara peranan dan tugasan tarannum Nahawand adalah seperti yang dinyatakan dalam Rajah 5.2 berikut.

74

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

74 TOPIK 5 TARANNUM NAHAWAND Rajah 5.2: Peranan dan tugasan tarann um nahawand AKTIVITI 5.2 Sila

Rajah 5.2: Peranan dan tugasan tarannum nahawand

AKTIVITI 5.2 Sila rujuk bacaan tarannum Nahawand sama ada dalam bentuk CD atau Kaset. Perdengarkan
AKTIVITI 5.2
Sila rujuk bacaan tarannum Nahawand sama ada dalam bentuk CD atau
Kaset. Perdengarkan bacaan tersebut dan praktikannya dalam kumpulan.

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

75

5.2
5.2

TATBIQ TARANNUM NAHAWAND DALAM AL-QURAN

5.2.1 Surah yang BerMad ’Aridh Lissukun

Surah al-MuÊminun, 23: 8-13

ijk

∩®∪ tβθÝàÏù$ptäöΝÍκÌEuθn=|¹ 4n?tã ö/ãφ t⎦⎪Ï%©!$#uρ ∩∇∪ tβθããuöΝÏδÏôγtãuρ öΝÎγÏFoΨ≈tΒL{ öΝèδ t⎦⎪Ï%©!$#uρ

ôs)s9uρ ∩⊇⊇∪ tβρà$Î#yz $pκÏù öΝèδ }¨÷ρyŠöÏø9$# tβθèOÌtƒ š⎥⎪Ï%©!$# ∩⊇⊃∪ tβθèOÍuθø9$# ãΝèδ y7Íׯs9'ρé&

∩⊇⊂∪ &⎦⎫Å3¨Β 9‘#ts% ’Îû ZπxôÜçΡ çμ≈oΨù=yèy_ §ΝèO ∩⊇⊄∪ &⎦⎫ÏÛ ÏiΒ 7's#n=ßÏΒ z⎯≈|¡ΣM}$# $oΨø)n=yz

5.2.2 Surah yang BerMad ’Iwad

Surah al-Furqan, 25: 4-6

ijk

ôs)sù ( šχρãyz#uîΠöθs% Ïμøn=tã çμtΡ%tær&uρ çμ1utIøù$# î7øùÎ) HωÎ) !#xyδ ÷βÎ) (#ÿρãxx. t⎦⎪Ï%©!$# tΑ$s%uρ

Ïμøn=tã 4n?ôϑè? }ÏSsù $yγt7oKtGò2$# š⎥⎫Ï9¨ρF{$# çÏÜyr& (#þθä9$s%uρ ∩⊆∪ #Yρãuρ $Vϑù=àß ρâ!%y`

çμ¯ΡÎ) 4 ÇÚöF{$#uρ ÏNuθ≈yϑ¡¡9$# Îû §Åc£9$# ãΝn=÷ètƒ “Ï%©!$# ã&s!tΡr& öè% ∩∈∪ Wξ‹Ï¹r&uρ Zοtò6ç/

∩∉∪ $\ΚŠÏm§‘ #Yθàxî tβ%Ÿ2

76

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

5.2.3 Surah yang Tiada BerMad di Kepala Ayat

Surah al-Qamar, 54: 8-12

ijk

8yθçΡ ãΠöθs% öΝßγn=ö6s% ôMt/¤x. ∩∇∪ ×Å£tã îΠöθtƒ #xyδ tβρãÏs3ø9$# ãΑθà)tƒ ( Æí#¤$!$# n<Î) t⎦⎫ÏèÏÜôγΒ

∩⊇⊃∪ ÷ÅÇtGΡ$$sù Ò>θè=øótΒ ’ÎoΤr& ÿçμ/u‘ %tæysù ∩®∪ tÅ_ߊø$#uρ ×βθãΖøgxΧ (#θä9$s%uρ $tΡyö6tã (#θç/¤s3sù

#n?tã â!$yϑø9$# s+tGø9$$sù $ZΡθããã uÚöF{$# $tΡö¤fsùuρ ∩⊇⊇∪ 9ÉΚpκ÷]Β &!$oÿÏ3 Ï!$yϑ¡¡9$# z>uθö/r& !$oΨóstFxsù

∩⊇⊄∪ uÏè% ôs% 9øΒr&

AKTIVITI 5.3 Bagaimana anda menilai persembahan tarannum dalam bacaan al-Quran? Bincangkan.
AKTIVITI 5.3
Bagaimana anda menilai persembahan tarannum dalam bacaan al-Quran?
Bincangkan.
5.3
5.3

TARANNUM YANG DIWASLAH DENGAN NAHAWAND

Sebagaimana keadaannya dengan tarannum yang diwaslahkan dengan Bayyati, tarannum Nahawand juga tidak terkecuali daripada berlakunya susunan yang mempunyai dua tempat sambungan yang bersambung pada satu tempat.

Dalam erti kata lain, mana-mana tarannum yang mempunyai angin yang hampir sama dengan bacaan Nahawand seperti bacaan `Ajam, Rast, Kurdi dan `Iraqi. Jelasnya, jika berlaku:

(a) Ketegangan pada persembahannya, maka ianya boleh diwaslahkan kepada

tarannum Kurdi atau `Iraqi.

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

77

(b) Kelemahan pada persembahannya, maka ianya boleh diwaslahkan kepada tarannum `Ajam atau Rast.

5.3.1 `Ajam: Pengertian dan Peranannya

Tinjauan dari sudut bahasa menunjukkan bahawa perkataan ‘ `Ajam’ adalah berasal dari bahasa Arab yang bermaksud diam, senyap atau individu yang bukan dari kelompok bahasa sesuatu bangsa, kaum atau puak. Ia juga merujuk kepada dua pengertian utama dalam bahasa Arab iaitu mereka yang terdiri daripada bukan bangsa Arab dan bangsa Parsi.

Manakala dari sudut istilah ilmu tarannum pula, Â`AjamÊ atau Â`AjamiÊ bermaksud nama khusus bagi suatu jenis alunan tarannum atau maqamat yang dipopularkan oleh para Qari dari Hijaz (Makkah) dengan sedikit pengubahsuaian mengikut suasana budayanya. Kini, tarannum ini dipopularkan oleh kebanyakan QurraÊ dari Mesir. Namun identiti asalnya (`Ajam iaitu suatu tempat yang terletak di Parsi) masih lagi dikekalkan.

Rajah 5.3 seterusnya menyatakan sifat-sifat alunan tarannum `Ajam.

5.3 seterusnya menyatakan sifat-sifat alunan tarannum ` A j a m . Rajah 5.3: Sifat-sifat alunan

Rajah 5.3: Sifat-sifat alunan tarannum `ajam

78

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

Rajah 5.4 berikut pula menunjukkan peranan dan tugasan tarannum `Ajam.

pula menunju kkan peranan dan tugasan tarannum `Ajam. Rajah 5.4: Peranan dan tugasan tarannum `ajam 5.3.2

Rajah 5.4: Peranan dan tugasan tarannum `ajam

5.3.2 Nawa Asar dan`Ushshaq: Pengertian dan

Peranannya

Tarannum Nawa Asar dan `Ushshaq juga mempunyai angin yang hampir sama dengan bacaan Nahawand. Jadual 5.1 seterusnya menerangkan kedua-dua tarannum ini yang diwaslahkan kepada tarannum Nahawand.

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

79

Jadual 5.1: Tarannum Nawa Asar dan `Ushshaq

Bil.

Tarannum

 

Catatan

   

BAHASA

Perkataan Nawa berasal dari bahasa Arab yang bermaksud biji benih kejadian.

ISTILAH

Nama khusus bagi suatu jenis alunan tarannum atau maqamat yang dipopularkan oleh para Qari dari Tanah Arab.

1.

NAWA ASAR

 

Ia diterima daripada

Shaykh Taha al-Fashni

CATATAN

(pakar

tarannum

berasal

dari

Mesir)

dan

diambil oleh Tuan Guru Haji Ahmad bin

 

Maksum Pergau (suatu tempat di Kelantan).

BAHASA

Perkataan `Ushshaq juga berasal dari bahasa Arab yang bermaksud rindu atau cinta.

2.

 

ISTILAH

Nama khusus bagi suatu jenis alunan tarannum atau maqamat yang dipopularkan oleh para Qari dari Tanah Arab.

`USHSHAQ

 

Ia

diterima

daripada

Shaykh

Abdul

Hamid

CATATAN

Mus`al (seorang profesor muzik Arabi berasal dari Mesir).

SEMAK KENDIRI 5.1 1. Terangkan secara ringkas maksud tarannum Bayyati, Husayni, Kurdi dan `Iraqi. 2.
SEMAK KENDIRI 5.1
1. Terangkan secara ringkas maksud tarannum Bayyati, Husayni,
Kurdi dan `Iraqi.
2. Huraikan sifat-sifat alunan tarannum Bayyati.
3. Jelaskan peranan dan tugasan tarannum Bayyati.

80

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

80 TOPIK 5 TARANNUM NAHAWAND • Tarannum Nahawand mempunyai sifat kesederhanaan dalam mengalunkan rentak dan irama

Tarannum Nahawand mempunyai sifat kesederhanaan dalam mengalunkan rentak dan irama yang mampu memukau dan menarik minat serta dekat dihati para Qari.

Tarannum Nahawand dari segi bahasa merujuk kepada nama bagi tempat yang terletak di daerah Hamadan, Parsi (sekarang Iran). Manakala dari sudut istilahnya pula, ÂNahawandÊ bermaksud nama khusus bagi suatu jenis alunan tarannum atau maqamat yang dipopularkan oleh para Qari dari daerah tersebut mengikut citarasa dan sosio-budayanya yang tersendiri.

Tarannum Nahawand juga tidak terlepas daripada perubahan dalam rentak dan iramanya yang berlaku hasil daripada pengubahsuaian para QurraÊ dari Mesir yang mengubahnya mengikut selera budaya mereka tanpa menukar identiti asalnya iaitu alunan rentak irama Nahawand.

Sifat-sifat alunan tarannum Bayyati ialah mempunyai gerak ringan dan berkesan, kelembutan di samping kesopanan, mempunyai unsur ketenangan yang memikat serta mempunyai kesesuaian tabaqah sederhana, kesesuaian dengan ayat yang menggambarkan pemohonan dan penceritaan dan kehalusan seni yang mempersonakan.

Tarannum

dengan Nahawand

bermaksud mana-mana tarannum yang mempunyai angin yang hampir sama dengan bacaan Nahawand seperti bacaan `Ajam, Rast, Kurdi dan

yang

yang

diwaslahkan

bersambung

(susunan

pada

yang

mempunyai

dua tempat

sambungan

satu

tempat)

`Iraqi.

KATA KUNCI

KATA KUNCI

`Ajam Iraqi Kurdi Maqam Nahawand Nawa Asar

Peranan `Ajam

Peranan Nahawand Rast Tarannum Nahawand Tatbiq `Ushshaq Waslah

TOPIK 5

TARANNUM NAHAWAND

81

TOPIK 5 TARANNUM NAHAWAND 81 Mahdi Muhammad al-Hirazi. (2001). Bughyah al-Murid Min Ahkam al-Tajwid . Beirut:

Mahdi Muhammad al-Hirazi. (2001). Bughyah al-Murid Min Ahkam al-Tajwid.

Beirut: Dar al-Basyair al-Islamiyyah.

Manna Khalil Qattan. (1998). Mabahis Fi `Ulum al-Quran. Beirut: Muassasah al- Risalah.

MannaÊ Khalil al-Qattan. (1973). Studi ilmu-ilmu QurÊan (terj. Drs. Mudzakkir

AS.). Jakarta: Litera AntarNusa.

Muhammad Abdul Azim al-Zalqani. (2001). Manahil al-Irfan fi Ulum al-Quran. Beirut: Al-Maktabah al-Asriyyah.

Muhammad Khazar al-Mujali. (2003). Al-Wajiz Fi `Ulum al-Kitab al-`Aziz. Kuala Lumpur: Universiti Malaya.

Muhammad Rajab Farjani. (1976). Kaifa NataÊaddabu MaÊa al-Mushaf. Qahirah:

Dar al-IÊtisam.

Muhd. Ali bin Abu Bakar. (1997). Seni lagu al-Quran di Malaysia. Kuala Lumpur:

Darul Fikr.

Nik Jaafar bin Nik Ismail. (1998). Qawaid Tarannum. Kuala Lumpur: Darul Fikr.

Salah `Abd al-Fattah al-Khalidi. (1994). Mafatih Li al-Ta`amul Ma`a al-QurÊan. Dimashq: Dar al-Qalam.